5 augustus

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="fy">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedy</sitename>
    <dbname>fywiki</dbname>
    <base>https://fy.wikipedia.org/wiki/Haadside</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.15</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Wiki</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Oerlis</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Meidogger</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Meidogger oerlis</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedy</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Wikipedy oerlis</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Ofbyld</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Ofbyld oerlis</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki oerlis</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Berjocht</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Berjocht oerlis</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Hulp oerlis</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategory</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Kategory oerlis</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Tema</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Tema oerlis</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Module talk</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>5 augustus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>711</id>
    <revision>
      <id>1238679</id>
      <parentid>1211697</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:32:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Berne */ +</comment>
      <origin>1238679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4889" sha1="p3jst9h84jg0sphq3ffzrrhad923zgu" xml:space="preserve">{{DeisideBoppe}}

{{Kalinder}}{{Kalinderdei}}
== Foarfallen ==
* [[1667]] - [[Ingelân]] tekenet de [[Frede fan Breda]] mei de [[Republyk fan 'e Feriene Nederlannen]]. Dit [[ferdrach]] makket in ein oan 'e [[Twadde Ingelske Oarloch]]. Ingelân hâldt [[New York (stêd)|New York]], mar jout [[Sint-Eustatius]] en [[Saba]] werom. Ek docht it ôfstân fan [[Suriname]] en fan [[Kormantyn]], in [[fort]] yn [[West-Afrika]]. It fersoepelet de [[Akte fan Navigaasje]] en jout syn oanspraken op [[Pulau Run]], yn 'e [[Banda-eilannen]], op. Dit is in grutte oerwinning foar de Republyk en benammen foar [[riedpinsjonaris]] [[Johan de Witt]].
* [[1754]] - De âldst bekende [[hurdsilen|hurdsylwedstryd]] wurdt beskreaun as Aarnt Hânses, [[Kastlein (weard)|weard]] yn ''De Jonge Prins'' te [[Grou (plak)|Grou]], in wedstryd fersile lit.
* [[1781]] - Yn it ramt fan 'e [[Fjirde Ingelske Oarloch]] fynt op 'e [[Noardsee]] de [[Slach by de Doggersbank (1781)|Slach by de Doggersbank]] plak. De [[Ingelân|Ingelske]] [[float]] falt in [[Steatsk]] konfoai oan by de [[Doggersbank]]. De [[seeslach]] einiget feitlik ûnbeslist, mar wurdt yn 'e [[Republyk fan 'e Feriene Nederlannen]] as in geweldige oerwinning fierd. 
* [[1851]] - It [[Ferdrach fan Mendota]] wurdt sletten tusken de [[Feriene Steaten]] en de [[Mdewakanton]]- en [[Wahpekûte]]-stammen fan 'e [[Eastlike Dakota (folk)|Eastlike&amp;nbsp;Dakota]]-[[Yndianen]]. Hjirby krije de Feriene Steaten grutte dielen fan súdlik [[Minnesota]] yn 'e hannen.
* [[1947]] - De [[Earste Polysjonele Aksje]] yn [[Nederlânsk-Ynje]] wurdt beëinige.
* [[1971]] - It [[Stifting Juckema Siderius Fûns|Juckema Siderius Fûns]] foar maatskiplike en kulturele projekten wurdt ynsteld.
* [[2016]] - Iepening fan 'e [[Olympyske Simmerspullen 2016|Olympyske Simmerspullen]] yn [[Rio de Janeiro]].

== Berne ==
* [[1715]] - [[Sjarlotte Sofy fan Aldenburch]], Eastfrysk ealfrouwe en feministe († [[1800]])
* [[1723]] - [[Marije fan Hannover, lângrevinne fan Hessen-Kassel|Marije fan Hannover]], lângrevinne-gemalinne fan [[Hessen-Kassel]] († [[1772]])
* [[1850]] - [[Guy de Maupassant]], Frânsk skriuwer († [[1893]])
* [[1866]] - [[Tjipke Postma]], Frysk skipper en folksdichter († [[1956]])
* [[1887]] - [[Hendrik Voordewind]],  Nederlânsk skriuwer en plysjeman († [[1972]])
* [[1910]] - [[Francis Johnson]], Amerikaansk basketballer († [[1997]])
* [[1914]] - [[Sem Dresden (skriuwer)|Sem Dresden]], Nederlânsk literatuerwittenskipper († [[2002]])
* [[1928]] - [[Clu Gulager]], Amerikaansk akteur († [[2022]])
* [[1930]] - [[Neil Armstrong]], Amerikaansk astronaut († [[2012]])
* [[1932]] - [[Gy Waldron]], Amerikaanske produsint en regisseur 
* [[1939]] - [[Irene fan Oranje-Nassau]], Nederlânsk prinsesse 
* [[1949]] - [[Viola Holt]], Nederlânsk presentatrise († [[2025]])
* [[1952]] - [[Geke Faber]], Frysk politika en bestjoerder
* [[1958]] - [[Sjon Stellinga]], Nederlânsk politikus
* [[1959]] - [[Pat Smear]], Amerikaansk gitarist
* [[1961]] - [[Tawny Kitaen]], Amerikaansk aktrise en presintatrise († [[2021]])
* [[1976]] - [[Jewel De'Nyle]], Amerikaansk pornoaktrise
* [[1978]] - [[Rita Faltoyano]], Hongaarsk pornoaktrise
* [[1985]] - [[Salomon Kalou]], Ivoriaansk fuotballer
* [[1987]] - [[Lexi Belle]], Amerikaansk pornoaktrise
* [[1989]] - [[Veronica van Hoogdalem]], Nederlânsk presintatrise

== Ferstoarn ==
* [[1157]] - greve [[Durk VI fan Hollân]] (* 10??)
* [[1810]] - [[Gadso Coopmans]], Frysk medikus en dichter (* [[1746]])
* [[1881]] - [[Bûnte Sturt]] (''Spotted Tail''), opperhaad fan 'e [[Lakota (folk)|Lakota]] (* [[1823]])
* [[1895]] - [[Friedrich Engels]], Dútsk filosoof en grûnlizzer fan it [[kommunisme]] (* [[1820]])
* [[1953]] - [[Sven Johansson (kanoër)|Sven Johansson]], Sweedsk kanoër (* [[1912]])
* [[1954]] - [[Pieter Albert Vincent van Harinxma thoe Slooten]], Frysk politikus (* [[1870]])
* [[1958]] - [[Carl Westergren]], Sweedsk wrakselder (* [[1895]])
* [[1962]] - [[Marilyn Monroe]] (Norma Jean Baker), Amerikaansk aktrise en sekssymboal (* [[1926]])
* [[1967]] - [[György Bródy]], Hongaarsk wetterpoloër (* [[1908]])
* [[1979]] - [[Sybolt Meyes Tigchelaar]], Frysk keatser (* [[1888]])
* [[1984]] - [[Richard Burton (akteur)|Richard Burton]], Welsk akteur (* [[1925]])
* [[1991]] - [[Soichiro Honda]], Japansk autofabrikant (* [[1906]])
* [[1992]] - [[Tante Leen]], Nederlânsk sjongeres (* [[1912]])
* [[1999]] - [[Rimma Zjoekova]], Russysk reedrydster (* [[1925]])
* [[2000]] - [[Alec Guinness]], Ingelsk akteur (* [[1914]])
* [[2006]] - [[Martinus Baaijens]], Nederlânsk ûnderwiissaakkundige (* [[1916]])
* [[2022]] - [[Clu Gulager]], Amerikaansk akteur (* [[1928]])
* 2022 - [[Judith Durham]], Australysk sjongeres (* [[1943]])

{{DeisideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat|{{Kalinder/KalStrKonv}}}}
}}

[[Kategory:Datum]]
[[Kategory:Augustus|05]]</text>
      <sha1>p3jst9h84jg0sphq3ffzrrhad923zgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Achtkarspelen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1549</id>
    <revision>
      <id>1238646</id>
      <parentid>1222045</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T20:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>tf</comment>
      <origin>1238646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10438" sha1="29ar3ejgsfukadctpy4pmmqe5qu52yc" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente yn Nederlân
| namme                 = Achtkarspelen
| ôfbyld                = Surhuizumer Mieden - plaatsnaambordje.jpg
| ôfbyldtekst           = [[Winter]] op 'e [[plattelân|romte]] by de [[Surhúster Mieden]].
| flagge                = Flag of Achtkarspelen.svg
| wapen                 = Achtkarspelen seal.svg
| kaart                 = Achtkarspelen location map municipality NL.png
| kaart1                = Gem-Achtkarspelen-OpenTopo.jpg
| provinsje             = [[Fryslân]]
| haadplak              = [[Bûtenpost]]
| oerflak               = 103,98 km² &lt;ref name=alle&gt;[https://allecijfers.nl/gemeente/achtkarspelen/ AlleCijfers]&lt;/ref&gt;
| lân                   = 102,21 km²
| wetter                = 1,77 km²
| ynwennertal           = {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Achtkarspelen}} &lt;small&gt;({{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt; &lt;ref name=alle/&gt;
| befolkingstichtens    = 273 ynw./km²
| gemeenteried          =  '''Perioade 2026-2030 (21 sitten):&lt;ref name=kies&gt;[https://www.verkiezingsuitslagen.nl/verkiezingen/detail/GR20220316/731334 Kiesraad]&lt;/ref&gt; {{Gemeenteried Achtkarspelen}}
| kolleezje             = CDA, FNP + GBA (13 sitten)&lt;ref name=bw&gt;[https://www.achtkarspelen.nl/burgemeester-en-wethouders Burgemeester en wethouders]&lt;/ref&gt;
| boargemaster          = [[Jouke Douwe de Vries]]
| list                  = 
| oprjochte             = [[1851]]
| tiidrek1              = Oant 1851
| yndieling_tiidrek1    = [[Ofbyld:Wapen fan Achtkarspelen.png|10px]] [[Gritenij Achtkarspelen]]
| tiidrek2              = 
| yndieling_tiidrek2    = 
| tiidrek3              = 
| yndieling_tiidrek3    = 
| tiidrek4              = 
| yndieling_tiidrek4    = 
| tiidrek5              = 
| yndieling_tiidrek5    = 
| ferkearsieren         = [[N355]], [[N358]], [[N369]]
| netnûmer              = 0511, 0512
| postkoade             = 9231–9873
| webstee               = [https://www.achtkarspelen.nl/ www.achtkarspelen.nl]
}}
'''Achtkarspelen''' is in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn it noardeasten fan [[Fryslân]]. De gemeente hat {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|Achtkarspelen}} ynwenners op {{Statistyk gemeente Nederlân ynwenners|TXT=Year}}.&lt;ref name=alle/&gt;

De gemeente leit oan de grins mei [[Grinslân]]. Plakken mei de measte ynwenners binne [[Surhústerfean]], [[Bûtenpost]] (it haadplak) en [[de Harkema]].

Achtkarspelen is in plattelânsgemeente mei in bytsje wetter, yn hichte fariearjend fan -1 oant +4.

It [[Prinses Margrietkanaal]] giet fan west nei east troch Achtkarspelen.

==Plakken==
Yn de gemeente Achtkarspelen lizze 12 wenplakken. It grutste plak is Surhústerfean. It gemeentehûs stiet yn [[Bûtenpost]]. De [[Nederlânsk|Nederlânske]] nammen binne de offisjele.

=== Doarpen ===
De folgjende doarpen en flekke ([[Surhústerfean]]) lizze yn de gemeente Achtkarspelen:
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!Fryske plaknamme
!Nederlânske plaknamme
!Oantal ynwenners
|-
|[[Boelensloane]]
|''Boelenslaan''
|1.205
|-
|[[Bûtenpost]]
|''Buitenpost''
|5.940
|-
|[[Droegeham]]
|''Drogeham''
|1.670
|-
|[[Gerkeskleaster]]
|''Gerkesklooster''
|795
|-
|[[De Harkema]]
|''Harkema''
|4.335
|-
|[[Koatstertille]]
|''Kootstertille''
|2.470
|-
|[[Stynsgea]]
|''Augustinusga''
|1.225
|-
|[[Strobos]]
|''Stroobos''
|305
|-
|[[Surhústerfean]]
|''Surhuisterveen''
|6.130
|-
|[[Surhuzum]]
|''Surhuizum''
|1.220
|-
|[[Twizel]]
|''Twijzel''
|1.115
|-
|[[Twizelerheide]]
|''Twijzelerheide''
|1.815
|}
De sifers komme út it jier 2024, fan https://allecijfers.nl/.

=== Buorskippen ===
De folgjende buorskippen lizze yn de gemeente Achtkarspelen:
{|
|
* [[Blauforlaet]] 
* [[Blauhûs (Achtkarspelen)|Blauhûs]] 
* [[Buwekleaster (buorskip)|Buwekleaster]] 
* [[Dykhuzen (buorskip)|Dykhuzen]] 
* [[Hamsherne]] 
|
* [[Koartwâld (buorskip)|Koartwâld]] 
* [[De Koaten]] 
* [[Kûkherne]] (foar in part) 
* [[De Lêste Stoer]] 
* [[Lytsepost]] 
|
* [[Ophûs]] 
* [[Reahel (Achtkarspelen)|Reahel]] 
* [[Reaskuorre]] 
* [[Surhuzumer Mieden]]
|}

== Untwikkeling ynwennertal ==
Befolkingsûntwikkeling sûnt 1996:&lt;ref name=alle/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; 
|-
! Jier !! Ynwenners
|-
| 2022 || 27.954
|-
| 2015 || 27.983
|-
| 2005 || 28.134
|-
| 1996 || 27.988
|-
|}

=== Skiednis ===
[[File:Kaart van de grietenij Achtkarspelen Achtker spelen de sesde grietenije van Ooster-goo (titel op object), RP-P-AO-2-23A-6-1.jpg|thumb|left|250|Lânkaart, om 1700 hinne.]]
De namme Achtkarspelen wurdt foar it earst fermeld yn [[1338]] en ferwiist nei de acht oarspronklike [[karspel]]s yn de [[gritenij]], te witten:

{|
|
* [[Bûtenpost]]
* [[Droegeham]]
* [[Koartwâld (buorskip)|Koartwâld]]
* [[De Koaten]]
|
* [[Lytsepost]]
* [[Stynsgea]]
* [[Surhuzum]]
* [[Twizel]]
|}

Achtkarspelen naam lang in aparte posysje yn [[Fryslân]] yn. Yn de [[Midsiuwen]], oant 1559, hearde Achtkarspelen ta it [[bisdom Münster]], wylst de rest fan Fryslân ûnderdiel wie fan it [[prinsbisdom Utert|bisdom Utert]].

De gritenij Achtkarspelen waard yn [[1851]] in [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] nei de ynfiering fan de [[gemeentewet]] fan [[Thorbecke]] yn Nederlân.

== Wapens en flaggen ==

=== Wapens ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Boelenslaan.svg|[[Wapen fan Boelensloane]]
Ofbyld:Buitenpost wapen.svg|[[Wapen fan Bûtenpost]]
Ofbyld:Harkema wapen.svg|[[Wapen fan De Harkema]]
Ofbyld:Droegeham wapen.svg|[[Wapen fan Droegeham]]
Ofbyld:Gerkeskleaster-Strobos wapen.svg|[[Wapen fan Gerkeskleaster-Strobos]]
Ofbyld:Koatstertille wapen.svg|[[Wapen fan Koatstertille]]
Ofbyld:Stynsgea wapen.svg|[[Wapen fan Stynsgea]]
Ofbyld:Surhústerfean wapen.svg|[[Wapen fan Surhústerfean]]
Ofbyld:Surhuzum wapen.svg|[[Wapen fan Surhuzum]]
Ofbyld:Twizel wapen.svg|[[Wapen fan Twizel]]
Ofbyld:Twizelerheide wapen.svg|[[Wapen fan Twizelerheide]]
&lt;/gallery&gt;

=== Flaggen ===
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Boelenslaan vlag.svg|[[Flagge fan Boelensloane]]
Ofbyld:Buitenpost vlag.svg|[[Flagge fan Bûtenpost]]
Ofbyld:Harkema vlag.svg|[[Flagge fan De Harkema]]
Ofbyld:Drogeham vlag.svg|[[Flagge fan Droegeham]]
Ofbyld:Gerkesklooster vlag.svg|[[Flagge fan Gerkeskleaster-Strobos]]
Ofbyld:Kootstertille vlag.svg|[[Flagge fan Koatstertille]]
Ofbyld:Augustinusga vlag.svg|[[Flagge fan Stynsgea]]
Ofbyld:Surhústerfean vlag.svg|[[Flagge fan Surhústerfean]]
Ofbyld:Surhuzum vlag.svg|[[Flagge fan Surhuzum]]
Ofbyld:Twizel vlag.svg|[[Flagge fan Twizel]]
Ofbyld:Twijzelerheide vlag.svg|[[Flagge fan Twizelerheide]]
&lt;/gallery&gt;

==Eveneminten==
It [[Konkoers Hippyk Bûtenpost]] is it grutste [[evenemint]] yn 'e gemeente en wurdt holden sûnt [[1954]]. Yn [[2018]] fûn foar it earst de [[Feteranedei fan Achtkarspelen]] plak.

== Polityk ==
=== [[Kolleezje fan boargemaster en wethâlders]] ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Funksje !! Namme !! Partij !! ynfo
|-
| Boargemaster || [[Oebele Brouwer]] || partijleas || per 7 febrewaris 2019
|-
| rowspan=4|Wethâlders || Jouke Spoelstra || CDA ||
|-
| Tjibbe Brinkman || FNP ||
|-
| Sierd Vegelin || GBA ||
|-
| Lea van der Tuin-Kuipers || CDA ||
|-
| Gemeentesekretaris || Marcel Pieter de Jong || ||
|}


== Ferdieling gemeenteried ==
De [[gemeenteried]] fan Achtkarspelen bestiet út 21 sitten. De útslaggen fan de gemeenteriedsferkiezings binne sûnt 2002:&lt;ref&gt;[https://www.nlverkiezingen.com/GR_FR.html NLverkiezingen]&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| partij
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2002
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2006
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2010 
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2014 
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2018 
! colspan=&quot;2&quot;| ferkiezings 2022 &lt;ref name=kies/&gt;
|-
! %
! sitten
! %
! sitten
! %
! sitten
! %
! sitten
! %
! sitten
! %
! sitten
|-
| [[CDA]]
| 30,2
| 7
| 28,9
| 6
| 25,6
| 6
| 22,8
| 5
| 26,0
| 6
| 22,7
| 6
|-
| [[FNP]]
| 25,2
| 5
| 18,3
| 4
| 23,9
| 5
| 25,3
| 6
| 16,4
| 4
| 17,8
| 4
|-
| [[CU]] ¹
| 12,9
| 3 
| 12,5
| 2
| 13,5
| 3
| 17,1
| 3
| 13,6
| 3
| 14,4
| 3
|-
| [[GBA]] ² 
| 12,0
| 2
| 7,9
| 2
| 12,8
| 3
| 15,0
| 3
| 15,4
| 3
| 14,4
| 3
|-
| [[PvdA]]
| 15,1
| 3
| 27,3
| 6
| 16,7
| 3
| 13,5
| 3
| 9,8
| 2
| 9,3
| 2
|-
| [[PVV]]
|
|
|
|
|
|
|
|
| 8,1
| 1
| 7,1
| 1
|-
| [[FVD]]
|
|
|
|
|
|
|
|
| 
| 
| 5,7
| 1
|-
| [[GL]]
|
|
|
|
|
|
|
|
| 5,6
| 1
| 4,9
| 1
|-
| [[VVD]]
| 4,8
| 1
| 5,0
| 1
| 7,7
| 1
| 6,4
| 1
| 5,0
| 1
| 3,7
| 0
|-
| ûnjildich &amp; blanko
| 0,1
|
| 0,3
|
| 0,3
|
| 0,6
|
| 0,5
| 
| 0,3
| 
|-
! opkomst/totaal
! 67,3%
! 21
! 63,1%
! 21
! 54,3%
! 21
! 55,9%
! 21
! 56,7%
! 21
! 52,8%
! 21
|-
|}

¹ 2002: CU + [[SGP]]

² GBA = GemeenteBelangen Achtkarspelen

[[Ofbyld:Landschap met Pingo. Surhuizum.JPG|250px|thumb|Lânskip mei [[pingo]] at [[Surhuzum]]]]
[[Ofbyld:Augustinusga Geawei.JPG|250px|thumb|[[Stynsgea]]]]
== Kolleezje ==
Partijen yn it [[kolleezje fan B&amp;W]]:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! rowspan=&quot;2&quot;| Perioade
! colspan=&quot;5&quot;| Partijen
! rowspan=&quot;2&quot;| Totaal
|-
! CDA
! CU
! FNP
! GBA
! PvdA
|-
| 2022–2026 
| 6
|
| 4
| 3
| 
| 13 &lt;ref name=bw/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.actiefonline.nl/nieuws/algemeen/53087/nieuw-college-achtkarspelen-heeft-taken-verdeeld actief 2022]&lt;/ref&gt;
|-
| 2018–2022 
| 6
| 3
|
| 3
|
| 12 &lt;ref&gt;[https://www.actiefonline.nl/nieuws/algemeen/28994/achtkarspelen-heeft-nieuw-college- actief 2018]&lt;/ref&gt;
|-
| 2016–2018
| 5
| 3
|
|
| 3
| 11 &lt;ref&gt;[https://destreekkrant.nu/oppositie-boycot-presentatie-nieuw-college-achtkarspelen/ de STREEK 2016]&lt;/ref&gt;
|-
| 2014–2016
|
|
| 6
| 3
| 3
| 12 &lt;ref&gt;[https://www.rtvnof.nl/portefeuilleverdeling-nieuw-college-achtkarspelen/178366/ RTV NOF 2014]&lt;/ref&gt;
|-
| 2010–2014 
| 6
| 3
| 5
|
|
| 14 &lt;ref&gt;[https://www.rtvnof.nl/wethouders-in-achtkarspelen-bekend/114407/ RTV NOF 2010]&lt;/ref&gt;
|-
| 2006–2010
| 6
| 2
|
|
| 6
| 14 &lt;ref&gt;[https://www.waldnet.nl/wn/nieuws/28218/Duidelijke_taal_PvdA_Achtkarspelen.html WâldNet 2010]&lt;/ref&gt;
|-
| 2002–2006
| 7
| 3
|
|
| 3
| 13 &lt;ref&gt;[https://www.waldnet.nl/wn/nieuws/13473/Huidige_coalitie_Achtkarspelen_blijft.html WâldNet 2006]&lt;/ref&gt;
|-
|}

== Sjoch ek ==
* [[Fryske doarpen]]
* [[Fryske gemeenten]]
* [[List fan boargemasters fan Achtkarspelen]]
* [[List fan grytmannen fan Achtkarspelen]]

==Keppeling om utens==
* [https://www.achtkarspelen.nl Webstee fan de gemeente]
* [https://www.plaatsengids.nl/achtkarspelen Plaatsengids]

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist|2}}
----
{{commonscat|Achtkarspelen}}
}}
{{GemeentenFryslân}}
{{Achtkarspelen}}

[[Kategory:Achtkarspelen| ]]
[[Kategory:Gemeente yn Fryslân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1851]]</text>
      <sha1>29ar3ejgsfukadctpy4pmmqe5qu52yc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1932</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1718</id>
    <revision>
      <id>1238678</id>
      <parentid>1215788</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Berne */ +</comment>
      <origin>1238678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13000" sha1="5dnwg1b3yuohhnoqxxjxtarkro3rro0" xml:space="preserve">{{JiersideBoppe}}

{{Kalinders}}{{Kalinderjier}}
Dit jier makket ûnderdiel út fan it [[desennium]] fan 'e [[1930-er jierren]].
== Foarfallen ==
;jannewaris
* [[4 jannewaris|4]] - De nije [[ûnderkening]] fan [[Britsk-Ynje]], [[Freeman Freeman-Thomas, 1e markys fan Willingdon|Lord Willingdon]], lit hûnderten lieders fan 'e Yndyske ûnôfhinklikheidsbeweging oppakke en fêstsetten, wêrûnder [[Mahatma Gandhi]], [[Jawaharlal Nehru]] en [[Vallabhbhai Patel]].
* [[23 jannewaris|23]] - By it [[Bloedbad fan Sonsonate]] wurde yn [[El Salvador]] by in [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] tsjin harren ellindige libbensomstannichheden 4.000 [[earmoede|earme]] [[boer]]en deasketten troch it [[leger (lânmacht)|leger]].
* [[28 jannewaris|28]] - [[Japan]]ske [[troepen]] dogge [[Japanske ynfal yn Sjanghai|in ynfal]] yn 'e [[Sina|Sineeske]] [[haven]]stêd [[Sjanghai]]. Ta ferrassing fan alle waarnimmers stjitte se op fûleindich ferset fan it Sineeske [[leger (lânmacht)|leger]].
;febrewaris
* [[4 febrewaris|4]]-[[15 febrewaris|15]] -  De [[Olympyske Winterspullen 1932|Olympyske Winterspullen]] wurde hâlden yn [[Lake Placid (New York)|Lake Placid]], yn 'e [[Feriene Steaten]].
* [[18 febrewaris|18]] - Yn it troch [[Japan]] besette [[Mantsjoerije]] (in diel fan [[Sina]]) wurdt it [[Mantsjûkwo|Keizerryk Mantsjûkwo]] útroppen, dat in Japanske [[fazalsteat]] sûnder wiere selsstannigens wurdt.
* [[25 febrewaris|25]] - [[Adolf Hitler]], de ([[Eastenryk]]ske) lieder fan 'e ekstreem-rjochtse [[Nasjonaal-Sosjalistyske Dútske Arbeiderspartij]], kriget de [[Dútslân|Dútske]] [[nasjonaliteit]].
* [[27 febrewaris|27]] - [[Japan]] foltôget [[Japanske ynfal yn Mantsjoerije|de besetting]] fan [[Mantsjoerije]].
;maart
* [[3 maart|3]] - Mei massale [[arrestaasje]]s wurdt yn [[Finlân]], op beskuldiging fan it tarieden fan in [[steatsgreep]], de ynfloedrike [[faksist]]yske [[Lapua-beweging]] oprôle.
;april
* [[10 april|10]] - By [[Dútske presidintsferkiezings (1932)|presidintsferkiezings]] yn [[Dútslân]] wurdt de âld-[[generaal]] en sittende [[presidint]] [[Paul von Hindenburg]] werkeazen mei 53% fan 'e stimmen. Syn útdager [[Adolf Hitler]] bliuwt stykjen op 36,8%.
* [[13 april|13]] - Yn [[Dútslân]] wurde de [[SA]] en de [[SS]], de knokploegen fan 'e ekstreem-rjochtse [[politike partij]] [[NSDAP]], ferbean.
;maaie
* [[5 maaie|5]] - [[Sina]] en [[Japan]] slute [[Ferdrach fan Tokio (1932)|in fredesferdrach]] nei de Japanske besetting fan [[Mantsjoerije]] en [[Sjanghai]].
* [[7 maaie|7]] - De [[Frankryk|Frânske]] [[presidint]] [[Paul Doumer]] wurdt [[fermoarde]] by in oanslach troch de [[geast]]lik steurde [[Ruslân|Russyske]] [[ymmigrant]] [[Paul Gorguloff]].
* [[10 maaie|10]] - It [[Wilhelmus]] wurdt it [[Nederlân]]ske [[folksliet]].
* [[16 maaie|16]] - Yn [[Dútslân]] wurdt it ferbod op 'e [[SA]] en de [[SS]], de knokploegen fan 'e ekstreem-rjochtse [[politike partij]] [[NSDAP]], opheft yn ruil foar [[gedoochstipe]] fan 'e NSDAP foar it nije [[regear]].
* [[28 maaie|23]] - Yn [[Nederlân]] wurdt it lêste gat yn 'e [[Ofslútdyk]] tichte. De [[Sudersee]] is de [[Iselmar]] wurden.
;juny
* [[6 juny|6]] - By [[steatsgreep yn Sily (1932)|in steatsgreep]] yn [[Sily]] wurdt [[presidint]] [[Juan Montero]] ôfset. De [[sosjalist]] [[Carlos Davila]] nimt de macht oer.
* [[15 juny|15]] - Tusken [[Bolivia]] en [[Paraguay]] brekt de [[Chaco-oarloch]] út, oer it besit fan 'e [[ierdoalje]]rike [[Gran Chaco]]-krite. [[Esso]] stipet Bolivia en [[Keninklike Shell]] subsidiëarret Paraguay.
;july
* [[5 july|5]] - Yn [[Portegal]] wurdt [[minister]] fan Finânsjes [[Antonio de Oliveira Salazar]] [[premier]] mei [[diktator|diktatoriaal]] grut foech.
* [[13 july|13]] - Yn [[Dútslân]] ûntstiet in politike krisis as [[presidint]] [[Paul von Hindenburg]] de ekstreem-rjochtse lieder [[Adolf Hitler]] ôfwiist as kandidaat foar it [[rykskânselier]]skip.
* [[19 july|19]] - De earste stien fan 'e [[Pelikaantsjerke]] yn [[Ljouwert (stêd)|Ljouwert]] wurdt lein.
* [[28 july|28]] - In massale [[demonstraasje (protest)|demonstraasje]] fan [[wurkleazens|wurkleaze]] [[feteranen]] út 'e [[Earste Wrâldoarloch]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[haadstêd]] [[Washington, D.C.]] rint út op in botsing mei [[plysje]] en [[leger (lânmacht)|leger]], wêrby't fjouwer deaden en in protte ferwûnen falle.
* [[31 july|31]] - By de [[Ryksdeiferkiezings (july 1932)|Ryksdeiferkiezings]] yn [[Dútslân]] wurdt de ekstreem-rjochtsje [[NSDAP]] de grutste [[politike partij|partij]] mei 37,3% fan 'e stimmen.
;augustus
* [[3 augustus|3]] - [[Klaas Kuiken]], [[Sape de Haan]] en [[Jan van der Lei]] winne yn [[Frjentsjer]] de [[PC 1932|81ste]] [[PC]]. Klaas Kuiken wurdt útroppen ta [[kening (keatsen)|kening]].
septimber
* [[1 septimber|1]] - Yn [[Súd-Amearika]] brekt de [[Kolombiaansk-Perûviaanske Oarloch]] út.
* [[2 septimber|2]] - De swiere [[Labor Day-orkaan fan 1932|Labor Day-orkaan]] treft de [[Florida Keys]], yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Floarida]]. Der falle mear as 600 deaden.
* [[9 septimber|9]] - It [[parlemint]] fan [[Spanje]] ferlient [[autonomy]] oan 'e regio [[Kataloanje]] 
* [[12 septimber|12]] - Op 'e earste sitting fan 'e nije [[Dútslân|Dútske]] [[Ryksdei]] wurdt it foarstelde [[regear]] fan [[rykskânselier]] [[Franz von Papen]] by in [[moasje fan wantrouwen]] fuortstimd. Dêrop ûntbynt [[presidint]] [[Paul von Hindenburg]] daliks it [[parlemint]] wer en skriuwt nije [[ferkiezing]]s út.
* [[23 septimber|23]] - It [[Keninkryk fan de Hidjas en de Nêzjd]] wurdt omfoarme ta [[Saûdy-Araabje]].
;oktober
* [[1 oktober|1]] - De [[Feriene Keninkryk|Britske]] [[faksistysk]]e foaroanman [[sir]] [[Oswald Mosley]] rjochtet in nije [[politike partij]] op, de [[Briske Uny fan Faksisten]] (BUF).
* [[3 oktober|3]] - [[Irak]] wurdt ûnôfhinklik fan it [[Feriene Keninkryk]].
;novimber
* [[6 novimber|6]] - By de [[Ryksdeiferkiezings (novimber 1932)|Ryksdeiferkiezings]] yn [[Dútslân]] ferliest de ekstreem-rjochtse [[NSDAP]] 4% fan 'e stimmen (yn ferhâlding ta de [[ferkiezing]]s fan [[july]]) en komt út op 33,1% fan 'e stimmen. De [[kommunistysk]]e [[KPD]] giet fan 14,3% nei 16,9%.
* [[8 novimber|8]] - By de [[Amerikaanske presidintsferkiezings (1932)|presidintsferkiezings]] yn 'e [[Feriene Steaten]] ferslacht de [[Demokratyske Partij (Feriene Steaten)|Demokratyske]] kandidaat [[Franklin D. Roosevelt]] de sittende [[Republikeinske Partij (Feriene Steaten)|Republikeinske]] [[presidint]] [[Herbert Hoover]].
;datum ûnbekend
* - [[Genetikus]] [[J.B.S. Haldane]] ferbynt de teoryen fan 'e [[genetika]] en de [[evolúsje]].

== Berne ==
;jannewaris
* [[5 jannewaris|5]] - [[Umberto Eco]], Italjaansk skriuwer en filosoof († [[2016]])
* [[16 jannewaris|16]] - [[Dian Fossey]], Amerikaansk biologe en natoerbeskermster († [[1985]])
* [[24 jannewaris|24]] - [[Donald Jones]], Amerikaansk dûnser († [[2004]])
* [[24 jannewaris|24]] - [[Rients Gratama]], Frysk kabaretier en akteur († [[2017]])
;febrewaris
* [[22 febrewaris|22]] - [[Johann Frank]], Noardfrysk stedsbesjoerder en bibeloersetter († [[2023]])
* 22 - [[Ted Kennedy]], Amerikaansk politikus († [[2009]])
* [[26 febrewaris|26]] - [[Johnny Cash]], Amerikaansk sjonger († [[2003]])
;maart
* [[4 maart|4]] - [[Hessel Rienks]], Frysk politikus († [[2014]])
* [[11 maart|11]] - [[Jan van der Meer (1932)|Jan van der Meer]], Frysk politikus († [[2016]])
* [[22 maart|22]] - [[Els Borst]], Nederlânsk politika († [[2014]])
* [[23 maart|23]] - [[Bernhard van Haersma Buma]], Nederlânsk politikus († [[2020]])
* [[25 maart|25]] - [[Penelope Gilliatt]], Ingelsk skriuwster en filmkritika († [[1993]])
* [[29 maart|29]] - [[Gerben Abma]], Frysk skiedkundige en skriuwer († [[2016]])
;april
* [[1 april|1]] - [[Debbie Reynolds]], Amerikaansk aktrise († [[2016]])
* [[4 april|4]] - [[Dennis L. McKiernan]], Amerikaansk skriuwer
* [[10 april|10]] - [[Omar Sharif]], Egyptysk akteur († [[2015]])
* [[24 april|24]] - [[Coen Flink]], Nederlânsk akteur († [[2000]])
;maaie
* [[7 maaie|7]] - [[Hans Boskamp]], Nederlânsk fuotballer en akteur († [[2011]])
* [[16 maaie|16]] - [[Herman Gordijn]], Nederlânsk keunstskilder († [[2017]])
* [[22 maaie|22]] - [[Tavo Burat]], Italjaansk skriuwer en sjoernalist. († [[2009]])
* [[25 maaie|25]] - [[Henk Smit]], Frysk operasjonger († [[2010]])
;juny
* [[9 juny|9]] - [[Marko Fondse]], Nederlânsk dichter en oersetter († [[1999]])
* [[18 juny|18]] - [[Rink van der Velde]], Frysk skriuwer en sjoernalist († [[2001]])
;july
* [[1 july|1]] - [[Jan Postma (skriuwer)|Jan Postma]], Frysk âld-plysjeman en skriuwer († [[2015]])
* [[11 july|11]] - [[Hans van Manen]], Nederlânsk koreograaf († [[2025]])
* [[20 july|20]] -  [[Hielke Nauta]], Frysk politikus († [[2020]])
;augustus
* [[2 augustus|2]] - [[Peter O'Toole]], Iersk akteur († [[2013]])
* [[5 augustus|5]] - [[Gy Waldron]], Amerikaanske produsint en regisseur 
* [[7 augustus|7]] - [[Rien Poortvliet]], Nederlânsk yllustrator († [[1995]])
* [[12 augustus|12]] - [[Sirikit fan Tailân]], keninginne fan Tailân († [[2025]])
* [[15 augustus|15]] - [[Hindrik Gosses de Jong]], Frysk ûnderwiiskundige († [[2011]])
;septimber
* [[26 septimber|26]] - [[Vladimir Voijnovitsj]], Russysk skriuwer en dissidint († [[2018]])
;oktober
* [[3 oktober|3]] - [[Joe Morgenstern]], Amerikaansk filmkritikus
* [[18 oktober|18]] - [[Vytautas Landsbergis]], presidint fan [[Litouwen]]
* [[30 oktober|30]] - [[Gerriet Postma]], Frysk keunstskilder († [[2009]])
;novimber
* [[13 novimber|13]] - [[Olga Fikotová]], Tsjechoslowaaksk-Amerikaansk diskussmiter († [[2024]])
* [[14 novimber|14]] - [[Gunter Sachs]], Dútsk-Switsersk fotograaf († [[2011]])
* [[22 novimber|22]] - [[Robert Vaughn]], Amerikaansk akteur († [[2016]])
* [[26 novimber|26]] - [[Annemarie Prins]], Nederlânsk aktrise († [[2026]])
* [[29 novimber|29]] - [[Jacques Chirac]], Frânsk presidint († [[2019]])
;desimber
* [[3 desimber|3]] - [[Corry Brokken]], Nederlânsk sjongeres, presentatrise, abbekate en rjochter († [[2016]])
* [[8 desimber|8]] - [[Charly Gaul]], Lúksemboarchsk hurdfytser († [[2005]])
* [[20 desimber|20]] - [[John Hillerman]], Amerikaansk akteur († [[2017]])
* [[21 desimber|21]] - [[Cornelius Rogge (1932-2023)|Cornelius Rogge]], Nederlânske byldzjend keunstner († [[2023]])

== Ferstoarn ==
;jannewaris
* [[7 jannewaris|7]] - [[Max Tetzner]], Dútsk-Nederlânsk fuotballer en reedrider (* [[1896]])
;febrewaris
* [[12 febrewaris|12]] - [[Charles Le Goffic]], Bretonsk dichter, skriuwer en skiedkundige (* [[1863]])
;maart
* [[4 maart|4]] - [[Sjirk Linses van der Burg]], Frysk beweger en notaris (* [[1863]])
;april
* [[1 april|1]] - [[Edward S. Godfrey]], Amerikaansk militêr (* [[1843]])
;maaie
* [[11 maaie|11]] - [[William S. Hofstra]], Amerikaansk ûndernimmer en filantroop (* [[1861]])
* [[22 maaie|22]] - [[Augusta Gregory]] - Ierske skriuwster (* [[1852]])
;juny
* [[16 juny|16]] - [[Frederik van Eeden (skriuwer)|Frederik van Eeden]], Nederlânsk skriuwer (* [[1860]])
;july
* [[6 july|6]] - [[Klaas Willems Boorsma]], Frysk keatser (* [[1849]])
* [[9 july|9]] - [[King Camp Gillette]], Amerikaansk útfiner (* [[1855]])
;augustus
* [[28 augustus|28]] - [[Virginie Hériot]], Frânsk sylster (* [[1890]])
;septimber
* [[22 septimber|22]] - [[Outram Bangs]], Amerikaansk biolooch (* [[1863]])
;desimber
* [[31 desimber|31]] - [[Jan Tjerk Oreel]], Frysk hurdfytser (* [[1838]])
;''datum ûnbekend''
*[[Mannich Kûp]] (''Plenty Coups''), opperhaad fan 'e [[Krieën (folk)|Krieën]] (* [[1848]])

== Literatuer ==
;prizen
* De Britske skriuwer [[John Galsworthy]] wint de [[Nobelpriis foar de Literatuer]]
;romans
* [[Elizabeth Bowen]], ''To the North''
* [[Jan Jacob Slauerhoff]], ''Het Verboden Rijk''
;ferhalebondels
* [[Ernest Hemingway]], ''Winner Take Nothing''
;toaniel
* [[T.S. Eliot]], ''Sweeney Agonistes''

== Muzyk ==
* [[Benjamin Britten]] komponearret it ''Double Concerto'', foar altfioele, fioele en orkest

== Byldzjende keunst ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:Wotruba Mensch, verdamme den Krieg Belvedere2007a.jpg|Monumint: ''Mensch, verdamme den Krieg'' (1932) [[Fritz Wotruba]], [[Wenen]]
Ofbyld:Denhaag kunstwerk kind met eend.jpg|''Bern mei ein en fûgeldrinkbak'' (1932) [[Fransje Carbasius]], Gemeentemuseum, De Haach
ofbyld:Standing woman2.jpg|''Standing Woman'' (1932) [[Gaston Lachaise]], [[Franklin D. Murphy Sculpture Garden]], Universiteit fan Kalifornje
&lt;/gallery&gt;

== Boukeunst ==
&lt;gallery&gt;
Ofbyld:COLLECTIE TROPENMUSEUM Villa Isola aan de Lembangweg bij Bandoeng TMnr 60026637.jpg|''[[Filla Isola]]'', Bandoeng, [[Charles P. Wolff Schoemaker|Ch. P. Wolff Schoemaker]]
Ofbyld:Rotterdam Heineken kantoor.jpg|''[[Kantoargebou Heineken]]'' Rotterdam (1932) [[Willem Kromhout]]
Ofbyld:20100921 Rijksstraatweg 32 Haren Gn NL.jpg|''Filla'', Haren (1932) C. van der Weele
&lt;/gallery&gt;

{{JiersideUnder}}
{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references/&gt;
----
{{Commonscat}}
}}
[[Kategory:1932| ]]
[[Kategory:20e iuw]]</text>
      <sha1>5dnwg1b3yuohhnoqxxjxtarkro3rro0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tieme Veenstra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36429</id>
    <revision>
      <id>1238659</id>
      <parentid>1126423</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:39:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NickK</username>
        <id>18008</id>
      </contributor>
      <comment>ofbyld</comment>
      <origin>1238659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="678" sha1="6yenvbisn0vw150l6ozauycjpofj4cw" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Tieme Veenstra 1949.jpg|thumb|Tieme Veenstra (1949)]]
'''Tieme Veenstra''' ([[1916]] - [[It Hearrenfean (plak)|It Hearrenfean]], [[28 oktober]] [[1997]]) wie de âld-keeper fan it kampioensalvetal fan fuotbalferiening It Hearrenfean. Hy spile dêryn mei [[Abe Lenstra]]. Letter waard er de earste trainer fan follybalferiening Udiros.
{{stobbe|Frysk fuotballer}}

{{DEFAULTSORT:Veenstra, Tieme}}
[[Kategory:Frysk fuotballer]]
[[Kategory:Frysk follybaltrainer]]
[[Kategory:Persoan berne yn Fryslân (berteplak ûnbekend)]]
[[Kategory:Persoan stoarn op It Hearrenfean]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1916]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1997]]
[[Kategory:SC It Hearrenfean]]</text>
      <sha1>6yenvbisn0vw150l6ozauycjpofj4cw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hearhugowaard</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37664</id>
    <revision>
      <id>1238644</id>
      <parentid>1124461</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T20:03:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere, + ynfoboks, + tekst.</comment>
      <origin>1238644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5462" sha1="2q1vlqbo5ggoagz6nujciciz58fysq3" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Hearhugowaard
| ôfbylding    = Heilig Hart van Jezus kerk Dessing De Noord.JPG
| ôfbyldingstekst = Hillich Hert fan Jezustsjerke.
| flagge       = Flag of Heerhugowaard.svg
| wapen        = Heerhugowaard wapen HRvA.svg
| lân          = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|20px]] [[Noard-Hollân]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Gemeente Dijk en Waard Flag.svg|20px]] [[Dyk en Waard]]
| ynwennertal  = 62.318 &lt;small&gt;(2026)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/woonplaats/heerhugowaard/ Heerhugowaard yn sifers], op basis fan CBS&lt;/ref&gt;
| oerflak      = 40,00 km²,&lt;br&gt;dêrfan lân: 38,15 km²&lt;br&gt;dêrfan wetter: 1,86 km²
| befolkingstichtens = 1.645 ynw./km²
| stifting     =
| hichte       = −3,5 m
| postkoade    = 1700–1706, 1842
| netnûmer     = 072
| webside      = [https://www.ontdekdijkenwaard.nl/ontdek/heerhugowaard It plak op de gemeentlike hiemside]&lt;br&gt;[https://historischheerhugowaard.nl/ Hstoarysk Hearhugowaard]
| mapname      = Noard-Hollân
| mapwidth     =
| lat_deg      = 52
| lat_min      = 40
| lat_sec      = 17
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 4
| lon_min      = 50
| lon_sec      = 55
| lon_dir      = E
| ôfbylding99 = Gem-Heerhugowaard-OpenTopo.jpg
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Hearhugowaard''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Heerhugowaard'', oarspronklik ''Heer Huygen Waert''; [[Lânwestfrysk|Westfrysk]]: ''Heregeweerd'') is in plak, [[polder]] en eardere [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn [[West-Fryslân]], yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Noard-Hollân]]. De gemeente bestie sûnt [[1811]]. Op 1 jannewaris 2022 fusearre de gemeente Hearhugowaard mei buorgemeente [[Langedyk|Langedijk]] ta de gemeente [[Dyk en Waard]].  
== Skiednis ==
Om it jier 800 hinne bestie it gebiet fan it hjoeddeiske Hearhugowaard foar in grut part út fean. Troch feanwinning en stoarmfloeden ûntstiene yn 'e rin fan 'e midsiuwen ferskate marren. Ien dêrfan wie de Grote Waert, dy't in skoft mei de Skermer in grutter marre- en sompegebiet foarme.

Yn 'e 17e iuw namen partikuliere ynvestearders it beslút om de Grote Waert drûch te meallen om lânbougrûn te winnen. Yn 1630 foel de polder, mei in oerflak fan sa'n 39 km², drûch. De kwaliteit fan 'e grûn foel lykwols ôf. Yn 1674 waard der sels oer neitocht om de polder wer ûnder wetter te setten, om't er as fiskwetter mear opbringe koe.

== Namme ==
De namme Hearhugowaard is nei alle gedachten ôflaat fan in âlde dyk yn it gebiet, de Huygen Dijck. Oer de persoan nei wa't dy dyk ferneamd waard, bestiet lykwols gjin wissichheid. Mooglik wie it Hugo fan Assendelft, in 13e-iuwske bestjoerder út de 13e iuw, of Hugo II fan Akersloot, dy't mei it bedykjen fan it gebiet yn ferbân brocht wurdt.

It gebiet waard earst De Waert neamd en letter Heer Huygen Waert. Yn 'e [[Frânske tiid]] waard dy namme modernisearre ta de hjoeddeiske foarm Hearhugowaard.

== Groei en ûntwikkeling == 
Hearhugowaard groeide yn 'e 20e iuw tige hurd. Yn 1960 hie it plak sa'n 6.800 ynwenners, yn 1975 al 25.000. Yn 'e jierren 1970 wie Heerhugowaard in pear jier de fluchst groeiende gemeente fan Nederlân. Yn 2007 waard de 50.000e ynwenner ferwolkomme. Op 1 jannewaris 2023 hie Heerhugowaard 60.230 ynwenners. 

De sterke befolkingsgroei kaam benammen troch de oanlis fan nije wenwiken. Ien fan 'e bekendste is de Stêd fan 'e Sinne (Stad van de Zon), in grutte nijbouwyk dy't ûntwurpen is mei in soad omtinken foar duorsume enerzjy, wêrûnder sinne-enerzjy.

It strjitpatroan fan Heerhugowaard slút foar in grut part oan by de rjochtlinige ferdieling fan 'e polder. Dêrtroch hat it plak in frij rjochthoekige opbou. De ferskillende wenwiken litte ek de ûntwikkeling fan 'e wenningbou sûnt de jierren 1970 sjen.

De âlde doarpskearnen fan De Noard en Súd binne noch werkenber. It grutste winkelsintrum is Middenwaard; yn it sintrum fan Heerhugowaard is ek in lytser winkelsintrum. Fierders hat it plak ûnder oare in teäter, bioskoop en hoareka.

== It besjen wurdich ==
Hoewol't Hearhugowaard foar it grutste part in moderne wenplak is, binne der noch ferskate histoaryske gebouwen en oare bysûndere plakken te finen.
[[Ofbyld:2024 Hearhugowaard, Feanhuzer mûne.jpg|thumb|left|Veenhuizer mûne.]]
* de Herfoarme tsjerke út 1871 mei in âlder oargel as de tsjerke sels;
* de Hillich-Herttsjerke yn De Noard;
* de Sint-Dionysiustsjerke, boud yn 'e jierren 1960;
* de Grifformearde tsjerke út 1917;
* ferskate monumintale pleatsen, dy't noch tinken dogge oan it agraryske ferline;
* [[Veenhuizer mûne|De Veenhuizer]], in [[poldermûne]];
* As moderne attraksje is ek de Stêd fan 'e Sinne (Stad van de Zon) it neamen wurdich. Dizze wenwyk is ûntwurpen mei in soad omtinken foar duorsumens en sinne-enerzjy. Om 'e wyk hinne leit in rekreaasjegebiet mei it Strân fan Luna.

=== Museum ===
* It Poldermuseum Heerhugowaard oan 'e Huygendijk is fêstige yn in earder gemaal út 1877. It museum fertelt oer de skiednis fan 'e polder en de drûchmakking.
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heerhugowaard|Hearhugowaard}}
}}
[[Kategory:Eardere gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Plak yn Dyk en Waard]]
[[Kategory:Polder yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 2022]]</text>
      <sha1>2q1vlqbo5ggoagz6nujciciz58fysq3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238683</id>
      <parentid>1238644</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T06:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>berjocht ynwenners</comment>
      <origin>1238683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5565" sha1="gony5umntudv5up78q2igi2wlheyz8e" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Hearhugowaard
| ôfbylding    = Heilig Hart van Jezus kerk Dessing De Noord.JPG
| ôfbyldingstekst = Hillich Hert fan Jezustsjerke.
| flagge       = Flag of Heerhugowaard.svg
| wapen        = Heerhugowaard wapen HRvA.svg
| lân          = [[Ofbyld:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Nederlân]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|20px]] [[Noard-Hollân]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Ofbyld:Gemeente Dijk en Waard Flag.svg|20px]] [[Dyk en Waard]]
| ynwennertal  = {{Statistyk wenplak Noard-Hollân ynwenners|Hearhugowaard}} &lt;small&gt;({{Statistyk wenplak Noard-Hollân ynwenners|TXT=Year}})&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://allecijfers.nl/woonplaats/heerhugowaard/ Heerhugowaard yn sifers], op basis fan CBS&lt;/ref&gt;
| oerflak      = 40,00 km²,&lt;br&gt;dêrfan lân: 38,15 km²&lt;br&gt;dêrfan wetter: 1,86 km²
| befolkingstichtens = 1.645 ynw./km²
| stifting     =
| hichte       = −3,5 m
| postkoade    = 1700–1706, 1842
| netnûmer     = 072
| webside      = [https://www.ontdekdijkenwaard.nl/ontdek/heerhugowaard It plak op de gemeentlike hiemside]&lt;br&gt;[https://historischheerhugowaard.nl/ Hstoarysk Hearhugowaard]
| mapname      = Noard-Hollân
| mapwidth     =
| lat_deg      = 52
| lat_min      = 40
| lat_sec      = 17
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 4
| lon_min      = 50
| lon_sec      = 55
| lon_dir      = E
| ôfbylding99 = Gem-Heerhugowaard-OpenTopo.jpg
| ôfbyldingstekst99 =
}}
'''Hearhugowaard''' ([[Nederlânsk]] en offisjeel: ''Heerhugowaard'', oarspronklik ''Heer Huygen Waert''; [[Lânwestfrysk|Westfrysk]]: ''Heregeweerd'') is in plak, [[polder]] en eardere [[Gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn [[West-Fryslân]], yn 'e [[Nederlân]]ske [[provinsje]] [[Noard-Hollân]]. De gemeente bestie sûnt [[1811]]. Op 1 jannewaris 2022 fusearre de gemeente Hearhugowaard mei buorgemeente [[Langedyk|Langedijk]] ta de gemeente [[Dyk en Waard]].  
== Skiednis ==
Om it jier 800 hinne bestie it gebiet fan it hjoeddeiske Hearhugowaard foar in grut part út fean. Troch feanwinning en stoarmfloeden ûntstiene yn 'e rin fan 'e midsiuwen ferskate marren. Ien dêrfan wie de Grote Waert, dy't in skoft mei de Skermer in grutter marre- en sompegebiet foarme.

Yn 'e 17e iuw namen partikuliere ynvestearders it beslút om de Grote Waert drûch te meallen om lânbougrûn te winnen. Yn 1630 foel de polder, mei in oerflak fan sa'n 39 km², drûch. De kwaliteit fan 'e grûn foel lykwols ôf. Yn 1674 waard der sels oer neitocht om de polder wer ûnder wetter te setten, om't er as fiskwetter mear opbringe koe.

== Namme ==
De namme Hearhugowaard is nei alle gedachten ôflaat fan in âlde dyk yn it gebiet, de Huygen Dijck. Oer de persoan nei wa't dy dyk ferneamd waard, bestiet lykwols gjin wissichheid. Mooglik wie it Hugo fan Assendelft, in 13e-iuwske bestjoerder út de 13e iuw, of Hugo II fan Akersloot, dy't mei it bedykjen fan it gebiet yn ferbân brocht wurdt.

It gebiet waard earst De Waert neamd en letter Heer Huygen Waert. Yn 'e [[Frânske tiid]] waard dy namme modernisearre ta de hjoeddeiske foarm Hearhugowaard.

== Groei en ûntwikkeling == 
Hearhugowaard groeide yn 'e 20e iuw tige hurd. Yn 1960 hie it plak sa'n 6.800 ynwenners, yn 1975 al 25.000. Yn 'e jierren 1970 wie Heerhugowaard in pear jier de fluchst groeiende gemeente fan Nederlân. Yn 2007 waard de 50.000e ynwenner ferwolkomme. Op 1 jannewaris 2023 hie Heerhugowaard 60.230 ynwenners. 

De sterke befolkingsgroei kaam benammen troch de oanlis fan nije wenwiken. Ien fan 'e bekendste is de Stêd fan 'e Sinne (Stad van de Zon), in grutte nijbouwyk dy't ûntwurpen is mei in soad omtinken foar duorsume enerzjy, wêrûnder sinne-enerzjy.

It strjitpatroan fan Heerhugowaard slút foar in grut part oan by de rjochtlinige ferdieling fan 'e polder. Dêrtroch hat it plak in frij rjochthoekige opbou. De ferskillende wenwiken litte ek de ûntwikkeling fan 'e wenningbou sûnt de jierren 1970 sjen.

De âlde doarpskearnen fan De Noard en Súd binne noch werkenber. It grutste winkelsintrum is Middenwaard; yn it sintrum fan Heerhugowaard is ek in lytser winkelsintrum. Fierders hat it plak ûnder oare in teäter, bioskoop en hoareka.

== It besjen wurdich ==
Hoewol't Hearhugowaard foar it grutste part in moderne wenplak is, binne der noch ferskate histoaryske gebouwen en oare bysûndere plakken te finen.
[[Ofbyld:2024 Hearhugowaard, Feanhuzer mûne.jpg|thumb|left|Veenhuizer mûne.]]
* de Herfoarme tsjerke út 1871 mei in âlder oargel as de tsjerke sels;
* de Hillich-Herttsjerke yn De Noard;
* de Sint-Dionysiustsjerke, boud yn 'e jierren 1960;
* de Grifformearde tsjerke út 1917;
* ferskate monumintale pleatsen, dy't noch tinken dogge oan it agraryske ferline;
* [[Veenhuizer mûne|De Veenhuizer]], in [[poldermûne]];
* As moderne attraksje is ek de Stêd fan 'e Sinne (Stad van de Zon) it neamen wurdich. Dizze wenwyk is ûntwurpen mei in soad omtinken foar duorsumens en sinne-enerzjy. Om 'e wyk hinne leit in rekreaasjegebiet mei it Strân fan Luna.

=== Museum ===
* It Poldermuseum Heerhugowaard oan 'e Huygendijk is fêstige yn in earder gemaal út 1877. It museum fertelt oer de skiednis fan 'e polder en de drûchmakking.
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Heerhugowaard|Hearhugowaard}}
}}
[[Kategory:Eardere gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Plak yn Dyk en Waard]]
[[Kategory:Polder yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid opheft yn 2022]]</text>
      <sha1>gony5umntudv5up78q2igi2wlheyz8e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Njirre</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49076</id>
    <revision>
      <id>1238642</id>
      <parentid>1214480</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2792" sha1="s5jsdieogckdpockwfx3h1ca1i6vxhp" xml:space="preserve">[[Ofbyld:ViperaBerusMale.JPG|thumb|right|200px|Njirre]]
De '''njirre''' (''Vipera berus'') is in [[fergif|giftige]] [[slangen|slang]] dy't sawat oeral foarkomt yn [[Jeropa]] en yn dielen fan [[Aazje]]. De njirre komt ek yn [[Fryslân]] foar.

De njirre wurdt ûngefear 50 oant 70 sintimeter lang en is te herkennen oan de koperbrune readeftige eagen mei fertikale pupil, de wat útstekkende [[skub]] boppe it each en it sichsachpatroan op de rêch. De giftichheid wurdt faak oerskat, de njirre is lang net sa gefaarlik as bygelyks de [[Dendroaspis|mamba's]], de [[Kobra (reptiel)|kobra's]] of de tichter besibbe [[rattelslangen]]. De [[slangebyt|byt]] fan de njirre kin wol gefaarlik wêze foar de [[minsk]] mar hoewol't alle jierren tsientallen njirrebiten registrearre wurde binne fatale gefallen uterst seldsum.

{{stobbe|bist}}

[[Kategory:Slangesoarte]]
[[Kategory:Njirre (famylje)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Albaanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Belgje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bosnje-Hertsegovina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bulgarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Denemark]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dútslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Eastenryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Estlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Finlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fryslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frankryk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Grikelân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hongarije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ingelân]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Itaalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jeropeesk Ruslân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosovo]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kroaasje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Letlân]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lychtenstein]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Litouwen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Lúksemboarch (lân)]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Masedoanje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Moldaavje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Mongoalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Montenegro]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nederlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noard-Koreä]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Noarwegen]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Oekraïne]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Poalen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Roemeenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn San Marino]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Servje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sibearje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sina]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Skotlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sloveenje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Slowakije]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sweden]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Switserlân]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Tsjechje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Wales]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Wyt-Ruslân]]</text>
      <sha1>s5jsdieogckdpockwfx3h1ca1i6vxhp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Main</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59499</id>
    <revision>
      <id>1238686</id>
      <parentid>1050142</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:15:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Thomas Liptak</username>
        <id>55789</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>photo updated (2026)</comment>
      <origin>1238686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="chku5s2ngix5pfo82qxftjgb63uxmxc" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Main-Karte-160710.jpg|thumb|400px|Rin fan de Main mei sydrivieren]]
[[Ofbyld:Frankfurt am Main, Sachsenhausen, Ostend and Downtown (2024).jpg|thumb|250px|De Main yn Frankfurt]]
[[Ofbyld:Mainspitze fg01.JPG|thumb|250px|Utmûning fan de Main yn de [[Ryn]]]]
De '''Main''' is in rivier yn [[Dútslân]] dy't fan east nei west troch Noard-[[Beieren]] (Franken) en de [[Ryn-Main-Krite]] streamt. De rivier mûnet by [[Mainz]] yn de [[Ryn]] út en is 524 km lang (574 km, at de langste boarnerivier meirekkene wurdt).

De Main ûnstiet bit stedsje [[Kûlmbach (stêd)|Kûlmbach]] út de gearrin fan de '''Reade Main''' (''Roter Main'') en de '''Wite Main''' (''Weißer Main''), dy't efterelkoar 50 en 41 kilometer lang binne. De Reade Main komt fan links en ûntspringt yn de [[Fränkische Alb]] en de Wite Main har boarne is yn it [[Fichtelberchtme]]. De grutste sydrivieren fan de Main binne dêrnei de [[Regnitz]], de [[Frankyske Saale]], de [[Tauber (rivier)|Tauber]] en de [[Nidda (rivier)|Nidda]].

By Bamberg is it [[Main-Donaukanaal]] in keunstmjittige ferbining mei de [[Donau]]. It kanaal gie yn 1992 iepen en mûnet mei de Regnitz by Bamberg yn de Main út.

It trochsneed debyt by de mûning is 225 m³/s, wêrmei't de Main nei de [[Aare]] en [[Mûzel (Ryn)|Mûzel]] de grutste wetteroanfierder fan de Ryn is.

== Befarberens ==
De Main is befarber fan [[Mainz]] oant [[Bamberg]], dat is 396 km. Sûnt 1992 is de Main mei de Donau ferbûn troch it [[Ryn-Main-Donaukanaal]] en de [[Altmühl]]. De lêste is kanalisearre en hat 34 [[Slûs|sluzen]] wêrtroch't CEMT klasse V fartugen de totale langte fan de rivier befarre kinne. De 16 sluzen yn it Ryn-Main-Donaukanaal binne fan deselde grutte, dat ek befarber foar dy skipklasse.

== Stêden oan de Main ==
De igge wurdt oantsjut mei is (links of rjochts); at in stêd op beide iggen leit wurdt earst de igge mei sintrum oanjûn.
* [[Bayreuth (stêd)|Bayreuth]] (l/r) (oan de Roter Main)
* [[Kûlmbach (stêd)|Kûlmbach]] (l/r) (oan de Weißer Main)
* [[Bamberg (stêd)|Bamberg]] (l)
* [[Schweinfurt (stêd)|Schweinfurt]] (r)
* [[Kitzingen (stêd)|Kitzingen]] (r/l)
* [[Würzburg (stad)|Würzburg]] (r/l)
* [[Aschaffenburg (stêd)|Aschaffenburg]] (r/l)
* [[Hanau]] (r/l)
* [[Offenbach am Main|Offenbach]] (l/r)
* [[Frankfurt am Main|Frankfûrt]] (r/l)
* [[Hattersheim am Main]] (r) - [[Kelsterbach]] (l)
* [[Raunheim]] (l)
* [[Rüsselsheim]] (l)

== Keppeling om utens ==
{{Commonscat|Main (river)|Main}}

[[Kategory:Rivier yn Dútslân]]</text>
      <sha1>chku5s2ngix5pfo82qxftjgb63uxmxc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68676</id>
    <revision>
      <id>1238667</id>
      <parentid>1206271</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17676" sha1="liwni2kz0ne5oucgdwbbvzm3zgqiob6" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks telefyzjesearje
| ôfbylding             = Dukes of Hazzard (title card).jpg
| ôfbyldingstekst       = 
| ôfbyldingsbreedte     = 
| namme                 = ''The Dukes of Hazzard''
| betocht troch         = [[Gy Waldron]]
| ûntwikkele troch      = [[Gy Waldron]]
| produsint(en)         = [[Gy Waldron]] e.o.
| tillefyzjestudio      = [[Warner Bros.]]
| haadrollen            = [[Tom Wopat]] &lt;br&gt;[[John Schneider]]&lt;br&gt;[[Catherine Bach]] &lt;br&gt;[[Denver Pyle]] &lt;br&gt;[[James Best]] &lt;br&gt;[[Sorrell Booke]] &lt;br&gt;[[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] &lt;br&gt;[[Sonny Shroyer]] &lt;br&gt;[[Rick Hurst]] &lt;br&gt;[[Waylon Jennings]]
| sjenre                = [[aksje-komeedzje]]
| seizoenen             = 7
| jierren               = [[1979]]-[[1985]]
| tal ôfl.              = 145
| spyltiid (de ôfl.)    = 45-48 min.
| lân/lannen            = [[Ofbyld:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]]
| taal                  = [[Ingelsk]]
| prizen                = 
| webside               = [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ www.warnervideo.com]
| besibbe searjes       = ''[[The Dukes]]'' &lt;small&gt;([[tekenfilmsearje|animaasje]])&lt;/small&gt;
}}
'''''The Dukes of Hazzard''''' (&quot;De Dukes út Hazzard&quot;) wie in tige súksesfolle [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]], betocht troch [[Gy Waldron]]. De searje rûn 7 [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[jannewaris]] [[1979]] oant [[febrewaris]] [[1985]]. De rige waard yn in grut tal [[lannen en territoaria|lannen]] útstjoerd; yn [[Nederlân]] wied er by de [[omrop]] [[AVRO]] te sjen. ''The Dukes of Hazzard'' giet oer de aventoeren fan in [[famylje]] (de Dukes) yn it plakje Hazzard, earne yn it [[Amerikaanske Suden|Suden]] fan 'e [[Feriene Steaten]], dy't it net sa nau nimt mei de wet, mar dochs troch en troch rjochtskepen is. Harren tsjinstanners binne de [[korrupsje|korrupte]] county-kommissaris J.D. Hogg en dy syn [[sweager]], de ûnnoazele [[sheriff]] Rosco P. Coltrane. De Dukes binne harren eltse kear wer te fluch ôf. ''The Dukes of Hazzard'' stie fral bekend om syn spektakulêre efterfolgingssênes, dy't in hiele [[generaasje]] jonge tillefyzjesjoggers in ûnreälistysk byld joegen fan 'e keunstkes dy't se mei [[auto's]] úthelje koene.

==Untstean==
De searje wie min ofte mear basearre op 'e Amerikaanske [[B-film]] ''[[Moonrunners]]'', út [[1975]], oer yllegale drankstokers en -smokkelders yn it Amerikaanske Suden, dy't makke waard troch [[Gy Waldron]] yn gearwurking mei âld-''[[moonshiner]]'' [[Jerry Rushing]]. De film dielt in protte identike en tige lyksoartige nammen en saken mei de lettere tillefyzjerige. Hoewol't it yn prinsipe in [[komeedzje]] wie, wie ''Moonrunners'' folle rouwer en rûger as de famyljefreonlike searje dy't derút fuortkomme soe.

Yn [[1977]] waard Waldron troch de grutte Amerikaanske film- en tillefyzjestudio [[Warner Bros.]] frege om it konsept fan ''Moonrunners'' oan te passen foar tillefyzje. It idee wie om mar in njoggental ôfleverings te meitsjen om te brûken as opfolling yn 'e midden fan it tillefyzjeseizoen, mar doe't men by Warner Bros. de resultataten fan 'e earste opnamen ûnder eagen krige, begûn men gruttere mooglikheden foar de searje te sjen.

==Produksje==
De produksje fan ''The Dukes of Hazzard'' sette ein oktober, begjin novimber [[1978]] útein op lokaasje yn [[Covington (Georgia)|Covington]], deunby [[Atlanta]], yn 'e súdeastlike [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. Dêr waarden foar de [[kryst]] fan dat jier de earste fiif ôfleverings opnommen, dy't wat fan 'e rest fan 'e searje ferskille troch humor dy't mear op folwoeksenen taspitst is, wat minder fynfielige ferhaaleleminten en in justjes rouwer taalgebrûk. Doe't de [[akteur]]s en de filmploech foar de feestdagen útinoargiene, ferwachten se yn jannewaris wer op itselde plak byinoar te kommen om 'e restearjende fjouwer ôfleverings op te nimmen.
[[File:General lee.jpg|left|thumb|250px|De (Dodge Charger) ''General Lee'']]

Mar yn 'e tuskentiid wie men by Warner Bros. ta de konklúzje kommen dat de searje potinsjeel hie, dat yn jannewaris [[1979]] waard de hiele produksje ferhuze nei de [[Warner Bros. Studios, Burbank]] en de [[Warner Bros. Ranch|Columbia Ranch]], twa [[studiokompleks]]en yn súdlik [[Kalifornje]]. Guon sênes waard fierders filme op 'e [[Golden Oak Ranch]] fan [[Disney]] by [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]]. De redens foar it oerbringen fan 'e produksje nei Kalifornje hiene foar it meastepart te krijen mei it ferienfâldigjen fan 'e produksje mei it each op in langer rinnende searje, wêrfoar't û.m. in grutte garaazje nedich wie om alle auto's te reparearjen en ûnderhâlden. Tsjin 'e ein fan it earste seizoen wie de famyljefreonlike toansetting fan 'e searje fêstige, wylst ek alle personaazjes harren definitive karakters krigen hiene. It sjabloan wie klear foar de folgjende seis jier.

==Utgongspunt fan 'e plot==
Yn ''The Dukes of Hazzard'' steane de aventoeren fan Bo en Luke Duke sintraal. Dat binne in pear balstjurrige neven dy't, yn 'e mande mei harren kreaze, allegeduerigen yn [[hotpants]] omspringende nicht Daisy, by harren wize âlde omke Jesse yn wenje, op it plattelân fan it fiktive Hazzard County, yn [[Georgia]]. Bo en Luke ride om yn in oranje [[Dodge Charger]] út [[1969]] mei it sifer &quot;01&quot; op 'e doarren en in [[Konfederearre oarlochsflagge]] op it dak skildere, dy't de namme ''General Lee'' draacht, in ferwizing nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Súdlike]] generaal [[Robert E. Lee]], út 'e tiid fan 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]]. Daisy hat de earste beide seizoenen fan 'e searje in [[Plymouth Roadrunner]] út [[1974]] (giel mei in swarte biis), oant Bo en Duke dy fan in klif ôf ride, wêrnei't se de rest fan 'e searje in wite [[Jeep CJ-7|Jeep CJ-7 Golden Eagle]] bestjoert, dy't fan ''Dixie'' hjit (&quot;Dixie&quot; of &quot;Dixieland&quot; is in alternative oantsjutting foar it Amerikaanske Suden). Omke Jesse, in yllegale [[wisky]]stoker, riidt om yn in [[Ford F-Searje sechsde generaasje|Ford F-Searje sechsde generaasje F100 Styleside]] [[pickuptruck]].

Troch it smokkeljen fan eigenstookte wisky of om't se lju te help komme dy't op 'e iene of oare manear yn 'e swierrichheden sitte, krije Bo en Luke it almar wer oan 'e stôk mei de troch- en trochkorrupte county-kommissaris Jefferson Davis (J.D.) Hogg, better bekend as Boss Hogg. Dat is in lytse, tûntsjerûne, kealjende man dy't omrint yn in folslein wyt trijedielich kostúm mei hoed, en him ride lit yn in wite, iepen [[Cadillac Coupe de Ville]] mei grutte bollehoarnen oan 'e foarkant befêstige. Boss Hogg is troud mei de suster fan 'e domme, omknoffeljende [[sheriff]] Rosco P. Coltrane, dy't de Dukes eltse ôflevering wol in kear neisit yn syn [[Dodge Monaco]]-plysjewein, wêrby't er yn 'e regel op in stuit in ûngemak kriget dat him belet om 'e efterfolging fuort te setten, wylst de Dukes har, geiend fan wille, út 'e fuotten meitsje. Rosco liket frjemd genôch nea wat oer te hâlden oan al dy akkefytsjes, al boartsje twa ôfleverings, ''Coltrane vs. Duke'', út seizoen 4, en ''Too Many Roscos'', út seizoen 6, mei it idee dat er licht ferwûne rekke is by in efterfolging.

De ôfleverings fan 'e searje folgje eins in fêst stramyn: Bo en Luke binne har sûnder euvelmoed mei har eigen saken oan it bemuoien as se, gauris tsjin wil en tank, earne by belutsen wurde dat har yn oanfarring bringt mei Boss Hogg en Rosco. Se krije help fan omke Jesse, Daisy en harren maat, de garaazjehâlder Cooter Davenport. Der folgje ien of mear spektakulêre efterfolgings, en úteinlik binne se Hogg en Rosco en de oprjochte mar domme helpsheriff Enos Strate (dy't smoarfereale is op Daisy en sadwaande maklik te manipulearjen) te fluch ôf. De efterfolgings, dy't geandewei de searje almar dreger te leauwen en mear cartoonesk waarden, wiene gauris it gefolch fan Rosco syn yllegale besykjen om 'e Dukes yn 'e fal rinne te litten mei fan tekst of plak feroarjende buorden oangeande de maksimumsnelheid en oare soksoarte babbelegûchjes. Ferskate kearen rekket Boss Hogg sels yn 'e swierrichheden, en moatte de Dukes him helpe om't Hogg syn fijannen noch aakliker smjunten binne as hysels. Mar ynstee fan harren tankber te wêzen, komt Hogg altiten daliks wer mei in snoad plan op 'e lappen om 'e Dukes in hak te setten. Dêrby wurdt eltse ôflevering begelaat fan 'e foarútblikken op noch net barde foarfallen, komyske sydlingse opmerkings en typysk Súdlike sprekwurden en wiisheden fan ''The Balladeer'' (&quot;de balladesjonger&quot;), in [[auktorieel perspektyf|alwittende ferteller]] mei de stim fan [[country]]sjonger [[Waylon Jennings]], dy't ek de werkenningsmeldij fan 'e searje, it nûmer ''Good Ol' Boys'', song.
[[File:Dukes of hazzard cast photo.jpg|right|thumb|250px|De [[cast]] fan ''The Dukes of Hazzard''. Boppeste rige f.l.n.rj.:  [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter), [[Sorrell Booke]] (Boss Hogg), [[James Best]] (sheriff Rosco P. Coltrane), en [[Sonny Shroyer]] (helpsheriff Enos); ûnderste rige f.l.n.rj.: [[John Schneider]] (Luke), [[Tom Wopat]] (Bo), [[Catherine Bach]] (Daisy), [[Denver Pyle]] (omke Jesse), en [[Peggy Rae]] (Lulu).]]

==Rolferdieling==
===Werjefte fan de rolferdieling===
;haadrollen
[[File:Waylon Jennings RCA cropped.jpg|right|thumb|180px|[[Country]][[sjonger]] en [[akteur]] [[Waylon Jennings]].]]
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bo Duke
| [[Tom Wopat]]
|-
| Luke Duke
| [[John Schneider]]
|-
| Daisy Duke
| [[Catherine Bach]]
|-
| omke Jesse Duke
| [[Denver Pyle]]
|-
| [[sheriff]] Rosco P. Coltrane
| [[James Best]]
|-
| Boss J.D. Hogg
| [[Sorrell Booke]]
|-
| Cooter Davenport
| [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]]
|-
| [[helpsheriff]] Enos Strate
| [[Sonny Shroyer]]
|-
| helpsheriff Cletus Hogg
| [[Rick Hurst]]
|-
| de &quot;balladesjonger&quot; (ferteller) 
| [[Waylon Jennings]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;wichtichste weromkearende byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;650px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Lulu Coltrane Hogg (frou fan Boss Hogg)
| [[Peggy Rea]]
|-
| Hughie Hogg (Boss Hogg syn snuggerder, mar like korrupte omkesizzer)
| [[Jeff Altman]]
|-
| dokter Henry &quot;Doc&quot; Petticord (de stokâlde pleatslike hûsdokter)
| [[Patrick Cranshaw]]
|-
| Ms Emma Tisdale (útbaatster fan it pleatslike postkantoar)
| [[Nedra Volz]]
|-
| sheriff Edward T. &quot;Big Ed&quot; Little (izerfrettende sheriff fan 'e oangrinzgjende county)
| [[Don Pedro Colley]]
|-
|}

===Akteurs===
Yn 'e maityd fan [[1982]], doe't de opnamen foar it fyfde seizoen begjinne soene, wegeren haadrolspilers [[Tom Wopat]] en [[John Schneider]] dêroan mei te wurkjen fanwegen ûnienichheid oer harren salaris en oer royaltys fan spul dat ûnder it hannelsmerk fan 'e searje ferkocht wie en dêr't sy noch nea in sint fan sjoen hiene. De oplossing fan 'e produsinten wie om twa dûbelgongers fan Bo en Duke yn te setten, de neven Coy en Vance Duke, spile troch [[Byron Cherry]] en [[Christopher Mayer]]. It ferhaal wie dat dy al earder, foarôfgeande oan 'e foarfallen fan seizoen 1, ek by omke Jesse ynwenne hiene, en no wiene se weromkeard krekt op it stuit dat Bo en Luke harren lok prebearren as autokoereurs yn 'e [[NASCAR]]-races. Net allinnich op it mêd fan karaktereigenskippen, mar ek kwa uterlik wiene Coy en Vance [[kloane|kloanen]] fan Bo en Luke. It publyk koe de omwikseling net wurdearje, en doe't de sjochsifers kelderen, ûnderhannele [[Warner Bros.]] op 'e nij mei Wopat en Schneider, dy't sadwaande fjouwer ôfleverings foar de ein fan it fyfde seizoen weromkearden, sabeare nei't harren NASCAR-karriêre op 'e non rûn wie. Yn deselde ôflevering ferdwûnen Coy en Vance mei stille tromme om nea wer wat fan har hearre te litten.
[[File:Daisy Duke.jpg|left|thumb|200px|[[Catherine Bach]] as Daisy Duke.]]

In selde soarte sitewaasje die him noch ferskate oare kearen foar. Sa boykotte [[James Best]] (Rosco) de searje yn 'e midden fan it twadde seizoen in hoart (ek al fanwegen finansjele ûnienichheid mei de produsinten) en waard doe ferskate ôfleverings lang ferfongen troch sheriffs dy't mar ien kear foarkamen, en dy't allegear út persiis itselde hout snijd wiene as hy. Yn itselde seizoen die [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter Davenport) ek in skoft net mei om't er fûn dat syn personaazje skeard wêze moast, wylst de produsinten him in burd jaan woene. Oant dy deilisskip yn Jones syn foardiel beslist waard, waard Cooter syn wurk yn 'e garaazje waarnommen troch syn neef Longstreet B. Davenport (spile troch [[Ernie Lively]]). Doe't Jones letter nochris in ôflevering miste, doek foar ien kear in oare neef fan Cooter op, B.B. Davenport ([[Mickey Jones]]). Ek dizze beide neven lieken wol in hiel soad op it haadpersonaazje dêr't se oan ûntspruten wiene. Itselde gou foar helpsheriff Cletus Hogg (spile troch [[Rick Hurst]]), in fiere neef fan Boss Hogg dy't yn 'e seizoenen 3 en 4 helpsheriff Enos Strate ferfong: beide wiene wat dommige mar wêzentlik net ferkearde mannen, en beide wiene se fereale op Daisy Duke. Fan alle personaazjes kamen allinnich omke Jesse en Boss Hogg yn alle 145 ôfleverings foar; Daisy ûntbriek inkeld yn 'e ôflevering ''To Catch a Duke'', út seizoen 3.

Njonken de fêste en weromkeardende [[cast]] wie der yn ''The Dukes of Hazzard'' (doe't de searje ienris populêr wurden wie) ek romte foar in ferskaat oan ferneamde en minder ferneamde gastspilers. Sa hiene bgl. [[James Avery]] en [[Jonathan Frakes]] lytse roltsjes, akteurs dy't letter bekend wurde soene as de rike omke fan [[Will Smith]] yn ''[[The Fresh Prince of Bel-Air]]'', resp. William T. Riker, de earste ofsier yn ''[[Star Trek: The Next Generation]]''. De ferteller [[Waylon Jennings]] ferskynde nei withoefolle fersiken fan fans einlings yn in ôflevering yn seizoen 7 as akteur. Ek [[sjonger]]s as [[Roy Orbison]], [[Loretta Lynn]] en [[Tammy Wynette]] ferskynden yn 'e searje.

==Adaptaasjes==
It nûmer ''The Good Ol' Boys'', dat de werkenningsmeldij fan 'e searje foarme, wie skreaun en waard songen troch [[Waylon Jennings]], dy't der yn [[1980]] in nûmer 1-hit op 'e [[country]]listen mei skoarde en it ta nûmer 21 op 'e [[mainstream]]-[[hitlist]]en brocht.
[[File:10.17.09JohnSchneiderByLuigiNovi.jpg|right|thumb|250px|[[Akteur]] [[John Schneider]] sa'n tweintich jier nei de ein fan 'e searje.]]

Ferskate [[spinoff]]-searjes kamen út ''The Dukes of Hazzard'' fuort. Sa krige it personaazje fan helpsheriff Enos Strate yn [[1980]] en [[1981]] syn eigen rige, in detektivesearje mei as titel ''[[Enos (telefyzjesearje)|Enos]]'', dat gjin grut súkses waard. Mar it wie de reden dat Enos út ''The Dukes of Hazzard'' skreaun en ferfongen waard troch Cletus Hogg. Doe't ''Enos'' ophold, kearde de helpsheriff oan it begjin fan it fyfde seizoen werom yn ''The Dukes of Hazzard'' en waard Cletus ôftanke. Fierders waard der yn [[1983]] in [[tekenfilm|animaasjeferzje]] fan 'e searje makke ûnder de titel ''[[The Dukes]]''.

Ek waarden der seis ûnderskate [[fideospultsje]]s basearre op 'e oarspronklike searje, dêr't ''The Dukes of Hazzard: Return of the General Lee'', út [[2004]], it bekendste fan is. Yn [[2005]] skreau [[Allison Moore (toanielskriuwster)|Allison Moore]] it [[toanielstik]] ''[[Hazzard County (toanielstik)|Hazzard County]]'', dat ek op 'e searje weromgiet.

Nei ôfrin fan 'e searje waarden der twa [[tillefyzjefilm]]s makke foar de stjoerder CBS (telefyzjenetwurk), wêryn't de âlde cast wer byinoar kaam (ynsafier't dat noch koe – [[Sorrell Booke]] stoar yn [[1994]] en [[Denver Pyle]] yn [[1997]]): ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'' ([[1997]]) en ''[[The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood!]]'' ([[2000]]). In [[remake]] fan 'e searje, yn 'e foarm fan in [[film|bioskoopfilm]] (''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]'', mei in folle besprutsen [[Jessica Simpson]] yn 'e rol fan Daisy Duke) kaam út yn [[2005]]. Yn [[2007]] folge der noch in tillefyzjefilm dy't in [[prequel]] wie fan sawol de bioskoopfilm as de oarspronklike searje, ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]''. Tusken [[2004]] en [[2006]] kaam de hiele oarspronklike searje by Warner Home Video út op [[dvd]].

Yn [[Nashville (Tennessee)|Nashville]], yn 'e steat [[Tennessee]], it sintrum fan 'e Amerikaanske [[country]]muzyk, en teffens yn [[Gatlinburg (Tennessee)|Gatlinburg]], yn deselde steat, steane ''Dukes of Hazzard'' Museä. [[Covington (Georgia)|Covington]], yn [[Georgia]], dêr't de alderearste fiif ôfleverings opnommen waarden, is in wichtige [[toerisme|toeristyske]] trekpleister wurden foar ''Dukes of Hazzard''-fans.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ Offisjele webside fan ''The Dukes of Hazzard'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=hBlNNlSgxxE De titelmuzyk fan ''The Dukes of Hazzard'' op YouTube]
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0078607/ Ynformaasje oer ''The Dukes of Hazzard'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Dukes_of_Hazzard ''References'' en ''Further Reading'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Dukes of Hazzard'' (telefyzjesearje)}}

{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard, The}}
[[Kategory:The Dukes of Hazzard| ]]
[[Kategory:Amerikaanske aksjesearje]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoeresearje]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramasearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje út 1979]]
[[Kategory:Ingelsktalige telefyzjesearje]]</text>
      <sha1>liwni2kz0ne5oucgdwbbvzm3zgqiob6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238669</id>
      <parentid>1238667</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17805" sha1="1u6pgq5kvzk5ip76gbrw3h1rzstmfeo" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks telefyzjesearje
| ôfbylding             = Dukes of Hazzard (title card).jpg
| ôfbyldingstekst       = 
| ôfbyldingsbreedte     = 
| namme                 = ''The Dukes of Hazzard''
| betocht troch         = [[Gy Waldron]]
| ûntwikkele troch      = [[Gy Waldron]]
| produsint(en)         = [[Gy Waldron]] e.o.
| tillefyzjestudio      = [[Warner Bros.]]
| haadrollen            = [[Tom Wopat]] &lt;br&gt;[[John Schneider]]&lt;br&gt;[[Catherine Bach]] &lt;br&gt;[[Denver Pyle]] &lt;br&gt;[[James Best]] &lt;br&gt;[[Sorrell Booke]] &lt;br&gt;[[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] &lt;br&gt;[[Sonny Shroyer]] &lt;br&gt;[[Rick Hurst]] &lt;br&gt;[[Waylon Jennings]]
| sjenre                = [[aksje-komeedzje]]
| seizoenen             = 7
| jierren               = [[1979]]-[[1985]]
| tal ôfl.              = 145
| spyltiid (de ôfl.)    = 45-48 min.
| lân/lannen            = [[Ofbyld:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]]
| taal                  = [[Ingelsk]]
| prizen                = 
| webside               = [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ www.warnervideo.com]
| besibbe searjes       = ''[[The Dukes]]'' &lt;small&gt;([[tekenfilmsearje|animaasje]])&lt;/small&gt;
}}
'''''The Dukes of Hazzard''''' (&quot;De Dukes út Hazzard&quot;) wie in tige súksesfolle [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]], betocht troch [[Gy Waldron]]. De searje rûn 7 [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[jannewaris]] [[1979]] oant [[febrewaris]] [[1985]]. De rige waard yn in grut tal [[lannen en territoaria|lannen]] útstjoerd; yn [[Nederlân]] wied er by de [[omrop]] [[AVRO]] te sjen. ''The Dukes of Hazzard'' giet oer de aventoeren fan in [[famylje]] (de Dukes) yn it plakje Hazzard, earne yn it [[Amerikaanske Suden|Suden]] fan 'e [[Feriene Steaten]], dy't it net sa nau nimt mei de wet, mar dochs troch en troch rjochtskepen is. Harren tsjinstanners binne de [[korrupsje|korrupte]] county-kommissaris J.D. Hogg en dy syn [[sweager]], de ûnnoazele [[sheriff]] Rosco P. Coltrane. De Dukes binne harren eltse kear wer te fluch ôf. ''The Dukes of Hazzard'' stie fral bekend om syn spektakulêre efterfolgingssênes, dy't in hiele [[generaasje]] jonge tillefyzjesjoggers in ûnreälistysk byld joegen fan 'e keunstkes dy't se mei [[auto's]] úthelje koene.

==Untstean==
De searje wie min ofte mear basearre op 'e Amerikaanske [[B-film]] ''[[Moonrunners]]'', út [[1975]], oer yllegale drankstokers en -smokkelders yn it Amerikaanske Suden, dy't makke waard troch [[Gy Waldron]] yn gearwurking mei âld-''[[moonshiner]]'' [[Jerry Rushing]]. De film dielt in protte identike en tige lyksoartige nammen en saken mei de lettere tillefyzjerige. Hoewol't it yn prinsipe in [[komeedzje]] wie, wie ''Moonrunners'' folle rouwer en rûger as de famyljefreonlike searje dy't derút fuortkomme soe.

Yn [[1977]] waard Waldron troch de grutte Amerikaanske film- en tillefyzjestudio [[Warner Bros.]] frege om it konsept fan ''Moonrunners'' oan te passen foar tillefyzje. It idee wie om mar in njoggental ôfleverings te meitsjen om te brûken as opfolling yn 'e midden fan it tillefyzjeseizoen, mar doe't men by Warner Bros. de resultataten fan 'e earste opnamen ûnder eagen krige, begûn men gruttere mooglikheden foar de searje te sjen.

==Produksje==
De produksje fan ''The Dukes of Hazzard'' sette ein oktober, begjin novimber [[1978]] útein op lokaasje yn [[Covington (Georgia)|Covington]], deunby [[Atlanta]], yn 'e súdeastlike [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. Dêr waarden foar de [[kryst]] fan dat jier de earste fiif ôfleverings opnommen, dy't wat fan 'e rest fan 'e searje ferskille troch humor dy't mear op folwoeksenen taspitst is, wat minder fynfielige ferhaaleleminten en in justjes rouwer taalgebrûk. Doe't de [[akteur]]s en de filmploech foar de feestdagen útinoargiene, ferwachten se yn jannewaris wer op itselde plak byinoar te kommen om 'e restearjende fjouwer ôfleverings op te nimmen.
[[File:General lee.jpg|left|thumb|250px|De (Dodge Charger) ''General Lee'']]

Mar yn 'e tuskentiid wie men by Warner Bros. ta de konklúzje kommen dat de searje potinsjeel hie, dat yn jannewaris [[1979]] waard de hiele produksje ferhuze nei de [[Warner Bros. Studios, Burbank]] en de [[Warner Bros. Ranch|Columbia Ranch]], twa [[studiokompleks]]en yn súdlik [[Kalifornje]]. Guon sênes waard fierders filme op 'e [[Golden Oak Ranch]] fan [[Disney]] by [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]]. De redens foar it oerbringen fan 'e produksje nei Kalifornje hiene foar it meastepart te krijen mei it ferienfâldigjen fan 'e produksje mei it each op in langer rinnende searje, wêrfoar't û.m. in grutte garaazje nedich wie om alle auto's te reparearjen en ûnderhâlden. Tsjin 'e ein fan it earste seizoen wie de famyljefreonlike toansetting fan 'e searje fêstige, wylst ek alle personaazjes harren definitive karakters krigen hiene. It sjabloan wie klear foar de folgjende seis jier.

==Utgongspunt fan 'e plot==
Yn ''The Dukes of Hazzard'' steane de aventoeren fan Bo en Luke Duke sintraal. Dat binne in pear balstjurrige neven dy't, yn 'e mande mei harren kreaze, allegeduerigen yn [[hotpants]] omspringende nicht Daisy, by harren wize âlde omke Jesse yn wenje, op it plattelân fan it fiktive Hazzard County, yn [[Georgia]]. Bo en Luke ride om yn in oranje [[Dodge Charger]] út [[1969]] mei it sifer &quot;01&quot; op 'e doarren en in [[Konfederearre oarlochsflagge]] op it dak skildere, dy't de namme ''General Lee'' draacht, in ferwizing nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Súdlike]] generaal [[Robert E. Lee]], út 'e tiid fan 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]]. Daisy hat de earste beide seizoenen fan 'e searje in [[Plymouth Roadrunner]] út [[1974]] (giel mei in swarte biis), oant Bo en Duke dy fan in klif ôf ride, wêrnei't se de rest fan 'e searje in wite [[Jeep CJ-7|Jeep CJ-7 Golden Eagle]] bestjoert, dy't fan ''Dixie'' hjit (&quot;Dixie&quot; of &quot;Dixieland&quot; is in alternative oantsjutting foar it Amerikaanske Suden). Omke Jesse, in yllegale [[wisky]]stoker, riidt om yn in [[Ford F-Searje sechsde generaasje|Ford F-Searje sechsde generaasje F100 Styleside]] [[pickuptruck]].

Troch it smokkeljen fan eigenstookte wisky of om't se lju te help komme dy't op 'e iene of oare manear yn 'e swierrichheden sitte, krije Bo en Luke it almar wer oan 'e stôk mei de troch- en trochkorrupte county-kommissaris Jefferson Davis (J.D.) Hogg, better bekend as Boss Hogg. Dat is in lytse, tûntsjerûne, kealjende man dy't omrint yn in folslein wyt trijedielich kostúm mei hoed, en him ride lit yn in wite, iepen [[Cadillac Coupe de Ville]] mei grutte bollehoarnen oan 'e foarkant befêstige. Boss Hogg is troud mei de suster fan 'e domme, omknoffeljende [[sheriff]] Rosco P. Coltrane, dy't de Dukes eltse ôflevering wol in kear neisit yn syn [[Dodge Monaco]]-plysjewein, wêrby't er yn 'e regel op in stuit in ûngemak kriget dat him belet om 'e efterfolging fuort te setten, wylst de Dukes har, geiend fan wille, út 'e fuotten meitsje. Rosco liket frjemd genôch nea wat oer te hâlden oan al dy akkefytsjes, al boartsje twa ôfleverings, ''Coltrane vs. Duke'', út seizoen 4, en ''Too Many Roscos'', út seizoen 6, mei it idee dat er licht ferwûne rekke is by in efterfolging.

De ôfleverings fan 'e searje folgje eins in fêst stramyn: Bo en Luke binne har sûnder euvelmoed mei har eigen saken oan it bemuoien as se, gauris tsjin wil en tank, earne by belutsen wurde dat har yn oanfarring bringt mei Boss Hogg en Rosco. Se krije help fan omke Jesse, Daisy en harren maat, de garaazjehâlder Cooter Davenport. Der folgje ien of mear spektakulêre efterfolgings, en úteinlik binne se Hogg en Rosco en de oprjochte mar domme helpsheriff Enos Strate (dy't smoarfereale is op Daisy en sadwaande maklik te manipulearjen) te fluch ôf. De efterfolgings, dy't geandewei de searje almar dreger te leauwen en mear cartoonesk waarden, wiene gauris it gefolch fan Rosco syn yllegale besykjen om 'e Dukes yn 'e fal rinne te litten mei fan tekst of plak feroarjende buorden oangeande de maksimumsnelheid en oare soksoarte babbelegûchjes. Ferskate kearen rekket Boss Hogg sels yn 'e swierrichheden, en moatte de Dukes him helpe om't Hogg syn fijannen noch aakliker smjunten binne as hysels. Mar ynstee fan harren tankber te wêzen, komt Hogg altiten daliks wer mei in snoad plan op 'e lappen om 'e Dukes in hak te setten. Dêrby wurdt eltse ôflevering begelaat fan 'e foarútblikken op noch net barde foarfallen, komyske sydlingse opmerkings en typysk Súdlike sprekwurden en wiisheden fan ''The Balladeer'' (&quot;de balladesjonger&quot;), in [[auktorieel perspektyf|alwittende ferteller]] mei de stim fan [[country]]sjonger [[Waylon Jennings]], dy't ek de werkenningsmeldij fan 'e searje, it nûmer ''Good Ol' Boys'', song.
[[File:Dukes of hazzard cast photo.jpg|right|thumb|250px|De [[cast]] fan ''The Dukes of Hazzard''. Boppeste rige f.l.n.rj.:  [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter), [[Sorrell Booke]] (Boss Hogg), [[James Best]] (sheriff Rosco P. Coltrane), en [[Sonny Shroyer]] (helpsheriff Enos); ûnderste rige f.l.n.rj.: [[John Schneider]] (Luke), [[Tom Wopat]] (Bo), [[Catherine Bach]] (Daisy), [[Denver Pyle]] (omke Jesse), en [[Peggy Rae]] (Lulu).]]

==Rolferdieling==
===Werjefte fan de rolferdieling===
;haadrollen
[[File:Waylon Jennings RCA cropped.jpg|right|thumb|180px|[[Country]][[sjonger]] en [[akteur]] [[Waylon Jennings]].]]
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bo Duke
| [[Tom Wopat]]
|-
| Luke Duke
| [[John Schneider]]
|-
| Daisy Duke
| [[Catherine Bach]]
|-
| omke Jesse Duke
| [[Denver Pyle]]
|-
| [[sheriff]] Rosco P. Coltrane
| [[James Best]]
|-
| Boss J.D. Hogg
| [[Sorrell Booke]]
|-
| Cooter Davenport
| [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]]
|-
| [[helpsheriff]] Enos Strate
| [[Sonny Shroyer]]
|-
| helpsheriff Cletus Hogg
| [[Rick Hurst]]
|-
| de &quot;balladesjonger&quot; (ferteller) 
| [[Waylon Jennings]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;wichtichste weromkearende byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;650px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Lulu Coltrane Hogg (frou fan Boss Hogg)
| [[Peggy Rea]]
|-
| Hughie Hogg (Boss Hogg syn snuggerder, mar like korrupte omkesizzer)
| [[Jeff Altman]]
|-
| dokter Henry &quot;Doc&quot; Petticord (de stokâlde pleatslike hûsdokter)
| [[Patrick Cranshaw]]
|-
| Ms Emma Tisdale (útbaatster fan it pleatslike postkantoar)
| [[Nedra Volz]]
|-
| sheriff Edward T. &quot;Big Ed&quot; Little (izerfrettende sheriff fan 'e oangrinzgjende county)
| [[Don Pedro Colley]]
|-
|}

===Akteurs===
Yn 'e maityd fan [[1982]], doe't de opnamen foar it fyfde seizoen begjinne soene, wegeren haadrolspilers [[Tom Wopat]] en [[John Schneider]] dêroan mei te wurkjen fanwegen ûnienichheid oer harren salaris en oer royaltys fan spul dat ûnder it hannelsmerk fan 'e searje ferkocht wie en dêr't sy noch nea in sint fan sjoen hiene. De oplossing fan 'e produsinten wie om twa dûbelgongers fan Bo en Duke yn te setten, de neven Coy en Vance Duke, spile troch [[Byron Cherry]] en [[Christopher Mayer]]. It ferhaal wie dat dy al earder, foarôfgeande oan 'e foarfallen fan seizoen 1, ek by omke Jesse ynwenne hiene, en no wiene se weromkeard krekt op it stuit dat Bo en Luke harren lok prebearren as autokoereurs yn 'e [[NASCAR]]-races. Net allinnich op it mêd fan karaktereigenskippen, mar ek kwa uterlik wiene Coy en Vance [[kloane|kloanen]] fan Bo en Luke. It publyk koe de omwikseling net wurdearje, en doe't de sjochsifers kelderen, ûnderhannele [[Warner Bros.]] op 'e nij mei Wopat en Schneider, dy't sadwaande fjouwer ôfleverings foar de ein fan it fyfde seizoen weromkearden, sabeare nei't harren NASCAR-karriêre op 'e non rûn wie. Yn deselde ôflevering ferdwûnen Coy en Vance mei stille tromme om nea wer wat fan har hearre te litten.
[[File:Daisy Duke.jpg|left|thumb|200px|[[Catherine Bach]] as Daisy Duke.]]

In selde soarte sitewaasje die him noch ferskate oare kearen foar. Sa boykotte [[James Best]] (Rosco) de searje yn 'e midden fan it twadde seizoen in hoart (ek al fanwegen finansjele ûnienichheid mei de produsinten) en waard doe ferskate ôfleverings lang ferfongen troch sheriffs dy't mar ien kear foarkamen, en dy't allegear út persiis itselde hout snijd wiene as hy. Yn itselde seizoen die [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter Davenport) ek in skoft net mei om't er fûn dat syn personaazje skeard wêze moast, wylst de produsinten him in burd jaan woene. Oant dy deilisskip yn Jones syn foardiel beslist waard, waard Cooter syn wurk yn 'e garaazje waarnommen troch syn neef Longstreet B. Davenport (spile troch [[Ernie Lively]]). Doe't Jones letter nochris in ôflevering miste, doek foar ien kear in oare neef fan Cooter op, B.B. Davenport ([[Mickey Jones]]). Ek dizze beide neven lieken wol in hiel soad op it haadpersonaazje dêr't se oan ûntspruten wiene. Itselde gou foar helpsheriff Cletus Hogg (spile troch [[Rick Hurst]]), in fiere neef fan Boss Hogg dy't yn 'e seizoenen 3 en 4 helpsheriff Enos Strate ferfong: beide wiene wat dommige mar wêzentlik net ferkearde mannen, en beide wiene se fereale op Daisy Duke. Fan alle personaazjes kamen allinnich omke Jesse en Boss Hogg yn alle 145 ôfleverings foar; Daisy ûntbriek inkeld yn 'e ôflevering ''To Catch a Duke'', út seizoen 3.

Njonken de fêste en weromkeardende [[cast]] wie der yn ''The Dukes of Hazzard'' (doe't de searje ienris populêr wurden wie) ek romte foar in ferskaat oan ferneamde en minder ferneamde gastspilers. Sa hiene bgl. [[James Avery]] en [[Jonathan Frakes]] lytse roltsjes, akteurs dy't letter bekend wurde soene as de rike omke fan [[Will Smith]] yn ''[[The Fresh Prince of Bel-Air]]'', resp. William T. Riker, de earste ofsier yn ''[[Star Trek: The Next Generation]]''. De ferteller [[Waylon Jennings]] ferskynde nei withoefolle fersiken fan fans einlings yn in ôflevering yn seizoen 7 as akteur. Ek [[sjonger]]s as [[Roy Orbison]], [[Loretta Lynn]] en [[Tammy Wynette]] ferskynden yn 'e searje.

==Adaptaasjes==
It nûmer ''The Good Ol' Boys'', dat de werkenningsmeldij fan 'e searje foarme, wie skreaun en waard songen troch [[Waylon Jennings]], dy't der yn [[1980]] in nûmer 1-hit op 'e [[country]]listen mei skoarde en it ta nûmer 21 op 'e [[mainstream]]-[[hitlist]]en brocht.
[[File:10.17.09JohnSchneiderByLuigiNovi.jpg|right|thumb|250px|[[Akteur]] [[John Schneider]] sa'n tweintich jier nei de ein fan 'e searje.]]

Ferskate [[spinoff]]-searjes kamen út ''The Dukes of Hazzard'' fuort. Sa krige it personaazje fan helpsheriff Enos Strate yn [[1980]] en [[1981]] syn eigen rige, in detektivesearje mei as titel ''[[Enos (telefyzjesearje)|Enos]]'', dat gjin grut súkses waard. Mar it wie de reden dat Enos út ''The Dukes of Hazzard'' skreaun en ferfongen waard troch Cletus Hogg. Doe't ''Enos'' ophold, kearde de helpsheriff oan it begjin fan it fyfde seizoen werom yn ''The Dukes of Hazzard'' en waard Cletus ôftanke. Fierders waard der yn [[1983]] in [[tekenfilm|animaasjeferzje]] fan 'e searje makke ûnder de titel ''[[The Dukes]]''.

Ek waarden der seis ûnderskate [[fideospultsje]]s basearre op 'e oarspronklike searje, dêr't ''The Dukes of Hazzard: Return of the General Lee'', út [[2004]], it bekendste fan is. Yn [[2005]] skreau [[Allison Moore (toanielskriuwster)|Allison Moore]] it [[toanielstik]] ''[[Hazzard County (toanielstik)|Hazzard County]]'', dat ek op 'e searje weromgiet.

Nei ôfrin fan 'e searje waarden der twa [[tillefyzjefilm]]s makke foar de stjoerder CBS (telefyzjenetwurk), wêryn't de âlde cast wer byinoar kaam (ynsafier't dat noch koe – [[Sorrell Booke]] stoar yn [[1994]] en [[Denver Pyle]] yn [[1997]]): ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'' ([[1997]]) en ''[[The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood!]]'' ([[2000]]). In [[remake]] fan 'e searje, yn 'e foarm fan in [[film|bioskoopfilm]] (''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]'', mei in folle besprutsen [[Jessica Simpson]] yn 'e rol fan Daisy Duke) kaam út yn [[2005]]. Yn [[2007]] folge der noch in tillefyzjefilm dy't in [[prequel]] wie fan sawol de bioskoopfilm as de oarspronklike searje, ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]''. Tusken [[2004]] en [[2006]] kaam de hiele oarspronklike searje by Warner Home Video út op [[dvd]].

Yn [[Nashville (Tennessee)|Nashville]], yn 'e steat [[Tennessee]], it sintrum fan 'e Amerikaanske [[country]]muzyk, en teffens yn [[Gatlinburg (Tennessee)|Gatlinburg]], yn deselde steat, steane ''Dukes of Hazzard'' Museä. [[Covington (Georgia)|Covington]], yn [[Georgia]], dêr't de alderearste fiif ôfleverings opnommen waarden, is in wichtige [[toerisme|toeristyske]] trekpleister wurden foar ''Dukes of Hazzard''-fans.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ Offisjele webside fan ''The Dukes of Hazzard'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=hBlNNlSgxxE De titelmuzyk fan ''The Dukes of Hazzard'' op YouTube]
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0078607/ Ynformaasje oer ''The Dukes of Hazzard'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Dukes_of_Hazzard ''References'' en ''Further Reading'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Dukes of Hazzard'' (telefyzjesearje)}}

{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard, The}}
[[Kategory:The Dukes of Hazzard| ]]
[[Kategory:Amerikaanske aksjesearje]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoeresearje]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramasearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje út 1979]]
[[Kategory:Ingelsktalige telefyzjesearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer auto's]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer korrupsje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer in plysjeman]]</text>
      <sha1>1u6pgq5kvzk5ip76gbrw3h1rzstmfeo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238681</id>
      <parentid>1238669</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:39:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17817" sha1="do8gogbo0e8n6i8i2xu5i5e4okoivvc" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks telefyzjesearje
| ôfbylding             = Dukes of Hazzard (title card).jpg
| ôfbyldingstekst       = 
| ôfbyldingsbreedte     = 
| namme                 = ''The Dukes of Hazzard''
| betocht troch         = [[Gy Waldron]]
| ûntwikkele troch      = [[Gy Waldron]]
| produsint(en)         = [[Gy Waldron]] e.o.
| tillefyzjestudio      = [[Warner Bros.]]
| haadrollen            = [[Tom Wopat]] &lt;br&gt;[[John Schneider]]&lt;br&gt;[[Catherine Bach]] &lt;br&gt;[[Denver Pyle]] &lt;br&gt;[[James Best]] &lt;br&gt;[[Sorrell Booke]] &lt;br&gt;[[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] &lt;br&gt;[[Sonny Shroyer]] &lt;br&gt;[[Rick Hurst]] &lt;br&gt;[[Waylon Jennings]]
| sjenre                = [[aksje-komeedzje]]
| seizoenen             = 7
| jierren               = [[1979]]-[[1985]]
| tal ôfl.              = 145
| spyltiid (de ôfl.)    = 45-48 min.
| lân/lannen            = [[Ofbyld:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten]]
| taal                  = [[Ingelsk]]
| prizen                = 
| webside               = [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ www.warnervideo.com]
| besibbe searjes       = ''[[The Dukes]]'' &lt;small&gt;([[tekenfilmsearje|animaasje]])&lt;/small&gt;
}}
'''''The Dukes of Hazzard''''' (&quot;De Dukes út Hazzard&quot;) wie in tige súksesfolle [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]], betocht troch [[Gy Waldron]]. De searje rûn 7 [[seizoen (omrop)|seizoenen]], fan [[jannewaris]] [[1979]] oant [[febrewaris]] [[1985]]. De rige waard yn in grut tal [[lannen en territoaria|lannen]] útstjoerd; yn [[Nederlân]] wied er by de [[omrop]] [[AVRO]] te sjen. ''The Dukes of Hazzard'' giet oer de aventoeren fan in [[famylje]] (de Dukes) yn it plakje Hazzard, earne yn it [[Amerikaanske Suden|Suden]] fan 'e [[Feriene Steaten]], dy't it net sa nau nimt mei de wet, mar dochs troch en troch rjochtskepen is. Harren tsjinstanners binne de [[korrupsje|korrupte]] county-kommissaris J.D. Hogg en dy syn [[sweager]], de ûnnoazele [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]]. De Dukes binne harren eltse kear wer te fluch ôf. ''The Dukes of Hazzard'' stie fral bekend om syn spektakulêre efterfolgingssênes, dy't in hiele [[generaasje]] jonge tillefyzjesjoggers in ûnreälistysk byld joegen fan 'e keunstkes dy't se mei [[auto's]] úthelje koene.

==Untstean==
De searje wie min ofte mear basearre op 'e Amerikaanske [[B-film]] ''[[Moonrunners]]'', út [[1975]], oer yllegale drankstokers en -smokkelders yn it Amerikaanske Suden, dy't makke waard troch [[Gy Waldron]] yn gearwurking mei âld-''[[moonshiner]]'' [[Jerry Rushing]]. De film dielt in protte identike en tige lyksoartige nammen en saken mei de lettere tillefyzjerige. Hoewol't it yn prinsipe in [[komeedzje]] wie, wie ''Moonrunners'' folle rouwer en rûger as de famyljefreonlike searje dy't derút fuortkomme soe.

Yn [[1977]] waard Waldron troch de grutte Amerikaanske film- en tillefyzjestudio [[Warner Bros.]] frege om it konsept fan ''Moonrunners'' oan te passen foar tillefyzje. It idee wie om mar in njoggental ôfleverings te meitsjen om te brûken as opfolling yn 'e midden fan it tillefyzjeseizoen, mar doe't men by Warner Bros. de resultataten fan 'e earste opnamen ûnder eagen krige, begûn men gruttere mooglikheden foar de searje te sjen.

==Produksje==
De produksje fan ''The Dukes of Hazzard'' sette ein oktober, begjin novimber [[1978]] útein op lokaasje yn [[Covington (Georgia)|Covington]], deunby [[Atlanta]], yn 'e súdeastlike [[Amerikaanske steaten|Amerikaanske steat]] [[Georgia]]. Dêr waarden foar de [[kryst]] fan dat jier de earste fiif ôfleverings opnommen, dy't wat fan 'e rest fan 'e searje ferskille troch humor dy't mear op folwoeksenen taspitst is, wat minder fynfielige ferhaaleleminten en in justjes rouwer taalgebrûk. Doe't de [[akteur]]s en de filmploech foar de feestdagen útinoargiene, ferwachten se yn jannewaris wer op itselde plak byinoar te kommen om 'e restearjende fjouwer ôfleverings op te nimmen.
[[File:General lee.jpg|left|thumb|250px|De (Dodge Charger) ''General Lee'']]

Mar yn 'e tuskentiid wie men by Warner Bros. ta de konklúzje kommen dat de searje potinsjeel hie, dat yn jannewaris [[1979]] waard de hiele produksje ferhuze nei de [[Warner Bros. Studios, Burbank]] en de [[Warner Bros. Ranch|Columbia Ranch]], twa [[studiokompleks]]en yn súdlik [[Kalifornje]]. Guon sênes waard fierders filme op 'e [[Golden Oak Ranch]] fan [[Disney]] by [[Santa Clarita (Kalifornje)|Santa Clarita]]. De redens foar it oerbringen fan 'e produksje nei Kalifornje hiene foar it meastepart te krijen mei it ferienfâldigjen fan 'e produksje mei it each op in langer rinnende searje, wêrfoar't û.m. in grutte garaazje nedich wie om alle auto's te reparearjen en ûnderhâlden. Tsjin 'e ein fan it earste seizoen wie de famyljefreonlike toansetting fan 'e searje fêstige, wylst ek alle personaazjes harren definitive karakters krigen hiene. It sjabloan wie klear foar de folgjende seis jier.

==Utgongspunt fan 'e plot==
Yn ''The Dukes of Hazzard'' steane de aventoeren fan Bo en Luke Duke sintraal. Dat binne in pear balstjurrige neven dy't, yn 'e mande mei harren kreaze, allegeduerigen yn [[hotpants]] omspringende nicht Daisy, by harren wize âlde omke Jesse yn wenje, op it plattelân fan it fiktive Hazzard County, yn [[Georgia]]. Bo en Luke ride om yn in oranje [[Dodge Charger]] út [[1969]] mei it sifer &quot;01&quot; op 'e doarren en in [[Konfederearre oarlochsflagge]] op it dak skildere, dy't de namme ''General Lee'' draacht, in ferwizing nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Súdlike]] generaal [[Robert E. Lee]], út 'e tiid fan 'e [[Amerikaanske Boargeroarloch]]. Daisy hat de earste beide seizoenen fan 'e searje in [[Plymouth Roadrunner]] út [[1974]] (giel mei in swarte biis), oant Bo en Duke dy fan in klif ôf ride, wêrnei't se de rest fan 'e searje in wite [[Jeep CJ-7|Jeep CJ-7 Golden Eagle]] bestjoert, dy't fan ''Dixie'' hjit (&quot;Dixie&quot; of &quot;Dixieland&quot; is in alternative oantsjutting foar it Amerikaanske Suden). Omke Jesse, in yllegale [[wisky]]stoker, riidt om yn in [[Ford F-Searje sechsde generaasje|Ford F-Searje sechsde generaasje F100 Styleside]] [[pickuptruck]].

Troch it smokkeljen fan eigenstookte wisky of om't se lju te help komme dy't op 'e iene of oare manear yn 'e swierrichheden sitte, krije Bo en Luke it almar wer oan 'e stôk mei de troch- en trochkorrupte county-kommissaris Jefferson Davis (J.D.) Hogg, better bekend as Boss Hogg. Dat is in lytse, tûntsjerûne, kealjende man dy't omrint yn in folslein wyt trijedielich kostúm mei hoed, en him ride lit yn in wite, iepen [[Cadillac Coupe de Ville]] mei grutte bollehoarnen oan 'e foarkant befêstige. Boss Hogg is troud mei de suster fan 'e domme, omknoffeljende [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]], dy't de Dukes eltse ôflevering wol in kear neisit yn syn [[Dodge Monaco]]-plysjewein, wêrby't er yn 'e regel op in stuit in ûngemak kriget dat him belet om 'e efterfolging fuort te setten, wylst de Dukes har, geiend fan wille, út 'e fuotten meitsje. Rosco liket frjemd genôch nea wat oer te hâlden oan al dy akkefytsjes, al boartsje twa ôfleverings, ''Coltrane vs. Duke'', út seizoen 4, en ''Too Many Roscos'', út seizoen 6, mei it idee dat er licht ferwûne rekke is by in efterfolging.

De ôfleverings fan 'e searje folgje eins in fêst stramyn: Bo en Luke binne har sûnder euvelmoed mei har eigen saken oan it bemuoien as se, gauris tsjin wil en tank, earne by belutsen wurde dat har yn oanfarring bringt mei Boss Hogg en Rosco. Se krije help fan omke Jesse, Daisy en harren maat, de garaazjehâlder Cooter Davenport. Der folgje ien of mear spektakulêre efterfolgings, en úteinlik binne se Hogg en Rosco en de oprjochte mar domme helpsheriff Enos Strate (dy't smoarfereale is op Daisy en sadwaande maklik te manipulearjen) te fluch ôf. De efterfolgings, dy't geandewei de searje almar dreger te leauwen en mear cartoonesk waarden, wiene gauris it gefolch fan Rosco syn yllegale besykjen om 'e Dukes yn 'e fal rinne te litten mei fan tekst of plak feroarjende buorden oangeande de maksimumsnelheid en oare soksoarte babbelegûchjes. Ferskate kearen rekket Boss Hogg sels yn 'e swierrichheden, en moatte de Dukes him helpe om't Hogg syn fijannen noch aakliker smjunten binne as hysels. Mar ynstee fan harren tankber te wêzen, komt Hogg altiten daliks wer mei in snoad plan op 'e lappen om 'e Dukes in hak te setten. Dêrby wurdt eltse ôflevering begelaat fan 'e foarútblikken op noch net barde foarfallen, komyske sydlingse opmerkings en typysk Súdlike sprekwurden en wiisheden fan ''The Balladeer'' (&quot;de balladesjonger&quot;), in [[auktorieel perspektyf|alwittende ferteller]] mei de stim fan [[country]]sjonger [[Waylon Jennings]], dy't ek de werkenningsmeldij fan 'e searje, it nûmer ''Good Ol' Boys'', song.
[[File:Dukes of hazzard cast photo.jpg|right|thumb|250px|De [[cast]] fan ''The Dukes of Hazzard''. Boppeste rige f.l.n.rj.:  [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter), [[Sorrell Booke]] (Boss Hogg), [[James Best]] (sheriff Rosco P. Coltrane), en [[Sonny Shroyer]] (helpsheriff Enos); ûnderste rige f.l.n.rj.: [[John Schneider]] (Luke), [[Tom Wopat]] (Bo), [[Catherine Bach]] (Daisy), [[Denver Pyle]] (omke Jesse), en [[Peggy Rae]] (Lulu).]]

==Rolferdieling==
===Werjefte fan de rolferdieling===
;haadrollen
[[File:Waylon Jennings RCA cropped.jpg|right|thumb|180px|[[Country]][[sjonger]] en [[akteur]] [[Waylon Jennings]].]]
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;400px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bo Duke
| [[Tom Wopat]]
|-
| Luke Duke
| [[John Schneider]]
|-
| Daisy Duke
| [[Catherine Bach]]
|-
| omke Jesse Duke
| [[Denver Pyle]]
|-
| [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]]
| [[James Best]]
|-
| Boss J.D. Hogg
| [[Sorrell Booke]]
|-
| Cooter Davenport
| [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]]
|-
| [[helpsheriff]] Enos Strate
| [[Sonny Shroyer]]
|-
| helpsheriff Cletus Hogg
| [[Rick Hurst]]
|-
| de &quot;balladesjonger&quot; (ferteller) 
| [[Waylon Jennings]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;wichtichste weromkearende byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;650px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''personaazje''' 
| style=&quot;background:orange&quot;|  '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Lulu Coltrane Hogg (frou fan Boss Hogg)
| [[Peggy Rea]]
|-
| Hughie Hogg (Boss Hogg syn snuggerder, mar like korrupte omkesizzer)
| [[Jeff Altman]]
|-
| dokter Henry &quot;Doc&quot; Petticord (de stokâlde pleatslike hûsdokter)
| [[Patrick Cranshaw]]
|-
| Ms Emma Tisdale (útbaatster fan it pleatslike postkantoar)
| [[Nedra Volz]]
|-
| sheriff Edward T. &quot;Big Ed&quot; Little (izerfrettende sheriff fan 'e oangrinzgjende county)
| [[Don Pedro Colley]]
|-
|}

===Akteurs===
Yn 'e maityd fan [[1982]], doe't de opnamen foar it fyfde seizoen begjinne soene, wegeren haadrolspilers [[Tom Wopat]] en [[John Schneider]] dêroan mei te wurkjen fanwegen ûnienichheid oer harren salaris en oer royaltys fan spul dat ûnder it hannelsmerk fan 'e searje ferkocht wie en dêr't sy noch nea in sint fan sjoen hiene. De oplossing fan 'e produsinten wie om twa dûbelgongers fan Bo en Duke yn te setten, de neven Coy en Vance Duke, spile troch [[Byron Cherry]] en [[Christopher Mayer]]. It ferhaal wie dat dy al earder, foarôfgeande oan 'e foarfallen fan seizoen 1, ek by omke Jesse ynwenne hiene, en no wiene se weromkeard krekt op it stuit dat Bo en Luke harren lok prebearren as autokoereurs yn 'e [[NASCAR]]-races. Net allinnich op it mêd fan karaktereigenskippen, mar ek kwa uterlik wiene Coy en Vance [[kloane|kloanen]] fan Bo en Luke. It publyk koe de omwikseling net wurdearje, en doe't de sjochsifers kelderen, ûnderhannele [[Warner Bros.]] op 'e nij mei Wopat en Schneider, dy't sadwaande fjouwer ôfleverings foar de ein fan it fyfde seizoen weromkearden, sabeare nei't harren NASCAR-karriêre op 'e non rûn wie. Yn deselde ôflevering ferdwûnen Coy en Vance mei stille tromme om nea wer wat fan har hearre te litten.
[[File:Daisy Duke.jpg|left|thumb|200px|[[Catherine Bach]] as Daisy Duke.]]

In selde soarte sitewaasje die him noch ferskate oare kearen foar. Sa boykotte [[James Best]] (Rosco) de searje yn 'e midden fan it twadde seizoen in hoart (ek al fanwegen finansjele ûnienichheid mei de produsinten) en waard doe ferskate ôfleverings lang ferfongen troch sheriffs dy't mar ien kear foarkamen, en dy't allegear út persiis itselde hout snijd wiene as hy. Yn itselde seizoen die [[Ben Jones (akteur)|Ben Jones]] (Cooter Davenport) ek in skoft net mei om't er fûn dat syn personaazje skeard wêze moast, wylst de produsinten him in burd jaan woene. Oant dy deilisskip yn Jones syn foardiel beslist waard, waard Cooter syn wurk yn 'e garaazje waarnommen troch syn neef Longstreet B. Davenport (spile troch [[Ernie Lively]]). Doe't Jones letter nochris in ôflevering miste, doek foar ien kear in oare neef fan Cooter op, B.B. Davenport ([[Mickey Jones]]). Ek dizze beide neven lieken wol in hiel soad op it haadpersonaazje dêr't se oan ûntspruten wiene. Itselde gou foar helpsheriff Cletus Hogg (spile troch [[Rick Hurst]]), in fiere neef fan Boss Hogg dy't yn 'e seizoenen 3 en 4 helpsheriff Enos Strate ferfong: beide wiene wat dommige mar wêzentlik net ferkearde mannen, en beide wiene se fereale op Daisy Duke. Fan alle personaazjes kamen allinnich omke Jesse en Boss Hogg yn alle 145 ôfleverings foar; Daisy ûntbriek inkeld yn 'e ôflevering ''To Catch a Duke'', út seizoen 3.

Njonken de fêste en weromkeardende [[cast]] wie der yn ''The Dukes of Hazzard'' (doe't de searje ienris populêr wurden wie) ek romte foar in ferskaat oan ferneamde en minder ferneamde gastspilers. Sa hiene bgl. [[James Avery]] en [[Jonathan Frakes]] lytse roltsjes, akteurs dy't letter bekend wurde soene as de rike omke fan [[Will Smith]] yn ''[[The Fresh Prince of Bel-Air]]'', resp. William T. Riker, de earste ofsier yn ''[[Star Trek: The Next Generation]]''. De ferteller [[Waylon Jennings]] ferskynde nei withoefolle fersiken fan fans einlings yn in ôflevering yn seizoen 7 as akteur. Ek [[sjonger]]s as [[Roy Orbison]], [[Loretta Lynn]] en [[Tammy Wynette]] ferskynden yn 'e searje.

==Adaptaasjes==
It nûmer ''The Good Ol' Boys'', dat de werkenningsmeldij fan 'e searje foarme, wie skreaun en waard songen troch [[Waylon Jennings]], dy't der yn [[1980]] in nûmer 1-hit op 'e [[country]]listen mei skoarde en it ta nûmer 21 op 'e [[mainstream]]-[[hitlist]]en brocht.
[[File:10.17.09JohnSchneiderByLuigiNovi.jpg|right|thumb|250px|[[Akteur]] [[John Schneider]] sa'n tweintich jier nei de ein fan 'e searje.]]

Ferskate [[spinoff]]-searjes kamen út ''The Dukes of Hazzard'' fuort. Sa krige it personaazje fan helpsheriff Enos Strate yn [[1980]] en [[1981]] syn eigen rige, in detektivesearje mei as titel ''[[Enos (telefyzjesearje)|Enos]]'', dat gjin grut súkses waard. Mar it wie de reden dat Enos út ''The Dukes of Hazzard'' skreaun en ferfongen waard troch Cletus Hogg. Doe't ''Enos'' ophold, kearde de helpsheriff oan it begjin fan it fyfde seizoen werom yn ''The Dukes of Hazzard'' en waard Cletus ôftanke. Fierders waard der yn [[1983]] in [[tekenfilm|animaasjeferzje]] fan 'e searje makke ûnder de titel ''[[The Dukes]]''.

Ek waarden der seis ûnderskate [[fideospultsje]]s basearre op 'e oarspronklike searje, dêr't ''The Dukes of Hazzard: Return of the General Lee'', út [[2004]], it bekendste fan is. Yn [[2005]] skreau [[Allison Moore (toanielskriuwster)|Allison Moore]] it [[toanielstik]] ''[[Hazzard County (toanielstik)|Hazzard County]]'', dat ek op 'e searje weromgiet.

Nei ôfrin fan 'e searje waarden der twa [[tillefyzjefilm]]s makke foar de stjoerder CBS (telefyzjenetwurk), wêryn't de âlde cast wer byinoar kaam (ynsafier't dat noch koe – [[Sorrell Booke]] stoar yn [[1994]] en [[Denver Pyle]] yn [[1997]]): ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'' ([[1997]]) en ''[[The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood!]]'' ([[2000]]). In [[remake]] fan 'e searje, yn 'e foarm fan in [[film|bioskoopfilm]] (''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]'', mei in folle besprutsen [[Jessica Simpson]] yn 'e rol fan Daisy Duke) kaam út yn [[2005]]. Yn [[2007]] folge der noch in tillefyzjefilm dy't in [[prequel]] wie fan sawol de bioskoopfilm as de oarspronklike searje, ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]''. Tusken [[2004]] en [[2006]] kaam de hiele oarspronklike searje by Warner Home Video út op [[dvd]].

Yn [[Nashville (Tennessee)|Nashville]], yn 'e steat [[Tennessee]], it sintrum fan 'e Amerikaanske [[country]]muzyk, en teffens yn [[Gatlinburg (Tennessee)|Gatlinburg]], yn deselde steat, steane ''Dukes of Hazzard'' Museä. [[Covington (Georgia)|Covington]], yn [[Georgia]], dêr't de alderearste fiif ôfleverings opnommen waarden, is in wichtige [[toerisme|toeristyske]] trekpleister wurden foar ''Dukes of Hazzard''-fans.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.warnervideo.com/dukesofhazzarddvd/ Offisjele webside fan ''The Dukes of Hazzard'']
* {{en}} [https://www.youtube.com/watch?v=hBlNNlSgxxE De titelmuzyk fan ''The Dukes of Hazzard'' op YouTube]
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0078607/ Ynformaasje oer ''The Dukes of Hazzard'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Dukes_of_Hazzard ''References'' en ''Further Reading'', op dizze side].
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Dukes of Hazzard'' (telefyzjesearje)}}

{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard, The}}
[[Kategory:The Dukes of Hazzard| ]]
[[Kategory:Amerikaanske aksjesearje]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoeresearje]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramasearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje út 1979]]
[[Kategory:Ingelsktalige telefyzjesearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer auto's]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer korrupsje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer in plysjeman]]</text>
      <sha1>do8gogbo0e8n6i8i2xu5i5e4okoivvc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gy Waldron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70021</id>
    <revision>
      <id>1238677</id>
      <parentid>1017743</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:28:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>kt</comment>
      <origin>1238677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4757" sha1="1cudiqyo9cdrwqro4t0pq1tzamuab14" xml:space="preserve">{{Regisseur of produsint
| ôfbylding                    = 
| ôfbyldingstekst              = 
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = Gyneth Markley Waldron
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[5 augustus]] [[1932]]
| berteplak                    = [[Lennoxburg (Kentucky)|Lennoxburg]] ([[Kentucky]])
| stoarn                       = 
| stjerplak                    = 
| etnisiteit                   = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&amp;nbsp;Amerikaansk]]
| wurksum as                   = [[tillefyzje]]- &amp; [[film]][[regisseur]], &lt;br&gt;[[teäter (keunstfoarm)|teäter]]-, [[tillefyzje]]- &amp; [[film]]produsint, &lt;br&gt;[[senarioskriuwer]]
| bekendste produksje(s)       = ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' &lt;br&gt;''The Billionaire Boys Club''
| jierren aktyf                = [[1975]] – no
| webside                      = [http://www.gywaldron.com www.gywaldron.com]
}}
'''Gy Waldron''' (folút: '''Gyneth Markley Waldron'''; [[Lennoxburg (Kentucky)|Lennoxburg]] ([[Kentucky]]), [[5 augustus]] [[1932]]), is in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[regisseur]], [[tillefyzje]]-, [[film]]- en [[teäter (keunstfoarm)|teäter]]produsint, [[senarioskriuwer]], [[publisist]] en [[roman]][[skriuwer]], dy't it bekendst wurden is mei de troch him betochte en makke [[tillefyzje]]searje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''.

==Libben en karriêre==
Waldron waard berne yn it plakje [[Lennoxburg (Kentucky)|Lennoxburg]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kentucky]], sa'n 60 km súdeastlik fan 'e grutte stêd [[Cincinnati]] (yn [[Ohio]]). Mei in eftergrûn yn 'e [[kontraspionaazje]] sette er yn [[1975]] útein mei syn karriêre as [[regisseur]] mei de [[B-film]] ''[[Moonrunners]]'', oer yllegale drankstokers en -smokkelders yn it [[Amerikaanske Suden]], dy't er makke yn gearwurking mei âld-''[[moonshiner]]'' [[Jerry Rushing]]. Op grûn dêrfan waard er yn [[1977]] troch de grutte Amerikaanske film- en tillefyzjestudio ''[[Warner Brothers]]'' frege om it konsept fan ''Moonrunners'' oan te passen foar tillefyzje. Dat waard de searje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', dy't in grut súkses waard en 7 tillefyzjeseizoenen rûn, fan [[1979]] oant [[1985]]. Ek makke Waldron de ''[[spin-off]]''-searje ''[[Enos (telefyzjesearje)|Enos]]'' ([[1980]]-[[1981]]), oer de ûnnoazele helpsheriff Enos Strate, mar dy berikte nea grutte populariteit en waard al nei twa seizoenen opdoekt.

Neitiid koe Waldron syn súkses mei ''The Dukes of Hazzard'' nea wer belykje. Hy wurke yn 'e twadde helte fan 'e jierren tachtich en yn 'e jierren njoggentich benammentlik as [[senarioskriuwer]], û.m. foar de tillefyzjerige ''[[One Day at a Time]]'' en in stikmannich [[tillefyzjefilm]]s. Foar syn senario fan 'e [[minysearje]] ''[[The Billionaire Boys Club]]'', út [[1987]], waard er nominearre foar in ''[[Emmy Award]]''. Under de tillefyzjefilms dy't Waldron makke, wiene ferskate ''Dukes of Hazzard''-reünyen, en ek wied er belutsen by de ''[[remake]]'' fan 'e searje, yn 'e foarm fan in [[film|bioskoopfilm]] (''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]''), dy't útkaam yn [[2005]]. 

Njonken syn film- en tillefyzjewurk wie Waldron ek wurksum as [[teäter (keunstfoarm)|teäter]]produsint en [[toaniel]]regisseur, en as [[publisist]] fan [[non-fiksje]]boeken oer [[misdie]] en [[spionaazje]]. Yn [[2012]] bejoech er him foar it earst op it mêd fan 'e [[fiksje]] en skreau er de [[roman]] ''Twist of Time'', twa jier letter folge troch ''Fugue''. Beide boeken binne romantyske [[skriller]]s.

==Wurk==
* 2012 – ''Twist of Time''
* 2014 – ''Fugue''

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.gywaldron.com/ Offisjele webside fan Gy Waldron]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0907206/ Folsleine filmografy fan Gy Waldron yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Gy_Waldron ''References'', op dizze side].
}}

{{DEFAULTSORT:Waldron, Gy}}
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk toanielregisseur]]
[[Kategory:Amerikaansk senarioskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk telefyzjeprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk filmprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk teaterprodusint]]
[[Kategory:Amerikaansk publisist]]
[[Kategory:Amerikaansk romanskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk misdieskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk skriuwer fan romantyske fiksje]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1932]]
[[Kategory:The Dukes of Hazzard]]</text>
      <sha1>1cudiqyo9cdrwqro4t0pq1tzamuab14</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>James Best</title>
    <ns>0</ns>
    <id>70314</id>
    <revision>
      <id>1238662</id>
      <parentid>1225900</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:44:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8385" sha1="f650b2h3d2q7tkdcd7nppwrzjbktskc" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    =James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg
| ôfbyldingstekst              =James Best yn syn bekendste rol as [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] yn ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''.
| ôfbyldingsbreedte            =
| echte namme                  = James Best
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[26 july]] [[1926]] 
| berteplak                    = [[Powderly (Kentucky)|Powderly]] ([[Kentucky]])
| stoarn                       = [[6 april]] [[2015]]
| stjerplak                    = [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]] ([[Noard-Karolina]])
| etnisiteit                   = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&amp;nbsp;Amerikaansk]]
| jierren aktyf                = [[1950]] – no
| webside                      = [http://www.jamesbest.com www.jamesbest.com]
}}
'''James Best''' (berne as: '''Jules Guy'''; [[Powderly (Kentucky)|Powderly]] ([[Kentucky]]), [[26 july]] [[1926]] – [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]] ([[Noard-Karolina]]), [[6 april]] [[2015]]), wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[tillefyzje]]produsint, [[keunstner]], [[sjonger]], [[muzikant]], [[skriuwer]] en [[heechlearaar]]. Hoewol't er ek as [[film]]- en [[stimakteur]] wurke, waard er it bekendst troch syn [[tillefyzje]]rol as de ûnnoazele en omknoffeljende de ''[[sheriff]]'' Rosco P. Coltrane yn 'e populêre searje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. 

==Libben==
===Jonkheid===
James Best waard yn [[1926]] berne as Jules Guy yn it plakje [[Powderly (Kentucky)|Powderly]], yn [[Muhlenberg County (Kentucky)|Muhlenberg County]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kentucky]]. Syn mem wie in suster fan Ike Everly, de heit fan it [[popmuzyk|pop]]duo de ''[[Everly Brothers]]''. Doe't hja yn [[1929]] stoar, bedarre Best as trijejierrich jonkje yn in [[weeshûs]]. Letter waard er oannommen troch Armen ([[1897]]-[[1984]]) en Essa Best ([[1896]]-[[1988]]), dy't him James neamden. Yn harren gesin groeide er op yn [[Corydon (Indiana)|Corydon]], yn súdlik [[Indiana]].

===Aktearkarriêre===
Best sette yn [[1950]] mei syn aktearkarriêre útein mei in lyts roltsje yn 'e [[film]] ''[[One Way Street]]''. Fan doe ôf oan fertolke er in ferskaat oan rollen yn in breed skala oan filmsjenres. In pear fan syn bekendere iere rollen wiene dy fan Jason Brown yn 'e histoaryske film ''[[Seven Angry Men]]'', út [[1955]], oer de militante [[abolysjonisme|abolysjonist]] [[John Brown (abolysjonist)|John Brown]] en dy syn soannen, en dy fan Kit Caswell yn 'e [[western]] ''[[Cole Younger, Gunfighter]]'', út [[1958]], oer it libben fan 'e beruchte [[bandyt]] [[Cole Younger]]. Guon oare films dêr't er yn spile wiene de ''[[The Naked and the Dead (film)|The Naked and the Dead]]'' (1958), in adaptaasje fan it wurk fan [[Norman Mailer]]; de western ''[[Ride Lonesome]]'' ([[1959]]); de [[komeedzje]] ''[[Three on a Couch]]'' ([[1966]]); it drama ''[[Ode to Billy Joe (film)|Ode to Billy Joe]]'' ([[1976]]);  en de western ''[[Firecreek]]'' ([[1968]]), wêryn't er mei [[James Stewart]] en [[Henry Fonda]] spile.
[[File:James Best Andy Griffith Andy Griffith Show 1961.JPG|left|thumb|200px|Best mei [[Andy Griffith]] yn 'e ''Andy Griffith Show'' ([[1961]]).]]

Ek op 'e [[tillefyzje]] wie Best withoefaak te sjen, bygelyks yn ''[[Annie Oakley (telefyzjesearje)|Annie Oakley]]'', ''[[Wagon Train]]'', ''[[The Adventures of Kit Carson]]'', ''[[Pony Express (telefyzjesearje)|Pony Express]]'', ''[[Bonanza]]'', ''[[Gunsmoke]]'', ''[[Have Gun – Will Travel]]'', ''[[The Twilight Zone (telefyzjesearje út 1959)|The Twilight Zone]]'', ''[[The Fugitive (telefyzjesearje)|The Fugitive]]'' en ''[[The Andy Griffith Show]]'', wêryn't er de rol fan 'e jonge [[gitaar|gitarist]] Jim Lindsey hie.

Best briek lykwols pas troch doe't er yn [[1979]] troch [[tillefyzje]]produsint en -[[regisseur]] [[Gy Waldron]] yn 'e rol fan 'e Rosco P. Coltrane cast waard, de ûnnoazele, korrupte en altyd omknoffeljende ''[[sheriff]]'' yn 'e hitsearje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', dy't kear op kear de slach ferlear tsjin 'e rebelske mar oprjochte neven Bo en Luke Duke, spile troch [[John Schneider]] en [[Tom Wopat]]. Letter fertelde Best dat er it personaazje fan 'e karikaturale ''sheriff'' ûntwikkele út in stimke dat er wolris brûkte as er mei syn jonge bern oan it boartsjen wie. ''The Dukes of Hazzard'' rûn sân tillefyzjeseizoenen, fan [[1979]] oant [[1985]]. Op 'e set fan 'e searje rekke Best fral goed befreone mei [[Sorrell Booke]], dy't ''Boss'' Hogg, de korrupte ''county''-kommissaris fan Hazzard County spile, dy't Rosco syn baas en sweager wie. Neffens fraachpetearen mei de makkers fan 'e rige ymprovisearren Best en Booke gauris har ûnderlinge dialogen ûnder de opnamen.

Nei't ''The Dukes of Hazzard'' yn [[1985]] ophold, helle Best nea wer itselde nivo fan populariteit. Likegoed gied er troch mei aktearjen, benammentlik op 'e tillefyzje, en dêrnjonken wurke er ek as [[stimakteur]], wêrby't er syn stim liende oan ferskate [[tekenfilm]]figueren. Yn kontrast mei syn komyske optreden as Rosco P. Coltrane spile er yn [[1991]] yn 'e ôflevering ''Sweet, Sweet Blues'' fan 'e plysjerige ''[[In the Heat of the Night (telefyzjesearje)|In the Heat of the Night]]'' de earnstige rol fan Nathan Bedford, in beroufolle moardner dy't besiket om mei syn misdie yn it reine te kommen. Dêrfoar waard Best beleanne mei in ''[[Crystal Reel Award]]'' foar bêste akteur.

===Oare beuzichheden===
Njonken syn aktearwurk wie Best ek wurksum as [[sjonger]], [[liet]]sjeskriuwer en [[muzikant]] ([[gitaar|gitarist]]). Fierders wied er in heech oanskreaune aktearcoach yn [[Hollywood]] (dêr't guon fan 'e grutte stjerren fan hjoed de dei syn learlingen wiene). Fan [[1976]] oant [[1978]] wied er ferbûn oan 'e [[Universiteit fan Mississippy]], yn [[Oxford (Mississippy)|Oxford]] ([[Mississippy (steat)|Mississippy]]), dêr't er toanielles joech. Yn 'e njoggentiger jierren ferfear er nei [[Floarida]], dêr't er ferskate jierren [[heechlearaar]] wie oan 'e [[Universiteit fan Sintraal Floarda]], yn [[Orlando (Floarida)|Orlando]]. Yn [[2009]] kaam Best syn [[autobiografy]] út: ''Best in Hollywood: The Good, the Bad and the Beautiful''. Doe't er heech op jierren rekke, die Best net in soad aktearwurk mear, al ferfolle er fan en ta noch wolris in roltsje, mar nammenste mear lei er himsels ta op syn aktiviteiten as [[keunstner]] en [[keunstskilder|skilder]], dêr't er ek al in beskate namme mei makke hie.

===Priveelibben===
Best wie trije kear troud. Ut syn earste houlik, dêr't net folle oer bekend is, hied er in soan, Gary. Hy wertroude yn [[1959]] mei Jobee Ayers, mei wa't er twa dochters krige, Janeen en Jojami. Dat twadde houlik einige yn [[1970]] yn in skieding. Yn [[1986]] troude er mei syn trêde frou Dorothy, dy't oan syn dea ta by him bleau. Hy wenne lange tiid yn [[Lake Murray (Súd-Karolina)|Lake Murray]], yn 'e steat [[Súd-Karolina]], oant er sa yn 'e minnichte rekke dat er net mear thús bliuwe koe. Op [[6 april]] [[2015]] ferstoar Best yn in fersoargingstehûs yn [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]], yn [[Noard-Karolina]]. Hy waard 88 jier. Best wie de omke fan aktrise en [[model (berop)|model]] [[Jennifer Lyons]], en de skoanheit fan akteur en sjonger [[Michael Damian]]. 

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.jamesbest.com/ Offisjele webside fan James Best]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0078940/ Folsleine filmografy fan James Best yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/James_Best ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|James Best}}
}}

{{DEFAULTSORT:Best, James}}
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk sjonger]]
[[Kategory:Amerikaansk lietsjeskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk muzikant]]
[[Kategory:Amerikaansk autobiograaf]]
[[Kategory:Amerikaansk heechlearaar]]
[[Kategory:Amerikaansk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Amerikaansk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1926]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2015]]</text>
      <sha1>f650b2h3d2q7tkdcd7nppwrzjbktskc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238663</id>
      <parentid>1238662</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:45:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8381" sha1="8wwujtxdhjamehxmuqzyzesiua9jcrn" xml:space="preserve">{{Akteur
| ôfbylding                    =James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg
| ôfbyldingstekst              =James Best yn syn bekendste rol as [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] yn ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''.
| ôfbyldingsbreedte            =
| echte namme                  = James Best
| nasjonaliteit                = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berne                        = [[26 july]] [[1926]] 
| berteplak                    = [[Powderly (Kentucky)|Powderly]] ([[Kentucky]])
| stoarn                       = [[6 april]] [[2015]]
| stjerplak                    = [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]] ([[Noard-Karolina]])
| etnisiteit                   = [[File:Flag of the United States.svg|20px]] [[Angelsaksyske Amerikanen|Angelsaksysk&amp;nbsp;Amerikaansk]]
| jierren aktyf                = [[1950]] – no
| webside                      = [http://www.jamesbest.com www.jamesbest.com]
}}
'''James Best''' (berne as: '''Jules Guy'''; [[Powderly (Kentucky)|Powderly]] ([[Kentucky]]), [[26 july]] [[1926]] – [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]] ([[Noard-Karolina]]), [[6 april]] [[2015]]), wie in [[Feriene Steaten|Amerikaansk]] [[akteur]], [[tillefyzje]]produsint, [[keunstner]], [[sjonger]], [[muzikant]], [[skriuwer]] en [[heechlearaar]]. Hoewol't er ek as [[film]]- en [[stimakteur]] wurke, waard er it bekendst troch syn [[tillefyzje]]rol as de ûnnoazele en omknoffeljende de [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] yn 'e populêre searje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]''. 

==Libben==
===Jonkheid===
James Best waard yn [[1926]] berne as Jules Guy yn it plakje [[Powderly (Kentucky)|Powderly]], yn [[Muhlenberg County (Kentucky)|Muhlenberg County]], yn 'e [[Amerikaanske steaten|steat]] [[Kentucky]]. Syn mem wie in suster fan Ike Everly, de heit fan it [[popmuzyk|pop]]duo de ''[[Everly Brothers]]''. Doe't hja yn [[1929]] stoar, bedarre Best as trijejierrich jonkje yn in [[weeshûs]]. Letter waard er oannommen troch Armen ([[1897]]-[[1984]]) en Essa Best ([[1896]]-[[1988]]), dy't him James neamden. Yn harren gesin groeide er op yn [[Corydon (Indiana)|Corydon]], yn súdlik [[Indiana]].

===Aktearkarriêre===
Best sette yn [[1950]] mei syn aktearkarriêre útein mei in lyts roltsje yn 'e [[film]] ''[[One Way Street]]''. Fan doe ôf oan fertolke er in ferskaat oan rollen yn in breed skala oan filmsjenres. In pear fan syn bekendere iere rollen wiene dy fan Jason Brown yn 'e histoaryske film ''[[Seven Angry Men]]'', út [[1955]], oer de militante [[abolysjonisme|abolysjonist]] [[John Brown (abolysjonist)|John Brown]] en dy syn soannen, en dy fan Kit Caswell yn 'e [[western]] ''[[Cole Younger, Gunfighter]]'', út [[1958]], oer it libben fan 'e beruchte [[bandyt]] [[Cole Younger]]. Guon oare films dêr't er yn spile wiene de ''[[The Naked and the Dead (film)|The Naked and the Dead]]'' (1958), in adaptaasje fan it wurk fan [[Norman Mailer]]; de western ''[[Ride Lonesome]]'' ([[1959]]); de [[komeedzje]] ''[[Three on a Couch]]'' ([[1966]]); it drama ''[[Ode to Billy Joe (film)|Ode to Billy Joe]]'' ([[1976]]);  en de western ''[[Firecreek]]'' ([[1968]]), wêryn't er mei [[James Stewart]] en [[Henry Fonda]] spile.
[[File:James Best Andy Griffith Andy Griffith Show 1961.JPG|left|thumb|200px|Best mei [[Andy Griffith]] yn 'e ''Andy Griffith Show'' ([[1961]]).]]

Ek op 'e [[tillefyzje]] wie Best withoefaak te sjen, bygelyks yn ''[[Annie Oakley (telefyzjesearje)|Annie Oakley]]'', ''[[Wagon Train]]'', ''[[The Adventures of Kit Carson]]'', ''[[Pony Express (telefyzjesearje)|Pony Express]]'', ''[[Bonanza]]'', ''[[Gunsmoke]]'', ''[[Have Gun – Will Travel]]'', ''[[The Twilight Zone (telefyzjesearje út 1959)|The Twilight Zone]]'', ''[[The Fugitive (telefyzjesearje)|The Fugitive]]'' en ''[[The Andy Griffith Show]]'', wêryn't er de rol fan 'e jonge [[gitaar|gitarist]] Jim Lindsey hie.

Best briek lykwols pas troch doe't er yn [[1979]] troch [[tillefyzje]]produsint en -[[regisseur]] [[Gy Waldron]] yn 'e rol fan 'e [[Rosco P. Coltrane]] cast waard, de ûnnoazele, korrupte en altyd omknoffeljende [[sheriff]] yn 'e hitsearje ''[[The Dukes of Hazzard (telefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', dy't kear op kear de slach ferlear tsjin 'e rebelske mar oprjochte neven Bo en Luke Duke, spile troch [[John Schneider]] en [[Tom Wopat]]. Letter fertelde Best dat er it personaazje fan 'e karikaturale sheriff ûntwikkele út in stimke dat er wolris brûkte as er mei syn jonge bern oan it boartsjen wie. ''The Dukes of Hazzard'' rûn sân tillefyzjeseizoenen, fan [[1979]] oant [[1985]]. Op 'e set fan 'e searje rekke Best fral goed befreone mei [[Sorrell Booke]], dy't ''Boss'' Hogg, de korrupte ''county''-kommissaris fan Hazzard County spile, dy't Rosco syn baas en sweager wie. Neffens fraachpetearen mei de makkers fan 'e rige ymprovisearren Best en Booke gauris har ûnderlinge dialogen ûnder de opnamen.

Nei't ''The Dukes of Hazzard'' yn [[1985]] ophold, helle Best nea wer itselde nivo fan populariteit. Likegoed gied er troch mei aktearjen, benammentlik op 'e tillefyzje, en dêrnjonken wurke er ek as [[stimakteur]], wêrby't er syn stim liende oan ferskate [[tekenfilm]]figueren. Yn kontrast mei syn komyske optreden as Rosco P. Coltrane spile er yn [[1991]] yn 'e ôflevering ''Sweet, Sweet Blues'' fan 'e plysjerige ''[[In the Heat of the Night (telefyzjesearje)|In the Heat of the Night]]'' de earnstige rol fan Nathan Bedford, in beroufolle moardner dy't besiket om mei syn misdie yn it reine te kommen. Dêrfoar waard Best beleanne mei in ''[[Crystal Reel Award]]'' foar bêste akteur.

===Oare beuzichheden===
Njonken syn aktearwurk wie Best ek wurksum as [[sjonger]], [[liet]]sjeskriuwer en [[muzikant]] ([[gitaar|gitarist]]). Fierders wied er in heech oanskreaune aktearcoach yn [[Hollywood]] (dêr't guon fan 'e grutte stjerren fan hjoed de dei syn learlingen wiene). Fan [[1976]] oant [[1978]] wied er ferbûn oan 'e [[Universiteit fan Mississippy]], yn [[Oxford (Mississippy)|Oxford]] ([[Mississippy (steat)|Mississippy]]), dêr't er toanielles joech. Yn 'e njoggentiger jierren ferfear er nei [[Floarida]], dêr't er ferskate jierren [[heechlearaar]] wie oan 'e [[Universiteit fan Sintraal Floarda]], yn [[Orlando (Floarida)|Orlando]]. Yn [[2009]] kaam Best syn [[autobiografy]] út: ''Best in Hollywood: The Good, the Bad and the Beautiful''. Doe't er heech op jierren rekke, die Best net in soad aktearwurk mear, al ferfolle er fan en ta noch wolris in roltsje, mar nammenste mear lei er himsels ta op syn aktiviteiten as [[keunstner]] en [[keunstskilder|skilder]], dêr't er ek al in beskate namme mei makke hie.

===Priveelibben===
Best wie trije kear troud. Ut syn earste houlik, dêr't net folle oer bekend is, hied er in soan, Gary. Hy wertroude yn [[1959]] mei Jobee Ayers, mei wa't er twa dochters krige, Janeen en Jojami. Dat twadde houlik einige yn [[1970]] yn in skieding. Yn [[1986]] troude er mei syn trêde frou Dorothy, dy't oan syn dea ta by him bleau. Hy wenne lange tiid yn [[Lake Murray (Súd-Karolina)|Lake Murray]], yn 'e steat [[Súd-Karolina]], oant er sa yn 'e minnichte rekke dat er net mear thús bliuwe koe. Op [[6 april]] [[2015]] ferstoar Best yn in fersoargingstehûs yn [[Hickory (Noard-Karolina)|Hickory]], yn [[Noard-Karolina]]. Hy waard 88 jier. Best wie de omke fan aktrise en [[model (berop)|model]] [[Jennifer Lyons]], en de skoanheit fan akteur en sjonger [[Michael Damian]]. 

==Keppelings om utens==
* {{en}} [https://www.jamesbest.com/ Offisjele webside fan James Best]
* {{en}} [http://www.imdb.com/name/nm0078940/ Folsleine filmografy fan James Best yn 'e ''Internet Movie Database'' (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/James_Best ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|James Best}}
}}

{{DEFAULTSORT:Best, James}}
[[Kategory:Amerikaansk telefyzje-akteur]]
[[Kategory:Amerikaansk filmakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk stimakteur]]
[[Kategory:Amerikaansk sjonger]]
[[Kategory:Amerikaansk lietsjeskriuwer]]
[[Kategory:Amerikaansk muzikant]]
[[Kategory:Amerikaansk autobiograaf]]
[[Kategory:Amerikaansk heechlearaar]]
[[Kategory:Amerikaansk byldzjend keunstner]]
[[Kategory:Amerikaansk keunstskilder]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1926]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 2015]]</text>
      <sha1>8wwujtxdhjamehxmuqzyzesiua9jcrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aalsmeer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83865</id>
    <revision>
      <id>1238688</id>
      <parentid>1227712</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:32:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere, ferkoarte tekst fan Ned. wiki tafoege. NB: ik wit net of it kin, mar brûk hjir Aalsmearders en Aalsmeardersk (it soe miskien ek Aalsmarders/Aalsmardersk) wêze kinne, mar ha dêr fierder gjin boarne fan fine kind.</comment>
      <origin>1238688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7834" sha1="p3ysin479qsva9zh7xewarj7sdudyj1" xml:space="preserve">{{Ynfoboks gemeente yn Nederlân
| namme                 = Aalsmeer
| ôfbyld                = Flight to AMS, Amsterdam Airport Schiphol, Luchthaven Schiphol, Flughafen Amsterdam Schiphol - panoramio.jpg
| ôfbyldtekst           = Utsicht op Aalsmeer.
| flagge                = Aalsmeer flag.svg
| wapen                 = Aalsmeer wapen.svg
| kaart                 = NL - locator map municipality code GM0358 (2016).png
| kaart1                = Gem-Aalsmeer-OpenTopo.jpg
| provinsje             = [[Noard-Hollân]]
| haadplak              = '''Aalsmeer'''
| oerflak               = 33,91 km² &lt;ref name=overheid&gt;[https://organisaties.overheid.nl/38409/Gemeente_Aalsmeer Overheid.nl]&lt;/ref&gt;
| lân                   = 32,29 km²
| wetter                = 1,62 km²
| ynwennertal           = 33.459 &lt;small&gt;(2026)&lt;/small&gt; &lt;ref name=overheid/&gt;
| befolkingstichtens    = 987 ynw./km²
| oprjochte             = [[1811]]
| tiidrek1              =
| yndieling_tiidrek1    =
| tiidrek2              =
| yndieling_tiidrek2    =
| tiidrek3              =
| yndieling_tiidrek3    =
| tiidrek4              =
| yndieling_tiidrek4    =
| tiidrek5              =
| yndieling_tiidrek5    =
| ferkearsieren         = N196, N201, N196, N232
| netnûmer              = 0297
| postkoade             = 1430–1433
| webstee               = [https://www.aalsmeer.nl/ www.aalsmeer.nl]
}}
'''Aalsmeer''' is in plak en [[gemeente (bestjoer)|gemeente]] yn 'e [[Nederlân|Nederlânske]] [[Noard-Hollân|provinsje Noard-Hollân]]. De gemeente, dy't ûntstie yn 'e [[Frânske Tiid]], hat 33.459 ynwenners (2026) en makket diel út fan 'e saneamde plusregio [[Stedsregio Amsterdam]].

== Gemeente ==
De gemeente Aalsmeer bestiet út de plakken Aalsmeer en Kudelstaart. Dêrnjonken telt de gemeente noch de trije buorskippen Calslagen, Oosteinde en Vrouwenakker. 

== Skiednis ==
Aalsmeer wurdt foar it earst neamd yn 1133 as Alsmar. It gebiet bestie doe foar in grut part út leech elze- en wylgebosk. Troch it winnen fan [[turf]] ûntstiene yn 'e omkriten grutte feanplassen.

Troch de ferfeaning gie in soad lânbougrûn ferlern. Sûnt de 15e iuw rjochten in soad ynwenners har dêrom op 'e fiskerij en de tylt fan beammen. Ek de ierdbeitylt waard wichtich.
[[Ofbyld:Aalsmeer, Netherlands - panoramio (17).jpg|thumb|left|De Stommarmûne.]]
Yn 'e 17e iuw waarden ferskate marren yn en om Aalsmeer drûchlein. De Stommar waard yn 1650 drûchmakke en de Hornmar yn 1674. Letter waarden ek oare polders drûchlein. De [[Stommarmûne]], dy't dêrby in rol spile, waard letter ferfongen; de hjoeddeiske mûne datearret fan 1742 en waard yn 1920 yn Aalsmeer weropboud.

Nei it drûchmeitsjen fan 'e Haarlimmermar yn 1852 naam de fiskerij fierder ôf. Aalsmeer ûntwikkele him ta in sintrum fan túnbou. Yn 'e twadde helte fan 'e 19e iuw bloeide benammen de ierdbeitylt, mar om 1880 hinne kaam ek de blommetylt op. De blommehannel groeide út ta in wichtige feilingstûke. Yn 1912 waarden twa blomfeilingen stifte, dy't yn 1968 fusearren. De nije feiling ferhuze yn 1972 nei in grut kompleks oan 'e Legmeardyk.

Yn 'e [[Twadde Wrâldkriich]] hie Aalsmeer de reputaasje fan in [[NSB]]-bolwurk. Dat kaam benammen troch de fûleindich [[Nasjonaalsosjalisme|nasjonaalsosjalistyske]] boargemaster Kolb en in lytse groep [[Faksisme|faksisten]]. De Dútske generaal [[Friedrich Christiansen]], opperbefelhawwer fan 'e [[Wehrmacht]] yn Nederlân, kaam der geregeld en liet dêr boaten bouwe. Sûnt 1942 holpen ferskate lytse fersetsgroepen [[Joaden]] dy't út Amsterdam flechte wiene en yn Aalsmeer ûnderdûkten. It haad fan de boargerlike stân, Cor Braber, makke op grutte skaal falske persoansbewizen. Nei de oarloch folgen mear as hûndert rjochtsaken tsjin Aalsmearders dy't lid west hiene fan 'e NSB.

Aalsmeer hat trije tinktekens foar de oarloch. By [[Kudelstaart]] stiet sûnt 1987 in propeller fan in [[bommesmiter]] dy't op 17 desimber 1942 in needlanning makke op 'e Westeinderplassen. By it gemeentehûs stiet in tinkstien mei de nammen fan Aalsmearders dy't yn 'e oarloch omkamen. Yn Aalsmeer-Nieuw Oost stiet it glêzen monumint Hell's Fury fan Joop Kok, op it plak dêr't op 13 desimber 1943 in Amerikaansk fleantúch troch Dútsers delsketten waard. Fan 'e sân manlju oerlibbe allinnich de gesachfierder, kaptein Sanford, de crash.

Nei de [[Twadde Wrâldkriich]] bleau de túnbou, en benammen de blommetylt en blommehannel, de wichtichste ekonomyske sektor. Aalsmeer groeide út ta in wrâldferneamd sintrum fan 'e ynternasjonale blommehannel.
[[Ofbyld:Westeinderplassen on takeoff from Schiphol.jpg|thumb|left|Westeinderplassen.]]
Hjoed-de-dei binne njonken de blommetylt en -hannel ek wettersport, rekreaasje, yndustry en tsjinstferliening fan belang. De Westeinderplassen foarmje in wichtich rekreaasje- en natuergebiet.

== Monuminten ==
Aalsmeer hat sa'n hûndert monuminten, wêrûnder 29 ryksmonuminten. Dêrûnder binne it Alde Riedhûs oan 'e Dorpsstraat 9 en de wetterttoer. In achttal monuminten stiet oan 'e Uiterweg. 

De doarpstsjerke fan Aalsmeer is 16e iuwsk en waard nei de Reformaasje yn 1586 in protestantske tsjerke. It gebou waard letter fergrutte mei sydskippen.  

[[De Leeuw (Aalsmeer)|De Leeuw]] is in stellingmmûne út 1863. De mûne is in ryksmonumint en kin alle dagen besocht wurde.
 
[[Ofbyld:Keelzijde van hoofdgebouw met wachthuisje - Kudelstaart - 20407608 - RCE.jpg|thumb|It fort by Kudelstaart]]

It Fort by Kudelstaart waard boud yn 1906 as ûnderdiel fan 'e [[Stelling fan Amsterdam]] en foarmet hjoed-de-dei [[wrâlderfgoed]] fan [[UNESCO]]. 

It gemeentehûs, om 1960 hinne ûntwurpen troch arsjitekt J.F. Berghoef, stiet oan de Van Cleeffkade yn it sintrum fan Aalsmeer. Op it plein foar it gemeentehûs stiet – op in tsien meter hege sokkel – in stânbyld fan 'e goadinne Flora, goadinne fan 'e maitiid en de blommen. By it delsetten fan it monumint yn 1962 soarge it byld foar nochal wat opskuor, om't it neffens guon 'te neaken' wêze soe.

== Eveneminten ==
[[Ofbyld:Bloemencorso Aalsmeer, Bestanddeelnr 904-1723.jpg|thumb|left|Blommekorso Aalsmeer (1950)]]
Sechtich jier lang waard alle jierren op 'e earste sneon fan septimber in blommekorso organisearre. De earste edysje wie yn 1948, ta gelegenheid fan 'e ynhuldiging fan keninginne Juliana, en de lêste fûn plak op 1 septimber 2007. Nei't de wichtichste sponsor, de blomfeiling, syn finansjele bydrage stopsette, waard besletten mei de tradysje op te hâlden. Yn 2011 en 2012 waard noch in lytser blommekorso organisearre. Sûnt 2013 wurdt alle jierren yn it tredde wykein fan juny in blommefestival hâlden.

Yn juny is der alle jierren in bandjûn yn it doarpssintrum. Yn july wurdt op 'e eilannen fan 'e Westeinderplassen it teäterfestival Plaspop Aalsmeer hâlden. Op 'e earste sneon fan septimber is der in ferljochte boateshow en op 'e twadde sneon fan septimber de Aalsmeerse Pramenrace, in wedstryd mei [[Pream|platboaiems]].

Radio Aalsmeer is de lokale publike omrop fan Aalsmeer en omkriten, wêrûnder Kudelstaart. De stjoerder fersoarget sûnt 1991 radioprogramma's en wurdt foar in grut part troch frijwilligers draaiende hâlden.

== Dialekt ==
Aalsmeer hat fanâlds in eigen dialekt, dat sterk ôfwykt fan 'e standertaal. It Aalsmearsk waard ek wol it &quot;Buurts&quot; of it &quot;Uiterwegs&quot; neamd. It is in typysk Hollânsk reliktdialekt dat opfalt troch de oerienkomsten mei it [[Westfrysk]]. De [[Fryske Akademy]] hat yn gearwurking mei it [[Meertens Ynstitút]] ûndersyk dien nei it Aalsmearske dialekt om in byld te krijen fan 'e Hollânske folkstaal tusken 1500 en 2000.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aalsmeer}}
}}
{{GemeenteAalsmeer}}
{{GemeentenNoard-Hollân}}
[[Kategory:Aalsmeer| ]]
[[Kategory:Plak yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Gemeente yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Bestjoerlike ienheid oprjochte yn 1811]]</text>
      <sha1>p3ysin479qsva9zh7xewarj7sdudyj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Worcester (Ingelân)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84299</id>
    <revision>
      <id>1238624</id>
      <parentid>1124700</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T16:22:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Stobbeberjocht ferwidere. Sifers wurkleazens en befolking âlder as 65 ferwidere, dat is in fearnsiuw letter grif oars. Tekst útwreide mei help fan de Ned./Dútske wikipedyside.</comment>
      <origin>1238624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8212" sha1="8op0xw33mxl6h30bxqb432tzag1d44w" xml:space="preserve">{{Ynfoboks plak (2026)
| namme        = Worcester
| ôfbylding    = Cathedral Church of Christ and St Mary Worcester 1389728 20230819 0093.jpg
| ôfbyldingstekst = 
| flagge       = 
| wapen        = Coat of Arms of Worcester City Council.svg
| lân          = [[Ofbyld:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelân]]
| bestjoerlike ienheid 1 = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 1 = [[West Midlands (regio)|West Midlands]]
| bestjoerlike ienheid 2 = Greefskip
| namme bestjoerlike ienheid 2 = [[Worcestershire]]
| ynwennertal  = 103.872 &lt;small&gt;(folkstelling 2021)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[https://www.nomisweb.co.uk/sources/census_2021/report?compare=E07000237 Worcester Local Authority, 2021 Census Area Profile]&lt;/ref&gt;
| oerflak      = 33,28 km²
| befolkingstichtens = 3.121 ynw./km²
| ynwenners stêdekloft   = 
| stifting     = 
| hichte       = 
| postkoade    = WR1-5
| netnûmer     = 
| tiidsône     = UTC+0 ([[Greenwich Mean Time|GMT]])
| simmertiid   = UTC+1 ([[Britske simmertiid|BST]])
| webside      = [http://www.worcester.gov.uk/ www.worcester.gov.uk]
| mapname      = Ingelân
| mapwidth     = 
| lat_deg      = 52
| lat_min      = 11
| lat_sec      = 28
| lat_dir      = N
| lon_deg      = 2
| lon_min      = 13
| lon_sec      = 14
| lon_dir      = W
}}
'''Worcester''' is in [[stêd]] en distrikt yn it  [[Greefskippen fan Ingelân|greefskip]] [[Worcestershire]]. It plak leit sa'n 182 kilometer westlik fan [[Londen]].

Worcester hat ien fan 'e grutste katedralen fan [[Grut-Brittanje]], de [[katedraal fan Worcester]]. It is in [[Tsjerke fan Ingelân|anglikaanske]] katedraal, boud om 1200 hinne. It Worcester Kolleezje fan 'e [[Universiteit fan Oxford]] hat syn namme te tankjen oan Sir Thomas Cookes, in ealman út Bentley, yn it greefskip Worcestershire.

== Skiednis ==
De oarsprong fan Worcester giet werom oant de [[Romeinske tiid]]. Om 50 n.Kr. ûntstie hjir in Romeinske delsetting, dy't him ûntjoech ta in lyts sintrum fan hannel en ambacht. Fan 'e lette 2e iuw ôf wie der ek in wichtige yndustry yn it bewurkjen fan izer. Yn 'e 3e iuw wie Worcester útgroeid ta in drokke stêd en in wichtich sintrum foar de ferdieling fan produkten út 'e omkriten. Der wiene ek ferdigeningswurken oanlein. 

Om 680 hinne waard it bisdom Worcester stifte en waard de earste [[Katedraal fan Worcester|katedraal]] boud, dy't letter oan Marije wijd waard. Worcester waard dêrmei in wichtich tsjerklik sintrum. Yn 'e iere midsiuwen spile de tsjerke in grutte rol yn it libben fan 'e stêd. 

Oan 'e ein fan 'e 9e iuw waard Worcester in fersterke fêstingstêd dy't beskerming biede moast tsjin oanfallen fan 'e [[Wytsings|Denen]]. Yn in Angelsaksyske oarkonde út 'e perioade tusken 890 en 901 waard Worcester as sa'n fersterke plak fêstlein. De ferdigeningswurken foarmen de basis foar de ûntwikkeling fan 'e lettere midsiuwske stêd. Worcester ûntjoech him dêrnei ek ta in merkplak en in regionaal bestjoerlik sintrum. 

Yn 'e 12e iuw wie Worcester in wichtige fersterke stêd yn 'e [[Welsh Marches]], it grinsgebiet tusken Ingelân en Wales. Yn [[1113]] waard de stêd troffen troch in grutte stedsbrân, wêrby't ek de doe besteande Normandyske katedraal skea oprûn. Yn 'e folgjende iuw waarden noch ferskate grutte stedsbrannen registrearre.

[[Ofbyld:Worcester lithograph (cropped).jpg|thumb|left|Worcester healwei de 18e iuw.]]
In wichtich barren yn 'e skiednis fan Worcester wie de Slach by Worcester op 3 septimber 1651, oan 'e ein fan 'e Ingelske Boargeroarloch. De troepen fan kening Karel II waarden dêr ferslein troch it parlemintêre leger. Karel II besocht dêrmei de Ingelske kroan werom te winnen. Nei syn nederlaach flechte er út Ingelân en kaam úteinlik yn Frankryk telâne. Worcester hie de kant fan 'e kening keazen en krige dêrom de bynamme &quot;The Faithful City&quot; (De trouwe stêd).

Yn 1751 waard yn Worcester de Royal Worcester Porcelain Company oprjochte. It porsleinfabryk wie lange tiid in wichtich ûnderdiel fan 'e ekonomy fan 'e stêd. De produksje is letter beëinige, mar yn it museum is in soad produksjemateriaal te besjen.

Yn 'e 18e iuw rekke de hannel fan Worcester wat efterop by dy fan 'e fluch groeiende stêden yn 'e West Midlands. De iepening fan it kanaal tusken Worcester en Birmingham yn 1815 joech de stêd lykwols nije mooglikheden. Mei saneamde [[narrowboat]]s koene guod en grûnstoffen oer it wetter oer in grutter gebiet ferfierd wurde.
[[Ofbyld:Narrowboats at Northwick Marina, Worcester - geograph.org.uk - 1520463.jpg|thumb|260px|Narrowboat.]]
Yn 'e jierren 1950 en 1960 waarden grutte parten fan it sintrum fan Worcester ôfbrutsen en op 'e nij beboud. Dêrby gie in grut part fan 'e histoaryske bebouwing ferlern, hoewol't der noch altyd midsiuwske huzen bewarre bleaun binne.

De hjoeddeiske grinzen fan Worcester datearje foar in grut part út 1974. Yn dat jier waarden de eardere gemeenten Warndon en St Peter's by de stêd foege as gefolch fan 'e reorganisaasje fan it lokaal bestjoer ûnder de Local Government Act 1972.

== It besjen wurdich ==
[[Ofbyld:Worcester Cathedral Choir.jpg|thumb|left|Ynterieur katedraal.]]
* Sûnder mis is de katedraal de grutste attraksje fan Worcester. De katedraal hat in skiednis dy't weromgiet oant de 7e iuw, mei ûnder oaren de tombe fan kening Jan en prins Arthur. De toer jout útsjoch oer de stêd en de rivier de Severn. By de katedraal stiet ek de toer fan 'e Andreästsjerke (St Andrew's Church), dy't stean bleau nei't de tsjerke yn 1949 ôfbrutsen waard.  
* De Kommanderij (The Commandery) is in histoarysk gebou dat yn 1651 it haadkertier fan 'e keningssinnige troepen wie by de Slach by Worcester. No is it in museum oer de Ingelske Boargeroarloch en de skiednis fan Worcester.
* It Greyfriars House is in goed bewarre, let-midsiuwsk houten hûs oan Friar Street mei in histoaryske tún.
* De Guildhall is in opfallend histoarysk gebou oan 'e High Street, boud yn 1721. 
* It Fort Royal Park is in park op it plak dêr't de Slach by Worcester yn 1651 foar in part útfochten waard. 

=== Musea ===
[[Ofbyld:Binns - Aesthetic teapot CPLH 2004.113a-b.JPG|thumb|260px|Teepot fabrisearre troch de Royal Worcester Porcelain Company.]]
* It [https://www.museumofroyalworcester.org/|Museum of Royal Worcester] is in museum oer de porsleinproduksje yn Worcester. It hat de grutste kolleksje Royal Worcester-porslein fan 'e wrâld en fertelt ek it ferhaal fan de porsleinyndustry yn 'e stêd.
* It [https://www.tudorhouse.org.uk/|Tudor House Museum] is in 16e-iuwsk hûs yn Friar Street, dêr't it deistich libben en de skiednis fan Worcester te sjen binne.
* It [https://www.museumsworcestershire.org.uk/museums/worcester-city-art-gallery-museum/|Worcester City Art Gallery and Museum] is in keunst- en stedsmuseum yn in Fiktoariaansk gebou, mei kolleksjes oer keunst en de skiednis fan Worcester.
* It Elgar Birthplace Museum leit krekt bûten Worcester en is it bertehûs fan komponist Edward Elgar, no in museum oer syn libben en muzyk.

==Partnerstêden==
* [[Ofbyld:Flag of Germany.svg|20px]] [[Kleef (stêd)|Kleef]] ([[Dútslân]])

==Berne yn Worcester==
* [[Sheila Scott]], piloat, brekker fan fleanrekords
* [[David Mason]] (1944), muzikant, sjonger-songwriter, gitarist
* [[Fay Weldon]], skriuwster 
* [[Thomas Davis]], skriuwer fan hymnen, 1804. Foarfaar fan [[Kate Middleton]]. 

== Keppelings om utens ==
* {{en}} [http://www.localhistories.org/worcester.html LocalHistories.org – Koarte skiednis fan Worchester]
* {{en}} [http://www.worcestercathedral.co.uk/ Webside oer de skiednis fan de katedraal fan Worcester]

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Worcester - Birmingham Canal reaches Diglis Basin - geograph.org.uk - 5783480.jpg|It Worcester en Birmingham Kanaal. 
Sculpture on the Boer War Memorial, Worcester - geograph.org.uk - 2805121.jpg|Boer War Memorial
Worcester Severn Bridge.jpg|Brêge oer Worcester
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery&gt;
Former school, Severn Street, Worcester - geograph.org.uk - 6431092.jpg|Museum of Royal Worcester
Worcester , Friar Street - geograph.org.uk - 3966045.jpg|Friar Street
The Commandery (1), Sidbury, Worcester - geograph.org.uk - 2415278.jpg|De Kommanderij
&lt;/gallery&gt;
{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Worcester}}
}}
[[Kategory:Plak yn Ingelân]]</text>
      <sha1>8op0xw33mxl6h30bxqb432tzag1d44w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dûkerfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147345</id>
    <revision>
      <id>1238694</id>
      <parentid>1238530</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T08:08:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>swane &gt; swanne</comment>
      <origin>1238694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3385" sha1="t7zlmalnuahh4mqmmg39ucjtojcui3a" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Podiceps_griseigena_2_(Marek_Szczepanek).jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = [[readhalsdûker]] (''Podiceps grisegena'')
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = [[skift]]:
| namme9              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson11            = [[famylje]]:
| namme11             = '''dûkerfûgels''' (''Podicipedidae'')
| beskriuwer, jier    = [[Karel Lusiaan Bonaparte|Bonaparte]], 1831
}}
De '''dûkerfûgels'''  ([[wittenskiplike namme]]: ''Podicipedidae'') foarmje de iennichste [[famylje]] fan 'e [[skift (taksonomy)|skift]] fan 'e [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'').

Ta dizze famylje hearre 21 libbene en 3 útstoarne soarten, dy oer 6 skaaien ferdielt binne.

==Klassifikaasje==
** ''famylje'': '''dûkerfûgels''' (''Podicipedidae'')
*** ''Skaai'': ''[[dûkerkes]] (''Tachybaptus''), 6 soarten, wêrfan ien soarte útstoarn:
**** ''Soarte'': [[dûkerke]] (''Tachybaptus ruficollis'')
**** ''Soarte'': [[Yndysk dûkerke]] (''Tachybaptus tricolor'')
**** ''Soarte'': [[Australysk dûkerke]] (''Tachybaptus novaehollandiae'')
**** ''Soarte'': [[Madagaskardûkerke]] (''Tachybaptus pelzelnii'')
**** ''Soarte'': [[Amerikaansk dûkerke]] (''Tachybaptus dominicus'')
**** ''Soarte'': † [[Alaotradûkerke]] (''Tachybaptus rufolavatus'')
*** ''Skaai'': [[dûkers]] (''Podiceps''), 8 libbene en 1 útstoarne soarten:
**** ''Soarte'': [[grutte dûker]] (''Podiceps major'')
**** ''Soarte'': [[readhalsdûker]] (''Podiceps grisegena'')
**** ''Soarte'': [[hjerringslynder]] (''Podiceps cristatus'')
**** ''Soarte'': [[toefdûker]] (''Podiceps auritus'')
**** ''Soarte'': [[swarthalsdûker]] (''Podiceps nigricollis'')
**** ''Soarte'': [[sulverdûker]] (''Podiceps occipitalis'')
**** ''Soarte'': [[Punadûker]] (''Podiceps taczanowskii'')
**** ''Soarte'': [[Patagonyske dûker]] (''Podiceps gallardoi'')
**** ''Soarte'': † [[Andesdûker]] (''Podiceps andinus'')
*** ''Skaai'': [[griiskopdûkers]] (''Poliocephalus''), 2 soarten
**** ''Soarte'': [[griiskopdûker]] (''Poliocephalus poliocephalus'')
**** ''Soarte'': [[Nijseelânske dûker]] (''Poliocephalus rufopectus'')
*** ''Skaai'': [[Noardamerikaanske dûkers]] of spearsnaffeldûkers (''[[Aechmophorus]]''), 2 soarten:
**** ''Soarte'': [[swannehalsdûker]] (''Aechmophorus occidentalis'')
**** ''Soarte'': [[Clarkdûker]] (''Aechmophorus clarkii'')
*** ''Skaai'': [[Súdamerikaanske dûkers]] (''Rollandia''), 2 soarten
**** ''Soarte'': [[Titicacadûker]] (''Rollandia microptera'')
**** ''Soarte'': [[wytwangdûker]] (''Rollandia rolland'')
*** ''Skaai'': [[tsjoksnaffeldûkers]] (''Podilymbus''), 1 libbene en 1 útstoarne soarte:
**** ''Soarte'': † [[reuzedûker]] of Atitlándûker (''Podilymbus gigas'')
**** ''Soarte'': [[tsjoksnaffeldûker]] (''Podilymbus podiceps'')

{{DEFAULTSORT:Dukerfugels}}
[[Kategory:Dûkerfûgel| ]]
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Dûkereftige]]</text>
      <sha1>t7zlmalnuahh4mqmmg39ucjtojcui3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rôldereftigen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147449</id>
    <revision>
      <id>1238622</id>
      <parentid>1204088</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>korreksje</comment>
      <origin>1238622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6270" sha1="1pj5zx0axszomw85ijt8mw15kfor2pt" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = rôldereftigen
| ôfbylding           =Lilac-breasted Roller.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[lilaboarstrôlder]] (''Coracias caudata'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = '''rôldereftigen''' (''Coraciiformes'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[William Alexander Forbes|Forbes]], 1884
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}
De '''rôldereftigen''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Coraciiformes'') foarmje in [[skift]] fan 'e [[klasse (taksonomy)|klasse]] fan 'e [[fûgels]] (''Aves''), dy't foar it meastepart bestiet út lytseftige, bûnt kleure [[ynsektivoar]]en en iters fan [[fisk]]en, [[amfiby]]en en [[hagedis]]sen. Ta de rôldereftigen hearre seis [[taksonomy]]ske [[famylje (taksonomy)|famyljes]]. De bekendste [[soarte]]n út it skift binne de [[iisfûgel]] (''Alcedo atthis'') en de [[bijefretter]] (''Merops apiaster''). 

==Etymology==
De oantsjutting 'rôldereftigen' komt fan 'e type[[famylje (taksonomy)|famylje]] fan dit [[skift]], de [[rôlders]] (''Coraciidae''). De namme fan dy famylje ferwiist nei de karakteristike rôl fan 'e kop wêrmei't de fûgels har yn 'e [[snaffel]] fêstholden [[proai]] deaslane. De [[wittenskiplike namme]] ''Coraciiformes'' is [[Latyn]] foar &quot;[[raven]]-foarmigen&quot;, fan ''corax'' (&quot;raven&quot;) en ''forma'' (&quot;foarm&quot;).

==Fersprieding==
De rôldereftigen binne yn har [[ferspriedingsgebiet|fersprieding]] fierhinne beheind ta de [[Alde Wrâld]]. De fertsjintwurdiging fan dit skift yn 'e [[Nije Wrâld]] bestiet út 'e fiif [[soarte]]n [[todys]] (''Todidae''), de fjirtjin soarten [[motmots]] (''Motmotidae'') en in hantsjefol soarten [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''). Yn totaal binne der sa'n 186 soarten rôldereftigen.

==Skaaimerken==
Rôldereftigen binne oer it algemien lytseftige fûgels mei in [[kleur]]ryk [[fear (fûgels)|fearrekleed]]. De measte [[soarte]]n hawwe [[syndaktyly]], wat sizze wol dat der oan 'e [[poat]]en trije [[tean]]nen foarút wize en ien efterút. Dêrby binne de trêde en de fjirde tean oan 'e basis mei-inoar fergroeid. By in protte [[iisfûgels]] (''Alcedinidae'') ûntbrekt ien fan 'e nei foarren wizende teannen. De measte [[famylje (taksonomy)|famyljes]] fan 'e rôldereftigen besteane út soarten dy't yn haadsaak [[ynsektivoar]] binne. De iisfûgels binne yn it foarste plak piskivoaren ([[fisk]]efretters), hoewol't guon soarten ek [[kikkert]]s en oare [[amfiby]]en en sels lytse [[hagedis]]sen frette. Wat alle rôldereftigen mei-inoar ferbynt, is dat se de [[proai]], as se dy ienris yn 'e [[snaffel]] hawwe, mei in rôl fan 'e kop earne tsjin oan slane om him te deadzjen of te ferdôvjen, sadat se him sûnder tsjinakseljen trochslokke kinne.

==Skiftopbou==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width: 400px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align: top;&quot;
| scope=&quot;row&quot; style=&quot;width: 50%; background-color: Honeydew;&quot; | {{Stambeam2}}
* skift '''rôldereftigen''' (''Coraciiformes'')
** famylje [[bijefretters]] (''Meropidae''): 31 soarten
** famylje [[grûnrôlders]] (''Brachypteraciidae''): 5 soarten
** famylje [[iisfûgels]] (''Alcedinidae''): 118 soarten
** famylje [[motmots]] (''Momotidae''): 14 soarten
** famylje [[rôlders]] of rôlderfûgels (''Coraciidae''): 13 soarten
** {{Stambeam2/ein tûke}}famylje [[todys]] (''Todidae''): 5 soarten
{{Stambeam2/ein}}
|-
|}

Foarhinne waarden der nòch fjouwer famyljes ta de rôldereftigen rekkene: de [[noashoarnfûgels]] (''Bucerotidae''), [[hoarnravens]] (''Bucorvidae''), [[hûpen]] (''Upupidae'') en [[beamhûpen]] (''Phoeniculidae''). Op basis fan nij [[DNA|DNA-ûndersyk]] wurde dy sûnt [[2017]] lykwols yn it eigen skift fan 'e [[noashoarnfûgeleftigen]] (''Bucerotiformes'') pleatst. De [[koerol]] (''Leptosomus discolor'') wurdt soms noch yn in eigen famylje (''Leptosomidae'') by de rôldereftigen yndield, mar heart dêr nei alle gedachten net thús en wurdt dêrom no ornaris yn in eigen skift pleats, dat fan 'e [[koeroleftigen]] (''Leptosomiformes''). Ek de [[trogons]] (''Trogonidae'') wurde soms yn dit skift pleatst, mar tsjintwurdich krije se faker in eigen skift, de [[trogoneftigen]] (''Trogoniformes'').

Fierders binne der noch ferskate [[fossile]] famyljes dy't ta de rôldereftigen hearre:
*''[[Eocoraciidae]]'' út it Mid-[[Eoseen]]
*''[[Geranopteridae]]'' út it Let Eoseen oant Ier [[Mioseen]]
*''[[Primobucconidae]]'' út it Mid-Eoseen oant Ier [[Oligoseen]]
Soms wurde de folgjende fossile famyljes ek yn it skift fan 'e rôldereftigen pleatst (mar dat is twifelich): 
*''[[Palaeospizidae]]'' út it Let Eoseen
*''[[Sylphornithidae]]'' út it Ier Oligoseen

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Coraciiformes ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Coraciiformes}}
}}

{{DEFAULTSORT:Roldereftige}}
[[Kategory:Fûgelskift]]
[[Kategory:Rôldereftige| ]]</text>
      <sha1>1pj5zx0axszomw85ijt8mw15kfor2pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>The Dukes of Hazzard (film)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167856</id>
    <revision>
      <id>1238674</id>
      <parentid>1120701</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:26:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Keppelings om utens */ kt</comment>
      <origin>1238674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21066" sha1="cj7v6ni5a7s9mlvqbnf8y7z85paxiv3" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Dukes of Hazzard 2005 film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Dukes of hazzard movie poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Dukes of Hazzard''
| regisseur                = [[Jay Chandrasekhar]]
| produsint                = [[Bill Gerber]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[John O'Brien (senarioskriuwer)|John O'Brien]]
| basearre op              = ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;fan [[Gy Waldron]]
| kamerarezjy              = [[Lawrence Sher]]
| muzyk                    = [[Nathar Barr]]
| filmstudio               = [[Village Roadshow Pictures]]&lt;br&gt;[[Warner Bros.]]
| distribúsje              = [[Warner Bros.]]
| haadrollen               = [[Seann William Scott]]&lt;br&gt; [[Johnny Knoxville]]
| voice-over               = [[Junior Brown]]
| byrollen                 = [[Jessica Simpson]]&lt;br&gt; [[Burt Reynolds]]&lt;br&gt; [[Willie Nelson]]&lt;br&gt; [[M.C. Gainey]]&lt;br&gt; [[David Koechner]]&lt;br&gt; [[Michael Weston]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[5&amp;nbsp;augustus]] [[2005]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[aventoerekomeedzje]] en &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[aksjekomeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 104 minuten
| budget                   = $50&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $111,1&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''The Dukes of Hazzard''
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning|The Dukes of Hazzard: The &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Beginning]]''
}}
'''''The Dukes of Hazzard''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aventoerekomeedzje]] en [[aksjekomeedzje]] út [[2005]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jay Chandrasekhar]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Seann William Scott]] en [[Johnny Knoxville]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Dukes fan Hazzard&quot; (d.w.s. de leden fan 'e [[famylje (besibskip)|famylje]] Duke út Hazzard County), mar mei't ''duke'' it wurd foar &quot;[[hartoch]]&quot; is en ''hazard'' it wurd foar &quot;gefaar&quot;, kin it ek oerset wurde as &quot;De Hartoggen fan Gefaar&quot;. De [[film]] is basearre op 'e [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] út 'e [[1980-er jierren]] mei [[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|deselde namme]]. It [[plot|ferhaal]] folget de [[neef (famyljelid)|neven]] Bo en Luke Duke, harren [[nicht (famyljelid)|nicht]] Daisy en harren [[omke]] Jesse as se sjen moatte foar te kommen dat de [[korrupt]]e countykommissaris baas Hogg en syn trewant [[sheriff]] Rosco P. Coltrane de hiele [[county (Feriene Steaten)|county]] nei gychem helpe. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Dukes of Hazzard'' oer it algemien negative [[resinsje]]s, mar yn 'e [[bioskopen]] wie de film [[kommersje]]el ridlik súksesfol. Yn [[2007]] waard der in [[prequel]] makke, ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]'', dy't [[direkt-op-fideo]] útbrocht waard.

==Plot==
De [[neef (famyljelid)|neven]] Bo en Luke Duke, út Hazzard County yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]], fertsjinje de kost mei it [[smokkeljen]] fan [[moonshine]] (oftewol yllegaal stookte [[alkohol]]), dat produsearre wurdt troch harren [[omke]] Jesse. Se [[ferfier]]e it spul yn in [[oranje]]kleurige [[Dodge Charger]] út [[1969]], dy't de jonges de [[namme]] ''General Lee'' jûn hawwe, nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederearre]] [[generaal]] [[Robert E. Lee]]. Bo en Luke lizze it oan ien wei troch oan mei kreaze fammen, wat harren gauris min bekomt as se [[breinroer]]e [[heit]]en of [[bruorren]] efter har oan krije. Boppedat binne se oanhâldend deilis mei de net al te snuggere pleatslike [[sheriff]] Rosco P. Coltrane, dy't se allegeduerigen te fluch ôf binne. Dat is al jierren sa en it is suver [[tradysje]] wurden. 

Yn 'e oanrin nei de jierlikse edysje fan 'e pleatslike [[autorally]], dy't Bo mei de ''General Lee'' al fjouwer kear op rige wûn hat, eskalearret de sitewaasje lykwols sûnder warskôging. Sheriff Coltrane docht [[hûssiking]] by de Dukes, mar om't de stokerij fan omke Jesse te goed ferburgen is, plantet er dêr gereid foar it stoken fan alkohol dat er sels meibrocht hat. It docht bliken dat de troch- en troch[[korrupt]]e countykommissaris fan Hazzard derefter sit: Jefferson Davis Hogg, better bekend as baas Hogg. Dyselde [[ûnteigening|ûnteigenet]] it [[boerespultsje]] fan 'e Dukes daliks en set de Dukes op 'e strjitte. 
{{Plotbedjer film}}
Omke Jesse, de neven en harren [[skientme|tsjeppe]] [[nicht (famyljelid)|nicht]] Daisy Duke, dy't as [[servearster]] yn 'e pleatslike [[kroech]] wurket, lûke tydlik yn by harren [[buorfrou]] Pauline, dy't in eachje hat op omke Jesse. Fan har fernimme de Dukes dat harres net it iennichste boerespultsje is dat Rosco en Hogg ûnteigene hawwe. Bo en Luke geane op ûndersyk út, treffe in bewekke [[boukeet]] oan, [[ynbraak|brekke yn]] en stelle de [[brânkast]] dy't se dêr oantreffe. Nei't se dy iepenbrutsen hawwe mei de help fan 'e [[sljochtsinnigens|geastlike steurde]] [[angelfiskjen|angelderswinkel]]man Sheev, ûntdekke se dat Hogg dêryn [[geology]]ske [[boarmeunster]]s bewarret.

Underwilens risselwearret sheriff Coltrane om 'e ''General Lee'' [[ynbeslachname|yn beslach te nimmen]] as &quot;[[bewiismateriaal]]&quot;. De auto is earder by in efterfolging troch de lulke buorman Bill Pullman (nei't er Luke mei syn [[dochter]] Laurie trappearre hie) swier skansearre rekke en stiet sadwaande op dat stuit yn 'e pleatslike [[garaazje (bedriuw)|garaazje]] fan Cooter Davenport. Dy ropt de help fan in stikmannich fan syn [[freonskip|maten]] yn om 'e sheriff foar te wêzen. Mei feriene krêften bouwe de [[monteur]]s de ''General Lee'' yn ien nacht om ta rally-auto, kompleet mei nije [[ferve]]laach (mei de [[Konfederearre flagge]] op it dak) en in nije [[klakson]]. 

Bo en Luke helje de ''General Lee'' op en binne Coltrane wer te fluch ôf, wêrnei't se nei [[Atlanta]], de [[haadstêd]] fan Georgia, ride. Dêr [[studearre]]t Katie-Lynn Johnson, in famke út Hazzard dêr't Bo al jierren [[smoarfereale]] op is, oan 'e [[universiteit]]. Mei de help fan har en har [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[keamergenoat]]e Annette witte de neven it [[laboratoarium]] fan 'e [[fakulteit]] [[geology]] binnen te kringen, dêr't se oan 'e weet komme dat it boarmeunster ien en al [[stienkoal]] befettet. Se krije foar it ferstân dat baas Hogg ûntdutsen hat dat Hazzard County op in grutte laach stienkoal leit, en dat er fan doel is om op harren lân en dat fan harren buorlju in [[iepen myn]] oan te lizzen, dy't it [[lânskip]] fan 'e hiele county foargoed ferrinnewearje sil. 

Bo en Duke binne wisberet om baas Hogg te dwerseidzjen, mar it docht bliken dat Hogg en Coltrane in [[arrestaasjebefel]] tsjin 'e neven útfurdige hawwe, sadat se earst de [[kampus]]plysje en letter it [[Atlanta Police Department]] efter harren oan krije. De beide neven wurde klemriden en [[arrestearre]], wêrnei't se yn 'e pleatslike [[sel (finzenis)|sel]] ferdwine. Dy jûns komt baas Hogg del om syn oerwinning yn te wriuwen, wêrby't er harren fertelt dat er de jierlikse autorally sa pland hat dat dy persiis gearfalt mei de [[harksitting]] dy't er wetlik hâlde moat om himsels in [[fergunning]] foar it begjinnen fan in iepen stienkoalmyn te ferlienen. Hy hat de ferneamde [[autokoereur]] Billy Prickett betelle om oan 'e rally mei te dwaan, sadat nimmen de harksitting opmerke sil en der net ien wêzen sil dy't beswier oantekenet.

De oare dei is de deis fan 'e rally en de harksitting. Bo en Luke wurde troch in pear plysjes út Atlanta ôffierd nei in [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] earnewêr oars yn 'e steat, mar ûnderweis litte de plysjes har ôfliede troch in tsjeppe jonge frou (Daisy) dy't mei [[autopech]] oan 'e kant fan 'e dyk stiet. Wylst de beide plysjes inoar de loef besykje ôf te stekken om yndruk op har te meitsjen, wurde Bo en Luke befrijd troch Katie-Lynn en Annette, wêrnei't se ûntkomme yn 'e ''General Lee''. Efterfolge troch auto's fan it Atlanta Police Department, de [[Steatspatrûlje fan Georgia]] en oare plysjekorpsen sette Bo, Luke, Katie-Lynn en Annette dat út nei Hazzard. Der ûntstiet in probleem as útkomt dat Luke efter de rêch fan Bo om al jierren in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] ûnderhâldt mei Katie-Lynn, it famke dêr't Bo sa fereale op is. Mar nei't Bo, dy't efter it stjoer sit, eltsenien de stupen op it liif jage hat mei syn riidstyl, biedt Luke syn [[ûntskuldiging]]s oan en prate de neven it skeel út.

Werom yn Hazzard freegje Bo en Luke Billy Prickett om help, om't Hazzard úteinlik ek syn berteplak is, mar it docht bliken dat Prickett him [[skamte (emoasje)|skammet]] foar syn [[plattelân]]ske [[komôf]] en dat de county om him net gau genôch yn in stienkoalmyn feroare wurde kin. Underwilens ferklaait Daisy har yn in [[bikiny]] om 'e [[helpsheriff]] Enos Strate, dy't fereale op har is, út te kloarkjen oer wêr't baas Hogg en sheriff Coltrane har ophâlde. It is foar har in kâld keunstke om fan him gewaar te wurden dat dy op 'e pleats fan 'e Dukes binne, dêr't se omke Jesse en buorfrou Pauline [[finzen]] hâlde. Wat sy lykwols net wit, om't Enos dat net wit, is dat it in [[mûklaach]] is om Bo en Luke op te pakken. 

De beide neven litte har lykwols sa maklik net [[bedroch|bedrage]]; ynstee lokje se alle helpsheriffs en steatsplysjes dy't harren by de pleats opwachtsje mei, wylst Daisy en Cooter de eigentlike befrijing fan omke Jesse en Pauline útfiere. Underwilens geane Katie-Lynn en Annette mei Sheev nei de rally om te besykjen en krij de ynwenners fan Hazzard safier dat se har ynstee nei de harksitting bejouwe. Om't de [[paranoia|paranoïde]] Sheev it lykwols foar de moade hat om oan 'e rinnende bân [[gearspanningsteory]]en op 't aljemint te bringen, leaut net ien harren as se it plan fan baas Hogg út 'e doeken dogge.

Bo jaget mei de ''General Lee'' mei in sturt fan efterfolgjende plysje-auto's nei de start fan 'e rally ta, wylst Luke en omke Jesse de wite slide fan baas Hogg stelle en efter de plysjes oan geane. Omke Jesse foarmet syn flessen eigenstookte alkohol om ta [[molotovcocktail]]s, dêr't er de plysje-auto's mei ûnklear makket. Dat stelt Bo by steat om Billy Prickett te ferslaan en foar de fyfde kear efterinoar kampioen te wurden. As Bo en Luke de gearklofte mannichte tasprekke, krije de lju einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat Sheev diskear de wierheid spriek, dat eltsenien set mei tûzen hasten ôf nei it pleatslike [[gerjochtsgebou]], dêr't de stelde tiid foar de harksitting dan sa stadichoan hast om is. Baas Hogg lit de tagongsdyk tichtsette mei plysje-auto's, mar Cooter en Daisy soargje derfoar dat de ''General Lee'' oer de barrikade springe kin, en Luke riidt de auto fan baas Hogg rjocht op 'e barrikade yn, dêr't er trochhinne batst. Sa arrivearje alle doarpsbewenners krekt foar't de tiid om is yn it gerjochtsgebou, dêr't se allegearre beswier meitsje tsjin 'e fergunning. De [[rjochter]] beslút dêrop de fergunning yn te lûken. 

As baas Hogg arrivearret mei de plysje om Bo en Luke op te pakken, makket Daisy fan 'e gelegenheid gebrûk om [[gûverneur]] James T. Applewhite fan Georgia, dy't troch baas Hogg útnûge wie foar de rally, te freegjen om 'e beide neven [[amnesty]] te ferlienen. Likemin as oare manlju kin de gûverneur har skientme wjerstean, dat ta [[argewaasje]] fan baas Hogg foldocht er oan dat fersyk. Dêrop freget omke Jesse ek mei-iens mar amnesty oan, en as de gûverneur witte wol wêrfoar, slacht Jesse baas Hogg [[bewusteleas|knock-out]]. Neitiid wurdt der [[feest]] fierd yn Hazzard, wêrby't omke Jesse de [[muzyk]] fersoarget. Bo en Luke binne ûnderwilens mei Katie-Lynn en Annette útpykt yn 'e ''General Lee''. Se sette de auto earne yn in fjild mei [[stynske weet]] del en dêrnei giet Luke mei Katie-Lynn op 'e efterbank, wylst Bo foar yn 'e auto mei Annette frijt. It leafdesspul wurdt lykwols rou fersteurt as Luke syn oare faam Laurie Pullman op it toaniel ferskynt mei har heite [[jachtgewear]] en de neven har halje-trawalje út 'e fuotten meitsje moatte.

==Rolferdieling==
[[File:Seann William Scott 2012.jpg|right|thumb|130px|[[Seann William Scott]].]]
[[File:Johnny Knoxville by Gage Skidmore.jpg|right|thumb|150px|[[Johnny Knoxville]].]]
[[File:Jessica Simpson crop.jpg|right|thumb|160px|[[Jessica Simpson]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bo Duke
| [[Seann William Scott]]
|-
| Luke Duke
| [[Johnny Knoxville]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Daisy Duke
| [[Jessica Simpson]]
|-
| baas Hogg
| [[Burt Reynolds]]
|-
| [[omke]] Jesse Duke
| [[Willie Nelson]]
|-
| [[sheriff]] Rosco P. Coltrane
| [[M.C. Gainey]]
|-
| Cooter Davenport
| [[David Koechner]]
|-
| [[helpsheriff]] Enos Strate
| [[Michael Weston]]
|-
| [[voice-over|ferteller]]
| [[Junior Brown]]
|-
| Billy Prickett
| [[James Roday Rodriguez]]
|-
| Katie-Lynn Johnson
| [[Nikki Griffin]]
|-
| Annette
| [[Jacqui Maxwell]]
|-
| Derek &quot;Sheev&quot; Sheevington
| [[Kevin Hefferman]]
|-
| Pauline
| [[Lynda Carter]]
|-
| Bill Pullman
| [[Barry Corbin]]
|-
| Laurie Pullman
| [[Alice Greczyn]]
|-
| Jimmy Pullman
| [[Steve Lemme]]
|-
| Dil Driscoll
| [[Michael Roof]]
|-
| [[gûverneur]] fan [[Georgia]] James T. Applewhite
| [[Joe Don Baker]]
|-
| Royce Wilson
| [[Charlie Finn]]
|-
| âldere [[jeropide ras|blanke]] [[plysje]]man yn [[Atlanta]]
| [[Danny Hanemann]]
|-
| jongere [[negroïde|swarte]] plysjeman yn Atlanta
| [[Tobi Gadison]]
|-
| [[kampus]]plysjeman #1
| [[Jay Chandrasekhar]]
|-
| kampusplysjeman #2
| [[Erik Stolhanske]]
|-
| [[ferslachjouwer]] Rick Shakeley
| [[Paul Soter]]
|-
| himsels
| [[autokoereur]] [[A.J. Foyt IV]]
|-
|}
&lt;small&gt;De noch libjende [[haadrolspiler]]s út 'e [[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|oarspronklike tillefyzjesearje]], [[John Schneider]] (Bo), [[Tom Wopat]] (Luke) en [[Catherine Bach]] (Daisy) waarden [[cameo's]] yn 'e film oanbean, mar dêr betanken se foar om't se gjin goed wurd oerhiene foar it [[senario]].&lt;/small&gt;

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Dukes of Hazzard'' waard [[regissearre]] troch [[Jay Chandrasekhar]] nei in [[senario]] fan [[John O'Brien (senarioskriuwer)|John O'Brien]]. De film wie basearre op 'e tige [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', út 'e [[1980-er jierren]], fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Gy Waldron]]. By it filmprojekt wie as [[filmprodusint|produsint]] [[Bill Gerber]] belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Village Roadshow Pictures]] en [[Warner Bros.]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]50&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Lawrence Sher]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nathar Barr]].
[[File:Dukes-of-hazzard-sheriff-car.jpg|left|thumb|180px|In [[plysje-auto]] wurdt ferfierd nei de [[filmset]] fan ''The Dukes of Hazzard''.]]

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Dukes of Hazzard'' setten op [[15&amp;nbsp;novimber]] [[2004]] útein en duorren oant yn [[febrewaris]] fan [[2005]]. De film waard foar it meastepart opnommen yn en by de plakken [[Clinton (Louisiana)|Clinton]] en [[French Settlement (Louisiana)|French Settlement]] yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Louisiana]]. Sa gie de ''Moonlight Inn'' yn French Settlement yn 'e film troch foar it ''Boar's Nest'', de [[kroech]] dêr't Daisy Duke wurket. De [[sêne]]s op 'e [[strjitte]] yn [[Atlanta]] waarden eins filme yn [[New Orleans]], ek yn Louisiana, en de sênes op 'e [[kampus]] fan 'e [[universiteit]] yn Atlanta waarden opnommen op 'e kampus fan 'e [[Steatsuniversiteit fan Louisiana]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Dukes of Hazzard'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] De film gie op [[5&amp;nbsp;augustus]] [[2005]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. Lykas faak it gefal is mei Amerikaanske films, binne der fan ''The Dukes of Hazzard'' twa ferzjes yn omrin: in [[sensuer|sensurearre]] ferzje dy't yn 'e bioskoop draaid hat, en in ûnsensurearre ferzje mei mear [[neakenens]], [[krêftwurd]]en en [[geweld]] dy't op [[dvd]] útbrocht is.

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Dukes of Hazzard'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. Sa joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 1 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy omskreau ''The Dukes of Hazzard'' as in &quot;ferstânsferlamme, efterhelle banaliteit&quot; en parte der it twadde plak oan ta fan syn ranglist fan minste films fan it jier. Syn [[kollega]] [[Richard Roeper]] neamde ''The Dukes of Hazzard'' sels de alderminste film fan [[2005]]. [[Owen Gleiberman]] fan it [[tydskrift]] ''[[Entertainment Weekly]]'' joech de film lykwols in 8 op in skaal fan 1 oant 10. Hy skreau: &quot;It is fansels rommel, mar wol perfekt yn byld brochte rommel: in [[komeedzjefilm|komeedzje]] dy't tûk genôch is om te witten hoe dom oft er wêze moat.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Dukes of Hazzard'' in leech goedkarringspersintaazje fan 14%, basearre op 168 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, omskriuwt de film as: &quot;In domme, ûnnoazele en flauwe ferfilming fan in tillefyzjesearje, wêrby't de [[plot]] ienfâldichwei in ekskús is om ferskate auto-efterfolgings oaninoar te knoopjen.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Dukes of Hazzard'' in goedkarringspersintaazje fan 33%, basearre op 36 resinsjes.
[[File:Dukes of Hazzard Premiere.jpg|right|thumb|250px|[[Johnny Knoxville]] en [[Seann William Scott]] by de [[premiêre]] fan 'e film.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''The Dukes of Hazzard'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]80,3&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $30,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $111,1&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $50&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $61,1&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

===Prizen===
[[Sjongster]] [[Jessica Simpson]], dy't yn ''The Dukes of Hazzard'' har [[debút]] as [[aktrise]] makke yn 'e rol fan Daisy Duke, wûn de [[People's Choice Award]] foar favorite liet yn in film foar har [[cover (muzyk)|cover]] fan it [[ferske]] ''[[These Boots Are Made for Walkin']]'' fan [[Nancy Sinatra]], dat diel útmakke fan 'e [[soundtrack]]. Hja wûn ek de [[priis (ûnderskieding)|priis]] foar bêste trochbraak by de [[Teen Choice Award]]s. ''The Dukes of Hazzard'' waard fierders nominearre foar twa [[MTV Movie Award]]s, foar bêste team op it [[wite doek]] ([[Seann William Scott]], [[Johnny Knoxville]] en Jessica Simpson) en foar meast [[seksy]] optreden (Jessica Simpson). De film waard ek nominearre foar sân [[Golden Raspberry Award]]s, de 'prizen' foar de minste prestaasjes op it mêd fan film, mar 'wûn' dêr net ien fan.

==Prequel==
Yn [[2007]] kaam in [[prequel]] fan ''The Dukes of Hazzard'' út ûnder de titel ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]''. Dy film helle lykwols de [[bioskoop]] net, mar waard ynstee [[direkt-op-fideo]] útbrocht.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0377818/ Ynformaasje oer ''The Dukes of Hazzard'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Dukes_of_Hazzard_(film) ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|The Dukes of Hazzard (film)}}
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Dukes of Hazzard'' (film)}}

{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard (film), The}}
[[Kategory:The Dukes of Hazzard]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoerekomeedzje]]
[[Kategory:Amerikaanske aksjekomeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Warner Bros.]]
[[Kategory:Film fan Village Roadshow Pictures]]
[[Kategory:Film út 2005]]
[[Kategory:Film oer famyljerelaasjes]]
[[Kategory:Film oer auto's]]
[[Kategory:Film oer korrupsje]]
[[Kategory:Film oer in kompetysje]]
[[Kategory:Film oer autosport]]
[[Kategory:Film oer in Amerikaanske plysjetsjinst]]
[[Kategory:Film basearre op in telefyzjesearje]]</text>
      <sha1>cj7v6ni5a7s9mlvqbnf8y7z85paxiv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238682</id>
      <parentid>1238674</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T00:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1238682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21078" sha1="t1kt0cqkumh4zuqmjh2toc87f6qeg11" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks film
| ôfbylding                = The Dukes of Hazzard 2005 film logo.png
| ôfbyldingstekst          = 
| ôfbyldingsbreedte        =
| ferwizing                = '''(''[[:en:File:Dukes of hazzard movie poster.jpg|Filmposter yn 'e Ingelske Wikipedy]]'')'''
| namme                    = ''The Dukes of Hazzard''
| regisseur                = [[Jay Chandrasekhar]]
| produsint                = [[Bill Gerber]]
| útfierend produsint      = 
| senario                  = [[John O'Brien (senarioskriuwer)|John O'Brien]]
| basearre op              = ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;fan [[Gy Waldron]]
| kamerarezjy              = [[Lawrence Sher]]
| muzyk                    = [[Nathar Barr]]
| filmstudio               = [[Village Roadshow Pictures]]&lt;br&gt;[[Warner Bros.]]
| distribúsje              = [[Warner Bros.]]
| haadrollen               = [[Seann William Scott]]&lt;br&gt; [[Johnny Knoxville]]
| voice-over               = [[Junior Brown]]
| byrollen                 = [[Jessica Simpson]]&lt;br&gt; [[Burt Reynolds]]&lt;br&gt; [[Willie Nelson]]&lt;br&gt; [[M.C. Gainey]]&lt;br&gt; [[David Koechner]]&lt;br&gt; [[Michael Weston]]
| lân/lannen               = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten]]
| premiêre                 = [[5&amp;nbsp;augustus]] [[2005]]
| direkt op fideo          = 
| foarm                    = [[langspylfilm]]
| sjenre                   = [[aventoerekomeedzje]] en &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;[[aksjekomeedzje]]
| taal                     = [[Ingelsk]]
| spyltiid                 = 104 minuten
| budget                   = $50&amp;nbsp;miljoen
| opbringst                = $111,1&amp;nbsp;miljoen
| prizen                   = 
| filmsearje               = ''The Dukes of Hazzard''
| foarich diel             = 
| folgjend diel            = ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning|The Dukes of Hazzard: The &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;Beginning]]''
}}
'''''The Dukes of Hazzard''''' is in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[aventoerekomeedzje]] en [[aksjekomeedzje]] út [[2005]] ûnder [[rezjy]] fan [[Jay Chandrasekhar]], mei yn 'e [[haadrol]]len [[Seann William Scott]] en [[Johnny Knoxville]]. De [[titel (namme)|titel]] betsjut &quot;De Dukes fan Hazzard&quot; (d.w.s. de leden fan 'e [[famylje (besibskip)|famylje]] Duke út Hazzard County), mar mei't ''duke'' it wurd foar &quot;[[hartoch]]&quot; is en ''hazard'' it wurd foar &quot;gefaar&quot;, kin it ek oerset wurde as &quot;De Hartoggen fan Gefaar&quot;. De [[film]] is basearre op 'e [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] út 'e [[1980-er jierren]] mei [[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|deselde namme]]. It [[plot|ferhaal]] folget de [[neef (famyljelid)|neven]] Bo en Luke Duke, harren [[nicht (famyljelid)|nicht]] Daisy en harren [[omke]] Jesse as se sjen moatte foar te kommen dat de [[korrupt]]e countykommissaris baas Hogg en syn trewant [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]] de hiele [[county (Feriene Steaten)|county]] nei gychem helpe. Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Dukes of Hazzard'' oer it algemien negative [[resinsje]]s, mar yn 'e [[bioskopen]] wie de film [[kommersje]]el ridlik súksesfol. Yn [[2007]] waard der in [[prequel]] makke, ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]'', dy't [[direkt-op-fideo]] útbrocht waard.

==Plot==
De [[neef (famyljelid)|neven]] Bo en Luke Duke, út Hazzard County yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Georgia]], fertsjinje de kost mei it [[smokkeljen]] fan [[moonshine]] (oftewol yllegaal stookte [[alkohol]]), dat produsearre wurdt troch harren [[omke]] Jesse. Se [[ferfier]]e it spul yn in [[oranje]]kleurige [[Dodge Charger]] út [[1969]], dy't de jonges de [[namme]] ''General Lee'' jûn hawwe, nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederearre]] [[generaal]] [[Robert E. Lee]]. Bo en Luke lizze it oan ien wei troch oan mei kreaze fammen, wat harren gauris min bekomt as se [[breinroer]]e [[heit]]en of [[bruorren]] efter har oan krije. Boppedat binne se oanhâldend deilis mei de net al te snuggere pleatslike [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]], dy't se allegeduerigen te fluch ôf binne. Dat is al jierren sa en it is suver [[tradysje]] wurden. 

Yn 'e oanrin nei de jierlikse edysje fan 'e pleatslike [[autorally]], dy't Bo mei de ''General Lee'' al fjouwer kear op rige wûn hat, eskalearret de sitewaasje lykwols sûnder warskôging. Sheriff Coltrane docht [[hûssiking]] by de Dukes, mar om't de stokerij fan omke Jesse te goed ferburgen is, plantet er dêr gereid foar it stoken fan alkohol dat er sels meibrocht hat. It docht bliken dat de troch- en troch[[korrupt]]e countykommissaris fan Hazzard derefter sit: Jefferson Davis Hogg, better bekend as baas Hogg. Dyselde [[ûnteigening|ûnteigenet]] it [[boerespultsje]] fan 'e Dukes daliks en set de Dukes op 'e strjitte. 
{{Plotbedjer film}}
Omke Jesse, de neven en harren [[skientme|tsjeppe]] [[nicht (famyljelid)|nicht]] Daisy Duke, dy't as [[servearster]] yn 'e pleatslike [[kroech]] wurket, lûke tydlik yn by harren [[buorfrou]] Pauline, dy't in eachje hat op omke Jesse. Fan har fernimme de Dukes dat harres net it iennichste boerespultsje is dat Rosco en Hogg ûnteigene hawwe. Bo en Luke geane op ûndersyk út, treffe in bewekke [[boukeet]] oan, [[ynbraak|brekke yn]] en stelle de [[brânkast]] dy't se dêr oantreffe. Nei't se dy iepenbrutsen hawwe mei de help fan 'e [[sljochtsinnigens|geastlike steurde]] [[angelfiskjen|angelderswinkel]]man Sheev, ûntdekke se dat Hogg dêryn [[geology]]ske [[boarmeunster]]s bewarret.

Underwilens risselwearret sheriff Coltrane om 'e ''General Lee'' [[ynbeslachname|yn beslach te nimmen]] as &quot;[[bewiismateriaal]]&quot;. De auto is earder by in efterfolging troch de lulke buorman Bill Pullman (nei't er Luke mei syn [[dochter]] Laurie trappearre hie) swier skansearre rekke en stiet sadwaande op dat stuit yn 'e pleatslike [[garaazje (bedriuw)|garaazje]] fan Cooter Davenport. Dy ropt de help fan in stikmannich fan syn [[freonskip|maten]] yn om 'e sheriff foar te wêzen. Mei feriene krêften bouwe de [[monteur]]s de ''General Lee'' yn ien nacht om ta rally-auto, kompleet mei nije [[ferve]]laach (mei de [[Konfederearre flagge]] op it dak) en in nije [[klakson]]. 

Bo en Luke helje de ''General Lee'' op en binne Coltrane wer te fluch ôf, wêrnei't se nei [[Atlanta]], de [[haadstêd]] fan Georgia, ride. Dêr [[studearre]]t Katie-Lynn Johnson, in famke út Hazzard dêr't Bo al jierren [[smoarfereale]] op is, oan 'e [[universiteit]]. Mei de help fan har en har [[Austraalje (lân)|Australyske]] [[keamergenoat]]e Annette witte de neven it [[laboratoarium]] fan 'e [[fakulteit]] [[geology]] binnen te kringen, dêr't se oan 'e weet komme dat it boarmeunster ien en al [[stienkoal]] befettet. Se krije foar it ferstân dat baas Hogg ûntdutsen hat dat Hazzard County op in grutte laach stienkoal leit, en dat er fan doel is om op harren lân en dat fan harren buorlju in [[iepen myn]] oan te lizzen, dy't it [[lânskip]] fan 'e hiele county foargoed ferrinnewearje sil. 

Bo en Duke binne wisberet om baas Hogg te dwerseidzjen, mar it docht bliken dat Hogg en Coltrane in [[arrestaasjebefel]] tsjin 'e neven útfurdige hawwe, sadat se earst de [[kampus]]plysje en letter it [[Atlanta Police Department]] efter harren oan krije. De beide neven wurde klemriden en [[arrestearre]], wêrnei't se yn 'e pleatslike [[sel (finzenis)|sel]] ferdwine. Dy jûns komt baas Hogg del om syn oerwinning yn te wriuwen, wêrby't er harren fertelt dat er de jierlikse autorally sa pland hat dat dy persiis gearfalt mei de [[harksitting]] dy't er wetlik hâlde moat om himsels in [[fergunning]] foar it begjinnen fan in iepen stienkoalmyn te ferlienen. Hy hat de ferneamde [[autokoereur]] Billy Prickett betelle om oan 'e rally mei te dwaan, sadat nimmen de harksitting opmerke sil en der net ien wêzen sil dy't beswier oantekenet.

De oare dei is de deis fan 'e rally en de harksitting. Bo en Luke wurde troch in pear plysjes út Atlanta ôffierd nei in [[tichthûs (finzenis)|tichthûs]] earnewêr oars yn 'e steat, mar ûnderweis litte de plysjes har ôfliede troch in tsjeppe jonge frou (Daisy) dy't mei [[autopech]] oan 'e kant fan 'e dyk stiet. Wylst de beide plysjes inoar de loef besykje ôf te stekken om yndruk op har te meitsjen, wurde Bo en Luke befrijd troch Katie-Lynn en Annette, wêrnei't se ûntkomme yn 'e ''General Lee''. Efterfolge troch auto's fan it Atlanta Police Department, de [[Steatspatrûlje fan Georgia]] en oare plysjekorpsen sette Bo, Luke, Katie-Lynn en Annette dat út nei Hazzard. Der ûntstiet in probleem as útkomt dat Luke efter de rêch fan Bo om al jierren in [[relaasje (ynterpersoanlike bân)|relaasje]] ûnderhâldt mei Katie-Lynn, it famke dêr't Bo sa fereale op is. Mar nei't Bo, dy't efter it stjoer sit, eltsenien de stupen op it liif jage hat mei syn riidstyl, biedt Luke syn [[ûntskuldiging]]s oan en prate de neven it skeel út.

Werom yn Hazzard freegje Bo en Luke Billy Prickett om help, om't Hazzard úteinlik ek syn berteplak is, mar it docht bliken dat Prickett him [[skamte (emoasje)|skammet]] foar syn [[plattelân]]ske [[komôf]] en dat de county om him net gau genôch yn in stienkoalmyn feroare wurde kin. Underwilens ferklaait Daisy har yn in [[bikiny]] om 'e [[helpsheriff]] Enos Strate, dy't fereale op har is, út te kloarkjen oer wêr't baas Hogg en sheriff Coltrane har ophâlde. It is foar har in kâld keunstke om fan him gewaar te wurden dat dy op 'e pleats fan 'e Dukes binne, dêr't se omke Jesse en buorfrou Pauline [[finzen]] hâlde. Wat sy lykwols net wit, om't Enos dat net wit, is dat it in [[mûklaach]] is om Bo en Luke op te pakken. 

De beide neven litte har lykwols sa maklik net [[bedroch|bedrage]]; ynstee lokje se alle helpsheriffs en steatsplysjes dy't harren by de pleats opwachtsje mei, wylst Daisy en Cooter de eigentlike befrijing fan omke Jesse en Pauline útfiere. Underwilens geane Katie-Lynn en Annette mei Sheev nei de rally om te besykjen en krij de ynwenners fan Hazzard safier dat se har ynstee nei de harksitting bejouwe. Om't de [[paranoia|paranoïde]] Sheev it lykwols foar de moade hat om oan 'e rinnende bân [[gearspanningsteory]]en op 't aljemint te bringen, leaut net ien harren as se it plan fan baas Hogg út 'e doeken dogge.

Bo jaget mei de ''General Lee'' mei in sturt fan efterfolgjende plysje-auto's nei de start fan 'e rally ta, wylst Luke en omke Jesse de wite slide fan baas Hogg stelle en efter de plysjes oan geane. Omke Jesse foarmet syn flessen eigenstookte alkohol om ta [[molotovcocktail]]s, dêr't er de plysje-auto's mei ûnklear makket. Dat stelt Bo by steat om Billy Prickett te ferslaan en foar de fyfde kear efterinoar kampioen te wurden. As Bo en Luke de gearklofte mannichte tasprekke, krije de lju einlings en te'n lêsten foar it ferstân dat Sheev diskear de wierheid spriek, dat eltsenien set mei tûzen hasten ôf nei it pleatslike [[gerjochtsgebou]], dêr't de stelde tiid foar de harksitting dan sa stadichoan hast om is. Baas Hogg lit de tagongsdyk tichtsette mei plysje-auto's, mar Cooter en Daisy soargje derfoar dat de ''General Lee'' oer de barrikade springe kin, en Luke riidt de auto fan baas Hogg rjocht op 'e barrikade yn, dêr't er trochhinne batst. Sa arrivearje alle doarpsbewenners krekt foar't de tiid om is yn it gerjochtsgebou, dêr't se allegearre beswier meitsje tsjin 'e fergunning. De [[rjochter]] beslút dêrop de fergunning yn te lûken. 

As baas Hogg arrivearret mei de plysje om Bo en Luke op te pakken, makket Daisy fan 'e gelegenheid gebrûk om [[gûverneur]] James T. Applewhite fan Georgia, dy't troch baas Hogg útnûge wie foar de rally, te freegjen om 'e beide neven [[amnesty]] te ferlienen. Likemin as oare manlju kin de gûverneur har skientme wjerstean, dat ta [[argewaasje]] fan baas Hogg foldocht er oan dat fersyk. Dêrop freget omke Jesse ek mei-iens mar amnesty oan, en as de gûverneur witte wol wêrfoar, slacht Jesse baas Hogg [[bewusteleas|knock-out]]. Neitiid wurdt der [[feest]] fierd yn Hazzard, wêrby't omke Jesse de [[muzyk]] fersoarget. Bo en Luke binne ûnderwilens mei Katie-Lynn en Annette útpykt yn 'e ''General Lee''. Se sette de auto earne yn in fjild mei [[stynske weet]] del en dêrnei giet Luke mei Katie-Lynn op 'e efterbank, wylst Bo foar yn 'e auto mei Annette frijt. It leafdesspul wurdt lykwols rou fersteurt as Luke syn oare faam Laurie Pullman op it toaniel ferskynt mei har heite [[jachtgewear]] en de neven har halje-trawalje út 'e fuotten meitsje moatte.

==Rolferdieling==
[[File:Seann William Scott 2012.jpg|right|thumb|130px|[[Seann William Scott]].]]
[[File:Johnny Knoxville by Gage Skidmore.jpg|right|thumb|150px|[[Johnny Knoxville]].]]
[[File:Jessica Simpson crop.jpg|right|thumb|160px|[[Jessica Simpson]].]]
;haadrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje'''&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Bo Duke
| [[Seann William Scott]]
|-
| Luke Duke
| [[Johnny Knoxville]]
|-
|}
&lt;br&gt;
;byrollen
{| height=&quot;100px&quot; width=&quot;500px&quot; style=&quot;background:#F8F8F8; border:1px solid #aaaaaa&quot;
| style=&quot;background:gold&quot;| '''personaazje''' 
| style=&quot;background:gold&quot;| '''akteur/aktrise''' 
|- 
| Daisy Duke
| [[Jessica Simpson]]
|-
| baas Hogg
| [[Burt Reynolds]]
|-
| [[omke]] Jesse Duke
| [[Willie Nelson]]
|-
| [[sheriff]] [[Rosco P. Coltrane]]
| [[M.C. Gainey]]
|-
| Cooter Davenport
| [[David Koechner]]
|-
| [[helpsheriff]] Enos Strate
| [[Michael Weston]]
|-
| [[voice-over|ferteller]]
| [[Junior Brown]]
|-
| Billy Prickett
| [[James Roday Rodriguez]]
|-
| Katie-Lynn Johnson
| [[Nikki Griffin]]
|-
| Annette
| [[Jacqui Maxwell]]
|-
| Derek &quot;Sheev&quot; Sheevington
| [[Kevin Hefferman]]
|-
| Pauline
| [[Lynda Carter]]
|-
| Bill Pullman
| [[Barry Corbin]]
|-
| Laurie Pullman
| [[Alice Greczyn]]
|-
| Jimmy Pullman
| [[Steve Lemme]]
|-
| Dil Driscoll
| [[Michael Roof]]
|-
| [[gûverneur]] fan [[Georgia]] James T. Applewhite
| [[Joe Don Baker]]
|-
| Royce Wilson
| [[Charlie Finn]]
|-
| âldere [[jeropide ras|blanke]] [[plysje]]man yn [[Atlanta]]
| [[Danny Hanemann]]
|-
| jongere [[negroïde|swarte]] plysjeman yn Atlanta
| [[Tobi Gadison]]
|-
| [[kampus]]plysjeman #1
| [[Jay Chandrasekhar]]
|-
| kampusplysjeman #2
| [[Erik Stolhanske]]
|-
| [[ferslachjouwer]] Rick Shakeley
| [[Paul Soter]]
|-
| himsels
| [[autokoereur]] [[A.J. Foyt IV]]
|-
|}
&lt;small&gt;De noch libjende [[haadrolspiler]]s út 'e [[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|oarspronklike tillefyzjesearje]], [[John Schneider]] (Bo), [[Tom Wopat]] (Luke) en [[Catherine Bach]] (Daisy) waarden [[cameo's]] yn 'e film oanbean, mar dêr betanken se foar om't se gjin goed wurd oerhiene foar it [[senario]].&lt;/small&gt;

==Produksje en distribúsje==
===Produksje===
''The Dukes of Hazzard'' waard [[regissearre]] troch [[Jay Chandrasekhar]] nei in [[senario]] fan [[John O'Brien (senarioskriuwer)|John O'Brien]]. De film wie basearre op 'e tige [[populêr]]e [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', út 'e [[1980-er jierren]], fan [[tillefyzjeprodusint]] [[Gy Waldron]]. By it filmprojekt wie as [[filmprodusint|produsint]] [[Bill Gerber]] belutsen foar de [[filmstudio's]] [[Village Roadshow Pictures]] en [[Warner Bros.]]. Foar de film wie in [[budget]] beskikber fan [[$]]50&amp;nbsp;miljoen. De [[kamerarezjy]] wie yn 'e hannen fan [[Lawrence Sher]], en de [[filmmuzyk]] waard fersoarge troch [[Nathar Barr]].
[[File:Dukes-of-hazzard-sheriff-car.jpg|left|thumb|180px|In [[plysje-auto]] wurdt ferfierd nei de [[filmset]] fan ''The Dukes of Hazzard''.]]

===Opnamen===
De [[opnamen (film)|opnamen]] foar ''The Dukes of Hazzard'' setten op [[15&amp;nbsp;novimber]] [[2004]] útein en duorren oant yn [[febrewaris]] fan [[2005]]. De film waard foar it meastepart opnommen yn en by de plakken [[Clinton (Louisiana)|Clinton]] en [[French Settlement (Louisiana)|French Settlement]] yn 'e [[Amerikaanske steat]] [[Louisiana]]. Sa gie de ''Moonlight Inn'' yn French Settlement yn 'e film troch foar it ''Boar's Nest'', de [[kroech]] dêr't Daisy Duke wurket. De [[sêne]]s op 'e [[strjitte]] yn [[Atlanta]] waarden eins filme yn [[New Orleans]], ek yn Louisiana, en de sênes op 'e [[kampus]] fan 'e [[universiteit]] yn Atlanta waarden opnommen op 'e kampus fan 'e [[Steatsuniversiteit fan Louisiana]].

===Distribúsje===
De [[filmdistribúsje|distribúsje]] fan ''The Dukes of Hazzard'' waard fersoarge troch [[Warner Bros.]] De film gie op [[5&amp;nbsp;augustus]] [[2005]] yn 'e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[bioskopen]] yn [[premiêre]]. Lykas faak it gefal is mei Amerikaanske films, binne der fan ''The Dukes of Hazzard'' twa ferzjes yn omrin: in [[sensuer|sensurearre]] ferzje dy't yn 'e bioskoop draaid hat, en in ûnsensurearre ferzje mei mear [[neakenens]], [[krêftwurd]]en en [[geweld]] dy't op [[dvd]] útbrocht is.

==Untfangst==
Fan 'e [[filmkritisy]] krige ''The Dukes of Hazzard'' oer it algemien negative [[resinsje]]s. Sa joech [[Roger Ebert]] fan 'e ''[[Chicago Sun-Times]]'' de film 1 fan 4 [[stjer (figuer)|stjerren]]. Hy omskreau ''The Dukes of Hazzard'' as in &quot;ferstânsferlamme, efterhelle banaliteit&quot; en parte der it twadde plak oan ta fan syn ranglist fan minste films fan it jier. Syn [[kollega]] [[Richard Roeper]] neamde ''The Dukes of Hazzard'' sels de alderminste film fan [[2005]]. [[Owen Gleiberman]] fan it [[tydskrift]] ''[[Entertainment Weekly]]'' joech de film lykwols in 8 op in skaal fan 1 oant 10. Hy skreau: &quot;It is fansels rommel, mar wol perfekt yn byld brochte rommel: in [[komeedzjefilm|komeedzje]] dy't tûk genôch is om te witten hoe dom oft er wêze moat.&quot;

Op 'e [[webside]] [[Rotten Tomatoes]], dy't resinsjes sammelet, hat ''The Dukes of Hazzard'' in leech goedkarringspersintaazje fan 14%, basearre op 168 ûnderskate resinsjes. De konsensuskrityk fan 'e webside, gearstald út al dy resinsjes, omskriuwt de film as: &quot;In domme, ûnnoazele en flauwe ferfilming fan in tillefyzjesearje, wêrby't de [[plot]] ienfâldichwei in ekskús is om ferskate auto-efterfolgings oaninoar te knoopjen.&quot; Op [[Metacritic]], de wichtichste [[konkurrint]] fan Rotten Tomatoes, behellet ''The Dukes of Hazzard'' in goedkarringspersintaazje fan 33%, basearre op 36 resinsjes.
[[File:Dukes of Hazzard Premiere.jpg|right|thumb|250px|[[Johnny Knoxville]] en [[Seann William Scott]] by de [[premiêre]] fan 'e film.]]

==Resultaat==
===Opbringst===
''The Dukes of Hazzard'' brocht yn 'e [[bioskopen]] yn 'e [[Feriene Steaten]] en [[Kanada]] [[$]]80,3&amp;nbsp;miljoen op, en yn alle oare [[lannen en territoaria]] $30,8&amp;nbsp;miljoen. Wrâldwiid kaam de [[opbringst (jild)|opbringst]] dêrmei út op $111,1&amp;nbsp;miljoen. Ofset tsjin it [[budget]] fan $50&amp;nbsp;miljoen betsjut dat in [[winst (ûndernimming)|winst]] fan $61,1&amp;nbsp;miljoen, hoewol't dêr de [[marketing]]kosten noch wol ôf moatte.

===Prizen===
[[Sjongster]] [[Jessica Simpson]], dy't yn ''The Dukes of Hazzard'' har [[debút]] as [[aktrise]] makke yn 'e rol fan Daisy Duke, wûn de [[People's Choice Award]] foar favorite liet yn in film foar har [[cover (muzyk)|cover]] fan it [[ferske]] ''[[These Boots Are Made for Walkin']]'' fan [[Nancy Sinatra]], dat diel útmakke fan 'e [[soundtrack]]. Hja wûn ek de [[priis (ûnderskieding)|priis]] foar bêste trochbraak by de [[Teen Choice Award]]s. ''The Dukes of Hazzard'' waard fierders nominearre foar twa [[MTV Movie Award]]s, foar bêste team op it [[wite doek]] ([[Seann William Scott]], [[Johnny Knoxville]] en Jessica Simpson) en foar meast [[seksy]] optreden (Jessica Simpson). De film waard ek nominearre foar sân [[Golden Raspberry Award]]s, de 'prizen' foar de minste prestaasjes op it mêd fan film, mar 'wûn' dêr net ien fan.

==Prequel==
Yn [[2007]] kaam in [[prequel]] fan ''The Dukes of Hazzard'' út ûnder de titel ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]''. Dy film helle lykwols de [[bioskoop]] net, mar waard ynstee [[direkt-op-fideo]] útbrocht.

==Keppelings om utens==
* {{en}} [http://www.imdb.com/title/tt0377818/ Ynformaasje oer ''The Dukes of Hazzard'' yn 'e Internet Movie Database (IMDb)]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/The_Dukes_of_Hazzard_(film) ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|The Dukes of Hazzard (film)}}
}}
{{DISPLAYTITLE:''The Dukes of Hazzard'' (film)}}

{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard (film), The}}
[[Kategory:The Dukes of Hazzard]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoerekomeedzje]]
[[Kategory:Amerikaanske aksjekomeedzje]]
[[Kategory:Ingelsktalige film]]
[[Kategory:Film fan Warner Bros.]]
[[Kategory:Film fan Village Roadshow Pictures]]
[[Kategory:Film út 2005]]
[[Kategory:Film oer famyljerelaasjes]]
[[Kategory:Film oer auto's]]
[[Kategory:Film oer korrupsje]]
[[Kategory:Film oer in kompetysje]]
[[Kategory:Film oer autosport]]
[[Kategory:Film oer in Amerikaanske plysjetsjinst]]
[[Kategory:Film basearre op in telefyzjesearje]]</text>
      <sha1>t1kt0cqkumh4zuqmjh2toc87f6qeg11</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Veenhuizer mûne</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176173</id>
    <revision>
      <id>1238645</id>
      <parentid>1162779</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T20:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>tf</comment>
      <origin>1238645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4838" sha1="oathccruwrodu523llnbozk4fcsypbk" xml:space="preserve">{{Ynfoboks mûne
| namme                       = Veenhuizer mûne
| ôfbylding                   = 2024 Hearhugowaard, Feanhuzer mûne.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = 
| lân                         = 
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|20px]] [[Noard-Hollân]]
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Gemeentevlag van Dijk en Waard.png|20px]] [[Dyk en Waard]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Hearhugowaard]]
| adres                       = Veenhuizerkade 3
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_41_42.66_N_4_53_27.31_E_scale:12500_type:landmark_region:NL|52° 41'N 4° 53'E}} 
| type mûne                   = [[muonts (mole)|muonts]]
| funksje                     = [[poldermûne]]
| oarspronklik gebrûk         = 
| flecht                      = 26,00/25,70 m 
| boujier                     = 1603
| sloopjier                   = 
| eigner                      = 
| monumintale status          = [[Ofbyld:Monumentenbordje 2014.svg|12px]] [[ryksmonumint]]
| monumintnûmer               = [https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/monumenten/21081 21081]
| webside                     = 
| mapname                     = Noard-Hollân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52            
| lat_min                     = 41
| lat_sec                     = 42.66
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 4
| lon_min                     = 53
| lon_sec                     = 27.31
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
De '''Veenhuizer mûne''', ek wol koartwei de '''Veenhuizer''' neamd, is in [[poldermûne]] by [[Veenhuizen (Dijk en Waard)|Veenhuizen]] yn it doarpsgebiet fan [[Hearhugowaard]]. De [[mealree]]ë mûne is ferneamd nei de polder dy't er bemeallet. Yn 'e mûne is in wente en de mûne kin net besichtige wurde.

== Skiednis ==
Al yn 1529 wie in part fan it lân fan [[Veenhuizen (Dijk en Waard)|Veenhuizen]], dat oan 'e noardlike kant fan 'e doe noch net drûchmakke Hearhugowaard lei, mei kaden tsjin it boezemwetter befeilige. Om 't poldermûnen op 'e Waard útmeallen hie dat fan gefolgen dat der jimmeroan mear wetterlêst ûntstie. Dêrfandinne moast de Langereis omlein wurde, it kanaal dat fan 'e Geestmerambachtsboezem it wetter oer it lân fan Veenhuizen nei de seedyk by [[Aartswâld]] op 'e [[Sudersee]] ôfwettere. Sa krige de hear fan Veenhuizen de mooglikheid om syn lân binnen ien bepoldering te bringen, dy't yn dy tiid noch net bemealle waard. Nei alle gedachten waard dêrnei rillegau mei de bemealling útein set. 

Op in kaart fan 1603 stie op 'e lokaasje fan 'e mûne in [[Boppekruier#Binnen- en bûtenkruiers|binnenkruier]]. It skeprêd fan 'e mûne waard yn 1864 ferfongen troch in skroef. Yn 1879 waard oan 'e noardeastlike kant fan 'e polder in [[gemaal]] boud, dat lykwols yn 'e jierren 1930 ôfbrutsen waard foar de oanlis fan 'e dyk Niedorperverlaat-Hoorn. It gemaal waard yn 1934 ferfongen troch in elektrysk gemaal njonken de mûne, dat dêr ek no noch stiet. 

De mûne waard sûnt noch út en troch brûkt, mar nei de [[Twadde Wrâldkriich]] wie it dien mei it meallen op 'e wyn. It duorre oant de jierren 1971-1972 doe't de mûne wer draaifeardich makke waard. By dy restauraasje waard de mûne ek geskikt makke foar in djippere bemealling. 

Sûnt 1989 kin de stielen skroef ek elektrysk oandreaun wurde, sadat it gemaal by de mûne syn funksje ferlear. Tichteby dy mûne stiet noch in mûne.  

== Oare mûnen ==
Wat súdlik fan 'e Veenhuizer stiet de Berkmeermûne, dy't de polder Berkmeer bemeallet. De mûne stiet dêr sûnt 1803 en waard oarspronklik yn 1608 yn Hensbroek boud. Wat noardeastlik oan 'e Langereis stiet de mûne fan 'e polder De Lage Hoek, ek bekend ûnder de namme De Vier Winden. Oan 'e oare kant fan 'e polder Berkmeer stiet de Kaagmûne, dy't de Kaagpolder bemeallet.

== Beskriuwing ==
De Veenhuizer is in achtkante, reiddutsen muonts mei in flecht fan 26,00/25,70 m. Eigner is it Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier.

== Keppeling om utens ==
* [https://www.molendatabase.nl/molens/ten-bruggencate-nr-00780 Mûnedatabase]
* [https://www.molens.nl/ontdek-molens/alle-molens/veenhuizer-molen-te-heerhugowaard fer. De Hollânske Mûne]

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Molens in Noord-Holland, ISBN 90 6201 330 9, útjouwerij Meijer Pers B.V.
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Veenhuizer}}
}}
{{DEFAULTSORT:Veenhuizer, Hearhugowaard}}
[[Kategory:Bouwurk yn Dyk en Waard]]
[[Kategory:Poldermole]]
[[Kategory:Muonts (mole)]]
[[Kategory:Bouwurk út 1603]]
[[Kategory:Ryksmonumint yn Noard-Hollân]]
[[Kategory:Mole yn Noard-Hollân]]</text>
      <sha1>oathccruwrodu523llnbozk4fcsypbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:Navigaasje Frouljus-PC</title>
    <ns>10</ns>
    <id>185407</id>
    <revision>
      <id>1238633</id>
      <parentid>1202352</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+2026</comment>
      <origin>1238633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1840" sha1="lltlnpu8e07fujtazehf7gcoohmwmjr" xml:space="preserve">{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;&quot; width=&quot;100%&quot;
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#90EE90&quot; width=&quot;100%&quot; | [[Frouljus-PC]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;| [[Frouljus-PC 1977|1977]] · [[Frouljus-PC 1978|1978]] · [[Frouljus-PC 1979|1979]] · [[Frouljus-PC 1980|1980]] · [[Frouljus-PC 1981|1981]] · [[Frouljus-PC 1982|1982]] · [[Frouljus-PC 1983|1983]] · [[Frouljus-PC 1984|1984]] · [[Frouljus-PC 1985|1985]] · [[Frouljus-PC 1986|1986]] · [[Frouljus-PC 1987|1987]] · [[Frouljus-PC 1988|1988]] · [[Frouljus-PC 1989|1989]] · [[Frouljus-PC 1990|1990]] · [[Frouljus-PC 1991|1991]] · [[Frouljus-PC 1992|1992]] · [[Frouljus-PC 1993|1993]] · [[Frouljus-PC 1994|1994]] · [[Frouljus-PC 1995|1995]] · [[Frouljus-PC 1996|1996]] · [[Frouljus-PC 1997|1997]] · [[Frouljus-PC 1998|1998]] · [[Frouljus-PC 1999|1999]] · [[Frouljus-PC 2000|2000]] · [[Frouljus-PC 2001|2001]] · [[Frouljus-PC 2002|2002]] · [[Frouljus-PC 2003|2003]] · [[Frouljus-PC 2004|2004]] · [[Frouljus-PC 2005|2005]] · [[Frouljus-PC 2006|2006]] · [[Frouljus-PC 2007|2007]] · [[Frouljus-PC 2008|2008]] · [[Frouljus-PC 2009|2009]] · [[Frouljus-PC 2010|2010]] · [[Frouljus-PC 2011|2011]] · [[Frouljus-PC 2012|2012]] · [[Frouljus-PC 2013|2013]] · [[Frouljus-PC 2014|2014]] · [[Frouljus-PC 2015|2015]] · [[Frouljus-PC 2016|2016]] · [[Frouljus-PC 2017|2017]] · [[Frouljus-PC 2018|2018]] · [[Frouljus-PC 2019|2019]] · [[Frouljus-PC 2020|2020]] · [[Frouljus-PC 2021|2021]] · [[Frouljus-PC 2022|2022]] · [[Frouljus-PC 2023|2023]] · [[Frouljus-PC 2024|2024]] · [[Frouljus-PC 2025|2025]] · [[Frouljus-PC 2026|2026]]&lt;br&gt;
|-
|{{Bewurklinks|Berjocht:Navigaasje Frouljus-PC}}
|}
&lt;noinclude&gt;
[[Kategory:Berjocht: Navigaasje sport]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>lltlnpu8e07fujtazehf7gcoohmwmjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lytse blauwe reager</title>
    <ns>0</ns>
    <id>189914</id>
    <revision>
      <id>1238650</id>
      <parentid>1236161</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:12:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6631" sha1="87yvavui8z8notlpu4pskr1mnggoxlp" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme      = 
|Ofbyld     = [[Ofbyld:Egretta caerulea -Cananeia, Sao Paulo, Brasil-8.jpg|250px]]&lt;br&gt;Lytse blauwe reager yn briedkleed.
|lûd        =
|Ryk        = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme     = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse     = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift      = [[pilekaaneftigen]] (''Pelecaniformes'')
|Famylje    = [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'')
|Skaai      = [[lytse reagers]] (''Egretta'')
|Wittenskiplike namme= Egretta caerulea
|Beskriuwer, jier= [[Linnaeus]], 1758
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart   = [[Ofbyld:Egretta caerulea map.svg|center|250px]]&lt;small&gt;{{Color box|#FFFF00}} [[briedfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#008000}} [[stânfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#FFB777}} [[trekfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#0000FF}} [[wintergast]]
}}&lt;/small&gt;
De '''lytse blauwe reager''' (''Egretta caerulea''), ek: '''lytse ielreager''', is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] [[reagerfûgels]] (''Ardeidae'').

== Ferskining ==
In folwoeksen fûgel hat in blaugriis fearrekleed. De nekke en de kop binne faak wat tsjusterder, hast pearsich of brúneftich. De snaffel is ljochtblau mei in swarte punt. De snaffel is ljochtblau of griisblau, wylst de punt dúdlik swart is. Bûten de briedtiid binne de poaten dofgrien. Tusken mantsjes en wyfkes binne gjin grutte ferskillen.

Yn 'e briedtiid wurdt de pearseftige kleur op 'e kop en nekke yntinsiver. Der ûnsteane lange lânsetfoarmige sierfearren op 'e rêch en bytiden ek op it boarst. De basis fan 'e snaffel wurdt faak blauwer en de poaten kinne donkerder of sels swart wurde. 

De fûgels wurde tusken de 56 en 74 sintimeter en ha in spanwiidte fan 100 oant 105 sintimeter.

In bysûnder skaaimerk is dat jonge fûgels folslein wyt binne. Se lykje dan in soad op 'e [[lytse wite reager]], mar se binne te werkennen oan harren grize poaten en de donkere punt oan 'e snaffel.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
| [[Ofbyld:Little Blue Heron chick (48352790281).jpg|250x250px]]
| [[Ofbyld:Little blue heron bombay hook nwr 8.11.24 DSC 9737-topaz-rawdenoise.jpg|250x250px]]
|-
| &lt;center&gt;Pykje&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;Juvenyl&lt;/center&gt;
|-
| [[Ofbyld:Little Blue Heron (50226708062).jpg|250x250px]]
| [[Ofbyld:Little blue heron blue spring sp 1.29.24 DSC 0210-topaz-denoiseraw-sharpen.jpg|250x250px]]
|-
| &lt;center&gt;Ferkleurjend jong&lt;/center&gt;
| &lt;center&gt;Folwoeksen fûgel&lt;/center&gt;
|}

== Fersprieding ==
De fûgel komt yn it súdeasten fan 'e [[Feriene Steaten]] - fan [[Teksas]] oant [[Floarida]] - foar en oan 'e de [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust noardlik oant [[Maine]]. Hy komt yn hiel [[Midden-Amearika]] foar en op hast alle eilannen yn 'e [[Karibyske See]]. Yn [[Súd-Amearika]] rint syn ferspriedingsgebiet fan [[Kolombia]] en [[Fenezuëla]] oant sa fier as [[Perû]], [[Oerûguay]] en it noarden fan [[Argentynje]].

De briedgebieten lizze yn it súdeasten fan 'e Feriene Steaten, op de Kariben en fan Meksiko oant yn Súd-Amearika. Fûgels út de noardlike briedgebieten lûke winterdeis nei it suden rjochting Floarida, Midden-Amearika of sels it noarden fan Súd-Amearika. Nei de briedtiid komt it foar dat jonge en folwoeksen fûgels earst in hiel ein nei it noarden swalkje, bytiden sels oant de grins mei [[Kanada]], foardat se letter yn it jier nei it suden lûke om dêr te oerwinterjen.

== Briedgedrach ==
[[OFbyld:St. Louis City rookery (48300446296).jpg|thumb|left|Jonge fûgels dy't wat bûten it nêst om begjinne te skarreljen.]]
Lytse blauwe reagers briede hast altiten yn groepen, faak yn mingde koloanjes mei oare wetterfûgels. It nêst wurdt yn beammen of strûken boud, meastentiids tusken de 2 en 5 meter boppe it wetter of de grûn. It wyfke leit meastentiids 3 oant 5 blaugriene aaien. Sawol it mantsje as it wyfke briede op 'e aaien, dy't nei 22 oant 24 dagen útkomme. De piken wurde ek troch beide âlden fuorre troch it iten foar de piken wer op te koarjen. Nei likernôch 45 oant 50 dagen kinne de jongen goed genôch fleane om harsels te rêden.

De lytse blauwe reager is in ferduldich jager, dy't hiel stadich rint of ûnferweechlik wachtet oant der in hapke foarby komt. it iten bestiet út lytse fisken dy't yn ûndjip wetter swimme, kreeften, krabben, [[amfibyen]], wetterynsekten, imerkes, út en troch in lytse slang, ensafuorthinne.

== Status ==
De status fan 'e lytse blauwe reager wurdt op 'e Reade list fan 'e [[IUCN]] as net bedrige (''Least Concern'') klassifisearre, mar de populaasje nimt stadichoan ôf.
{{Boarnen|boarnefernijing= 
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/little-blue-heron-egretta-caerulea BirdLife, oproppen 12 febrewaris 2026.]
* [https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=11512CF46992C660 Avibase, oproppen 12 febrewaris 2026.]
{{reflist}}
---- 
{{Commonscat|Ardea caerulea|Lytse blauwe reager }} 
}}
{{DEFAULTSORT:litse blauwe reager}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Lytse reager]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Antigûa en Barbûda]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Argentynje]] 
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Bahama's]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Barbados]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Belize]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Bolivia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Brazylje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kolombia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kosta Rika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kuba]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Dominika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Dominikaanske Republyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Ekwador]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn El Salvador]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Fenezuëla]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Frânsk-Guyana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Grenada]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûadelûp]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Gûatemala]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Guyana]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Haïty]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Hondoeras]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Jamaika]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Martinyk]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Montserrat]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nikaragûa]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Panama]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Paraguay]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Perû]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Porto Riko]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Kits en Nevis]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Lusia]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Sint-Finsint en de Grenadinen]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Suriname]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Trinidad en Tobago]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Oerûguay]]</text>
      <sha1>87yvavui8z8notlpu4pskr1mnggoxlp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger oerlis:GaelgVaggop1</title>
    <ns>3</ns>
    <id>191294</id>
    <revision>
      <id>1238648</id>
      <parentid>1238222</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>15867</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-34 */ nije seksje</comment>
      <origin>1238648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95185" sha1="2nlotwx11knl9rxmyywq8u3it7sj3gv" xml:space="preserve">== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 apr 2026, 20.06 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 4 mai 2026, 22.43 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 11 mai 2026, 21.20 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18 mai 2026, 22.22 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== ''The Signpost'': 22 May 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]]

* Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]]

* Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]]

* Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 22 mai 2026, 07.19 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30513885 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 25 mai 2026, 23.52 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 1 jun 2026, 23.09 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 8 jun 2026, 23.30 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature on the mobile web version of all Wikipedias. The feature shows an image carousel at the top of articles with 3 or more images. Editors can configure this feature with the following controls: to hide a specific image from a page, either use &lt;code&gt;class=notpageimage&lt;/code&gt; excluding it from thumbnail previews, or &lt;code&gt;class=noviewer&lt;/code&gt; excluding it from MediaViewer. The carousel can also be disabled from a page entirely, with the magic word &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__NOMEDIAVIEWERCAROUSEL__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. To submit feedback or flag bugs, please visit the [[mw:Talk:Readers/Reader Growth/Image Browsing|project page]]. 
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Tables#class=&quot;wikitable&quot;|Wikitables]] can now be [[mw:Special:MyLanguage/Help:Sortable tables#Forcing the initial sort direction|sorted in descending order]] on the first click by adding &lt;code dir=ltr&gt;data-sort-order=&quot;desc&quot;&lt;/code&gt; to the header cell. Previously, by default, clicking a column header for the first time sorts it in ascending order. This addition to a Wikitable gives it more control and flexibility, while the default behavior for subsequent clicks remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T398416]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature is currently being tested with some editors creating new articles on the Simple English, French, and Turkish Wikipedias. The experiment will soon begin on the Arabic and Bangla Wikipedias as well. [[w:simple:Special:NewArticle|This feature]] gives editors community-curated guidance to help them create articles that follow community standards. Experienced editors can continue creating or adapting outlines for specific article types that are commonly created by less experienced contributors. The outlines guide less experienced editors in creating high-quality articles. A quick guide to markups used in outlines can be found on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide#Markups in outlines|this page]]. [[w:simple:Wikipedia:Article Guidance|Example outlines]] that can be adapted and instructions for how to adapt them are on [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|this section]] of the project page.
* Wikis that wish to replace the &quot;indefinitely&quot; button in Special:Block for temporary accounts (for example, wikis that block temporary users only until account expiration) will be able to do so by creating [[MediaWiki:ipb-indefinite-expiry-temporary-account]] with the block duration they want. [https://phabricator.wikimedia.org/T427125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:41}} community-submitted {{PLURAL:41|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* By the end of June, a valid user-agent string will be required for automated dumps downloads from the dumps.wikimedia.org website. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. This [[phab:T400119|extends enforcement]] of the long standing [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services will not change.
* The roll out of global [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|API rate limits]] is now complete, with limits enforced across all APIs and at the documented levels for all groups. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki remain exempt. All bots should continue to follow the documented best practices to avoid being rate limited.
* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal wiki] will be read only starting this week (June 15-18). The following week (June 22-25), all API Portal wiki URLs will redirect to [[mw:Wikimedia APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.7|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* On June 17th at 6pm UTC the WMF will be holding Discord call focused on a code review. We've heard through the [[mw:Special:MyLanguage/Developer Satisfaction Survey/2026|Developer Satisfaction Survey]] that volunteers are struggling with code review and we'd like to discuss these experiences with the goal of surfacing workable solutions. You can join the call [https://discord.gg/wikipedia?event=1514727511102062664 via the Wikimedia Community Discord server].
* The [[m:Special:MyLanguage/Conferencia Wikimedia de América Latina 2026|Latin American Wikimedia Conference]] will host a regional hackathon that will bring together the Wikimedia movement’s technical community including developers, system administrators, data scientists, and users with extended rights. Interested technical contributors can [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSf4osJzTHBJjQbYJk7TMVEJjTEQv7IgtsUDfP-o-qTgeRQQxw/viewform apply for a scholarship] to participate until June 21 at midnight (Bolivia time, UTC-4).
* Sign up for Wikimania Team Challenges to join this special event. The Team challenges will take place online and in person from July 21 to 22, before Wikimania conference. Everyone is welcome, regardless of skills or Wikimania registration. Teams will work on 10 important challenges supporting the Wikimedia community. For details, visit [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Team challenges|the Team Challenges page]] and [https://wikimedia.eventyay.com/wm/teamchallenges/ register there]. Registration closes on June 20th at 11pm UTC. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 15 jun 2026, 18.49 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30689604 --&gt;

== ''The Signpost'': 21 June 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]]

* Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]]

* Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]]

* WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]]

* Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 21 jun 2026, 05.21 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30604303 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth features]] are [[phab:T418115|now available at Wikidata]]. This update enables access to Mentorship ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|if configured]]), Impact module, the Help Panel, and a simplified Newcomer Homepage (without Suggested Edits). Wikidata administrators are still configuring the features through Community Configuration.

'''Updates for editors'''
* The special page [[{{#special:RangeCalculator}}]] has been created. It allows users to find an IP range without needing to rely on external tools. Until now, this tool was only available to CheckUsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T268429]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]] is a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details. It will be deployed to most small and medium-sized Wikipedia language versions on June 23. The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#deployment|FAQ]] lists possible actions to take on your wiki to support the deployment. Check the [[:phab:T414094|rollout plan]] for the next deployment steps. [https://phabricator.wikimedia.org/T428902]
* Starting next week, users will get a notification when they are blocked or unblocked from editing, or if this block changes. [https://phabricator.wikimedia.org/T100974]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting next week, abuse filters that are set to &quot;require CAPTCHA verification&quot; will begin to also affect users with the &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right, which includes most autoconfirmed users. Bots are exempted. This change only affects edits that trigger an abuse filter. The &lt;code&gt;skipcaptcha&lt;/code&gt; right will continue to exempt users from having to solve CAPTCHAs in the ordinary course of using the wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T402595]
* Reference documentation for the [[wikitech:Machine_Learning/LiftWing/API|Lift Wing API]] has moved from the API Portal to the interactive [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?api=lift-wing&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox].
* The API Portal wiki is now closed. For API documentation, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_APIs|Wikimedia APIs on mediawiki.org]]. All API Portal wiki URLs (https://api.wikimedia.org/wiki/) will redirect to the mediawiki.org page starting June 22. [https://phabricator.wikimedia.org/T427537]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.8|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Join an online call on 25 June at 2:30pm UTC to meet the current Wikimedia interns for [[mw:Google_Summer_of_Code/2026|Google Summer of Code]] and [[mw:Outreachy/Round_32|Outreachy]]. Interns will provide an overview of their projects and a brief demo of their work so far. Attendees are encouraged to [[mw:event:Google_Summer_of_Code/Summer_2026_June_Internship_open_session|share ideas and connections in their community]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 23 jun 2026, 15.05 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30722494 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]], the Growth team tested adding a user account icon in the mobile web header for logged-out users, providing direct access to &quot;Create account&quot; and &quot;Log in&quot; actions. The experiment increased account creation by about 20% without negatively affecting edit quality or constructive edit rates. The feature will now be rolled out to all Wikimedia Foundation wikis on mobile web in the first week of July. [https://phabricator.wikimedia.org/T428220]
* After a [[phab:T426248|successful experiment]], logged-in users who did not [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation|confirm their email address]] when their account was created see a new banner asking them to complete that process. This helps reduce the risk that users get locked out of their account, and makes account email addresses overall more reliable. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project. [https://phabricator.wikimedia.org/T428292]
* An update to [[Special:Search|Search]] is refining how the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; behaves when used to exclude results. Previously, using &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; with negation could unintentionally broaden search results by adding the namespaces included in the search scope, leading to confusing behavior for users expecting a straightforward exclusion filter. With the update, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;-prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; will now strictly exclude matching page titles as intended and may display a warning if the relevant namespace has not been explicitly selected. The behavior of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;prefix:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; without negation however remains unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T427443]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where reviewers using the Page Curation toolbar were not automatically subscribed to talk page discussions they started has now been fixed. Reviewers will now receive notifications when someone replies to those discussions. [https://phabricator.wikimedia.org/T329346]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting June 29th, automated downloads from the dumps.wikimedia.org website will be subject to the [[Foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|user-agent policy]]. Automated requests that provide a generic or empty user-agent will be blocked. Access to dumps through Wikimedia Cloud Services remains unaffected. This is a follow up to the announcement made in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/25|2026/25 issue of Tech News]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.9|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 29 jun 2026, 13.48 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30744833 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the search bar results on Wikidata, showed English results instead of using the correct language fallback for users of language variants, has now been fixed. Search suggestions will now follow the expected language fallback chain. [https://phabricator.wikimedia.org/T429769]

'''Updates for technical contributors'''
* In preparation for [[m:Special:MyLanguage/Event:Celebrate Women|Celebrate Women campaign]] planned for March 2027, the Wikimedia Foundation’s [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Advancement/Community Growth/Content Enablement|Content Enablement team]] has launched a 22-question survey to better understand technical contributions by women+ (anyone who identifies as a woman) across Wikimedia projects. The survey takes approximately 15–20 minutes to complete and will remain open until 20 July 2026. The [[m:Special:MyLanguage/Celebrate Women/Technical contributions survey|questions]] are also available on-wiki for review in advance.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Score|Score extension]] now supports rendering music scores as SVG images in addition to PNG, addressing a long-standing [[:phab:T49578|feature request]] and resolving historical image quality issues. Both formats are now provided to clients, with PNG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;src&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute and SVG in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;srcset&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; attribute.
* The new [[wikitech:Parsoid|Parsoid]] parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], making it easier to introduce new reading and editing features. It was enabled on French Wikipedia, bringing total progress to covering 78.9% of Wikipedia page views. Rollout to English Wikipedia desktop will progress through this week.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Hackathon 2026 [[diffblog:2026/06/29/wikimedia-hackathon-2026-building-collaborating-and-shaping-the-future-together/|recap blog post]] is now live. It highlights the projects, sessions, and social activities from this year’s event, and shares initial plans for the 2027 Wikimedia Hackathon.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 6 jul 2026, 15.57 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30773578 --&gt;

== ''The Signpost'': 13 July 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]]

* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]]

* Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]]

* Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]]

* Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]]

* Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]]

* Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 13 jul 2026, 09.27 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone|Revise Tone]] helps newcomers identify passages in Wikipedia articles that may contain non-encyclopedic language and encourages them to consider revising the tone. The feature was [[w:en:A/B_testing|A/B tested]] on the Arabic, English, French, and Portuguese Wikipedias, where newcomer task completion rates [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Revise_Tone#Experiment_Results|increased by 38.7%]] compared to the default Copyedit task, with no decrease in edit quality. The test ended on July 9, and the feature is now available for everyone on these wikis, configurable via Community Configuration. [[phab:T426364|The plan]] is to release Revise Tone to more wikis.
* The community configuration that allows [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship#Automated mentor list cleanup|automatic removal of inactive mentors]] based on configurable criteria will be enabled on Thursday 16, [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Deployment|on some wikis]] to keep mentor lists up to date. Mentors are experienced contributors who opt in to help new users on-wiki through the [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Feature summary|Growth Features]]. Administrators can now prepare the settings via [[w:Special:CommunityConfiguration/Mentorship|Special:CommunityConfiguration/Mentorship]]; they will take effect starting Thursday.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:38}} community-submitted {{PLURAL:38|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some users of the Wikipedia Android app were logged out immediately after signing in, preventing them from staying logged in and editing pages, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T316916]

'''Updates for technical contributors'''
* Editing a page via user scripts or gadgets was causing watchlist labels that the user had assigned to that page to reset. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423778]
* To work around a Safari bug (see [[phab:T425211]]), on Parsoid-enabled wikis, wikilink hrefs now use absolute urls instead of protocol-relative urls. REST API output remains unchanged and continue to use protocol-relative urls. Gadgets, user scripts, bots, and CSS might need to be adapted if they relied on the presence of protocol-relative urls in wikilink hrefs. [https://phabricator.wikimedia.org/T431358]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.11|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation’s Experiment Platform Team has published a blog post reflecting on its first year of structured experimentation. It highlights successful experiments such as Paste Check, Reference Check, and Tone Check, which improved editing outcomes and have been rolled out to more users, as well as experiments that did not lead to product changes. [[diffblog:2026/07/07/moving-the-needle-how-we-test-new-ideas-across-wikimedia-projects|Read more]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 13 jul 2026, 18.12 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30804401 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reader/Reader Experience|Reader Experience team]] has incorporated community feedback around the placement of watchstar and watchlist buttons for the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading Lists beta feature]], which would allow for saving articles for later reading – a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W102|wishlist item]] to bring the functionality to web. Editors are invited to enable the beta feature to test it out and [[phab:T426453|share their thoughts]].
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] offers edit suggestions within the VisualEditor for improving Wikipedia articles. [[Special:EditChecks|All suggestions]] are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators – local customization|community-configurable]]. The [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/TextMatch|TextMatch]] feature is a way for volunteers to create custom local suggestions. The feature searches in articles for strings of text, and now includes support for regular expressions. This gives volunteers greater precision and flexibility over the kinds of local suggestions they can create. Note: Suggestions [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#:~:text=maximumEditcount|can be targeted]] based on the edit count of the person editing as well as other aspects of the page. You can [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Create custom local types of Suggestions|find examples from other communities]] for inspiration, including TextMatches that detect: typos, grammar-errors, potential advertisements, clichés, incorrect dash or hyphen usage, non-specific time keywords, outdated names, and more. Any [[mw:Special:MyLanguage/Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|feedback]] is appreciated.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the SVG Translate tool could use an outdated version of a file, causing existing translations to be overwritten when new ones were uploaded, has now [[phab:T430577|been fixed]]. Overall, in the last quarter from April – June 2026 about 337 community tasks were resolved by the Wikimedia Foundation.

'''Updates for technical contributors'''
* On Parsoid-enabled wikis, Parsoid now renders a maximum of 1,250 images per page. A new tracking category, &quot;media-limit-reached&quot;, will be soon made available to identify pages where this limit is reached, making it easier to find content whose media output may have been restricted during rendering. See [[phab:T430854]] for more information and to provide feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.12|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 21 jul 2026, 07.47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30836091 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[mw:Special:MyLanguage/ContentTranslation|Content Translation]] now supports dark mode, fulfilling a [[m:Community Wishlist/W544|Community Wishlist request]]. This brings the tool in line with the accessibility features available in the Vector 2022 and Minerva skins, helping reduce visual fatigue for users translating content. [https://phabricator.wikimedia.org/T367077]
* DiscussionTools' source mode and the 2017 wikitext editor will now offer autocomplete for links (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), templates (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), HTML and parser tags (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), and magic words (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;), making it quicker and easier to insert links, templates, and other wiki markup while editing. [https://phabricator.wikimedia.org/T432400]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Readers Growth team]] has concluded its experiment with mobile page previews and will not roll out the feature. Page Previews are a pop-up bottom sheet that appears when readers tap a blue link, showing a thumbnail, lead paragraph, and an option to open the article. The experiment showed flat retention and negative indicator metrics, suggesting that mobile web readers preferred navigating directly to linked articles rather than using page previews.
* The Reader Experience team has seen encouraging early results from the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists feature]], with 93% of participating users reporting that it was useful. Reading Lists help active readers save articles for future reading and support their learning goals on Wikimedia projects. The team plans further improvements before expanding the feature to more users.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh|Explore Feed Refresh]] initiative was tested with new and casual Wikipedia app readers. The refreshed feed helps readers discover new and relevant content. After a 10.5% increase in engagement with the feed, Wikimedia Apps team has decided to scale the Home Feed redesign to iOS with the learnings from the Android release applied.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where subject names in the Article Guidance feature were displayed with incorrect capitalization on French Wikipedia, has now been fixed. Subject names will now follow the correct capitalization rules for the language. [https://phabricator.wikimedia.org/T427201]

'''Updates for technical contributors'''
* After running several [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|Account Creation Experiments]] to improve registration completion rates, a new version of the username field on [[Special:CreateAccount|Create Account]] has been rolled out. It includes [[:c:File:Create account - July 2026 updates.png|a popover summarizing the username policy]] to provide clearer guidance during account creation. As part of this change, the messages &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-helpusername&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-help&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; that several communities have configured will no longer be used. If communities want to customize the guidance shown in the new popover, they can instead edit the following messages: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet1&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;createacct-username-policy-popover-bullet3&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T430604]
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror syntax highlighter]] will offer [[w:en:Theme (computing)|themes]]. The themes can be picked from a dropdown menu in the full [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#CodeMirror preferences|CodeMirror preferences]] dialog. For wikitext, available themes are default, colorblind-friendly (previously the colorblind preference option on [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing]]) and no-highlighting. For code languages (i.e., CSS/JavaScript/JSON/Vue/Lua), there are several themes available. These same themes will eventually be available for wikitext, too. [https://phabricator.wikimedia.org/T163533]
* From now on, wikis can restrict editing in the &quot;User&quot; namespace to only the page owner and certain user groups. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:$wgRestrictUserPageEditing|Read the configuration documentation]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 27 jul 2026, 20.50 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30856308 --&gt;

== ''The Signpost'': 2 August 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot; style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;column-count:2;&quot;&gt;
* In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]]

* News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]]

* WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|&quot;Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist&quot; - Wikimania presentation by User:Noé Recap]]

* In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]]

* Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]]

* News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]]

* On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]]

* Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]]

* Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]]

&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;&quot;&gt;'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 2 aug 2026, 12.18 (CEST)
&lt;!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&amp;oldid=30775662 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] has developed a [https://82db7c8d4b.catalyst.wmcloud.org/w/index.php?title=Regent%27s_Park&amp;uselang=de patch demo] that wraps the page toolbar onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, which can occur on some language Wikipedias at certain screen widths. [https://phabricator.wikimedia.org/T429518]
* The Reader Experience team is planning to launch [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]], a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2021/Mobile and apps/Have Apps reading lists available on Destop/Mobile|Community Wishlist item]], which is currently available to try in beta, as a full feature in September. Before then, volunteer translator help is needed for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-readinglists&amp;filter=&amp;action=translate string translations] into a number of languages. The feature supports reading and learning goals on Wikipedia.
* Next week, the table of contents on Wikimedia Commons file pages will be improved by consolidating the file page table of contents with the page table of contents. This will make it easier to understand a file page’s structure, navigate to specific sections, and share links to individual sections. [https://phabricator.wikimedia.org/T332644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where some [[w:TIFF|TIFF]] images failed to load after clicking their thumbnail, causing a broken image to be displayed instead of the full-size image, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T429326]

'''Updates for technical contributors'''
* The variable and function selector in AbuseFilter has been updated to support search and autocomplete. It will allow filter maintainers to find the desired variable or function more quickly. [https://phabricator.wikimedia.org/T323698]
* The MJPEG and VP8 formats are removed from the video player. The MP4 format (MPEG-4 Part 2) is added instead, which provides higher quality videos to older iPhone devices. It may take a few weeks to retroactively update all existing videos. The default format for modern devices stays the same (VP9/WebM). [https://phabricator.wikimedia.org/T358266]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 3 aug 2026, 21.47 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30872536 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new ChartWizard is [[c:Special:ChartWizard/Data:Example.Pie.chart|now available on Wikimedia Commons]] for users interested in creating charts from their own data. The wizard makes the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] more beginner-friendly by allowing editors to create charts, such as bar and pie charts, without needing to use JSON. Users can still switch to the JSON editor if they prefer. Feedback on the new tool is welcome on the [[m:Talk:Community Wishlist/W414|wish talk page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Wikipedia iOS app’s Picture of the Day widget displayed the same image every day instead of updating daily, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T430692]

'''Updates for technical contributors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Math|Math formula]] SVG images will soon be generated in the browser instead of on the server. MathML continues to be generated on the server and renders in the browser without JavaScript. Wikibooks will see this change on 12 August, Wikisource on 19 August and Wikipedia from 20-27 August. You can try this by selecting &quot;{{int:Mw-math-mathjax}}&quot; in your preferences. This change is part of [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase/deprecation|deprecating RESTBase]] and [[phab:T431372|deprecating Mathoid]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271001]
* Category pages will soon support sorting entries by the time they are added to a category. This will make it easier to find recently or long-standing categorized pages. It will also improve workflows for maintenance categories such as deletion backlogs and other time-based review tasks. You can use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;cldsort=timestamp&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; URL argument in category view to sort the entries. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets|Gadgets]] and user scripts on Wikimedia wikis may now use [[phab:T395347|ES2018 features]] and [[phab:T419142|ES2019 features]] in JavaScript code. Previously, the platform only allowed up to ES2017. MediaWiki validates the source code to protect functionality from syntax errors and to ensure scripts are valid in all [[mw:Special:MyLanguage/Compatibility#Browser_support_matrix|supported browsers]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419142]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 10 aug 2026, 22.46 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30901051 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist|Worklist feature]] for the Event Registration tool is now live on all Wikimedia wikis. With Worklist, event organizers can add the articles their event will focus on directly to the event page. The Worklist also powers [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Worklist#How Event Pathways uses the worklist|Event Pathways]] which notifies other editors of the upcoming or ongoing event when they edit an article featured in the event's Worklist. This is the minimum viable version (MVP), and feedback is welcome. Organizers are encouraged to try the feature. A hands-on [[m:Special:MyLanguage/Event:Worklist Setup Workshop: Get Your Event Ready|Worklist Setup Workshop]] will take place on 18 August at 16:00 UTC and 19 August at 11:00 UTC.

'''Updates for editors'''
* [[Special:ShortPages]] displays short pages by their size, but in many cases it gets filled with disambiguations and soft redirects, making it harder to find the short articles themselves. Starting this weekend, you will be able to choose not to include an article in the special page by adding the magic word &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__EXPECTSHORTPAGE__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T433203]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3436680|Bole]] ([[w:bol:|&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;w:bol:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T429921]
* Starting the week of August 17, the page toolbar will wrap onto two lines when there is not enough horizontal space for all the buttons. This is a [[phab:T429518|fully merged patch from the Reader Experience team]] which aims to reduce crowding in the Vector 2022 toolbar, that may occur on some language Wikipedias at certain screen widths.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, uploading large files to Wikimedia Commons has become more stable and less prone to failure following some fixes related to the “Could not acquire lock” upload error. [https://phabricator.wikimedia.org/T386640]

'''Updates for technical contributors'''
* Debian Bullseye will reach the end of its Long Term Support on 31 August 2026. [[phab:T434103|Some Cloud VPS projects]] still have instances running Debian Bullseye. Maintainers of those projects are encouraged to migrate to Debian Bookworm or Debian Trixie. A [[wikitech:Help:Cloud VPS instance operating system migration|migration guide]] is available to help with the process, and users may also want to consider whether their workload is better suited to Toolforge. If you need help or cannot complete the migration by 31 August, please contact the Cloud VPS admins as soon as possible. [[listarchive:list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/RVIPQSYLKMSL5M46JP6NEJVGVE6I2RXQ/|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17 aug 2026, 23.04 (CEST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30922806 --&gt;</text>
      <sha1>2nlotwx11knl9rxmyywq8u3it7sj3gv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mississippy-alligator</title>
    <ns>0</ns>
    <id>192377</id>
    <revision>
      <id>1238652</id>
      <parentid>1231679</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:35:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42232" sha1="pc6gcph3dv4cnrtwvc884ectdr9oub6" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme=Mississippy-alligator
|Ofbyld= [[File:American_Alligator.jpg|250px]] 
|lûd=[[File:Alligatorbellowedit.ogg|250px]]
|Ryk= [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme= [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse= [[reptilen]] (''Reptilia'')
|Skift= [[krokkedileftigen]] (''Crocodilia'') 
|Famylje= [[alligators en kaaimannen]] &lt;br&gt;&amp;nbsp;&amp;nbsp;&amp;nbsp;(''Alligatoridae'') 
|Skaai= [[echte alligators]] (''Alligator'') 
|Wittenskiplike namme= Alligator mississippiensis 
|Beskriuwer, jier= [[François Marie Daudin|Daudin]], 1802 
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart=[[File:Fersprieding fan de Mississippy-alligator (Alligator mississippiensis).png|center|250px]]
}}
De '''Mississippy-alligator''' ([[wittenskiplike namme]]: ''Alligator mississippiensis''), soms ek wol oantsjut as de '''Amerikaanske alligator''', is in [[reptyl]] út it [[skift]] fan 'e [[krokkedileftigen]] (''Crocodilia''), de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[alligators en kaaimannen]] (''Alligatoridae''), de [[ûnderfamylje]] fan 'e [[alligators]] (''Alligatorinae'') en it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[echte alligators]] (''Alligator''). Dit bist komt foar yn it súdeasten fan 'e [[Feriene Steaten]] en it noardeasten fan [[Meksiko]]. It is in grutte krokkedileftige, dy't tahâldt yn [[tropysk]]e en [[subtropysk]]e [[wetland]]s mei [[swiet wetter|swiet]] of [[brak wetter]]. Yn [[sâlt wetter]] kin er lykwols net oerlibje. De Mississippy-alligator kin folle better oer [[kjeld]] as oare krokkedileftigen en is de noardlikst libjende fan alle krokkedileftigen. It is in [[hyperkarnivoar]], dy't frijwol eltse [[proai]] ferslynt dy't er te pakken krije kin. Nettsjinsteande dat hat resint ûndersyk oan it ljocht brocht dat er ek [[frucht (plant)|fruchten]] fret. Hoewol't Mississippy-alligators minder [[agressyf]] foar [[minske]]n oer binne as beskate oare grutte krokkedileftigen, komme [[dea|fatale]] oanfallen dochs út en troch foar. De [[IUCN]] klassifisearret de Mississippy-alligator as net bedrige.

==Taksonomy en evolúsje==
===Taksonomy===
De Mississippy-alligator waard yn [[1801]] foar it earst [[wittenskip]]lik beskreaun troch de [[Frankryk|Frânske]] [[soölooch]] [[François Marie Daudin]]. Dyselde joech it bist de [[wittenskiplike namme]] ''Crocodylus mississippiensis'', letterlik: &quot;Mississippykrokkedil&quot;, wêrmei't er him yndielde by de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[krokkedillen]] (''Crocodylidae''). In oare Frânske soölooch, [[Georges Cuvier]], yntrodusearre yn [[1807]] foar de Mississippy-alligator it [[skaai (taksonomy)|skaai]] fan 'e [[echte alligators]] (''Alligator''). De namme fan dat skaai basearre er op 'e [[Ingelsk]]e namme foar it bist, ''alligator'', dy't úteinlik [[etymology]]sk sjoen werom giet op 'e [[Spaansk]]e term ''el lagarto'', dat &quot;de hagedis&quot; betsjut.
[[File:Alligator_Cr%C3%A2ne_et_Mandibule.jpg|left|thumb|250px|De [[plasse]] fan in Mississippy-alligator.]]

===Evolúsje===
[[Fossilen]] dy't yn [[Floarida]] opdobbe binne, toane net inkeld oan dat de Mississippy-alligator al 7–8&amp;nbsp;miljoen jier bestiet, sûnt it [[Mioseen|Let-Mioseen]], mar ek dat er al sa lang yn itselde [[ferspriedingsgebiet]] foarkomt. Der binne teminsten njoggen oare, no [[útstjerren (biology)|útstoarne]] soarten [[echte alligators]] bekend fan fossilen. De neiste libbene sibbe fan 'e Mississippy-alligator is de folle lytsere [[Sineeske alligator]] (''Alligator sinensis''), in [[bedrige soarte|krityk bedrige soarte]] dy't foarkomt yn it streamgebiet fan 'e [[rivier]] de [[Jangtsekiang]], oan 'e kust fan sintraal [[Sina]].

==Fersprieding==
It [[ferspriedingsgebiet]] fan 'e Mississippy-alligator wreidet him yn it foarste plak út oer it súdeastlike diel fan 'e [[legere 48 steaten]] fan 'e [[Feriene Steaten]]. Mei't dit bist sterk ôfhinklik is fan 'e oanwêzigens fan [[oerflaktewetter]]s, folget de fersprieding by de [[kust]] wei de streamgebieten fan [[rivier]]en it binnenlân yn. Ta it areaal hearre de hiele [[Amerikaanske steaten]] [[Floarida]] en [[Louisiana]], it easten en súdeasten fan [[Noard-Karolina]], de súdeastlike helte fan [[Súd-Karolina]], de súdlike helte fan [[Georgia]] en [[Alabama]], hast hiel [[Mississippy (steat)|Mississippy]] (útsein de noardeastlike hoeke), it uterste súdwesten fan [[Tennessee]], de súdlike helte fan [[Arkansas]] en de it súdeasten fan [[Oklahoma]]. 

De fersprieding fan 'e Mississippy-alligator berikt syn westlikste punt yn 'e Amerikaanske steat [[Teksas]] en it oangrinzgjende diel fan noardeastlik [[Meksiko]]. Yn Teksas is de fersprieding beheind ta it easten en suden fan 'e steat en de streamgebieten fan rivieren as de [[Trinity (rivier)|Trinity]], de [[Brazos (rivier)|Brazos]] en de [[Colorado (rivier yn Teksas)|Colorado]]. Op 'e [[grins (line)|grins]] mei Meksiko komt de Mississippy-alligator foar yn 'e ûnderrin fan 'e [[Rio Grande]] en inkele sydstreamen fan dy grinsrivier. It swiertepunt fan 'e fersprieding wurdt lykwols foarme troch twa grutte [[moeras]]gebieten: de [[Everglades]] oan 'e súdpunt fan it [[Floaridaskiereilân]] en de [[Mississippydelta]] yn súdlik Louisiana.
[[File:Alligator_mississippiensis_(American_alligator)_6.jpg|right|thumb|250px|In Mississippy-alligator leit te [[sinnebaaien]] op 'e [[wâl]] fan in [[poel]] yn it [[Nasjonaal Wyldreservaat Big Cypress]] yn súdlik [[Floarida]].]]

Yn it [[ferline]] wie de Mississippy-alligator in [[bedrige soarte]], dy't troch [[oerbejaging]] yn 'e twadde helte fan 'e [[tweintichste iuw]] op it rântsje fan it [[útstjerren (biology)|útstjerren]] brocht waard. In diel fan 'e plakken dêr't er no wer foarkomt, bestiet út relatyf resinte yntroduksjes, sawol troch minsklik yngripen as troch natuerlike útwreiding. Sa is it wer foarkommen fan dit bist yn Tennessee folslein op eigen krêft bard. De noardlike ôffreding fan it areaal, dy't no oan 'e [[Atlantyske Oseaan|Atlantyske]] kust fan Noard-Karolina leit, likernôch healwei de noard- en súdgrins fan dy steat, sil nei ferwachting yn 'e kommende [[desennia]] stadichoan by de kust lâns opskowe nei it noarden ta, mei't de Mississippy-alligator fan oarsprong oant yn [[Firginia]] foarkaam. No al dwale guon ienlingen út Noard-Karolina út en troch ôf nei de [[Grutte Nearzige Sompe]] yn sintraal Firginia.
[[File:AmericanAlligator3.jpg|left|thumb|250px|Profyl fan 'e [[kop]] fan in Mississippy-alligator.]]

Yn [[2021]] waard in alligator oantroffen yn [[Calvert County (Marylân)|Calvert County]], yn 'e Amerikaanske steat [[Marylân]] (dy't benoarden Firginia leit), deinby de [[Chesapeakebaai]]. It bist waard dêr deasketten troch in [[jacht (aktiviteit)|jager]] mei in [[krúsbôge]]. Der besteane ferskate oare waarnimmings fan Mississippy-alligators yn Marylân, mar it tinken is dat it dêrby net giet om in útwreiding fan it natuerlike ferspriedingsgebiet fan dizze soarte, mar om eksoatyske [[húsdier]]en dy't ûntsnapt of frijlitten binne.

==Uterlike skaaimerken==
De Mississippy-alligator is in grutte [[soarte]] [[krokkedileftige]]. Binnen de [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[alligators en kaaimannen]] (''Alligatoridae'') is it de grutste soarte, útsein miskien foar wat de grutste eksimplaren fan 'e [[swarte kaaiman]] (''Melanosuchus niger'') oangiet. De totale lichemslingte bedraacht by [[mantsje]]s trochinoar 3.40&amp;nbsp;[[meter|m]], mei in gewicht fan maksimaal 360&amp;nbsp;[[kg]]. Der bestiet yn dizze soarte gâns [[seksuele dimorfy]] wat lingte en gewicht oangiet, hoewol lang net safolle as by guon [[gewoane krokkedillen]] (''Crocodylus''&amp;nbsp;spp.) foarkomt. [[Wyfke]]s binne nammentlik in stik lytser en lichter, mei trochinoar in lingte fan 2.60&amp;nbsp;m en in gewicht fan maksimaal 91&amp;nbsp;kg. 
[[File:American_alligator_(Alligator_mississippiensis)_skull_nostrils_at_the_Royal_Veterinary_College_anatomy_museum.JPG|right|thumb|250px|Close-up fan 'e [[snút]] mei de [[noaster]]s fan in Mississippy-alligator.]] 

[[Histoarysk]] binne der ferslaggen fan folle gruttere eksimplaren. It aldergrutste wie in mantsje dat yn [[1890]] troch in Edward McIlhenny sketten waard op [[Marsh Island (Louisiana)|Marsh Island]] yn [[Louisiana]]. Dat bist soe 5.84&amp;nbsp;m metten hawwe, mar it waard efterlitten dêr't it deamakke wie om't it te grut en swier wie om te ferpleatsen. As de lingte op wierheid berêst, soe dat bist nei alle gedachten likernôch in [[ton (massa)|ton]] weage hawwe moatten. It grutste eksimplaar yn [[Floarida]] wie in mantsje dat yn it [[Nasjonaal Park De Everglades]] sketten waard en dat in lingte fan 5.31&amp;nbsp;m hân hawwe soe. Mar ek dat is in ferslach dat net troch fysyk bewiismateriaal ûnderstipe wurdt. De grutste alligator wêrby't dat wol it gefal is, wie in eksimplaar út [[Alabama]] mei in lingte fan 4.50&amp;nbsp;m en in gewicht fan 458,8&amp;nbsp;kg dat yn [[2014]] ta it wrâldrekôr útroppen waard.

Der bestiet in idee, dat sawol fêst ferankere is yn 'e [[folkloare]] as yn 'e âldere [[herpetology]]ske [[literatuer]], dat [[krokkedileftigen]], de Mississippy-alligator ynbegrepen, [[ûnbeheinde groei]] hawwe. Dat wol sizze dat se trochgeane mei groeien oant se [[ferstjerren|stjerre]], ek al wurde se noch sa âld. Dy bewearing is lykwols fierhinne basearre op oannames en op waarnimmings fan jonge en healwoeksen eksimplaren. Sûnt de ein fan 'e [[tweintichste iuw]] begjinne yngeande wittenskiplike ûndersiken it idee fan ûnbeheinde groei tsjin te sprekken. In langjierrich ûndersyk dat fan [[1979]] oant [[2015]] útfierd waard troch it [[Tom Yawkey Wildlife Center]] yn [[Súd-Karolina]], bygelyks, stelde fêst dat de groei by manlike Mississippy-alligators ophâldt as se 43&amp;nbsp;jier binne en by wyfkes as se 31&amp;nbsp;jier binne.
[[File:American_Alligator_eating_Blue_Crab_2.JPG|left|thumb|250px|In Mississippy-alligator makket in [[swimkrabben|swimkrab]] (''Portunidae''&amp;nbsp;sp.) lytsman.]]

De Mississippy-alligator hat in silinderfoarmich [[lichem (biology)|lichem]] dat fan boppen en ûnderen wat ôfplatte is. De [[poat]]en binne, yn ferhâlding ta de lichemsgrutte, koart en stekke fansiden út ynstee dat se ûnder it lichem pleatst binne, lykas by [[sûchdieren]] it gefal is. De lichemsfoarm ferskilt fan lang en rank oant koart en grou, mooglik troch fariaasjes oangeande dieet en [[klimaat]]. De [[sturt]] is lang, hast like lang as it lichem, en sleept by de [[fuortbeweging]] op lân oer de grûn, mar tsjinnet by it [[swimmen]] as oandriuwing. Hy kin ek as wapen brûkt wurde troch dermei te slaan. De [[foarpoat]]en hawwe fiif [[tean]]nen dy't net ûnderling ferbûn binne, wylst de [[efterpoat]]en fjouwer teannen hawwe mei [[swimflues|swimfluezzen]] dertuskenyn.

Oars as [[echte krokkedileftigen]] hat de Mississippy-alligator in ôfplatte, rûne [[snút]] ynstee fan in smelleren- en kantigenien. Krekt as de [[brilkaaiman]] (''Caiman crocodilus'') hat de Mississippy-alligator in [[bien]]tige [[noas]]râne oan 'e útein fan 'e snút, mar dy is by dit bist minder prominint. Yn harren [[kaken]] beskikke Mississippy-alligators oer 74–80 ûnderskate skerppuntige [[tosk]]en. By jongere eksimplaren binne dy lyts en nulle-eftich, neigeraden dat in yndividu [[folwoeksen]] wurdt, feroaret de foarm fan 'e tosken en wurde se breder en grutter. Dy [[morfology]]ske ûntjouwing fan 'e tosken falt gear mei in ferskowing dy't sa tydlingswei yn it dieet fan 'e bisten plakfynt, fan lytseftige [[fisk]]en en [[ynsekten]] as se noch jong binne, nei gruttere [[proai]]en lykas [[skyldpodden]], [[fûgels]] en [[sûchdieren]] as se folwoeksenens berikke. As de bek sletten is, passe de tosken fan 'e [[boppekaak]] persiis yn útsparrings yn 'e râne fan 'e [[ûnderkaak]]. De tosken yn 'e ûnderkaak wurde hielendal bedutsen troch de boppekaak om't se justjes mear nei binnen ta pleatst binne. 
[[File:LeucisticAlligator.jpg|right|thumb|180px|In [[albinisme|albino]]-alligator yn it [[dieretún|diere]]- anneks [[ferdivedaasjepark]] [[Gatorland]] yn [[Orlando (Floarida)]].]]

De [[spier]]en dêr't de kaken mei sletten wurde, binne tige sterk. By in ûndersyk yn [[2004]] waard fêststeld dat de [[biten|byt]] fan in Mississippy-alligator in krêft fan wol 13.172&amp;nbsp;[[Newton (ienheid)|N]] hawwe kin. Fan alle krokkedileftigen waard allinnich by de [[seekrokkedil]] (''Crocodylus porosus'') in gruttere bytkrêft fêststeld fan oant 16.414&amp;nbsp;N. Nettsjinsteande de krêft fan 'e spieren dy't de kake slute, binne de spieren dy't de kaken iepenje by de Mississippy-alligator (en oare krokkedileftigen) krekt tige swak, sadat in minske se mei de hannen tichthâlde kin of, feiliger, troch der wat tape omhinne te wuoljen.

De [[hûd]] fan 'e Mississippy-alligator bestiet, lykas by alle [[krokkedileftigen]], út keale, [[lear (stof)|leareftige]] [[skob]]ben, dy't fuortsterke binne troch opsteande [[bien]]nene plaatsjes dy't [[osteoderm]]en neamd wurde. Op 'e boppeste [[lichemsdiel]]en ([[snút]], [[kop]], [[nekke]], [[rêch]], [[side (anatomy)|siden]], [[poat]]en en de boppe- en sydkanten fan 'e [[sturt]]) hawwe de skobben in [[kleur]] dy't útinoar rinne kin fan [[oliif (kleur)|oliif]] fia [[brún]] en/of [[griis]] oant [[swart]]. Trochinoar nommen is de Mississippy-alligator ien fan 'e dûnkerst kleure krokkedileftigen. De ûnderste lichemsdielen ([[kiel]], [[boarstkas|boarst]], [[bealch]] en de ûnderkant fan 'e sturt) binne dêrfoaroer folle ljochter kleure, suver [[krêmkleur]]ich. Soms kin it foarkomme dat in yndividu in [[genetysk]]e ôfwiking hat dy't derfoar soarget dat er gjin [[melanine]] oanmeitsje kin, sadat it in [[albinisme|albino]] wurdt, dy't frijwol hielendal krêmkleurich of [[wyt|witich]] is. Sokke bisten binne tige seldsum, mei't se yn it wyld net oerlibje kinne troch kwetsberens foar sawol de [[sinne]] as oare [[rôfdier]]en. Se berikke dêrom inkeld yn finzenskip folwoeksenens.
[[File:AlligatorFL2007.JPG|left|thumb|250px|In Mississippy-alligator oan it [[sinnebaaien]] op in beamstam yn it [[Okefenokeemoeras]] yn súdlik [[Georgia]].]]

==Biotoop==
Mississippy-alligators binne bewenners fan [[moeras]]sen, [[rivier]]en, [[beken]], [[puollen]], [[mar]]ren en troch de [[minske]] oanleine lânskipseleminten lykas [[kanaal (wetterwei)|kanalen]], [[feart]]en en de [[fiver]]s dy't as hindernissen tafoege wurde oan [[golfbaan|golfbanen]]. Ek komme se foar yn [[wetlandprêrje]]s wannear't dat [[lânskip]] foldwaande [[oerflaktewetter]]s hat. It [[wetter]] dêr't se yn libje kin helder of troebel wêze. Hoewol't se dúdlik de foarkar jouwe oan [[swiet wetter]], doarmje se soms ôf nei [[brak wetter]]. Oars as de [[skerpsnútkrokkedil]] (''Crocodylus acutus''), wêrfan't it [[ferspriedingsgebiet]] dat fan 'e Mississippy-alligator yn súdlik [[Floarida]] oerlapet, kin de Mississippy-alligator net oer [[sâlt wetter]] en bejout er him frijwol nea yn [[see]].
[[File:Crocodile_and_Gator_at_Mrazek_Pond_(2),_EVER,_NPSPhoto,_SCotrell,_4-2011_(9255694189).jpg|right|thumb|250px|In Mississippy-alligator (rj.) en in [[skerpsnútkrokkedil]] (''Crocodylus acutus'') lizze fredich njonken inoar te [[sinnebaaien]] yn 'e [[drek]] fan in drûchfallen [[poel]] by Mazrek Pond yn súdlik [[Floarida]].]]

Neffens de útkomsten fan in ûndersyk dat yn 'e [[1970-er jierren]] útfierd waard ûnder Mississippy-alligators yn it noardlik-sintrale part fan Floarida, hâlde mantsjes by 't [[maityd]] fan iepen wetter, wylst wyfkes yn dy tiid fan 't jier sawol iepen wetter as heal tichtgroeide moerassen brûke. By 't [[simmer]] bliuwe de mantsjes yn iepen wetter, wylst de wyfkes har weromlûke yn 'e sompen, dêr't se har nêsten bouwe. Beide [[geslacht (sekse)|geslachten]] ferbliuwe yn it [[winter]]healjier yn tichte sompen. Yn wetlands yn flakke gebieten, lykas de [[Everglades]] yn súdlik [[Floarida]], passe alligators it lânskip oan har eigen behoeften oan troch der iepen puollen te meitsjen dy't lokaal bekendsteane as ''alligator holes'' (&quot;alligatorgatten&quot;). Yn sokke puollen bliuwt wetter stean, sels as yn it [[drûchte|drûge]] seizoen it omlizzende gebiet drûch komt te lizzen.

==Hâlden en dragen==
===Sinnebaaien===
Lykas alle [[reptilen]] binne Mississippy-alligators [[kâldbloedich]]. Dat betsjut dat se [[moarn (deidiel)|moarns]] earst opwaarmje moatte troch te [[sinnebaaien]] ear't se ta gruttere aktiviteit yn steat binne. Ek geandewei de dei komme se út en troch oan lân om troch sinnebaaien noch even op te waarmjen as se yn it kâldere wetter wer ôfkuolle binne. Sinnebaien dogge se ornaris op 'e grûn fan 'e [[wâl]], mar op plakken mei in steile wâl klimme se soms ek wol yn [[beam]]men dy't yn it wetter groeie. Dat wurdt net faak waarnommen, mei't se by fersteuring troch minsken yn ien sprong werom yn it wetter binne, wylst se yn 'e beam better útsicht hawwe en minsken dus fan fierder fuort oankommen sjogge.
[[File:AmericanAlligator77.JPG|left|thumb|300px|De 'hege rin' fan in Mississippy-alligator.]]

===Fuortbeweging===
Yn it wetter [[swimmen|swimt]] de Mississippy-alligator krekt sa't [[fisk]]en dat dogge, troch syn [[bekken (skelet)|bekkenregio]] en [[sturt]] sydlings hinne en wer te bewegen. Dêrby peddelje se ek mei [[efterpoat]]en, dy't tusken de [[tean]]nen mei [[swimflues|swimfluezzen]] tarist binne. By it [[sykheljen]] giet de ynazeme [[lucht]] yn ien fêste rjochting mei in lus troch de [[longen]], en fia itselde paad by it útazemjen wer nei bûten. Troch syn [[spier|bealchspieren]] te brûken kin de Mississippy-alligator boppedat de longen yn syn lichem ferskowe, wat it mulpunt fan syn [[driuwfermogen]] feroaret en helpt by it [[dûken]], boppe wetter kommen en rôljen yn it wetter.

Op it drûge, dêr't de Mississippy-alligator minder goed oanpast is, hat er twa manearen fan [[fuortbeweging]]: de &quot;hege rin&quot; en de &quot;lege rin&quot;. It ferskil wurdt feroarsake troch dat by krokkedileftigen de poaten oan 'e sydkant fan it [[lichem (biology)|lichem]] sitte en net, lykas by [[sûchdieren]], ûnder it lichem pleatst binne. By de &quot;lege rin&quot; wurdt rûn mei de poaten yn 'e 'normale stân', dus fansiden útstekkend. De [[bealch]] komt dêrby mar kwealk fan 'e grûn en de [[sturt]] wurdt yn syn gehiel oer de grûn meisleept. It smyt in oer de side geande, waggeljende foarm fan rinnen op, dy't net wanlyk is oan hoe't [[hagedissen]] en [[salamanders]] har fuortbewege. By de &quot;hege rin&quot; bûcht it bist syn poaten nei ûnderen ta, wat mooglik makke wurdt troch in oanpassing yn it [[ankel]]gewricht. De bealch en it meastepart fan 'e sturt wurde dêrtroch sa'n 20–40&amp;nbsp;[[sm]] fan 'e grûn ôf tild en allinnich de sturtpunt sleept noch oer de grûn. It liket mear op hoe't sûchdieren en [[fûgels]] har fuortbewege, mar it lichem swalket noch hieltyd op in heupwidzjende wize fansiden.
[[File:27alligator2bellow.ogg|right|thumb|250px|It [[brullen]] fan in Mississippy-alligator.]]
[[File:Alligatorhiss.ogg|right|thumb|250px|It [[siizjen]] fan in Mississippy-alligator.]]

===Lûd===
[[Krokkedileftigen]] binne fan alle [[reptilen]] it fokaalst. Ek by de Mississippy-alligator beskikt elts yndividu oer in ferskaat oan roppen, dy't ôfhinklik binne fan [[âldens]], gruttens en [[geslacht (sekse)|geslacht]]. De roppen hawwe ek ferskillende betsjuttings; se kinne bedoeld wêze om in [[territoarium (biology)|territoarium]] ôf te beakenjen, benearing te [[dierlike kommunikaasje|kommunisearjen]], [[konkurrinsje (biology)|konkurrinten]] te bedriigjen en gaadlike [[pearing]]spartners te lokjen.

Jongen bringe al yn it nêst in heechtoanige gjalp fuort dy't de [[mem]] derop wiist dat har [[aai]]en útkomme. Se hawwe ek in piipjende [[alaarmrop]] dy't har letter warskôget as har jongen bedrige wurde, bygelyks troch de oanwêzigens fan oare predators, lykas de [[minske]]. [[Folwoeksen]] Mississippy-alligators kinne [[grânzgjen|grânzgje]], [[siizjen|siizje]], 'hoastje' en [[brullen|brulle]]. De earste trije [[lûd]]en binne bedoeld om soartgenoaten te warskôgjen en har territoarium ôf te setten, mar by it djiptoanich brullen, wêrby't mantsjes soms [[ynfralûd]] brûke, giet it benammen om it oanlokjen fan pearingspartners.
[[File:Crocnest.JPG|left|thumb|250px|In Mississippy-alligatorwyfke mei har jongen yn [[Floarida]].]]

===Kjeldbestindigens===
Foar in [[krokkedileftige]] kin de Mississippy-alligator tige goed oer [[kjeld]]. De skerpsnútkrokkedil, bygelyks, soe by in [[temperatuer]] fan 7&amp;nbsp;[[°C]] al fuortendaliks beswike, nei de boaiem sinke en [[ferdrinke]]. Mar de Mississippy-alligator oerlibbet sokke temperatueren sûnder sichtbere muoite. Troch dy oanpassing hat dizze soarte him folle fierder nei it noarden ta ferspriede kinnen as syn teardere sibben. It is sels sa dat de Mississippy-alligator it fierst fan 'e [[evener]] foarkomt fan alle krokkedileftigen. As de temperatuer by 't [[winter]] ûnder nul sakket en it wetter begjint ticht te [[froast|friezen]], geane alligators yn in soarte fan '[[wintersliep]]' dy't [[brumaasje]] neamd wurdt. Dêrby bliuwe se ûnder wetter mei de sturt yn djip, minder kâld wetter en de [[noaster]]s krekt boppe it wetteroerflak út. Se hâlden in [[wjek]] iisfrij om [[sykhelje]] te kinnen. Der binne gefallen bekend fan alligators dy't mei de snút yn it iis fêstfrearen. Undersyk hat útwiisd dat de lichemstemperatuer fan 'e bisten by sok winterwaar omleech gean kin oant 5&amp;nbsp;[[°C]]. Mar salang't se trochgean kinne mei sykheljen, skypje se dêr neat fan.

===Fuortplanting===
De [[peartiid]] fan 'e Mississippy-alligator falt by 't [[maityd]]. Om gaadlike [[wyfke]]s oan te lokjen, stekke de [[mantsje]]s de [[kop]] skean boppe it wetter út en bûge de [[sturt]] nei boppen ta, sadat inkeld de romp ûnder wetter is. Dan [[brullen|brulle]] se, mei in [[lûd]] dat sa leech fan [[toan]] is dat se it wetter boppe har [[rêch]] dermei opspatte litte. Soks wurdt gauris dien yn groepen dy't 'koaren' neamd wurde, om't ien brullende alligator it brullen fan syn [[konkurrinsje (biology)|konkurrinten]] opropt. Waarnimmers wolle hawwe, it brullen is sa leech fan toan dat it better field wurde kin oan trillings yn 'e [[lucht]] as dat it te [[gehoar|hearren]] is. It brullen hat de [[frekwinsje]] fan 58,27&amp;nbsp;[[Hertz|Hz]], en in koar fan brullende alligators kin (bedoeld of ûnbedoeld) keunstmjittich troch minsken opwekke wurde troch it bespyljen fan in [[tuba]] of it oerfleanen fan in [[strieljager]].
[[File:Alligator_mississippiensis_113744549.jpg|right|thumb|250px|In [[mem]] mei in jong dat boppe op har kop útrêst.]]

Nei't in wyfke in mantsje útsocht hat, fynt de pearing yn it wetter plak. It mantsje hat dêrnei fierders neat mear mei it [[fuortplanting]]sproses te krijen. It wyfke lûkt har werom yn in [[moeras]]sige krite, dêr't se op in drûch lizzend plak in nêst boud fan [[drek]], [[modder]], [[blêd (plant)|blêden]], [[reiden]], [[twiich|twigen]] en oar [[plant]]aardich materiaal. It kin ek yn it wetter oanlein wurde, mar moat dan sa heech opboud wurde dat it eigentlike nêst boppe de wetterline leit. Yn it nêst leit it wyfke 20–50&amp;nbsp;[[aai]]en, dy't [[wyt]] fan [[kleur]] en likernôch sa grut as in [[guozzen|guozze]]-aai binne, mar rûner fan foarm. De aaien wurde bedutsen mei mear [[fegetaasje]], dat opwaarmet neigeraden dat it [[ferrotting]]sproses op gong komt. Troch dy waarmte wurde de aaien [[brieden (fûgels)|útbret]]. 

De krekte [[temperatuer]] bepaalt ek it [[geslacht (sekse)|geslacht]] fan it alligatorjong yn elts yndividueel aai, in ferskynsel dat troch [[soölogen]] [[temperatuerôfhinklike geslachtsdeterminaasje]] neamd wurdt. Ut ûndersiken is oan it ljocht kommen dat in temperatuer ûnder de 31,5&amp;nbsp;[[°C]] of boppe de 34,5&amp;nbsp;°C wyfkes opsmyt, wylst in temperatuer tusken dy beide begrinzgings mantsjes opleveret. Om't de temperatuer yn 'e measte nêsten net oeral gelyk is, komme der yn 'e regel sawol mantsjes as wyfkes út ien-en-itselde nêst fuort. Mar nêsten dy't heger boppe it wetter boud binne, bgl. op in ferhef yn it [[lânskip]] of op in troch minsken oanleine [[seedyk|dyk]], binne waarmer en bringe foar it meastepart of allinnich mar mantsjes fuort, wylst nêsten dy't yn it wetter boud binne, relatyf koel bliuwe en dêrom (hast) allinnich mar wyfkes opleverje.
[[File:Alligator_mississippiensis_baby.jpg|left|thumb|250px|Jongen fan 'e Mississippy-alligator hawwe giele streken oer har [[lichem (biology)|lichem]] dy't har frijwol ûnsichtber meitsjen tusken de [[reiden]].]]

De [[ynkubaasje]]perioade bedraacht by de Mississippy-alligator likernôch 65&amp;nbsp;[[dagen]]. De [[mem]] bliuwt yn dy tiid yn 'e neite fan it nêst omhingjen om it te beskermjen tsjin ynkringers dy't it op 'e aaien foarsjoen hawwe. Hoewol't Mississippy-alligators oer it algemien net ekstreem [[agressyf]] binne, kinne wyfkes dy't in nêst (of jongen) ferdigenje, tige fûleindich út 'e hoeke komme, ek tsjin minsken dy't har nêst sûnder euvelmoed passearje. As de aaien begjinne út te kommen, heart de mem oan 'e heechtoanige gjalpen fan 'e jongen djip yn it nêst dat it safier is. Se komt dan nei it nêst ta en begjint dat fluch mar hoeden út te graven, wêrnei't se de jongen yn har [[bek]] nimt en yn relative feilichheid yn it wetter bringt.

Alligatorjongen binne minuskule replika's fan folwoeksenen, mei njonken de grutte as iennichste ferskil in rige [[giel]]e streken oer it [[lichem (biology)|lichem]] dy't har tusken de reiden en oare opgeande fegetaasje in noch bettere [[skutkleur]] jouwe. De jongen bliuwe de earste tiid yn groepen dy't bewekke wurde troch de mem, mei wa't se yn kontakt bliuwe fia harren gjalpjende roppen. Wat [[fretten]] oangiet, moatte se fuortendaliks al foar harsels soargje troch [[jacht (aktiviteit)|jacht]] te meitsjen op [[ynsekten]] en har [[larve]]n, [[wjirm]]s, lytse [[rivierkreeften]] en lytse [[fisken]]. Neigeraden dat de jongen grutter groeie, wurdt de mem almar [[agresje|agressiver]] foar harren oer, wat harren derta oanset om har te fersprieden. Jonge Mississippy-alligators kinne 7&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;–20&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;[[sm]] yn 't jier groeie. As se in lingte fan 1.80&amp;nbsp;[[meter|m]] berikke, binne se folwoeksen. Mantsjes binne mei 11&lt;sup&gt;&lt;small&gt;1&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;/&lt;sub&gt;&lt;small&gt;2&lt;/small&gt;&lt;/sub&gt;&amp;nbsp;[[jier]] [[geslachtsryp]] en wyfkes mei krapoan 16&amp;nbsp;jier. De [[libbensferwachting]] foar dizze soarte bedraacht 50 oant maksimaal 70&amp;nbsp;[[jier]]. 
[[File:American_Alligator,_Laguna_Atascosa_NWR,_TX_imported_from_iNaturalist_photo_3908367.jpg|right|thumb|250px|In alligatorjong fret in [[súdlike loaihoarskikkert]] (''Rana sphenocephala'') op.]]

==Fretten==
===Jeien===
De [[biten|byt]] fan in Mississippy-alligator is sterk genôch om troch it [[skyld (skyldpodden)|skyld]] fan [[skyldpodden]] hinne te biten. Syn [[tosk]]en binne lykwols ûntwikkele om [[proai]]dieren mei fêst te gripen, mar [[fleis]] kin der net mei losskuord of midstwa snien wurde, lykas mei de tosken fan [[hûneftigen]] en [[kateftigen]], en it kin der alhielendal net mei [[kôgjen|kôge]] wurde, lykas mei de tosken fan minsken. Lytsere proaien wurde dêrom yn ien kear trochslokt, wylst in alligator it fleis fan gruttere proaien losskuort troch hurd yn 'e lingterjochting om syn eigen as te draaien. Yn 'e [[spiermage]] wurde de hiele proaien of grutte hompen fleis troch knetsjen yn lytsere stikjes brutsen. De [[spier]]en yn 'e wand fan dy [[foarmage]] wurde holpen trochdat it fleis dêr teffens bewurke wurdt troch [[gastrolyt|gastroliten]]. Dat binne oer it algemien stiennen dy't de alligator foar dat doel trochslokt hat, mar it kinne ek foarwerpen fan minsklike oarsprong wêze, lykas [[flessedop]]pen. 
[[File:Alligator_consuming_turtle2.jpg|left|thumb|250px|In Mississippy-alligator bepluzet in [[pronkskyldpodden|pronkskyldpod]] (''Pseudemys''&amp;nbsp;sp.).]]

Yn 'e mande mei de [[moeraskrokkedil]] (''Crocodylus palustris'') út [[Súd-Aazje]] is de Mississippy-alligator de iennichste [[krokkedileftige]] wêrby't it [[arkgebrûk by bisten|gebrûk fan ark]] by de [[jacht (aktiviteit)|jacht]] fêststeld is. Dat is by dizze bisten beheind ta de jacht op [[fûgels]] yn 'e [[briedtiid]]. De alligator leit dêrby stokjes dy't gaadlik binne foar it bouwen fan in [[nêst (fûgels)|nêst]] op 'e wâl, deunby it wetter, en wachtet dan mei it hiele [[lichem (biology)|lichem]] (útsein de [[eagen]] en [[noaster]]s) ûnder wetter oant der in fûgel delstrykt om 'e stokjes gear te fandeljen. Op dat stuit sjit alligator út it wetter, grypt de fûgel en fret dy op. Dat [[hâlden en dragen]] waard by in ûndersyk út [[2015]] waarnommen yn twa [[dieretunen]] yn [[Floarida]] en ferskate [[nasjonale parken]] yn [[Louisiana]]. By in oar ûndersyk út [[2019]] slagge it lykwols net om 'e alligators safier te krijen dat se foar it each fan 'e ûndersikers dat keunstke nochris opfierden.

De jachtmetoade dêr't Mississippy-alligators de foarkar oan jouwe as se op it drûge libjende proaien bejeie, is om yn it wetter op 'e loer te lizzen en ûnferwachts en hommels it lân op te sjitten as de proai him deun genôch by it wetter bejout, bygelyks om te [[drinken]]. As se de proai ienris beet hawwe, skuorre se dy yn it wetter om him te [[ferdrinken]]. [[Fisken]] en [[skyldpodden]] wurde al [[swimmen]]d yn it wetter bejage. [[Folwoeksen]] alligators bejouwe har ek oan lân om op it drûge libjende proaien te snippen. Dat dogge se benammen by [[nacht]] as it waarm oant tige waarm is. In oanfal op in proai kin dêrby wol 50&amp;nbsp;[[meter|m]] fan 'e wetterkant ôf plakfine. Faak leit de alligator dêrby ferskûle yn 'e [[ûndergroei]] te wachtsjen oan 'e râne fan in bistepaadsje oant der in gaadlike proai foarbykomt. 
[[File:American_Alligator,_Chambers_County,_TX,_USA_imported_from_iNaturalist_photo_303450133.jpg|right|thumb|250px|In Mississippy-alligator fret in [[Floaridakaaimansnoek|Floarida-kaaimansnoek]] (''Lepisosteus platyrhincus'') op.]]

Ut ûndersiken út [[1998]] en [[2014]] die bliken dat Mississippy-alligators soms oan mienskiplik jeien dogge. Sa waard waarnommen dat in groep fan wol sechstich alligators him sammele yn ien mar en in heale sirkel fan [[igge]] nei igge foarme. Dêrnei dreaune se de fisken binnen dy't heale sirkel troch feriene ynspanning hieltyd tichter nei de wâl ta, dêr't soartgenoaten wachten om 'e fisken te ferslinen. By dy gearwurking wiene der dus twa funksjes: opdriuwers en fangers, en alle belutsen alligators kamen oan bar yn beide posysjes.

===Fretten===
De Mississippy-alligator is in [[rôfdier|toprôfdier]] yn syn hiele [[ferspriedingsgebiet]]. It is in [[opportunist]]yske jager dy't grypt wat der beskikber is. Alligatorjongen frette [[slakken]], [[spinnen (bisten)|spinnen]], [[wjirm]]s en de [[larve]]n fan [[ynsekten]]. Neigeraden dat se grutter wurde komme dêr lytse [[fisken]] en [[kikkerts]] by. It dieet fan [[folwoeksen]] yndividuën bestiet út in wiidweidich ferskaat oan [[proai]]en: [[wringeleazen]], lykas [[kreefteftigen]] en [[moksels]]; gruttere [[fisken]], lykas de [[forelbears]] (''Micropterus nigricans''), de [[bûnte kaaimansnoek]] (''Lepisosteus oculatus'') en de [[kanaalmarfal]] (''Ictalurus punctatus''); [[amfibyen]], lykas de [[súdlike loaihoarskikkert]] (''Rana sphenocephala'') en de [[Amerikaanske griene beamkikkert]] (''Dryophytes cinereus''); [[skyldpodden]], lykas de [[giele drekskyldpod]] (''Kinosternon flavescens'') en de [[bytskyldpod]] (''Chelydra serpentina''); [[slangen]], lykas de [[wettermokkasin]] (''Agkistrodon piscivorus'') en de [[Floaridawettermokkasin]] (''Agkistrodon conanti''); [[fûgels]], lykas de [[Amerikaanske ielreager]] (''Ardea herodias''), de [[lytse ielreager]] (''Egretta caerulea''), de [[kealkopearrebarre]] (''Mycteria americana''), de [[Amerikaanske markol]] (''Fulica americana''), de [[Amerikaanske reidhin]] (''Gallinula galeata'') en ferskate soarten [[einfûgels]] (''Anatidae''&amp;nbsp;spp.); en [[sûchdieren]], lykas de [[muskusrôt]] (''Ondatra zibethicus '') en de [[waskbear]] (''Procyon lotor''). 
[[File:Gator_and_Python.jpg|left|thumb|250px|In Mississippy-alligator deadet in [[Birmeeske pyton]] (''Python bivittatus''), dy't de alligator op syn beurt besiket te wjirgjen.]]

De measte proaien fan 'e Mississippy-alligator binne oansjenlik lytser as hysels. Fan en ta falle ek gruttere bisten ta proai oan dizze jager. Foarbylden binne it [[wytsturthart]] (''Odocoileus virginianus''), de [[reade lynks]] (''Lynx rufus''), de [[poema]] (''Puma concolor'') en de [[Amerikaansk swarte bear]] (''Ursus americanus''). It is seldsum dat in Mississippy-alligator sokke bisten deadet en ferslynt, mar der binne dokumintearre gefallen fan bekend, dat it komt inkeld wolris foar. De Mississippy-alligator wurdt ek neamd as in [[predator]] fan 'e [[Karibyske lamantyn]] (''Trichechus manatus''), mar dêr bestiet mar in hiel lyts bytsje bewiis foar. Wol binne der fjouwer dokumintearre gefallen bekend fan in Mississippy-alligator dy't in [[haai]] of in [[roggen|roch]] oanfoel en opfriet. De belutsen proaisoarten wiene by dy gefallen de [[kaphammerhaai]] (''Sphyrna tiburo''), de [[sitroenhaai]] (''Negaprion brevirostris''), de [[ferpleechsterhaai]] (''Ginglymostoma cirratum'') en de [[Atlantyske pylroch]] (''Hypanus sabinus'').

Soms komt it foar dat Mississippy-alligators [[húsdier]]en lykas [[hûn]]en en [[kat]]ten, en [[lytsfee]], lykas [[skiep]], [[geit]]en of [[keal (ko)|keallen]] opfrette. Op it menu steane ek ferskate bisten dy't yn 'e súdeastlike Feriene Steaten [[ynvasive eksoat]]en binne, lykas de [[beverrôt]] (''Myocastor coypus'') út [[Súd-Amearika]], it [[everswyn]] (''Sus scrofa'') út [[Jeraazje]], de [[nylgau]] (''Boselaphus tragocamelus''), in [[antilope]]soarte fan it [[Yndysk subkontinint]] dy't yn 'e [[1920-er jierren]] yn súdlik [[Teksas]] as jachtwyld yntrodusearre waard, en de [[Birmeeske pyton]] (''Python bivittatus''), wêrfan't yn 'e iere [[2000-er jierren]] in libbensfetbere [[populaasje (biology)|populaasje]] ûntsnapte nei of loslitten waard yn de [[Everglades]] fan súdlik [[Floarida]]. [[Predaasje]] troch Mississippy-alligators is nei alle gedachten ien fan 'e wichtichste faktoaren dy't de oars ûnbeheinde populaasjegroei fan 'e beverrôt yn súdlik [[Louisiana]] en fan 'e Birmeeske pyton yn 'e Everglades yn 'e besnijing hâldt. 
[[File:Gator_Eats_Pond_Apple,_NPSPhoto_(9099194321).jpg|right|thumb|250px|In Mississippy-alligator makket in sompsoerpûde lytsman, de [[frucht (plant)|frucht]] fan 'e [[sompsoerpûdbeam]] (''Annona glabra'').]]

By in ûndersyk út [[2013]] kaam oan it ljocht dat de Mississippy-alligator ek wol [[frucht (plant)|fruchten]] fret, nei't men oannimme mei benammen guon dy't fan 'e [[beam]] yn it wetter fallen binne. Yn 'e [[mage]]n fan alligators waarden û.o. [[wylde drúf|wylde druven]], [[flearbei]]en en [[sitrusfrucht]]en oantroffen. Dizze ûnferwachte ûntdekking hat laat ta it besef dat alligators ek in wichtige rol spylje by it fersprieden fan 'e [[sied (plant)|sieden]] fan beskate fruchtdragende [[plant]]en. As der oars gjin gaadlik fretten beskikber is, nimme Mississippy-alligators soms ek wol har taflecht ta it opromjen fan [[ies (kadaver)|ies]].

==Natuerlike fijannen==
In [[folwoeksen]] Mississippy-alligator hat mar in hiel lyts bytsje [[rôfdier|natuerlike fijannen]]. Nûmer ien is datoangeande fansels de [[minske]]. Ek gruttere [[haaien]] fersline yn 'e kustkontreien fan [[Floarida]] wolris in alligator. Itselde is bekend fan 'e [[Birmeeske pyton]] (''Python bivittatus''), dy't yn 'e [[Everglades]] fan súdlik Floarida in [[ynvasive eksoat]] is. Alligatorjongen binne fansels folle kwetsberder as folwoeksen yndividuën, en steane op it menu fan grutte [[wetterfûgel]]s lykas [[reagers]], [[reiddompen]], [[Amerikaanske woffer|woffers]] en [[earrebarren]], en ek fan 'e [[waskbear]] (''Procyon lotor''), de [[poema]] (''Puma concolor'') en grutte [[fisken]]. Ek [[kannibalisme]] fan jongen troch net-besibbe folwoeksen alligators komt foar.
[[File:American_Alligator,_Big_Cypress_National_Preserve,_Ochopee,_FL,_US_imported_from_iNaturalist_photo_345267533.jpg|left|thumb|250px|In Mississippy-alligator yn it [[Nasjonaal Wyldreservaat Big Cypress]] yn súdlik [[Floarida]] fret in [[Amerikaanske ielreager]] (''Ardea herodias'') op.]]

==Status==
De Mississippy-alligator hat de [[IUCN-status]] fan &quot;net bedrige&quot;, mei't er yn syn útstrutsen [[ferspriedingsgebiet]] noch rûnom foarkomt en om't de [[populaasje (biology)|populaasje]] stabyl liket te wêzen mei sels in opgeande trend. Dat hat lykwols net altyd sa west. [[Histoarysk]] hie dit bist swier te lijen ûnder [[oerbejaging]] troch de [[minske]], foar de [[hûd]], dêr't in djoere foarm fan [[lear (stof)|lear]] fan makke waard, en dêrnjonken ek foar it [[fleis]] en gewoan om't alligators as skealik [[ûngedierte]] beskôge waarden. 

Yn 'e midden fan 'e [[tweintichste iuw]] wie it tal Mississippy-alligators dêrtroch sa bot ôfnommen, dat it bist yn [[1967]] as in [[bedrige soarte]] oanmurken waard ûnder in [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[wet]] dy't in foarrinder wie fan 'e [[Wet op 'e Bedrige Soarten]] út [[1973]]. Beskermjende maatregels en de oprjochting fan fokkerijen fan Mississippy-alligators dy't yn 'e fraach nei lear foarseagen sadat de [[streuperij]] fan wylde bisten net mear leanne, hiene sa'n geunstich effekt, dat de soarte al yn [[1987]] syn bedrige status wer ferlear, om't er doe wer as 'feilich' beskôge wurde koe. Nettsjinsteande dat is de Mississippy-alligator opnommen yn Taheakke&amp;nbsp;II fan it [[CITES]]-[[ferdrach]], dat it near leit op 'e ynternasjonale [[hannel]] yn (dielen fan) 'e neamde bisten. 
[[File:GilletteAlligatorWrestling.jpg|right|thumb|250px|[[Alligatorwrakseljen]].]]

==Mississippy-alligators en minsken==
===Symboal===
De Mississippy-alligator is it offisjele [[list fan steatsreptilen fan Amerikaanske steaten|steatsreptyl]] fan trije [[Amerikaanske steaten]]: [[Floarida]], [[Louisiana]] en [[Mississippy (steat)|Mississippy]]. De [[sport]]teams fan 'e [[Universiteit fan Floarida]] steane sûnt [[1911]] bekend as de [[Floarida Gators]] (''gator'' is in [[Súdlik Amerikaansk-Ingelsk]]e ferkoarte foarm foar ''alligator''). 

===Alligatorwrakseljen===
Sûnt de [[1880-er jierren]] is [[alligatorwrakseljen]] in foarm fan [[fermaak]], dy't sûnt de ein fan 'e [[tweintichste iuw]] almar kontroversjeler wurden is troch [[krityk]] fan [[bisterjochten|bisterjochte]]-[[aktivist]]en. It waard oarspronklik troch de [[Seminoalen]], de lânseigen [[Yndianen|Yndiaanske]] bewenners fan 'e [[Everglades]] fan súdlik [[Floarida]], betocht om [[jild|finansjeel]] wizer wurde te kinnen fan it tanimmende [[toerisme]]. Ek tsjintwurdich is it mank toeristen noch [[populêr]]. By alligatorwrakseljen lit in trainer in 'nuete' alligator alderhanne oanlearde keunstkes dwaan, mei as bekendste en gefaarlikste 'trúk' dat de trainer syn [[holle]] yn 'e iepensteande bek fan 'e alligator pleatst. Soks giet net altyd goed, ek al is de alligator traind om it ta te litten.
[[File:American_alligator_swimming.jpg|left|thumb|180px|In [[swimmen]]de Mississippy-alligator.]]

===Alligatorfokkerijen===
It [[alligatorfokkerij|fokken fan alligators]] foar de alligatorlearyndustry is hjoed oan 'e dei in lukrative en groeiende sektor fan 'e [[ekonomy]] yn [[Floarida]], [[Louisiana]], [[Georgia]] en [[Teksas]]. Yn dy fjouwer steaten wurde jiers trochinoar 45.000 alligatorhûden produsearre, dy't elts sa'n [[$]]300 [[opbringst (jild)|opbringe]]. Fan 'e [[hûd]] wurdt [[lear (stof)|lear]] makke, dat brûkt wurdt foar de produksje fan [[skuon]], [[learzens]], [[mulrym|mulrimen]], [[beurs (jildponge)|beurzen]], [[hântaske]]s, ensfh. De rest fan 'e bisten wurdt net weismiten, want ek de merk foar [[fleis|alligatorfleis]] is groeiende. Jierliks giet dêr sa'n 140.000&amp;nbsp;[[kg]] yn om.

===Oanfallen op minsken===
De Mississippy-alligator is in grut en gefaarlik [[rôfdier]], dat beslist by steat is en deadzje in [[minske]]. In [[biten|byt]] fan in alligator is in earnstige [[ferwûning]], net inkeld troch de bytkrêft fan it bist, mar ek troch de smoargens yn 'e bek, dy't ta slimme [[ynfeksje]]s liede kin. Sels mei [[genêskunde|medyske]] help kin in byt dy't op himsels net deadlik is, dêrtroch dochs noch [[dea|fataal]] blike.
[[File:Alligator_mississippiensis_defensive.jpg|right|thumb|250px|It wiid iepenhâlden fan 'e [[bek]] is by Mississippy-alligators in teken dat it bist him bedrige fielt.]]

Nettsjinsteande dat alles binne oanfallen fan Mississippy-alligators op minsken seldsum. Minsken lykje foar alligators simpelwei net op it menu stean, oars as foar grutte [[krokkedillen]], lykas de [[Nylkrokkedil]] (''Crocodylus niloticus'') fan [[Afrika]] en de [[seekrokkkedil]] (''Crododylus porosus'') fan [[Súdeast-Aazje]] en [[Oseaanje]], dy't beruchte [[minskesliner]]s binne. Mississippy-alligators binne ek folle minder [[agressyf]] foar minsken oer. By de oanfallen dy't wól foarkomme, giet it faak om in fersin, wêrby't de alligator in swimmer yn troebel wetter oansjocht foar in [[proaidier]], of om [[wyfke]]s dy't nêsten of jongen ferdigenje. 

Sûnt [[1948]] hawwe der 257 dokumintearre oanfallen fan Mississippy-alligators op minsken west, wêrfan't 23 resultearren yn 'e [[dea]] fan (ien fan) 'e belutsen minsken. Yn 'e tritich jier fan [[1970]] oant en mei [[2000]] kamen der mar 9 minsken om troch alligatoroanfallen, mar yn 'e sân jier fan [[2001]] oant en mei [[2007]] wiene der 12 fan sokke stjergefallen. Dat it tal oanfallen fan Mississippy-alligators op minsken en it tal minsken dat dêrby omkomt tanimt, komt trochdat, benammen yn súdlik Floarida, hieltyd mear minsken har nei wenjen sette op lân dat eins alligatorhabitat is. Minsken komme sadwaande tsjintwurdich folle mear mei alligators yn kontakt as dat se yn it ferline diene.

==Undersoarten==
De Mississippy-alligator is in [[monotypyske soarte]], wat betsjut dat der gjin [[ûndersoarte]]n erkend wurde.

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/American_alligator ''References'', op dizze side].
----
{{commonscat|Alligator mississippiensis}}
}}

[[Kategory:Krokkedillesoarte]]
[[Kategory:Echte alligator]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>pc6gcph3dv4cnrtwvc884ectdr9oub6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Griiskopdûker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193464</id>
    <revision>
      <id>1238692</id>
      <parentid>1238504</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T08:04:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Namme skaai oanpast.</comment>
      <origin>1238692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4805" sha1="hdyb31ylr5yzrt9wqkf9tb60ay4uw3o" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = griiskopdûker
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Hoary-headed Grebe 0A2A6268.jpg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[griiskopdûkers]] (''Poliocephalus'')
|Wittenskiplike namme= Poliocephalus poliocephalus
|Beskriuwer, jier= [[William Jardine (natuerwittenskipper)|Jardine]] &amp; [[Prideaux John Selby|Selby]], 1827
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
----
|lânkaart = [[Ofbyld:Hoary-headead grebe (Poliocephalus poliocephalus) range map.png|250px]] 
}}
De '''griiskopdûker''' (''Poliocephalus poliocephalus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De soarte briedt yn it suden fan [[Austraalje]] en oerwinteret op it hiele eilân [[Tasmaanje]]. De fûgel hat syn namme te tankjen oan 'e sulverwite streken op syn swarte kop. Yn Austraalje is it in algemiene soarte, mei in populaasje fan likernôch 500.000 fûgels. Syn leefgebiet liket op dat fan it [[Australysk dûkerke]].

== Skaaimerken ==
De griiskopdûker is in frij lytse dûker, dy't donkergriis en wyt fan kleur is. Hy hat in brún each, in swarte plak ûnder it kin en in smelle swarte streek oer de efterkant fan 'e hals. Yn 'e briedtiid hat it fearrekleed fan folwoeksen fûgels griiswite streken oer de hiele kop. Jongen hawwe in wyt kin en in wite kiel en in streke antlit.

It mantsje hat twa fearrekleedfazen. Nei de briedtiid ferliest er it bêzjebrune boarst en de wite streken op 'e kop en dan is er meastentiids te werkennen oan 'e brede swarte streek oer de efterkant fan 'e hals.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Hoary-headed grebe (Poliocephalus poliocephalus) non breeding Adelaide.jpg|net briedende griiskopdûker
Poliocephalus poliocephalus RB.jpg|briedkleed
Hoary-headed Grebe chick, Lake Yando.jpg|pyk
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding en leefgebiet ==
De griiskopdûker komt foar yn alle steaten en [[Territoarium|territoaria]] fan [[Austraalje]]. Yn 'e drûge sintrale gebieten fan Austraalje ûntbrekt er oer it generaal. De griiskopdûker is meastentiids ek fierder fan 'e kust ôf te finen en op grutte iepen wetters, lykas estuaria fan brak wetter of swiet wetter. Ek yn smout kustwetter komt er foar. De soarte wurdt bytiden ek yn [[Nij-Seelân]] sjoen, mar is dêr folle minder algemien as yn Austraalje.

=== Iten ===
De griiskopdûker yt lytse wetterdierkes en lidpoatigen, dy't er meast oerdeis troch djip te dûken fangt. As der net folle ljocht is siket er ek iten op it wetteroerflak.

=== Briedtiid ===
Griiskopdûkers briede fan augustus oant jannewaris. De nêsten binne driuwende platfoarms fan wetterplanten, dy't lykje op dy fan it [[Australysk dûkerke]]. Se lizze meastentiids in ein fan 'e igge ôf, tusken reid of oare wetterplanten, dêr't se oan fêstmakke wurde en foar in part troch stipe wurde.

Boppe-op it nêst sit in ûndjippe útholling dy't mar krekt boppe it wetter útkomt, sadat de aaien yn wetter of focht lizze. As de briedende âlder it nêst ferlit, wurde de aaien ferburgen ûnder stikjes wiete begroeiïng, sadat it nêst leech liket. Yn 'e folle sinne bliuwe de bedutsen aaien waarm en fochtich en kinne se in skoft sûnder tafersjoch bliuwe.

De aaien binne ovaal en wyt, mar krije al gau in brúnige okerkleur troch it fochtige plantemateriaal. In lechsel bestiet yn 'e regel út twa oant fiif aaien. De briedtiid duorret 20 oant 24 dagen. De aaien binne likernôch 39 × 27 millimeter grut.

== Status ==
Mei in grut ferspriedingsgebiet en gjin oanwizings foar in wichtige efterútgong fan 'e populaasje wurdt de soarte troch de [[IUCN]] klassifisearre as net bedrige (''Least Concern''). Neffens in rûzing fan 2024 bestiet de populaasje út 16.600 - 670.000 folwoeksen fûgels

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hoary-headed-grebe-poliocephalus-poliocephalus BirdLife, oproppen 16 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/hohgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 16 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/hohgre1/L1900833?continue eBird, oproppen 16 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Poliocephalus poliocephalus}}
}}
{{DEFAULTSORT:Griiskopduker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Griiskopdûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Austraalje]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>hdyb31ylr5yzrt9wqkf9tb60ay4uw3o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nijseelânske dûker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193467</id>
    <revision>
      <id>1238691</id>
      <parentid>1238507</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T08:02:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Namme skaai oanpast.</comment>
      <origin>1238691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6139" sha1="ece5989h18ndk4bopz6dqhtudokuapw" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Nijseelânske dûker
|Ofbyld   = [[Ofbyld:New Zealand Grebe at Queen Elizabeth Park, Kapiti Coast (cropped).jpg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[griiskopdûkers]] (''Poliocephalus'')
|Wittenskiplike namme= Poliocephalus rufopectus
|Beskriuwer, jier= [[George Robert Gray|Gray]], 1843
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = 
}}
De '''Nijseelânske dûker''' (''Poliocephalus rufopectus'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]], dy't allinnich op [[Nij-Seelân]] foarkomt.

== Taksonomy ==
''Poliocephalus rufopectus'' waard oarspronklik troch de Ingelske [[ornitolooch]] [[George Robert Gray]] beskreaun as ''Podiceps rufopectus'' G.R.Gray, 1843, binnen it [[subskaai]] ''Poliocephalus''. It type-eksimplaar waard op Nij-Seelân sammele troch de Britske [[botanikus]] en wittenskiplike samler [[Andrew Sinclair]].

''Poliocephalus rufopectus'' is ien fan 'e twa soarten yn it skaai [[griiskopdûkers]] (''Poliocephalus''). De oare is de [[griiskopdûker]] (''Poliocephalus poliocephalus''), dy't lânseigen is yn Austraalje mar ek wol yn Nij-Seelân sjoen wurdt.

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;250x&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
New Zealand Grebe 0A2A0558.jpg|folwoeksen fûgel
4-6 weeks old New Zealand dabchick chick swimming.jpg|juvenyl
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Skaaimerken ==
De Nijseelânske dûker hat in donkerbrún fearrekleed, in lytse swarte kop mei fine sulveren fearkes, in swart, spits snaffeltsje en karakteristike giele eagen. Hy wurdt likernôch 29 sintimeter lang en weaget likernôch 250 gram.

Fûgels bûten de briedtiid hawwe in bleker fearrekleed. Wyfkes binne oer it generaal wat lytser as mantsjes en hawwe in wat koartere snaffel.

== Fersprieding en leefgebiet ==
De Nijseelânske dûker libbet benammen op ûndjippe swietwettermarren, puollen en ynhammen dy't yn 'e lijte lizze.

Hjoed-de-dei komt de soarte benammen foar op it [[Noardereilân (Nij-Seelân|Noardereilân]], dêr't er wiid ferspraat is oer de kustmarren oan 'e westkust, fan [[North Cape]] oant [[Pukekohe]], en fan [[Taranaki]] oant [[Paraparaumu]]. Ek komt er foar op puollen fan it [[Fulkanysk Plato fan it Noardereilân]], yn [[Gisborne]], [[Hawke's Bay]] en de [[Wairarapa]].

Eartiids kaam de soarte ek foar op 'e leechlânmarren fan it [[Súdereilân]], mar yn 'e 19e iuw gie de populaasje dêr om ûnbekende redenen hurd efterút. De lêste reguliere waarnimming fan in briedende populaasje op it Súdereilân wie yn 1941. Yn 2012 briedde der foar it earst sûnt in hiel skoft wer in pear by [[Takaka]].

== Hâlden en dragen ==
Dizze swietwetterdûkers fleane yn 'e regel allinnich nachts. Oerdeis binne se altiten op it wetter te finen: se swimme en dûke geregeld om iten te sykjen. As se oerdeis yn gefaar komme of fersteurd wurde, fleane se net fuort, mar swimme of dûke se fuort.

Yn 'e hjerst en by 't winter komme se foar yn groepen, wylst se yn 'e briedtiid benammen yn [[Monogamy|monogame]] pearen sjoen wurde. Se binne [[Territoarium|territoriaal]] en kinne agressyf op ynkringers reagearje. De soarte is oars frij stil, mar lit yn 'e briedtiid en by noed koarte roppen hearre.

=== Iten ===
It iten bestiet benammen út wetterynsekten en harren larven, en ek út lytse weakdieren lykas swietwetterslakken. Gruttere proaien, lykas fisken en swietwetterkreeften, wurde soms ek fretten.

It koarte, spitse snaffeltsje is oanpast oan it foar it grutste part út [[Wringeleazen|wringeleaze]] dieren besteande dieet. De proai wurdt by it dûken ûnder wetter fongen, mar kin ek fan it wetteroerflak oppikt wurde.

=== Briedtiid ===
[[Ofbyld:New Zealand dabchick pair swimming and foraging with chicks on back.jpg|thumb|left|Fûgel mei pyk op 'e rêch.]]
De briedtiid rint fan juny oant maart. In pear leit yn 'e regel twa oant trije aaien, dy't troch sawol it mantsje as it wyfke 22 oant 23 dagen bebret wurde.

It nêst wurdt foar it grutste part makke fan begroeiïng út 'e omkriten, wêrûnder driuwend plantemateriaal. De jongen binne [[Nêstbliuwers en nêstflechters|nêstflechters]]. Hoewol't se de earste wiken noch net fleane kinne, kinne se wol swimme en dûke.

Beide âlden helpe by it grutbringen en fuorjen fan 'e jongen oant sa'n 70 dagen nei it útkommen. Oant it folwoeksen fearrekleed ûntwikkele is, hawwe de jongen ûnregelmjittige streken op 'e kop en hals en is de snaffel swart.

== Status en bedrigingen ==
De Nijseelânske dûker is [[Endemisme|endemysk]] op Nij-Seelân en komt tsjintwurdich allinnich noch op it Noardereilân foar. Yn 1994 klassifisearre de [[IUCN]] de soarte as bedrige (''Endangered''). Troch beskerming en behear fan it leefgebiet is de populaasje de lêste tiid tanommen oant in pear tûzen fûgels. Yn 2016 waard de status feroare nei gefoelich (''Near Threatened'') en yn 2022 nei net bedrige (''Least Concern'').

Ek minsklike aktiviteiten hawwe tsjintwurdich in posityf effekt. Keunstmjittige leefgebieten, lykas it oanlizzen fan puollen troch boeren foar it fee, hawwe it biotoop fan 'e soarte fergrutte. Hoewol't de populaasje noch relatyf lyts is, wurdt tocht dat dy net mear efterútgiet.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/search?search=Poliocephalus%20rufopectus BirdLife, oproppen 25 july 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/nezgre1/cur/introduction Birds of the World, oproppen 25 july 2026.]
* [https://ebird.org/species/nezgre1/NZ-HKB?continue eBird, oproppen 25 july 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Poliocephalus rufopectus}}
}}
{{DEFAULTSORT:Nijseelanske duker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Griiskopdûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Nij-Seelân]]</text>
      <sha1>ece5989h18ndk4bopz6dqhtudokuapw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oerlis:Krún</title>
    <ns>1</ns>
    <id>193505</id>
    <revision>
      <id>1238634</id>
      <parentid>1238605</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>/* Krún of plasse */ Antwurd</comment>
      <origin>1238634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1227" sha1="sn3umvn9kbcsvoleyf9cmm8erj9ngv5" xml:space="preserve">== Krún of plasse ==

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], soe soks net better &quot;plasse&quot; hjitte. Krún is ek geef-Frysk, mar fan wêr't ik weikaam, waard &quot;plasse&quot; almeast sein, lykas fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e plasse&quot;. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 17 aug 2026, 02.04 (CEST)

:{{Ping|Kneppelfreed}} Ja, dat sizze wy hjir op 'e Klaai ek wol. Mar dêrby betsjut &quot;plasse&quot; net fan ''kruin'', mar fan ''schedel''. Ik haw it Frysk Hânwurdboek der nochris eefkes op neislein; dêr wurdt by &quot;plasse&quot; de betsjutting jûn &quot;boppeste, min ofte mear rûne part fan 'e holle dat de harsens omslút&quot;. Ik tink dat it ferskil hjir sit yn dat lêste part: &quot;dat de harsens omslút&quot;, want de krún is allinnich mar in stikje fan it oerflak fan 'e boppekant fan 'e holle. Oars sein: de harsens sitte yn 'e plasse, mar net yn 'e krún. Dêrom kinne je ek sizze fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e harsens?&quot; en &quot;Hoe krijst dat no yn 'e plasse?&quot;, mar net fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e krún?&quot; Dus &quot;plasse&quot; en &quot;krún&quot; binne twa ferskillende dingen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 17 aug 2026, 21.27 (CEST)</text>
      <sha1>sn3umvn9kbcsvoleyf9cmm8erj9ngv5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238684</id>
      <parentid>1238634</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T06:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>/* Krún of plasse */ Antwurd</comment>
      <origin>1238684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1444" sha1="jd2kolpig5w21jnms7ncvoqeffai5jo" xml:space="preserve">== Krún of plasse ==

@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], soe soks net better &quot;plasse&quot; hjitte. Krún is ek geef-Frysk, mar fan wêr't ik weikaam, waard &quot;plasse&quot; almeast sein, lykas fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e plasse&quot;. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 17 aug 2026, 02.04 (CEST)

:{{Ping|Kneppelfreed}} Ja, dat sizze wy hjir op 'e Klaai ek wol. Mar dêrby betsjut &quot;plasse&quot; net fan ''kruin'', mar fan ''schedel''. Ik haw it Frysk Hânwurdboek der nochris eefkes op neislein; dêr wurdt by &quot;plasse&quot; de betsjutting jûn &quot;boppeste, min ofte mear rûne part fan 'e holle dat de harsens omslút&quot;. Ik tink dat it ferskil hjir sit yn dat lêste part: &quot;dat de harsens omslút&quot;, want de krún is allinnich mar in stikje fan it oerflak fan 'e boppekant fan 'e holle. Oars sein: de harsens sitte yn 'e plasse, mar net yn 'e krún. Dêrom kinne je ek sizze fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e harsens?&quot; en &quot;Hoe krijst dat no yn 'e plasse?&quot;, mar net fan &quot;Hoe krijst dat no yn 'e krún?&quot; Dus &quot;plasse&quot; en &quot;krún&quot; binne twa ferskillende dingen. [[Meidogger:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|Ieneach fan &amp;#39;e Esk]] ([[Meidogger oerlis:Ieneach fan &amp;#39;e Esk|oerlis]]) 17 aug 2026, 21.27 (CEST)
::@[[Meidogger:Ieneach fan 'e Esk|Ieneach fan 'e Esk]], okee, tanke foar de útlis. No begryp ik it better. [[Meidogger:Kneppelfreed|Kneppelfreed]] ([[Meidogger oerlis:Kneppelfreed|oerlis]]) 18 aug 2026, 08.49 (CEST)</text>
      <sha1>jd2kolpig5w21jnms7ncvoqeffai5jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genealogy fan it Hûs Sirksena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193506</id>
    <revision>
      <id>1238635</id>
      <parentid>1238607</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Genealogy Sirksena]] omneamd ta [[Genealogy fan it Hûs Sirksena]]: bytsje minder yn tillegramstyl</comment>
      <origin>1238607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10049" sha1="dovxqu8ekkabklzb4govoybp2vhwsf2" xml:space="preserve">Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].

# Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]]
## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]]
### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum)
### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan Westerhusen
### (II.) [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] (1408–1466), ⚭ [[Theda Ukena]] (1432–1494), dochter fan [[Uko Fokkena]] (1408–1432)
#### [[Heba fan Eastfryslân]] (1457–1492), ⚭ greve Erik fan Schaumburg (1420–1492)
#### Gela (1458–1497)
#### [[Enno I fan Eastfryslân|Enno I]] (1460–1491), ferdronken
#### [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]] (1462–1528), ⚭ 1498 [[Elisabeth fan Rietberg]] (1483–1512), dochter fan [[Jehan I fan Rietberg]] (1450–1516)
##### Gela Alrika († 1559), ⚭ 1549 Alrikus fan Schatteburg (1488/1490–1570)
###### Ybelingh (1559–??)
##### [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] († 1540), 1528–1540 greve fan Eastfryslân, ⚭ 1530 [[Anna fan Aldenburch]] (1501–1575), dochter fan greve [[Jehan V fan Aldenburch]] (1460–1526)
###### [[Elisabet fan Eastfryslân]] (1531–1555), ⚭ 1553 greve Jehan V fan Schaumburg (1512–1560), soan fan greve Jobst I fan Schaumburg (1483–1531)
###### [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] (1532–1599), ⚭ 1559 [[Katarina fan Sweden (1539–1610)]], dochter von [[Gustaaf I fan Sweden|Gustaaf I Wasa]] (1496–1560), kening fan Sweden
####### Margarete (1560–1588)
####### [[Anna fan Eastfryslân]] (1562–1621), ⚭ (I) 1583 karfoarst [[Loadewyk VI fan de Palts]] (1539–1583); ⚭ (II) 1585 markgreve Ernst Freark fan Baden-Durlach (1560–1604); ⚭ (III) 1617 [[Julius Hindrik fan Saksen-Lauenburg)]] (1586–1665)
####### [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625), greve fan Eastfryslân (1599–1625), ⚭ (I) 1581 [[Walburga fan Rietberg]] (1556–1586), dochter fan greve [[Jehan II fan Rietberg]] († 1562); ⚭ (II) 1598 [[Anna fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf (1575–1610)]], dochter fan hartoch Adolf I fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf) (1526–1586)
######## (I.) [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Catharina]] (1582–1618), ⚭ 1601 har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625)
######## (I.) [[Agnes fan Eastfryslân]] (1584–1616), ⚭ 1603 foarst [[Gundaker fan Lychtenstein]] (1580–1658)
######## (I.) Jehan Edzard (1586–1586)
######## (II.) Edzard Gustaaf (1599–1612)
######## (II.) [[Kristina Sofia fan Eastfryslân]] (1609–1658), ⚭ 1632 lângreve Filips III fan Hessen-Butzbach (1581–1643)
######## (II.) [[Anna Marija fan Eastfryslân]] (1601–1634), ⚭ 1622 hartoch Adolf Freark I fan Meklenburch (1588–1658)
######## (II.) [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] (1602–1628), greve fan Eastfryslân (1625–1628)
######## (II.) [[Ulrik II fan Eastfryslân|Ulrik II]] (1605–1648), greve fan Eastfryslân (1628–1648); ⚭ 1631 [[Juliana fan Hessen-Darmstadt]] (1606–1659), dochter fan lângreve Loadewyk V fan Hessen-Darmstadt (1577–1626)
######### [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] (1632–1660), foarst fan Eastfryslân (1651-1660), ⚭ 1656 [[Justine Sofia fan Barby]] (1636–1677), dochter fan greve Albrecht Freark I fan Barby-Mühlingen
########## [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1657–1715)
########## [[Sofia Wilhelmina fan Eastfryslân]] (1659–1698), ⚭ 1695 Kristian Ulrik I fan Wuertemberch-Oels (1652–1704)
######### [[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân|Joaris Kristiaan]] (1634–1665), ⚭ 1662 [[Kristina Charlotte fan Wuertemberch]] (1645–1699), dochter fan hartoch Eberhard III fan Wuertemberch (1614–1674)
########## [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân|Kristiaan Everhard]] (1665–1708), ⚭ 1685 [[Everhardina Sofia fan Oettingen-Oettingen]] (1666–1700), dochter fan Albrecht Ernst I fan Oettingen-Oettingen (1642–1683)
########### Leopold Ignaz (*/† 1687)
########### [[Kristina Sofia fan Eastfryslân (1688–1750)]], ⚭ 1728 foarst Freark Anton fan Schwarzburg-Rudolstadt (1692–1744)
########### [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), ⚭ 1709 greve [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant
########### [[Joaris Albrecht fan Eastfryslân|Joaris Albrecht]] (1690–1734) ⚭ (I) [[Kristina Louisa fan Nassau-Idstein]] (1691–1723), dochter fan greve Joaris Augustus fan Nassau-Idstein (1665–1721); ⚭ (II) [[Sofia Karolina fan Brandenburch-Kulmbach]] (1707–1764), dochter fan markgreve Kristiaan Hindrik fan Brandenburch-Kulmbach (1661–1708)
############ Joaris Kristiaan (1710–1711)
############ Henrietta Charlotte (*/† 1711)
############ Karel Kristiaan (*/† 1715)
############ [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] (1716–1744), ⚭ 1734 [[Sofia Wilhelmina fan Brandenburch-Kulmbach-Bayreuth]] (1714–1749), dochter fan markgreve Joaris Freark Karel fan Brandenburch-Bayreuth (1688–1735)
############# Elisabet Sofia Magdalena (1740–1742)
########### Ulrik Freark (*/† 1691)
########### Karel Enno (1692–1709)
########### [[Frederika Wilhelmina fan Eastfryslân|Frederika Wilhelmina]] (1695–1750)
########### August Enno (1697–1725)
########### [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1698–1740), ⚭ 1721 Joachim Freark fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Plön (1668–1722)
########### Kristiana Charlotte (1699–1733)
######### [[Edzard Ferdinand fan Eastfryslân|Edzard Ferdinand]] (1636–1668), ⚭ 1665 Anna Dorotea grevinne fan Criechingen († 1705)
&lt;!-- nach:http://www.heraldica.org/topics/royalty/g_morganat.htm --&gt;
########## [[Edzard Everhard Willem Sirksena|Edzard Everhard Willem]] (1666–1707), ⚭ 1701 (morg.) Sophia Maria Föltin
########## [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant, ⚭ 1709 [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), dochter fan foarst [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân]] (1665–1708)
########### [[Kristina Louisa fan Eastfryslân|Kristina Louisa]] (1710–1732), ⚭ 1726 Johann Ludwig fan Wied-Runkel (1705–1762), soan fan greve Maximilian Heinrich fan Wied-Runkel (1681–1706)
####### [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625), ⚭ 1601 [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Katarina]] (1582–1618), dochter fan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625)
######## Edzard (1602–1603)
######## Anna Walburgis (1603–1604)
######## Katharina Marje (1604–??), ⚭ Markys fan Warenbon
########[[Ernst Kristof fan Eastfryslân|Ernst Kristof]] (1606–1640), greve fan Rietberg, fisemaarskalk, ⚭ Albertine Maria Marquise de St. Martin
######## Enno Filips (1608–1636), domhear yn [[Keulen]], [[Straasburch]] en [[Paderborn]]
######## Leopold (1609–1635), domhear yn Keulen, Straasburch en Paderborn
######## Walburgis Marije (1612–1613)
######## Ferdinand Frâns (1613–1648), domhear yn Keulen, [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], Straasburch en Halberstadt
######## Klara Sofia (1615–??)
######## Anna Klara (1616–??)
######## [[Jehan IV fan Eastfryslân|Jehan IV]] (1618–1660), greve fan Rietberg, ⚭ Anna Catharina grevinne fan Salm-Reifferscheidt (1624–1691)
######### Marije Leopoldine († 1718) ⚭ 1686 Albrecht Oswald III. greve fan Bergh-s'Heerenberg (1646–1712)
######### [[Freark Willem fan Eastfryslân]] (1650–1677), greve fan Rietberg (1660–1677),
######### [[Frâns Adolf Willem fan Eastfryslân]] († 1690), greve fan Rietberg
######### [[Ferdinand Maksimiliaan fan Eastfryslân]] (1653–1687), greve fan Rietberg (1677–1687), ⚭ 1685 grevinne Johanna Franziska fan Manderscheid-Blankenheim (1663–1704)
########## [[Marije Ernestina Fransiska fan Rietberg]], grevinne fan Rietberg (1686–1758); ⚭ 1699 greve Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz (1679–1746)
######### [[Bernhardina Sofia fan Eastfryslân en Rietberg]] (1691–1726), abdis yn Essen
####### Kristof (1569–1636), Spaanske gûverneur yn Lúksemboarch, ⚭ 1613 Lambertine de Ligne (1593–1651)
####### Edzard (1571–1572)
####### Elisabet (1572–1573)
####### Sofia (1574–1630)
####### Karel Otto (1577–1603)
####### Marije (1582–1616), ⚭ 1614 hartoch Julius Ernst fan Breunswyk-Dannenberg (1571–1636)
###### [[Hedwig fan Eastfryslân]] (1535–1616), ⚭ 1562 hartoch Otto II fan Breunswyk-Harburg)]] (1528–1603)
###### Anna (1534–1552)
###### Kristof (1536–1566)
###### [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]] (1538–1591)
##### [[Jehan I fan Eastfryslân|Jehan I]] (1506–1572), &quot;greve fan Falkenburg&quot;, ⚭ 1538 Dorotea fan Eastenryk, frouwe fan Falkenburg, Durbuy en Dalem, dochter fan keizer [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] (1459–1519)
###### Maksimiliaan (1542–1600), greve fan Falkenburg, ⚭ 1564 Barbara de Lalaing, grevinne fan Hoogstraeten, dochter fan [[Filips fan Lalaing]] (1510–1555)
####### Ludewike (Louisa) († 1607), ⚭ Eberhard fan Barbançon, Vicomte d’Aure († 1608)
####### Dorothea ⚭ Jakob t’Serclaes Graf von Tilly, broer fan fjildhean Jehan T’Serclaes fan Tilly
######## Werner t’Serclaes greve fan Tilly (um 1595–1651), fierde û.&amp;nbsp;o. de titel &quot;Greve fan Eastfryslân&quot;
####### Agnes ⚭ Jodocus fan Bronckhorst en Batenburg († 1589)&lt;ref&gt;Tileman Dothias Wiarda: ''Ostfriesische Geschichte'', diel 3 3, 1793, [https://books.google.de/books?id=CMJfAAAAcAAJ&amp;pg=PA116&amp;lpg=PA116&amp;dq=maximilian+von+falkenburg+ostfriesland&amp;source=bl&amp;ots=57dJE6CJ6M&amp;sig=z0kaxUkvoItHsuLhFYNvOnpHJ88&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqlLTsoZzdAhXKyqQKHcgeAxsQ6AEwEHoECAYQAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 116]&lt;/ref&gt;
#### Uko (1463–1507)
#### Almuth (1465–1522/1523)
### (II.) Tiadeke
### (II.) Adda, ⚭ Lütet II. [[Manninga]] fan Lütetsburg en Pewsum ta Loquard en Berum
### (II.) Frouwa
### (II.) Ocka

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Genealogy]]</text>
      <sha1>dovxqu8ekkabklzb4govoybp2vhwsf2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238637</id>
      <parentid>1238635</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:30:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>dit is op himsels gjin laach</comment>
      <origin>1238637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10020" sha1="s451bvgfsvc3g8ccyzpevqxghz945wd" xml:space="preserve">Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].

# Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]]
## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]]
### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum)
### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan Westerhusen
### (II.) [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] (1408–1466), ⚭ [[Theda Ukena]] (1432–1494), dochter fan [[Uko Fokkena]] (1408–1432)
#### [[Heba fan Eastfryslân]] (1457–1492), ⚭ greve Erik fan Schaumburg (1420–1492)
#### Gela (1458–1497)
#### [[Enno I fan Eastfryslân|Enno I]] (1460–1491), ferdronken
#### [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]] (1462–1528), ⚭ 1498 [[Elisabeth fan Rietberg]] (1483–1512), dochter fan [[Jehan I fan Rietberg]] (1450–1516)
##### Gela Alrika († 1559), ⚭ 1549 Alrikus fan Schatteburg (1488/1490–1570)
###### Ybelingh (1559–??)
##### [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] († 1540), 1528–1540 greve fan Eastfryslân, ⚭ 1530 [[Anna fan Aldenburch]] (1501–1575), dochter fan greve [[Jehan V fan Aldenburch]] (1460–1526)
###### [[Elisabet fan Eastfryslân]] (1531–1555), ⚭ 1553 greve Jehan V fan Schaumburg (1512–1560), soan fan greve Jobst I fan Schaumburg (1483–1531)
###### [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] (1532–1599), ⚭ 1559 [[Katarina fan Sweden (1539–1610)]], dochter von [[Gustaaf I fan Sweden|Gustaaf I Wasa]] (1496–1560), kening fan Sweden
####### Margarete (1560–1588)
####### [[Anna fan Eastfryslân]] (1562–1621), ⚭ (I) 1583 karfoarst [[Loadewyk VI fan de Palts]] (1539–1583); ⚭ (II) 1585 markgreve Ernst Freark fan Baden-Durlach (1560–1604); ⚭ (III) 1617 [[Julius Hindrik fan Saksen-Lauenburg)]] (1586–1665)
####### [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625), greve fan Eastfryslân (1599–1625), ⚭ (I) 1581 [[Walburga fan Rietberg]] (1556–1586), dochter fan greve [[Jehan II fan Rietberg]] († 1562); ⚭ (II) 1598 [[Anna fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf (1575–1610)]], dochter fan hartoch Adolf I fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf) (1526–1586)
######## (I.) [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Catharina]] (1582–1618), ⚭ 1601 har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625)
######## (I.) [[Agnes fan Eastfryslân]] (1584–1616), ⚭ 1603 foarst [[Gundaker fan Lychtenstein]] (1580–1658)
######## (I.) Jehan Edzard (1586–1586)
######## (II.) Edzard Gustaaf (1599–1612)
######## (II.) [[Kristina Sofia fan Eastfryslân]] (1609–1658), ⚭ 1632 lângreve Filips III fan Hessen-Butzbach (1581–1643)
######## (II.) [[Anna Marija fan Eastfryslân]] (1601–1634), ⚭ 1622 hartoch Adolf Freark I fan Meklenburch (1588–1658)
######## (II.) [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] (1602–1628), greve fan Eastfryslân (1625–1628)
######## (II.) [[Ulrik II fan Eastfryslân|Ulrik II]] (1605–1648), greve fan Eastfryslân (1628–1648); ⚭ 1631 [[Juliana fan Hessen-Darmstadt]] (1606–1659), dochter fan lângreve Loadewyk V fan Hessen-Darmstadt (1577–1626)
######### [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] (1632–1660), foarst fan Eastfryslân (1651-1660), ⚭ 1656 [[Justine Sofia fan Barby]] (1636–1677), dochter fan greve Albrecht Freark I fan Barby-Mühlingen
########## [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1657–1715)
########## [[Sofia Wilhelmina fan Eastfryslân]] (1659–1698), ⚭ 1695 Kristian Ulrik I fan Wuertemberch-Oels (1652–1704)
######### [[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân|Joaris Kristiaan]] (1634–1665), ⚭ 1662 [[Kristina Charlotte fan Wuertemberch]] (1645–1699), dochter fan hartoch Eberhard III fan Wuertemberch (1614–1674)
########## [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân|Kristiaan Everhard]] (1665–1708), ⚭ 1685 [[Everhardina Sofia fan Oettingen-Oettingen]] (1666–1700), dochter fan Albrecht Ernst I fan Oettingen-Oettingen (1642–1683)
########### Leopold Ignaz (*/† 1687)
########### [[Kristina Sofia fan Eastfryslân (1688–1750)]], ⚭ 1728 foarst Freark Anton fan Schwarzburg-Rudolstadt (1692–1744)
########### [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), ⚭ 1709 greve [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant
########### [[Joaris Albrecht fan Eastfryslân|Joaris Albrecht]] (1690–1734) ⚭ (I) [[Kristina Louisa fan Nassau-Idstein]] (1691–1723), dochter fan greve Joaris Augustus fan Nassau-Idstein (1665–1721); ⚭ (II) [[Sofia Karolina fan Brandenburch-Kulmbach]] (1707–1764), dochter fan markgreve Kristiaan Hindrik fan Brandenburch-Kulmbach (1661–1708)
############ Joaris Kristiaan (1710–1711)
############ Henrietta Charlotte (*/† 1711)
############ Karel Kristiaan (*/† 1715)
############ [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] (1716–1744), ⚭ 1734 [[Sofia Wilhelmina fan Brandenburch-Kulmbach-Bayreuth]] (1714–1749), dochter fan markgreve Joaris Freark Karel fan Brandenburch-Bayreuth (1688–1735)
############# Elisabet Sofia Magdalena (1740–1742)
########### Ulrik Freark (*/† 1691)
########### Karel Enno (1692–1709)
########### [[Frederika Wilhelmina fan Eastfryslân|Frederika Wilhelmina]] (1695–1750)
########### August Enno (1697–1725)
########### [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1698–1740), ⚭ 1721 Joachim Freark fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Plön (1668–1722)
########### Kristiana Charlotte (1699–1733)
######### [[Edzard Ferdinand fan Eastfryslân|Edzard Ferdinand]] (1636–1668), ⚭ 1665 Anna Dorotea grevinne fan Criechingen († 1705)
&lt;!-- nach:http://www.heraldica.org/topics/royalty/g_morganat.htm --&gt;
########## [[Edzard Everhard Willem Sirksena|Edzard Everhard Willem]] (1666–1707), ⚭ 1701 (morg.) Sophia Maria Föltin
########## [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant, ⚭ 1709 [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), dochter fan foarst [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân]] (1665–1708)
########### [[Kristina Louisa fan Eastfryslân|Kristina Louisa]] (1710–1732), ⚭ 1726 Johann Ludwig fan Wied-Runkel (1705–1762), soan fan greve Maximilian Heinrich fan Wied-Runkel (1681–1706)
####### [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625), ⚭ 1601 [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Katarina]] (1582–1618), dochter fan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625)
######## Edzard (1602–1603)
######## Anna Walburgis (1603–1604)
######## Katharina Marje (1604–??), ⚭ Markys fan Warenbon
########[[Ernst Kristof fan Eastfryslân|Ernst Kristof]] (1606–1640), greve fan Rietberg, fisemaarskalk, ⚭ Albertine Maria Marquise de St. Martin
######## Enno Filips (1608–1636), domhear yn [[Keulen]], [[Straasburch]] en [[Paderborn]]
######## Leopold (1609–1635), domhear yn Keulen, Straasburch en Paderborn
######## Walburgis Marije (1612–1613)
######## Ferdinand Frâns (1613–1648), domhear yn Keulen, [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], Straasburch en Halberstadt
######## Klara Sofia (1615–??)
######## Anna Klara (1616–??)
######## [[Jehan IV fan Eastfryslân|Jehan IV]] (1618–1660), greve fan Rietberg, ⚭ Anna Catharina grevinne fan Salm-Reifferscheidt (1624–1691)
######### Marije Leopoldine († 1718) ⚭ 1686 Albrecht Oswald III. greve fan Bergh-s'Heerenberg (1646–1712)
######### [[Freark Willem fan Eastfryslân]] (1650–1677), greve fan Rietberg (1660–1677),
######### [[Frâns Adolf Willem fan Eastfryslân]] († 1690), greve fan Rietberg
######### [[Ferdinand Maksimiliaan fan Eastfryslân]] (1653–1687), greve fan Rietberg (1677–1687), ⚭ 1685 grevinne Johanna Franziska fan Manderscheid-Blankenheim (1663–1704)
########## [[Marije Ernestina Fransiska fan Rietberg]], grevinne fan Rietberg (1686–1758); ⚭ 1699 greve Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz (1679–1746)
######### [[Bernhardina Sofia fan Eastfryslân en Rietberg]] (1691–1726), abdis yn Essen
####### Kristof (1569–1636), Spaanske gûverneur yn Lúksemboarch, ⚭ 1613 Lambertine de Ligne (1593–1651)
####### Edzard (1571–1572)
####### Elisabet (1572–1573)
####### Sofia (1574–1630)
####### Karel Otto (1577–1603)
####### Marije (1582–1616), ⚭ 1614 hartoch Julius Ernst fan Breunswyk-Dannenberg (1571–1636)
###### [[Hedwig fan Eastfryslân]] (1535–1616), ⚭ 1562 hartoch Otto II fan Breunswyk-Harburg)]] (1528–1603)
###### Anna (1534–1552)
###### Kristof (1536–1566)
###### [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]] (1538–1591)
##### [[Jehan I fan Eastfryslân|Jehan I]] (1506–1572), &quot;greve fan Falkenburg&quot;, ⚭ 1538 Dorotea fan Eastenryk, frouwe fan Falkenburg, Durbuy en Dalem, dochter fan keizer [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] (1459–1519)
###### Maksimiliaan (1542–1600), greve fan Falkenburg, ⚭ 1564 Barbara de Lalaing, grevinne fan Hoogstraeten, dochter fan [[Filips fan Lalaing]] (1510–1555)
####### Ludewike (Louisa) († 1607), ⚭ Eberhard fan Barbançon, Vicomte d’Aure († 1608)
####### Dorothea ⚭ Jakob t’Serclaes Graf von Tilly, broer fan fjildhean Jehan T’Serclaes fan Tilly
######## Werner t’Serclaes greve fan Tilly (um 1595–1651), fierde û.&amp;nbsp;o. de titel &quot;Greve fan Eastfryslân&quot;
####### Agnes ⚭ Jodocus fan Bronckhorst en Batenburg († 1589)&lt;ref&gt;Tileman Dothias Wiarda: ''Ostfriesische Geschichte'', diel 3 3, 1793, [https://books.google.de/books?id=CMJfAAAAcAAJ&amp;pg=PA116&amp;lpg=PA116&amp;dq=maximilian+von+falkenburg+ostfriesland&amp;source=bl&amp;ots=57dJE6CJ6M&amp;sig=z0kaxUkvoItHsuLhFYNvOnpHJ88&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqlLTsoZzdAhXKyqQKHcgeAxsQ6AEwEHoECAYQAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 116]&lt;/ref&gt;
#### Uko (1463–1507)
#### Almuth (1465–1522/1523)
### (II.) Tiadeke
### (II.) Adda, ⚭ Lütet II. [[Manninga]] fan Lütetsburg en Pewsum ta Loquard en Berum
### (II.) Frouwa
### (II.) Ocka

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Genealogy]]</text>
      <sha1>s451bvgfsvc3g8ccyzpevqxghz945wd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238638</id>
      <parentid>1238637</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:31:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>defsort</comment>
      <origin>1238638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10029" sha1="p0akonts7pvk6btwc9hdk5rlgzi0gch" xml:space="preserve">Dit is de '''genealogy fan it Hûs Sirksena''', it laach fan haadlingen en letter [[List fan hearskers yn Eastfryslân|greven]] en [[Ryksfoarst|foarsten]] fan [[Eastfryslân]].

# Edzard II fan Appingen-Greetsiel ⚭ Doda [[tom Brok]]
## [[Enno Sirksena]] (1380–1450), ⚭ (I) ???; ⚭ (II) Gela Syardsna fan [[Manslagt]]
### (I.) Edzart († 1441) ⚭ (I) Moeder Ennosna († 1438); ⚭ (II) Frouwe (Sydzena) fan Berum)
### (I.) Doda (1408–1478), ⚭ Redward fan Westerhusen
### (II.) [[Ulrik Sirksena|Ulrik I]] (1408–1466), ⚭ [[Theda Ukena]] (1432–1494), dochter fan [[Uko Fokkena]] (1408–1432)
#### [[Heba fan Eastfryslân]] (1457–1492), ⚭ greve Erik fan Schaumburg (1420–1492)
#### Gela (1458–1497)
#### [[Enno I fan Eastfryslân|Enno I]] (1460–1491), ferdronken
#### [[Edzard de Grutte fan Eastfryslân|Edzard I]] (1462–1528), ⚭ 1498 [[Elisabeth fan Rietberg]] (1483–1512), dochter fan [[Jehan I fan Rietberg]] (1450–1516)
##### Gela Alrika († 1559), ⚭ 1549 Alrikus fan Schatteburg (1488/1490–1570)
###### Ybelingh (1559–??)
##### [[Enno II fan Eastfryslân|Enno II]] († 1540), 1528–1540 greve fan Eastfryslân, ⚭ 1530 [[Anna fan Aldenburch]] (1501–1575), dochter fan greve [[Jehan V fan Aldenburch]] (1460–1526)
###### [[Elisabet fan Eastfryslân]] (1531–1555), ⚭ 1553 greve Jehan V fan Schaumburg (1512–1560), soan fan greve Jobst I fan Schaumburg (1483–1531)
###### [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] (1532–1599), ⚭ 1559 [[Katarina fan Sweden (1539–1610)]], dochter von [[Gustaaf I fan Sweden|Gustaaf I Wasa]] (1496–1560), kening fan Sweden
####### Margarete (1560–1588)
####### [[Anna fan Eastfryslân]] (1562–1621), ⚭ (I) 1583 karfoarst [[Loadewyk VI fan de Palts]] (1539–1583); ⚭ (II) 1585 markgreve Ernst Freark fan Baden-Durlach (1560–1604); ⚭ (III) 1617 [[Julius Hindrik fan Saksen-Lauenburg)]] (1586–1665)
####### [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625), greve fan Eastfryslân (1599–1625), ⚭ (I) 1581 [[Walburga fan Rietberg]] (1556–1586), dochter fan greve [[Jehan II fan Rietberg]] († 1562); ⚭ (II) 1598 [[Anna fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf (1575–1610)]], dochter fan hartoch Adolf I fan Sleeswyk-Holstein-Gottorf) (1526–1586)
######## (I.) [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Catharina]] (1582–1618), ⚭ 1601 har omke [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625)
######## (I.) [[Agnes fan Eastfryslân]] (1584–1616), ⚭ 1603 foarst [[Gundaker fan Lychtenstein]] (1580–1658)
######## (I.) Jehan Edzard (1586–1586)
######## (II.) Edzard Gustaaf (1599–1612)
######## (II.) [[Kristina Sofia fan Eastfryslân]] (1609–1658), ⚭ 1632 lângreve Filips III fan Hessen-Butzbach (1581–1643)
######## (II.) [[Anna Marija fan Eastfryslân]] (1601–1634), ⚭ 1622 hartoch Adolf Freark I fan Meklenburch (1588–1658)
######## (II.) [[Rudolf Kristiaan fan Eastfryslân|Rudolf Kristiaan]] (1602–1628), greve fan Eastfryslân (1625–1628)
######## (II.) [[Ulrik II fan Eastfryslân|Ulrik II]] (1605–1648), greve fan Eastfryslân (1628–1648); ⚭ 1631 [[Juliana fan Hessen-Darmstadt]] (1606–1659), dochter fan lângreve Loadewyk V fan Hessen-Darmstadt (1577–1626)
######### [[Enno Loadewyk fan Eastfryslân|Enno Loadewyk]] (1632–1660), foarst fan Eastfryslân (1651-1660), ⚭ 1656 [[Justine Sofia fan Barby]] (1636–1677), dochter fan greve Albrecht Freark I fan Barby-Mühlingen
########## [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1657–1715)
########## [[Sofia Wilhelmina fan Eastfryslân]] (1659–1698), ⚭ 1695 Kristian Ulrik I fan Wuertemberch-Oels (1652–1704)
######### [[Joaris Kristiaan fan Eastfryslân|Joaris Kristiaan]] (1634–1665), ⚭ 1662 [[Kristina Charlotte fan Wuertemberch]] (1645–1699), dochter fan hartoch Eberhard III fan Wuertemberch (1614–1674)
########## [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân|Kristiaan Everhard]] (1665–1708), ⚭ 1685 [[Everhardina Sofia fan Oettingen-Oettingen]] (1666–1700), dochter fan Albrecht Ernst I fan Oettingen-Oettingen (1642–1683)
########### Leopold Ignaz (*/† 1687)
########### [[Kristina Sofia fan Eastfryslân (1688–1750)]], ⚭ 1728 foarst Freark Anton fan Schwarzburg-Rudolstadt (1692–1744)
########### [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), ⚭ 1709 greve [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant
########### [[Joaris Albrecht fan Eastfryslân|Joaris Albrecht]] (1690–1734) ⚭ (I) [[Kristina Louisa fan Nassau-Idstein]] (1691–1723), dochter fan greve Joaris Augustus fan Nassau-Idstein (1665–1721); ⚭ (II) [[Sofia Karolina fan Brandenburch-Kulmbach]] (1707–1764), dochter fan markgreve Kristiaan Hindrik fan Brandenburch-Kulmbach (1661–1708)
############ Joaris Kristiaan (1710–1711)
############ Henrietta Charlotte (*/† 1711)
############ Karel Kristiaan (*/† 1715)
############ [[Karel Edzard fan Eastfryslân|Karel Edzard]] (1716–1744), ⚭ 1734 [[Sofia Wilhelmina fan Brandenburch-Kulmbach-Bayreuth]] (1714–1749), dochter fan markgreve Joaris Freark Karel fan Brandenburch-Bayreuth (1688–1735)
############# Elisabet Sofia Magdalena (1740–1742)
########### Ulrik Freark (*/† 1691)
########### Karel Enno (1692–1709)
########### [[Frederika Wilhelmina fan Eastfryslân|Frederika Wilhelmina]] (1695–1750)
########### August Enno (1697–1725)
########### [[Juliana Louisa fan Eastfryslân]] (1698–1740), ⚭ 1721 Joachim Freark fan Sleeswyk-Holstein-Sonderburg-Plön (1668–1722)
########### Kristiana Charlotte (1699–1733)
######### [[Edzard Ferdinand fan Eastfryslân|Edzard Ferdinand]] (1636–1668), ⚭ 1665 Anna Dorotea grevinne fan Criechingen († 1705)
&lt;!-- nach:http://www.heraldica.org/topics/royalty/g_morganat.htm --&gt;
########## [[Edzard Everhard Willem Sirksena|Edzard Everhard Willem]] (1666–1707), ⚭ 1701 (morg.) Sophia Maria Föltin
########## [[Freark Ulrik Sirksena]] (1667–1710), Hollânske generaal-luitenant, ⚭ 1709 [[Marije Charlotte fan Eastfryslân]] (1689–1761), dochter fan foarst [[Kristiaan Everhard fan Eastfryslân]] (1665–1708)
########### [[Kristina Louisa fan Eastfryslân|Kristina Louisa]] (1710–1732), ⚭ 1726 Johann Ludwig fan Wied-Runkel (1705–1762), soan fan greve Maximilian Heinrich fan Wied-Runkel (1681–1706)
####### [[Jehan III fan Eastfryslân|Jehan III]] (1566–1625), ⚭ 1601 [[Sabina Katarina fan Eastfryslân|Sabina Katarina]] (1582–1618), dochter fan [[Enno III fan Eastfryslân|Enno III]] (1563–1625)
######## Edzard (1602–1603)
######## Anna Walburgis (1603–1604)
######## Katharina Marje (1604–??), ⚭ Markys fan Warenbon
########[[Ernst Kristof fan Eastfryslân|Ernst Kristof]] (1606–1640), greve fan Rietberg, fisemaarskalk, ⚭ Albertine Maria Marquise de St. Martin
######## Enno Filips (1608–1636), domhear yn [[Keulen]], [[Straasburch]] en [[Paderborn]]
######## Leopold (1609–1635), domhear yn Keulen, Straasburch en Paderborn
######## Walburgis Marije (1612–1613)
######## Ferdinand Frâns (1613–1648), domhear yn Keulen, [[Magdeburg (stêd)|Magdeburg]], Straasburch en Halberstadt
######## Klara Sofia (1615–??)
######## Anna Klara (1616–??)
######## [[Jehan IV fan Eastfryslân|Jehan IV]] (1618–1660), greve fan Rietberg, ⚭ Anna Catharina grevinne fan Salm-Reifferscheidt (1624–1691)
######### Marije Leopoldine († 1718) ⚭ 1686 Albrecht Oswald III. greve fan Bergh-s'Heerenberg (1646–1712)
######### [[Freark Willem fan Eastfryslân]] (1650–1677), greve fan Rietberg (1660–1677),
######### [[Frâns Adolf Willem fan Eastfryslân]] († 1690), greve fan Rietberg
######### [[Ferdinand Maksimiliaan fan Eastfryslân]] (1653–1687), greve fan Rietberg (1677–1687), ⚭ 1685 grevinne Johanna Franziska fan Manderscheid-Blankenheim (1663–1704)
########## [[Marije Ernestina Fransiska fan Rietberg]], grevinne fan Rietberg (1686–1758); ⚭ 1699 greve Maksimiliaan Ulrik fan Kaunitz (1679–1746)
######### [[Bernhardina Sofia fan Eastfryslân en Rietberg]] (1691–1726), abdis yn Essen
####### Kristof (1569–1636), Spaanske gûverneur yn Lúksemboarch, ⚭ 1613 Lambertine de Ligne (1593–1651)
####### Edzard (1571–1572)
####### Elisabet (1572–1573)
####### Sofia (1574–1630)
####### Karel Otto (1577–1603)
####### Marije (1582–1616), ⚭ 1614 hartoch Julius Ernst fan Breunswyk-Dannenberg (1571–1636)
###### [[Hedwig fan Eastfryslân]] (1535–1616), ⚭ 1562 hartoch Otto II fan Breunswyk-Harburg)]] (1528–1603)
###### Anna (1534–1552)
###### Kristof (1536–1566)
###### [[Jehan II fan Eastfryslân|Jehan II]] (1538–1591)
##### [[Jehan I fan Eastfryslân|Jehan I]] (1506–1572), &quot;greve fan Falkenburg&quot;, ⚭ 1538 Dorotea fan Eastenryk, frouwe fan Falkenburg, Durbuy en Dalem, dochter fan keizer [[Maksimiliaan I fan it Hillige Roomske Ryk|Maksimiliaan I]] (1459–1519)
###### Maksimiliaan (1542–1600), greve fan Falkenburg, ⚭ 1564 Barbara de Lalaing, grevinne fan Hoogstraeten, dochter fan [[Filips fan Lalaing]] (1510–1555)
####### Ludewike (Louisa) († 1607), ⚭ Eberhard fan Barbançon, Vicomte d’Aure († 1608)
####### Dorothea ⚭ Jakob t’Serclaes Graf von Tilly, broer fan fjildhean Jehan T’Serclaes fan Tilly
######## Werner t’Serclaes greve fan Tilly (um 1595–1651), fierde û.&amp;nbsp;o. de titel &quot;Greve fan Eastfryslân&quot;
####### Agnes ⚭ Jodocus fan Bronckhorst en Batenburg († 1589)&lt;ref&gt;Tileman Dothias Wiarda: ''Ostfriesische Geschichte'', diel 3 3, 1793, [https://books.google.de/books?id=CMJfAAAAcAAJ&amp;pg=PA116&amp;lpg=PA116&amp;dq=maximilian+von+falkenburg+ostfriesland&amp;source=bl&amp;ots=57dJE6CJ6M&amp;sig=z0kaxUkvoItHsuLhFYNvOnpHJ88&amp;hl=de&amp;sa=X&amp;ved=2ahUKEwiqlLTsoZzdAhXKyqQKHcgeAxsQ6AEwEHoECAYQAQ#v=onepage&amp;q&amp;f=false S. 116]&lt;/ref&gt;
#### Uko (1463–1507)
#### Almuth (1465–1522/1523)
### (II.) Tiadeke
### (II.) Adda, ⚭ Lütet II. [[Manninga]] fan Lütetsburg en Pewsum ta Loquard en Berum
### (II.) Frouwa
### (II.) Ocka

{{Boarnen|boarnefernijing=
&lt;references /&gt;
}}

[[Kategory:Hûs Sirksena]]
[[Kategory:Genealogy|Sirksena]]</text>
      <sha1>p0akonts7pvk6btwc9hdk5rlgzi0gch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manninga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193507</id>
    <revision>
      <id>1238618</id>
      <parentid>1238613</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T13:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>stikje red.</comment>
      <origin>1238618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4159" sha1="teyyl3cd9x52zmotdsd2ip7vbrm5gy4" xml:space="preserve">[[Ofbyld:Unico1.jpg|180px|thumb|Haadling yn hofklaaiïnge, út it yn 1561 begûnen Hûsboek fan Unico Manninga]]
'''Manninga''' is de namme fan in foaroansteande [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach. Yn 'e rin fan de 15e en 16e iuw ûntjoegen de Manninga's harren, yn it kylwetter fan de mei harren besibbe letter Eastfryske grevefamylje [[Sirksena]], ta de meast foaroansteande aadlike lagen fan it lân. Troch harren betûfte houlikspolityk hiene se ek bannen mei de adel yn oanswettende regio's, lykas de [[Ommelannen]], it [[Iemslân]] en it [[greefskip Bentheim]].&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;
[[Ofbyld:Unico Manninga 01.04.05.jpg|thumb|180px|Grêfmonumint fan Unico Manninga yn de Sint-Ludgerustsjerke yn [[Norden]]]]
== Skiednis ==
De oarsprong fan de famylje is net dúdlik. Mooglik is it laach fuortkommen út it [[Beninga]]-laach fan it [[Emsigerlân]] en hie it syn sit op de [[boarch]] [[Manningaburg]] yn [[Pewsum]], lykas in njonkenfêsting yn [[Westeel]]. Nei grut lânferlies yn it gebiet fan de letter [[Leybocht]] as gefolch fan de [[Earste Dionysiusfloed]] yn [[1374]] moast de famylje dy fêsting ferpleatse nei it [[Slot Lütetsburg]]. Dêr stifte Dido Manninga († 1494) in sydtakke, dêr't de lêste manlike leat, [[Unico Manninga]], yn [[1588]], fan ferstoar. Nei syn dea erve syn iennige dochter it slot. Troch har houlik mei de ryksbaron Willem fan Inn- en Knyphausen kaam Lütetsburg yn 1588 yn it besit fan de famylje Knyphausen (hjoed-de-dei de greven [[Von Innhausen und Knyphausen]]), dy't hjoed-de-dei noch hieltyd eigener fan it Slot Lütetsburg mei park en bosk is.&lt;ref name=&quot;Canzler&quot;&gt;Gerhard Canzler: ''Die Knyphausens seit 400 Jahren auf dem Schloss Lütetsburg''. Yn: [[Ostfriesischer Kurier]] fan 4 juny 1988, oproppen op 5 jannewaris 2016.&lt;/ref&gt;

De Pewsumer takke fan de famylje wreide syn posysje út ûnder lieding fan Dido syn broer Poppo Manninga. Hy bemachtige de hearskippij oer it neie [[Woquard]]. Letter skonken de Sirksena's de Pewsumer takke ek de hearlikheid [[Jennelt]]. Al dat besit moast de yn finansjeel swier waar rekke [[Hoyko Manninga]] ferkeapje. Hy ferstoar yn [[1568]] as lêste manlike fertsjintwurdiger fan de Pewsumer takke.&lt;ref name=&quot;hidde&quot; /&gt;

In tredde takke fan de famylje Manninga hat syn oarsprong yn 'e Lütetsburgske takke. De stifter dêrfan wie Hayo (1518/1519-1599), in broer fan Unico Manninga. Troc in houlik kaam er yn it besit fan haadlingeboarch ''tho Dijcke'', letter &quot;[[Dijksterhuis (boarch)|Dijksterhuis]]&quot; neamd, yn de [[Ommelannen]]. Hy die mei oan de [[Nederlânske Opstân]] tsjin kening [[Filips II fan Spanje|Filips II]]. Doe't de Spanjerts it noardeasten fan [[de Nederlannen]] werom pakten, ferfear er nei [[Eastfryslân]], dêr't er nei alle gedachten him ta wenjen sette yn it Langhaus yn de Westermarsch. Nei de [[Reduksje fan Grins]] yn [[1594]] troch [[Maurits fan Oranje-Nassau|Maurits fan Oranje]], waard dat gebiet part fan de [[Republyk fan de Sân Feriene Nederlannen]]. Hayo kearde datselde jiers noch werom nei syn âld besit yn 'e Ommelannen, dêr't it laach oan 'e ein fan de 17e iuw yn it ferjitboek rekke. Oan it begjin fan de 20e iuw wenne der lykwols noch in neiteam yn [[East-Fryslân]], bygelyks Berend Manninga.&lt;ref name=&quot;hidde&quot;&gt;Hidde Feenstra: [https://bibliothek.ostfriesischelandschaft.de/wp-content/uploads/sites/3/dateiarchiv/2597/Manninga-familie.pdf ''MANNINGA &lt;Fam.&gt;'']. Yn: Martin Tielke (Hrsg.): ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland'', Ostfries. Landschaftliche Verl.- u. Vertriebsges. Auwerk, diel. 1 ISBN 3-925365-75-3 (1993), diel 2 ISBN 3-932206-00-2 (1997), diel 3 ISBN 3-932206-22-3 (2001). Diel III. Auwerk 2001, siden 278–280&lt;/ref&gt;

== Wapen == 
It skyld bestiet út in sulveren liuw mei reade tonge en reade klauwen, yn in grien en swart ferparte skyld. It helmteken bestiet út in gouden pelikaan mei jongen yn it nêst en sân (fjouwer nei rjochts en trije nei lofts) yn grien en swart ferparte, puntige, fuortwaaiende flachjes oan gouden stôken. De helmkape is swart en sulver.

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{Reflist}}
}}

[[Kategory:Manninga| ]]
[[Kategory:Eastfrysk laach]]
[[Kategory:Skiednis fan East-Fryslân]]</text>
      <sha1>teyyl3cd9x52zmotdsd2ip7vbrm5gy4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>T. Gilbert Pearson</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193512</id>
    <revision>
      <id>1238619</id>
      <timestamp>2026-08-17T14:55:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1238619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1739" sha1="mslsqsgawigqmav7mxqqe144pitqqqr" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Thomas_Gilbert_Pearson.jpg
| ôfbyldingstekst              = Pearson om 1903 hinne
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[10 novimber]] [[1873]]
| berteplak                    = [[Tuscola (Illinois)|Tuscola]], [[Illinois]]
| stoarn                       = [[3 septimber]] [[1943]] (69 jier)
| stjerplak                    = [[New York City|New York]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Gilbert Pearson''' ([[1873]]–[[1943]]) wie in Amerikaanske [[natoerbeskermer]] en [[ornitolooch]] en ien fan de earste dosinten oan de University of North Carolina yn Greensboro. Hy wie mei-oprjochter fan de ''National Association of Audubon Societies'', dy't letter bekend kaam te stean as de ''National Audubon Society''. Hy wie ek mei-oprjochter fan it [[International Committee for Bird Protection]].

== Biografy ==


== Kar-út publikaasjes ==
* ''Adventures in Bird Protection'' (1937)
* ''The Birds of America'' (1944)

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:T. Gilbert Pearson]]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pearson, T. Gilbert}}
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1873]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1943]]</text>
      <sha1>mslsqsgawigqmav7mxqqe144pitqqqr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238621</id>
      <parentid>1238619</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1238621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3151" sha1="raw5agutqqvk94y9y59mpaue4piansa" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Thomas_Gilbert_Pearson.jpg
| ôfbyldingstekst              = Pearson om 1903 hinne
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[10 novimber]] [[1873]]
| berteplak                    = [[Tuscola (Illinois)|Tuscola]], [[Illinois]]
| stoarn                       = [[3 septimber]] [[1943]] (69 jier)
| stjerplak                    = [[New York City|New York]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Gilbert Pearson''' ([[1873]]–[[1943]]) wie in Amerikaanske [[natoerbeskermer]] en [[ornitolooch]] en ien fan de earste dosinten oan de University of North Carolina yn Greensboro. Hy wie mei-oprjochter fan de ''National Association of Audubon Societies'', dy't letter bekend kaam te stean as de ''National Audubon Society''. Hy wie ek mei-oprjochter fan it [[International Committee for Bird Protection]].

== Biografy ==
Pearson groeide op yn 'e bosken fan sintraal [[Floarida]], nei't er dêr doe't er njoggen wie hinne ferhuze wie fanút Dublin, [[Indiana]]. Hy wenne yn in blokhutte mei syn âlden en seis bruorren en susters – trije bruorren en trije susters. Oantrune troch in âldere freon begûn Pearson mei it sammeljen fan fûgelaaien. Troch dy hobby spijbele er fan skoalle, wat ien fan de redenen wie foar syn minne skoalprestaasjes.

Doe't er trettjin wie, kocht er in gewear, dêr't er al lang nei langet hie. Hy ûntdiek dat er 90 sinten oant 1,25 dollar fertsjinje koe troch sulverrigers te deadzjen en harren [[Fear (fûgel)|fearren]] te ferkeapjen. Hy fertsjinne ek jild mei de ferkeap fan in soad fûgelaaien.

Nei't er leard hie hoe't er fûgels opsette moast, sammele er in flinke kolleksje. Hy skreau in protte skoallen en hegeskoallen oan, yn 'e hope tagong te krijen en syn oplieding mei syn kolleksje te beteljen. Doe't er 18 jier wie, yn 1891, akseptearre presidint Lyndon Hobbs fan Guilford College it oanbod fan Pearson. Yn ruil dêrfoar krige Pearson twa jier kost en lesjild as er ek fûgels sammelje en opsette soe foar it kolleezje. Nei twa jier kolleezje krige Pearson in beurs om syn stúdzje oan Guilford troch te setten. Yn syn tiid oan Guilford wie er redakteur fan it kolleezjeblêd, presidint fan syn literêre feriening, manager fan it honkbalteam en wie er ek oanfierder fan it fuotbalteam.


== Kar-út publikaasjes ==
* ''Adventures in Bird Protection'' (1937)
* ''The Birds of America'' (1944)

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:T. Gilbert Pearson]]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pearson, T. Gilbert}}
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1873]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1943]]</text>
      <sha1>raw5agutqqvk94y9y59mpaue4piansa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238623</id>
      <parentid>1238621</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T15:25:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>wurk</comment>
      <origin>1238623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4617" sha1="nutyg14eksflkc63ziisklof4b00p4j" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Thomas_Gilbert_Pearson.jpg
| ôfbyldingstekst              = Pearson om 1903 hinne
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[10 novimber]] [[1873]]
| berteplak                    = [[Tuscola (Illinois)|Tuscola]], [[Illinois]]
| stoarn                       = [[3 septimber]] [[1943]] (69 jier)
| stjerplak                    = [[New York City|New York]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Gilbert Pearson''' ([[1873]]–[[1943]]) wie in Amerikaanske [[natoerbeskermer]] en [[ornitolooch]] en ien fan de earste dosinten oan de University of North Carolina yn Greensboro. Hy wie mei-oprjochter fan de ''National Association of Audubon Societies'', dy't letter bekend kaam te stean as de ''National Audubon Society''. Hy wie ek mei-oprjochter fan it [[International Committee for Bird Protection]].

== Biografy ==
Pearson groeide op yn 'e bosken fan sintraal [[Floarida]], nei't er dêr doe't er njoggen wie hinne ferhuze wie fanút Dublin, [[Indiana]]. Hy wenne yn in blokhutte mei syn âlden en seis bruorren en susters – trije bruorren en trije susters. Oantrune troch in âldere freon begûn Pearson mei it sammeljen fan fûgelaaien. Troch dy hobby spijbele er fan skoalle, wat ien fan de redenen wie foar syn minne skoalprestaasjes.

Doe't er trettjin wie, kocht er in gewear, dêr't er al lang nei langet hie. Hy ûntdiek dat er 90 sinten oant 1,25 dollar fertsjinje koe troch sulverrigers te deadzjen en harren [[Fear (fûgel)|fearren]] te ferkeapjen. Hy fertsjinne ek jild mei de ferkeap fan in soad fûgelaaien.

Nei't er leard hie hoe't er fûgels opsette moast, sammele er in flinke kolleksje. Hy skreau in protte skoallen en hegeskoallen oan, yn 'e hope tagong te krijen en syn oplieding mei syn kolleksje te beteljen. Doe't er 18 jier wie, yn 1891, akseptearre presidint Lyndon Hobbs fan Guilford College it oanbod fan Pearson. Yn ruil dêrfoar krige Pearson twa jier kost en lesjild as er ek fûgels sammelje en opsette soe foar it kolleezje. Nei twa jier kolleezje krige Pearson in beurs om syn stúdzje oan Guilford troch te setten. Yn syn tiid oan Guilford wie er redakteur fan it kolleezjeblêd, presidint fan syn literêre feriening, manager fan it honkbalteam en wie er ek oanfierder fan it fuotbalteam.

Nei syn stúdzje besleat Pearson syn tiid en enerzjy te wijen oan it bewust meitsjen fan de befolking fan [[Noard-Karolina]] oer de needsaak om harren fûgelpopulaasje, dy't hurd efterútgie, te beskermjen. Hy waard dêrnei biology-learaar oan it Guilford College, dêr't er ek Elsie Weatherly moete; sy trouden yn 1902.

Yn 1901 naam Pearson de learstoel biology en geology oan oan it State Normal and Industrial College yn Greensboro (no de University of North Carolina yn Greensboro). Hy naam syn studinten mei op tochten bûtendoar, om't er dat like wichtich fûn as laboratoariumwurk mei in mikroskoop. Yn dy tiid publisearre er syn earste boek, ''Stories of Bird Life''. William Dutcher, de oprjochter en earste foarsitter fan de National Association of Audubon Societies, seach it boek en moedige Pearson oan om in Audubon Society yn Noard-Karolina op te setten. Dat die er yn 1902; dêrmei sette er in paad út dat liede soe ta ynfloedryk wurk op it mêd fan steats- en nasjonale wetjouwing.


Yn 1924 krige er in [[earedoktoraat]] yn de rjochtswittenskip fan de Universiteit fan Noard-Karolina. Hy ûntfong de medalje fan de John Burroughs Association, de Nasjonale Oarder fan de Ikekroan út [[Lúksemboarch]] en de medalje fan de Société Nationale d'Acclimatation út [[Frankryk]].

Pearson waard sekretaris fan de National Association of Audubon Societies en tsjinne, nei it ferstjerren fan William Dutcher yn 1920, fjirtjin jier lang as foarsitter.

== Kar-út publikaasjes ==
* ''Adventures in Bird Protection'' (1937)
* ''The Birds of America'' (1944)

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:T. Gilbert Pearson]]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pearson, T. Gilbert}}
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1873]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1943]]</text>
      <sha1>nutyg14eksflkc63ziisklof4b00p4j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238626</id>
      <parentid>1238623</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <origin>1238626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5801" sha1="srp64127q1mprrh2rbgj4z7agk748be" xml:space="preserve">{{wurk}}
{{Ynfoboks persoan algemien
| ôfbylding                    = Thomas_Gilbert_Pearson.jpg
| ôfbyldingstekst              = Pearson om 1903 hinne
| ôfbyldingsbreedte            = 
| echte namme                  = 
| oare namme(n)                = 
| nasjonaliteit                = {{USAnasj}}
| berne                        = [[10 novimber]] [[1873]]
| berteplak                    = [[Tuscola (Illinois)|Tuscola]], [[Illinois]]
| stoarn                       = [[3 septimber]] [[1943]] (69 jier)
| stjerplak                    = [[New York City|New York]]
| etnisiteit                   = 
| regionale identiteit         = 
| berop/amt                    = 
| aktyf as                     = 
| jierren aktyf                = 
| reden bekendheid             = 
| bekendste wurk(en)           = 
| prizen                       = 
| webside                      = 
}}
'''Thomas Gilbert Pearson''' ([[1873]]–[[1943]]) wie in Amerikaanske [[natoerbeskermer]] en [[ornitolooch]] en ien fan de earste dosinten oan de University of North Carolina yn Greensboro. Hy wie mei-oprjochter fan de ''National Association of Audubon Societies'', dy't letter bekend kaam te stean as de ''National Audubon Society''. Hy wie ek mei-oprjochter fan it [[International Committee for Bird Protection]].

== Biografy ==
Pearson groeide op yn 'e bosken fan sintraal [[Floarida]], nei't er dêr doe't er njoggen wie hinne ferhuze wie fanút Dublin, [[Indiana]]. Hy wenne yn in blokhutte mei syn âlden en seis bruorren en susters – trije bruorren en trije susters. Oantrune troch in âldere freon begûn Pearson mei it sammeljen fan fûgelaaien. Troch dy hobby spijbele er fan skoalle, wat ien fan de redenen wie foar syn minne skoalprestaasjes.

Doe't er trettjin wie, kocht er in gewear, dêr't er al lang nei langet hie. Hy ûntdiek dat er 90 sinten oant 1,25 dollar fertsjinje koe troch sulverrigers te deadzjen en harren [[Fear (fûgel)|fearren]] te ferkeapjen. Hy fertsjinne ek jild mei de ferkeap fan in soad fûgelaaien.

Nei't er leard hie hoe't er fûgels opsette moast, sammele er in flinke kolleksje. Hy skreau in protte skoallen en hegeskoallen oan, yn 'e hope tagong te krijen en syn oplieding mei syn kolleksje te beteljen. Doe't er 18 jier wie, yn 1891, akseptearre presidint Lyndon Hobbs fan Guilford College it oanbod fan Pearson. Yn ruil dêrfoar krige Pearson twa jier kost en lesjild as er ek fûgels sammelje en opsette soe foar it kolleezje. Nei twa jier kolleezje krige Pearson in beurs om syn stúdzje oan Guilford troch te setten. Yn syn tiid oan Guilford wie er redakteur fan it kolleezjeblêd, presidint fan syn literêre feriening, manager fan it honkbalteam en wie er ek oanfierder fan it fuotbalteam.

Nei syn stúdzje besleat Pearson syn tiid en enerzjy te wijen oan it bewust meitsjen fan de befolking fan [[Noard-Karolina]] oer de needsaak om harren fûgelpopulaasje, dy't hurd efterútgie, te beskermjen. Hy waard dêrnei biology-learaar oan it Guilford College, dêr't er ek Elsie Weatherly moete; sy trouden yn 1902.

Yn 1901 naam Pearson de learstoel biology en geology oan oan it State Normal and Industrial College yn Greensboro (no de University of North Carolina yn Greensboro). Hy naam syn studinten mei op tochten bûtendoar, om't er dat like wichtich fûn as laboratoariumwurk mei in mikroskoop. Yn dy tiid publisearre er syn earste boek, ''Stories of Bird Life''. William Dutcher, de oprjochter en earste foarsitter fan de National Association of Audubon Societies, seach it boek en moedige Pearson oan om in Audubon Society yn Noard-Karolina op te setten. Dat die er yn 1902; dêrmei sette er in paad út dat liede soe ta ynfloedryk wurk op it mêd fan steats- en nasjonale wetjouwing.


Nei't er werom wie fan in reis nei [[Meksiko]] yn 1911 krige Pearson te krijen mei beskuldigings dat de Audubon Society profitearre fan lisinsjekosten en boetes, en dat de organisaasje jild fan belestingbetellers ferkeard brûkte foar de beskerming fan wyld. Beide bewearingen wiene net wier. De gefolgen fan dy bewearingen wiene lykwols skealik foar de Audubon-wet út 1903, om't distrikten no tastimming krigen om harsels fan dy wet frij te stellen. Oan 'e ein fan it jier foelen noch mar 46 fan 'e 100 distrikten fan 'e steat ûnder de wet. Fan dat stuit ôf oan pleiten natoerbeskermers foar in steatskommisje foar wyldbehear; dy soe der earst yn 1927 komme, doe't de ''State Division of Game and Inland Fisheries'' (Steatsôfdieling foar Wyld en Binnenlânske Fiskerij) oprjochte waard as ûnderdiel fan it ''N.C. Department of Conservation and Development'' (Departemint fan Natoerbehâld en Untwikkeling fan Noard-Karolina). It soe oant 1947 duorje foardat Noard-Karolina, mei help fan de ''N.C. Wildlife Federation'' en oare organisaasjes, in ûnôfhinklike ynstânsje foar wyldbehear krige dy't laat waard troch profesjoneel oplaat personiel: de ''N.C. Wildlife Commission''.

Yn 1924 krige er in [[earedoktoraat]] yn de rjochtswittenskip fan de Universiteit fan Noard-Karolina. Hy ûntfong de medalje fan de John Burroughs Association, de Nasjonale Oarder fan de Ikekroan út [[Lúksemboarch]] en de medalje fan de Société Nationale d'Acclimatation út [[Frankryk]].

Pearson waard sekretaris fan de National Association of Audubon Societies en tsjinne, nei it ferstjerren fan William Dutcher yn 1920, fjirtjin jier lang as foarsitter.

== Kar-út publikaasjes ==
* ''Adventures in Bird Protection'' (1937)
* ''The Birds of America'' (1944)

{{Boarnen|boarnefernijing=
* Foar boarnen, noaten en referinsjes sjoch it Ingelsktalige artikel: [[:en:T. Gilbert Pearson]]
{{Reflist}}
}}

{{DEFAULTSORT:Pearson, T. Gilbert}}
[[Kategory:Amerikaansk ornitolooch]]
[[Kategory:Amerikaansk natoerbeskermer]]
[[Kategory:Persoan berne yn 1873]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1943]]</text>
      <sha1>srp64127q1mprrh2rbgj4z7agk748be</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>International Committee for Bird Protection</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193513</id>
    <redirect title="BirdLife International" />
    <revision>
      <id>1238620</id>
      <timestamp>2026-08-17T14:55:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[BirdLife International]]</comment>
      <origin>1238620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="ld1wnblbyffyfea82tr24ng6tyvztdy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[BirdLife International]]</text>
      <sha1>ld1wnblbyffyfea82tr24ng6tyvztdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mûsfûgeleftigen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193514</id>
    <revision>
      <id>1238625</id>
      <timestamp>2026-08-17T17:40:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <comment>Nije side</comment>
      <origin>1238625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4422" sha1="c0dkjc3t1puib6ulh3egp2b0o3ynap2" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = mûsfûgeleftigen
| ôfbylding           = Urocolius macrourus-20090110B.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[blaunekmûsfûgel]] (''Urocolius macrourus'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = '''mûsfûgeleftigen''' (''Coliiformes'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[James Murie|Murie]], 1872
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}

'''Mûsfûgeleftigen''' ''(Coliiformes)'' foarmje in lyts [[skift (taksonomy)|skift]] fan [[fûgels]] dy't tsjintwurdich allinnich yn Afrika foarkomme. It skift omfettet mar ien libbene [[famylje (taksonomy)|famylje]]: de [[mûsfûgels]] (''Coliidae'') mei seis libbene soarten. It binne slanke grize oant brune fûgels mei lange sturten dy't yn groepkes yn beammen libje. Dêr skarrelje se tusken de blêden lykas knaagdieren, dêrfandinne harren namme.

==Evolúsje==
De mûsfûgels kinne beskôge wurde as &quot;libbene fossilen&quot;, om't de seis soarten dy't hjoed de dei noch besteane, net mear as de oerlibbenen binne fan in line dy't folle ferskaater wie yn it iere [[Paleogeen]] en [[Mioseen]]. Der binne talrike fossilen fan mûsfûgeleftigen, mar it is net maklik west om in robuste [[fylogeny]] gear te stellen. De famylje is dokumintearre te bestean fan it iere Paleogeen ôf; teminsten tsjin it lette [[Eoseen]] binne twa famyljes bekend dy't bestien hawwe, de besteande ''Coliidae'' en de prehistoarysk útstoarne ''Sandcoleidae'' mei langere snaffel.

==Taxonomy==
'''Skift mûsfûgekeftigen''' (''COLIIFORMES''), ynklusyf fossile taksa
* ûnbekende famylje:
** skaai † ''[[Botauroides]]'' (Eoseen yn Wyoming, US)
** † ''B. parvus'' 
** skaai † ''[[Eobucco]]'' – ''Sandcoleidae''?
*** †''E. brodkorbi'' 
** skaai † ''[[Eocolius]]'' (ier Eoseen yn Walton-on-the-Naze, Ingelân) – ''Sandcoleidae'' of ''Coliidae''
*** † ''E. walkeri'' 
** skaai † ''[[Limnatornis]]'' (ier Mioseen yn Saint-Gérand-le-Puy, Frankryk) – ''Coliidae''? (''Urocolius''?) 
*** † ''L. consobrinus''
*** † ''L. paludicola'' 
*** † ''L. archiaci'' 
* famylje, skaai en soarte ûnbekend (let Mioseen yn Kohfidisch, Eastenryk)
** skaai † ''[[Uintornis]]'' - ''Sandcoleida''?
*** † ''U. lucaris''
*** † ''U. marionae'' 
* famylje † ''[[Chascacocoliidae]]'' 
** skaai † ''[[Chascacocolius]]'' (let Paleoseen? - ier Eoseen) - ''Sandcoleidae''
*** † ''C. oscitans'' 
*** † ''C. cacicirostris'' 
* famylje † ''[[Selmeidae]]'' 
** skaai † ''[[Selmes]]'' (midden Eoseen? - let Oligoseen yn Midden-Jeropa) - ''Coliida''? (synonym fan ''Primocolius''?)
*** † ''S. absurdipes'' 
* famylje † ''[[Sandcoleidae]]'' 
** skaai † ''[[Sandcoleus]]'' (Paleoseen) 
*** † ''S. copiosus'' 
** skaai † ''[[Anneavis]]'' 
*** † ''A. anneae'' 
** skaai † ''[[Eoglaucidium]]'' 
*** † ''E. pallas'' 
** skaai † ''[[Tsidiiyazhi]]'' (Paleoseen yn New Mexico, US)
*** † ''T. abini'' 
* famylje (moderne) [[mûsfûgels]] (''Coliidae'')

[[Kategory:Fûgelskift]]
[[Kategory:Mûsfûgeleftige]]</text>
      <sha1>c0dkjc3t1puib6ulh3egp2b0o3ynap2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238627</id>
      <parentid>1238625</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T17:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Drewes</username>
        <id>2754</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Taxonomy */ st.</comment>
      <origin>1238627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="hofp94j5bumffw7tk60h3p153bh3dkp" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = mûsfûgeleftigen
| ôfbylding           = Urocolius macrourus-20090110B.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[blaunekmûsfûgel]] (''Urocolius macrourus'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = '''mûsfûgeleftigen''' (''Coliiformes'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[James Murie|Murie]], 1872
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}

'''Mûsfûgeleftigen''' ''(Coliiformes)'' foarmje in lyts [[skift (taksonomy)|skift]] fan [[fûgels]] dy't tsjintwurdich allinnich yn Afrika foarkomme. It skift omfettet mar ien libbene [[famylje (taksonomy)|famylje]]: de [[mûsfûgels]] (''Coliidae'') mei seis libbene soarten. It binne slanke grize oant brune fûgels mei lange sturten dy't yn groepkes yn beammen libje. Dêr skarrelje se tusken de blêden lykas knaagdieren, dêrfandinne harren namme.

==Evolúsje==
De mûsfûgels kinne beskôge wurde as &quot;libbene fossilen&quot;, om't de seis soarten dy't hjoed de dei noch besteane, net mear as de oerlibbenen binne fan in line dy't folle ferskaater wie yn it iere [[Paleogeen]] en [[Mioseen]]. Der binne talrike fossilen fan mûsfûgeleftigen, mar it is net maklik west om in robuste [[fylogeny]] gear te stellen. De famylje is dokumintearre te bestean fan it iere Paleogeen ôf; teminsten tsjin it lette [[Eoseen]] binne twa famyljes bekend dy't bestien hawwe, de besteande ''Coliidae'' en de prehistoarysk útstoarne ''Sandcoleidae'' mei langere snaffel.

==Taksonomy==
'''Skift mûsfûgekeftigen''' (''COLIIFORMES''), ynklusyf fossile taksa
* ûnbekende famylje:
** skaai † ''[[Botauroides]]'' (Eoseen yn Wyoming, US)
** † ''B. parvus'' 
** skaai † ''[[Eobucco]]'' – ''Sandcoleidae''?
*** †''E. brodkorbi'' 
** skaai † ''[[Eocolius]]'' (ier Eoseen yn Walton-on-the-Naze, Ingelân) – ''Sandcoleidae'' of ''Coliidae''
*** † ''E. walkeri'' 
** skaai † ''[[Limnatornis]]'' (ier Mioseen yn Saint-Gérand-le-Puy, Frankryk) – ''Coliidae''? (''Urocolius''?) 
*** † ''L. consobrinus''
*** † ''L. paludicola'' 
*** † ''L. archiaci'' 
* famylje, skaai en soarte ûnbekend (let Mioseen yn Kohfidisch, Eastenryk)
** skaai † ''[[Uintornis]]'' - ''Sandcoleida''?
*** † ''U. lucaris''
*** † ''U. marionae'' 
* famylje † ''[[Chascacocoliidae]]'' 
** skaai † ''[[Chascacocolius]]'' (let Paleoseen? - ier Eoseen) - ''Sandcoleidae''
*** † ''C. oscitans'' 
*** † ''C. cacicirostris'' 
* famylje † ''[[Selmeidae]]'' 
** skaai † ''[[Selmes]]'' (midden Eoseen? - let Oligoseen yn Midden-Jeropa) - ''Coliida''? (synonym fan ''Primocolius''?)
*** † ''S. absurdipes'' 
* famylje † ''[[Sandcoleidae]]'' 
** skaai † ''[[Sandcoleus]]'' (Paleoseen) 
*** † ''S. copiosus'' 
** skaai † ''[[Anneavis]]'' 
*** † ''A. anneae'' 
** skaai † ''[[Eoglaucidium]]'' 
*** † ''E. pallas'' 
** skaai † ''[[Tsidiiyazhi]]'' (Paleoseen yn New Mexico, US)
*** † ''T. abini'' 
* famylje (moderne) [[mûsfûgels]] (''Coliidae'')

[[Kategory:Fûgelskift]]
[[Kategory:Mûsfûgeleftige]]</text>
      <sha1>hofp94j5bumffw7tk60h3p153bh3dkp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238639</id>
      <parentid>1238627</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T19:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>defsort</comment>
      <origin>1238639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4457" sha1="68fpsn45ab5qwxal4so9ax64tz08aqf" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = mûsfûgeleftigen
| ôfbylding           = Urocolius macrourus-20090110B.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[blaunekmûsfûgel]] (''Urocolius macrourus'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = '''mûsfûgeleftigen''' (''Coliiformes'')
| takson13            = 
| namme13             =
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[James Murie|Murie]], 1872
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}

'''Mûsfûgeleftigen''' ''(Coliiformes)'' foarmje in lyts [[skift (taksonomy)|skift]] fan [[fûgels]] dy't tsjintwurdich allinnich yn Afrika foarkomme. It skift omfettet mar ien libbene [[famylje (taksonomy)|famylje]]: de [[mûsfûgels]] (''Coliidae'') mei seis libbene soarten. It binne slanke grize oant brune fûgels mei lange sturten dy't yn groepkes yn beammen libje. Dêr skarrelje se tusken de blêden lykas knaagdieren, dêrfandinne harren namme.

==Evolúsje==
De mûsfûgels kinne beskôge wurde as &quot;libbene fossilen&quot;, om't de seis soarten dy't hjoed de dei noch besteane, net mear as de oerlibbenen binne fan in line dy't folle ferskaater wie yn it iere [[Paleogeen]] en [[Mioseen]]. Der binne talrike fossilen fan mûsfûgeleftigen, mar it is net maklik west om in robuste [[fylogeny]] gear te stellen. De famylje is dokumintearre te bestean fan it iere Paleogeen ôf; teminsten tsjin it lette [[Eoseen]] binne twa famyljes bekend dy't bestien hawwe, de besteande ''Coliidae'' en de prehistoarysk útstoarne ''Sandcoleidae'' mei langere snaffel.

==Taksonomy==
'''Skift mûsfûgekeftigen''' (''COLIIFORMES''), ynklusyf fossile taksa
* ûnbekende famylje:
** skaai † ''[[Botauroides]]'' (Eoseen yn Wyoming, US)
** † ''B. parvus'' 
** skaai † ''[[Eobucco]]'' – ''Sandcoleidae''?
*** †''E. brodkorbi'' 
** skaai † ''[[Eocolius]]'' (ier Eoseen yn Walton-on-the-Naze, Ingelân) – ''Sandcoleidae'' of ''Coliidae''
*** † ''E. walkeri'' 
** skaai † ''[[Limnatornis]]'' (ier Mioseen yn Saint-Gérand-le-Puy, Frankryk) – ''Coliidae''? (''Urocolius''?) 
*** † ''L. consobrinus''
*** † ''L. paludicola'' 
*** † ''L. archiaci'' 
* famylje, skaai en soarte ûnbekend (let Mioseen yn Kohfidisch, Eastenryk)
** skaai † ''[[Uintornis]]'' - ''Sandcoleida''?
*** † ''U. lucaris''
*** † ''U. marionae'' 
* famylje † ''[[Chascacocoliidae]]'' 
** skaai † ''[[Chascacocolius]]'' (let Paleoseen? - ier Eoseen) - ''Sandcoleidae''
*** † ''C. oscitans'' 
*** † ''C. cacicirostris'' 
* famylje † ''[[Selmeidae]]'' 
** skaai † ''[[Selmes]]'' (midden Eoseen? - let Oligoseen yn Midden-Jeropa) - ''Coliida''? (synonym fan ''Primocolius''?)
*** † ''S. absurdipes'' 
* famylje † ''[[Sandcoleidae]]'' 
** skaai † ''[[Sandcoleus]]'' (Paleoseen) 
*** † ''S. copiosus'' 
** skaai † ''[[Anneavis]]'' 
*** † ''A. anneae'' 
** skaai † ''[[Eoglaucidium]]'' 
*** † ''E. pallas'' 
** skaai † ''[[Tsidiiyazhi]]'' (Paleoseen yn New Mexico, US)
*** † ''T. abini'' 
* famylje (moderne) [[mûsfûgels]] (''Coliidae'')

{{DEFAULTSORT:Musfugeleftigen}}
[[Kategory:Fûgelskift]]
[[Kategory:Mûsfûgeleftige| ]]</text>
      <sha1>68fpsn45ab5qwxal4so9ax64tz08aqf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Katedraal fan Worcester</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193515</id>
    <revision>
      <id>1238628</id>
      <timestamp>2026-08-17T17:52:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Ynfoboks katedraal | namme                       = Worcester Cathedral | ôfbylding                   = Worcester Cathedral from the Town Bridge.jpg | ôfbyldingsbreedte           =  | ôfbyldingstekst             = De katedraal fan Worcester, sjoen fan 'e rivier de Severn ôf | lân                         = [[Ofbyld:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelân]] | bestjoerlike ienheid 1      = Regio | namme bestjoerlike ienheid 1= [[West Midlands]] | bestjoerlike ienheid 2...&quot;</comment>
      <origin>1238628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7524" sha1="sjow8u0os1wozedo0fd07j8tcpthdwl" xml:space="preserve">{{Ynfoboks katedraal
| namme                       = Worcester Cathedral
| ôfbylding                   = Worcester Cathedral from the Town Bridge.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = De katedraal fan Worcester, sjoen fan 'e rivier de Severn ôf
| lân                         = [[Ofbyld:Flag of England.svg|20px]] [[Ingelân]]
| bestjoerlike ienheid 1      = Regio
| namme bestjoerlike ienheid 1= [[West Midlands]]
| bestjoerlike ienheid 2      = Greefskip
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Worcestershire]]
| plak                        = [[Worcester (Ingelân)|Worcester]]
| adres                       = 8 College Yard, Worcester WR1 2LA
| koördinaten                 = 
| tsjerkegenoatskip           = [[Anglikaanske Tsjerke]]
| bisdom                      = Worcester
| aartsbisdom                 =
| patroanhillige              = 
| wijd oan                    = Kristus en de sillige faam Marije
| status                      = 
| arsjitekt                   = Alexander Mason; John Clyve; John Chapman; oaren
| yngenieur                   = 
| boujier                     = 1084–1504
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = Normandysk en goatysk, mei perpendikulêre gotyk
| hichte                      = 
| monumintale status          = Grade I
| monumintnûmer               = 1386135
| webside                     = [https://www.worcestercathedral.org.uk/ worcestercathedral.org.uk]
| mapname                     = Ingelân
| mapwidth                    = 250
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 11
| lat_sec                     = 25
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 2
| lon_min                     = 13
| lon_sec                     = 14
| lon_dir                     = W
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje yn Worcestershire
}}
De katedraal fan Worcester, offisjeel The Cathedral Church of Christ and the Blessed Mary the Virgin of Worcester, is in Anglikaanske katedraal yn [[Worcester (Ingelân)|Worcester]], [[Ingelân]], oan 'e rivier de [[Severn]]. It is de sit fan it bisdom Worcester. De tsjerke, dy't boud waard tusken 1084 en 1504, fertsjintwurdiget alle Ingelske boustilen fan 'e Normandyske styl oant de [[perpendikulêre gotyk]]. De katedraal is bekend om syn Normandyske [[krypt]] en syn unike [[kapittelhûs]], syn ûngewoane goatyske [[travee]]ën, fine houtsnijwurk en syn sintrale toer. De westgevel fan 'e katedraal stie op it £20-bankbiljet dat troch de Bank of England tusken 1999 en 2007 útjûn waard.

== Skiednis ==
De katedraal waard yn 680 stifte ûnder biskop Bosel. Doe waard de earste katedraal boud, mar dêr is neat fan bewarre bleaun. De âldste dielen fan 'e hjoeddeiske katedraal (de krypt) datearje fan 1084, doe't de katedraal yn [[Romaanske arsjitektuer|romaanske]] styl werboud waard troch biskop Wulfstan. De hjoeddeiske katedraal datearret út 'e 12e en 13e iuw. Muontsen en nonnen hawwe sûnt 'e 7e iuw by de katedraal west. It kleaster waard yn 'e twadde helte fan 'e 10e iuw [[Benediktinen|benediktynsk]]. De muontsen waarden op 18 jannewaris 1540 ferdreaun en ferfongen troch sekuliere kanunniken. De eardere kleasterbibleteek bestie út in grut tal [[manuskript]]en, dy't tsjintwurdich ferspraat binne oer de bibleteken fan Cambridge, Londen (de British Library), Oxford en de hjoeddeiske katedraalbibleteek.
[[Ofbyld:14 of '(Worcester Cathedral.) Ward and Lock's Illustrated Historical Handbook to Worcester Cathedral, etc' (11205209154).jpg|thumb|left|Plattegrûn.]]
Nei de ûntbining fan 'e kleasters waard it gebou wer as katedraal ynrjochte, mei in sekulier geastlik bestjoer. De katedraal waard yn 'e jierren 1860 restaurearre troch Sir [[George Gilbert Scott]] en A. E. Perkins; hja waarden alletwa yn 'e katedraal begroeven. De katedraal befettet ferskate keningsgrêven, ûnder oaren dat fan [[Jan sûnder Lân|Jan fan Ingelân]] en dat fan [[Arthur Tudor|Arthur]], prins fan Wales. Oare bekende persoanen dy't dêr begroeven binne, binne Stanley Baldwin, John Gauden en Richard Edes. 

In ôfbylding fan 'e westgevel fan 'e katedraal stie op in £20-bankbiljet dat troch de Bank of England tusken 1999 en 2007 útjûn waard. Dy bankbiljetten binne lykwols ynlutsen en ferfongen troch nije bankbiljetten.

== Arsjitektuer ==
De katedraal hat in protte arsjitektoanyske skaaimerken dy't typysk binne foar midsiuwske Ingelske katedralen; sa hat it bouwurk twa [[dwersskip]]pen, ynstee fan ien dwersskip lykas dat op it kontinint wenst is. De katedraal hat in kapittelhûs en in kleastergong. Oan 'e noardkant is in portaal oanboud.

Wichtige dielen fan 'e katedraal datearje út alle iuwen fan 'e 11e oant en mei de 16e iuw. De toer is yn perpindikulêre styl en is it bêste te sjen fan 'e Severn ôf. It âldste diel is de Normandyske krypt, mei [[Kapiteel|kapitelen]] dy't noch oer binne út 'e oarspronklike kleastertsjerke, dêr't yn 1084 mei útein set waard. Ut 'e selde tiid datearret ek it rûne kapittelhûs út 1120, dat oan 'e bûtenkant achthoekich makke waard doe't de muorren yn 'e 14e iuw fersterke waarden.
[[Ofbyld:Cathedral Church of Christ and St Mary, Nave from the West Worcester 1389728 20230819 0125.jpg|thumb|left|Ynterieur.]]
It skip waard stadichoan en yn ferskillende stilen troch ferskate arsjitekten boud oer in tiidrek fan 200 jier, fan 1170 oant 1374. Guon fan 'e traveeën binne unyk en foarmje in dekorative oergong tusken Normandyske en goatyske arsjitektuer.

It eastlike diel waard tusken 1224 en 1269 troch Alexander Mason oer de Normandyske krypte hinne werboud. Dat foel gear mei de bou fan 'e [[katedraal fan Salisbury]] en dêr hat de katedraal fan Worcester grutte oerienkomsten mei. John Clyve foltôge it skip nei 1360 en boude ek de ferwulften, de westlike foarkant, it noardlike portaal en it eastlike diel fan 'e kleastergong. Hy fersterke it Normandyske kapittelhûs, foege steunbearen ta en feroare it [[ferwulft]]. Syn masterwurk is de sintrale toer út 1374.

Tusken 1402 en 1432 foege in ûnbekende arsjitekt de noardlike en súdlike dielen fan 'e kleastergong ta. Dy waarden úteinlik troch it westlike diel fan John Chapman yn 'e jierren 1435–1438 ôfsluten. De lêste wichtige tafoeging is de kapel fan Arthur, prins fan Wales, rjochts fan 'e súdlike [[koeromgong]], dy't tusken 1502 en 1504 boud waard.

Tusken 1857 en 1874 waard de katedraal restaurearre troch W. A. Perkins en Sir George Gilbert Scott.

== Oargels ==
De oargels waarden yn 2008 troch Kenneth Tickell yn twa nije oargelkassen boud. It oarspronklike dwersskipoargel stiet yn in troch George Gilbert Scott ûntwurpen  oargelkas. It oargel is op it stuit net mear te brûken, mar de measte pipen binne noch oanwêzich.  

== Ofbylden ==
&lt;gallery&gt;
Worcester Cathedral choir, Worcestershire, UK - Diliff.jpg|Koer
Cathedral Church of Christ and St Mary, Altar in the Choir Worcester 1389728 20230819 0203.jpg|Alter
Cathedral Church of Christ and St Mary, Screen and Choir Worcester 1389728 20230819 0189.jpg|Doksaal
Worcester Cathedral organ, Worcestershire, UK - Diliff.jpg|Oargel
&lt;/gallery&gt;
{{Boarnen|boarnefernijing=
* Sjoch foar boarnen: [[:se:Katedralen i Worcester]]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Worcester Cathedral|Katedraal fan Worcester}}
}}
{{DEFAULTSORT:Worcester, katedraal}}
[[Kategory:Katedraal yn Ingelân]]
[[Kategory:Bouwurk út de 11e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 12e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 13e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 14e iuw]]
[[Kategory:Bouwurk út de 15e iuw]]</text>
      <sha1>sjow8u0os1wozedo0fd07j8tcpthdwl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hoyko Manninga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193516</id>
    <revision>
      <id>1238629</id>
      <timestamp>2026-08-17T18:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;'''Hoyko Manninga''' (ek: Haiko of Hayko Manninga;  nei [[1509]] - [[1568]]) wie de lêste manlike ôfstammeling fan it [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach, dy't sûnt likernôch 1400 yn [[Pewsum]] wenne. Syn heit Fokko Manninga († 1539) wie yn [[1529]] úteinset mei it ferbouwen fan de [[stins]] yn Pewsum ta de [[Manningaburg]], in [[boarch]] mei fjouwer fleugels. Nei de dea fan syn heit sette hoyko Manninga de útwreiding fan it haadsit fan de famylje fuort....&quot;</comment>
      <origin>1238629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="ln96ws1oxbbd30ryjvprvftvt7urvg8" xml:space="preserve">'''Hoyko Manninga''' (ek: Haiko of Hayko Manninga;  nei [[1509]] - [[1568]]) wie de lêste manlike ôfstammeling fan it [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach, dy't sûnt likernôch 1400 yn [[Pewsum]] wenne. Syn heit Fokko Manninga († 1539) wie yn [[1529]] úteinset mei it ferbouwen fan de [[stins]] yn Pewsum ta de [[Manningaburg]], in [[boarch]] mei fjouwer fleugels. Nei de dea fan syn heit sette hoyko Manninga de útwreiding fan it haadsit fan de famylje fuort.

Howol't Hoyko Manninga relatyf gegoed en ryk wie, hie er mei de erfenis fan syn heit ek grutte skulden oernommen. Mei syn earste frou Tetta, de erfgenamt fan it lângoed en de [[Boarch Oldersum]], en mei syn twadde frou Johanna Mulert fan Kranenburg, libbe er boppedat tige jildfergriemend en stie er bekend as [[Alkoholisme|alkoholist]]. Al yn [[1540]] ferkocht er syn hearskippij oer [[Jennelt]] oan syn besibbe Kristof [[fan Ewsum]], yn [[1560]] de [[Asingaboarch]] yn [[Warffum]], de [[Ommelannen]], en yn 1560 en [[1562]] noch lân by [[Visquard]] en lânguod by Jennelt dy't noch hieltyd syn eigendom wiene. Yn [[1565]] wie er lang om let twongen ek de boarch en de hearlikheid Pewsum te ferkeapjen, dy't foar 80.000 gûne troch [[Katarina fan Sweden]], frou fan de doetiidske lânshear, greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]], oankocht waarden. Likegoed koe it echtpear de boargen Kranenburg en Staverden (by respektyflik [[Swol]] en [[Harderwyk]]) bemachtigje.

Hoyko wie in fûleindich foarstanner fan de [[Reformaasje]]. Syn âldomke Poppo Manninga († 1540) wie dêrfoaroer de lêste [[katolike]] [[proast]] fan [[Emden]]. Mooglik hat Hoyko temûk de sektariêr Hendrik Niclaes stipe, dy't yn 1560 út 'e stêd Emden wei ferballe waard. Yn [[1566]] wie er ien fan de inysjatyfnimmers fan de [[byldestoarm]] yn [[Hearlikheid Grinslân|Grinslân]]. As tsjerkepatroan yn Pewsum, [[Campen]] en [[Woquard]] stelde er Nederlânske leauwensflechtelingen oan as predikant. Hoyko ferstoar yn [[1568]], mooglik sneuevele yn de [[Slach by Hilligerlee]] of dy by [[Slach by Jemgum|Jemgum]]. Syn widdo fêstige har op de Kranenburg en boaske yn [[1570]] de [[Marranen|marraan]] Gabriel de Salazar.

Hoyko Manninga wurdt yn de literatuer wolris betiisd mei syn efterneef, Hayo Manninga fan Langhaus to Lütetsburg en Dijksterhuis († 1591), de bouwer fan it hûs Langhaus yn de Westermarsch by [[Norden]]. Ek hie er besit yn de Ommelannen en wie er riedshear fan de greve oan it hôf fan Edzard II, boargemaster fan Norden en letter lânskipsôffurdige yn 'e [[Steaten|Steategearkomste]] fan de Ommelannen.

== Literatuer ==
* Hidde Feenstra: ''Hoyko Manninga''. Yn: Martin Tielke: ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland''. Diel 3. Ostfriesische Landschaftliche Verlags- und Vertriebsgesellschaft mbH, Auwerk 2001, ISBN 3-932206-22-3, S. 280–281.

{{DEFAULTSORT:Manninga, Hoyko}}
[[Kategory:Manninga]]
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Persoan berne yn de 16e iuw]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1568]]</text>
      <sha1>ln96ws1oxbbd30ryjvprvftvt7urvg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238630</id>
      <parentid>1238629</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T18:42:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>[[]]</comment>
      <origin>1238630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3031" sha1="ljviowj5ike9yrv6kw9hi8eb4k83ljl" xml:space="preserve">'''Hoyko Manninga''' (ek: Haiko of Hayko Manninga;  nei [[1509]] - [[1568]]) wie de lêste manlike ôfstammeling fan it [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach, dy't sûnt likernôch 1400 yn [[Pewsum]] wenne. Syn heit Fokko Manninga († 1539) wie yn [[1529]] úteinset mei it ferbouwen fan de [[stins]] yn Pewsum ta de [[Manningaburg]], in [[boarch]] mei fjouwer fleugels. Nei de dea fan syn heit sette hoyko Manninga de útwreiding fan it haadsit fan de famylje fuort.

Howol't Hoyko Manninga relatyf gegoed en ryk wie, hie er mei de erfenis fan syn heit ek grutte skulden oernommen. Mei syn earste frou Tetta, de erfgenamt fan it lângoed en de [[Boarch Oldersum]], en mei syn twadde frou Johanna Mulert fan Kranenburg, libbe er boppedat tige jildfergriemend en stie er bekend as [[Alkoholisme|alkoholist]]. Al yn [[1540]] ferkocht er syn hearskippij oer [[Jennelt]] oan syn besibbe Kristof [[fan Ewsum]], yn [[1560]] de [[Asingaboarch]] yn [[Warffum]], de [[Ommelannen]], en yn 1560 en [[1562]] noch lân by [[Visquard]] en lânguod by Jennelt dy't noch hieltyd syn eigendom wiene. Yn [[1565]] wie er lang om let twongen ek de boarch en de hearlikheid Pewsum te ferkeapjen, dy't foar 80.000 gûne troch [[Katarina fan Sweden]], frou fan de doetiidske lânshear, greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]], oankocht waarden. Likegoed koe it echtpear de boargen Kranenburg en Staverden (by respektyflik [[Swol]] en [[Harderwyk]]) bemachtigje.

Hoyko wie in fûleindich foarstanner fan de [[Reformaasje]]. Syn âldomke Poppo Manninga († 1540) wie dêrfoaroer de lêste [[katolike]] [[proast]] fan [[Emden]]. Mooglik hat Hoyko temûk de sektariêr Hendrik Niclaes stipe, dy't yn 1560 út 'e stêd Emden wei ferballe waard. Yn [[1566]] wie er ien fan de inysjatyfnimmers fan de [[byldestoarm]] yn [[Hearlikheid Grinslân|Grinslân]]. As tsjerkepatroan yn Pewsum, [[Campen]] en [[Woquard]] stelde er Nederlânske leauwensflechtelingen oan as predikant. Hoyko ferstoar yn [[1568]], mooglik sneuevele yn de [[Slach by Hilligerlee]] of dy by [[Slach by Jemgum|Jemgum]]. Syn widdo fêstige har op de Kranenburg en boaske yn [[1570]] de [[Marranen|marraan]] Gabriel de Salazar.

Hoyko Manninga wurdt yn de literatuer wolris betiisd mei syn efterneef, Hayo Manninga fan Langhaus to [[Lütetsburg]] en [[Dijksterhuis (boarch)|Dijksterhuis]] († 1591), de bouwer fan it hûs Langhaus yn de Westermarsch by [[Norden]]. Ek hie er besit yn de Ommelannen en wie er riedshear fan de greve oan it hôf fan Edzard II, boargemaster fan Norden en letter lânskipsôffurdige yn 'e [[Steaten|Steategearkomste]] fan de Ommelannen.

== Literatuer ==
* Hidde Feenstra: ''Hoyko Manninga''. Yn: Martin Tielke: ''Biographisches Lexikon für Ostfriesland''. Diel 3. Ostfriesische Landschaftliche Verlags- und Vertriebsgesellschaft mbH, Auwerk 2001, ISBN 3-932206-22-3, S. 280–281.

{{DEFAULTSORT:Manninga, Hoyko}}
[[Kategory:Manninga]]
[[Kategory:Eastfrysk haadling]]
[[Kategory:Persoan berne yn de 16e iuw]]
[[Kategory:Persoan stoarn yn 1568]]</text>
      <sha1>ljviowj5ike9yrv6kw9hi8eb4k83ljl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Manningaburg</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193517</id>
    <revision>
      <id>1238631</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kneppelfreed</username>
        <id>2013</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Wurk}} {{Ynfoboks kastiel | namme                       = Manningaburg | ôfbylding                   = Manningaburg1199.jpg | ôfbyldingsbreedte           = 270 | ôfbyldingstekst             =  | lân                         = {{DE}} | bestjoerlike ienheid 1      = dielsteat | namme bestjoerlike ienheid 1= {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]] | bestjoerlike ienheid 2      = gemeente | namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge_Krummhoern.svg|20px|border]] [[Krummhörn]]...&quot;</comment>
      <origin>1238631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2170" sha1="kocrr1nksp882v7v07hkedynnl78mpx" xml:space="preserve">{{Wurk}}
{{Ynfoboks kastiel
| namme                       = Manningaburg
| ôfbylding                   = Manningaburg1199.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 270
| ôfbyldingstekst             = 
| lân                         = {{DE}}
| bestjoerlike ienheid 1      = dielsteat
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{Flagge DE NDS}} [[Nedersaksen]]
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flagge_Krummhoern.svg|20px|border]] [[Krummhörn]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Pewsum]]
| adres                       = 
| koördinaten                 = 53° 26′ 8″ NB, 7° 5′ 42″ EL
| stifter                     =
| stiftingsjier               = 
| boujier                     = [[1458]]
| ferneatiging                =
| hjoeddeiske steat           =
| type                        = [[leechlânboarch]]
| boustyl                     = 
| hichte                      = 
| hjoeddeisk gebrûk           = [[museum]]
| tagonklikens                =
| bysûnderheden               =
| monumintale status          = boukundich monumint
| monumintnûmer               = 
| webside                     = 
| mapname                     = East-Fryslân
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 53
| lat_min                     = 26
| lat_sec                     = 8.11
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 7
| lon_min                     = 5
| lon_sec                     = 41.82
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = 
}}
'''Manningaburg''' is in [[leechlânboarch]], dy't mei in wide grêft omjûn wurdt midden yn it doarp [[Pewsum]] yn de gemeente [[Krummhörn]] yn [[East-Fryslân]]. De boarch wie eigendom fan it [[Eastfriezen|Eastfryske]] [[haadling]]elaach [[Manninga]], dy't ek de hearen fan [[Lütetsburg]], [[Westeel]] en [[Jennelt]] wiene. Yn [[1565]] ferkocht [[Hoyko Manninga]] de boarch oan de Eastfryske greve [[Edzard II fan Eastfryslân|Edzard II]] en syn frou [[Katarina fan Sweden]]. Fan it oarspronklike kastielkompleks is allinnich noch de ûnderboarch bewarre bleaun.</text>
      <sha1>kocrr1nksp882v7v07hkedynnl78mpx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Frouljus-PC 2026</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193518</id>
    <revision>
      <id>1238632</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:25:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>frouljus-PC 2026 de lotting</comment>
      <origin>1238632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2730" sha1="gato68mcqzwqfwcbkgytalcqhkullpp" xml:space="preserve">{{takomstsport}} {{Ynfoboks Frouljus-PC
| ôfbylding                   = 
| ôfbyldingstekst             = 
| ôfbyldingsbreedte           = 
| namme                       = Frouljus-PC 2026
| gemeente                    = [[Ofbyld:Leeuwarden vlag 2014.svg|20px]] [[Ljouwert (gemeente)|Ljouwert]] 
| byfjild                     = 
| datum                       = [[19 augustus]] [[2026]]
| edysje                      = 50st
| finale                      = 
| winners                     = 
| Keninginne                  = 
| webside                     =
| foarige                     = [[Frouljus-PC 2025|2025]]
| folgjende                   = [[Frouljus-PC 2027|2027]]
}}De '''[[Frouljus-PC]] fan [[2026]]''' wurd op [[woansdei]] [[19 augustus]] [[keatsen|ferkeatst]]. It is de 50ste edysje.

==Earste list&lt;ref&gt;[https://www.kaatsnieuws.com/de-loting-van-de-50e-frouljus-pc/ {{nl}} kaatsnieuws.com, 17-8-2026, Loting 50ste Frouljus PC ''Riedplachte op 17-8-2026'']&lt;/ref&gt;==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! nû.
! partoer
! útslach
! nû.
! partoer
|-
! 1.
| [[Annet de Haan]]&lt;br&gt;[[Gerde Lycklama à Nijeholt]]&lt;br&gt;[[Jennie Terpstra]]
| align=&quot;center&quot; | 
! 2.
| [[Iris Veltman]]&lt;br&gt;[[Rixt Wijnia]]&lt;br&gt;[[Jeldau Koopmans]]
|-
!3
| [[Britt Joustra]]&lt;br&gt;[[Anna-Dieuwke Dijkstra]]&lt;br&gt;[[Elske van Straten]]
| align=&quot;center&quot; | 
!4
| [[Rixt Fokkema]]&lt;br&gt;[[Marrit Wielenga]]&lt;br&gt;[[Linda van der Meer]]
|-
!5
|[[Louise Krol]]&lt;br&gt;[[Jeska Terpstra]]&lt;br&gt;[[Sjanet Wijnia]]
| align=&quot;center&quot; | 
!6
|[[Larissa Smink]]&lt;br&gt;[[Anouk Smink]]&lt;br&gt;[[Senne Idsardi]]
|-
!7
|[[Roelie Kroondijk]]&lt;br&gt;[[Lisanne Scharringa]]&lt;br&gt;[[Noa Elzinga]]
| align=&quot;center&quot; | 
!8
|[[Yannah Palma]]&lt;br&gt;[[Ilse Baanstra]]&lt;br&gt;[[Suzanna Allema]]
|-
!9
|[[Berber van der Goot]]&lt;br&gt;[[Brecht Renema]]&lt;br&gt;[[Sophie Kroondijk]]
| align=&quot;center&quot; | 
!10
|[[Anna Ennema]]&lt;br&gt;[[Iris Oosterbaan]]&lt;br&gt;[[Fiera de Vries]]
|-
!11
|[[Brecht Grovenstein]]&lt;br&gt;[[Rikst Baarda]]&lt;br&gt;[[Martsen van der Goot]]
| align=&quot;center&quot; | 
!12
|[[Gerbrich Koster]]&lt;br&gt;[[Rixt Blanke]]&lt;br&gt;[[Noëlle Hiddinga]]
|}

==Twadde list==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! nû.
! partoer
! útslach
! nû.
! partoer
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|}

==Heale finale==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! nû.
! partoer
! útslach
! nû.
! partoer
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|}

==Finale==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! nû.
! partoer
! útslach
! nû.
! partoer
|-
!
|
| align=&quot;center&quot; | 
!
|
|}

{{Boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* [https://www.knkb.nl/ knkb.nl]
* [https://www.kaatsnieuws.com/ kaatsnieuws.com]
* [https://www.omropfryslan.nl/ Omrop Fryslân]
}}
{{Navigaasje Frouljus-PC}}

[[Kategory:Frouljus-PC|2026]]
[[Kategory:Barren yn 2026]]</text>
      <sha1>gato68mcqzwqfwcbkgytalcqhkullpp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Genealogy Sirksena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193519</id>
    <redirect title="Genealogy fan it Hûs Sirksena" />
    <revision>
      <id>1238636</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ieneach fan 'e Esk hat de side [[Genealogy Sirksena]] omneamd ta [[Genealogy fan it Hûs Sirksena]]: bytsje minder yn tillegramstyl</comment>
      <origin>1238636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="owf8wt4bu5odb95n42y4jlatlmemdbg" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Genealogy fan it Hûs Sirksena]]</text>
      <sha1>owf8wt4bu5odb95n42y4jlatlmemdbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:Fersprieding fan de Mississippy-alligator (Alligator mississippiensis).png</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193520</id>
    <revision>
      <id>1238640</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:46:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>In lânkaart mei dêrop werjûn de fersprieding fan de Mississippy-alligator (''Alligator mississippiensis''). Eigenmakke ôfbylding.</comment>
      <origin>1238640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189" sha1="0w7i7rsm5r2siup4s31h7spo8utolos" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
In lânkaart mei dêrop werjûn de fersprieding fan de Mississippy-alligator (''Alligator mississippiensis''). Eigenmakke ôfbylding.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht Frij}}</text>
      <sha1>0w7i7rsm5r2siup4s31h7spo8utolos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Krokkedillesoarte</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193521</id>
    <revision>
      <id>1238641</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:48:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="1i6tntglg2fy4y6b0ebdltzkhmjdilq" xml:space="preserve">[[Kategory:Reptilesoarte|Krokkedillesoarte]]
[[Kategory:Krokkedileftige]]</text>
      <sha1>1i6tntglg2fy4y6b0ebdltzkhmjdilq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Slangesoarte</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193522</id>
    <revision>
      <id>1238643</id>
      <timestamp>2026-08-17T19:54:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="ttxl9scl755j40ilnqahxw8vtnnx85y" xml:space="preserve">[[Kategory:Reptilesoarte|Slangesoarte]]
[[Kategory:Slang]]</text>
      <sha1>ttxl9scl755j40ilnqahxw8vtnnx85y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mûsfûgels</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193523</id>
    <revision>
      <id>1238647</id>
      <timestamp>2026-08-17T20:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ruurd Jorritsma</username>
        <id>38557</id>
      </contributor>
      <comment>Nije side</comment>
      <origin>1238647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3715" sha1="cue55jyva7pxa7vk15cwfzmivv8wuvr" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = '''mûsfûgels'''
| ôfbylding           = Colius striatus - Wüstenhaus.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[brune mûsfûgel]] (''Colius striatus'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = [[mûsfûgeleftigen]] (''Coliiformes'')
| takson13            = 
| namme13             = '''mûsfûgels''' (''Coliidae'')
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[William Swainson|Swainson]], 1837
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}

De '''mûsfûgels''' (''Coliidae'') foarmje de ienige libbene [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[fûgels]] in it [[skift (taksonomy)|skift]] fan ‘e [[mûsfûgeleftigen]] ''(Coliiformes)''. De famylje bestiet út twa libbene en fiif útstoarne skaaien, en seis libbene en sawat njoggen útstoarne soarten. Alle oergebleven soarten libje yn Afrika besúden de Sahara. Yn Europa binne fossiele soarten fûn.

De seis libbene mûsfûgelsoarten binne slanke grize oant brune fûgels mei lange sturten en in toef. Se libje yn groepkes yn beammen libje wêr se tusken de blêden skarrelje lykas knaagdieren. Dêr komt de namme yn de measte talen wei.

==Taxonomy==
* famylje [[mûsfûgels]] (''Coliidae'') 
** skaai ''[[Urocolius]]'' (2 soarten)
*** [[readmaskermûsfûgel]] (''Urocolius indicus''), súdlik [[Afrika]]
*** [[blaunekmûsfûgel]] (''Urocolius macrourus''), westlik, midden en eastlik [[Afrika]]
** skaai ''[[Colius]]'' (4 libbene soarten)
*** [[readrêchmûsfûgel]] (''Colius castanotus''), [[Angola]]
*** [[wytrêchmûsfûgel]] (''Colius colius''), súdlik [[Afrika]]
*** [[wytkopmûsfûgel]] (''Colius leucocephalus''), eastlik [[Afrika]]
*** [[brune mûsfûgel]] (''Colius striatus''), midden- en súdlik [[Afrika]]
*** † ''[[Colius hendeyi]]'' 
*** † ''[[Colius palustris]]'' 
** skaai † ''[[Celericolius]]'' 
*** † ''C. acriala'' &lt;
** skaai † ''[[Masillacolius]]'' (midden Eoseen yn Messel, Dútslân)
*** † ''M. brevidactylus'' 
** skaai † ''[[Oligocolius]]'' (ier Oligoseen yn Frauenweiler, Dútslân)
*** † ''O. brevitarsus'' 
*** † ''O. psittacocephalon''
** skaai † ''[[Palaeospiza]]''
*** † ''Palaeospiza bella''
** skaai † ''[[Primocolius]]'' (let Eoseen/Oligoseen yn Quercy, Frankryk)
*** † ''P. sigei''
*** † ''P. minor''

[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Mûsfûgeleftige]]
[[Kategory:Mûsfûgel]]</text>
      <sha1>cue55jyva7pxa7vk15cwfzmivv8wuvr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238655</id>
      <parentid>1238647</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T21:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>defsort</comment>
      <origin>1238655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3743" sha1="r3zzzapriw1zpgv16c1ufla1l3qdurt" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| namme               = '''mûsfûgels'''
| ôfbylding           = Colius striatus - Wüstenhaus.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     =In [[brune mûsfûgel]] (''Colius striatus'').
| takson1             = 
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[ûnderstamme]]:
| namme4              = [[wringedieren]] (''Vertebrata'')
| takson5             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme5              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson6             = [[ûnderklasse]]:
| namme6              = [[moderne fûgels]] (''Neornithes'')
| takson7             = [[tuskenklasse]]:
| namme7              = [[nijkakigen]] (''Neognathae'')
| takson8             = [[boppeskift]]:
| namme8              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson9             = ''sûnder rang'':
| namme9              = [[lânfûgels]] (''Telluraves'')
| takson11            = ''sûnder rang'':
| namme11             = [[bitterfûgels]] (''Afroaves'')
| takson12            = [[skift]]:
| namme12             = [[mûsfûgeleftigen]] (''Coliiformes'')
| takson13            = 
| namme13             = '''mûsfûgels''' (''Coliidae'')
| takson14            = 
| namme14             =
| takson15            = 
| namme15             =
| takson16            = 
| namme16             =
| takson17            = 
| namme17             =
| takson18            = 
| namme18             =
| takson19            = 
| namme19             =
| beskriuwer, jier    = [[William Swainson|Swainson]], 1837
| soarten             = 
| lânkaart            = 
| lânkaarttekst       = 
| lânkaartbreedte     = 
| lânkaarttekst_links = 
}}

De '''mûsfûgels''' (''Coliidae'') foarmje de ienige libbene [[famylje (taksonomy)|famylje]] fan [[fûgels]] in it [[skift (taksonomy)|skift]] fan ‘e [[mûsfûgeleftigen]] ''(Coliiformes)''. De famylje bestiet út twa libbene en fiif útstoarne skaaien, en seis libbene en sawat njoggen útstoarne soarten. Alle oergebleven soarten libje yn Afrika besúden de Sahara. Yn Europa binne fossiele soarten fûn.

De seis libbene mûsfûgelsoarten binne slanke grize oant brune fûgels mei lange sturten en in toef. Se libje yn groepkes yn beammen libje wêr se tusken de blêden skarrelje lykas knaagdieren. Dêr komt de namme yn de measte talen wei.

==Taxonomy==
* famylje [[mûsfûgels]] (''Coliidae'') 
** skaai ''[[Urocolius]]'' (2 soarten)
*** [[readmaskermûsfûgel]] (''Urocolius indicus''), súdlik [[Afrika]]
*** [[blaunekmûsfûgel]] (''Urocolius macrourus''), westlik, midden en eastlik [[Afrika]]
** skaai ''[[Colius]]'' (4 libbene soarten)
*** [[readrêchmûsfûgel]] (''Colius castanotus''), [[Angola]]
*** [[wytrêchmûsfûgel]] (''Colius colius''), súdlik [[Afrika]]
*** [[wytkopmûsfûgel]] (''Colius leucocephalus''), eastlik [[Afrika]]
*** [[brune mûsfûgel]] (''Colius striatus''), midden- en súdlik [[Afrika]]
*** † ''[[Colius hendeyi]]'' 
*** † ''[[Colius palustris]]'' 
** skaai † ''[[Celericolius]]'' 
*** † ''C. acriala'' &lt;
** skaai † ''[[Masillacolius]]'' (midden Eoseen yn Messel, Dútslân)
*** † ''M. brevidactylus'' 
** skaai † ''[[Oligocolius]]'' (ier Oligoseen yn Frauenweiler, Dútslân)
*** † ''O. brevitarsus'' 
*** † ''O. psittacocephalon''
** skaai † ''[[Palaeospiza]]''
*** † ''Palaeospiza bella''
** skaai † ''[[Primocolius]]'' (let Eoseen/Oligoseen yn Quercy, Frankryk)
*** † ''P. sigei''
*** † ''P. minor''

{{DEFAULTSORT:Musfugels}}
[[Kategory:Fûgelfamylje]]
[[Kategory:Mûsfûgeleftige]]
[[Kategory:Mûsfûgel| ]]</text>
      <sha1>r3zzzapriw1zpgv16c1ufla1l3qdurt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lytse ielreager</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193524</id>
    <redirect title="Lytse blauwe reager" />
    <revision>
      <id>1238649</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:12:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Lytse blauwe reager]]</comment>
      <origin>1238649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33" sha1="803ykczk9e9mokocds5yxgeor38qsm6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Lytse blauwe reager]]</text>
      <sha1>803ykczk9e9mokocds5yxgeor38qsm6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Keal (ko)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193525</id>
    <redirect title="Ko" />
    <revision>
      <id>1238651</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:15:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Ko]]</comment>
      <origin>1238651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16" sha1="j8pr39l9pyq574v1e8oj2gr4cs5zxc8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Ko]]</text>
      <sha1>j8pr39l9pyq574v1e8oj2gr4cs5zxc8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amerikaanske alligator</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193526</id>
    <redirect title="Mississippy-alligator" />
    <revision>
      <id>1238653</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:36:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Mississippy-alligator]]</comment>
      <origin>1238653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="cjgpejj54nb2grsf7ayww3ogj84hdtu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Mississippy-alligator]]</text>
      <sha1>cjgpejj54nb2grsf7ayww3ogj84hdtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alligator mississippiensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193527</id>
    <redirect title="Mississippy-alligator" />
    <revision>
      <id>1238654</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:37:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Mississippy-alligator]]</comment>
      <origin>1238654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35" sha1="cjgpejj54nb2grsf7ayww3ogj84hdtu" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Mississippy-alligator]]</text>
      <sha1>cjgpejj54nb2grsf7ayww3ogj84hdtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Mûsfûgeleftige</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193528</id>
    <revision>
      <id>1238656</id>
      <timestamp>2026-08-17T21:40:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="55" sha1="7rmfyo6nqqgwp930yjr119tystucnwf" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Musfugeleftige}}
[[Kategory:Fûgelskift]]</text>
      <sha1>7rmfyo6nqqgwp930yjr119tystucnwf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ofbyld:James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>193529</id>
    <revision>
      <id>1238657</id>
      <timestamp>2026-08-17T23:38:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>In foto fan akteur James Best yn syn rol as sheriff Rosco P. Coltrane.</comment>
      <origin>1238657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="pfhci8obh6r60ydumiwi55iqmvnotke" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
In foto fan akteur James Best yn syn rol as sheriff Rosco P. Coltrane.
== Lisinsje ==
{{Auteursrjocht standert}}</text>
      <sha1>pfhci8obh6r60ydumiwi55iqmvnotke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238660</id>
      <parentid>1238657</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>red</comment>
      <origin>1238660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="560" sha1="rmkzzp4gzpegou29x8zgr8byzzrkg6c" xml:space="preserve">== Gearfetting ==


== Lisinsje ==
{{Unfrij ôfbyld
|Omskriuwing      = In foto fan akteur James Best yn syn rol as sheriff Rosco P. Coltrane.
|Boarne           = https://people.com/movies/james-best-the-dukes-of-hazzard-sheriff-dead-at-88/
|Bysnien          = Nee
|Makker           = 
|Eigner           = Warner Bros. Television
|Doel             = Ta yllustraasje fan it artikel en ta identifikaasje fan 'e persoan yn kwestje.
|Artikel(s)       = [[Rosco P. Coltrane]], [[James Best]]
|Ferfangberens    = Net.
|Lege resolúsje   = Ja.
|Oare ynformaasje = 
}}</text>
      <sha1>rmkzzp4gzpegou29x8zgr8byzzrkg6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238661</id>
      <parentid>1238660</parentid>
      <timestamp>2026-08-17T23:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <origin>1238661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="630" sha1="mxknrutax69r2g5s6btw5kq0iodjuz1" xml:space="preserve">== Gearfetting ==
In foto fan akteur James Best yn syn rol as sheriff Rosco P. Coltrane.

== Lisinsje ==
{{Unfrij ôfbyld
|Omskriuwing      = In foto fan akteur James Best yn syn rol as sheriff Rosco P. Coltrane.
|Boarne           = https://people.com/movies/james-best-the-dukes-of-hazzard-sheriff-dead-at-88/
|Bysnien          = Nee
|Makker           = 
|Eigner           = Warner Bros. Television
|Doel             = Ta yllustraasje fan it artikel en ta identifikaasje fan 'e persoan yn kwestje.
|Artikel(s)       = [[Rosco P. Coltrane]], [[James Best]]
|Ferfangberens    = Net.
|Lege resolúsje   = Ja.
|Oare ynformaasje = 
}}</text>
      <sha1>mxknrutax69r2g5s6btw5kq0iodjuz1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meidogger:NickK</title>
    <ns>2</ns>
    <id>193530</id>
    <revision>
      <id>1238658</id>
      <timestamp>2026-08-17T23:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NickK</username>
        <id>18008</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;&lt;div style=&quot;float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 250px; text-align: center;&quot;&gt; {{Babel|fy-0|uk|ru|en-4|fr-4|nl-3|de-2}} {{Meidogger/Ynfo Utens}} {{Meidogger/Balke    |blue    |yellow|[[File:Flag of Ukraine.svg|45px]]|font-style:bold;background: white;width: 47px; height: 47px   |white; text-align:center|Fan [[ Oekraïne]]|text-align:center; font-size:18pt; line-height:1.25em; color:blue; }} &lt;/div&gt;  [[uk:Користувач:NickK]]&quot;</comment>
      <origin>1238658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="472" sha1="s0tg6uigyjlidmbhiekqchhe0rfr7xw" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;float: right; clear: right; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 250px; text-align: center;&quot;&gt;
{{Babel|fy-0|uk|ru|en-4|fr-4|nl-3|de-2}}
{{Meidogger/Ynfo Utens}}
{{Meidogger/Balke
   |blue
   |yellow|[[File:Flag of Ukraine.svg|45px]]|font-style:bold;background: white;width: 47px; height: 47px
  |white; text-align:center|Fan [[ Oekraïne]]|text-align:center; font-size:18pt; line-height:1.25em; color:blue;
}}
&lt;/div&gt;

[[uk:Користувач:NickK]]</text>
      <sha1>s0tg6uigyjlidmbhiekqchhe0rfr7xw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosco P. Coltrane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193531</id>
    <revision>
      <id>1238664</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:13:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nije side</comment>
      <origin>1238664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15730" sha1="915r5nrpyrfejnf4pl5q2f51jyma1q0" xml:space="preserve">{{Fiktyf of legindarysk personaazje
| ôfbylding          = James Best as sheriff Rosco P. Coltrane.jpg
| ôfbyldingstekst    = 
| ôfbyldingsbreedte  = 
| namme                = Rosco P. Coltrane
| oare namme(n)        = Rosco Purvis Coltrane
| bynamme              = 
| sekse                = [[man (sekse)|man]]
| soarte personaazje   = [[minske]]
| nasjonaliteit        = [[File:Flag of the United States.svg|border|20px]] [[Feriene Steaten|Amerikaansk]]
| berop/amt            = [[sheriff]]
| besibbe personaazjes = [[J.D. Hogg]]&lt;br&gt;[[Bo Duke]]&lt;br&gt;[[Luke Duke]]&lt;br&gt;[[Jesse Duke]]&lt;br&gt;[[Daisy Duke]]
| attributen           = [[plysje-auto]], [[hoed]]
| geastlike heit       = [[Gy Waldron]]
| útjouwer             = 
| ûntstean             = [[1975]]
}}
'''Rosco P. Coltrane''' (folút: '''Rosco Purvis Coltrane''') is de ferneamde [[fiktive]] [[sheriff]] út 'e [[populêr]]e [[Feriene Steaten|Amerikaanske]] [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' ([[1979]]–[[1985]]). Yn 'e searje waard dit [[personaazje]] spile troch [[akteur]] [[James Best]], dy't der in [[karikatuer|karikaturale]] [[antagonist|smjunt]] fan makke. Rosco, sa't er ornaris neamd waard, wie in [[korrupt]]e [[plysje]]man dy't benammen útblonk troch syn domheid en brike setten. Hy wie de rjochterhân fan 'e noch korruptere [[countykommissaris]] [[J.D. Hogg]], mei waans [[suster]] hy [[troud]] wie. Harren wichtichste tsjinstanners wiene de rûchhouwerige mar rjochtskepen [[neef (famyljelid)|neven]] [[Bo Duke|Bo]] en [[Luke Duke]]. It personaazje fan Rosco waard eins oarspronklik betocht troch [[Gy Waldron]] foar de [[film]] ''[[Moonrunners]]'' út [[1975]]. 

==Namme==
De [[namme]] 'Rosco' wurdt gauris mei in [[e]] oan 'e ein [[stavere]], ''Roscoe'', wat eins in gongberder stavering is. Mar yn dit gefal is dat mis, sa't [[akteur]] [[James Best]] op syn offisjele [[webside]] wiidweidich útlei. Oarspronklik waard de namme fan it [[personaazje]] jûn as 'Rosco Coltrane'; de 'P.' as [[inisjaal]] fan 'e [[middelnamme]] waard pas oan it begjin fan it twadde [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' tafoege, doe't Best de [[tillefyzjeprodusint|produsinten]] fan 'e [[tillefyzjesearje|searje]] bepraat hie dat soks him mear jaan soe om [[stim|fokaal]] mei om te boartsjen. De [[ôflevering]] ''Mrs. Rosco P. Coltrane'' út it trêde seizoen is de iennichste wêryn't syn folsleine namme neamd wurdt en dúdlik wurdt dat de inisjaal 'P.' foar syn middelnamme Purvis stiet.

==Karakter en hâlden en dragen==
===Untstean en ûntwikkeling===
It [[personaazje]] fan Rosco P. Coltrane waard kreëarre troch [[tillefyzjeprodusint|tillefyzje]]- en [[filmprodusint]] [[Gy Waldron]] foar syn [[film]] ''[[Moonrunners]]'' út [[1975]]. It waard fierder ûntwikkele yn it earste [[seizoen (omrop)|seizoen]] fan 'e op 'e film basearre [[tillefyzjesearje]] ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'', dat yn 'e [[Feriene Steaten]] yn [[1979]]–[[1980]] útstjoerd waard. Dêryn is in grutte feroaring waar te nimmen. 

Yn 'e iere [[ôflevering]]s is Rosco in serieus personaazje. Hy wurdt dêryn ôfskildere as in taaie, [[agresje|agressive]] [[plysjeman]] mei in grut [[konsintraasjefermogen]] om syn taken te folbringen. Yn ôflevering&amp;nbsp;3, ''Mary Kaye's Baby'', [[sjitten|sjit]] er sels in [[krimineel]] del (net [[dea|fataal]]). Rosco is dan al in gewillige helper by de yllegale plantsjes fan syn [[sweager]], de [[korrupt]]e [[countykommissaris]] [[J.D. Hogg|J.D. &quot;Boss&quot; Hogg]], dy't mei Rosco syn [[suster]] Lulu [[troud]] is. Op dat punt yn 'e searje is er ek [[yntelligint]] en tawijd genôch om sels sokke plantsjes op te tinken en út te fieren. Sa liket er yn 'e [[pilotôflevering]] ''One Armed Bandits'' it brein efter de yllegale [[ynfier]] fan [[fruitautomaat|fruitautomaten]] yn 'e [[county (Feriene Steaten)|county]] te wêzen.

Dyselde ôflevering leit ek út dat Rosco al [[desennia]] lang de sheriff is fan Hazzard County en dat er de earste tweintich jier ridlik earlik wie yn 'e útoefening fan dy [[funksje (posysje)|funksje]]. Mar hy rekke [[ferbittering|ferbittere]] doe't er syn [[pinsjoen]] ferlear trochdat de befolking fan 'e county foar in [[belesting]]ferleging stimde. Dêrtroch koed er net ophâlde mei wurkjen, sa't er fan doel west hie, mar moast er himsels op 'e nij ferkiesber stelle as sheriff. Dat idee waard yn ferskate oare iere ôfleverings fierder útwurke. Sa wurdt him yn ôflevering&amp;nbsp;4, ''Repo Men'', troch [[helpsheriff]] [[Enos Strate]] frege hoe't er sa korrupt wurden is (suggerearjend dat er dat net altyd west hat).

Doe't produsint Gy Waldron lykwols foar it ferstân krige dat ''The Dukes of Hazzard'' ekstreem [[populêr]] wurden wie mank jonge [[bern (persoan)|bern]], waard it personaazje fan Rosco oer in stikmannich ôfleverings hieltyd fierder ôfswakke oant er de bekende [[stereotype]] domme [[sheriff]] wurden wie, en yn dy foarm waard er ferneamd. De krekte ynfolling fan dat personaazje waard fierhinne oan akteur [[James Best]] oerlitten, dy't war die om der, nettsjinsteande Rosco syn korrupsje, in freonlike keardel fan te meitsjen. Sa't er letter útlei, woed er foarkomme dat bern dy't de searje seagen ea te [[eangst|benaud]] wêze soene om 'e plysje om help te freegjen as dat nedich wie.

===Hâlden en dragen===
As [[sheriff]] fan it [[fiktive]] Hazzard County begjint Rosco gauris auto-efterfolgings dy't spektakulêr útpakke. Yn 't bysûnder sit er faak efter [[Bo Duke|Bo]] en [[Luke Duke]] oan, twa [[neef (famyljelid)|neven]] dy't by harren [[Jesse Duke|omke Jesse]] wenje en dy't de [[titelrol|titelpersonaazjes]] fan 'e searje ''The Dukes of Hazzard'' binne. De Dukes nimme it net sa nau mei de [[wet]], hoewol't se ek wer beslist gjin yn it [[kwea]] behurde [[kriminelen]] binne. Mar omke Jesse stookt eigenmakke [[alkohol]], saneamde ''moonshine'' (&quot;moanneskyn&quot;, om't it temûk, by [[nacht]], as de [[moanne (byplaneet fan 'e Ierde)|moanne]] skynt, makke wurde moat). En Bo en Luke [[ferfier]]e dat nei de ôfnimmers. No kin Rosco dat net safolle skele. De wiere reden dat er altyd besiket de Dukes in foet dwers te setten, is dat de Dukes rjochtskepen minsken binne, dy't gauris de yllegale plantsjes fan Boss Hogg dwerseidzje. Der is dus sprake fan in beskate [[fete]] tusken de beide groepen.

De efterfolgings fan 'e Dukes troch Rosco en syn [[helpsheriff]]s, fan wa't inkeld de ûnnoazele Enos Strate in fêste rol yn 'e searje spilet, foarmje de hichtepunten fan 'e ôfleverings. Ornaris witte Bo en Luke te ûntkommen, al of net mei help fan harren freonen, lykas omke Jesse, harren [[nicht (famyljelid)|nicht]] [[Daisy Duke]] of de pleatslike [[monteur]] en [[garaazje (bedriuw)|garaazjehâlder]] Cooter Davenport. De Dukes ride yn in fel [[oranje]]kleurige [[Dodge Charger]] út [[1969]] mei it sifer &quot;01&quot; op 'e doarren en in [[Konfederearre oarlochsflagge]] op it dak skildere, dy't de namme ''General Lee'' draacht (in ferwizing nei de [[Konfederearre Steaten fan Amearika|Konfederearre]] [[generaal]] [[Robert E. Lee]]). Rosco riidt ornaris yn in [[Dodge Monaco]]-[[plysje-auto]] út [[1977]] of [[1978]], hoewol't er yn inkele ôfleverings yn in oar model auto te sjen is, lykas in [[Plymouth Fury]] of in [[AMC Matador]]. Syn eigen (dus net plysje-)auto is in [[Pontiac Lemans]] dy't altyd foar it [[plysjeburo]] [[parkearjen|parkearre]] stiet, útsein yn 'e ôflevering ''The Revenge of Hughie Hogg'' út seizoen&amp;nbsp;5, wêryn't er in [[Chevrolet Impala]] hat en [[total loss]] riidt. Rosco syn efterfolgings fan 'e Dukes einigje net selden as er in [[ferkearsûngemak|ûngemak]] kriget wannear't er de stunts fan 'e Dukes yn harren ''General Lee'' besiket nei te dwaan en dêrby syn plysje-auto [[total loss]] riidt.

Yn seizoen&amp;nbsp;3 kriget Rosco in [[hûn]] as [[húsdier]]: in [[loaiens|aartsloaie]] [[bassethound]] dy't er om ûnbegryplike redens de namme 'Flash' (&quot;Flits&quot;) jout. It bist is ek bekend ûnder de [[bynamme]] 'Velvet Ears' (&quot;Ferwielear&quot;). Hy is mâl mei syn hûn, wat gâns helpt om syn personaazje in wat minskliker gesicht te jaan. [[Iroanysk]] genôch is Flash freonlik foar de Dukes, wylst er Boss Hogg net útstean kin en altyd nei him [[blaffen|blaft]]. Yn 'e ôflevering dêr't er yn yntrodusearre wurdt, is Flash in [[hûn|rikel]], mar yn lettere ôfleverings is er feroare yn in [[hûn|teef]], nei't it skynt simpelwei om't dat de [[senarioskriuwer]]s op dat stuit better útkomt.

Lytsjild net meirekkene hat Rosco mar [[$]]43 op syn [[bankrekken]] stean, dat hy besiket gauris om fergees mei te iten fan 'e [[kalory]]rike mielen en flaubiten fan syn sweager, de [[obesitas|obese]] Boss Hogg. Yn 'e regel resultearret dat deryn dat er in tik op 'e fingers kriget. It is net maklik om Rosco syn helpsheriff te wêzen, mei't er sokken hast oan ien wei troch op 'e kop sit en leechleit. As se har yn echt gefaar befine, jout er lykwols blyk fan grutte [[noed]] om harren wolwêzen, dy't dan wer as snie foar de sinne ferdwynt sadree't it gefaar wykt is. Ek as oare personaazjes yn gefaar komme of troch oaren yn gefaar brocht wurde (of wannear't se [[dea]]waand wurde), docht ynienen bliken dat Rosco folle mear mei oarmans lot begien is as dat er normaal blike lit. Yn 't bysûnder is dat sa as it libben fan syn baas en freon Boss Hogg bedrige wurdt.

Rosco syn plysjewapen is in [[Smith &amp; Wesson Model&amp;nbsp;15]] mei in [[kolf (fjoerwapen)|kolf]] dy't ynlein is mei [[parlemoer]]. Mar yn 'e [[pilotôflevering]] draacht er in [[Smith &amp; Wesson Model&amp;nbsp;10]], en dat wapen is de hiele fierdere searje te sjen yn 'e bylden dy't ûnder de [[begjintitels]] [[filmmontaazje|montearre]] binne, mei't dy bylden, alteast foar wat Rosco oanbelanget, út 'e pilotôflevering ôfkomstich binne. Rosco is mei syn [[revolver]] in [[skerpskutter]] salang't der neat op it spul stiet, mar as er omreden fan syn funksje sjitte moat, is er sa [[senuweftigens|senuweftich]] dat er fan alles rekket útsein itjinge dêr't er op sjit. (De útsûndering op dy regel is de ôflevering ''Mary Kaye's Baby'' út seizoen&amp;nbsp;1, wêryn't er in krimineel delsjit.)

===Karakter===
De [[persoanlikheid (karakter)|persoanlikheid]] fan Rosco, alteast nei de earste fiif ôfleverings fan it earste seizoen, is dy fan in knoffelige suffert dy't wat traach fan [[tinken]] is. Hy [[spraak|spekt]] gauris mei in wat bernige [[wurdskat]] en werhellet oan ien wei troch syn favorite útdrukkings en [[stopwurd]]en. Ien dêrfan dy't altyd weromkomt as Rosco de Dukes [[arrestaasje|arrestearret]] (of lykfolwa oars trouwens) is &quot;Cuff 'em and stuff 'em!&quot; (frij fertaald: &quot;Slaan se yn 'e boeiens en smyt se yn 'e sel!&quot;). 

Ien aspekt fan Rosco syn persoanlikheid dat tige populêr en suver [[synonym]] mei him waard, is in ôfbiten en opwûn gnyske dat er efter yn 'e [[kiel]] produsearret en dat klinkt as ''Kjû-kjû-kjû-kjû!''. Dat waard ien fan 'e werkenberste eleminten fan it personaazje. In clip mei it lûd fan dat gnyske waard yn 'e measte ôfleverings ôfspile as oan 'e ein fan 'e [[ôftiteling]] it [[logo]] fan [[tillefyzjestudio|produksjemaatskippij]] [[Warner Bros. Television]] yn byld kaam. Yn oare ôfleverings wie dan de [[stim]] fan Boss Hogg te hearren, dy't yn [[razernij]] útropt &quot;Them Dukes! Them Dukes!&quot; (&quot;Dy Dukes! Dy Dukes!&quot;) as de Dukes him wer ris te fluch ôf west hawwe.

===Boargerlike steat en famylje===
Rosco is frijwol de hiele searje troch [[frijfeint]], mei as útsûndering dy't de regel befêstiget de ôflevering ''Mrs. Rosco P. Coltrane'' út it seizoen&amp;nbsp;3. Dêryn is er koarte tiid [[troud]] mei in dame mei wa't er fia in iere foarrinder fan in [[datingwebside]] yn 'e kunde kommen is. It wurdt lykwols al rillegau dúdlik dat er it [[slachtoffer]] fan [[bedroch]] wurden is: syn '[[breid]]' is in [[bankrôver|bankberôfster]] dy't him foar har karke spanne wol sadat sy en har echte [[oarehelte|man]] de [[bank (finansjele ynstelling)|bank]] fan Hazzard leechstelle kinne. It rint derop út dat de Dukes Rosco út 'e brân helpe moatte. Los dêrfan liket Rosco mar ien [[famyljelid]] te hawwen: syn [[suster]] Lulu, dy't mei Boss Hogg troud is.

===Lettere ûntwikkelings===
[[Akteur]] [[Sorrell Booke]], dy't yn 'e searje de rol fan Boss Hogg spile, [[ferstoar]] yn [[1994]]. Yn 'e earste reünyfilm ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'', dy't yn [[1997]] makke waard, wie sadwaande te sjen dat Boss Hogg ferstoarn wie. Rosco hie dêrby syn jild (en yllegale aktiviteiten) [[urven]], en wie de nije countykommissaris wurden wylst er tagelyk oanbleau as sheriff. Dêrmei waard er dus de iennichste [[antagonist]], wylst dy [[narratology]]ske funksje earder dield waard troch him en Boss Hogg.

==Akteurs==
Yn 'e [[film]] ''[[Moonrunners]]'' ([[1975]]) waard in oarspronklike, folle serieuzere ferzje fan it personaazje fan sheriff Rosco P. Coltrane spile troch [[Bruce Atkins]]. Krekt as yn 'e iere ôfleverings fan 'e searje is der yn dy film sprake fan dat er [[korrupt]] wurden is om't de [[county (Feriene Steaten)|county]] him syn [[pinsjoen]] ôfpakt hat. 

It personaazje waard lykwols ferneamd makke troch akteur [[James Best]], foar wa't Rosco syn bekendste rol waard. Hy spile Rosco yn 'e hiele searje ''[[The Dukes of Hazzard (tillefyzjesearje)|The Dukes of Hazzard]]'' ([[1979]]–[[1985]]) en yn 'e reünyfilms ''[[The Dukes of Hazzard: Reunion!]]'' ([[1997]]) en ''[[The Dukes of Hazzard: Hazzard in Hollywood!]]'' ([[2000]]). Yn 'e [[tekenfilmsearje]] ''[[The Dukes (tillefyzjesearje)|The Dukes]]'' ([[1983]]) waard de rol fan Rosco ek [[stimakteur|ynsprutsen]] troch Best.

Yn it twadde seizoen fan ''The Dukes of Hazzard'' gie Best op in stuit yn [[staking]] omreden fan in [[rûzje]] mei de produsinten. Syn beswier wie dat er ûnder de [[opnamen (film)|opnamen]] bêst yn 'e [[rivier]] bedarje of ûnder de [[drek]] komme woe te sitten, as der dan neitiid mar goede fasiliteiten wiene dêr't er him [[dûs]]e en omklaaie koe. Mar dêr ûntbriek it oan. Wylst er ôfwêzich wie, waard de rol fan Rosco ferfongen troch in stikmannich plakferfangende sheriffs, spile troch û.o. [[James Hampton (akteur)|James Hampton]] en [[Dick Sargent]]. Uteinlings waard it skeel ta tefredenens fan beide partijen oplost en kearden Best op 'e [[filmset|set]] en Rosco yn 'e searje werom.

Yn 'e bioskoopfilm ''[[The Dukes of Hazzard (film)|The Dukes of Hazzard]]'' út [[2005]] waard de rol fan Rosco oernommen troch [[M.C. Gainey]]. Syn ferzje fan Rosco hat neat fan 'e bernige karaktertrekken fan 'e Rosco fan Best en is in folle serieuzere en boasaardigere sheriff, dy't wier de Dukes wol fergrieme kin.

Yn 'e [[tillefyzjefilm]] ''[[The Dukes of Hazzard: The Beginning]]'' ([[2007]]), dy't in [[prequel]] fan 'e oarspronklike tillefyzjesearje is, naam [[Harland Williams]] de rol fan Rosco op him. Syn ferzje fan it personaazje liek folle mear op 'e knoffelige domme sheriff dy't sa memorabel portrettearre waard troch Best. Yn ''The Dukes of Hazzard: The Beginning'' is Rosco troud, mar is er troch syn frou út 'e hûs set en [[útfanhúzjen|útfanhuzet]] er sadwaande by syn suster Lulu en har man Boss Hogg.

==Keppelings om utens==
*{{en}}[https://web.archive.org/web/20111007205521/http://www.jamesbest.com/dukes.htm James Best oer Rosco P. Coltrane &lt;small&gt;(argivearre)&lt;/small&gt;]

{{boarnen|boarnefernijing=
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [http://en.wikipedia.org/wiki/Sheriff_Rosco_P._Coltrane ''References'', op dizze side].
}}

{{DEFAULTSORT:Coltrane, Rosco P.}}
[[Kategory:Fiktyf plysjeman]]
[[Kategory:Fiktyf Amerikaansk persoan]]
[[Kategory:Personaazje út The Dukes of Hazzard]]
[[Kategory:Fiktyf personaazje yntrodusearre yn 1975]]</text>
      <sha1>915r5nrpyrfejnf4pl5q2f51jyma1q0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Fiktyf personaazje yntrodusearre yn 1975</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193532</id>
    <revision>
      <id>1238665</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:14:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100" sha1="pwh15rkyeowvckh0tflaz9xddr8uots" xml:space="preserve">[[Kategory:Yntroduksje út 1975| ]]
[[Kategory:Fiktyf personaazje yntrodusearre yn de 20e iuw|1975]]</text>
      <sha1>pwh15rkyeowvckh0tflaz9xddr8uots</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Personaazje út The Dukes of Hazzard</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193533</id>
    <revision>
      <id>1238666</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="9m4gzzujkr3hhblfj0c17mwkg2evkgu" xml:space="preserve">[[Kategory:The Dukes of Hazzard]]
[[Kategory:Fiktyf personaazje nei wurk|Dukes of Hazzard, The]]</text>
      <sha1>9m4gzzujkr3hhblfj0c17mwkg2evkgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:The Dukes of Hazzard</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193534</id>
    <revision>
      <id>1238668</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:18:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="374" sha1="og2ua2vxty6h0qtfktqr0jil245rosr" xml:space="preserve">{{DEFAULTSORT:Dukes of Hazzard, The}}
[[Kategory:Amerikaanske aksjesearje]]
[[Kategory:Amerikaanske aventoeresearje]]
[[Kategory:Amerikaanske komeedzjedramasearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje út 1979]]
[[Kategory:Ingelsktalige telefyzjesearje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer auto's]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer korrupsje]]
[[Kategory:Telefyzjesearje oer in plysjeman]]</text>
      <sha1>og2ua2vxty6h0qtfktqr0jil245rosr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Telefyzjesearje oer auto's</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193535</id>
    <revision>
      <id>1238670</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="oe38a1hwm2eb4lbtmqegmisvgvfjeqe" xml:space="preserve">[[Kategory:Telefyzjesearje oer in ferfiermiddel|Auto]]
[[Kategory:Auto]]</text>
      <sha1>oe38a1hwm2eb4lbtmqegmisvgvfjeqe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Telefyzjesearje oer in ferfiermiddel</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193536</id>
    <revision>
      <id>1238671</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="2vwxj54xi85fb06b1r1xycjgcfpsp6m" xml:space="preserve">[[Kategory:Telefyzjesearje oer ferfier|Ferfiermiddel]]
[[Kategory:Telefyzjesearje nei setting|Ferfiermiddel]]
[[Kategory:Ferfiermiddel]]</text>
      <sha1>2vwxj54xi85fb06b1r1xycjgcfpsp6m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Telefyzjesearje oer ferfier</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193537</id>
    <revision>
      <id>1238672</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="72" sha1="3v4gzinkziw1bufyy14np92uefp356a" xml:space="preserve">[[Kategory:Telefyzjesearje nei ûnderwerp|Ferfier]]
[[Kategory:Ferfier]]</text>
      <sha1>3v4gzinkziw1bufyy14np92uefp356a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Telefyzjesearje nei setting</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193538</id>
    <revision>
      <id>1238673</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:24:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>nij</comment>
      <origin>1238673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="alfwfl2a8mc25w5hglnb8ntjw1580q2" xml:space="preserve">[[Kategory:Telefyzjesearje nei ûnderwerp| ]]</text>
      <sha1>alfwfl2a8mc25w5hglnb8ntjw1580q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rosco Coltrane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193539</id>
    <redirect title="Rosco P. Coltrane" />
    <revision>
      <id>1238675</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:27:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Rosco P. Coltrane]]</comment>
      <origin>1238675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qcvbmac7s1jusmx3tthruujdw206xvr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rosco P. Coltrane]]</text>
      <sha1>qcvbmac7s1jusmx3tthruujdw206xvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sheriff Rosco P. Coltrane</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193540</id>
    <redirect title="Rosco P. Coltrane" />
    <revision>
      <id>1238676</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Rosco P. Coltrane]]</comment>
      <origin>1238676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="qcvbmac7s1jusmx3tthruujdw206xvr" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Rosco P. Coltrane]]</text>
      <sha1>qcvbmac7s1jusmx3tthruujdw206xvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Fennek (foks)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193541</id>
    <redirect title="Fennek" />
    <revision>
      <id>1238680</id>
      <timestamp>2026-08-18T00:36:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ieneach fan 'e Esk</username>
        <id>13292</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Fennek]]</comment>
      <origin>1238680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="3qorpap6b1yvxqi6lhc7xiajibcrj3t" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Fennek]]</text>
      <sha1>3qorpap6b1yvxqi6lhc7xiajibcrj3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Berjocht:GemeenteAalsmeer</title>
    <ns>10</ns>
    <id>193542</id>
    <revision>
      <id>1238685</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;&quot; width=&quot;100%&quot; ! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|30px|border]] ! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ccccff&quot; width=&quot;100%&quot; | [[Aalsmeer|Gemeente Aalsmeer]] ! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Aalsmeer flag.svg|30px|border]] |- | align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;3&quot; | '''Doarpen:'''&lt;br&gt;[[Aalsmeer]]...&quot;</comment>
      <origin>1238685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="9fe227dhg5lqw6c35oa7dvo59iyy479" xml:space="preserve">{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;&quot; width=&quot;100%&quot;
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|30px|border]]
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ccccff&quot; width=&quot;100%&quot; | [[Aalsmeer|Gemeente Aalsmeer]]
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Aalsmeer flag.svg|30px|border]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;3&quot; | '''Doarpen:'''&lt;br&gt;[[Aalsmeer]] • [[Kudelstaart]]&lt;br&gt;'''Buorskippen:'''&lt;br&gt;[[Calslagen]] • [[Oosteinderhoek]] • [[Vrouwenakker]] (foar in part)&lt;br&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot;|{{Bewurklinks|Berjocht:GemeenteAalsmeer}}
|}
&lt;noinclude&gt;[[Kategory:Berjocht: Navigaasje Gemeente Noard-Hollân|Aalsmeer]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9fe227dhg5lqw6c35oa7dvo59iyy479</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238687</id>
      <parentid>1238685</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T07:16:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="i4ivenas4odaxoz3r3o3d18fs39hvee" xml:space="preserve">{| id=&quot;toc&quot; style=&quot;font-size:90%; margin-top:1em; margin-bottom:-0.5em; border: 1px solid #aaa; padding: 5px; clear: both; margin:auto;&quot; width=&quot;100%&quot;
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Flag of North Holland.svg|30px|border]]
! align=&quot;center&quot; style=&quot;background:#ccccff&quot; width=&quot;100%&quot; | [[Aalsmeer|Gemeente Aalsmeer]]
! align=&quot;center&quot; width=&quot;2%&quot; | [[Ofbyld:Aalsmeer flag.svg|30px|border]]
|-
| align=&quot;center&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot; colspan=&quot;3&quot; | '''Doarpen:'''&lt;br&gt;[[Aalsmeer]] • [[Kudelstaart]]&lt;br&gt;'''Buorskippen:'''&lt;br&gt;[[Calslagen]] • [[Oosteinde (Aalsmeer)|Oosteinde]] • [[Vrouwenakker]]&lt;br&gt;
|-
|colspan=&quot;3&quot;|{{Bewurklinks|Berjocht:GemeenteAalsmeer}}
|}
&lt;noinclude&gt;[[Kategory:Berjocht: Navigaasje Gemeente Noard-Hollân|Aalsmeer]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>i4ivenas4odaxoz3r3o3d18fs39hvee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Griiskopdûkers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193543</id>
    <revision>
      <id>1238689</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:59:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding           = Poliocephalus poliocephalus RB alt crop.jpg | ôfbyldingsbreedte   = | ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is de [[griiskopdûker]]. | takson1             = | namme1              = | takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2              = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | takson4...&quot;</comment>
      <origin>1238689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3381" sha1="1kqukf2udl79kw0ysl5aam8jtjl1d56" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Poliocephalus poliocephalus RB alt crop.jpg
| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is de [[griiskopdûker]].
| takson1             =
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[boppeskift]]:
| namme5              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson6             = [[skift]]:
| namme6              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson7             = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme7              = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
| takson8             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme8              = '''griiskopdûkers''' (''Poliocephalus'')
| beskriuwer, jier    = [[Prideaux John Selby|Selby]], 1840
}}
De '''griiskopdûkers''' (''Poliocephalus'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan lytse wetterfûgels út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De [[Soarte (taksonomy)|soarten]] út it skaai komme foar yn [[Australaazje]] ([[Austraalje]] en [[Nij-Seelân]]). De [[typesoarte]] is de [[griiskopdûker]] (''Poliocephalus poliocephalus'').

== Skaaimerken ==
Griiskopdûkers binne middelgrutte, kompakte wetterfûgels mei in slanke snaffel. Folwoeksen fûgels hawwe yn 'e briedtiid in opfallend fearrekleed mei fine sulvereftige of grize fearkes op 'e kop. It mantsje en it wyfke sjogge der itselde út. Harren poaten sitte hielendal efteroan it lichem, wat harren treflike swimmers en dûkers makket, mar op it lân binne se wat knoffelich.

Se briede op swietwettermarren, puollen en sompen mei in tichte begroeiïng. De nêsten binne driuwende bouwurken dy't oan wetterplanten fêstmakke wurde. Harren piken hawwe in opfallend streke patroan op 'e kop en hals en wurde somtiden op 'e rêch fan de âlden meifierd. It dieet bestiet benammen út wetterynsekten,  larven, lytse weakdieren en lytse fiskjes.

== Taksonomy ==
It skaai ''Poliocephalus'' waard yn 1840 yntrodusearre troch de [[Ingelân|Ingelske]] [[ornitolooch]] [[Prideaux John Selby]].

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa libbene soarten:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status
|-
| [[Ofbyld:Hoary-headed Grebe 0A2A6268.jpg|120px]] || [[Griiskopdûker]] || ''Poliocephalus poliocephalus'' || [[Austraalje]] en [[Tasmaanje]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/hoary-headed-grebe-poliocephalus-poliocephalus ''Poliocephalus poliocephalus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:NZ Dabchick - QEII Park wetland - 15 Sep 22.jpg|120px]] || [[Nijseelânske dûker]] || ''Poliocephalus rufopectus'' || [[Nij-Seelân]] || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/new-zealand-dabchick-poliocephalus-rufopectus ''Poliocephalus rufopectus'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Poliocephalus|Griiskopdûkers}}
}}
{{DEFAULTSORT:Griiskopdukers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Griiskopdûker| ]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>1kqukf2udl79kw0ysl5aam8jtjl1d56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Poliocephalus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193544</id>
    <redirect title="Griiskopdûkers" />
    <revision>
      <id>1238690</id>
      <timestamp>2026-08-18T07:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Griiskopdûkers]]</comment>
      <origin>1238690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="5ln53dw5hkwjpz8hjdaq3cfhf96crbc" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Griiskopdûkers]]</text>
      <sha1>5ln53dw5hkwjpz8hjdaq3cfhf96crbc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Griiskopdûker</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193545</id>
    <revision>
      <id>1238693</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commonscat|Poliocephalus|Griiskopdûkers}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Dûkerfûgel]]&quot;</comment>
      <origin>1238693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="oz9xikxekvqpbd94hd5p7hqtw4lv3jr" xml:space="preserve">{{Commonscat|Poliocephalus|Griiskopdûkers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>oz9xikxekvqpbd94hd5p7hqtw4lv3jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Swannehalsdûker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193546</id>
    <revision>
      <id>1238695</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = swannehalsdûker |Ofbyld   = [[Ofbyld:Aechmophorus occidentalis closeup.jpg|250px]] |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai    = [[Noardamerikaanske dûkers]] (''Aechmophorus'') |Wittenskiplike namme= Aechmophorus occidentalis |Beskriuwer, jier= George Newbo...&quot;</comment>
      <origin>1238695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4486" sha1="suparwq155gatkex4yih3v24k2d5def" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = swannehalsdûker
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Aechmophorus occidentalis closeup.jpg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[Noardamerikaanske dûkers]] (''Aechmophorus'')
|Wittenskiplike namme= Aechmophorus occidentalis
|Beskriuwer, jier= [[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1858
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Aechmophorus occidentalis map.svg|250px]]&lt;small&gt;{{Kolommen2
|Kolom1= &lt;br&gt;{{Color box|#f18e08}} [[briedfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#7162c8}} [[stânfûgel]]
|Kolom2= &lt;br&gt;{{Color box|#ffd42a}} [[trekfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#5f9ed3}} [[wintergast]]
}}&lt;/small&gt;
}}
De '''swannehalsdûker''' (''Aechmophorus occidentalis'') is in wetterfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'').

== Skaaimerken ==
De swannehalsdûker wurdt 55 oant 75 sm en weaget 1 oant 2 kg. De fûgel hat in lange griengiele snaffel en reade eagen. De krún, it gesicht en de efterhals binne swart, wylst it kin, de kiel en it boarst wyt binne. It lichem en de wjukken binne brúnswart. By de flecht is in lange wite wjukstreek te sjen. De soarte liket in soad op 'e [[Clarkdûker]] (''A. clarkii''), mar dy fûgel hat in mear oranjegiele snaffel en it swart fan 'e krún rint net troch oant ûnder it each.    

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Western Grebe (38463193115).jpg|Swannehalsdûker
Western Grebe and chicks (15048824723).jpg|Fûgel mei piken
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
Dizze soarte komt foar yn [[Noard-Amearika]] yn sompen en stilsteand wetter en by de kusten. It is in [[trekfûgel]] en telt twa ûndersoarten:

* ''A. o. occidentalis'': fan westlik-sintraal [[Kanada]] oant de noardlik-sintrale en súdwestlike [[Feriene Steaten]].
* ''A. o. ephemeralis'': sintraal [[Meksiko]].

== Briedgedrach ==
[[Ofbyld:Rushing Western Grebes .jpg|thumb|left|Balts.]]
Swannehalsdûkers fiere in spektakulêre balts op. Beide partners rize sydlings út it wetter op en trippelje mei in soad spatterjen oer it wetter. Dêrnei dûke beide partners in boskje wetterplanten op en wylst hja dêrnei mei de kop skodzje swimme se dêrmei om inoar hinne. As de fûgels ienris in pear foarmje bringt it mantsje foar syn wyfke fiskjes. 

Yn 'e briedtiid en dêrnei bliuwe de âlden altyd ticht by inoar om de piken te fersoargjen. Hja bouwe tegearre in driuwend nêst dat oan wetterplanten fêstmakke wurdt. It wyfke leit trije oant fjouwer blauwite aaien mei brune of dofgiele spikkels, dy't yn 21 oant 28 dagen útbret wurde. De âlden nimme harren jongen faak op 'e rêch oant se 2 oant 4 wiken âld binne en fuorje se oant de 8e wike.

It dieel fan 'e soarte bestiet út fisk, wetterynsekten, kreefteftigen en weakdieren.

== Bedriging en status ==
Yn 'e lette 19e iuw waard der fûleindich op 'e soarte jage foar de side-eftige búkfearren, dy't brûkt waarden om huodden en jassen te fersieren. In soad populaasjes hiene it dreech om der wer boppe-op te kommen. Bedrigingen foar de soarte binne wetterfersmoarging, oaljeloazingen, biotoopferlies en fersteuring.

De grutte fan 'e populaasje is yn 2011 rûsd op 80.000 -90.000 folwoeksen fûgels en der wurdt tocht dat de soarte in stabile populaasjetrend hat. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status net bedrige (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-grebe-aechmophorus-occidentalis BirdLife, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/wesgre/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/wesgre?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 18 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aechmophorus occidentalis|Noardamerikaanske dûker}}
}}
{{DEFAULTSORT:Noardamerikaanske duker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Noardamerikaanske dûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>suparwq155gatkex4yih3v24k2d5def</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238706</id>
      <parentid>1238695</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4470" sha1="kk7sbwjpmiv7ssfq33z3gawev1piet6" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = swannehalsdûker
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Aechmophorus occidentalis closeup.jpg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[Noardamerikaanske dûkers]] (''Aechmophorus'')
|Wittenskiplike namme= Aechmophorus occidentalis
|Beskriuwer, jier= [[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1858
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Aechmophorus occidentalis map.svg|250px]]&lt;small&gt;{{Kolommen2
|Kolom1= &lt;br&gt;{{Color box|#f18e08}} [[briedfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#7162c8}} [[stânfûgel]]
|Kolom2= &lt;br&gt;{{Color box|#ffd42a}} [[trekfûgel]]&lt;br&gt;{{Color box|#5f9ed3}} [[wintergast]]
}}&lt;/small&gt;
}}
De '''swannehalsdûker''' (''Aechmophorus occidentalis'') is in wetterfûgel út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'').

== Skaaimerken ==
De swannehalsdûker wurdt 55 oant 75 sm en weaget 1 oant 2 kg. De fûgel hat in lange griengiele snaffel en reade eagen. De krún, it gesicht en de efterhals binne swart, wylst it kin, de kiel en it boarst wyt binne. It lichem en de wjukken binne brúnswart. By de flecht is in lange wite wjukstreek te sjen. De soarte liket in soad op 'e [[Clarkdûker]] (''A. clarkii''), mar dy fûgel hat in mear oranjegiele snaffel en it swart fan 'e krún rint net troch oant ûnder it each.    

&lt;div style=&quot;display: block; margin: 10px 0; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 2px; padding: 10px; background-color: #f8f9fa; width: fit-content;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; font-weight: bold; margin-bottom: 8px;&quot;&gt;Ofbylden&lt;/div&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;125px&quot; style=&quot;margin: 0; padding: 0;&quot;&gt;
Western Grebe (38463193115).jpg|Swannehalsdûker
Western Grebe and chicks (15048824723).jpg|Fûgel mei piken
&lt;/gallery&gt;
&lt;/div&gt;

== Fersprieding ==
Dizze soarte komt foar yn [[Noard-Amearika]] yn sompen en stilsteand wetter en by de kusten. It is in [[trekfûgel]] en telt twa ûndersoarten:

* ''A. o. occidentalis'': fan westlik-sintraal [[Kanada]] oant de noardlik-sintrale en súdwestlike [[Feriene Steaten]].
* ''A. o. ephemeralis'': sintraal [[Meksiko]].

== Briedgedrach ==
[[Ofbyld:Rushing Western Grebes .jpg|thumb|left|Balts.]]
Swannehalsdûkers fiere in spektakulêre balts op. Beide partners rize sydlings út it wetter op en trippelje mei in soad spatterjen oer it wetter. Dêrnei dûke beide partners in boskje wetterplanten op en wylst hja dêrnei mei de kop skodzje swimme se dêrmei om inoar hinne. As de fûgels ienris in pear foarmje bringt it mantsje foar syn wyfke fiskjes. 

Yn 'e briedtiid en dêrnei bliuwe de âlden altyd ticht by inoar om de piken te fersoargjen. Hja bouwe tegearre in driuwend nêst dat oan wetterplanten fêstmakke wurdt. It wyfke leit trije oant fjouwer blauwite aaien mei brune of dofgiele spikkels, dy't yn 21 oant 28 dagen útbret wurde. De âlden nimme harren jongen faak op 'e rêch oant se 2 oant 4 wiken âld binne en fuorje se oant de 8e wike.

It dieel fan 'e soarte bestiet út fisk, wetterynsekten, kreefteftigen en weakdieren.

== Bedriging en status ==
Yn 'e lette 19e iuw waard der fûleindich op 'e soarte jage foar de side-eftige búkfearren, dy't brûkt waarden om huodden en jassen te fersieren. In soad populaasjes hiene it dreech om der wer boppe-op te kommen. Bedrigingen foar de soarte binne wetterfersmoarging, oaljeloazingen, biotoopferlies en fersteuring.

De grutte fan 'e populaasje is yn 2011 rûsd op 80.000 -90.000 folwoeksen fûgels en der wurdt tocht dat de soarte in stabile populaasjetrend hat. Op 'e [[Reade list]] fan 'e [[IUCN]] hat dizze soarte de status net bedrige (''Least Concern'').

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-grebe-aechmophorus-occidentalis BirdLife, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/wesgre/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/wesgre?siteLanguage=nl&amp;continue eBird, oproppen 18 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aechmophorus occidentalis|Swannehalsdûker}}
}}
{{DEFAULTSORT:Swannehalsduker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Noardamerikaanske dûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Kanada]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>kk7sbwjpmiv7ssfq33z3gawev1piet6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aechmophorus occidentalis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193547</id>
    <redirect title="Swannehalsdûker" />
    <revision>
      <id>1238696</id>
      <timestamp>2026-08-18T08:57:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Swannehalsdûker]]</comment>
      <origin>1238696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30" sha1="88divi57zo4jw4f6xjejr900hg38qgl" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Swannehalsdûker]]</text>
      <sha1>88divi57zo4jw4f6xjejr900hg38qgl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Clarkdûker</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193548</id>
    <revision>
      <id>1238697</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:18:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Bistesoarte |Namme    = Clarkdûker |Ofbyld   = [[Ofbyld:Clark's Grebe (27258367227).jpg|250px]] |Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'') |Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') |Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'') |Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'') |Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') |Skaai    = [[Noardamerikaanske dûkers]] (''Aechmophorus'') |Wittenskiplike namme= Aechmophorus clarkii |Beskriuwer, jier= George Newbold Lawrence|Lawr...&quot;</comment>
      <origin>1238697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="squ5kj6jesaurmzyztp0wppjrzwpc72" xml:space="preserve">{{Bistesoarte
|Namme    = Clarkdûker
|Ofbyld   = [[Ofbyld:Clark's Grebe (27258367227).jpg|250px]]
|Ryk      = [[dieren]] (''Animalia'')
|Stamme   = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
|Klasse   = [[fûgels]] (''Aves'')
|Skift    = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
|Famylje  = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
|Skaai    = [[Noardamerikaanske dûkers]] (''Aechmophorus'')
|Wittenskiplike namme= Aechmophorus clarkii
|Beskriuwer, jier= [[George Newbold Lawrence|Lawrence]], 1858
|IUCN-status= [[IUCN-status]]: [[Ofbyld:IUCN-LC.png|250px]]
|lânkaart = [[Ofbyld:Aechmophorus clarkii map.svg|250px]]&lt;small&gt;{{Kolommen2
|Kolom1= &lt;br&gt;{{Color box|#f18e08}} [[briedfûgel]] &lt;br&gt;{{Color box|#7162c8}} [[stânfûgel]]
|Kolom2= &lt;br&gt;{{Color box|#5f9ed3}} [[wintergast]]
}}&lt;/small&gt;
}}
De '''Clarkdûker''' (''Aechmophorus clarkii'') is in [[fûgel]] út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'') dy't benammen foarkomt yn it westen fan [[Noard-Amearika]]. Hy is nau besibbe oan 'e [[swannehalsdûker]] (''A. occidentalis'') en waard lang as ien en deselde [[Soarte (taksonomy)|soarte]] beskôge.

== Skaaimerken ==
[[Ofbyld:Aechmophorus clarkii -Santa Margarita Lake, San Luis Obispo County, California, USA -family-8.jpg|thumb|left|Fûgels mei piken.]]
De Clarkdûker is in grutte 51 oant 74 sm lange dûker mei in lange hals en snaffel en in wyt en swart oant donker griisbrún fearrekleed sûnder túf. De wjukspanwiidte is 61 sm. Hy liket tige op syn nauwe sibbe, de swannehalsdûker, mar hat mear wyt yn it gesicht, sadat it reade each folslein frijleit. Fierder hat er trochstrings ek mear wyt op 'e flanken en in griizere rêch. De snaffel is ljochtgiel of oranjegiel yn stee fan dof giel. Yn 'e flecht is in grut wyt plak op 'e wjukpinnen te sjen. Ek it lûd fan 'e soarte wykt ôf.

== Fersprieding en taksonomy ==
De Clarkdûker wurdt ferdield yn twa [[ûndersoarte]]n mei de folgjende fersprieding:

* ''Aechmophorus clarkii transitionalis'' – komt foar yn it westen fan [[Noard-Amearika]] (fan súdeastlik [[Alaska]] oant it noarden fan [[Meksiko]]).
* ''Aechmophorus clarkii clarkii'' – komt foar yn 'e kustgebieten fan westlik Meksiko ([[Nayarit]]) en op it Meksikaanske Plato.

Guon beskôgje de soarte as [[Monotypysk takson|monotypysk]], wat betsjut dat hy net yn ûndersoarten opdield wurdt.

== Status en bedriging ==
De soarte hat in grut ferspriedingsgebiet, mar in relatyf lytse populaasje. Oannommen wurdt dat de oantallen tebekrinne, mar noch net sa bot dat de soarte as bedrige beskôge wurdt. De [[IUCN|Ynternasjonale Uny foar Natoerbeskerming]] (IUCN) klassifisearret de soarte dêrom as net bedrige (''Least Concern'' – LC). De wrâldpopulaasje wurdt rûsd op likernôch 81.000 folwoeksen fûgels.

== Namme ==
De wittenskiplike soartenamme eart [[John Henry Clark]] (1830–1885), in Amerikaanske [[soölooch]] by de Amerikaansk-Meksikaanske Grinsferkenning (US/Mexican Boundary Survey) fan 1850 oant 1855 en dêrnjonken wiskundige en samler fan eksimplaren.

{{Boarnen|boarnefernijing=
* [https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/clarks-grebe-aechmophorus-clarkii BirdLife, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://birdsoftheworld.org/bow/species/clagre/cur/introduction Birds of the World, oproppen 18 augustus 2026.]
* [https://ebird.org/species/clagre/US-CA eBird, oproppen 18 augustus 2026.]
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aechmophorus clarkii|Clarkdûker}}
}}
{{DEFAULTSORT:Clarkduker}}
[[Kategory:Fûgelsoarte]]
[[Kategory:Noardamerikaanske dûker]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn de Feriene Steaten]]
[[Kategory:Lânseigen fauna yn Meksiko]]</text>
      <sha1>squ5kj6jesaurmzyztp0wppjrzwpc72</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aechmophorus clarkii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193549</id>
    <redirect title="Clarkdûker" />
    <revision>
      <id>1238698</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:19:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Clarkdûker]]</comment>
      <origin>1238698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="9ssj9yxwtl3cwa4edaxb9z77rdpcuyw" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Clarkdûker]]</text>
      <sha1>9ssj9yxwtl3cwa4edaxb9z77rdpcuyw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wilhelmina Sikehûs Assen</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193550</id>
    <revision>
      <id>1238699</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <comment>Wilhelmina Sikehûs Assen</comment>
      <origin>1238699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7567" sha1="l72rupd02g6felvj01mvh2c3tcvw5f2" xml:space="preserve">{{stavering}}{{Ynfoboks sikehûs
| ôfbylding                   = Wilhelmina Ziekenhuis Assen vooraanzicht.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Haadyngong Wilhelmina Sikehûs Assen (2010)
| namme                       = Wilhelmina Sikehûs Assen&lt;br&gt;''Wilhelmina Ziekenhuis Assen''
| logo                        = [[Ofbyld:Logo of Wilhelmina Ziekenhuis Assen (2019).svg|250px]]
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-DRf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| adres                       = Europaweg-Zuid
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_59_2_N_6_33_53_E_type:city_scale:12500_region:NL|52° 59' N, 6° 33' E}}
| ôfkoarting                  = WZA
| type                        = algemien sikehûs
| streaming                   = 
| diel fan                    = 
| bêden                       = 158
| wurknimmers                 = 1.638
| sels yn te foljen1          = 
| namme sels yn te foljen1    = 
| sels yn te foljen2          = 
| namme sels yn te foljen2    = 
| sels yn te foljen3          = 
| namme sels yn te foljen3    = 
| ferneamd nei                = [[Wilhelmina fan de Nederlannen]]
| histoaryske namme           = 
| oprjochting                 = [[1907]]
| opheffing                   = 
| fuortkommen út              = 
| opgien yn                   = 
| sels yn te foljen4          = 
| namme sels yn te foljen4    = 
| sels yn te foljen5          = 
| namme sels yn te foljen5    = 
| sels yn te foljen6          = 
| namme sels yn te foljen6    = 
| namme gebou                 = 
| arsjitekt                   = A. Tuns
| boujier                     = [[1990]]
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = 
| monumintale status          = 
| monumintnûmer               = 
| sels yn te foljen7          = 
| namme sels yn te foljen7    = 
| sels yn te foljen8          = 
| namme sels yn te foljen8    = 
| sels yn te foljen9          = 
| namme sels yn te foljen9    = 
| webside                     = [https://www.wza.nl/ wza.nl]
| mapname                     = Assen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 59
| lat_sec                     = 2
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 33
| lon_sec                     = 53
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan it WZA yn Assen
}}
It '''Wilhelmina Sikehûs Assen''' (WZA) is in sikehûs yn de [[Drinte|Drintske]] haadstêd [[Assen]]. It is in algemien sikehûs, wat betsjut dat der brede basissoarch ferliend wurdt (diagnostyk, behanneling en neisoarch) en de ferpleging en fersoarging dy't dêrmei te krijen hat. It sikehûs beskikt oer 158 klinyske bêden en 1638 personielsleden. Dêrmei heart it ta de lytsere sikehuzen yn Nederlân. It WZA hat 34 spesjalismen.

==Skiednis==
It sikehûs is stichte yn [[1907]]. Yn dat jier bestie de gemeente Assen presys hûndert jier as selsstannige gemeente. Ta eare fan dit iuwfeest besleat in spesjale kommisje om yn Assen in sikehûs te stichtsjen. In ynsammelingsaksje ûnder Assenaren brocht it bedrach dat nedich wie op. De lokaasje fan it sikehûs waard fûn oan de Oosterhoutstraat yn Assen. Yn 1907 lei [[Wilhelmina fan de Nederlannen|Keninginne Wilhelmina]] hjir de earste stien fan it nei har neamde Wilhelmina Sikehûs. Twa jier letter wie it sikehûs ree. Der wie in earsteklaskeamer mei ien bêd, twa twaddeklaskeamers mei elk twa bêden, in treddeklassealtsje foar seis [[frou|froulju]] en ien foar fiif [[Man (sekse)|manlju]].

[[Ofbyld:Assen - aanzicht voormalig Wilhelmina Ziekenhuis - 01.jpg|200px|thumb|left|Oosterhoutstraat]] [[1920]] hinne wie it sikehûs út syn jaske groeid. It tal pasjinten naam alle jierren ta, dus der wie ek mear personiel nedich en mear spesjalistyske help. Troch in skinking fan it Provinsjaal Sikehûs Komitee begjin [[1930-er jierren]], koe Assen lang om let in grutter sikehûs krije. Yn [[1932]] wie de grutte útwreiding fan it sikehûs klear.

Yn [[1960]] waard wer in part nijbou oplevere, wêrtroch't de haadyngong fan it sikehûs nei de Zuidersingel ferhuze. Op [[4 maart]] 1960 waard dy offisjeel iepene. De fiif ferdjippingen tellende nijbou wie sels twa kear sa grut as it sikehûs wat der al stie. Der wiene trettjin spesjalisten oan it sikehûs ferbûn. Der wiene trije operaasjekeamers en foar it earst in ferkoeverkeamer, mei in aparte kant foar manlju en froulju.

De lêste grutte útwreiding wie yn [[1970]], mei in hiel nije fleugel. It WZA telde doe 358 bêden mei 24 spesjalisten. Problemen mei it parkeren om it sikehûs hinne naam ta, benammen by de besykoeren wie der in soad gaos. Yn [[1979]] waard dêrom besletten dat der in folslein nij sikehûs komme moast.

In nije lokaasje waard fûn yn it terrein fan psychiatrysk sikehûs op it eardere bûten [[Port Natal]] oan de râne fan it [[Asserbosk]]. It [[psychiatrysk sikehûs]] dat der stie waard ferfongen foar in nij sikehûs ûntwurpen troch arsjitekt A. Tuns. Yn [[1987]] waard de echte opdracht jûn foar de nijbou. Nei 3 jier bouwen waard it hjoeddeistige ûnderkommen fan it Wilhelmina Sikehûs Assen yn maaie [[1990]] offisjeel iepene. It sikehûs is troch de jierren hinne geregeld ferboud en útwreide. 

Tusken [[2009]]-[[2021]] wie oan de Borgstee yn Assen de bûtenpolyklinyk ''&quot;Medisch Centrum Wilhelmina&quot;'' fêstige. Dit ûnderkommen bea plak oan fjouwer poliklinieken. Nei sluting fan it MCW ein [[2021]] ferhuze ien poliklinyk werom nei it sikehûs en namen de oare trije polykliniken namen har yntrek yn ''&quot;Gezondheidscentrum Noorderpark&quot;'' oan de Molenstraat yn Assen.

Yn [[2021]] waard de renovearre tún efter it sikehûs weriepene. De tún is in oerbliuwsel fan in troch [[Lucas Pieters Roodbaard]] y'e [[19e iuw]] oanleine tún dat hearde ta it bûten [[De Eerste Steen]], letter bekend as it bûten Dennenoord. efter it hjoeddeiske Wilhelmina Sikehûs. In part fan dat bûten wurdt brûkt as lâningsplak foar de traumahelikopter en in oar part is in skieppegreide. De Roodbaardtún leit der tuskenyn. Jierrenlang wie der neat oan de histoaryske tún dien. De tún wie oerwoekere mei gers en ferstoppe efter grutte [[:nl:Rododendron|Rododendrons]], en der hongen faaks junks om.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/opening-roodbaardtuin|title={{nl}} Opening Roodbaardtuin|publisher=Landschapbeheer Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/roodbaardtuinassen|title={{nl}} Roodbaardtuin Assen|publisher=Landschapbeheer Drentheaccess-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{cite web|url=https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/13810589/historische-roodbaardtuin-assen-in-ere-hersteld|title={{nl}} Historische Roodbaardtuin Assen in ere hersteld|publisher=RTV Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL, foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilhelmina_Ziekenhuis_Assen ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side].
{{commonscat|Wilhelmina Ziekenhuis Assen|Wilhelmina Sikehûs Assen}}
}}

[[Kategory:Sikehûs yn Nederlân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1907]]
[[Kategory:Bouwurk yn Assen]]</text>
      <sha1>l72rupd02g6felvj01mvh2c3tcvw5f2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238700</id>
      <parentid>1238699</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Skiednis */ berjochtfiks</comment>
      <origin>1238700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7568" sha1="fgukl5ghbhr55rkl9v4o2gvql572op4" xml:space="preserve">{{stavering}}{{Ynfoboks sikehûs
| ôfbylding                   = Wilhelmina Ziekenhuis Assen vooraanzicht.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Haadyngong Wilhelmina Sikehûs Assen (2010)
| namme                       = Wilhelmina Sikehûs Assen&lt;br&gt;''Wilhelmina Ziekenhuis Assen''
| logo                        = [[Ofbyld:Logo of Wilhelmina Ziekenhuis Assen (2019).svg|250px]]
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-DRf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| adres                       = Europaweg-Zuid
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_59_2_N_6_33_53_E_type:city_scale:12500_region:NL|52° 59' N, 6° 33' E}}
| ôfkoarting                  = WZA
| type                        = algemien sikehûs
| streaming                   = 
| diel fan                    = 
| bêden                       = 158
| wurknimmers                 = 1.638
| sels yn te foljen1          = 
| namme sels yn te foljen1    = 
| sels yn te foljen2          = 
| namme sels yn te foljen2    = 
| sels yn te foljen3          = 
| namme sels yn te foljen3    = 
| ferneamd nei                = [[Wilhelmina fan de Nederlannen]]
| histoaryske namme           = 
| oprjochting                 = [[1907]]
| opheffing                   = 
| fuortkommen út              = 
| opgien yn                   = 
| sels yn te foljen4          = 
| namme sels yn te foljen4    = 
| sels yn te foljen5          = 
| namme sels yn te foljen5    = 
| sels yn te foljen6          = 
| namme sels yn te foljen6    = 
| namme gebou                 = 
| arsjitekt                   = A. Tuns
| boujier                     = [[1990]]
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = 
| monumintale status          = 
| monumintnûmer               = 
| sels yn te foljen7          = 
| namme sels yn te foljen7    = 
| sels yn te foljen8          = 
| namme sels yn te foljen8    = 
| sels yn te foljen9          = 
| namme sels yn te foljen9    = 
| webside                     = [https://www.wza.nl/ wza.nl]
| mapname                     = Assen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 59
| lat_sec                     = 2
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 33
| lon_sec                     = 53
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan it WZA yn Assen
}}
It '''Wilhelmina Sikehûs Assen''' (WZA) is in sikehûs yn de [[Drinte|Drintske]] haadstêd [[Assen]]. It is in algemien sikehûs, wat betsjut dat der brede basissoarch ferliend wurdt (diagnostyk, behanneling en neisoarch) en de ferpleging en fersoarging dy't dêrmei te krijen hat. It sikehûs beskikt oer 158 klinyske bêden en 1638 personielsleden. Dêrmei heart it ta de lytsere sikehuzen yn Nederlân. It WZA hat 34 spesjalismen.

==Skiednis==
It sikehûs is stichte yn [[1907]]. Yn dat jier bestie de gemeente Assen presys hûndert jier as selsstannige gemeente. Ta eare fan dit iuwfeest besleat in spesjale kommisje om yn Assen in sikehûs te stichtsjen. In ynsammelingsaksje ûnder Assenaren brocht it bedrach dat nedich wie op. De lokaasje fan it sikehûs waard fûn oan de Oosterhoutstraat yn Assen. Yn 1907 lei [[Wilhelmina fan de Nederlannen|Keninginne Wilhelmina]] hjir de earste stien fan it nei har neamde Wilhelmina Sikehûs. Twa jier letter wie it sikehûs ree. Der wie in earsteklaskeamer mei ien bêd, twa twaddeklaskeamers mei elk twa bêden, in treddeklassealtsje foar seis [[frou|froulju]] en ien foar fiif [[Man (sekse)|manlju]].

[[Ofbyld:Assen - aanzicht voormalig Wilhelmina Ziekenhuis - 01.jpg|200px|thumb|left|Oosterhoutstraat]] [[1920]] hinne wie it sikehûs út syn jaske groeid. It tal pasjinten naam alle jierren ta, dus der wie ek mear personiel nedich en mear spesjalistyske help. Troch in skinking fan it Provinsjaal Sikehûs Komitee begjin [[1930-er jierren]], koe Assen lang om let in grutter sikehûs krije. Yn [[1932]] wie de grutte útwreiding fan it sikehûs klear.

Yn [[1960]] waard wer in part nijbou oplevere, wêrtroch't de haadyngong fan it sikehûs nei de Zuidersingel ferhuze. Op [[4 maart]] 1960 waard dy offisjeel iepene. De fiif ferdjippingen tellende nijbou wie sels twa kear sa grut as it sikehûs wat der al stie. Der wiene trettjin spesjalisten oan it sikehûs ferbûn. Der wiene trije operaasjekeamers en foar it earst in ferkoeverkeamer, mei in aparte kant foar manlju en froulju.

De lêste grutte útwreiding wie yn [[1970]], mei in hiel nije fleugel. It WZA telde doe 358 bêden mei 24 spesjalisten. Problemen mei it parkeren om it sikehûs hinne naam ta, benammen by de besykoeren wie der in soad gaos. Yn [[1979]] waard dêrom besletten dat der in folslein nij sikehûs komme moast.

In nije lokaasje waard fûn yn it terrein fan psychiatrysk sikehûs op it eardere bûten [[Port Natal]] oan de râne fan it [[Asserbosk]]. It [[psychiatrysk sikehûs]] dat der stie waard ferfongen foar in nij sikehûs ûntwurpen troch arsjitekt A. Tuns. Yn [[1987]] waard de echte opdracht jûn foar de nijbou. Nei 3 jier bouwen waard it hjoeddeistige ûnderkommen fan it Wilhelmina Sikehûs Assen yn maaie [[1990]] offisjeel iepene. It sikehûs is troch de jierren hinne geregeld ferboud en útwreide. 

Tusken [[2009]]-[[2021]] wie oan de Borgstee yn Assen de bûtenpolyklinyk ''&quot;Medisch Centrum Wilhelmina&quot;'' fêstige. Dit ûnderkommen bea plak oan fjouwer poliklinieken. Nei sluting fan it MCW ein [[2021]] ferhuze ien poliklinyk werom nei it sikehûs en namen de oare trije polykliniken namen har yntrek yn ''&quot;Gezondheidscentrum Noorderpark&quot;'' oan de Molenstraat yn Assen.

Yn [[2021]] waard de renovearre tún efter it sikehûs weriepene. De tún is in oerbliuwsel fan in troch [[Lucas Pieters Roodbaard]] y'e [[19e iuw]] oanleine tún dat hearde ta it bûten [[De Eerste Steen]], letter bekend as it bûten Dennenoord. efter it hjoeddeiske Wilhelmina Sikehûs. In part fan dat bûten wurdt brûkt as lâningsplak foar de traumahelikopter en in oar part is in skieppegreide. De Roodbaardtún leit der tuskenyn. Jierrenlang wie der neat oan de histoaryske tún dien. De tún wie oerwoekere mei gers en ferstoppe efter grutte [[:nl:Rododendron|Rododendrons]], en der hongen faaks junks om.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/opening-roodbaardtuin|title={{nl}} Opening Roodbaardtuin|publisher=Landschapbeheer Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/roodbaardtuinassen|title={{nl}} Roodbaardtuin Assen|publisher=Landschapbeheer Drentheaccess-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/13810589/historische-roodbaardtuin-assen-in-ere-hersteld|title={{nl}} Historische Roodbaardtuin Assen in ere hersteld|publisher=RTV Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL, foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilhelmina_Ziekenhuis_Assen ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side].
{{commonscat|Wilhelmina Ziekenhuis Assen|Wilhelmina Sikehûs Assen}}
}}

[[Kategory:Sikehûs yn Nederlân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1907]]
[[Kategory:Bouwurk yn Assen]]</text>
      <sha1>fgukl5ghbhr55rkl9v4o2gvql572op4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238707</id>
      <parentid>1238700</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>FreyaSport</username>
        <id>40716</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>oanfolling</comment>
      <origin>1238707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7684" sha1="j6tk7e4kv6lqx7yh0jjs7wc6pjpcrcf" xml:space="preserve">{{stavering}}{{Ynfoboks sikehûs
| ôfbylding                   = Wilhelmina Ziekenhuis Assen vooraanzicht.jpg
| ôfbyldingsbreedte           = 
| ôfbyldingstekst             = Haadyngong Wilhelmina Sikehûs Assen (2010)
| namme                       = Wilhelmina Sikehûs Assen&lt;br&gt;''Wilhelmina Ziekenhuis Assen''
| logo                        = [[Ofbyld:Logo of Wilhelmina Ziekenhuis Assen (2019).svg|250px]]
| lân                         = {{NEDf}}
| bestjoerlike ienheid 1      = provinsje
| namme bestjoerlike ienheid 1= {{NL-DRf}}
| bestjoerlike ienheid 2      = gemeente
| namme bestjoerlike ienheid 2= [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| bestjoerlike ienheid 3      = 
| namme bestjoerlike ienheid 3= 
| plak                        = [[Ofbyld:Flag of Assen.svg|20px|border]] [[Assen]]
| adres                       = Europaweg-Zuid
| koördinaten                 = {{Koördinaten yn tekst|52_59_2_N_6_33_53_E_type:city_scale:12500_region:NL|52° 59' N, 6° 33' E}}
| ôfkoarting                  = WZA
| type                        = algemien sikehûs
| streaming                   = 
| diel fan                    = 
| bêden                       = 158
| wurknimmers                 = 1.638
| sels yn te foljen1          = 
| namme sels yn te foljen1    = 
| sels yn te foljen2          = 
| namme sels yn te foljen2    = 
| sels yn te foljen3          = 
| namme sels yn te foljen3    = 
| ferneamd nei                = [[Wilhelmina fan de Nederlannen]]
| histoaryske namme           = 
| oprjochting                 = [[1907]]
| opheffing                   = 
| fuortkommen út              = 
| opgien yn                   = 
| sels yn te foljen4          = 
| namme sels yn te foljen4    = 
| sels yn te foljen5          = 
| namme sels yn te foljen5    = 
| sels yn te foljen6          = 
| namme sels yn te foljen6    = 
| namme gebou                 = 
| arsjitekt                   = A. Tuns
| boujier                     = [[1990]]
| sloopjier                   = 
| boustyl                     = 
| monumintale status          = 
| monumintnûmer               = 
| sels yn te foljen7          = 
| namme sels yn te foljen7    = 
| sels yn te foljen8          = 
| namme sels yn te foljen8    = 
| sels yn te foljen9          = 
| namme sels yn te foljen9    = 
| webside                     = [https://www.wza.nl/ wza.nl]
| mapname                     = Assen
| mapwidth                    = 
| lat_deg                     = 52
| lat_min                     = 59
| lat_sec                     = 2
| lat_dir                     = N
| lon_deg                     = 6
| lon_min                     = 33
| lon_sec                     = 53
| lon_dir                     = E
| tekst by posysjekaart       = Lokaasje fan it WZA yn Assen
}}
It '''Wilhelmina Sikehûs Assen''' (WZA) is in sikehûs yn de [[Drinte|Drintske]] haadstêd [[Assen]]. It is in algemien sikehûs, wat betsjut dat der brede basissoarch ferliend wurdt (diagnostyk, behanneling en neisoarch) en de ferpleging en fersoarging dy't dêrmei te krijen hat. It sikehûs beskikt oer 158 klinyske bêden en 1638 personielsleden. Dêrmei heart it ta de lytsere sikehuzen yn Nederlân. It WZA hat 34 spesjalismen.

==Skiednis==
It sikehûs is stichte yn [[1907]]. Yn dat jier bestie de gemeente Assen presys hûndert jier as selsstannige gemeente. Ta eare fan dit iuwfeest besleat in spesjale kommisje om yn Assen in sikehûs te stichtsjen. In ynsammelingsaksje ûnder Assenaren brocht it bedrach dat nedich wie op. De lokaasje fan it sikehûs waard fûn oan de Oosterhoutstraat yn Assen. Yn 1907 lei [[Wilhelmina fan de Nederlannen|Keninginne Wilhelmina]] hjir de earste stien fan it nei har neamde Wilhelmina Sikehûs. Twa jier letter wie it sikehûs ree. Der wie in earsteklaskeamer mei ien bêd, twa twaddeklaskeamers mei elk twa bêden, in treddeklassealtsje foar seis [[frou|froulju]] en ien foar fiif [[Man (sekse)|manlju]].

[[Ofbyld:Assen - aanzicht voormalig Wilhelmina Ziekenhuis - 01.jpg|200px|thumb|left|Oosterhoutstraat]] [[1920]] hinne wie it sikehûs út syn jaske groeid. It tal pasjinten naam alle jierren ta, dus der wie ek mear personiel nedich en mear spesjalistyske help. Troch in skinking fan it Provinsjaal Sikehûs Komitee begjin [[1930-er jierren]], koe Assen lang om let in grutter sikehûs krije. Yn [[1932]] wie de grutte útwreiding fan it sikehûs klear.

Yn [[1960]] waard wer in part nijbou oplevere, wêrtroch't de haadyngong fan it sikehûs nei de Zuidersingel ferhuze. Op [[4 maart]] 1960 waard dy offisjeel iepene. De fiif ferdjippingen tellende nijbou wie sels twa kear sa grut as it sikehûs wat der al stie. Der wiene trettjin spesjalisten oan it sikehûs ferbûn. Der wiene trije operaasjekeamers en foar it earst in ferkoeverkeamer, mei in aparte kant foar manlju en froulju.

De lêste grutte útwreiding wie yn [[1970]], mei in hiel nije fleugel. It WZA telde doe 358 bêden mei 24 spesjalisten. Problemen mei it parkeren om it sikehûs hinne naam ta, benammen by de besykoeren wie der in soad gaos. Yn [[1979]] waard dêrom besletten dat der in folslein nij sikehûs komme moast.

In nije lokaasje waard fûn yn it terrein fan psychiatrysk sikehûs op it eardere bûten [[Port Natal]] oan de râne fan it [[Asserbosk]]. It [[psychiatrysk sikehûs]] dat der stie waard ferfongen foar in nij sikehûs ûntwurpen troch arsjitekt A. Tuns. Yn [[1987]] waard de echte opdracht jûn foar de nijbou. Nei 3 jier bouwen waard it hjoeddeistige ûnderkommen fan it Wilhelmina Sikehûs Assen yn maaie [[1990]] offisjeel iepene. It sikehûs is troch de jierren hinne geregeld ferboud en útwreide. 

Tusken [[2009]]-[[2021]] wie oan de Borgstee yn Assen de bûtenpolyklinyk ''&quot;Medisch Centrum Wilhelmina&quot;'' fêstige. Dit ûnderkommen bea plak oan fjouwer poliklinieken. Nei sluting fan it MCW ein [[2021]] ferhuze ien poliklinyk werom nei it sikehûs en namen de oare trije polykliniken namen har yntrek yn ''&quot;Gezondheidscentrum Noorderpark&quot;'' oan de Molenstraat yn Assen.

Yn [[2021]] waard de renovearre tún efter it sikehûs weriepene. De tún is in oerbliuwsel fan in troch [[Lucas Pieters Roodbaard]] y'e [[19e iuw]] oanleine tún dat hearde ta it bûten [[De Eerste Steen]], letter bekend as it bûten Dennenoord. efter it hjoeddeiske Wilhelmina Sikehûs. In part fan dat bûten wurdt brûkt as lâningsplak foar de traumahelikopter en in oar part is in skieppegreide. De Roodbaardtún leit der tuskenyn. Jierrenlang wie der neat oan de histoaryske tún dien. De tún wie oerwoekere mei gers en ferstoppe efter grutte [[:nl:Rododendron|Rododendrons]], en der hongen faaks junks om.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/opening-roodbaardtuin|title={{nl}} Opening Roodbaardtuin|publisher=Landschapbeheer Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://lbdrenthe.nl/roodbaardtuinassen|title={{nl}} Roodbaardtuin Assen|publisher=Landschapbeheer Drentheaccess-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rtvdrenthe.nl/nieuws/13810589/historische-roodbaardtuin-assen-in-ere-hersteld|title={{nl}} Historische Roodbaardtuin Assen in ere hersteld|publisher=RTV Drenthe|access-date=18 augustus 2026}}&lt;/ref&gt;

{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
* Wikipedy:NL, foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilhelmina_Ziekenhuis_Assen ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side] en [https://nl.wikipedia.org/wiki/Wilhelminaziekenhuis_(Assen) ''Bronnen, noten en/of referenties'', op dizze side].
{{commonscat|Wilhelmina Ziekenhuis Assen|Wilhelmina Sikehûs Assen}}
}}

[[Kategory:Sikehûs yn Nederlân]]
[[Kategory:Organisaasje oprjochte yn 1907]]
[[Kategory:Bouwurk yn Assen]]</text>
      <sha1>j6tk7e4kv6lqx7yh0jjs7wc6pjpcrcf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Noardamerikaanske dûkers</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193551</id>
    <revision>
      <id>1238701</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Universele ynfoboks bisteryk | ôfbylding           = Western Grebe (Aechmophorus occidentalis) (20357238151).jpg| ôfbyldingsbreedte   = | ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is de [[swannehalsdûker]]. | takson1             = | namme1              = | takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]: | namme2              = [[dieren]] (''Animalia'') | takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]: | namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'') | ta...&quot;</comment>
      <origin>1238701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="rlyd0f72wa45dawi23boyyedlpuj6jn" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Western Grebe (Aechmophorus occidentalis) (20357238151).jpg| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is de [[swannehalsdûker]].
| takson1             =
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[boppeskift]]:
| namme5              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson6             = [[skift]]:
| namme6              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson7             = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme7              = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
| takson8             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme8              = '''Noardamerikaanske dûkers''' (''Aechmophorus'')
| beskriuwer, jier    = [[Elliott Coues|Coues]], 1862
}}
De '''Noardamerikaanske dûkers''' (''Aechmophorus'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan grutte wetterfûgels út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De soarten út dit skaai komme foar yn [[Noard-Amearika]]. De [[typesoarte]] is de [[swannehalsdûker]] (''Aechmophorus occidentalis'').

== Skaaimerken ==
Noardamerikaanske dûkers binne grutte, slanke wetterfûgels mei in lange hals en in net folslein ûntwikkele sturt. It fearrekleed is oan 'e boppekant donkerbrún oant swart en oan 'e ûnderkant wyt. Folwoeksen fûgels hawwe reade eagen en in opfallende, langwerpige snaffel. De poaten sitte hielendal efteroan it lichem. It binne treflike swimmers en dûkers, mar op it lân binne se wat knoffelich.

Se briede yn ûndjippe swietwettermarren, sompen en stilsteand wetter mei tichte reidkrânsen. De nêsten binne driuwende bouwurken dy't oan wetterplanten fêstmakke wurde. De âlden nimme harren jongen faak op de rêch mei. It dieet bestiet benammen út fisk, wetterynsekten, kreefteftigen en weakdieren.

== Taksonomy ==
It skaai ''Aechmophorus'' waard yn 1862 yntrodusearre troch de Amerikaanske biolooch en ornitholooch Elliott Coues. Foarhinne waarden de soarten fan dit skaai wol ta it skaai ''Podiceps'' rekkene.

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa libbene soarten:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status
|-
| [[Ofbyld:Western Grebe (Aechmophorus occidentalis), Corte Madera, California.jpg|120px]] || [[Swannehalsdûker]] || ''Aechmophorus occidentalis'' || [[Noard-Amearika]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-grebe-aechmophorus-occidentalis ''Aechmophorus occidentalis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:101 - CLARK'S GREBE (5-18-08) santa margarita lake, sloco, ca (2) (8722134244).jpg|120px]] || [[Clarkdûker]] || ''Aechmophorus clarkii'' || Westlik Noard-Amearika oant [[Meksiko]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/clarks-grebe-aechmophorus-clarkii ''Aechmophorus clarkii'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aechmophorus|Noardamerikaanske dûkers}}
}}
{{DEFAULTSORT:Noardamerikaanske dukers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Noardamerikaanske dûker| ]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>rlyd0f72wa45dawi23boyyedlpuj6jn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238705</id>
      <parentid>1238701</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:36:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>/* Soarten */</comment>
      <origin>1238705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3464" sha1="2j86tcomj4dq9fyuiudnzcvqa3tm91e" xml:space="preserve">{{Universele ynfoboks bisteryk
| ôfbylding           = Western Grebe (Aechmophorus occidentalis) (20357238151).jpg| ôfbyldingsbreedte   =
| ôfbyldingstekst     = De [[typesoarte]] is de [[swannehalsdûker]].
| takson1             =
| namme1              =
| takson2             = [[ryk (taksonomy)|ryk]]:
| namme2              = [[dieren]] (''Animalia'')
| takson3             = [[stamme (taksonomy)|stamme]]:
| namme3              = [[rêchstringdieren]] (''Chordata'')
| takson4             = [[klasse (taksonomy)|klasse]]:
| namme4              = [[fûgels]] (''Aves'')
| takson5             = [[boppeskift]]:
| namme5              = [[nije fûgels]] (''Neoaves'')
| takson6             = [[skift]]:
| namme6              = [[dûkereftigen]] (''Podicipediformes'')
| takson7             = [[famylje (taksonomy)|famylje]]:
| namme7              = [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae'')
| takson8             = [[skaai (taksonomy)|skaai]]:
| namme8              = '''Noardamerikaanske dûkers''' (''Aechmophorus'')
| beskriuwer, jier    = [[Elliott Coues|Coues]], 1862
}}
De '''Noardamerikaanske dûkers''' (''Aechmophorus'') foarmje in [[Skaai (taksonomy)|skaai]] fan grutte wetterfûgels út 'e [[Famylje (taksonomy)|famylje]] fan 'e [[dûkerfûgels]] (''Podicipedidae''). De soarten út dit skaai komme foar yn [[Noard-Amearika]]. De [[typesoarte]] is de [[swannehalsdûker]] (''Aechmophorus occidentalis'').

== Skaaimerken ==
Noardamerikaanske dûkers binne grutte, slanke wetterfûgels mei in lange hals en in net folslein ûntwikkele sturt. It fearrekleed is oan 'e boppekant donkerbrún oant swart en oan 'e ûnderkant wyt. Folwoeksen fûgels hawwe reade eagen en in opfallende, langwerpige snaffel. De poaten sitte hielendal efteroan it lichem. It binne treflike swimmers en dûkers, mar op it lân binne se wat knoffelich.

Se briede yn ûndjippe swietwettermarren, sompen en stilsteand wetter mei tichte reidkrânsen. De nêsten binne driuwende bouwurken dy't oan wetterplanten fêstmakke wurde. De âlden nimme harren jongen faak op de rêch mei. It dieet bestiet benammen út fisk, wetterynsekten, kreefteftigen en weakdieren.

== Taksonomy ==
It skaai ''Aechmophorus'' waard yn 1862 yntrodusearre troch de Amerikaanske biolooch en ornitholooch Elliott Coues. Foarhinne waarden de soarten fan dit skaai wol ta it skaai ''Podiceps'' rekkene.

== Soarten ==
It skaai bestiet út twa libbene soarten:

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Ofbyld !! Fryske namme !! Wittenskiplike namme !! Fersprieding !! Status
|-
| [[Ofbyld:101 - CLARK'S GREBE (5-18-08) santa margarita lake, sloco, ca (2) (8722134244).jpg|120px]] || [[Clarkdûker]] || ''Aechmophorus clarkii'' || Westlik [[Noard-Amearika]] oant [[Meksiko]]. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/clarks-grebe-aechmophorus-clarkii ''Aechmophorus clarkii'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|-
| [[Ofbyld:Western Grebe (Aechmophorus occidentalis), Corte Madera, California.jpg|120px]] || [[Swannehalsdûker]] || ''Aechmophorus occidentalis'' || Noard-Amearika. || [[Ofbyld:IUCN-LC.png|200px]]&lt;ref&gt;[https://datazone.birdlife.org/species/factsheet/western-grebe-aechmophorus-occidentalis ''Aechmophorus occidentalis'' op ''BirdLife'']&lt;/ref&gt;
|}
{{boarnen|boarnefernijing=
{{reflist}}
----
{{Commonscat|Aechmophorus|Noardamerikaanske dûkers}}
}}
{{DEFAULTSORT:Noardamerikaanske dukers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Noardamerikaanske dûker| ]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>2j86tcomj4dq9fyuiudnzcvqa3tm91e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Aechmophorus</title>
    <ns>0</ns>
    <id>193552</id>
    <redirect title="Noardamerikaanske dûkers" />
    <revision>
      <id>1238702</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:33:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Ferwiist troch nei [[Noardamerikaanske dûkers]]</comment>
      <origin>1238702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="7bfb22dsj8vqme19tsttjv29hyl6lej" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Noardamerikaanske dûkers]]</text>
      <sha1>7bfb22dsj8vqme19tsttjv29hyl6lej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kategory:Noardamerikaanske dûker</title>
    <ns>14</ns>
    <id>193553</id>
    <revision>
      <id>1238703</id>
      <timestamp>2026-08-18T10:35:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <comment>Side makke mei &quot;{{Commmonscat|Aechmophorus|Noardamerikaanske dûkers}} [[Kategory:Fûgelskaai]] [[Kategory:Dûkerfûgel]]&quot;</comment>
      <origin>1238703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="105" sha1="e1nrw1mqk934yv1snmhu9nxoppde63e" xml:space="preserve">{{Commmonscat|Aechmophorus|Noardamerikaanske dûkers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>e1nrw1mqk934yv1snmhu9nxoppde63e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1238704</id>
      <parentid>1238703</parentid>
      <timestamp>2026-08-18T10:35:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>RomkeHoekstra</username>
        <id>10582</id>
      </contributor>
      <origin>1238704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="h84rhxuqj8drrmuf7n73caucdvqlkaw" xml:space="preserve">{{Commonscat|Aechmophorus|Noardamerikaanske dûkers}}
[[Kategory:Fûgelskaai]]
[[Kategory:Dûkerfûgel]]</text>
      <sha1>h84rhxuqj8drrmuf7n73caucdvqlkaw</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>