Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Seán F. Lemass 0 3346 1306571 1265849 2026-04-06T09:42:04Z TGcoa 21229 1306571 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Seán Francis Lemass''' ([[15 Iúil]] [[1899]] - [[11 Bealtaine]] [[1971]]), an tríú [[Taoiseach]] (ceannaire [[Rialtas na hÉireann|rialtais na]] [[Poblacht na hÉireann|hÉireann]]) agus ina cheannaire ar Fhianna Fáil, idir [[1959]] agus [[1966]]. Leasaitheoir a bhí annː bhí fonn ar Lemass cruth nua-aimseartha a chur ar chóras rialtais, eacnamaíocht agus sochaí na hÉireann.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Seán Lemass 1924.jpg|clé|mion|18 Samhain 1924ː sheas Lemass san fhothoghchán "Dublin South" agus toghadh é|220x220px]][[Íomhá:Seán Lemass circa 1932.png|clé|mion|sa bhliain 1932|221x221px]] [[Íomhá:Members of Fianna Fáil, 1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933]] == Tús a shaoil == Rugadh Seán Francis Lemass i m[[Baile Breac]] sa bhliain [[1899]] i m[[Baile Átha Cliath]]. An t-ainm a baisteadh air ná '''John Francis Lemass'''. Ach thosaigh sé ag tabhairt Seán air féin agus é in ógánach tar éis páirt a ghlacadh in [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain [[1916]]. Gabhadh agus cuireadh i bpríosún é ach scaoileadh saor é de bharr a aoise. Leis na mBráithre Críostaí sa chathair a fuair sé a chuid [[Oideachas|oideachais]], áit ina raibh sé in aon rang leis an bhfuirseoir mór le rá [[Jimmy O'Dea]]. === Tragóidí millteanacha === Scaoileadh marbh a dheartháir is óige, Herbert, de thaisme ina bhaile féin in Eanáir 1916; b’shin Seán féin a lámhachadh é!<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/se%C3%A1n-lemass-s-silent-anguish-1.1469235|teideal=Seán Lemass’s silent anguish|údar=Eunan O'Halpin|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2019-05-11}}</ref> Dúnmharaíodh deartháir eile, Noel, sa bhliain 1923 le linn [[Cogadh na gCarad|Chogadh na gCarad]]. Rinneadh céasadh coirp air. Fuair deartháir eile, Patrick, bás le hadhairt sa bhliain 1926. [[Íomhá:Seán Lemass at Schiphol Airport (cropped).jpg|clé|mion|1947|293x293px]] == Polaitíocht == Bhí Lemass gníomhach i [[Cogadh na Saoirse (Éire)|gCogadh na Saoirse]] agus sa [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogadh Cathartha]] i [[1922]]. Toghadh Lemass mar theachta i [[Dáil Éireann|nDáil Éireann]] i [[1924]] (san fhothoghchán "Dublin South" ar 18 Samhain 1924). Bhunaigh sé [[Fianna Fáil]] i [[1926]] le [[Eamon de Valera|hEamon de Valera]] agus comhghleacaithe eile. I [[1932]] rinneadh Aire Tionscal agus Tráchtála de. I rith an [[Dara Cogadh Domhanda]] gníomhaigh sé mar Aire Soláthairtí. Rinneadh Aire Tionscal agus Tráchtála de arís tar éis an chogaidh i rith na g[[1950idí|caogaidí]] ([[1951]]-[[1954]] agus [[1957]]-[[1959]]). [[Íomhá:Seán Lemass in the Netherlands 1958 (cropped).jpg|clé|mion|1958|314x314px]] == Taoiseach == Sa bhliain 1959 toghadh Lemass mar [[Taoiseach|Thaoiseach]]. Sna blianta sin, bunaíodh [[RTÉ]], tháinig [[John F. Kennedy]] go hÉirinn, agus bhí an geilleagar ag fás níos gasta . Thug Lemass cuairt thábhachtach ar [[Terence O'Neill|Terence O'Neill]], Príomh-aire [[Tuaisceart Éireann]] i [[1965]], cuairt a thosaigh ré nua caidrimh idir an dá chuid den oileán. == Forbairt dhlí na hÉireann == === Dlí bunreachtúil === Ní raibh an oiread tionchair ar fhorbairt dhlí na hÉireann, agus go háirithe ar an dlí bunreachtúil, i ndiaidh an [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] ag aon duine eile nach raibh ina dhlíodóir.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/2038882409469406|teideal=Seán Lemass|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> Mar shampla, sa bhliain 1966, ghair Lemass an Coiste uile-pháirtí ar an m[[Bunreacht na hÉireann|Bunreacht]], chun iniúchadh a dhéanamh ar na leasuithe ar Bhunreacht na hÉireann a d'fhéadfadh a bheith riachtanach. Leag an tuarscáil a rinne sé clár athchóirithe amach, ar cuireadh a lán gnéithe de i gcrích sna caoga bliain ina dhiaidh sin. Is léir uaidh sin go raibh fonn ar Lemass cruth nua-aimseartha a chur ar chóras rialtais, eacnamaíocht agus sochaí na hÉireann.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Lemass's brainchild': the 1966 Informal Committee on the Constitution and change in Ireland, 1965-73|url=https://www.jstor.org/stable/43654443|journal=Irish Historical Studies|date=2013|issn=0021-1214|pages=406–421|volume=38|issue=151|author=Scrúdaigh an tOllamh Brian Garbhain (Oilthigh Ghlaschu) bunús, obair agus tionchar díreach an Choiste in alt a foilsíodh sa bhliain 2013. Brian Girvin}}</ref> === TIonchar ar na breithiúna === Mar is eol go forleathan, dúirt Lemass le [[Cearbhall Ó Dálaigh]] agus é á cheapadh ina Phríomh-Bhreitheamh sa bhliain 1961 agus le Brian Breatnach agus é á ardú go dtí an [[Cúirt Uachtarach na hÉireann|Chúirt Uachtarach]] ag an am céanna, gur mhian leat go mbeadh an Chúirt ní ba chosúla lena leithéid i SAM.<ref name=":0" /> Mar a léirigh Ruadhán Mac Cormaic ina leabhar,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.omahonys.ie/the-supreme-court-p-499843.html|teideal=The Supreme Court|údar=Ruadhan Mac Cormaic|dáta=2016|work=Penguin Books Ireland, 9780241970331 www.omahonys.ie|dátarochtana=2021-05-11}}</ref> is minic a dhéileáiltear leis na focail misnigh sin ar dhóigh mhí-aimseartha agus ní léir go beacht cad a bhí ar intinn ag Lemass an uair sin. Mar sin féin, bhí páirt mhór ag an dá cheapachán sin, gan aon agó, sa ról bunúsach a bhí ag an gCúirt Uachtarach maidir leis na hathruithe sóisialta agus dlithiúla a tharla sna dá bhliain déag ina dhiaidh sin agus níos faide.<ref name=":0" /> Ceapadh Caoimhín Ó hEachach, Frederick Gardner Budd agus Liam Ó Mac Gearailt ar an gCúirt Uachtarach freisin le linn do Lemass a bheith ina Thaoiseach. == Bás == D'éirigh Lemass as a phost mar Thaoiseach agus cheannaire [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]] i [[1966]]. Tháinig [[Seán Ó Loingsigh|Jack Lynch]] i gcomharbas air. Bhí Lemass trom ar an tobac<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Little Book of Rathmines|url=https://books.google.fr/books?id=fSVnDwAAQBAJ&pg=PT84&lpg=PT84&dq=mater++pound+of+tobacco++%22Se%C3%A1n++Lemass%22&source=bl&ots=fJXBoik8a1&sig=ACfU3U2lOZMXu-0-CBZg1LvNZHk3u2qocQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiJ26LpxpXiAhWRxoUKHQ7QDyMQ6AEwCHoECDAQAQ#v=onepage&q=mater%20%20pound%20of%20tobacco%20%20%22Se%C3%A1n%20%20Lemass%22&f=false|publisher=History Press|date=2019-04-05|language=en|author=Maurice Curtis}}</ref> agus chuaigh a shláinte in olcas agus é ag dul anonn in aois. Níorbh fholáir é a chur san [[ospidéal]] [[Ospidéal an Mater Misercordiae|Mater]] i Feabhra 1971 agus d'éag sé fá cheann trí mhí, in aois 71 bliain dó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/2016/0509/787237-death-of-sean-lemass/|teideal=Death of Seán Lemass|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2019-05-12}}</ref> == Féach freisin == * [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]] * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár|Polaiteoirí i mBaile Átha Cliath Theas-Lár]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár]] {{Taoisigh na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Lemass, Sean F}} [[Catagóir:Ceannairí Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899|Lemass, Sean F.]] [[Catagóir:Básanna i 1971|Lemass, Sean F.]] azz0faa2g4uaos7dudwhcct9hfnc48g N6 0 6033 1306536 1206017 2026-04-06T00:07:26Z TGcoa 21229 1306536 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}} Is príomhbhóthar idir Cathair na [[Gaillimh]]e agus [[Cionn Átha Gad]] (acomhal mótarbhealaigh leis an [[M4 (Poblacht na hÉireann)|M4]]) é an '''N6'''. Téann an gcúrsa trí [[Lár na Tíre (Éire)|lár na tíre]], agus trasnaíonn sé [[An tSionainn]] ag [[Baile Átha Luain]]. Is mótarbhealach é, an '''M6''', den chuid is mó den cúrsa. [[Íomhá:M6 motorway (Ireland).png|clé|mion|283x283px]] [[Íomhá:M6inWestmeath.JPG|mion|clé|220x220px|An M6 in aice leis [[An Móta]] i gcontae [[An Iarmhí|na hIarmhí]]]] === Bailte ina gcúrsa === * ''[[Cionn Átha Gad]]'' (don [[N4]]) * ''[[Droichead Chaisleán Loiste]]'' * ''[[Bealach an Tirialaigh]]'' (don [[N52]] go dtí [[An Muileann gCearr]]) * ''[[Cill Bheagáin]]'' (don [[N52]] go [[Tulach Mhór]]) * ''[[Baile Átha an Urchair]]'' * ''[[An Móta]]'' (don [[N80]]) * ''[[Fardroim]]'' (don [[N62]]) * ''[[Baile Átha Luain]]'' (don [[N55]] agus [[N61]]) * ''[[Béal Átha na Sluaighe]]'' * ''[[Baile Locha Riach]]'' (don [[N65]] agus [[N66]]) * ''[[Creachmhaoil]]'' * ''[[Orán Mór]]'' (don [[N18]]) * '''[[Gaillimh]]''' (don [[N17]], [[N59]], agus [[N84]]) <small>Tá seachbhóthar ag na bailte i gcló iodálach</small> == Féach freisin == * [[Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] fku3maax226owjwhj6e4y8n3bvftsv0 1306540 1306536 2026-04-06T00:39:31Z TGcoa 21229 1306540 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}} Is príomhbhóthar idir Cathair na [[Gaillimh]]e agus [[Cionn Átha Gad]] (acomhal mótarbhealaigh leis an [[M4 (Poblacht na hÉireann)|M4]]) é an '''N6'''. Téann an gcúrsa trí [[Lár na Tíre (Éire)|lár na tíre]], agus trasnaíonn sé [[An tSionainn]] ag [[Baile Átha Luain]]. Is mótarbhealach é, an '''M6''', den chuid is mó den cúrsa. Tugadh cead pleanála in 2021 [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)|Cuarbhóthar na Gaillimhe]], an N6 GCRR, a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. {{Príomhalt|Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)}}[[Íomhá:M6 motorway (Ireland).png|clé|mion|283x283px]] [[Íomhá:M6inWestmeath.JPG|mion|clé|220x220px|An M6 in aice leis [[An Móta]] i gcontae [[An Iarmhí|na hIarmhí]]]] === Bailte ina gcúrsa === * ''[[Cionn Átha Gad]]'' (don [[N4]]) * ''[[Droichead Chaisleán Loiste]]'' * ''[[Bealach an Tirialaigh]]'' (don [[N52]] go dtí [[An Muileann gCearr]]) * ''[[Cill Bheagáin]]'' (don [[N52]] go [[Tulach Mhór]]) * ''[[Baile Átha an Urchair]]'' * ''[[An Móta]]'' (don [[N80]]) * ''[[Fardroim]]'' (don [[N62]]) * ''[[Baile Átha Luain]]'' (don [[N55]] agus [[N61]]) * ''[[Béal Átha na Sluaighe]]'' * ''[[Baile Locha Riach]]'' (don [[N65]] agus [[N66]]) * ''[[Creachmhaoil]]'' * ''[[Orán Mór]]'' (don [[N18]]) * '''[[Gaillimh]]''' (don [[N17]], [[N59]], agus [[N84]]) <small>Tá seachbhóthar ag na bailte i gcló iodálach</small> == Féach freisin == * [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] * [[Bóithre agus mótarbhealaí in Éirinn]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Contae na hIarmhí]] 6kuyjbi91sz6ury183s67u0ue6jgkrq 5 Aibreán 0 6307 1306492 1262404 2026-04-05T15:29:31Z Conradder 34685 /* Daoine a rugadh ar an lá seo */ 1306492 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''5 Aibreán''' an 95ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 96ú lá i mbliain bhisigh. Tá 270 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Oileán Mhuirís]] - ''Ougadie'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1516]] — [[Conrad von Gesner]], nádúraí Eilvéiseach (b. [[1565]]) * [[1568]] — [[Pápa Urban VIII]] (b. [[1644]]) * [[1588]] — [[Thomas Hobbes]], fealsamh Sasanach (b. [[1679]]) * [[1649]] — [[Elihu Yale]], ceannaí, trádálaí sclábhaithe, agus daonchara Breatnach (b. [[1721]]) * [[1827]] — [[Georg Voigt]], staraí Gearmánach (b. [[1891]]) * [[1827]] — [[Joseph Lister]], máinlia Sasanach (b. [[1912]]) * [[1875]] — [[James Morrisroe]], polaiteoir Éireannach (b. [[1937]]) * [[1900]] — [[Ambrose Victor Martin]], gníomhaí poblachtach Éireannach (b. [[1974]]) * [[1900]] — [[Spencer Tracy]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1967]]) * [[1901]] — [[Melvyn Douglas]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1981]]) * [[1908]] — [[Bette Davis]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1989]]) * [[1916]] — [[Gregory Peck]], aisteoir Meiriceánach (b. [[2003]]) * [[1929]] — [[Ivar Giaever]], innealtóir leictreach (b. [[2015]]) * [[1933]] — [[Frank Gorshin]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (b. [[2005]]) * [[1934]] — [[Roman Herzog]], an seachtú uachtarán na Gearmáine (b. [[2017]]) * [[1937]] — [[Colin Powell]], polaiteoir [[SAM|Meiriceánach]] (b. [[2021]]) * [[1943]] — [[Elena Ferrante]], scríbhneoir Iodálach * [[1950]] — [[Agnetha Fältskog]], amhránaí Sualannach * [[1952]] — [[Mitch Pileggi]], aisteoir Meiriceánach * [[1954]] — [[Maurice Bradley]], polaiteoir i dTuaisceart Éireann * [[1955]] — [[Anthony Horowitz]], úrscéalaí agus scríbhneoir scannán Sasanach * [[1966]] — [[Mike McCready]], giotáraí * [[1975]] — [[John Hartson]], imreoir sacair * [[1982]] — [[Kelly Pavlik]], dornálaí Meiriceánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1794]] — [[Camille Desmoulins]], polaiteoir Francach (r. [[1760]]) * [[1794]] — [[Georges Jacques Danton]], polaiteoir Francach (r. [[1759]]) * [[1887]] — [[Ivan Kramskoi]], ealaíontóir Rúiseach (r . [[1837]]) * [[1903]] — [[Mary Anne Sadlier]], úrscéalaí as Contae an Chabháin (r. [[1820]]) * [[1964]] — [[Douglas MacArthur]], ginearál Meiriceánach (r. [[1880]]) * [[1975]] — [[Chiang Kai-shek]], Polaiteoir Síneach agus ceannaire míleata (r. [[1887]]) * [[1984]] — [[Thomas O'Hara]], polaiteoir Éireannach (r. [[1911]]) * [[1994]] — [[Kurt Cobain]], amhránaí ''grúinse'' Meiriceánach ón ghrúpa [[Nirvana]] (r. [[1967]]) * [[1996]] — [[Gerry L'Estrange]], polaiteoir Éireannach (r. [[1917]]) * [[1997]] — [[Allen Ginsberg]], file Meiriceánachm (r. [[1926]]) * [[2005]] — [[Saul Bellow]], scríbhneoir Ceanadach (r.[[1915]]) * [[2006]] — [[Gene Pitney]], amhránaí Meiriceánach (r. [[1941]]) * [[2008]] — [[Charlton Heston]], aisteoir Meiriceánach (r.[[1924]]) * [[2019]] — [[Sydney Brenner]], bitheolaí as an Afraic Theas (r. [[1927]]) * [[2020]] — [[Honor Blackman]], ban-aisteoir Sasanach (r. [[1925]]) * [[2022]] — [[Sidney Altman]], bithcheimicí Ceanadach (r. [[1939]]) == Tarluithe eile == * [[1955]] - D'éirigh [[Winston Churchill]] as a phost mar [[Príomh-Aire]] na [[An Ríocht Aontaithe|Breataine]]. * [[1971]] - Ba í [[Fran Phipps]] as [[Ceanada]] an chéad bhean a shroich [[an Pol Thuaidh]]. * [[1976]] - Bhásaigh an milliúnaí [[Howard Hughes]]. * [[1994]] - Chuir amhránaí [[Nirvana]] [[Kurt Cobain]] lámh ina bhás féin. <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|0405]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 5]] qgurcx706hc9c8z1cwthaarckbtdmne 1306503 1306492 2026-04-05T15:52:03Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1306503 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''5 Aibreán''' an 95ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 96ú lá i mbliain bhisigh. Tá 270 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Oileán Mhuirís]] - ''Ougadie'' == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1516]] — [[Conrad von Gesner]], nádúraí Eilvéiseach (b. [[1565]]) * [[1568]] — [[Pápa Urban VIII]] (b. [[1644]]) * [[1588]] — [[Thomas Hobbes]], fealsamh Sasanach (b. [[1679]]) * [[1649]] — [[Elihu Yale]], ceannaí, trádálaí sclábhaithe, agus daonchara Breatnach (b. [[1721]]) * [[1827]] — [[Georg Voigt]], staraí Gearmánach (b. [[1891]]) * [[1827]] — [[Joseph Lister]], máinlia Sasanach (b. [[1912]]) * [[1875]] — [[James Morrisroe]], polaiteoir Éireannach (b. [[1937]]) * [[1900]] — [[Ambrose Victor Martin]], gníomhaí poblachtach Éireannach (b. [[1974]]) * [[1900]] — [[Spencer Tracy]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1967]]) * [[1901]] — [[Melvyn Douglas]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1981]]) * [[1908]] — [[Bette Davis]], aisteoir Meiriceánach (b. [[1989]]) * [[1916]] — [[Gregory Peck]], aisteoir Meiriceánach (b. [[2003]]) * [[1929]] — [[Ivar Giaever]], innealtóir leictreach (b. [[2015]]) * [[1933]] — [[Frank Gorshin]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (b. [[2005]]) * [[1934]] — [[Roman Herzog]], an seachtú uachtarán na Gearmáine (b. [[2017]]) * [[1937]] — [[Colin Powell]], polaiteoir [[SAM|Meiriceánach]] (b. [[2021]]) * [[1943]] — [[Elena Ferrante]], scríbhneoir Iodálach * [[1950]] — [[Agnetha Fältskog]], amhránaí Sualannach * [[1952]] — [[Mitch Pileggi]], aisteoir Meiriceánach * [[1954]] — [[Maurice Bradley]], polaiteoir i dTuaisceart Éireann * [[1955]] — [[Anthony Horowitz]], úrscéalaí agus scríbhneoir scannán Sasanach * [[1966]] — [[Mike McCready]], giotáraí * [[1975]] — [[John Hartson]], imreoir sacair * [[1982]] — [[Kelly Pavlik]], dornálaí Meiriceánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1794]] — [[Camille Desmoulins]], polaiteoir Francach (r. [[1760]]) * [[1794]] — [[Georges Jacques Danton]], polaiteoir Francach (r. [[1759]]) * [[1887]] — [[Ivan Kramskoi]], ealaíontóir Rúiseach (r . [[1837]]) * [[1903]] — [[Mary Anne Sadlier]], úrscéalaí as Contae an Chabháin (r. [[1820]]) * [[1964]] — [[Douglas MacArthur]], ginearál Meiriceánach (r. [[1880]]) * [[1975]] — [[Chiang Kai-shek]], Polaiteoir Síneach agus ceannaire míleata (r. [[1887]]) * [[1984]] — [[Thomas O'Hara]], polaiteoir Éireannach (r. [[1911]]) * [[1994]] — [[Kurt Cobain]], amhránaí ''grúinse'' Meiriceánach ón ghrúpa [[Nirvana]] (r. [[1967]]) * [[1996]] — [[Gerry L'Estrange]], polaiteoir Éireannach (r. [[1917]]) * [[1997]] — [[Allen Ginsberg]], file Meiriceánachm (r. [[1926]]) * [[2005]] — [[Saul Bellow]], scríbhneoir Ceanadach (r.[[1915]]) * [[2006]] — [[Gene Pitney]], amhránaí Meiriceánach (r. [[1941]]) * [[2008]] — [[Charlton Heston]], aisteoir Meiriceánach (r.[[1924]]) * [[2019]] — [[Sydney Brenner]], bitheolaí as an Afraic Theas (r. [[1927]]) * [[2020]] — [[Honor Blackman]], ban-aisteoir Sasanach (r. [[1925]]) * [[2022]] — [[Sidney Altman]], bithcheimicí Ceanadach (r. [[1939]]) == Tarluithe eile == * [[1951]] - Daoradh [[Julius agus Ethel Rosenberg]] chun báis * [[1955]] - D'éirigh [[Winston Churchill]] as a phost mar [[Príomh-Aire]] na [[An Ríocht Aontaithe|Breataine]]. * [[1956]] - Réabhlóid Chúba: d'fhógair [[Fidel Castro]] é féin ag troid le [[Fulgencio Batista]] * [[1971]] - Ba í [[Fran Phipps]] as [[Ceanada]] an chéad bhean a shroich [[an Pol Thuaidh]]. * [[1976]] - Bhásaigh an milliúnaí [[Howard Hughes]]. * [[1994]] - Chuir amhránaí [[Nirvana]] [[Kurt Cobain]] lámh ina bhás féin. * [[1998]] - Osclaíodh [[Droichead Akashi-Kaikyo]] don phobal * [[1999]] - Tughadh beirt Libiach, a bhíothas in amhras ar le baint den phléasc ar [[Pan Am Eitilt 103 (1988)|Pan Am Eitilt 103]], don [[an Ísiltír|Ísiltír]] dá dtriail <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|0405]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 5]] 1amlg9agn6faveisucob3f8n6acrdou Daghdha 0 7420 1306471 1299368 2026-04-05T12:31:51Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306471 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} I [[Miotaseolaíocht na nGael]], duine de phríomhlaochra na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] é (An) '''Daghdha''' (Dea-dhia) nó '''Eochaid Ollathair''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''In Dagda'''), léirithe mar shamhail d'athair, rí agus [[draoi]].<ref name=koch>Koch, John T. ''Celtic Culture: A Historical Encyclopedia''. ABC-CLIO, 2006, ll. 553-554</ref><ref name=jones>[http://www.maryjones.us/jce/dagda.html An Dagda]. Mary Jones's Celtic Encyclopedia.</ref><ref>[https://celt.ucc.ie//published/T100028/index.html ''The Irish Version of the Historia Britonum Nennius'', "Of the Conquest of Eri as Recorded by Nennius" Historia 8]</ref> Tá gaol ar leith aige le [[torthúlacht]], [[talmhaíocht]], fearúlacht agus neart, chomh maith le draíocht agus eagna.<ref name=koch/><ref name=jones/><ref name="ohogain">Ó hÓgáin, Dáithí. ''Myth, Legend & Romance: An encyclopaedia of the Irish folk tradition''. Prentice Hall Press, 1991, ll. 145-147</ref><ref name=monaghan113>Monaghan, Patricia. ''The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore''. Infobase Publishing, 2004, ll. 113-114</ref> Tá smacht nó tionchar aige ar bheatha agus bás, [[Aimsir (meitéareolaíocht)|aimsir]] agus barra, am agus na séasúir. ==Sanasaíocht== Creidtear go bhfuil an t-ainm ''Dagda'' fréamhaithe ón bPrótai-Cheiltos ''*Dagodeiwos'', "an dia maith" nó "an dia mór".<ref>{{cite journal | last = Scott | first = Martin A | title = The Names of the Dagda | date = April 2008 | url = http://www-personal.umich.edu/~samarti/dagda.pdf | accessdate = 3ú Lúnasa 2019 | archive-date = 2013-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20130521191910/http://www-personal.umich.edu/~samarti/dagda.pdf | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130521191910/http://www-personal.umich.edu/~samarti/dagda.pdf |date=2013-05-21 }}</ref> Ar deireadh d'fhéadfadh é go bhfuil an t-ainmfréamhaithe ón [[Próta-Ind-Eorpais|bPrót-Ind-Eorpais]] ''*Dhagho-deiwos'', "lonrach-diagacht".<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/Dagdae Dagda] ar en.wiktionary</ref> Tá an chéad chuid gaolta le "day"<ref>''[https://en.wiktionary.org/wiki/day day]'' ar en.wiktionary</ref> as Béarla, agus focal b'fhéidir rianaíonn an smaoineamh "breáthacht". Thiocfadh an sanasaíocht leis an nasc atá ag an Daghdha leis an ngréin agus an domhan, le ríogacht agus feabhas. Thiocfadh ''*Dhago-deiwos'' isteach san [[Prótai-Cheiltis|Phrótai-Cheiltis]] mar ''*Dago-deiwos'', imeartas focal más ea le ''*dago-s'', Sean-Ghaeilge ''dag, deg-'', Nua-Ghaeilge dea-.<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/dea- dea-] ar en.wiktionary</ref> Is foirm scioptha den fhocal "dia" a bhí in "da" na SeanGhaeilge. ==Bua-ainmneacha== Bhí roinnt ainmneacha agus buafhocal ag an Daghda a léiríonn a shaintréithe.<ref>Ó hÓgáin, lch. 245</ref> * ''Eochu'' nó ''Eochaid Ollathair''<ref>Koch, ll. 553, 1632</ref> * ''Ruad<ref>[http://dil.ie/35614 ruadh (b)] ar eDIL</ref> Rofhessa''<ref name=monaghan113/><ref>Maier, Bernhard. ''Dictionary of Celtic Religion and Culture''. Boydell & Brewer, 1997, lch. 90</ref> * ''[[Dáire]]''<ref>[http://dil.ie/14270 Dáire] ar eDIL</ref><ref name="ohogain"/> * ''Áed''<ref>[http://dil.ie/613 áed] ar eDIL</ref><ref>[[Peter Berresford Ellis|Berresford Ellis, Peter]]. ''The Druids''. W.B. Eerdmans Publishing, 1994, lch. 123</ref><ref>Smyth, Daragh. ''A Guide to Irish Mythology''. Irish Academic Press, 1996, lch. 15</ref> * ''Fer Benn'' (fear na binne) * ''Cera'' ("cruthadóir" b'fhéidir)<ref>Monaghan, lch. 83</ref> * ''Cerrce'' ("buailteoir" b'fhéidir)<ref name=jones/> * ''Easal''<ref>Monaghan, lch. 144</ref> * ''Eogabal''<ref name="ward"/> ==Cur síos== Insítear go minic gur fear nó fathach mór féasógach a bhí ann,<ref name="ohogain"/> ag caitheamh bhrat cochaill.<ref name="ward">Ward, Alan (2011). ''The Myths of the Gods: Structures in Irish Mythology'', ll. 9-10</ref> De réir [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] (an príomhfhoinse atá againn ar imeachtaí na dTuatha Dé Danann), bhí goile iontach mór ar Dhaghdha. In eachtra amháin, d'ith sé a oiread sin anlainn ag tigh na bhFomhórach nach bhféadfadh a bhratt a thóin a chlúdach. Sna scéalta, deirtear gur phearsa ollchumhacht ba ea é. In ainneoin sin, deirtear scaití gur dhallarán é, gáirsiúil, barrúil fiú, ag caitheamh ionar gearr garbh a chlúdaigh ar éigean a thóin, ag tarraingt a bhoid mhóir ar an talamh.<ref name="CMT" /> Meastar gur chuir scríobhaithe Críostaí na tréithe seo, le haghaidh an ghrinn. Tá an cur síos sa ''[[Cóir Anmann|Chóir Anmann]]'' [[Meán-Ghaeilge]] níos ómósaí: ''"He was a beautiful god of the heathens, for the Tuatha Dé Danann worshipped him: for he was an earth-god to them because of the greatness of his (magical) power."<ref name="CA">''[[Cóir Anmann]]''. [http://www.maryjones.us/ctexts/fitness_of_names.html] {{ webarchive | url = https://web.archive.org/web/20160303202314/http://www.maryjones.us/ctexts/fitness_of_names.html | date=2016-03-03 }}</ref> ==Déithe== Ó thús, d'fhéadfadh é gur leagan den Daghda é [[Donn]], dia an bháis agus na sinsearachta,<ref>Ó hÓgáin, ll. 165-166</ref> (aitheanta scaití mar Daghda Donn). Tá cosúlachtaí ann chomh maith idir é agus dia an fhómhair, [[Crom Dubh]].<ref>MacNeill, Máire. ''The Festival of Lughnasa: A Study of the Survival of the Celtic Festival of the Beginning of Harvest''. Oxford University Press, 1962, lch. 416</ref> Ba é an Dagda a sinsear dar le roinnt treibheanna a ainmníodh as, amhail is an chlann [[Uí Eachach]] (Iveagh) agus na [[Dáirine]]. Is amhlaidh go bhfuil gaol ann idir a dheartháir Oghma agus dia na [[An Ghaill|nGallach]], [[Ogmios]], léirithe mar seanfhear agus cleith aige, agus ar cheann ''the closest Gaulish parallels to the'' Daghda. Is é [[Sucellus]], an buailteoir, léirithe le casúr agus cuach, dia na nGallach eile a cheaptar go bhfuil gaol aige leis an Daghda. Samhlaíodh an Dagda le dia na Lochlannach, [[Odin]],<ref name=koch/> agus dia na Rómhánach, [[Dis Pater]] (''Jupiter'').<ref name="ohogain"/> ==Teaghlach agus caidrimh== Ealatha mac ''Dealbaoithe'', Fomhórach, ba ea athair an Daghda.<ref name="dolmens">{{ luaigh_foilseachán | last = Borlase | first = William Copeland | title = The Dolmens of Ireland | date = 1897 | publisher = Chapman and Hall | location = Indiana University | page=349 | url = https://books.google.com/books?id=wvJMAAAAMAAJ&pg=PA802&lpg=PA802&dq=scal+balb+dindshenchas&source=bl&ots=6Hbeu3evhr&sig=ACfU3U1AHIApreoIStlS-fuTVbZ-OrgGzA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjR0JHlnOzjAhXKZs0KHcT6B3kQ6AEwAnoECAkQAQ#v=onepage&q=scal%20balb&f=false | accessdate=6 August 2019 }}</ref> Ní ainmnítear a mháthair, agus dá bharr is leath-Fhomhórach é ar a laghad. Deirtear go raibh beirt deartháireacha aige, [[Nuada|Nuada Aigéadlámh]] agus [[Oghma]], ach is amhlaidh gur léiriú é seo de nós na dtrédéithe.<ref name="ohogain"/> I bhfoinsí eile, níl ach Oghma ann mar dheartháir dó, an bheirt dheartháireacha.<ref name=Moytura /> [[Mór-Ríoghain]] ba ea bean chéile an Daghda; glaotar "an bhean chéile éadmhar" uirthi.<ref name="ohogain"/><ref>''[https://celt.ucc.ie//published/T106500D/text049.html ''The Metrical Dindsenchas]'', "Odras", Dán 49</ref> Bhí iníon acu, an bandia [[Brigit]].<ref name=Moytura>{{ cite web | last = Stokes | first = Whitley | teideal= The Second Battle of Moytura | url = https://celt.ucc.ie/published/T300011/ | website = Corpus of Electronic Texts | publisher = University College, Cork | accessdate = 3 August 2019 }}</ref> Ba í [[Bóinn (bandia)|Bóinn]] a leannán, cé go raibh sí pósta le h[[Elcmar|Ealcmhar]].<ref>https://thenewpagan.wordpress.com/2013/10/31/the-dagda-father-of-all/</ref> Um a gcaidreamh a cheilt, chuir Daghda an ghrian ina stad ar feadh naoi mí, agus de thoradh sin, gineadh, iompraíodh agus rugadh [[Aengus]] laistigh d'aon lá amháin.<ref>{{cite web | url = https://www.thoughtco.com/the-dagda-father-god-of-ireland-2561706 | teideal = The Dagda, the Father God of Ireland | work = ThoughtCo | access-date = 2017-08-08 }}{{Dead link|date=Samhain 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> I dteannta le hAengus, bhí i measc a pháistí [[Brigit]], [[Bodhbh Dearg]], [[Cermait]], [[Midhir]], [[Áine]] agus [[Áed]].<ref name=koch/> Sa Dindsenchas, déanann an Dagda d'Áine cliabh cipín a ligeadh leis an lagtrá agus a nach ligeadh leis an lántrá.<ref>{{Lua idirlín |url=https://www.ucd.ie/tlh/trans/ws.rc.15.001.t.text.html |teideal=''Dindsenchas'' "Fid n-Gaible" |dátarochtana=2019-08-07 |archivedate=2016-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160811050119/http://www.ucd.ie/tlh/trans/ws.rc.15.001.t.text.html }}</ref> ==Áiteanna agus earraí== Deirtear go raibh cónaí ar an Daghda i m[[Brú na Bóinne]]. I measc áiteanna eile gcúlra leis nó ainmnithe as, tá [[Cnoc Uisnigh]], [[Grianán Ailigh]], agus [[Loch nEathach]]. Bhí bachall draíochta aige, an [[lorg anfaid]]<ref>[http://dil.ie/30683 2 lorg] ar eDIL</ref> (nó mór), a mharaíodh leis an gcionn, ach athbheodh leis an gcois. Bhí coire ar leith aige, an [[Ceithre Sheod|coire ainsic]], nach bhfolmhaíodh riamh, a shásaíodh goile chách, agus a raibh liach chomh mór sin aige gurbh fhéidir beirt dul laistigh ann.<ref>[https://www.learnreligions.com/the-dagda-father-god-of-ireland-2561706 The Dagda, Father God of Ireland] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220718204728/https://www.learnreligions.com/the-dagda-father-god-of-ireland-2561706 |date=2022-07-18 }}, Learn Religions</ref> Bhí cláirseach aige, [[Uaithne]], a chur na séasúir in ord agus an Daghda á seinm. Insítear i bhfoinsí eile go mbíodh sí i gceannas ar cath. Bhí crainn torthaí síor-iompartha aige, agus dhá mhuc, ceann acu ag fás go síoraí, an ceann eile ag róstadh go síoraí. ==Seanscéalta== {{príomhalt|Cath Maighe Tuireadh}} Roimh an Dara Cath Maighe Tuireadh, thóg an Daghda dún [[Bres|Bhreas]] (dá bharr, Dún Breise) agus chuir ríthe na [[Fomhóraigh|bhFomhórach]], [[Elatha|Ealatha]], [[Indech]] and [[Tethra|Teathra]] ráthanna a thógáil dóibh féin [[ráth]]anna.<ref name=Moytura /> Nuair a d'fhiafraigh Lugh den Daghda cén chumhacht a mbeadh aige in éadan na bhFomhórach, thug sé mar fhreagra:<ref name=Moytura /> {|class="wikitable" |- style="vertical-align: top;" ! width=50% | Sean-Ghaeilge<ref>[https://celt.ucc.ie//published/G800011A/text001.html Leabhar Gabhála na hÉireann], lch. 49, sa [https://celt.ucc.ie//published/G800011A/ Leabhar Laighneach] ar CELT</ref> ! width=50% | Nua-Ghaeilge<ref>Á aistriú sách focal ar fhocal ón tSean-Ghaeilge ag [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]], le béim ar na hainmhithe: damh, seabhac, torc, bradán</ref> |- style="vertical-align: top;" || Dugensa leath fria feraib Erenn etir caemslecht & admilliud & amaidichtai.<ref>[http://www.dil.ie/3165 ammait] ar eDIL</ref> Bud lir bommonn egai<ref>[http://www.dil.ie/909 aig] ar eDIL</ref> fua cosaib gregai<ref>[http://www.dil.ie/26490 graig] ar eDIL</ref> a cnaimreth fum luirg... || Déanfaidh mise leath d'fhir na hÉireann idir chomhshleachtadh agus ollmhilleadh agus asarlaíocht. Is iomaí bomanna oighir faoi chosa graíonna a bheidh a gcnámha faoi mo lorg... |} Díreach roimh an gcath, ar an [[Samhain]], luigh sé le [[Mór-Ríoghain]], bandia an chatha, mar chúiteamh ar phlean catha.<ref name="CMT">''[[Cath Maighe Tuireadh]]''. [http://www.sacred-texts.com/neu/cmt/cmteng.htm Trans. Elizabeth A. Gray].</ref><ref>https://www.britannica.com/topic/Dagda</ref> {{príomhalt|Aislinge Óenguso}} {{príomhalt|Tochmharc Éadaoine}} In ''Aislinge Óenguso'', thug an Daghda i dteannta le Bóinn, cabhair d'Aengus ar tóir a stóir.<ref name="TE">''[[Tochmarc Étaíne]]''. [http://www.ucc.ie/celt/published/T300012/index.html Corpus of Electronic Texts]</ref> Agus Aengus ar shiúl<ref>ar shiúl, nó roimh a bhreith, ''cf'' [[Aengus]]</ref>, roinnigh an Daghda a chuid tailte ar a chlann, agus fágadh tada d'Aonghas. D'iarr Aonghas dá athair arbh fhéidir leis cur faoi i mBrú na Bóinne ar feadh "lae agus oíche", agus thoiligh an Daghda. Ní hé "lá amháin" a bhí i gceist ag Aengus, agus dá réir sin, ghlac sé seilbh ar Bhrú na Bóinne go síoraí. In ''Tochmharc Éadaoine'', ámh, is é an Daghda a chabhraíonn Aengus um Bhrú na Bóinne a bhaint d'Ealcmhar leis an gcleas céanna.<ref name="TE" /> {{príomhalt|Dinnseanchas}} I ndán maidir le [[Maigh Muirtheimhne]], chuir an Daghda an ruaig ar octapas lena lorg anfa, agus ar sé: "Taí do chenn cúasachtach.<ref>[http://dil.ie/13371 cúasachtach] ar eDIL</ref> Taí do chorp císachtach. Toí do thul toghuidhe. Báig thúaigh" ("Cas do cheann cuasach. Cas do chorp salach. Cas d'éadan ionsúiteach. Imigh leat!"). Chuaigh an mhuir i dtrá in éineacht leis an ainmhí, agus fágadh Maigh Muirtheimhne ina diaidh.<ref name="ucc.ie">[https://celt.ucc.ie//published/G106500D/text100.html An Dinnseanchas Aoi], Mag Muirthemne, Dán 99. [[Corpus of Electronic Texts]].</ref> I ndúan an Dindsenchais, Aileach, insítear gurbh é "Dagda daith,<ref>[http://dil.ie/14319 daith] ar eDIL</ref> ba deog de neim, flaith for fleid fodla<ref>[http://dil.ie/22556 fodail]</ref> co fuin" ("Daghda mear, le deoch de nimh, flaith fodhla na fleidhe go tráthnóna"). Insítear gur trí na hÉireann é, le hiliomad giall, flaith fial seang, gur chú faoil é, agus gurbh iad Cermait, Aengus, agus Áed a mhic.<ref>''[https://celt.ucc.ie//published/G106500D/text023.html An Dinnseanchas Aoi]'', Dán 22, "Ailech I"</ref> ==Bás== Bhí an Daghda i réim mar rí na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] ar feadh seachtó nó ochtó bliain (ag brath ar fhoinse), sula bhfuair sé bás i mBrú na Bóinne, ag éag sa deireadh de chneá a thug ''[[Cethlenn]]'' dó i rith an dara [[Cath Maighe Tuireadh]].<ref>''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]''.</ref> ==Tuilleadh le léamh== * {{ cite book | last = Bergin | first = Osborn | title = How the Dagda Got his Magic Staff | encyclopedia = Medieval Studies in Memory of [[Gertrude Schoepperle| Gertrude Schoepperle Loomis]] | place = Paris and New York | year = 1927 | pages = 399–406 | url = http://www.maryjones.us/ctexts/dagda.html | date = | accessdate = 2010-03-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20100327222651/http://www.maryjones.us/ctexts/dagda.html | archivedate = 2010-03-27 | deadurl = yes }} * {{cite journal | last = Sayers | first = William | title = ''Cerrce'', an Archaic Epithet of the Dagda, Cernnunos, and Conall Cernach | journal = The Journal of Indo-European Studies | volume = 16 | year = 1988 | pages = 341–64 }} ==Féach freisin== * [[Stair na hÉireann]] * [[Liosta Ard-Ríthe na hÉireann]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{s-start}} {{succession box | roimh = [[Lugh]] | teideal = [[Ard-Rí na hÉireann]] | tar éis = [[Dealbhaodh]] | bliain = [[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 1830-1750 RC<br>[[Foras Feasa ar Éirinn|FFE]] 1407-1337 RC | }} {{s-end}} {{Scéalta miotaseolaíochta}} [[Catagóir:Tuatha Dé Danann]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] l7575g7y1uev7qzqe0mxciblruqkmb2 Proinsias Mac Aogáin 0 9411 1306575 1236038 2026-04-06T10:03:35Z TGcoa 21229 1306575 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir sinsearach [[Éire]]annach ab ea '''Proinsias Mac Aodhagáin''' (níos deireanaí, '''Proinsias Mac Aogáin''' ina úsáid féin) nó '''Frank Aiken''' as [[Béarla]] ([[13 Feabhra]], [[1898]] - [[18 Bealtaine]], [[1983]]). Bhí ról conspóideach aige mar bhall den IRA sna [[1920idí]]; tharla ionsaithe seicteacha agus b'fhéidir go raibh baint aige leo. In éineacht le [[Eamon de Valera]], bhí sé ar dhuine acu siúd a bhunaigh [[Fianna Fáil]] ar [[23 Márta]], [[1926]]. Vótáladh isteach ar an [[Dáil Éireann|Dáil]] an chéad uair sa bhliain [[1923]] é, agus mhair sé ansin go dtí an bhliain [[1973]]. Bhí sé ina [[Tánaiste|Thánaiste]] sna blianta ó [[1965]] go dtí [[1969]]. Fear mór na síochána a bhí ann mar thaidhleoir agus An tAire Gnóthaí Eachtracha 1957 - 1969. [[Íomhá:Frank Aiken 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:The Aikens, August 1934.jpg|clé|mion|220x220px|lean bhean, Maud, 1934]] [[Íomhá:Frank Aiken 1944.jpg|clé|mion|1944|292x292px]] == Saol == Saolaíodh Aiken i g[[Camloch]], [[Contae Ard Mhacha]], sa bhliain 1898. === Cogadh na Saoirse === Chuaigh Aiken isteach sna h[[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh]] sa bhliain [[1914]], agus bhí sé ina bhall den [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] i g[[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]]. Faoi 1920 bhí sé ina leasbhriogáidire i mBriogáid [[An Iúr|an Iúir]] agus an bhliain dár gcionn ina cheannaire ar 4ú Roinn an Tuaiscirt.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1504|teideal=AIKEN, Frank (1898–1983)|language=ga|work=ainm.ie|dátarochtana=2019-06-16}}</ref> Bhí sé i gceannas nuair a dódh beairic na bpílear san Iúr. Um Nollaig tugadh fogha faoin mbeairic i g[[Camloch]] agus bhí de thoradh air sin gur dódh teach mhuintir Mhic Aogáin an mhaidin dár gcionn. Bhí sé ar a choimeád ina dhiaidh sin, rud a chabhraigh leis chun géarú ar na buillí cogaidh. === Scannal === Ba é a bhí i bhfeighil an luíocháin roimh thraein in Achadh an Dá Mhaol in aice leis an [[Iúr Cinn Trá|Iúr]] i 1921; maraíodh ceathrar saighdiúirí agus ceithre scór capall den mharcshlua a thionlaic Rí Seoirse V chun [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] a oscailt ar 22 Meitheamh 1921. Ar [[17 Meitheamh]] [[1922]], mharaigh an Roinn chéanna seisear [[An Protastúnachas|Protastúnach]] in [[Allt na bhFiach]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/56810|teideal=Allt na bhFiach/Altnaveigh|language=ga|work=logainm.ie|dátarochtana=2022-06-17}}</ref> sa dúiche chéanna i ndíoghail Caitlicigh a maraíodh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Altnaveigh Massacre - IRA Slaughter Of Protestant Families|url=https://www.youtube.com/watch?v=vcoF2gLoNnY|date=2012-06-28|author=UlsterTroubles}}</ref> Maraíodh 13 Protastúnach in iomlán le linn an tréimhse seo.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Irish War of Independence|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Irish_War_of_Independence&oldid=1092619922|journal=Wikipedia|date=2022-06-11|language=en}}</ref> === Cogadh Cathartha === Ní raibh an tAodhagánach sásta leis an g[[Conradh Angla-Éireannach]] ná leis an [[Saorstát Éireann|Saorstát]], agus mar sin, chuir sé troid ar lucht leanúna an [[Mícheál Ó Coileáin|Choileánaigh]]. Tháinig sé i gcomharbas ar [[Liam Ó Loingsigh]] mar Cheann Foirne ar an IRA. B'eisean a d'ordaigh don IRA scor den chath agus na hairm a dhumpáil, ar an [[24 Bealtaine]], [[1923]], agus mar sin, is féidir a rá gurbh eisean a chuir deireadh le [[Cogadh Cathartha na hÉireann]]. Mhair sé ina Cheann Foirne ar an [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|IRA]] go dtí [[12 Samhain]], [[1925]]. === Aire Cosanta agus Aire Airgeadais === Bhí Aiken ar an chéad Aire Cosanta in aon rialtas de chuid Fhianna Fáil, agus b'eisean a choinnigh súil ar chúrsaí cosanta na tíre i [[Ré na Práinne]], is é sin, i mblianta [[an Dara Cogadh Domhanda]]. Sna blianta i ndiaidh an chogaidh, chaith sé trí bliana ina Aire Airgeadais. [[Íomhá:JFK-John Barry Memorial.jpg|clé|mion|[[Loch Garman]], 1963ː [[John F. Kennedy]] agus Frank Aiken ar chúl in aice le Aimiréal Tazewell Shepard.|220x220px]] ==== Gaeilge ==== Tháinig Aiken i gcabhair go praiticiúil ar imeachtaí na Gaeilge. Fuair [[Comhar]] agus An Glór ([[Feasta]] níos déanaí) deontais speisialta. Ba eisean a bhunaigh 'Scéim na dTithe Gloine don Ghaeltacht' agus 'Scéim na Seallaí''','' agus b'fhéidir 'Scéim an Chúig Phunt' freisin.<ref name=":0" /> Cé nach raibh labhairt na Gaeilge go han-líofa aige, bhí sí réasúnta maith ag Aiken agus bhí fonn air í a labhairt. [[Íomhá:LBJ Oval Office diplomatic guests.jpg|clé|mion|Frank Aiken ar chlé, ina shuí, le [[Lyndon B. Johnson]] ar dheis, [[Washington, D.C.|Washington DC]] 1963|220x220px]] [[Íomhá:Frank Aiken headstone.jpg|clé|mion|293x293px|uaigh, Camloch, Contae Ard Mhacha]] === Aire Gnóthaí Eachtracha === Is mar Aire Gnóthaí Eachtracha is mó is cuimhin leis na daoine é inniu. Chuir sé béim ar chearta na náisiún beag mar bhaill chothroma de na [[Náisiúin Aontaithe]], agus theastaigh uaidh polasaí neamhspleách a bheith ag Éirinn sna gnóthaí eachtracha. Bhí sé barúlach gur chóir d'Éirinn dlúthpháirtíocht a léiriú do na náisiúin bheaga eile, ar nós na [[An Tibéid|Tibéide]] agus na h[[An Ungáir|Ungáire]], a bhí i mbéal an phobail sna caogaidí. Thacaigh sé le neamhspleáchas [[an Ailgéir|na hAilgéire]] freisin, nuair a bhí cogadh coilíneach ar siúl ag [[an Fhrainc|an bhFrainc]] sa tír sin, agus bhí sé go tréan in aghaidh na h[[Apairtéid|apairtéide]]. Chuir Aiken béim ar thábhacht an [[dlí idirnáisiúnta]] mar urra le saoirse na náisiún beag agus mar sciath chosanta ar bhagairt an chogaidh adamhaigh. Bhí plean dá chuid féin le síocháin a thabhairt isteach sa [[Meán-Oirthear|Mheán-Oirthear]], agus shíl sé gurbh í Éire an tír cheart le headráin a dhéanamh idir [[Iosrael]] agus na hArabaigh, ó bhí caidreamh maith ag Éirinn le dhá thaobh na coimhlinte. ==== Na Náisiúin Aontaithe ==== Chuir Mac Aogáin tús le conradh in aghaidh [[iomadú núicléach]] sa bhliain 1958. Chuir sé dréachtrún chun tosaigh a mhol bunú coiste a scrúdódh na contúirtí a bhainfeadh le scaipeadh na n-arm seo.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/2.663/%C3%A9ire-agus-an-d%C3%AD-arm%C3%A1il-n%C3%BAicl%C3%A9ach-1.672581|teideal=Éire agus an dí-armáil núicléach|údar=SEAN O. hEALAI|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-07-01}}</ref> Mar sin, thug Éirinn isteach na chéad 'Réitigh Éireannacha', mar a tugadh orthu ag na Náisiúin Aontaithe agus as sin a lean an NPT.  Síníodh an [[Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach]] (NPT) ar 1 Iúil 1968.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_on_the_Non-Proliferation_of_Nuclear_Weapons&oldid=1030330180|journal=Wikipedia|date=2021-06-25|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tosaiochtai-idirnaisiunta/siochain-agus-slandail/di-armail/|teideal=Disarmament - Department of Foreign Affairs|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-07-01}}</ref> Mar aitheantas ar an ról ceannródaíoch sin, ba í Éire an chéad tír - agus Aiken mar ionadaí - a fuair cuireadh an NPT a shíniú in 1968 i [[Moscó]]. Bhí an neamhspleáchas intinne aba dhual do sheanóglach léirithe ag Mac Aogáin nuair a vótáil sé ar son díospóireachta sa gcomhdháil faoi ionadaíocht a thabhairt do Phoblacht Phobal na Síne. Chuaigh sé in aghaidh thoil Mheiriceá agus, de réir Dorr,<ref>Tá an scéal ar fad ag Noel Dorr, iar-Ambasadóir na hÉireann chun na Náisiún Aontaithe, ina leabhar tráthúil ''<nowiki/>'Ireland at the United Nations—memories of the early years''<nowiki/>'</ref> in aghaidh thoil na hEaglaise Caitlicí in Éirinn agus thar lear.<ref name=":1" /> Tháinig Mac Aogáin faoi chith ionsaithe sa bhaile fósta ó Easpag na Gaillimhe an Dr Michael Browne agus ón Irish Catholic agus The Standard. Ach sheas sé an fód agus mhair sé lena dheimhniú go raibh an ceart cosanta aige. === Ar scor === D'éirigh Aiken as an bpolaitíocht go hiomlán sa bhliain [[1973]], ó bhí sé míshásta le [[Cathal Ó hEochaidh]] agus leis an tionchar a bhí aige siúd sa pháirtí. D'iarr an tUachtarán de Valera air bheith ina iarrthóir d'Fhianna Fáil sa chéad toghchán Uachtaráin eile, ach d'fhág Aiken an Uachtaránacht ag [[Erskine Hamilton Childers]]. == Naisc == * Físeánː "The Altnaveigh Massacre - IRA Slaughter Of Protestant Families", UlsterTroubles (2012-06-28), a bhí ar YouTube<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/BessbrookTB/posts/on-the-12th-july-1923-a-joint-orange-demonstration-of-coarmagh-and-codown-lodges/981893358517002/|teideal=The Altnaveigh Massacre|údar=YouTUbe|dáta=2012|language=en|work=Facebook|dátarochtana=2022-06-17}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}}{{Tánaistí na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Aogain, Proinsias Mac}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1898]] [[Catagóir:Básanna i 1983]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Tánaistí na hÉireann]] d6tze6zjgyl6apcr4iic6qvv01j9i00 1306579 1306575 2026-04-06T11:11:54Z TGcoa 21229 1306579 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir agus feirmeoir as Contae Ard Mhacha ab ea '''Proinsias Mac Aodhagáin''' (níos deireanaí, '''Proinsias Mac Aogáin''' ina úsáid féin) nó '''Frank Aiken''' ([[13 Feabhra]], [[1898]] - [[18 Bealtaine]], [[1983]]). Bhí ról conspóideach aige mar bhall den IRA sna [[1920idí]]; tharla ionsaithe seicteacha agus b'fhéidir go raibh baint aige leo. In éineacht le [[Eamon de Valera]], bhí sé ar dhuine acu siúd a bhunaigh [[Fianna Fáil]] ar [[23 Márta]], [[1926]]. Vótáladh isteach ar an [[Dáil Éireann|Dáil]] an chéad uair sa bhliain [[1923]] é, agus mhair sé ansin go dtí an bhliain [[1973]]. Bhí sé ina [[Tánaiste|Thánaiste]] sna blianta ó [[1965]] go dtí [[1969]]. Fear mór na síochána a bhí ann mar thaidhleoir agus An tAire Gnóthaí Eachtracha 1957 - 1969. [[Íomhá:Frank Aiken 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:The Aikens, August 1934.jpg|clé|mion|220x220px|lean bhean, Maud, 1934]] [[Íomhá:Frank Aiken 1944.jpg|clé|mion|1944|292x292px]] == Saol == Saolaíodh Aiken i g[[Camloch]], [[Contae Ard Mhacha]], sa bhliain 1898. === Cogadh na Saoirse === Chuaigh Aiken isteach sna h[[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh]] sa bhliain [[1914]], agus bhí sé ina bhall den [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] i g[[Cogadh na Saoirse (Éire)|Cogadh na Saoirse]]. Faoi 1920 bhí sé ina leasbhriogáidire i mBriogáid [[An Iúr|an Iúir]] agus an bhliain dár gcionn ina cheannaire ar 4ú Roinn an Tuaiscirt.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=1504|teideal=AIKEN, Frank (1898–1983)|language=ga|work=ainm.ie|dátarochtana=2019-06-16}}</ref> Bhí sé i gceannas nuair a dódh beairic na bpílear san Iúr. Um Nollaig tugadh fogha faoin mbeairic i g[[Camloch]] agus bhí de thoradh air sin gur dódh teach mhuintir Mhic Aogáin an mhaidin dár gcionn. Bhí sé ar a choimeád ina dhiaidh sin, rud a chabhraigh leis chun géarú ar na buillí cogaidh. === Scannal === Ba é a bhí i bhfeighil an luíocháin roimh thraein in Achadh an Dá Mhaol in aice leis an [[Iúr Cinn Trá|Iúr]] i 1921; maraíodh ceathrar saighdiúirí agus ceithre scór capall den mharcshlua a thionlaic Rí Seoirse V chun [[Parlaimint Thuaisceart na hÉireann]] a oscailt ar 22 Meitheamh 1921. Ar [[17 Meitheamh]] [[1922]], mharaigh an Roinn chéanna seisear [[An Protastúnachas|Protastúnach]] in [[Allt na bhFiach]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/56810|teideal=Allt na bhFiach/Altnaveigh|language=ga|work=logainm.ie|dátarochtana=2022-06-17}}</ref> sa dúiche chéanna i ndíoghail Caitlicigh a maraíodh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Altnaveigh Massacre - IRA Slaughter Of Protestant Families|url=https://www.youtube.com/watch?v=vcoF2gLoNnY|date=2012-06-28|author=UlsterTroubles}}</ref> Maraíodh 13 Protastúnach in iomlán le linn an tréimhse seo.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Irish War of Independence|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Irish_War_of_Independence&oldid=1092619922|journal=Wikipedia|date=2022-06-11|language=en}}</ref> === Cogadh Cathartha === Ní raibh an tAodhagánach sásta leis an g[[Conradh Angla-Éireannach]] ná leis an [[Saorstát Éireann|Saorstát]], agus mar sin, chuir sé troid ar lucht leanúna an [[Mícheál Ó Coileáin|Choileánaigh]]. Tháinig sé i gcomharbas ar [[Liam Ó Loingsigh]] mar Cheann Foirne ar an IRA. B'eisean a d'ordaigh don IRA scor den chath agus na hairm a dhumpáil, ar an [[24 Bealtaine]], [[1923]], agus mar sin, is féidir a rá gurbh eisean a chuir deireadh le [[Cogadh Cathartha na hÉireann]]. Mhair sé ina Cheann Foirne ar an [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|IRA]] go dtí [[12 Samhain]], [[1925]]. === Aire Cosanta agus Aire Airgeadais === Bhí Aiken ar an chéad Aire Cosanta in aon rialtas de chuid Fhianna Fáil, agus b'eisean a choinnigh súil ar chúrsaí cosanta na tíre i [[Ré na Práinne]], is é sin, i mblianta [[an Dara Cogadh Domhanda]]. Sna blianta i ndiaidh an chogaidh, chaith sé trí bliana ina Aire Airgeadais. [[Íomhá:JFK-John Barry Memorial.jpg|clé|mion|[[Loch Garman]], 1963ː [[John F. Kennedy]] agus Frank Aiken ar chúl in aice le Aimiréal Tazewell Shepard.|220x220px]] ==== Gaeilge ==== Tháinig Aiken i gcabhair go praiticiúil ar imeachtaí na Gaeilge. Fuair [[Comhar]] agus An Glór ([[Feasta]] níos déanaí) deontais speisialta. Ba eisean a bhunaigh 'Scéim na dTithe Gloine don Ghaeltacht' agus 'Scéim na Seallaí''','' agus b'fhéidir 'Scéim an Chúig Phunt' freisin.<ref name=":0" /> Cé nach raibh labhairt na Gaeilge go han-líofa aige, bhí sí réasúnta maith ag Aiken agus bhí fonn air í a labhairt. [[Íomhá:LBJ Oval Office diplomatic guests.jpg|clé|mion|Frank Aiken ar chlé, ina shuí, le [[Lyndon B. Johnson]] ar dheis, [[Washington, D.C.|Washington DC]] 1963|220x220px]] [[Íomhá:Frank Aiken headstone.jpg|clé|mion|293x293px|uaigh, Camloch, Contae Ard Mhacha]] === Aire Gnóthaí Eachtracha === Is mar Aire Gnóthaí Eachtracha is mó is cuimhin leis na daoine é inniu. Chuir sé béim ar chearta na náisiún beag mar bhaill chothroma de na [[Náisiúin Aontaithe]], agus theastaigh uaidh polasaí neamhspleách a bheith ag Éirinn sna gnóthaí eachtracha. Bhí sé barúlach gur chóir d'Éirinn dlúthpháirtíocht a léiriú do na náisiúin bheaga eile, ar nós na [[An Tibéid|Tibéide]] agus na h[[An Ungáir|Ungáire]], a bhí i mbéal an phobail sna caogaidí. Thacaigh sé le neamhspleáchas [[an Ailgéir|na hAilgéire]] freisin, nuair a bhí cogadh coilíneach ar siúl ag [[an Fhrainc|an bhFrainc]] sa tír sin, agus bhí sé go tréan in aghaidh na h[[Apairtéid|apairtéide]]. Chuir Aiken béim ar thábhacht an [[dlí idirnáisiúnta]] mar urra le saoirse na náisiún beag agus mar sciath chosanta ar bhagairt an chogaidh adamhaigh. Bhí plean dá chuid féin le síocháin a thabhairt isteach sa [[Meán-Oirthear|Mheán-Oirthear]], agus shíl sé gurbh í Éire an tír cheart le headráin a dhéanamh idir [[Iosrael]] agus na hArabaigh, ó bhí caidreamh maith ag Éirinn le dhá thaobh na coimhlinte. ==== Na Náisiúin Aontaithe ==== Chuir Mac Aogáin tús le conradh in aghaidh [[iomadú núicléach]] sa bhliain 1958. Chuir sé dréachtrún chun tosaigh a mhol bunú coiste a scrúdódh na contúirtí a bhainfeadh le scaipeadh na n-arm seo.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/2.663/%C3%A9ire-agus-an-d%C3%AD-arm%C3%A1il-n%C3%BAicl%C3%A9ach-1.672581|teideal=Éire agus an dí-armáil núicléach|údar=SEAN O. hEALAI|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-07-01}}</ref> Mar sin, thug Éirinn isteach na chéad 'Réitigh Éireannacha', mar a tugadh orthu ag na Náisiúin Aontaithe agus as sin a lean an NPT.  Síníodh an [[Conradh in aghaidh Iomadú Núicléach]] (NPT) ar 1 Iúil 1968.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Treaty_on_the_Non-Proliferation_of_Nuclear_Weapons&oldid=1030330180|journal=Wikipedia|date=2021-06-25|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tosaiochtai-idirnaisiunta/siochain-agus-slandail/di-armail/|teideal=Disarmament - Department of Foreign Affairs|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2021-07-01}}</ref> Mar aitheantas ar an ról ceannródaíoch sin, ba í Éire an chéad tír - agus Aiken mar ionadaí - a fuair cuireadh an NPT a shíniú in 1968 i [[Moscó]]. Bhí an neamhspleáchas intinne aba dhual do sheanóglach léirithe ag Mac Aogáin nuair a vótáil sé ar son díospóireachta sa gcomhdháil faoi ionadaíocht a thabhairt do Phoblacht Phobal na Síne. Chuaigh sé in aghaidh thoil Mheiriceá agus, de réir Dorr,<ref>Tá an scéal ar fad ag Noel Dorr, iar-Ambasadóir na hÉireann chun na Náisiún Aontaithe, ina leabhar tráthúil ''<nowiki/>'Ireland at the United Nations—memories of the early years''<nowiki/>'</ref> in aghaidh thoil na hEaglaise Caitlicí in Éirinn agus thar lear.<ref name=":1" /> Tháinig Mac Aogáin faoi chith ionsaithe sa bhaile fósta ó Easpag na Gaillimhe an Dr Michael Browne agus ón Irish Catholic agus The Standard. Ach sheas sé an fód agus mhair sé lena dheimhniú go raibh an ceart cosanta aige. === Ar scor === D'éirigh Aiken as an bpolaitíocht go hiomlán sa bhliain [[1973]], ó bhí sé míshásta le [[Cathal Ó hEochaidh]] agus leis an tionchar a bhí aige siúd sa pháirtí. D'iarr an tUachtarán de Valera air bheith ina iarrthóir d'Fhianna Fáil sa chéad toghchán Uachtaráin eile, ach d'fhág Aiken an Uachtaránacht ag [[Erskine Hamilton Childers]]. == Naisc == * Físeánː "The Altnaveigh Massacre - IRA Slaughter Of Protestant Families", UlsterTroubles (2012-06-28), a bhí ar YouTube<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/BessbrookTB/posts/on-the-12th-july-1923-a-joint-orange-demonstration-of-coarmagh-and-codown-lodges/981893358517002/|teideal=The Altnaveigh Massacre|údar=YouTUbe|dáta=2012|language=en|work=Facebook|dátarochtana=2022-06-17}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}}{{Tánaistí na hÉireann}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 18ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 19ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Aogain, Proinsias Mac}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1898]] [[Catagóir:Básanna i 1983]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1922–1969)]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 18ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 19ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Feirmeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Tánaistí na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Lú]] [[Catagóir:Lú (Dáilcheantar)]] 8egyrs8e17alj4ritaq7nov0dnqv4m4 An Navachóis 0 9670 1306481 1244391 2026-04-05T15:16:18Z Howohhoh 63441 rinneadh cur síos ar ghramadach na Navachóise 1306481 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as líne réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an cuid is mó de bhriathra na Navachóise, a chuirtear sa líne réimíre thuasluaite. Is iad: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Gnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach den ghníomh, i gcomparáid leis an aimsir gnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir gnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] tecttngyx7irgi5zsajmiu0m7l9yrf6 1306483 1306481 2026-04-05T15:17:53Z Howohhoh 63441 /* Gramadach */ gramadach 1306483 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as líne réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an cuid is mó de bhriathra na Navachóise, a chuirtear sa líne réimíre thuasluaite. Is iad: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Gnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir gnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir gnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] cmkkp339qfece0wcmit0xcosz1baa6u 1306486 1306483 2026-04-05T15:19:33Z Howohhoh 63441 /* Gramadach */ urú 1306486 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as líne réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise, a chuirtear sa líne réimíre thuasluaite. Is iad: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Gnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir gnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir gnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] 3h2u4dewvt93sxs1qqn8dmy5qvqjpxl 1306487 1306486 2026-04-05T15:20:49Z Howohhoh 63441 /* Gramadach */ friotal 1306487 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as sraith réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise, a chuirtear sa líne réimíre thuasluaite. Is iad: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Gnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir gnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir gnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] ieqrqq87ur7mbzrp3etegaybd91f3gl 1306488 1306487 2026-04-05T15:21:17Z Howohhoh 63441 friotal 1306488 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as sraith réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise, a chuirtear sa sraith réimíre thuasluaite. Is iad: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Gnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir gnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir gnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] 67nw6jyiaa9t3m2mekbm1ytwjo3hl8v 1306529 1306488 2026-04-05T21:05:05Z Howohhoh 63441 nios mo tuairisce 1306529 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as sraith réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Seo leanas ceann d'anailís struchtúr na Navachóise: {| class="wikitable" |+ |Réimír Lasmuigh |Iolra |Réimír Cúspóra |Réimír Lastigh |Réimír Ainmní |Aicmitheoir |Fréamh |} Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Ghnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach (.i. gan athrú) an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir ghnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir ghnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> Tá dhá bhealach sa Navachóis ina marcaítear an aimsir. Athraítear réimír an ainmní, ach athraítear fréamh an bhriathair uaireanta freisin. Mar shampla, don bhriathair ''-ghaal'' (buail le cleith):<ref name=":0">Faltz, L. M. (1999). The structure of a lexicon: Navajo (and other) Verbs. I ''Western Conference On Linguistics'' (p. 129).</ref> {| class="wikitable" |+ !Aimsir !-ghaal |- |Neamhfhoirfe | -ghaał |- |Fhoirfe | -ghaal |- |Fháistineach | -ghał |- |Atriallach | -ghał |- |Mhianúil | -ghaał |} Is iad sin na fréamhacha don ''ghné phointiúil'', ceann amháin de na gnéithe atá ag briathair Navachóise. <ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] 30w48eyxefj68sp14kqakmqaj5p0orl 1306530 1306529 2026-04-05T21:06:46Z Howohhoh 63441 friotal 1306530 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as sraith réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Is é seo a leanas ceann d'anailís struchtúr na Navachóise: {| class="wikitable" |+ |Réimír Lasmuigh |Iolra |Réimír Cúspóra |Réimír Lastigh |Réimír Ainmní |Aicmitheoir |Fréamh |} Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Ghnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach (.i. gan athrú) an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir ghnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir ghnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> Tá dhá bhealach sa Navachóis ina marcaítear an aimsir. Athraítear réimír an ainmní, ach athraítear fréamh an bhriathair uaireanta freisin. Mar shampla, don bhriathair ''-ghaal'' (buail le cleith):<ref name=":0">Faltz, L. M. (1999). The structure of a lexicon: Navajo (and other) Verbs. I ''Western Conference On Linguistics'' (p. 129).</ref> {| class="wikitable" |+ !Aimsir !-ghaal |- |Neamhfhoirfe | -ghaał |- |Fhoirfe | -ghaal |- |Fháistineach | -ghał |- |Atriallach | -ghał |- |Mhianúil | -ghaał |} Is iad sin na fréamhacha don ''ghné phointiúil'', ceann amháin de na gnéithe atá ag briathair Navachóise. <ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] t0806h5upwcaf1iby4wsgm2kg07bokd 1306532 1306530 2026-04-05T21:12:46Z Howohhoh 63441 gramadach 1306532 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[Teangacha Atapascacha|teanga Atapascach]] í an '''Navachóis''' (''Diné bizaad'' a thugann lucht a labhartha ar a dteanga féin) a labhraíonn na [[Navachóigh]] (''Diné'') in iardheisceart [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stát Aontaithe]]. Go geografach agus go teangeolaíoch, is ceann de na teangacha Atapascacha Deisceartacha - nó na teangacha Apáitseacha - í (tá formhór na dteangacha Atapascacha á labhairt in iarthuaisceart [[Ceanada|Cheanada]] agus in [[Alasca]]). Tá an Navachóis an-chosúil leis na teangacha nó na canúintí a labhraíonn na h[[Apáitsigh]]. Is féidir a rá, fiú, nach bhfuil ann ach ceann acu. Is iad an chanúint Iartharach (nó Apáitsis Coyotero), an chanúint Chiricahua (a bhí ó dhúchas ag [[Geronimo]]) agus an chanúint Mescalero na cineálacha Apáitsise is cóngaraí don Navachóis. Is iad seo canúintí Iartharacha na hApáitsise - nó teangacha Iartharacha an fhoghrúpa Apáitsigh san fhine Atapascach, más fearr leat. Tá na Navachóigh an-chosúil leis na h[[Apáitsigh]] ó thaobh an chultúir de, leis. Déanta na fírinne, is é traidisiún an Bhéarla an t-aon chúis amháin le hiad a scaradh ó na hApáitsigh féin. Tá níos mó cainteoirí ag an Navachóis ná ag aon teanga dhúchasach Mheiriceánach eile taobh thuaidh de theorainn na Stát Aontaithe agus Mheicsiceo, agus í ag breis is céad míle duine mar theanga dhúchais. Tá líon na gcainteoirí, fiú, ag dul in airde. == Gramadach == Is í moirfeolaíocht an bhriathair an chuid is deacra de ghramadach na Navachóise. Déantar na briathra as sraith réimíre ina bhfuil sé in ann réimír amháin nó níos mó a úsáid, agus téama briathartha, rud a thaispeánann [[aistreacht]] an bhriathair. <ref>Eddington, D., & Lachler, J. (2006). A computational analysis of Navajo verb stems.</ref> Is é seo a leanas ceann d'anailís struchtúr na Navachóise: {| class="wikitable" |+ |Réimír Lasmuigh |Iolra |Réimír Cúspóra |Réimír Lastigh |Réimír Ainmní |Aicmitheoir |Fréamh |} Tá seacht n-[[Aimsir (gramadach)|aimsir]] ag an gcuid is mó de bhriathra na Navachóise: * Aimsir Neamhfhoirfe: Gníomh atá ar siúl i láthair, nó sa todhchaí láithreach uaireanta. * Aimsir Fhoirfe: Gníomh a bhí críochnaithe ag am seo caite. * Aimsir Fháistineach: Gníomh a bheidh sa todhchaí. * Aimsir Ghnách: Gníomh a déantar go rialta nó go hiondúil, ar nós "bíonn" i nGaeilge. * Aimsir Atriallach: Gníomh a bhíonn athdhéanta go minic, ina bhfuil béim curtha ar nádúr athfhillteach (.i. gan athrú) an ghnímh, i gcomparáid leis an aimsir ghnách. Úsáidtear í níos minice ná an aimsir ghnách. * Aimsir Mhianúil: Úsáidtear í in abairtí áirithe a bhfuil mian i gceist iontu. * Aimsir Leanúnach: Níl an aimsir seo ag cuid mhór de bhriathra na Navachóise. I mbriathra áirithe, úsáidtear í in áit na haimsire neamhfhoirfe, agus in mbriathra eile úsáidtear í chun béim a chur ar an dul chun cinn chuig a críoch. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Navajo verb: a grammar for students and scholars|publisher=University of New Mexico Press|date=1998|location=Albuquerque|author=Leonard M. Faltz}}</ref> Tá dhá bhealach sa Navachóis ina marcaítear an aimsir. Athraítear réimír an ainmní, ach athraítear fréamh an bhriathair uaireanta freisin. Mar shampla, don bhriathair ''-ghaal'' (buail le cleith):<ref name=":0">Faltz, L. M. (1999). The structure of a lexicon: Navajo (and other) Verbs. I ''Western Conference On Linguistics'' (p. 129).</ref> {| class="wikitable" |+ !Aimsir !-ghaal |- |Neamhfhoirfe | -ghaał |- |Fhoirfe | -ghaal |- |Fháistineach | -ghał |- |Atriallach | -ghał |- |Mhianúil | -ghaał |} Is iad sin na fréamhacha don ''ghné phointiúil'', ceann amháin de na gnéithe atá ag briathra Navachóise. <ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Navachóis, An}} [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Bundúchasaigh Mheiriceá]] nsf5ede58k5lcnx9floza47vvdws7kt Plé:An Navachóis 1 9768 1306531 1199900 2026-04-05T21:11:58Z Howohhoh 63441 1306531 wikitext text/x-wiki D'aistrigh mé "momentaneous aspect" mar "gné phointiúil" i nGaeilge, ach nílim go róchinnte faoi. --[[Úsáideoir:Howohhoh|Howohhoh]] ([[Plé úsáideora:Howohhoh|plé]]) 21:11, 5 Aibreán 2026 (UTC) B'fhearr liom "na Navachóigh" ná "Náisiún Navachó" a thabhairt ar lucht labhartha na teanga, ar mhaithe leis an nGaeilge. Tuairimí eile? [[Úsáideoir:Panu Petteri Höglund|Panu Petteri Höglund]] 18:26, 17 Iúil 2006 (UTC) :Aontaím le seo, agus athróidh mé "Náisiún Navachó" go "Navachóigh", muna bhfuil éinne ina gcoinne sin. (Tá dhá nasc eile go ''Navachóigh'' ar an VP, ag ''Apaisigh'' agus ''Teangacha Atapascacha Deisceartacha''.) [[Úsáideoir:Conor O Bradaigh|Conor O Bradaigh]] 14:56, 27 Iúil 2006 (UTC) szit6otzyz41gj1ka7pki5d16nyiksp Cíobhaí 0 30396 1306469 1260733 2026-04-05T11:59:09Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306469 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} :''Baineann an t-alt seo leis an éan; má tá suim agat sa toradh citris, féach [[Toradh cíobhaí]].'' Is [[éan]] é an '''cíobhaí'''<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Apteryx/|title=“Apteryx” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref> atá le fáil sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]], agus baint aige leis na ''Apterygidae''. Níl cumas eitilte aige. Tugtar aitheantas do chúig speiceas agus iad go léir i mbaol. Is é an dífhoraoisiú is mó a rinne díobháil dóibh, ach tá cuid mhaith dá ngnáthóg le fáil i limistéir chaomhnaithe anois. Tá siad i gcontúirt fós de bharr theacht na gcreachadóirí mamacha. == Spéicis == Tá cúig speiceas aitheanta ann (agus ceithre fhospéiceas ag ceann acu), agus speiceas eile nár tugadh cuntas foirmiúil fós air. * Is é an speiceas is toirtiúla an '''[[Cíobhaí Mór Breac]]''' nó '''Roroa''' (''Apteryx haastii''). Tá sé timpeall 45 cm ar airde agus tá meáchan timpeall 3.3 cg ann. (Tá meáchan timpeall 2.4 cg sna héin fhireanna.) Tá clúmh liathdhonn ar an speiceas seo agus stríoca i leith na báine ann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an dá thuismitheoir í. Meastar go bhfuil os cionn 20,000 éan den speiceas seo ann agus iad spréite faoi shléibhte iarthuaisceart Nelson, faoin gcuid thuaidh den Chósta Thiar agus faoi Alpa an Deiscirt. * Rinne muca, cait agus easóga (ainmhithe a thug na coilínigh isteach leo) slad ar an g'''[[Cíobhaí Beag Breac]]''' (''Apteryx owenii''), éan gan toirt. Díothaíodh ar an mór-roinn é ach tá timpeall 1,350 ceann den speiceas ar [[Oileán Kapiti]] agus tugadh isteach in oileáin shábháilte eile é. Dealraíonn sé go bhfuil sé ag pórú ann. Níl sé ach 25 cm ar airde agus tá meáchan 1.3 cg san éan baineann. Beirtear aon ubh amháin agus gorann an t-éan fireann í. [[Íomhá:NZ-kiwimap.png|thumb|left|Dáileadh gach speicis de Chíobhaí]] [[Íomhá:Three kiwi species models in Auckland museum.jpg|thumb|Ó thaobh na láimhe clé: Cíobhaí Donn (''Apteryx australis''), Cíobhaí Beag Breac (''Apteryx owenii'') agus Cíobhaí Mór Breac (''Apteryx haastii''), Auckland War Memorial Museum]] * * Aithníodh an '''[[Rowi]]''' ('''Cíobhaí Donn Okarito''' nó ''Apteryx rowi'') mar speiceas nua sa bhliain 1994<ref>http://www.doc.govt.nz/conservation/native-animals/birds/land-birds/kiwi/rowi-formerly-okarito-brown-kiwi/|title=Rowi{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}: New Zealand native land birds|publisher=New Zealand Department of Conservation (DOC)</ref>. Tá imir liath sa chlúmh agus uaireanta tá cleití bána ar an ngrua. Is féidir leis na héin bhaineanna trí ubh féin a bhreith i séasúr amháin, agus gach ceann acu i nead difriúil. Déanann an dá thuismitheoir na huibheacha a ghoradh. Níl an t-éan seo le fáil anois ach i limistéar beag ar chósta thiar an Oileáin Theas. Is léir ón DNA is sine, áfach, go raibh sé spréite níos forleithne fadó, agus nach raibh aon chíobhaí eile le fáil i ndeisceart an Oileáin Thuaidh.<ref name="Shepherd">Shepherd, L.D. & Lambert, D.M. (2008)</ref> * Tá an '''[[Tokoeka]]''' (''Apteryx australis'') measartha coitianta i ndeisceart agus in iarthar an Oileáin Theas i ngach áit dá airde beagnach. Tá sé chomh mór leis an gCíobhaí Mór Breac, tríd is tríd, agus é dealraitheach leis an gCíobhaí Donn, cé go bhfuil sé níos dathéadroime. Is léir ón DNA is sine go raibh sé le fáil ar chósta thoir an Oileáin Theas tráth.<ref name="Shepherd" /> Tá cúpla fospeiceas ann: :** '''Tokoeka Oileáin Stewart (''Apteryx australis lawryi''). :** '''Tokoeka na gCaolsáilí Thuaidh''' (''Apteryx australis ?'') agus '''Tokoeka na gCaolsáilí Theas''' (''Apteryx australis ?'') in iardheisceart an Oileáin Theas. :** '''Tokoeka Haast''' (''Apteryx australis ?''), an fospeiceas is teirce agus gan ann ach timpeall 300 éan. Tugadh aitheantas dó sa bhliain 1993. Le fáil i limistéar cúng iargúlta i Sléibhte Haast san Oileán Theas. Gob air atá níos cuaire ná mar is gnách, agus clúmh sách rua air. * '''[[Cíobhaí Donn an Oileáin Thuaidh]]''' (''Apteryx mantelli'' nó ''Apteryx australis'' roimh 2000). É coitianta i dTuaisceart an Oileáin Thuaidh. Timpeall 35,000 éan ann. Na héin bhaineanna timpeall 40 cm ar airde agus meáchan timpeall 2.8 cg iontu. Meáchan timpeall 2.2 cg sna héin fhireanna. Éan seiftiúil é a thaithíonn a lán gnáthóg, go fiú áiteanna ar fhág daoine a rian orthu. Clúmh biorach rua air. Dhá ubh de ghnáth agus iad á ngoradh ag an éan fireann. == Tagairtí == {{reflist}} == Leabhair agus ailt == * ''Bizarre and Beautiful Noses''. Sante Fe, New Mexico: John Muir Publications, 1993. * http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51305.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724170632/http://www.taxonomy.nl/Main/Classification/51305.htm |date=2011-07-24 }} Systema Naturae 2000 / Classification, Family Apterygidae. '''Brands''', Sheila. The Taxonomicon. * '''Burbidge''', M.L., Colbourne, R.M., Robertson, H.A., and Baker, A.J. (2003). "Molecular and other biological evidence supports the recognition of at least three species of brown kiwi." [http://www.kluweronline.com/issn/1566-0621/contents ''Conservation Genetics''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121202313/http://www.kluweronline.com/issn/1566-0621/contents |date=2008-11-21 }}, '''4'''(2):167-177 * '''Cooper''', Alan et al. (2001). "Complete mitochondrial genome sequences of two extinct moas clarify ratite evolution." ''Nature'', '''409''': 704-707. * Davies, S.J.J.F., eagarthóir, Hutchins, Michael, ''Grzimek's Animal Life Encyclopedia'', 'Kiwis,' eagrán 2 (2003), Gale Group: imleabhar 8, 'Birds I Tinamous and Ratites to Hoatzins,' Farmington Hills, MI. ISBN 0-7876-5784-0. Lgh 89–90. * "Shy envoys off on their OE," Eloise Gibson, ''New Zealand Herald'', 29/04/2010. * {{cite book |last1='''Gotch''' |first1=A.F. |title=Latin Names Explained. A Guide to the Scientific Classifications of Reptiles, Birds & Mammals|year= 1995 |origyear=1979 |publisher=Facts on File |location=London|isbn=0 8160 3377 3|page=179|chapter=Kiwis}} * '''Piper''', Ross (2007), ''Extraordinary Animals: An Encyclopedia of Curious and Unusual Animals'', Greenwood Press * [http://www.kiwirecovery.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Mating.htm ''Kiwi Recovery''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060307060612/http://www.kiwirecovery.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Mating.htm |date=2006-03-07 }} * [http://www.abc.net.au/science/news/stories/s243830.htm ''News In Science''] * [http://dictionary.reference.com/browse/Kiwi ''Random House Unabridged Dictionary''] © Random House, Inc. 2006 * [http://www.sandiegozoo.org/education/science_egg_in_a_bottle.html San Diego Zoo] * San Diego Zoo, Kiwi http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-kiwi.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081006082245/http://www.sandiegozoo.org/animalbytes/t-kiwi.html |date=2008-10-06 }} Birds: Kiwi. San Diego Zoo. * SavetheKiwi.org http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm Producing an Egg http://web.archive.org/web/20070629005119/http://www.savethekiwi.org.nz/AboutTheBird/KiwiLifeCycle/Producinganegg.htm * '''Shepherd''', L.D. & Lambert, D.M. (2008) ''Ancient DNA and conservation: lessons from the endangered kiwi of New Zealand Molecular Ecology'' '''17''', 2174–2184 {{Síol}} [[Catagóir:Éin]] [[Catagóir:Cíobhaí]] 1kdzuypa1mce3ce8yrh0cttpwcfsyh7 Domhnall mac Murchadha 0 30534 1306478 1303650 2026-04-05T14:45:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306478 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Domhnall Mac Murchadha''' ({{lang-sga|'Domnall mac Murchada'}}) (a fuair bás [[29 Samhain]] [[763]]), ar a dtugtar 'Domnnall na Mí' (Domnall Midi), ina [[Ard-Rí na hÉireann]] san ochtú céad. Bhain sé le chraobh Chlann Cholmáin [[Uí Néill]]. Bhí ceannasach bainte amach ag [[Clann Cholmáin]] i measc Uí Néill an Deiscirt, a bheadh acu go dtí gur bhain [[Brian Bóramha]] cumhacht amach i ndeisceart na tíre. Bhí Domhnall ina thaoiseach ar [[Clann Cholmáin|Chlann Cholmáin]] ar feadh beagnach caoga bliain, agus [[Ard-Rí na hÉireann]] ar feadh fiche. In ainneoin seo, agus a thábhacht mar rí, is annamh na tuarascálacha a faightear sna hAnnála faoi a chuid gníomhaíochtaí. Bhí sé ina phátrún ar eaglaisí [[Colm Cille|Cholm Cille]], i n[[Mainistir Darú|Darú]] ach go háirithe, áit a bhfuil sé curtha. ==Bunúis agus tosca== [[Murchad mac Diarmato|Murchadh mac Diarmada]], 'rí Uí Néill (an Deiscirt)' ba ea athair Dhomhnaill. Bhí deartháir amháin eile ar a laghad sa chlann, Cairbre, a fuair bás sa bhliain 749. Is dócha é fosta go raibh [[Bressal mac Murchado|Breasal mac Murchadha]], a maraíodh sa bhliain 764, ina dheartháir leis. Bhí athair Dhomhnaill ina [[rí Uisnigh]] ó bhás a athair-se, [[Diarmait Dian|Diarmaid Dian]], sa bhliain 689 go dtí a bhás féin sa bhliain 715. Mharaigh [[Conall Grant]] de [[Síl nÁedo Sláine|Síol Aodha Sláine]]. Bliain roimhe sin, bhí nia Chonaill, [[Fógartach mac Néill]], [[ríthe Éireann|rí ruire]] Uí Néill an Deiscirt, curtha ar deoraíocht ag Murchad go dtí [[an Bhreatain]].<!--cuir le Murchadh: The notice of Murchad's death calls him "king of the Uí Néill", meaning that he was the southern deputy of then-High King [[Fergal mac Máele Dúin]] of the northern [[Cenél nEógain]].--><ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', ll. 479–480, 572 & 604; Charles-Edwards, "Domnall"; Irwin, "Fogartach".</ref> ==Rí Uisnigh, Rí na Mí== De réir ríliostaí níos deireanaí amhail is iad sa [[Leabhar Laighneach]], tháinig Domhnall i gcomharbacht ar a athair mar [[rí Uisnigh]]. Más fíor, ní thugann [[annála Éireann]] a lán airde dó, agus ní fheictear iontu go dtí an bhliain 730.<ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>[[Annála Uladh]], AU 730.8.</ref> <!-- an-mhaith mar stair, ach eolas ar bith faoi Dhomhnall féin, cuir áit éigin eile: ''During this time, the internecine conflict within the Síol Aodha Sláine continued. Fearghal mac Maoil Dúin had died in battle in [[Laigin]] sa bhliain 722. Fógartach mac Néill, who had returned to Ireland sa bhliain 716 mar rí ruire Uí Néill an Deiscirt, succeeded him. Fógartach was killed in battle against his Síol Aodh Sláine kinsman ''[[Cináed mac Írgalaig]]'' sa bhliain 724.<ref>AU 724.3</ref><ref>Irwin "Fogartach".</ref> Cináed was killed sa bhliain 728 fighting against [[Flaithbertach mac Loingsig|Flaithbheartach mac Loingsigh]] of the northern [[Cineál Chonaill]], who became High King after this victory.<ref>AU 728.1.</ref> ''In the early 730s, war broke out among the northern Uí Néill. Flaithbheartach was defeated in 732 by Fearghaile elder son [[Áed Allán|Aodha Allán]] and the Cineál Chonaill were again defeated by Aodh in 733 when Fearghas, son of [[Congal Cendmagair|Conghal Ceannmhaghair]], was killed.<ref>AU 732.10, 733.3</ref><ref>[[Annála Tiarnaigh]], AT 733.3, 733.4</ref><ref>Charles-Edwards, "Áed Allán".</ref> Flaithbheartach was again defeated by Aodh sa bhliain 734. The Annála Uladh, which rarely record the beginnings of the reigns of high kings in this period, record that Aodh was inaugurated later in 734. Flaithbheartach had been deposed, although he survived and entered religion, dying in 765, having outlived two successors.<ref>AU 765.2</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 114.</ref> ''Perhaps taking advantage of this strife, the [[ríthe na Mumhan|rí na Mumhan]], [[Cathal mac Finguine|Cathal mac Finghin]], invaded the midlands in 733. Cathal encamped at [[Tailte]], where the Uí Néill high kings traditionally held their main aonach. He was attacked there by Domhnall and driven off although he later defeated the minor Uí Néill kindred of [[Clann Cholmáin Bhig]] led by [[Fallaman mac Con Congalt]] at the [[Hill of Ward]], the site of another major Uí Néill aonach.<ref>AU 733.7</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 208</ref><ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', ll. 477–480, argues that the Cathal of these entries is not Cathal mac Finghin, but [[Cathal mac Áeda|Cathal mac Aodha]] of the Síol Aodha Sláine.</ref> ''Aodha Alláin reign was remembered as a time of war.<ref>[[Annála Easpacha]], FA 177</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', ll. 156–157.</ref> He began by attacking his traditional enemies, the [[Ulaid]], in 735. [[Áed Róin|Aodha Róin]], [[ríthe na nUlad|rí na nUladh]], was killed at a battle near [[Faughart]].<ref>AU 735.2</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 118, suggests that Áed's victory may have resulted in the Ulaid being kingless until the coming to power of [[Fiachnae mac Áedo Róin|Fiachna mac Aodha Róin]] ''c''. 750.</ref> The war among the Síol Aodha Sláine continued sa bhliain 737 and that same year Audi met with Cathal mac Finghin at [[Tír Dhá Ghlas]]. Exactly what was agreed there is unknown, but the annals also state that the Cáin [[Naomh Pádraig]] was in force throughout Ireland.<ref>AU 737.9, 737.10</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', ll. 209–211</ref><ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', lch. 564.</ref> It may be that Áed and Cathal agreed on an alliance against [[Leinster]]. Áed's father Fergal had been killed campaigning there, and the annals are full of Cathal's generally unsuccessful campaigns against the Leinstermen. In the following Áed and Cathal separately attacked Leinster. Áed's invasion led to the battle of Áth Senaig, fought on 14 September 738 near [[Ballyshannon]], [[County Kildare]], also called the battle of the groans. This was a crushing defeat for Leinster. Their king, [[Áed mac Colggen]], was killed, as was [[Bran Becc mac Murchado]]. The ''Annals of Ulster'' say: "so many fell in this great battle that we find no comparable slaughter in a single onslaught and fierce conflict throughout all preceding ages."<ref>''Annals of Ulster'', AU 738.4; ''Fragmentary Annals'', FA 178; Byrne, ''Irish Kings'', p. 208.</ref> Later Cathal campaigned in Leinster and apparently took hostages and tribute from the new king, perhaps [[Fáelán mac Murchado]].<ref>''Annals of Ulster'', AU 738.9; Byrne, ''Irish Kings'', p. 209.</ref>--> Sa bhliain 739, insítear i nAnnála Uladh gur that roinnt muintir Dhomnaill i halla cóisire ag ''Bodbráith'', áit atá anaithnid.<ref>AU 739.4</ref><ref>Bhreatnach, "Abbesses", lch. 122.</ref> Ní fios cérbh é an namhaid. An bhliain dár gcionn, d'éirigh Domhnall ina chléireach.<ref>AU 740.1</ref><ref>Bhreatnach, "Abbesses", ll. 112–113</ref><ref>Charles-Edwards, "Domnall".</ref> ==Rí na Teamhrach== Sa bhliain 743, chloígh agus mharaigh Domhnall Aodh Allán agus roinnt ríthe na n[[Oirialla|Oiriall]], b'fhéidir ar ''Mag Sered'' gar do [[Ceanannas|Cheanannas]], cé gur tharla an cath i g[[Contae an Longfoirt]] de réir foinsí eile. Pé scéal é, molann an dá suíomh go raibh Aodh an t-ionsaitheoir.<ref>Charles-Edwards, "Áed Allán"</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 118</ref><ref>AU 743.4.</ref> Ní mhínítear céard é cúis an achrainn eatarthu. Meastar tháinig Domhnall ar agus ar an bhfód de bharr b'fhéidir leathadh críocha Aodha i g[[Conaille Muirthemhne]] isteach, sin nó dúnmharú ''[[Conaing mac Amalgado|Chonaing mac Amalgado]]'', rí Bhreá, a thacht Aodha é is dóigh sa bhliain 742.<ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>AU 742.7</ref> Agus Aodh clóite aige, d'éirigh Domhnall arís ina chléireach sa bhliain 744.<ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>AU 744.2</ref><ref>Bhreatnach, "Abbesses", ll. 112–113.</ref> Nuair a fuair [[Áed Muinderg|Aodh Muindearg]] mac Flaithbheartaigh bás sa bhliain 747, tugtar ina thásc an teideal "rí an Tuaiscirt" dó, rud a chuireann in iúl gurbh ionadaí Dhomhnaill ann é.<ref>AU 747.4; Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', ll. 476–481.</ref> Is amhlaidh go raibh ionadaí aige sa deisceart chomh maith. D'fhéadfadh go raibh a ghaol i bhfad amach uaidh, [[Fallaman mac Con Congalt]] de Chlann Cholmáin Bhig, ina [[ríthe na Mí|rí na Mí]] sa bhliain 733, agus iad léir gur tógadh an teideal sin do ina thásc sa bhliain 766.<ref>AU 766.2</ref><ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', ll. 476–481.</ref> Seachas é seo, is beag eolas atá againn sna hannála nó foinsí eile, agus é i gcoróin mar Ard-Rí le fiche bliain. Murab ionann is Aodh Allán, bhí dea-chaidreamh aige le ríthe [[Uí Dúnlainge]] na [[Laigin|Laigean]].<ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', ll. 569–579</ref><ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 156.</ref> Sa bhliain 753, deirtear gur chuir sé "Cáin [[Colm Cille|Cholm Cille]]" i bhfeidhm ar son ''[[Sléibéne]]'', abb [[Í Cholm Cille|Oileán Í]]. A bhuí le tacaíocht Dhomhnaill agus a chomharbaí, tháinig uachtarán Cholm Cille go Ceanannas le linn ré na [[Lochlannaigh|Lochlannach]].<ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>AU 753.4, 757.9.</ref> Níl ach tuairisc ansin ann agus is Domnall i mbun chogaidh, don bhliain 756 nuair a chuaigh sé ar feachtas as cúige Laigean i gConaille Muirthemhne isteach. Cuireann seo in iúl gur mheas sé gur bagairt a bhí ann dá theaghlach agus dá chumhacht agus Cineál Eoghain ar chósta thoir na tíre, agus fosta díríonn sé aird ar a dheachaidreamh le ríthe na Laigean.<ref>AU 756.3</ref><ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', lch. 573.</ref> Fuair Domhnall bás sa bhliain 763 agus adhlacadh é i mainistir Dharú.<ref>Charles-Edwards, "Domnall"</ref><ref>AU 763.1</ref><ref>Molann Bhreatnach, "Abbesses", lch. 113, gur chaith Domhnall le Darú mar ritheach.</ref> Cé go raibh dea-chaidreamh ag Domhnall le hOileán Í agus is amhlaidh cráifeach, ní raibh ard-mheas ag gach cléireach air. Is dóigh go bhfuil sé san áireamh mar cheannaire tíoránta sa saothar ''[[Félire Óengusso|Féilire Aonghasa]]'', scríofa ag [[Tamhlacht]] i dtalamh críche na Laigean<ref>"Domnall", [[Félire Óengusso|Féilire Aonghasa]], líne 234.</ref><ref>Dumville, ''Félire Óengusso'', ll. 22–23.</ref> De réir na ríliostaí agus fianaise sna hannála, tháinig Niall Frasach, deartháir óg Aodha Alláin, i gcomharbacht ar Dhomhnall mar Ard-Rí.<ref>Byrne, ''Irish Kings'', ll. 156 & 275–276.</ref> Bhí aighneas ann faoi cheannaireacht Chlann Cholmáin, ámh.<ref>Doherty, "Donnchad".</ref> ==Teaghlach agus sliochtaigh== ''Ailbíne ingen Ailello'' ba ea bean chéile Dhomhnaill.<ref>Charles-Edwards, "Domnall".</ref> Bhí ar a laghad cúigear mac agus iníon amháin aige.<ref>Charles-Edwards, ''Early Christian Ireland'', lch. 604, shows some of Domnall's children.</ref> * Ard-Rí ba ea [[Donnchad Midi|Donnchadh Mí]]<ref>AU 765.5.</ref> * Tugtar an teideal rí na Mí do [[Muiredach mac Domnaill Midi|Mhuireadach]], ina thásc sa bhliain 802.<ref>AU 802.1.</ref> * D'éag Diarmaid Dubh sa bhliain 764, i gceannas arm tógtha as tailte Mhainistir Dharú. Bhí a uncail, nó nia, Breasal mac Murchadha, i gceannas arm Mhainistir [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]].<ref>Doherty, "Donnchad"</ref><ref>AU 764.6</ref><ref>Charles-Edward, ''Early Christian Ireland'', lch. 594. Mharaigh Breasal féin sa bhliain chéanna, AU 764.11.</ref> * D'éag Murchadh i mbun chatha sa bhliain 765, ag troid in éadan a dhearthár, Donnchadh.<ref>Doherty, "Donnchad"</ref><ref>AU 765.5.</ref> * Fuair Indreachtach bás sa bhliain 797, go gairid tar éis a dhearthár, Donnchadh.<ref>AU 797.1.</ref> * Maraíodh Eithne, i dteannta lena fear céile [[Bran Ardchenn|Bran Ardcheann]], [[ríthe na Laighean|rí na Laigean]], ar an 6ú Bealtaine 795 ag ''Cell Cúile Dumai'', gar do [[Mainistir Laoise|Mhainistir Laoise]], ag [[Fínsnechta Cetharderc|Fíonsneachta Ceathardearg]], céile comhraic do ríogacht na Laigean.<ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 158</ref><ref>AU 795.1</ref><ref>Doherty, "Donnchad".</ref> I measc sliochtaigh Dhomhnaill bhí na hArd-Ríthe [[Conchobar mac Donnchada|Conchúr mac Donnchadha]], [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid|Maol Seachnaill mac Maoil Rúnaí]], [[Flann Sinna|Flann Sionna]], [[Donnchad Donn|Dúnchadh Donn]] agus [[Máel Sechnaill mac Domnaill|Maol Seachnaill mac Domhnaill]].<ref>Byrne, ''Irish Kings'', lch. 282.</ref> ==Foinsí== * [[Corpus of Electronic Texts]] ** [[Annála Uladh]] ** [[Annála Tiarnaigh]] ** [[Annála Easpacha na hÉireann]] ** [[Féilire Aonghasa]], Brollach (linte 233–238) * {{ cite book | last = Bhreathnach | first = Edel | contribution = Abbesses, Minor Dynasties and Kings ''in clericatu'': Perspectives from Ireland, 700–850 | title = Mercia: An Anglo-Saxon kingdom in Europe | editor-last = Brown | editor-first = Michelle P. | editor2-last = Farr | editor2-first = Carol A. | date = 2001 | publisher = Leicester University Press | location = Leicester | isbn = 0-8264-7765-8 | pages = 113–125 }} * {{ cite book | last = Byrne | first = Francis John | authorlink = Francis John Byrne | title = Irish Kings and High-Kings | publisher = Batsford | location = Londain | date = 1973 | isbn = 0-7134-5882-8 }} * {{ cite book | last = Charles-Edwards | first = T. M. | title = Early Christian Ireland | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0-521-36395-0 }} * {{ lua idirlín | url = http://www.oxforddnb.com/view/article/50070 | contribution = Áed Allán mac Fergaile (''d''. 743) | sloinne = Charles-Edwards | ainm = T.M. | teideal = Oxford Dictionary of National Biography | foilsitheoir = Oxford University Press | work = Oxford | dáta = 2004 | dátarochtana = 25ú Deireadh Fómhair 2007 }} * {{ lua idirlín | url = http://www.oxforddnb.com/view/article/50105 | contribution = Domnall mac Murchada (''d''. 763) | sloinne = Charles-Edwards | ainm = T.M. | teideal = Oxford Dictionary of National Biography | foilsitheoir = Oxford University Press | work = Oxford | dáta = 2004 | dátarochtana = 25ú Deireadh Fómhair 2007 }} * {{ lua idirlín | url = http://www.oxforddnb.com/view/article/50105 | contribution = Donnchad mac Domnaill (733–797) | sloinne = Doherty | ainm = Charles | teideal = Oxford Dictionary of National Biography | foilsitheoir = Oxford University Press | work = Oxford | dáta = 2004 | dátarochtana = 25ú Deireadh Fómhair 2007 }} * {{lua idirlín | url = http://www.nui.ie/eigse/pdf/vol33/eigse33.pdf | teideal = ''Félire Óengusso'': Problems of Dating a Monument of Old Irish | sloinne = Dumville | ainm = David | údarlink = David Dumville | journal = Éigse: A Journal of Irish Studies | volume = 33 | dáta = 2002 | pages = 19–48 | issn = 0013-2608 | dátarochtana = 29U Márta 2008 | archivedate = 2012-02-07 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20120207124238/http://www.nui.ie/eigse/pdf/vol33/eigse33.pdf }} * {{ lua idirlín | url = http://www.oxforddnb.com/view/article/50118 | contribution = Fogartach mac Néill (''d''. 724) | sloinne = Irwin | ainm = Philip | teideal = Oxford Dictionary of National Biography | foilsitheoir = Oxford University Press | work = Oxford | dáta = 2004 | dátarochtana = 25ú Deireadh Fómhair 2007 }} ==Féach freisin== * [[Stair na hÉireann]] * [[Liosta Ard-Ríthe na hÉireann]] ==Tagairtí== {{reflist|2}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 7ú haois]] [[Catagóir:Básanna i 763]] [[Catagóir:7ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:8ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae na hIarmhí]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe na Mí]] [[Catagóir:Ríthe Uisnigh]] [[Catagóir:Uí Néill]] 3xqcms9gane8o8ntiyr7tzv9p6zfnqx Droichead Sheáin Uí Chathasaigh 0 47631 1306484 1161630 2026-04-05T15:17:53Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306484 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Droichead]] thar [[an Life]] i gcroílár [[Bhaile Átha Cliath]] is ea '''Droichead Sheáin Uí Chathasaigh'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1167154|title=Droichead Sheáin Uí Chathasaigh/Sean O'Casey Bridge {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Déanann an droichead nasc idir [[Cé Theach an Chustaim]] ó thuaidh agus [[Cé na Cathrach]] ó dheas<ref>{{Lua idirlín |url=http://two.archiseek.com/2010/2005-sean-ocasey-bridge-dublin/ |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2016-05-22 |archivedate=2014-03-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140306201903/http://two.archiseek.com/2010/2005-sean-ocasey-bridge-dublin/ }}</ref>. Droichead lúdrach coisithe atá ann<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.bridgesofdublin.ie/bridges/sean-ocasey-bridge |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2016-05-22 |archivedate=2016-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160406103358/http://www.bridgesofdublin.ie/bridges/sean-ocasey-bridge }}</ref>. == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Droichid BÁC}} {{síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Droichead Sheain Ui Chathasaigh}} [[Catagóir:Droichid i mBaile Átha Cliath]] f71oimoru3yxai16jdox9r55cptaxle Chiaroscuro (gealdorcha) 0 48649 1306569 1148607 2026-04-06T07:01:14Z Ziv 56238 ([[c:GR|GR]]) [[File:Caravaggio-Crucifixion of Peter.jpg]] → [[File:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg]] → File replacement: update from a old version to a newer one with better quality ([[c:c:GR]]) 1306569 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Crucifixion of Saint Peter-Caravaggio (c.1600).jpg|mion|Naomh Peadar le Caravaggio]] Sa [[Péintéireacht|phéintéireacht]], úsáid [[solas]] láidir is scáth is ea '''''chiaroscuro''','' nó '''gealdorcha''',<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/chiaroscuro/|teideal=chiaroscuro — téarma.ie|datarochtana=2022-07-18}}</ref> chun foirmeacha a shainiú i spás. Shaothraigh [[Leonardo da Vinci]] is [[Caravaggio]] an teicníocht san Iodáil, ach thug [[Rembrandt]] chun foirfeachta í san [[An Ísiltír|Ollainn]] sa [[17ú haois|17ú céad]]. Bhí [[Caravaggio]] aitheanta mar mháistir críochnúil de ''chiaroscuro'', a chiallaíonn “éadrom-dorcha” go liteartha in Iodáilis. Tagraíonn an téarma don chothromaíocht de thoin éadroma agus dorcha i saothar agus go háirithe i gcás cumas an ealaíontóra chun scáthanna a láimhseáil.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Gealdorcha|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=310}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.nationalgallery.ie/ga/gabhail-chriost-le-michelangelo-merisi-da-caravaggio|teideal=Gabháil Chríost, le Michelangelo Merisi da Caravaggio|language=ga|work=National Gallery of Ireland|dátarochtana=2022-07-18}}</ref> == Féach freisin == * [[Caravaggio]] * [[Leonardo da Vinci]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Fréamh an Eolais}} [[Catagóir:Caravaggio]] [[Catagóir:Leonardo da Vinci]] [[Catagóir:Teicnící péintéireachta]] ny42s1q6i6spi71f78bkc3vv72zlpnm Ivar Giaever 0 48700 1306490 1151985 2026-04-05T15:29:16Z Conradder 34685 bás 1306490 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Innealtóir leictreach a rugadh i m[[Bergen]] [[An Iorua|na hIorua]] ar [[5 Aibreán]] [[1929]] ab ea '''Ivar Giaever'''. Chuaigh sé go dtí na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] i [[1956]], agus rinne feabhsuithe suntasacha ar fheistí leictreonacha, bunaithe ar an iarmhairt thollánach, bhí sé ag obair i gcomhlacht General Electric. Roinn sé [[Duais Nobel na Fisice]] sa bhliain 1973 le [[Leo Esaki]] is Brian Josephson as an saothar ar fheiniméin tolláin.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ivar Giaever|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=315}}</ref> Fuair sé bás ar 20 Meitheamh 2025. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Giaever, Ivar}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1929]] [[Catagóir:Básanna in 2025]] [[Catagóir:Fisiceoirí]] haohzk6rf8dhiz7vu0e491zi1sexwpq Ecballium 0 65480 1306513 1228111 2026-04-05T16:56:09Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306513 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is géineas plandaí sa bh[[Fine (bitheolaíocht)|fine]] ''[[Cucurbitaceae]]'' ([[cúcamar]]) é '''''Ecballium''''' a bhfuil speiceas amháin ann, '''''Ecballium elaterium'''''. Tá sé dúchasach don Eoraip, tuaisceart na hAfraice, agus i réimsí réigiúin mheasartha na hÁise.<ref name="grin">{{cite web | url = http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?14775 | teideal = ''Ecballium elaterium'' (L.) A. Rich. | publisher = Germplasm Resources Information Network}}</ref> Saothraítear é in áiteanna eile mar phlanda ornáideach, agus anois tá sé nádúraithe in áiteanna áirithe.<ref name="grin"/><ref>{{cite web | url = http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ECEL | teideal = ''Ecballium elaterium'' (L.) A. Rich. | work = USDA PLANTS | dátarochtana = 2016-01-17 | archivedate = 2013-05-05 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20130505021427/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ECEL }}</ref> ==Naisc sheachtracha== * [http://www.maltawildplants.com/CUCU/Ecballium_elaterium.php Próifíl chuimsitheach do ''Ecballium elaterium''] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Cucurbitaceae]] [[Catagóir:Abortifacients]] mc8esr306kt3faq0s6edgylxavwkry6 Seán Canney 0 66351 1306541 1294220 2026-04-06T00:41:53Z TGcoa 21229 1306541 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Teachta Dála]] é '''Seán Canney''' a rugadh ar an 6 Aibreán 1960.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/beathaisneis/c41d6-sean-canney/|teideal=Sean Canney|dáta=2025-01-29|language=ga|work=www.gov.ie|dátarochtana=2025-02-02}}</ref> Tá sé ina bhall [[neamhspleách]] den Dáil. Ceapadh é mar Mór-Aire Stáit sa Roinn Iompair sa [[34ú Rialtais|34ú Rialtas]] i mí Eanáir 2025 (agus suíocháin aige ag bord an rialtais mar sin). Bhí beirt eile ó Ghaillimh ceaptha ina mór-airí stáit in 2025 – b'in iad [[Hildegarde Naughton]] ó Fhine Gael agus an Teachta neamhspleácha, [[Noel Grealish]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rialtas-on-gcosta-thoir-caineadh-deanta-ar-an-taoiseach-as-neamhaird-a-dheanamh-ar-chonnachta-agus-ulaidh/|teideal=‘Rialtas ón gcósta thoir’ – Cáineadh déanta ar an Taoiseach as neamhaird a dhéanamh ar Chonnachta agus Ulaidh|údar=Nuacht RTÉ|dáta=2025-01-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-27}}</ref> Ar an 30ú Eanáir 2025, sheol Canney an feachtas eolais agus feasachta ‘Luasanna níos moille, Bóithre níos Sábháilte’ chun aird a tharraingt ar luasteorainneacha nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/preasraitis/5d8e6-ministers-obrien-and-canney-launch-slower-speeds-safer-roads-campaign-supporting-road-safety/|teideal=Seolann na hAirí O’Brien agus Canney ‘Luasanna Níos Moille, Bóithre Níos Sábháilte’ - feachtas a thacaíonn le sábháilteacht ar bhóithre.|dáta=2025-01-30|language=ga|work=www.gov.ie|dátarochtana=2025-02-02|archivedate=2025-02-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250202173218/https://www.gov.ie/ga/preasraitis/5d8e6-ministers-obrien-and-canney-launch-slower-speeds-safer-roads-campaign-supporting-road-safety/}}</ref> Sa bhliain 2026, bhí an-dóchas ag Canney go dtabharfaí cead pleanála do [[Cuarbhóthar Chathair na Gaillimhe|Chuarbhóthar Chathair na Gaillimhe]] lá ar bith.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Luaidreáin nua faoi Chuarbhóthar na Gaillimhe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566487-luaidrain-nua-faoi-chuarbhothar-na-gaillimhe/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)}} == Féach freisin == * [[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)]] * [[:Catagóir:Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i nGaillimh Thoir]] * [[Comhghuaillíocht Neamhspleách]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}} {{síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Canney, Sean}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1960]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Comhairleoirí Áitiúla]] [[Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí neamhspleácha na hÉireann]] [[Catagóir:Comhghuaillíocht Neamhspleách]] [[Catagóir:Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Baill den 34ú Dáil]] btz4229gjgnggym9b8zxuz8t6bvcdwm P. J. Ruttledge 0 73178 1306576 1240882 2026-04-06T10:09:26Z TGcoa 21229 1306576 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick J. Ruttledge''' ([[1892]] - [[8 Bealtaine]], [[1952]]). [[Íomhá:PJ Ruttledge 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:Members_of_Fianna_Fáil,_1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933 (Ruttledge san áireamh)]] == Saol == Rugadh Ruttledge i [[Contae Mhaigh Eo|gContae Mhaigh Eo]], i [[Béal an Átha|mBéal an Átha]], agus fuair sé a chuid oideachais i scoil Naomh Éanna a bhí á reáchtáil ag [[Pádraig Mac Piarais]]. D'fhreastail sé ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]], i mBaile Átha Cliath freisin. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar aturnae ina bhaile dúchais. === Polaitíocht === Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus throid sé san [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|chogadh na saoirse]]. Toghadh sé chuig Dáil Éireann den chéad uair i [[Olltoghchán na hÉireann, 1921|1921]] mar TD de chuid Shinn Féin do Mhaigh Eo Thuaidh agus Thiar. Chuir sé in aghaidh [[An Conradh Angla-Éireannach|Chonradh Angla-Éireannach]] i 1921 agus chuaigh sé isteach sna fórsaí Poblachtacha. Gortaíodh sé go dona le linn an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogaidh Chathartha]]. Atoghadh sé chun na Dála arís i 1923 do Mhaigh Eo Thuaidh agus i ndeich dtoghchán eile go dtí 1951. I 1926, bhí Ruttledge ina bhall de bhunaitheoirí [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. Bhí sé ina Aire i roinnt rialtas in Éirinn. Bhí sé ina aire don [[An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais|Dlí agus Cirt]] idir 1933 agus 1939. <gallery> Piece 207-172; Patrick J Ruttledge (1922).pdf|page=7|alt=Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire|Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire </gallery> == Féach freisin == * [[Maigh Eo (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{stumpa}} {{DEFAULTSORT:Ruttledge, P.J.}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1892|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Básanna i 1952|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Maigh Eo (Dáilcheantar)]] n4bjayg9zshcp63zsn9pgvu1m7qhsiq 1306577 1306576 2026-04-06T11:06:25Z TGcoa 21229 1306577 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick J. Ruttledge''' ([[1892]] - [[8 Bealtaine]], [[1952]]). [[Íomhá:PJ Ruttledge 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:Members_of_Fianna_Fáil,_1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933 (Ruttledge san áireamh)]] == Saol == Rugadh Ruttledge i [[Contae Mhaigh Eo|gContae Mhaigh Eo]], i [[Béal an Átha|mBéal an Átha]], agus fuair sé a chuid oideachais i scoil Naomh Éanna a bhí á reáchtáil ag [[Pádraig Mac Piarais]]. D'fhreastail sé ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]], i mBaile Átha Cliath freisin. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar aturnae ina bhaile dúchais. === Polaitíocht === Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus throid sé san [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|chogadh na saoirse]]. Toghadh sé chuig Dáil Éireann den chéad uair i [[Olltoghchán na hÉireann, 1921|1921]] mar TD de chuid Shinn Féin do Mhaigh Eo Thuaidh agus Thiar. Chuir sé in aghaidh [[An Conradh Angla-Éireannach|Chonradh Angla-Éireannach]] i 1921 agus chuaigh sé isteach sna fórsaí Poblachtacha. Gortaíodh sé go dona le linn an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogaidh Chathartha]]. Atoghadh sé chun na Dála arís i 1923 do Mhaigh Eo Thuaidh agus i ndeich dtoghchán eile go dtí 1951. I 1926, bhí Ruttledge ina bhall de bhunaitheoirí [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. Bhí sé ina Aire i roinnt rialtas in Éirinn. Bhí sé ina aire don [[An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais|Dlí agus Cirt]] idir 1933 agus 1939. <gallery> Piece 207-172; Patrick J Ruttledge (1922).pdf|page=7|alt=Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire|Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire </gallery> == Féach freisin == * [[Maigh Eo (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{stumpa}} {{DEFAULTSORT:Ruttledge, P.J.}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1892|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Básanna i 1952|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Maigh Eo (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] 3f6m73k2wnjspzmcg3xvo0c7zxqxdsr 1306578 1306577 2026-04-06T11:06:49Z TGcoa 21229 1306578 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick J. Ruttledge''' ([[1892]] - [[8 Bealtaine]], [[1952]]). [[Íomhá:PJ Ruttledge 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:Members_of_Fianna_Fáil,_1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933 (Ruttledge san áireamh)]] == Saol == Rugadh Ruttledge i [[Contae Mhaigh Eo|gContae Mhaigh Eo]], i [[Béal an Átha|mBéal an Átha]], agus fuair sé a chuid oideachais i scoil Naomh Éanna a bhí á reáchtáil ag [[Pádraig Mac Piarais]]. D'fhreastail sé ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]], i mBaile Átha Cliath freisin. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar aturnae ina bhaile dúchais. === Polaitíocht === Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus throid sé san [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|chogadh na saoirse]]. Toghadh sé chuig Dáil Éireann den chéad uair i [[Olltoghchán na hÉireann, 1921|1921]] mar TD de chuid Shinn Féin do Mhaigh Eo Thuaidh agus Thiar. Chuir sé in aghaidh [[An Conradh Angla-Éireannach|Chonradh Angla-Éireannach]] i 1921 agus chuaigh sé isteach sna fórsaí Poblachtacha. Gortaíodh sé go dona le linn an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogaidh Chathartha]]. Atoghadh sé chun na Dála arís i 1923 do Mhaigh Eo Thuaidh agus i ndeich dtoghchán eile go dtí 1951. I 1926, bhí Ruttledge ina bhall de bhunaitheoirí [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. Bhí sé ina Aire i roinnt rialtas in Éirinn. Bhí sé ina aire don [[An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais|Dlí agus Cirt]] idir 1933 agus 1939. <gallery> Piece 207-172; Patrick J Ruttledge (1922).pdf|page=7|alt=Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire|Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire </gallery> == Féach freisin == * [[Maigh Eo (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Ruttledge, P.J.}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1892|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Básanna i 1952|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Maigh Eo (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] rt4q62sr5d16jl70wgx60uww9p017h0 1306581 1306578 2026-04-06T11:13:47Z TGcoa 21229 1306581 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Patrick J. Ruttledge''' ([[1892]] - [[8 Bealtaine]], [[1952]]). [[Íomhá:PJ Ruttledge 1933.png|clé|mion|220x220px|1933]] [[Íomhá:Members_of_Fianna_Fáil,_1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933 (Ruttledge san áireamh)]] == Saol == Rugadh Ruttledge i [[Contae Mhaigh Eo|gContae Mhaigh Eo]], i [[Béal an Átha|mBéal an Átha]], agus fuair sé a chuid oideachais i scoil Naomh Éanna a bhí á reáchtáil ag [[Pádraig Mac Piarais]]. D'fhreastail sé ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide]], i mBaile Átha Cliath freisin. Ina dhiaidh sin, d'oibrigh sé mar aturnae ina bhaile dúchais. === Polaitíocht === Bhí sé ina bhall de [[Sinn Féin|Shinn Féin]] agus throid sé san [[Óglaigh na hÉireann (1919-1922)|IRA]] le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|chogadh na saoirse]]. Toghadh sé chuig Dáil Éireann den chéad uair i [[Olltoghchán na hÉireann, 1921|1921]] mar TD de chuid Shinn Féin do Mhaigh Eo Thuaidh agus Thiar. Chuir sé in aghaidh [[An Conradh Angla-Éireannach|Chonradh Angla-Éireannach]] i 1921 agus chuaigh sé isteach sna fórsaí Poblachtacha. Gortaíodh sé go dona le linn an [[Cogadh Cathartha na hÉireann|Chogaidh Chathartha]]. Atoghadh sé chun na Dála arís i 1923 do Mhaigh Eo Thuaidh agus i ndeich dtoghchán eile go dtí 1951. I 1926, bhí Ruttledge ina bhall de bhunaitheoirí [[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. Bhí sé ina Aire i roinnt rialtas in Éirinn. Bhí sé ina aire don [[An Roinn Dlí agus Cirt agus Comhionannais|Dlí agus Cirt]] idir 1933 agus 1939. <gallery> Piece 207-172; Patrick J Ruttledge (1922).pdf|page=7|alt=Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire|Comhad faisnéise míleata ar Thomas Maguire ó Arm na Breataine Móire </gallery> == Féach freisin == * [[Maigh Eo (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Teachtaí Dála an 2ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 3ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 4ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 5ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{DEFAULTSORT:Ruttledge, P.J.}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1892|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Básanna i 1952|Ruttledge, P. J.]] [[Catagóir:Baill Shinn Féin]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 2ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 3ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 4ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 5ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Mhaigh Eo]] [[Catagóir:Maigh Eo (Dáilcheantar)]] av8yqcowdi9tfi0yv4wa321pdq1xwxg Robert Briscoe 0 74098 1306570 1250571 2026-04-06T09:35:56Z TGcoa 21229 1306570 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Robert Briscoe 1933.png|clé|mion|220x220px|Briscoe sa bhliain 1933<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1933 Irish general election|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=1933_Irish_general_election&oldid=1317320346|journal=Wikipedia|date=2025-10-17|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:Members of Fianna Fáil, 1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, baill FF sa bhliain 1933 (Briscoe an fear deireanach)]] Polaiteoir agus fear gnó as Baile Átha Cliath ab ea '''Robert Briscoe''' ([[25 Meán Fómhair]], [[1894]] - [[11 Márta]], [[1969]]). Giúdach, bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]] agus [[:Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath|Ardmhéara Bhaile Átha Cliath]] (1956 agus 1961). Toghadh é mar TD don chéad uair sa bhliain 1927 (i m[[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas]]). Ball den IRA, agus níos déanaí den [[New Zionist Organisation]] le Vladimir Jabotinsky, thug sé comhairle don [[Irgun]] sna 1930-1940idí. == Féach freisin == * [[:Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas|Polaiteoirí i mBÁC Thiar Theas]] * [[Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Baile Átha Cliath Thiar Theas]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Baile Átha Cliath]] {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 11ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 12ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 13ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 14ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 15ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 16ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 17ú Dáil}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Briscoe, Robert}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1894]] [[Catagóir:Básanna i 1969]] [[Catagóir:Ardmhéaraí Bhaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill d'Óglaigh na hÉireann (1917-1922)]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 11ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 12ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 13ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 14ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 15ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 16ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 17ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Giúdaigh Éireannacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Irgun]] [[Catagóir:Lucht gnó na hÉireann]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath Theas-Lár]] kuq37ynq31cbxue2ox0i08txxc15yce Hugo Flinn 0 74314 1306572 1251150 2026-04-06T09:51:52Z TGcoa 21229 1306572 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Members of Fianna Fáil, 1933.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, 1933]] Polaiteoir [[Éire]]annach ab ea '''Aodh Ó Floinn''' (nó ''Hugo Flinn'' mar a dtugtar air i mBéarla; 1879 – 28 Eanáir 1943). Bhí sé ina bhall d'[[Fianna Fáil|Fhianna Fáil]]. == Féach freisin == * [[:Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)|Polaiteoirí i mBuirg Chorcaí (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Buirg Chorcaí (Dáilcheantar)]] {{Teachtaí Dála an 6ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 7ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 8ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 9ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 10ú Dáil}} {{Síol}} {{DEFAULTSORT:Flinn, Hugo}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1879]] [[Catagóir:Básanna i 1943]] [[Catagóir:Baill Fhianna Fáil]] [[Catagóir:Baill den 6ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 7ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 8ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 9ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 10ú Dáil]] qbhrynvmua3uuxp8a0e9bkd8gspr96q David Adger 0 86006 1306472 1108933 2026-04-05T13:07:22Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306472 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Teangeolaíocht|Teangeolaí]] Albanach as [[Cair Chaladain]], [[An Ríocht Aontaithe]] é '''David Adger''' (as [[An Béarla|Béarla]]: [ˈdeɪvɪd ˈædʒə]) (a rugadh ar an [[23 Meán Fómhair]] [[1967]]). Tá an chuid is mó dá saol caite aige ar an [[Ollscoil Londain]]. == A Shaol == Rugadh Adger i g[[Cair Chaladain]] in [[Albain]], [[An Ríocht Aontaithe]]. Bhain sé [[céim máistreachta]] amach sa [[teangeolaíocht]] agus fuair sé a dhochtúireacht ó [[Ollscoil Dhún Éideann]].<ref>{{Lua idirlín |url=https://davidadger.org/|teideal= Home|údar=|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2018 |foilsitheoir=David Adger|dáta=}} (as Béarla)</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Oibreacha == *Adger, D (2017) “Restrictiveness Matters”. ''Psychonomic Bulletin and Review''. 24(1), 138-139 *Adger, D (2013) ''A Syntax of Substance''. Cambridge, MA: MIT Press (Linguistic Inquiry Monographs). (189pp) *Adger, D (2011) “Clefted Situations: a note on expletives in Scottish Gaelic clefts” in A. Carnie (ed) ''Formal Approaches to Celtic Linguistics'', Cambridge: Cambridge Scholars Publishing, 3-15. *Adger, D (2010) “Gaelic Morphology” in M. Watson and M. Macleod (eds) ''The Edinburgh Companion to the Gaelic Language'', Edinburgh University Press, 283-303. *Adger, D (2010) “Gaelic Syntax” in M. Watson and M. Macleod (eds) ''The Edinburgh Companion to the Gaelic Language'', Edinburgh University Press, 304-351. *Adger, D. and Ramchand, G. 2006. “Dialect variation in Gaelic relative clauses” in W. McLeod (ed) ''Rannsachadh na Gàidhlig''. Dunedin Academic Press. 1-15. *Adger, D. 2005 “Fracturing the Adjective: evidence from Gaelic comparatives” in D. Harbour (ed) ''QMUL Occasional Papers in Linguistics''. No 4. QMUL, London. *Adger, D. and Ramchand, G. 2005 “Merge vs Move: wh-dependencies revisited”. ''Linguistic Inquiry'', 36.2, 161-193. *Adger, D. (2003) ''Core Syntax''. Oxford University Press: Oxford. (425pp) *Adger, D. 1996 “Aspect, Agreement and Measure Phrases in Scottish Gaelic” in R. Borsley and I. Roberts (eds) ''The Syntax of the Celtic Languages'', Cambridge, Cambridge University Press, 200-222. == Naisc sheachtracha == *{{Lua idirlín|url=https://www.qmul.ac.uk/sllf/linguistics/people/academic/profiles/adger.html|teideal=David Adger|údar=|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2018|foilsitheoir=Queen Mary University of London|dáta=}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (as Béarla) *{{Lua idirlín |url=https://scholar.google.com/citations?user=E0lCdH0AAAAJ&hl=en|teideal= David Adger Publications|údar=|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2018 |foilsitheoir=Google Scholar|dáta=}} (as Béarla) *{{Lua idirlín|url=https://www.500queerscientists.com/fullscreen-page/comp-jgwk54xq/6ded3b31-173b-4565-be41-804288fb74f6/56/%3Fi%3D56%26p%3Dxlgnf%26s%3Dstyle-jidtaiw8|teideal=David Adger|údar=|dátarochtana=28 Deireadh Fómhair 2018|foilsitheoir=500 Queer Scientists|dáta=|archivedate=2018-10-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181027233557/https://www.500queerscientists.com/fullscreen-page/comp-jgwk54xq/6ded3b31-173b-4565-be41-804288fb74f6/56/%3Fi%3D56%26p%3Dxlgnf%26s%3Dstyle-jidtaiw8}} (as Béarla) {{DEFAULTSORT:Adger, David}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1967]] [[Catagóir:Teangeolaithe Albanacha]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine LADT]] 4id1amiwl4dzmttkmb2jszfurf5tlvh Leabhar Fhear Maí 0 89231 1306573 1305759 2026-04-06T09:57:17Z Marcas.oduinn 33120 /* Ábhair */Typp 1306573 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Is lámhscríbhinn Ghaelach de chuid an 14ú go 16ú haois é '''Leabhar Fhear Maí''', aitheanta chomh maith mar ''Leabhar de Róiste''. Caomhnaítear é i n[[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[ARÉ LS 23 É 29]]. ==Stair== Scríobhadh an leabhar as MeánGhaeilge san 15ú haois ag go leor scríobhaithe. Tá 238 leathanach ann, ina bhfuil scéalta, startha agus beathaisnéisí éagsúla. Fuair [[James Henthorn Todd]] an leabhar i 1858, agus mhol sé an teideal "Leabhar de Róiste", óir go bhfuil a lán dá ábhair faoi stair an teaghlaigh sin. Luaitear Daithí [Mór] mac Muiris mac Seán de Róiste mar phatrún. ==Ábhair== Achoimre bunaithe ar Todd<ref>Todd, 1868</ref>. Leanann na huimhreacha fóilió le huimhriú breise [[Eugene O'Curry]], mar a fhaightear i as in Todd; luann 'a/b' dhá taobh an leathnaigh. {| class="wikitable" border=1 cellpadding=3 ! Fóilió ! Teideal nó incipit<br />SeanGhaeilge ! Teideal<br />Nua Ghaeilge ! Nótaí ábhair |- | 1-8 | ''[[Lebor Gabála Érenn]]'' | [[Leabhar Gabhála na hÉireann]]' | Cuid de ''[[Leabhar Gabhála]]'', ina measc tús bíobalta na seanscéalta faoi [[Parthalán|Pharthlán]] agus [[Neimheadh]] |- | 9-23 | | "Leabhar Fhear Maí" (De réir Todd<ref>Todd, 1868</ref>) | Uimhrithe ó lch. 22, a chuireann le fios go bhfuil roinnt leathnach ar iarraidh. San áireamh sna hábhair tá "Seanscéal Mhór Mhumham", agus "Éalú Ruithcearna le Cuana mac Cailcin" |- | 24 | ''Bai Fingen mac Lucta aidchi Samna i nDruim Fingin'' | | Scéal faoi caoga wonders witnessed nuair a tógadh [[Conn Céadchathach]] ar an saol, inste le ''[[Fingen mac Luchta]]'', [[rí na Mumhan]] |- | 25 | ''Cia so agras coir um Cruachain'' | | Dán maidir le ceart fhlaitheas Chonnacht |- | 26 | ''Mor loites lucht an indluig'' | Mór a loiteann lucht na béadcainte | Dán |- | 27 | ''Baile suthach Sith Emhna'' | Baile suthach Sí Eamhna | Ag moladh [[Raghnall mac Gofraidh]], Rí na nOileán |- | 28 | ''Gerr o dob inghill mna Mumhan'' | | Meastar gur caoineadh é ar Shiobhán iníon Chormaic mhic Cárthaigh |- | 29-31 | ''Incipit Cath Crinda'' | Tús Cath Chrionna | Teacht chun cinn de [[Cormac mac Airt|Chormac mac Airt]] mar Ard-Rí |- | 32 | ''Bruíden Meic dareo annso sísana'' | Bruíon mic Daire anseo thíos | Éirí amach na nAtheach-Tuath in éadan mhuintir Mhíl Easpáine |- | 33a | ''Aní diaroibe in Ces for Ultaibh só sis'' | Ceas na hUlaidh anseo thíos | |- | 33b | ''Cinaeth Ó hArtigan cecinit'' | | Dán a insíonn básanna agus adhlacthaí na seachtar mac ''[[Aedh Slaine|Aodha Sláine]]'' |- | 33b | ''Fothad na Canoine cecinit'' | | Dán a insíonn teach i réim ''[[Aedh Oirnighe|Aodha Oirní]]'' mar Ard-Rí sa bhliain 793 |- | 34b | ''Indarba Mochuda ar Raithin'' | Ionnarbadh (díbirt) [[Naomh Mochuda|Mhochuda]] as Raithin | |- | 38-42 | ''Betha Sain Seoirsí'' | Beatha San Seoirse | |- | 42b-43 | ''Scél Saltrach na Muice'' | Scéal Saltrach na Muice | |- | 44-48 | | | Léirscrios Iarúsailéim faoi Vespasian agus Titus |- |48b | | Dán doléite |- | 49-50 | ''Tochmarc Treblainne'' | [[Tochmharc Treabhlainne]] | Suirí Threabhlainne, iníon ''Cairbre Niafar'', Rí na Laighean, le Fraoch Mac Fidheach na bhFear Boilg |- | 51 | '' '' | | Scéal faoi Chairbre Crom, rí [[Uí Mhaine]], a dhúnmharú his murder, agus ''restoration'' ag Naomh Ciarán Chluain Mhic Nóis |- | 51b-55 | '' '' | | Beatháisnéis [[Conn Cétchathach|Choinn Chéadchathaigh]] |- | 56 | '' '' | | Dán ardmholta ar ''David'' mac Muirís de Róiste, Tiarna Fhear Maí |- | 57a | ''Aroile duine truagh bocht'' | | Scéal faoi fhear bocht agus rí [[Dáiví]] |- | 57a | ''Ceitre hairdi an domain; toir, tiar, ter, tuaigh'' | Ceithre aird an domhain: thoir, thiar, theas, thuaidh | Scéal faoi ceathrar (''maidir le pointí an chompáis'') a mhair i rith na Díle |- | 57a | ''Dá mac amhra...'' | | Seanscéal maidir le Rí Dáiví |- | 57a-58a | ''Bo bí aroile urraíghi'' | | Beatha agus mairtíreacht Naomh Juliana |- | 58a | ''Tuaruscbail Iudáis Scairioth'' | Tuarascáil Iúdáis Isceiriót | Maidir le seanscéal faoi [[Naomh Breandán]] |- | 58b | ''Mearugud Clereach Coluimcille'' | | Dhá thuras bheirt chléireach Cholm Chille |- | 59b | ''Beatha Bairre Corcaídhe annso sís'' | Beatha Bharra Chorcaí | |- | 60a-61b | ''Beata Molaga'' | Beatha Molagha | |- | 61b | ''Ectra Cormaic macAirt'' | Eachtra Chormaic Mhic Airt | |- | 62b | ''Acso ant adhbhar fanabar Domnach Crom Dubh'' | Anseo an t-ábhar ''faoi'' Dhomhnach Chrom Dubh | Tale on origin of the name Crom Dubh Sunday |- | 63-72a | '' '' | | Cur síos ar bheatha Chríost, agus eachtraí impirí Rómhánacha go dtí Scrios an Teampaill faoi Titus |- | 72a | ''Aroile oglach do bí in abdaine<ref>[http://dil.ie/65 abdaine], stádas aba, ar eDIL</ref> Drumanaigh'' | Oglach a bhí ina ab ''Drumhanaigh | Scéal grinn |- | 72b-73a | ''Da bron flatha nime...'' | | Beathaí Elias agus Enoch |- | 73a | '' '' | | Sleachta as beatha [[Naomh Ambrós|Naomh Ambróis]] |- | 73b | '' '' | | bán |- | 74-74b | ''Gabum dechmadh ar ndana'' | | Dán creidimh den 13ú haois le Donnchadh Mór Ó Dálaigh, ba Mhainistir Bhuille (neamhiomlán) |- | 75a | ''Garb eirge idhna bhratha'' | | Dán Lá an Bhreithiúnais le Donnchadh Mór Ó Dálaigh |- | 75a | ''O Mhuire, a mathair ar nathar'' | Ó Mhuire, a mháthair ár n-athar | Dán |- | 76b | ''Mianna Cormaic mic Airt'' | Mianta Chormaic mhic Airt | Dán |- | 76b | ''Gearoid Iarla dochum na Fuatha bega sosiis'' | | Dán luaite le Gearóíd, ceathrú ialra [[Deasmhumhain|Deasmhumhan]] (bás 1397) |- | 77a | ''O mnaib ainmnighther Eri'' | Ó mhná ainmnítear ''Eri | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 77b | ''Eogan mac Conchobair hi Dalaighe'' | Eoghan mac Conchúir Úi Dhálaigh | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 78 | ''Cerball mac Conchobhair i Dhalaige'' | Cearbhall mac Conchúir Uí Dhálaigh | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 79a | A tegh beg tiaghar a tegh mór'' | Ó theach beag, téitear go teach mór | Ardmholadh ar Dhiarmaid Ó Briain |- | 79b | ''Cath almhaine so'' | Cath Almhain anseo | Próis |- | 80b | ''Longarad Coisfhind amuig Tuatha..'' | ''Longarad'' Coisfhionn amuigh faoin tuath | |- | colspan=3 | Roinnt leathanach ar iarraidh |- | 85a-88b | ''Feacht naen dandeachadh Fiachna Find mac Baedain meic Murcertaigh meic Muredhaigh'' | Feacht (turas) ''naen dandeachadh'' Fiachna Fionn mac Baodáin mhic Muircheartaigh mhic Muireadhaigh | Beatha Mhongáin mhic Fhiachna, [[Rí na nUladh]], den 6ú haois. Leagan de ''[[Echtrae Mongain maic Fiachna]] |- | 89a- | ''Feacht naen da roidhe conn .c. cathach mac Feidhlimigh rectmair mic Tuathail techtmair mic Feradaigh find fechtnaig..'' | Feacht ''naen da'' rí Conn Céadchathaigh mac Feidhlimí Reachtmhair mhic Tuathail Teachtmhair mhic Fearadaigh Fionn Feachtnaigh | Scéal faoi [[Conn Céadchathach|Choinn Chéadchathaigh]], a chumha mar gheall ar bhás [[Eithne Thaobhfhada|Eithne Taobhfhada]], agus cuairt ''Becuma Cneisgel'' na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] (leagan de ''[[Echtra Airt meic Cuind]]'') |- | 92b | ''Maelmuire magrath .cc.'' | Maolmhuire mag Craith | Dán, ardmholadh ar Emma iníon Iarla Deasmhumhan (14ú haois) |- | 93a-96 | '' '' | | Dánta, ardmholtaí ar ''David'' de Róiste Fhear Maí |- | 96 | '' '' | | Clár thailte na dúiche de RóisteFhear Maí (cuid de do-léite). Clár cíosanna. |- | 97 | '' '' | | ''ar iarraidh |- | 98 | | | Cúr síos ar luath_lonnaitheoirí ar Éirinn, agus ar [[Tuan mac Cairill]] |- | 98b | ''Bliadain don cuaille co cert'' | Bliain don chuaille go ceart | Rannta ar faid shaoil dhaoine agus ainmhithe, agus achair curaíochta |- | 99a | '' '' | | (Leathanaigh caillte) Leathanach deiridh de Scéal Eithne |- | 99b | ''Fintan and the Hawk of Achill | Fionntán agus Seabhac Acla | Chéad rann ''Arsaidh sin, a eoúin Accla'' |- | 100a | '' '' | | Deireadh dáin. Pearsana san áireamh Cormac agus Diarmaid mac Cárthaigh |- | 100a-103a | '' '' | | 18 dán gearra. Ceachtaí scoile, b'fhéidir |- | 103a | ''Muircheartach O Floinn .cc.'' | Muircheartach Ó Floinn | Dán molta Móra agus Johanna, iníonacha Eoghain mhic Cárthaigh |- | 103b | ''Eogan mac Aenguis dalaigh'' | Eoghan mac Aonghas Dhálaigh | Dán molta Johanna, bean chéile ''David'' de Róiste Fhear Maí |- | 104 | '' '' | | Tuilleadh dánta, cosúil leo siúd ar fóiliónna 100-103 |- |105a- | ''Imrumh churaigh ua corra'' | [[Immram curaig Ua Corra]] | Leagan den scéal |- | 109 | ''Righal nell noigiallaigh os clann Ethach, anso'' | Riail Néill Naoighiallaigh os chlann Eochach | "Inaguration of Niall of the Nine Hostages over the clann Eochaidh" |- | 110 | ''Cesta grega andso'' | Ceist Ghréige anseo | |- |111-116 | '' '' | | Seanscéal Eithne iníon ''Dichu''. Cuireadh na dánta ''Dena damh a cana pen'', ''Denum impodh inisnimhuch'', ''Goirid mhe a muintir nimhe'', agus ''Cluittir libh fert fiail Ethne'' isteach sa chuid dheireanach an scéil |- | 116b | ''Eoghan mor u daligh .cc.'' | Eoghan Mór Ua Dálaigh | Dán, ag tosú le "Teach me, O' Mary", cuid de do-léite |- | 117a | '' '' | | Dán maidir le páis agus céasadh Chríost |- | 117b-119a | 'Brian o huiginn'' | Brian Ó hUiginn | Dán. Ardmholadh ar ''David'' mac Muirís de Róiste, le liosta áiteanna ar chreach sé sa Mumhain |- | 119a-120a | ''Sean og mac rait .cc.'' | Seán Óg Mac Raith | Dán ag moladh na gcríoch i seilbh ''David'' mac Muirís de Róiste as Fear Maí |- | 120a | ''Ua Maothagan .cc.'' | '' '' | Dán ag moladh Chaitlín iníon Thadhg Mhic Cárthaigh |- | 121a | ''Cormac mac Eoghain Uí Dhálaigh'' | | Dán ag moladh Chaitlín iníon Thadhg Mhic Cárthaigh, máthair ''David'' mac Muirís de Róiste |- | 121b | ''Ua Maethagan .cc.'' | Ó Maothagáin | Dán molta ar ''David'' mac Muirís de Róiste |- | 121b | | | Nóta (as Béarla) ag rá "The former pages of this Book, from the beginning to this page, was 288" |- | 122 | | | Bán tráth, anois scriobláilte. San áireamh nótaí le heagarthóirí níos deireanaí, ina measc William O'Hara (1805), agus Eugene O'Curry (1858) |- | 123a | | '' '' | Dán, ardmholadh ar Chaitlín, iníon Thadhg Mhic Cárthaigh |- | 123b | ''Maithiar mór o cillin .cc.'' | | Dán. Deacair é a léamh |- | 124-126 | ''Tochmarc Eimire'' | Tochmharc Eimire | Blúirí den scéal |- | 127 | | Leathanach ar theip ar O'Curry í a chomhaireamh |- | 128-129 | ''Druighean da Dearga'' | | Leagan den scéal "Palace Dá Dheirge", maidir le bás Chonaire Mhóir |- | Fuílleach | | | Faightear sa chuid eile den leabhar dréachtaí leighis, a mheastar<ref>Todd, 1868</ref> mar chuid den Leabhar Fhear Maí iad. Tá blúire eile ann ina bhfuil deireadh dhréacht creidimh |} ==Foinsí== * {{cite web | url = https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html | teideal = Leabhar Fhear Maighe, 1134, 23 E 29 | work = Irish Script on Screen | ref = {{harvid|ISOS}} | dátarochtana = 2022-12-22 }} * {{cite book | title = Descriptive Catalogue of the contents of the Irish Manuscript commonly called "The Book of Fermoy" | first = James Henthorn | last = Todd | authorlink = James Henthorn Todd | year = 1868 | url = https://archive.org/details/3762905 }} * {{cite web | teideal = The Book of Fermoy / The Book of Roche | url = https://www.ria.ie/library/catalogues/special-collections/medieval-and-early-modern-manuscripts/book-fermoy-book-roche | work = www.ria.ie | ref = {{harvid|RIA}} | dátarochtana = 2019-04-12 | archivedate = 2019-04-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190413131816/https://www.ria.ie/library/catalogues/special-collections/medieval-and-early-modern-manuscripts/book-fermoy-book-roche }} * {{cite web | url = https://vanhamel.nl/codecs/Dublin,_Royal_Irish_Academy,_MS_23_E_29 | teideal = Book of Fermoy | work = CODECS | dátarochtana = 2019-04-12 | archivedate = 2018-08-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180810175648/https://vanhamel.nl/codecs/Dublin,_Royal_Irish_Academy,_MS_23_E_29 }} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] or8q153q2oj9988pkdroc1g6gw88akx 1306574 1306573 2026-04-06T09:59:13Z Marcas.oduinn 33120 /* Ábhair */Eagrú 1306574 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Is lámhscríbhinn Ghaelach de chuid an 14ú go 16ú haois é '''Leabhar Fhear Maí''', aitheanta chomh maith mar ''Leabhar de Róiste''. Caomhnaítear é i n[[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[ARÉ LS 23 É 29]]. ==Stair== Scríobhadh an leabhar as MeánGhaeilge san 15ú haois ag go leor scríobhaithe. Tá 238 leathanach ann, ina bhfuil scéalta, startha agus beathaisnéisí éagsúla. Fuair [[James Henthorn Todd]] an leabhar i 1858, agus mhol sé an teideal "Leabhar de Róiste", óir go bhfuil a lán dá ábhair faoi stair an teaghlaigh sin. Luaitear Daithí [Mór] mac Muiris mac Seán de Róiste mar phatrún. ==Ábhair== Achoimre bunaithe ar Todd.<ref>Todd, 1868</ref> Leanann na huimhreacha fóilió le huimhriú breise le h[[Eoghan Ó Comhraí]], mar a fhaightear in Todd; luann 'a/b' dhá taobh an leathnaigh. {| class="wikitable" border=1 cellpadding=3 ! Fóilió ! Teideal nó incipit<br />SeanGhaeilge ! Teideal<br />Nua Ghaeilge ! Nótaí ábhair |- | 1-8 | ''[[Lebor Gabála Érenn]]'' | [[Leabhar Gabhála na hÉireann]]' | Cuid de ''[[Leabhar Gabhála]]'', ina measc tús bíobalta na seanscéalta faoi [[Parthalán|Pharthlán]] agus [[Neimheadh]] |- | 9-23 | | "Leabhar Fhear Maí" (De réir Todd<ref>Todd, 1868</ref>) | Uimhrithe ó lch. 22, a chuireann le fios go bhfuil roinnt leathnach ar iarraidh. San áireamh sna hábhair tá "Seanscéal Mhór Mhumham", agus "Éalú Ruithcearna le Cuana mac Cailcin" |- | 24 | ''Bai Fingen mac Lucta aidchi Samna i nDruim Fingin'' | | Scéal faoi caoga wonders witnessed nuair a tógadh [[Conn Céadchathach]] ar an saol, inste le ''[[Fingen mac Luchta]]'', [[rí na Mumhan]] |- | 25 | ''Cia so agras coir um Cruachain'' | | Dán maidir le ceart fhlaitheas Chonnacht |- | 26 | ''Mor loites lucht an indluig'' | Mór a loiteann lucht na béadcainte | Dán |- | 27 | ''Baile suthach Sith Emhna'' | Baile suthach Sí Eamhna | Ag moladh [[Raghnall mac Gofraidh]], Rí na nOileán |- | 28 | ''Gerr o dob inghill mna Mumhan'' | | Meastar gur caoineadh é ar Shiobhán iníon Chormaic mhic Cárthaigh |- | 29-31 | ''Incipit Cath Crinda'' | Tús Cath Chrionna | Teacht chun cinn de [[Cormac mac Airt|Chormac mac Airt]] mar Ard-Rí |- | 32 | ''Bruíden Meic dareo annso sísana'' | Bruíon mic Daire anseo thíos | Éirí amach na nAtheach-Tuath in éadan mhuintir Mhíl Easpáine |- | 33a | ''Aní diaroibe in Ces for Ultaibh só sis'' | Ceas na hUlaidh anseo thíos | |- | 33b | ''Cinaeth Ó hArtigan cecinit'' | | Dán a insíonn básanna agus adhlacthaí na seachtar mac ''[[Aedh Slaine|Aodha Sláine]]'' |- | 33b | ''Fothad na Canoine cecinit'' | | Dán a insíonn teach i réim ''[[Aedh Oirnighe|Aodha Oirní]]'' mar Ard-Rí sa bhliain 793 |- | 34b | ''Indarba Mochuda ar Raithin'' | Ionnarbadh (díbirt) [[Naomh Mochuda|Mhochuda]] as Raithin | |- | 38-42 | ''Betha Sain Seoirsí'' | Beatha San Seoirse | |- | 42b-43 | ''Scél Saltrach na Muice'' | Scéal Saltrach na Muice | |- | 44-48 | | | Léirscrios Iarúsailéim faoi Vespasian agus Titus |- |48b | | Dán doléite |- | 49-50 | ''Tochmarc Treblainne'' | [[Tochmharc Treabhlainne]] | Suirí Threabhlainne, iníon ''Cairbre Niafar'', Rí na Laighean, le Fraoch Mac Fidheach na bhFear Boilg |- | 51 | '' '' | | Scéal faoi Chairbre Crom, rí [[Uí Mhaine]], a dhúnmharú his murder, agus ''restoration'' ag Naomh Ciarán Chluain Mhic Nóis |- | 51b-55 | '' '' | | Beatháisnéis [[Conn Cétchathach|Choinn Chéadchathaigh]] |- | 56 | '' '' | | Dán ardmholta ar ''David'' mac Muirís de Róiste, Tiarna Fhear Maí |- | 57a | ''Aroile duine truagh bocht'' | | Scéal faoi fhear bocht agus rí [[Dáiví]] |- | 57a | ''Ceitre hairdi an domain; toir, tiar, ter, tuaigh'' | Ceithre aird an domhain: thoir, thiar, theas, thuaidh | Scéal faoi ceathrar (''maidir le pointí an chompáis'') a mhair i rith na Díle |- | 57a | ''Dá mac amhra...'' | | Seanscéal maidir le Rí Dáiví |- | 57a-58a | ''Bo bí aroile urraíghi'' | | Beatha agus mairtíreacht Naomh Juliana |- | 58a | ''Tuaruscbail Iudáis Scairioth'' | Tuarascáil Iúdáis Isceiriót | Maidir le seanscéal faoi [[Naomh Breandán]] |- | 58b | ''Mearugud Clereach Coluimcille'' | | Dhá thuras bheirt chléireach Cholm Chille |- | 59b | ''Beatha Bairre Corcaídhe annso sís'' | Beatha Bharra Chorcaí | |- | 60a-61b | ''Beata Molaga'' | Beatha Molagha | |- | 61b | ''Ectra Cormaic macAirt'' | Eachtra Chormaic Mhic Airt | |- | 62b | ''Acso ant adhbhar fanabar Domnach Crom Dubh'' | Anseo an t-ábhar ''faoi'' Dhomhnach Chrom Dubh | Tale on origin of the name Crom Dubh Sunday |- | 63-72a | '' '' | | Cur síos ar bheatha Chríost, agus eachtraí impirí Rómhánacha go dtí Scrios an Teampaill faoi Titus |- | 72a | ''Aroile oglach do bí in abdaine<ref>[http://dil.ie/65 abdaine], stádas aba, ar eDIL</ref> Drumanaigh'' | Oglach a bhí ina ab ''Drumhanaigh | Scéal grinn |- | 72b-73a | ''Da bron flatha nime...'' | | Beathaí Elias agus Enoch |- | 73a | '' '' | | Sleachta as beatha [[Naomh Ambrós|Naomh Ambróis]] |- | 73b | '' '' | | bán |- | 74-74b | ''Gabum dechmadh ar ndana'' | | Dán creidimh den 13ú haois le Donnchadh Mór Ó Dálaigh, ba Mhainistir Bhuille (neamhiomlán) |- | 75a | ''Garb eirge idhna bhratha'' | | Dán Lá an Bhreithiúnais le Donnchadh Mór Ó Dálaigh |- | 75a | ''O Mhuire, a mathair ar nathar'' | Ó Mhuire, a mháthair ár n-athar | Dán |- | 76b | ''Mianna Cormaic mic Airt'' | Mianta Chormaic mhic Airt | Dán |- | 76b | ''Gearoid Iarla dochum na Fuatha bega sosiis'' | | Dán luaite le Gearóíd, ceathrú ialra [[Deasmhumhain|Deasmhumhan]] (bás 1397) |- | 77a | ''O mnaib ainmnighther Eri'' | Ó mhná ainmnítear ''Eri | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 77b | ''Eogan mac Conchobair hi Dalaighe'' | Eoghan mac Conchúir Úi Dhálaigh | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 78 | ''Cerball mac Conchobhair i Dhalaige'' | Cearbhall mac Conchúir Uí Dhálaigh | Ardmholadh ar bhean chéile ''David'' mac Muirís de Róiste, iníon Uí Bhriain |- | 79a | A tegh beg tiaghar a tegh mór'' | Ó theach beag, téitear go teach mór | Ardmholadh ar Dhiarmaid Ó Briain |- | 79b | ''Cath almhaine so'' | Cath Almhain anseo | Próis |- | 80b | ''Longarad Coisfhind amuig Tuatha..'' | ''Longarad'' Coisfhionn amuigh faoin tuath | |- | colspan=3 | Roinnt leathanach ar iarraidh |- | 85a-88b | ''Feacht naen dandeachadh Fiachna Find mac Baedain meic Murcertaigh meic Muredhaigh'' | Feacht (turas) ''naen dandeachadh'' Fiachna Fionn mac Baodáin mhic Muircheartaigh mhic Muireadhaigh | Beatha Mhongáin mhic Fhiachna, [[Rí na nUladh]], den 6ú haois. Leagan de ''[[Echtrae Mongain maic Fiachna]] |- | 89a- | ''Feacht naen da roidhe conn .c. cathach mac Feidhlimigh rectmair mic Tuathail techtmair mic Feradaigh find fechtnaig..'' | Feacht ''naen da'' rí Conn Céadchathaigh mac Feidhlimí Reachtmhair mhic Tuathail Teachtmhair mhic Fearadaigh Fionn Feachtnaigh | Scéal faoi [[Conn Céadchathach|Choinn Chéadchathaigh]], a chumha mar gheall ar bhás [[Eithne Thaobhfhada|Eithne Taobhfhada]], agus cuairt ''Becuma Cneisgel'' na [[Tuatha Dé Danann|dTuath Dé Danann]] (leagan de ''[[Echtra Airt meic Cuind]]'') |- | 92b | ''Maelmuire magrath .cc.'' | Maolmhuire mag Craith | Dán, ardmholadh ar Emma iníon Iarla Deasmhumhan (14ú haois) |- | 93a-96 | '' '' | | Dánta, ardmholtaí ar ''David'' de Róiste Fhear Maí |- | 96 | '' '' | | Clár thailte na dúiche de RóisteFhear Maí (cuid de do-léite). Clár cíosanna. |- | 97 | '' '' | | ''ar iarraidh |- | 98 | | | Cúr síos ar luath_lonnaitheoirí ar Éirinn, agus ar [[Tuan mac Cairill]] |- | 98b | ''Bliadain don cuaille co cert'' | Bliain don chuaille go ceart | Rannta ar faid shaoil dhaoine agus ainmhithe, agus achair curaíochta |- | 99a | '' '' | | (Leathanaigh caillte) Leathanach deiridh de Scéal Eithne |- | 99b | ''Fintan and the Hawk of Achill | Fionntán agus Seabhac Acla | Chéad rann ''Arsaidh sin, a eoúin Accla'' |- | 100a | '' '' | | Deireadh dáin. Pearsana san áireamh Cormac agus Diarmaid mac Cárthaigh |- | 100a-103a | '' '' | | 18 dán gearra. Ceachtaí scoile, b'fhéidir |- | 103a | ''Muircheartach O Floinn .cc.'' | Muircheartach Ó Floinn | Dán molta Móra agus Johanna, iníonacha Eoghain mhic Cárthaigh |- | 103b | ''Eogan mac Aenguis dalaigh'' | Eoghan mac Aonghas Dhálaigh | Dán molta Johanna, bean chéile ''David'' de Róiste Fhear Maí |- | 104 | '' '' | | Tuilleadh dánta, cosúil leo siúd ar fóiliónna 100-103 |- |105a- | ''Imrumh churaigh ua corra'' | [[Immram curaig Ua Corra]] | Leagan den scéal |- | 109 | ''Righal nell noigiallaigh os clann Ethach, anso'' | Riail Néill Naoighiallaigh os chlann Eochach | "Inaguration of Niall of the Nine Hostages over the clann Eochaidh" |- | 110 | ''Cesta grega andso'' | Ceist Ghréige anseo | |- |111-116 | '' '' | | Seanscéal Eithne iníon ''Dichu''. Cuireadh na dánta ''Dena damh a cana pen'', ''Denum impodh inisnimhuch'', ''Goirid mhe a muintir nimhe'', agus ''Cluittir libh fert fiail Ethne'' isteach sa chuid dheireanach an scéil |- | 116b | ''Eoghan mor u daligh .cc.'' | Eoghan Mór Ua Dálaigh | Dán, ag tosú le "Teach me, O' Mary", cuid de do-léite |- | 117a | '' '' | | Dán maidir le páis agus céasadh Chríost |- | 117b-119a | 'Brian o huiginn'' | Brian Ó hUiginn | Dán. Ardmholadh ar ''David'' mac Muirís de Róiste, le liosta áiteanna ar chreach sé sa Mumhain |- | 119a-120a | ''Sean og mac rait .cc.'' | Seán Óg Mac Raith | Dán ag moladh na gcríoch i seilbh ''David'' mac Muirís de Róiste as Fear Maí |- | 120a | ''Ua Maothagan .cc.'' | '' '' | Dán ag moladh Chaitlín iníon Thadhg Mhic Cárthaigh |- | 121a | ''Cormac mac Eoghain Uí Dhálaigh'' | | Dán ag moladh Chaitlín iníon Thadhg Mhic Cárthaigh, máthair ''David'' mac Muirís de Róiste |- | 121b | ''Ua Maethagan .cc.'' | Ó Maothagáin | Dán molta ar ''David'' mac Muirís de Róiste |- | 121b | | | Nóta (as Béarla) ag rá "The former pages of this Book, from the beginning to this page, was 288" |- | 122 | | | Bán tráth, anois scriobláilte. San áireamh nótaí le heagarthóirí níos deireanaí, ina measc William O'Hara (1805), agus Eugene O'Curry (1858) |- | 123a | | '' '' | Dán, ardmholadh ar Chaitlín, iníon Thadhg Mhic Cárthaigh |- | 123b | ''Maithiar mór o cillin .cc.'' | | Dán. Deacair é a léamh |- | 124-126 | ''Tochmarc Eimire'' | Tochmharc Eimire | Blúirí den scéal |- | 127 | | Leathanach ar theip ar O'Curry í a chomhaireamh |- | 128-129 | ''Druighean da Dearga'' | | Leagan den scéal "Palace Dá Dheirge", maidir le bás Chonaire Mhóir |- | Fuílleach | | | Faightear sa chuid eile den leabhar dréachtaí leighis, a mheastar<ref>Todd, 1868</ref> mar chuid den Leabhar Fhear Maí iad. Tá blúire eile ann ina bhfuil deireadh dhréacht creidimh |} ==Foinsí== * {{cite web | url = https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html | teideal = Leabhar Fhear Maighe, 1134, 23 E 29 | work = Irish Script on Screen | ref = {{harvid|ISOS}} | dátarochtana = 2022-12-22 }} * {{cite book | title = Descriptive Catalogue of the contents of the Irish Manuscript commonly called "The Book of Fermoy" | first = James Henthorn | last = Todd | authorlink = James Henthorn Todd | year = 1868 | url = https://archive.org/details/3762905 }} * {{cite web | teideal = The Book of Fermoy / The Book of Roche | url = https://www.ria.ie/library/catalogues/special-collections/medieval-and-early-modern-manuscripts/book-fermoy-book-roche | work = www.ria.ie | ref = {{harvid|RIA}} | dátarochtana = 2019-04-12 | archivedate = 2019-04-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20190413131816/https://www.ria.ie/library/catalogues/special-collections/medieval-and-early-modern-manuscripts/book-fermoy-book-roche }} * {{cite web | url = https://vanhamel.nl/codecs/Dublin,_Royal_Irish_Academy,_MS_23_E_29 | teideal = Book of Fermoy | work = CODECS | dátarochtana = 2019-04-12 | archivedate = 2018-08-10 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20180810175648/https://vanhamel.nl/codecs/Dublin,_Royal_Irish_Academy,_MS_23_E_29 }} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} [[Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] p5q1ykffbgwvf7cz5265hl7koxoqf78 Duaisean nan Sàr Ghàidheal 0 89473 1306491 1236197 2026-04-05T15:29:28Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306491 wikitext text/x-wiki Is éard is '''{{lang|gd|Duaisean nan Sàr Ghàidheal}}''' ([[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]]: ''Duaiseanna na Sár-Ghael'') ná na gradaim bhliantúla a bhronnann [[Sabhal Mòr Ostaig]] ar dhaoine ar leith i saol na [[Gàidhlig]]. Thugtaí amach iad gach bliain ag 'Bronnadh Céim Shabhal Mòr Ostaig', ó bunaíodh iad sa bhliain 2009. == Buaiteoirí na nduaiseanna == {| class="sortable" border="0" cellpadding="3" cellspacing="1" style="margin-left:1em;background-color:#fff" !Bliain ! scope="col" class="sortable" |Go ! scope="col" class="unsortable" |Saothar |- style="background-color:#eef" |'''2018'''<ref name="ceum2018">{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2018 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2018 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2018-11-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181118065716/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2018 }}</ref> |Mairead NicLeòid, à [[Ceann Phàdraig]] | |- style="background-color:#eef" |'''2018'''<ref name="ceum2018" /> |Iain MacPhàrlain, à [[Muile]] | |- style="background-color:#eef" |'''2017'''<ref name="ceum2017">{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2017 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2017 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2019-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507220027/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2017 }}</ref> |[[Ruairidh MacLeòid nan Duilleagan Gàidhlig|Dr Urr Ruairidh MacLeòid]], à [[Uibhist a Tuath]] | |- style="background-color:#eef" |'''2017'''<ref name="ceum2017" /> |Iain MacLeòid, à [[Leòdhas]] | |- style="background-color:#eef" |'''2016'''<ref name="ceum2016">{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2016 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2016 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2016-12-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161206103219/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2016 }}</ref> |[[Aonghas Dubh MacNeacail|Aonghas ‘Dubh’ MacNeacail]], à [[Ùige]] san [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanach]] |Bàrdachd agus sgrìobhadh |- style="background-color:#eef" |'''2016'''<ref name="ceum2016" /> |Lisa Storey |Foillseachadh sa Ghàidhlig |- style="background-color:#eef" |'''2015'''<ref name="ceum2015">{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2015 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2015 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2015-10-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151020195816/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-2015 }}</ref> |[[Calum Dòmhnallach]] |[[Runrig]] |- style="background-color:#eef" |'''2015'''<ref name="ceum2015" /> |[[Ruaraidh Dòmhnallach]] |[[Runrig]] |- style="background-color:#eef" |'''2014'''<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-an-t-sabhail-2014 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2014 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2019-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507220022/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-an-t-sabhail-2014 }}</ref> |[[Chrissie Dick|Criosaidh NicIlle na Brataich]] | |- style="background-color:#eef" |2014 |Lachaidh Dick |Obair airson foghlam tro mheadhan na Gàidhlig |- style="background-color:#eef" |'''2013'''<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-an-t-sabhail-2014 |teideal=Ceumnachd an t-Sabhail Mhòir 2013 |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2019-05-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190507220022/http://www.smo.uhi.ac.uk/gd/naidheachdan/ceumnachadh-an-t-sabhail-2014 }}</ref> |[[An Dr Fionnlagh MacLeòid|Dr Fionnlagh MacLeòid]] | |- style="background-color:#eef" |2013 |Donnchadh MacGuaire | |- style="background-color:#eef" |'''2012'''<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.rcdai.org.uk/articles/fr-calum-maclellan-honoured-by-sabhal-m%C3%B2r-ostaig.html |teideal=Fr. Calum MacLellan honoured by Sabhal Mòr Ostaig |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2013-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130315070029/http://www.rcdai.org.uk/articles/fr-calum-maclellan-honoured-by-sabhal-m%C3%B2r-ostaig.html }}</ref><ref>[http://www.stornowaygazette.co.uk/community/butt-to-barra-district-news-25-10-12-1-2600517 Butt to Barra District News 25/10/12]{{Dead link|date=Meán Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Calum MacGillFhialain, à [[Glaschu]] | |- style="background-color:#eef" |2012 |[[Mòrag NicLeòid]], à [[Sgalpaigh na Hearadh]] |Obair mhòr aig [[Sgoil Eòlais na h-Alba]] |- style="background-color:#eef" |'''2011'''<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.smo.uhi.ac.uk/A-Cholaiste/Naidheachdan/ceumnachadh-2011_gd.html |teideal=Duaisean nan Sàr Ghaidheal |dátarochtana=2019-05-07 |archivedate=2012-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120304203050/http://www.smo.uhi.ac.uk/A-Cholaiste/Naidheachdan/ceumnachadh-2011_gd.html }}</ref> |Eòin Dòmhnallach, à [[Cille Mhoire, An t-Eilean Sgitheanach|Cille Mhoire]] san [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilean Sgitheanach]] |Saothraichean Gàidhlig air taobh tuath an [[An t-Eilean Sgitheanach|Eilein Sgitheanaich]] |- style="background-color:#eef" |2011 |[[Iain Fearchar Rothach]], à [[Drochaid Sheile]] |Taic dhan a' Ghàidhlig aig ìre phoileataigeach |- style="background-color:#eef" |'''2010'''<ref>[http://www.hebrides-news.com/sabhal_mor_sar_ghaidheal_151010.html Sàr Ghàidheal award bestowed on two from Western Isles]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[Flora NicNèill]] [[MBE]], à [[Barraigh]] |Seinn Ghàidhlig |- style="background-color:#eef" |2010 |Calum MacFhearghais, às [[Rubha, Na h-Eileanan Siar|an Rubha]] |Cruthachadh de ghoireasan is meadhanan Gàidhlig |- style="background-color:#eef" |'''2009'''<ref name="BnaG">[http://www.gaidhlig.org.uk/Default.aspx.LocID-006new0bc.RefLocID-006024006002.Lang-GD.htm Bòrd na Gàidhlig a' comharradh Dòmhnall Meek mar Shàr Ghàidheal]{{Dead link|date=Meán Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |[[An t-Ollamh Dòmhnall Meek|Dòmhnall Meek]], à [[Tiriodh]] |Sgoilearachd is foghlam Gàidhlig |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Féach freisin == [[Duais Dhòmhnaill Meek]] [[Catagóir:Dámhachtainí]] [[Catagóir:Gaeilge na hAlban]] ki8eya15dg2ahoom3cg8p28ak4gz5yg Ceadúnas teilifíse 0 111714 1306533 1284458 2026-04-05T21:16:36Z ~2026-21122-37 73357 /* In Éirínn */ 1306533 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Make sure you have a current broadcast listener's licence.jpg|mion|Póstaer san Astráil sna 1950idí]] Caithfidh daoine '''ceadúnas teilifíse''' a cheannach i dtíortha áirithe chun breathnú ar an teilifís. === In Éirinn === €160 a chosnaíonn ceadúnas teilifíse in Éirinn. Tá ceanglas ar [[An Post]] de réir dlí maidir le seirbhísí a bhaineann le ceadúnais theilifíse a sholáthar thar ceann an tAire Turasóireachta, Cultúir, Ealaíon, Gaeltachta, Spóirt agus Meán. San [https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/act/2009/18/gle/enacted/a1809i.pdf Acht Craolacháin 2009]<ref>{{Lua idirlín|url=https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/act/2009/18/gle/enacted/a1809i.pdf|teideal=Acht Craolacháin 2009|údar=oireachtas.ie|dáta=2009|dátarochtana=2024}}</ref> agus i ndlíthe eile a leagtar amach an reachtaíocht maidir le Ceadúnais Theilifíse.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tvlicence.ie/home/ga/legislation.html|teideal=Legislation|work=www.tvlicence.ie|dátarochtana=2024-02-17}}</ref> "Ciallaíonn “gléas teilifíse” aon ghaireas leictreonach a fhéadfaidh seirbhísí craolacháin teilifíse a ghlacadh agus a thaispeáint a chraoltar lena nglacadh go coitianta". Ach is féidir breathnú saor in aisce ar RTÉ Replay etc le ríomhaire agus ní gá ceadúnas a cheannach (tá gá le ceadúnas sa R-A sa chás seo).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishmirror.ie/news/irish-news/people-who-dont-need-pay-29054068|teideal=People who don't need to pay Ireland's TV licence fee and may not even realise|údar=Anita McSorley|dáta=2023-01-26|language=en|work=Irish Mirror|dátarochtana=2024-02-18}}</ref> ==== Conspóidí ==== Bhí molta ag Fianna Fáil in 2019 go gcoinneofaí cuid den cheadúnas teilifíse siar ó RTÉ i bhfianaise chinneadh an Choimisinéara Teanga go bhfuil an craoltóir ag sárú an dlí chraolacháin i leith na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ba-choir-cuid-den-cheadunas-teilifise-a-choinneail-o-rte-de-bharr-scannal-na-heaspa-clar-gaeilge-fianna-fail/|teideal=Ba chóir cuid den cheadúnas teilifíse a choinneáil ó RTÉ de bharr ‘scannal’ na heaspa clár Gaeilge – Fianna Fáil|dáta=2019-04-04|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-18}}</ref> In 2023/2024 bhris [[scannal íocaíochta RTÉ]] amach. ==== Léasú ==== Bhunaigh an Rialtas i mí Mheán Fómhair 2020 Coimisiún um Thodhchaí na Meán. D'fhoilsigh an Coimisiún tuarascáil "Todchaí Choimsiún na Meán" sa bhliain 2022. Moladh sa tuarascáil go gcuirfí maoiniú státchiste ar fáil in áit an cheadúnais atá ann faoi láthair. Ach dúirt an Rialtas ag an am go gcoimeádfadh sé an ceadúnas chun ceangal díreach idir na meáin agus an pobal ar a fhreastalaíonn siad a choimeád.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An táille ar cheadúnas teilifíse le fanacht mar atá - an Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0712/1309771-an-coras-a-bhaineann-leis-an-ceadunas-teilifise-le-leasu-o-bhonn/|date=2022-07-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Shocraigh an Rialtas go gcoimeádfar an ceadúnas teilifíse ach go ndéanfar "athchóiriú" air. Níor tharla faic agus bhris [[scannal íocaíochta RTÉ]] amach in 2023/2024. I mí Feabhra 2024, dúirt [[Mary Lou McDonald]]í go raibh daoine ag vótáil lena gcosa gan an ceadúnas teilifíse a íoc agus d'iarr arís go gcuirfí deireadh leis go hiomlán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/24-feabhra-2024-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000646696340|teideal=‎Nuacht Mhall: (Baile Átha Cliath) on Apple Podcasts|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=24 Feabhra 2024|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2024-03-15}}</ref> === Sa Ríocht Aontaithe === Tá costas £159 (€184) ar cheadúnas teilifíse sa R-A.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.uk/find-licences/tv-licence|teideal=TV Licence - GOV.UK|language=en|work=www.gov.uk|dátarochtana=2024-02-18}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tvlicensing.co.uk/check-if-you-need-one/topics/watching-live-online-and-on-mobile|teideal=TV Licence|údar=tvlicensing.co.uk|dáta=2024|work=www.tvlicensing.co.uk|dátarochtana=2024-02-18|archivedate=2024-02-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240218003805/https://www.tvlicensing.co.uk/check-if-you-need-one/topics/watching-live-online-and-on-mobile}}</ref> In 2015 bhí diúltaithe ag tuairim is 50 ball de Cymdeithas yr Iaith Gymraeg an táille sin a íoc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/baol-priosuin-do-50-gniomhai-breatnaise-nach-bhfuil-sasta-ceadunas-teilifise-a-ioc/|teideal=Baol príosúin do 50 gníomhaí Breatnaise nach bhfuil sásta ceadúnas teilifíse a íoc|dáta=2017-05-22|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-02-18}}</ref> Bhí lucht an fheachtais ag éileamh go gcraolfaí níos mó ábhar [[An Bhreatnais|Breatnaise]]. == Féach freisin == * [[Scannal íocaíochta RTÉ]] == Naisc sheachtracha == * [https://data.oireachtas.ie/ie/oireachtas/act/2009/18/gle/enacted/a1809i.pdf Acht Craolacháin 2009] (Éire) * Is féidir tuilleadh eolais faoin dlí a bhaineann le Ceadúnais Theilifíse a fháil ach gliogáil ar an [https://www.tvlicence.ie/home/ga/tv-licence-home.html nasc] seo. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Teilifís]] [[Catagóir:Cáin]] 5qn9ptuew01os1ovxuvs8vvt72npwje Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Sléibhte Chill Mhantáin 2 120472 1306547 1303366 2026-04-06T01:29:16Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1306547 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} mp1rawegixvdkur7rb2qrgmfw5uha7h Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann 2 120482 1306535 1303362 2026-04-06T00:01:58Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1306535 wikitext text/x-wiki == Contaetha na hÉireann -- == :'' Féach [[Contaetha na hÉireann]] === Reatha === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?province ?provinceLabel WHERE { VALUES ?countyType { wd:Q179872 wd:Q1317848 } # county of Ireland or Northern Ireland ?item wdt:P31 ?countyType. OPTIONAL { ?item wdt:P131 ?province. ?province wdt:P31 wd:Q202156. # province of Ireland } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number, item:Qid, label:Contae, P131:Cúige }} {| class='wikitable sortable' ! number ! Qid ! Contae ! Cúige |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q189592|Q189592]] | [[Contae Aontroma]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q192761|Q192761]] | [[Contae Ard Mhacha]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q181882|Q181882]] | [[Contae Cheatharlach]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q187402|Q187402]] | [[Contae an Chabháin]] | [[Cúige Uladh]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q181862|Q181862]] | [[Contae an Chláir]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q162475|Q162475]] | [[Contae Chorcaí]] | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q179424|Q179424]] | [[Contae Dhún na nGall]] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q190684|Q190684]] | [[Contae an Dúin]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q190678|Q190678]] | [[Contae Fhear Manach]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q169923|Q169923]] | [[Contae na Gaillimhe]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q184469|Q184469]] | [[Contae Chiarraí]] | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q173332|Q173332]] | [[Contae Chill Dara]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q180231|Q180231]] | [[Contae Chill Chainnigh]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q55299|Q55299]] | [[Contae Laoise]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q107397|Q107397]] | [[Contae Liatroma]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q178283|Q178283]] | [[Contae Luimnigh]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q192208|Q192208]] | [[Contae Dhoire]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q186220|Q186220]] | [[Contae an Longfoirt]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q183539|Q183539]] | [[Contae Lú]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q178626|Q178626]] | [[Contae Mhaigh Eo]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q183544|Q183544]] | [[Contae na Mí]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q184760|Q184760]] | [[Contae Mhuineacháin]] | [[Cúige Uladh]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q184445|Q184445]] | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q179437|Q179437]] | [[Contae Ros Comáin]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q179325|Q179325]] | [[Contae Shligigh]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q192229|Q192229]] | [[Contae Thír Eoghain]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q184594|Q184594]] | [[Contae Phort Láirge]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q182633|Q182633]] | [[Contae na hIarmhí]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q184599|Q184599]] | [[Contae Loch Garman]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q182591|Q182591]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Lár-Oirthir]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q4169280|Q4169280]] | ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]'' | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q538417|Q538417]] | [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q520000|Q520000]] | [[Fine Gall]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q1076424|Q1076424]] | [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]] | [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q822865|Q822865]] | [[Contae Átha Cliath Theas]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q1076415|Q1076415]] | [[Contae Thiobraid Árann Theas]] | [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |} {{Wikidata list end}} === Stairiúla === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?county ?countyLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q179872. ?item wdt:P7959 ?county. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?countyLabel | columns = number, P7959:Contae stairiúil, ?countyLabel:???, label:Contae, item:Qid }} {| class='wikitable sortable' ! number ! Contae stairiúil ! ??? ! Contae ! Qid |- | style='text-align:right'| 1 | [[Contae Cheatharlach]] | County Carlow | [[Contae Cheatharlach]] | [[:d:Q181882|Q181882]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Contae an Chabháin]] | County Cavan | [[Contae an Chabháin]] | [[:d:Q187402|Q187402]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Contae an Chláir]] | County Clare | [[Contae an Chláir]] | [[:d:Q181862|Q181862]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Contae Chorcaí]] | County Cork | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q162475|Q162475]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Contae Dhún na nGall]] | County Donegal | [[Contae Dhún na nGall]] | [[:d:Q179424|Q179424]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Fine Gall]] | [[:d:Q520000|Q520000]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]] | [[:d:Q538417|Q538417]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Contae Átha Cliath Theas]] | [[:d:Q822865|Q822865]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]'' | [[:d:Q4169280|Q4169280]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Contae na Gaillimhe]] | County Galway | [[Contae na Gaillimhe]] | [[:d:Q169923|Q169923]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Contae Chiarraí]] | County Kerry | [[Contae Chiarraí]] | [[:d:Q184469|Q184469]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Contae Chill Dara]] | County Kildare | [[Contae Chill Dara]] | [[:d:Q173332|Q173332]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Contae Chill Chainnigh]] | County Kilkenny | [[Contae Chill Chainnigh]] | [[:d:Q180231|Q180231]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Contae Laoise]] | County Laois | [[Contae Laoise]] | [[:d:Q55299|Q55299]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Contae Liatroma]] | County Leitrim | [[Contae Liatroma]] | [[:d:Q107397|Q107397]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Contae Luimnigh]] | County Limerick | [[Contae Luimnigh]] | [[:d:Q178283|Q178283]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Contae an Longfoirt]] | County Longford | [[Contae an Longfoirt]] | [[:d:Q186220|Q186220]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Contae Lú]] | County Louth | [[Contae Lú]] | [[:d:Q183539|Q183539]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Contae Mhaigh Eo]] | County Mayo | [[Contae Mhaigh Eo]] | [[:d:Q178626|Q178626]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Contae na Mí]] | County Meath | [[Contae na Mí]] | [[:d:Q183544|Q183544]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Contae Mhuineacháin]] | County Monaghan | [[Contae Mhuineacháin]] | [[:d:Q184760|Q184760]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] | County Offaly | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[:d:Q184445|Q184445]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Contae Ros Comáin]] | County Roscommon | [[Contae Ros Comáin]] | [[:d:Q179437|Q179437]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Contae Shligigh]] | County Sligo | [[Contae Shligigh]] | [[:d:Q179325|Q179325]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Contae Thiobraid Árann]] | County Tipperary | [[Contae Thiobraid Árann Theas]] | [[:d:Q1076415|Q1076415]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Contae Thiobraid Árann]] | County Tipperary | [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]] | [[:d:Q1076424|Q1076424]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Contae Phort Láirge]] | County Waterford | [[Contae Phort Láirge]] | [[:d:Q184594|Q184594]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Contae na hIarmhí]] | County Westmeath | [[Contae na hIarmhí]] | [[:d:Q182633|Q182633]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Contae Loch Garman]] | County Wexford | [[Contae Loch Garman]] | [[:d:Q184599|Q184599]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Contae Chill Mhantáin]] | County Wicklow | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[:d:Q182591|Q182591]] |} {{Wikidata list end}} == Réigiúin NUTS na hÉireann -- == :'' Féach [[Réigiúin NUTS na hÉireann]] === NUTS 1 === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel { ?item wdt:P31 wd:Q3455681. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, label:Réigiún<br />NUTS&nbsp;2, P605:Cód, P856:Suíomh }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Réigiún<br />NUTS&nbsp;2 ! Cód ! Suíomh |- | style='text-align:right'| 1 | [[Réigiún an Deiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE05 IE05] | https://www.southernassembly.ie |- | style='text-align:right'| 2 | [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE06 IE06] | https://www.emra.ie |- | style='text-align:right'| 3 | [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE04 IE04] | https://www.nwra.ie/ |} {{Wikidata list end}} === NUTS 2 === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel { ?item wdt:P31 wd:Q6955657. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, item:Qid, label:Réigiún NUTS 3, P605:Cód }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Réigiún NUTS 3 ! Cód |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q5310956|Q5310956]] | [[Réigiún Bhaile Átha Cliath]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE061 IE061] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q1345331|Q1345331]] | [[Réigiún Lár na Tíre]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE063 IE063] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q7565299|Q7565299]] | [[Réigiún an Iardheiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE053 IE053] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7986331|Q7986331]] | [[Réigiún an Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE013 IE013]<br/>[https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE042 IE042] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q6840838|Q6840838]] | [[Réigiún an Lár-Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE051 IE051] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q6840712|Q6840712]] | [[Réigiún an Lár-Oirthir]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE062 IE062] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q7565274|Q7565274]] | [[Réigiún an Oirdheiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE052 IE052] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q4944607|Q4944607]] | [[Réigiún na Teorann]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE041 IE041] |} {{Wikidata list end}} == Dáilcheantair + == : Féach [[Dáilcheantair]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?creationDate WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q28007428; # Instance of Dáil constituency wdt:P571 ?creationDate. # Date of creation FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } # Optional: abolished date SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, item:Qid, label:Dáilcheantar, P571:Bunaithe }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Dáilcheantar ! Bunaithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q3913273|Q3913273]] | [[Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)|Ceatharlach–Cill Chainnigh]] | 1948 |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q2701743|Q2701743]] | [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Cabhán–Muineachán]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q2570782|Q2570782]] | [[An Clár (Dáilcheantar)|An Clár]] | 1921 |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q16951667|Q16951667]] | [[Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)|Corcaigh Thoir]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q2357143|Q2357143]] | [[Corcaigh Thuaidh-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Thuaidh-Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q3147235|Q3147235]] | [[Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Thuaidh]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q2635304|Q2635304]] | [[Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Theas-Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q2746787|Q2746787]] | [[Corcaigh Thiar Theas (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Theas]] | 1961 |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q5295599|Q5295599]] | [[Dún na nGall (Dáilcheantar)|Dún na nGall]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q136823661|Q136823661]] | ''[[:d:Q136823661|Dublin Bay North]]'' | 2024 |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q136824660|Q136824660]] | ''[[:d:Q136824660|Dublin Bay South]]'' | 2024 |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q2622823|Q2622823]] | [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q122067253|Q122067253]] | [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q122067303|Q122067303]] | [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q2641881|Q2641881]] | [[Baile Átha Cliath Thiar-Meán (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar-Meán]] | 2002 |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q2531985|Q2531985]] | [[Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Thuaidh]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q5310953|Q5310953]] | [[Baile Átha Cliath Ráth an Dúin (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath, Ráth an Dúin]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q5310969|Q5310969]] | [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]] | 1948 |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q5310971|Q5310971]] | [[Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Theas]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q5310999|Q5310999]] | [[Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q5320426|Q5320426]] | [[Dún Laoghaire (Dáilcheantar)|Dún Laoghaire]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q4568022|Q4568022]] | [[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Gaillimh Thoir]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q2251639|Q2251639]] | [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimh Thiar]] | 1937 |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q6394444|Q6394444]] | [[Ciarraí (Dáilcheantar)|Ciarraí]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q6406731|Q6406731]] | [[Cill Dara Thuaidh (Dáilcheantar)|Cill Dara Thuas]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q17088606|Q17088606]] | [[Cill Dara Theas (Dáilcheantar)|Cill Dara Theas]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q6487881|Q6487881]] | [[Laois (Dáilcheantar)|Laois]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q6549243|Q6549243]] | [[Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)|Cathair Luimnigh]] | 2011 |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q6549251|Q6549251]] | [[Contae Luimnigh (Dáilcheantar)|Contae Luimnigh]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q6673850|Q6673850]] | [[An Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)|Longfort–Iarmhí]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q6689841|Q6689841]] | [[Lú (Dáilcheantar)|Lú]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q1869725|Q1869725]] | [[Maigh Eo (Dáilcheantar)|Maigh Eo]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q1929591|Q1929591]] | [[An Mhí Thoir (Dáilcheantar)|An Mhí Thoir]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q2040462|Q2040462]] | [[An Mhí Thiar (Dáilcheantar)|An Mhí Thiar]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q7079018|Q7079018]] | [[Uíbh Fhailí (Dáilcheantar)|Uíbh Fhailí]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q7367587|Q7367587]] | [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Ros Comáin–Gaillimh]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q54932109|Q54932109]] | ''[[:d:Q54932109|Sligeach–Liatroim]]'' | 2016 |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q136435355|Q136435355]] | [[Tiobraid Árann Thuaidh (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Thuaidh]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q136435384|Q136435384]] | [[Tiobraid Árann Theas (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Theas]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q2109423|Q2109423]] | [[Port Láirge (Dáilcheantar)|Port Láirge]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q3458611|Q3458611]] | [[Loch Garman (Dáilcheantar)|Loch Garman]] | 1921 |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q2380581|Q2380581]] | [[Cill Mhantáin (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q122067466|Q122067466]] | [[Cill Mhantáin-Loch Garman (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin-Loch Garman]] | 2024 |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na hAlbáine + == : Féach [[Contaetha na hAlbáine]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q104251. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Berat.svg|center|128px]] | [[Contae Berat]] | ''[[:d:Q170244|Berat]]'' | 1798 | 115050 | [[Íomhá:Albania (Berat County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:ALB Qarku i Dibrës COA.svg|center|128px]] | [[Contae Dibër]] | ''[[:d:Q223154|Peshkopi]]'' | 2586 | 109585 | [[Íomhá:Albania (Dibër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Durrës.svg|center|128px]] | [[Contae Durrës]] | [[Durrës]] | 766 | 291325 | [[Íomhá:Albania (Durrës County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Elbasan.svg|center|128px]] | [[Contae Elbasan]] | [[Elbasan]] | 872 | 259112 | [[Íomhá:Albania (Elbasan County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Fier.svg|center|128px]] | [[Contae Fier]] | ''[[:d:Q190897|Fier]]'' | 1890 | 278413 | [[Íomhá:Albania (Fier County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Gjirokastër.svg|center|128px]] | [[Contae Gjirokastër]] | ''[[:d:Q173690|Gjirokastër]]'' | 2884 | 55278 | [[Íomhá:Albania (Gjirokastër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Korçë.svg|center|128px]] | [[Contae Korçë]] | ''[[:d:Q116341|Korçë]]'' | 3711 | 197303 | [[Íomhá:Albania (Korçë County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Kukës.svg|center|128px]] | [[Contae Kukës]] | ''[[:d:Q210197|Kukës]]'' | 2374 | 72768 | [[Íomhá:Albania (Kukës County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Lezhë.svg|center|128px]] | [[Contae Lezhë]] | ''[[:d:Q169160|Lezhë]]'' | 1620 | 117283 | [[Íomhá:Albania (Lezhë County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Shkodër.svg|center|128px]] | [[Contae Shkodër]] | ''[[:d:Q131638|Shkodër]]'' | 3562 | 193009 | [[Íomhá:Albania (Shkodër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Tiranë.svg|center|128px]] | [[Contae Tiranë]] | [[Tiorána]] | 1652 | 919511 | [[Íomhá:Albania (Tirana County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Vlorë.svg|center|128px]] | [[Contae Vlorë]] | [[Vlorë]] | 2706 | 184955 | [[Íomhá:Albania (Vlorë County).svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Cúigí na Bulgáire + == :'' Féach [[Cúigí na Bulgáire]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q209824. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Gerb blagoevgrad.svg|center|128px]] | [[Cúige Blagoevgrad]] | ''[[:d:Q173277|Blagoevgrad]]'' | 6449.47 | 286333 | [[Íomhá:Blagoevgrad in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Gerb burgas.jpg|center|128px]] | [[Cúige Burgas]] | [[Burgas]] | 7748.1 | 388919 | [[Íomhá:Burgas in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dobrich-coat-of-arms.svg|center|128px]] | [[Cúige Dobrich]] | ''[[:d:Q168668|Dobrich]]'' | 4719.7 | 145207 | [[Íomhá:Dobrich in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | | [[Cúige Gabrovo]] | ''[[:d:Q180131|Gabrovo]]'' | 2023 | 93817 | [[Íomhá:Gabrovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | | [[Cúige Haskovo]] | ''[[:d:Q186254|Haskovo]]'' | 5543 | 207356 | [[Íomhá:Haskovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[Cúige Kardzhali]] | ''[[:d:Q192875|Kardzhali]]'' | 3216 | 149478 | [[Íomhá:Kardzhali in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | | [[Cúige Kyustendil]] | ''[[:d:Q189305|Kyustendil]]'' | 3084.3 | 106131 | [[Íomhá:Kyustendil in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | | [[Cúige Lovech]] | ''[[:d:Q189328|Lovech]]'' | 4132 | 110823 | [[Íomhá:Lovech in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | | [[Cúige Montana]] | ''[[:d:Q220121|Montana]]'' | 3635 | 112737 | [[Íomhá:Montana in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | | [[Cúige Pazardzhik]] | ''[[:d:Q186576|Pazardzhik]]'' | 4459 | 223494 | [[Íomhá:Pazardzhik in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Cúige Pernik]] | ''[[:d:Q185289|Pernik]]'' | 2392 | 109886 | [[Íomhá:Pernik in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Gerb pleven.jpg|center|128px]] | [[Cúige Pleven]] | ''[[:d:Q165420|Pleven]]'' | 4337 | 215326 | [[Íomhá:Pleven in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | | [[Cúige Plovdiv]] | [[Plovdiv]] | 5972.89 | 635630 | [[Íomhá:Plovdiv in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | | [[Cúige Razgrad]] | ''[[:d:Q189650|Razgrad]]'' | 2637 | 99459 | [[Íomhá:Razgrad in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | | [[Cúige Ruse]] | [[Ruse, an Bhulgáir|Ruse]] | 2791 | 186093 | [[Íomhá:Ruse in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | | [[Cúige Shumen]] | ''[[:d:Q181830|Shumen]]'' | 3389.7 | 149279 | [[Íomhá:Shumen in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | | [[Cúige Silistra]] | ''[[:d:Q182428|Silistra]]'' | 2846 | 93549 | [[Íomhá:Silistra in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Cúige Sliven]] | ''[[:d:Q178385|Sliven]]'' | 3544.066 | 169299 | [[Íomhá:Sliven in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | | [[Cúige Smolyan]] | ''[[:d:Q192888|Smolyan]]'' | 3193 | 90534 | [[Íomhá:Smolyan in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | | [[Cúige Chathair Shóifia]] | [[Sóifia]] | 1348.902 | 1295931 | [[Íomhá:Sofia-Capital in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | | [[Cúige Sofia]] | [[Sóifia]] | 7059 | 224701 | [[Íomhá:Sofia (province) in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | | [[Cúige Stara Zagora]] | ''[[:d:Q170415|Stara Zagora]]'' | 5152 | 288736 | [[Íomhá:Stara Zagora in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | | [[Cúige Targovishte]] | ''[[:d:Q185114|Targovishte]]'' | 2558.5 | 94735 | [[Íomhá:Targovishte in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | | [[Cúige Varna]] | [[Varna]] | 3818 | 437521 | [[Íomhá:Varna in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Veliko-Tarnovo-coat-of-arms.svg|center|128px]] | [[Cúige Veliko Tarnovo]] | [[Veliko Tarnovo]] | 4662 | 200413 | [[Íomhá:Veliko Tarnovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | | [[Cúige Vidin]] | ''[[:d:Q178531|Vidin]]'' | 3033 | 70542 | [[Íomhá:Vidin in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[Cúige Vratsa]] | ''[[:d:Q189502|Vratsa]]'' | 3619.7 | 146002 | [[Íomhá:Vratsa in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | | [[Cúige Yambol]] | ''[[:d:Q186569|Yambol]]'' | 3335.5 | 105429 | [[Íomhá:Yambol in Bulgaria.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na Cróite + == : Féach [[Contaetha na Cróite]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q57053. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Bjelovar-Bilogora County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Bjelovar-Bilogora]] | ''[[:d:Q5707|Bjelovar]]'' | 2640 | 119764 | [[Íomhá:Bjelovarsko-bilogorska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Coat of arms of Brod-Posavina County.svg|center|128px]] | [[Contae Brod-Posavina]] | ''[[:d:Q4686|Slavonski Brod]]'' | 2030<br/>2028.3 | 158575 | [[Íomhá:Brodsko-posavska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dubrovnik-Neretva.svg|center|128px]] | [[Contae Dubrovnik-Neretva]] | [[Dubrovnic|Dubrovnik]] | 1781 | 115862 | [[Íomhá:Dubrovačko-neretvanska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Grb Istarske županije.svg|center|128px]] | [[an Istria Chrótach]] | [[Pazin]] | 2813 | 195237 | [[Íomhá:Istarska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Coat of Arms of Karlovac county.svg|center|128px]] | [[Contae Karlovac]] | ''[[:d:Q3617|Karlovac]]'' | 3626 | 128899 | [[Íomhá:Karlovačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Koprivnica County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Koprivnica-Križevci]] | ''[[:d:Q5640|Koprivnica]]'' | 1746 | 115584 | [[Íomhá:Koprivničko-križevačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Seal of Krapina-Zagorje County.svg|center|128px]] | [[Contae Krapina-Zagorje]] | ''[[:d:Q221189|Krapina]]'' | 1229 | 120702 | [[Íomhá:Krapinsko-zagorska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Lika-Senj County coat of arms.svg|center|128px]] | [[Contae Lika-Senj]] | ''[[:d:Q137919304|Gospić]]'' | 5353 | 42748 | [[Íomhá:Ličko-senjska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Međimurska županija (grb).svg|center|128px]] | [[Contae Međimurje]] | ''[[:d:Q167839|Čakovec]]'' | 730 | 105250 | [[Íomhá:Međimurska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Osijek-Baranja County Arms.png|center|128px]] | [[Contae Osijek-Baranja]] | ''[[:d:Q1640|Osijek]]'' | 4155 | 305032 | [[Íomhá:Osječko-baranjska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Coa Hungary County Pozsega (history).svg|center|128px]] | [[Contae Požega-Slavonia]] | ''[[:d:Q273114|Požega]]'' | 1823 | 64084 | [[Íomhá:Požeško-slavonska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Primorje-Gorski Kotar County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Primorje-Gorski Kotar]] | [[Rijeka]] | 3588 | 265419 | [[Íomhá:Primorsko-goranska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Sisak-Moslavina County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Sisak-Moslavina]] | ''[[:d:Q192119|Sisak]]'' | 4468 | 185387 | [[Íomhá:Sisačko-moslavačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Coat of arms of Split-Dalmatia County.svg|center|128px]] | [[Contae Split-na Dalmáite|Contae Split-Dalmatia]] | [[Split]] | 4534 | 423407 | [[Íomhá:Splitsko-dalmatinska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Varaždin County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Varaždin]] | ''[[:d:Q5420|Varaždin]]'' | 1261 | 175951 | [[Íomhá:Varaždinska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Virovitica-Podravina County coat of arms.svg|center|128px]] | [[Contae Virovitica-Podravina]] | ''[[:d:Q266168|Virovitica]]'' | 2024 | 84836 | [[Íomhá:Virovitičko-podravska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Coat of Arms of Vukovar-Syrmia County.svg|center|128px]] | [[Contae Vukovar-Syrmia]] | [[Vukovar]] | 2448 | 179521 | [[Íomhá:Vukovarsko-srijemska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Zadar County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Zadar]] | [[Zadar]] | 3646 | 159766 | [[Íomhá:Zadarska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Coat of arms of Zagreb County.svg|center|128px]] | [[Contae Ságrab]] | [[Ságrab]] | 3078 | 317642 | [[Íomhá:Zagrebačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Coat of arms of Šibenik County.svg|center|128px]] | [[Contae Šibenik-Knin]] | ''[[:d:Q3549|Šibenik]]'' | 2994 | 109375 | [[Íomhá:Šibensko-kninska županija in Croatia.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na hEastóine + == {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q189672. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,et,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomhchathair, P2046:Achar, P1082:Daonra }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomhchathair ! Achar ! Daonra |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Et-Harju maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Harjumaa]] | [[Taillinn]] | 4326.7 | 646315 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Hiiumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Hiiumaa]] | ''[[:d:Q155066|Kärdla]]'' | 1032.44 | 8418 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Et-Järva maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Järvamaa]] | ''[[:d:Q45114|Paide]]'' | 2674.14 | 30072 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Jõgevamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Jõgevamaa]] | ''[[:d:Q117513|Jõgeva]]'' | 2544.86 | 27739 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Läänemaa vapp.svg|center|128px]] | [[Läänemaa]] | ''[[:d:Q191106|Haapsalu]]'' | 1815.57 | 20625 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Et-Pärnu maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Pärnumaa]] | ''[[:d:Q102365|Pärnu]]'' | 5418.73 | 87418 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Põlvamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Põlvamaa]] | ''[[:d:Q45100|Põlva]]'' | 1823.34 | 24036 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Raplamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Raplamaa]] | ''[[:d:Q215971|Rapla]]'' | 2765.06 | 34038 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Saaremaa vapp.svg|center|128px]] | [[Saaremaa]] | ''[[:d:Q188179|Kuressaare]]'' | 2937.64 | 32021 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Tartumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Tartumaa]] | ''[[:d:Q13972|Tartu]]'' | 3349.3 | 162390 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Valgamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Valgamaa]] | ''[[:d:Q193905|Valga]]'' | 1917.09 | 27924 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Viljandimaa vapp.svg|center|128px]] | [[Viljandimaa]] | ''[[:d:Q44840|Viljandi]]'' | 3420.04 | 45637 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Lääne-Virumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Virumaa Thiar]] | ''[[:d:Q191889|Rakvere]]'' | 3695.72 | 59608 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Ida-Virumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Virumaa Thoir]] | ''[[:d:Q211059|Jõhvi]]'' | 2971.55 | 133358 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Võrumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Võrumaa]] | ''[[:d:Q205271|Võru]]'' | 2773.14 | 34049 |} {{Wikidata list end}} == Réigiúin na Fraince +- == : Féach [[Réigiúin na Fraince]] === Réigiúin reatha + === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE { # VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas ?item wdt:P31 wd:Q36784; wdt:P36 ?príomhchathair; wdt:P1082 ?daonra; wdt:P2046 ?achar; wdt:P242 ?léarscáil. FILTER(NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. } OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. } OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P571:Bunaíodh, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Bunaíodh ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18677875|An Normainn]]'' | [[Rouen]]<br/>''[[:d:Q41185|Caen]]'' | 29906 | 3345842 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Normandie2014 region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Blason région fr Occitanie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18678265|An Ocsatáin]]'' | [[Toulouse]] | 72724 | 6124653 | | [[Íomhá:Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18338206|Auvergne-Rhône-Alpes]]'' | [[Lyon]] | 69711 | 8205557 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Blason région fr Bourgogne-Franche-Comté.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18578267|Bourgogne-Franche-Comté]]'' | [[Dijon]]<br/>''[[:d:Q37776|Besançon]]'' | 47784 | 2802670 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Blason fr Centre-Val de Loire.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q13947|Centre-Val de Loire]]'' | [[Orléans]] | 39151 | 2587031 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Centre-Val de Loire region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[Grand Est]] | [[Strasbourg]] | 57433 | 5563378 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|128px]] | [[Guadalúip]] | ''[[:d:Q167024|Basse-Terre]]'' | 1628 | 384160 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Guadeloupe in France 2016.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|128px]] | [[Guáin na Fraince]] | [[Cayenne]] | 83534 | 293996 | 1946-03-21 | [[Íomhá:French Guiana (orthographic projection).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18677767|Hauts-de-France]]'' | [[Lille]] | 31813 | 5992194 | | [[Íomhá:Hauts-de-France region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Armoiries Réunion.svg|center|128px]] | [[La Réunion]] | ''[[:d:Q47045|Saint-Denis]]'' | 2512 | 889679 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Département 974 in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Martinique]] | ''[[:d:Q81621|Fort-de-France]]'' | 1128 | 360630 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Martinique-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|128px]] | [[Mayotte]] | ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]'' | 374 | 320901 | 1974 | [[Íomhá:Mayotte (orthographic projection).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:BlasonNouvelleAquitaine.svg|center|128px]] | [[Nouvelle-Aquitaine]] | [[Bordeaux]] | 84061 | 6150451 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Blason région fr Pays-de-la-Loire.svg|center|128px]] | [[Pays de la Loire]] | [[Naoned]] | 32082 | 3907156 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Pays de la Loire region locator map2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Blason région fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg|center|128px]] | [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] | [[Marseille]] | 31400 | 5218960 | 1970-01-11 | [[Íomhá:Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12130|an Bhriotáin]]'' | [[Rennes|Roazhon]] | 27208 | 3449370 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Bretagne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Coat of Arms of Corsica.svg|center|128px]] | [[an Chorsaic]] | [[Ajaccio]] | 8680 | 355486 | 1970-01-11 | [[Íomhá:Corsica in France 2016.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Île-de-France]] | [[Páras]] | 12012 | 12463067 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Île-de-France in France 2016.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} === Réigiúin stairiúil === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE { # VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas ?item wdt:P31 wd:Q36784; wdt:P36 ?príomhchathair; wdt:P1082 ?daonra; wdt:P2046 ?achar; wdt:P242 ?léarscáil. FILTER(EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. } OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. } OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P571:Bunaíodh, P576:Díscaoilte, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Bunaíodh ! Díscaoilte ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Blason région fr Alsace.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q22010895|Alsace]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Alsace region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Arms of Aquitaine and Guyenne.svg|center|128px]] | [[An Acatáin]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Aquitaine in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Blason fr Bourgogne.svg|center|128px]] | [[An Bhurgúin]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Bourgogne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q24082791|Auvergne]]'' | 1960-06-04 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Auvergne region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q14103|Champagne-Ardenne]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Champagne-Ardenne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | ''[[:d:Q17005|Languedoc-Roussillon]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Languedoc-Roussillon in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | | [[Midi-Pyrénées]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Midi-Pyrénées in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|center|128px]] | [[Nord-Pas-de-Calais]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Nord-Pas-de-Calais in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:BlasonPicardie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q13950|Piocardaigh]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Picardie in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Poitou-Charentes blason.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q17009|Poitou-Charentes]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Poitou-Charentes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|center|128px]] | [[Rhône-Alpes]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16961|an Normainn Uachtarach]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Haute-Normandie region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16954|an Normainn Íochtarach]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Basse-Normandie region locator map.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Réigiún na hIodáile + == : Féach [[Réigiúin na hIodáile]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?regionTypeLabel ?íomhá ?armas WHERE { VALUES ?regionType { wd:Q16110 wd:Q1710033 } # autonomous or not ?item wdt:P31 ?regionType. OPTIONAL { ?item wdt:P18 ?íomhá. ?item wdt:P94 ?armas. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, ?regionTypeLabel:Cineál, P2046:Achar, P1082:Daonra }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Cineál ! Achar ! Daonra |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Insigne Langobardiae.svg|center|128px]] | [[an Lombaird]] | réigiún san Iodáil | 23863.65 | 10067494 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Regione-Piemonte-Stemma.svg|center|128px]] | [[Píodmant]] | réigiún san Iodáil | 25387 | 4341375 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Valle d'Aosta-Stemma.svg|center|128px]] | [[Valle d'Aosta]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 3263.22 | 125666 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Coat of arms of Trentino-South Tyrol.svg|center|128px]] | [[Trentino-Tirol Theas|Trentino-An Tioróil Theas]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 13606.87 | 1072276 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Coat of Arms of Veneto.png|center|128px]] | [[Veneto]] | réigiún san Iodáil | 18345.35 | 4869830 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:CoA of Friuli-Venezia Giulia.svg|center|128px]] | [[Friuli-Venezia Giulia]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 7862.3 | 1215220 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Coat of arms of Liguria.svg|center|128px]] | [[Liguria]] | réigiún san Iodáil | 5422 | 1550640 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|center|128px]] | [[Emilia-Romagna]] | réigiún san Iodáil | 22123.09 | 4459477 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Coat of arms of Tuscany.svg|center|128px]] | [[An Tuscáin]] | réigiún san Iodáil | 22987.04 | 3729641 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Coat of arms of Marche.svg|center|128px]] | [[Marche]] | réigiún san Iodáil | 9694 | 1522608 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Lazio Coat of Arms.svg|center|128px]] | [[Lazio]] | réigiún san Iodáil | 17236 | 5720536 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Regione-Umbria-Stemma.svg|center|128px]] | [[Umbria]] | réigiún san Iodáil | 8456 | 882015 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Regione-Abruzzo-Stemma.svg|center|128px]] | [[Abruzzo]] | réigiún san Iodáil | 10831.84 | 1308451 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Regione-Campania-Stemma.svg|center|128px]] | [[Campania]] | réigiún san Iodáil | 13670.95 | 5786373 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Regione-Molise-Stemma.svg|center|128px]] | [[Molise]] | réigiún san Iodáil | 4438 | 304285 |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Coat of Arms of Apulia.svg|center|128px]] | [[Puglia]] | réigiún san Iodáil | 19365.8 | 3866174 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Regione-Basilicata-Stemma.svg|center|128px]] | [[Basilicata]] | réigiún san Iodáil | 9994.61 | 547579 |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Coat of arms of Calabria.svg|center|128px]] | [[Calabria]] | réigiún san Iodáil | 15221.9 | 1947131 |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Sardegna-Stemma.svg|center|128px]] | [[an tSairdín]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 23949 | 1628384 |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Coat of arms of Sicily.svg|center|128px]] | [[an tSicil]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 25711 | 4983478 |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na Liotuáine +-- == : Féach [[Contaetha na Liotuáine]] === Contaetha reatha + === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin' FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Íomhá }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Achar ! Daonra ! Íomhá |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Alytus]] | 5425 | 135367 | [[Íomhá:Alytus County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Kaunas]] | 8089 | 580333 | [[Íomhá:Kaunas County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Klaipėda]] | 5209 | 336104 | [[Íomhá:Klaipeda County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]] | [[Contae Marijampolė]] | 4463 | 135891 | [[Íomhá:Marijampole County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Panevėžys]] | 7881 | 211652 | [[Íomhá:Panevezys County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]] | [[Contae Tauragė]] | 4411 | 90652 | [[Íomhá:Taurage County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Telšiai]] | 4350 | 131431 | [[Íomhá:Telsiai County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]] | [[Contae Utena]] | 7201 | 125462 | [[Íomhá:Utena County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Vilnius]] | 9731 | 851346 | [[Íomhá:Vilnius County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Šiauliai]] | 8540 | 261764 | [[Íomhá:Siauliai County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q130536648|Alytus County]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q12657477|Jocių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 26 | | ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} === Contaetha agus a gcuid bardas === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin' FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P150:Bardais }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Bardais |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Alytus]] | ''[[:d:Q2069342|Lazdijai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685407|Alytus City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q669649|Druskininkai municipality]]''<br/>''[[:d:Q769940|Alytus District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351747|Varėna District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Kaunas]] | ''[[:d:Q1351768|Jonava District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q928938|Kaunas City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2015893|Birštonas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069320|Kaišiadorys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351722|Kaunas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q46786|Kėdainiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q47090|Prienai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069355|Raseiniai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Klaipėda]] | ''[[:d:Q3685409|Klaipeda City Municipality Council]]''<br/>''[[:d:Q3685410|Palanga City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q27892|Neringa]]''<br/>''[[:d:Q141132|Klaipėda District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q156560|Kretinga Municipality]]''<br/>''[[:d:Q282098|Šilutė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q219115|Skuodas District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]] | [[Contae Marijampolė]] | ''[[:d:Q1461987|Kalvarija Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461972|Kazlų Rūda Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1931377|Marijampolė Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021307|Šakiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021318|Vilkaviškis District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Panevėžys]] | ''[[:d:Q2089791|Kupiškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685412|Panevėžys City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q763504|Biržai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351758|Panevėžys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461920|Pasvalys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q766969|Rokiškis District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]] | [[Contae Tauragė]] | ''[[:d:Q2071640|Tauragė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089815|Jurbarkas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2283574|Pagėgiai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q677400|Šilalė District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Telšiai]] | ''[[:d:Q712011|Rietavas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q588916|Telšiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q404943|Plungė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q313132|Mažeikiai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]] | [[Contae Utena]] | ''[[:d:Q2558824|Visaginas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069330|Ignalina District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089785|Molėtai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089798|Utena District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q664415|Zarasai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089772|Anykščiai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Vilnius]] | ''[[:d:Q2089777|Elektrėnai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1799182|Šalčininkai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q58882|Širvintos District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1813849|Švenčionys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1987743|Trakai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q68929|Ukmergė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q118903|Vilnius District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Šiauliai]] | ''[[:d:Q134712|Šiauliai]]''<br/>''[[:d:Q1023041|Akmenė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q610133|Joniškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1387044|Kelmė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1657116|Pakruojis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1755961|Radviliškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1417346|Šiauliai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q130536648|Alytus County]]'' | |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q12657477|Jocių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]'' | |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 26 | | ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]'' | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]'' | |} {{Wikidata list end}} === Iar-chontaetha === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?tírLabel ?lonnaitheLabel ?abolishedDate WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789; # Sampla de 'Contae den Liotuáin' wdt:P576 ?abolishedDate. OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } OPTIONAL { ?item wdt:P131 ?lonnaithe. } FILTER EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],lt". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, label:Contae, P17:Tír, P131:Lonnaithe, P576:Díscaoilte }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Contae ! Tír ! Lonnaithe ! Díscaoilte |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q12648953|condáu d'Anykščiai]]'' | [[Comhlathas na Polainne - na Liotuáine]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q2981281|Brasław Voivodeship]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q12651075|Біржаўскі павет]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q12658750|condáu de Jurbarkas]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q12659218|Kaišiadorių apskritis]]'' | | | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q111980911|Kaunas County]]'' | | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q8272919|Republic of Lithuania]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]''<br/>''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q12661364|Крэтынгскі павет]]'' | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q156031|Reichskommissariat Ostland]]''<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q16457463|condáu de Kupiškis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | | 1950 |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q16471377|condáu de Rokiškis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | [[an Liotuáin]] | 1950 |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q111980971|Utenos apskritis]]'' | | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q11825689|condáu de Valkininkai]]'' | [[an Liotuáin]] | | 1940 |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q111980982|Vilnius County]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | | 1950 |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q16477303|Vėžaičių apskritis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]] | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]'' | 1919 |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q16477803|Шацкі павет]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q16478334|Širvintų apskritis]]'' | | | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q12680347|Švėkšnos apskritis]]'' | | | 1915-11-15 |} {{Wikidata list end}} l3l23sv8lv11dx2tyryv7fku47ekjml Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Gníomhaireachtaí an AE 2 121281 1306515 1304931 2026-04-05T18:41:51Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1306515 wikitext text/x-wiki == Forais / Institiúidí == : '' Féach [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]] {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?valueLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q748720. OPTIONAL { ?item wdt:P488 ?p1 } OPTIONAL { ?item wdt:P1037 ?p2 } BIND(COALESCE(?p1, ?p2) AS ?value) SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } ORDER BY (?itemLabel) | columns = number:#, P154:Lógó, label:Institiúid, P571:Bundáta, P159:Ceanncheathrú, P488:Ceannaire, P1342:Líon suíochán }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Lógó ! Institiúid ! Bundáta ! Ceanncheathrú ! Ceannaire ! Líon suíochán |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[An Chomhairle Eorpach]] | 1974-12-09 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | [[António Costa]] | 27 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Logo European Central Bank.svg|center|128px]] | [[Banc Ceannais Eorpach]] | 1998-06-01 | [[Frankfurt]] | [[Christine Lagarde]] | |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Council of the EU and European Council.svg|center|128px]] | [[Comhairle an Aontais Eorpaigh]] | 1957 | ''[[:d:Q1375164|Europa building]]'' | ''[[:d:Q115639092|Thérèse Blanchet]]'' | 27 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Official Emblem of the Court of Justice of the European Union (type 2).svg|center|128px]] | [[Cúirt Bhreithiúnais an Aontais Eorpaigh|Cúirt Bhreithiúnais Eorpach]] | 1952 | ''[[:d:Q20971786|Palais de la Cour de Justice]]'' | ''[[:d:Q917096|Koen Lenaerts]]'' | |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:ECA-logo.svg|center|128px]] | [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]] | 1977-10-18 | [[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]] | | |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:European Parliament logo.svg|center|128px]] | [[Parlaimint na hEorpa]] | 1957-03-25 | ''[[:d:Q2423937|Suíomh Pharlaimint na hEorpa i Strasbourg]]'' | [[Roberta Metsola|Roberta Metsola Tedesco Triccas]] | 720 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:European Commission.svg|center|128px]] | [[an Coimisiún Eorpach]] | 1958-01-01 | ''[[:d:Q239|Cathair na Bruiséile]]'' | [[Ursula von der Leyen]] | 27 |} {{Wikidata list end}} == Gníomhaireachtaí == : Féach [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] ?bunDáta ?tírLabel ?lógó | columns = number:#, P154:Lógó, label:Gníomhaireacht, P17:Tír, P571:Bundáta {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?labelEn ?labelGa WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q112827555. ?item rdfs:label ?labelEn filter (lang(?labelEn) = "en"). ?item rdfs:label ?labelGa filter (lang(?labelGa) = "ga"). #OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunDáta. } #OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } #OPTIONAL { ?item wdt:P154 ?lógó. } FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } #SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". #} } ORDER BY (?itemLabel) | columns = ?labelEn:Agency, ?labelGa:Gníomhaireacht }} {| class='wikitable sortable' ! Agency ! Gníomhaireacht |- | European Institute for Gender Equality | Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne |- | European Union Agency for Fundamental Rights | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha |- | European Chemicals Agency | Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán |- | European Food Safety Authority | An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia |- | European Agency for Safety and Health at Work | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair |- | European Environment Agency | Gníomhaireacht Chomhshaoil Eorpach |- | Translation Centre for the Bodies of the European Union | Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Railways | Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh |- | European Training Foundation | an Foras Oiliúna na hEorpa |- | European Union Agency for the Cooperation of Energy Regulators | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh |- | European Securities and Markets Authority | An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí |- | European Banking Authority | An tÚdarás Baincéireachta Eorpach |- | European Union Intellectual Property Office | Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpach |- | European Union Agency for the Operational Management of Large-Scale IT Systems in the Area of Freedom, Security and Justice | Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais |- | Single Resolution Board | Bord Réitigh Aonair |- | European Border and Coast Guard Agency | Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta |- | European Union Agency for the Space Programme | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis |- | European Union Agency for Criminal Justice Cooperation | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil |- | European Centre for the Development of Professional Training | an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna |- | European Medicines Agency | Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach |- | European Fisheries Control Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach |- | Europol | Europol |- | European Labour Authority | An tÚdarás Eorpach Saothair |- | Agency for Support for BEREC | Gníomhaireacht Tacaíochta BEREC |- | Anti-Money Laundering Authority | An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid |- | European Centre for Disease Prevention and Control | An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar |- | European Maritime Safety Agency | Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí |- | European Institute of Innovation and Technology | an Institiúid Eorpach um Nuálaíocht agus Teicneolaíocht |- | European Union Agency for Cybersecurity | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil |- | European Union Drugs Agency | Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh |- | European Union Agency for Asylum | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann |- | European Union Agency for Law Enforcement Training | Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí |- | European Foundation for the Improvement of Living and Working Conditions | Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú |- | Community Plant Variety Office | Oifig an Chomhphobail maidir le Cineálacha Plandaí |- | European Insurance and Occupational Pensions Authority | An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde |} {{Wikidata list end}} hkg4rvuj7ij3kd0ouu026mnrh90ecjp Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell 0 121731 1306526 1306238 2026-04-05T19:52:03Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306526 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar |nom=Foclóir Breatnais – Gaeilge |titol_original=Geiriadur Cymraeg – Gwyddeleg }} Is é [[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|'''''Foclóir Breatnais–Gaeilge''''']] [[Joe Mitchell]] an chéad fhoclóir cuimsitheach [[An Bhreatnais|Breatnais]]–[[An Ghaeilge|Gaeilge]] dar cuireadh i gcló riamh. Thiomsaigh an Mistéalach é in [[Aberystwyth]] don chuid is mó agus bhí an [[Diarmuid Johnson|Dr Diarmuid Johnson]] mar eagarthóir comhairleach air. Is í bean an Mhistéalaigh a eagarthóir neamhoifigiúil.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-fhocloir-breatnaise-gaeilge-le-foilsiu/|teideal=An chéad fhoclóir Breatnaise-Gaeilge le foilsiú|dáta=2017-11-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-18}}</ref><ref name=":2" /><ref>{{Luaigh foilseachán|url=http://www.beo.ie/alt-gaeltacht-aberystwyth-agus-focloir-nua.aspx|author=[[Diarmuid Johnson]]|title=Gaeltacht Aberystwyth agus Foclóir Nua|journal=[[Beo!]]|issue=Eagrán 150|month=Deireadh Fómhair|year=2013}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Diarmuid Johnson]]|pages=lgh 43-45|publisher=[[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]]|title=[[Seacht dTír Seacht dTeanga]]|date=2021}}</ref> [[Íomhá:Aberystwyth Promenade - geograph.org.uk - 5612456.jpg|mion|[[Aberystwyth]]]] Tá tuairim is 14,000 focal sa saothar agus deir an t-údar go bhfuil na focail "is coitianta sa Bhreatnais ann chomh maith le roinnt focal liteartha agus focail chanúnacha," mar aon le treoir i nGaeilge maidir le hathruithe tosaigh na Breatnaise, agus treoir i mBreatnais ar ghramadach na Gaeilge. Cuireadh an nodaireacht chéanna i bhfeidhm ann is atá le feiceáil i bhfoclóir Béarla–Gaeilge [[Tomás de Bhaldraithe|de Bhaldraithe]].<ref name=":0" /><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/dha-ais-dfhoghlaimeoiri-breatnaise-ar-fail-do-na-gaeil/|teideal=Dhá áis d'fhoghlaimeoirí Breatnaise ar fáil do na Gaeil|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2019-02-26|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-18|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124084305/https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/dha-ais-dfhoghlaimeoiri-breatnaise-ar-fail-do-na-gaeil/}}</ref> Ceadaíodh foclóir [[Geraint Lewis]], foclóir [[Niall Ó Dónaill|Néill Uí Dhónaill]], agus go leor foinsí eile.<ref name=":2" /> == Stair == Roimh fhoilsiú na foclóra seo ní raibh dá leithéid ar fáil ach [[Lexicelt]] (áis foghlama le ceachtanna agus samplaí fuaime atá ar fáil ar líne saor in aisce) agus an gluais Breatnais–Gaeilge in ''Dysgu Gwyddeleg'' leis an [[Ian Hughes|Dr Ian Hughes]], ar athleagan é de ''Learning Irish'' le [[Mícheál Ó Siadhail]].<ref name=":2" /> Chaith an Mistéalach breis agus fiche bliain ag obair ar an bhfoclóir.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://parallel.cymru/joe-mitchell-creur-geiriadur-cymraeg-gwyddeleg-cyntaf/|teideal=Joe Mitchell: Creu’r geiriadur Cymraeg-Gwyddeleg cyntaf / Creating the first Welsh-Irish dictionary|dáta=2018-10-06|language=as [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Bhreatnais|Breatnais]] ⁊ [[An Béarla|Béarla]]|work=[[Parallel.cymru]]|dátarochtana=2025-11-18}}</ref> Is í an easpa acmhainní foghlamtha a bhí ar fáil do lucht labhartha na Breatnaise agus é féin ag tabhairt faoin nGaeilge a spreag é cromadh ar an foclóir seo a chur i dtoll a chéile an chéad lá.<ref name=":0" /><ref name=":2" /> Seoladh an leabhar i mbialann Medinas in Aberystwyth sa bhliain 2017.<ref name=":2" /> Bhí trácht ann ar an foclóir a chur in oiriúint don idirlíon.<ref name=":2" /> Tá an leabhar ar fáil le ceannach ar líne agus i siopaí sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]] agus in [[Éire|Éirinn]] amhail [[Llyfrau Ystwyth Books]], Siopa Leabhar [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] agus an [[An Ceathrú Póilí|Ceathrú Póilí]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> ==Féach freisin== * [[Lexicelt]] * [[Foclóir Gaeilge–Briotáinis Andouard ⁊ Uí Chiosáin|''Foclóir Gaeilge–Briotáinis'']] [[Loeiz Andouard|Andouard]] ⁊ [[Éamon Ó Ciosáin (fear léinn)|Uí Chiosáin]] * [[Foclóirí Gaeilge#Foclóirí Gaeilge agus teangacha Ceilteacha eile|Foclóirí na Gaeilge]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://web.archive.org/web/20210729173252/http://www.geiriadurgwyddeleg.com/ga.php geiriadurgwyddeleg.com] <small>(sa chartlann)</small> * [http://www.lexicelt.org/info.aspx?cchptr=0&lang=cy-G-ga Lexicelt] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Focloir BreatnaisGaeilge Joe Mitchell}} [[Catagóir:Foclóirí Gaeilge|Breatnais Gaeilge]] [[Catagóir:Foclóirí Breatnaise|*]] [[Catagóir:Foclóirí idircheilteacha|Breatnais Gaeilge]] [[Catagóir:An_Bhreatnais|*]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2017]] [[Catagóir:Foghlaim na Breatnaise|*]] [[Catagóir:Tograí idircheilteacha]] rrn3suagsz7fugmyfw5slv00psbhu47 EuroMillions 0 122046 1306514 1293485 2026-04-05T18:16:58Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1306514 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:EuroMillions tickets.jpg|mion|''[[EuroMillions]]''|220x220px]] [[Íomhá:Euromillions map.svg|mion|220x220px]] Is crannchur san Eoraip é an '''EuroMillions''', a bunaíodh sa bhliain 2004 ag an Française des Jeux na Fraince, Loterías y Apuestas del Estado na Spáinne, agus Grúpa Camelot na Ríochta Aontaithe. Tá 9 tír rannpháirteach ann (in 2025): an Ostair, an Bheilg, an Fhrainc, Éire, Lucsamburg, an Phortaingéil, an Spáinn, an Eilvéis agus an Ríocht Aontaithe. Le bua a fháil sa phríomhchiste (an "jackpot"), caithfidh 7 uimhir cheart a bheith agat: 5 phríomhuimhir (ó 1 go 50) agus 2 "réalta" (ó 1 go 12). Tarlaíonn na tarraingtí gach Máirt agus Aoine ag thart ar 20:05 (am in Éirinn) i bPáras. Cosnaíonn ticéad €2.50 (nó £2.50 sa RA).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.lottery.ie/ga/draw-games/euromillions|teideal=Play EuroMillions Online {{!}} Irish National Lottery|language=ga|work=www.lottery.ie|dátarochtana=2025-12-18}}</ref> Sa bhliain 2025, tá an phríomhchiste ar a uasmhéid ag €250 milliún. Tá seans 76,000,000/1 ag gach éinne an ''Euromillions'' a bhaint. == Buaiteoirí in Éirinn == Bhain Dolores McNamara ó Luimneach an crannchur sa bhliain 2005 - bhuaigh sí €115,436,126. "Ní túisce go raibh an bua fógartha ach go raibh an chonairt ag tarraingt ar Gharraí Eoin sa tóir ar scéalta suaracha faoina saol pearsanta. B’éigean d’aturnae Dolores, David Sweeney, impí ar na meáin “spás” a thabhairt di - agus rinne siad amhlaidh. Tugadh spás suntasach di ar gach príomhleathanach tablóideach agus bhí iriseoirí ag baint na sála dá chéile ag iarraidh an focal is tarcaisní ina bpluca a chaitheamh léi."<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-an-saru-priobhaide-ag-eiri-nios-coitianta-in-eirin.aspx|teideal=An sárú príobháide ag éirí níos coitianta in Éirinn|údar=Breandán Delap|dáta=2006|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2025-12-18}}</ref> Sa bhliain 2025 dhíol siopa i gCorcaigh céad pota óir EuroMillions ar fiú EUR 250 milliún é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/daithi-o-se-da-mbuafainn-250m-ni-bheadh-a-fhios-agat-go-deo/a2022483003.html|teideal=Dá mbuafainn €250m, ní bheadh a fhios agat go deo! (ar archive.ph, saor in aisce)|údar=Dáithí Ó Sé|dáta=2025|dátarochtana=2026-01-01|archivedate=2025-12-18|archiveurl=https://archive.today/20251218000304/https://www.independent.ie/seachtain/daithi-o-se-da-mbuafainn-250m-ni-bheadh-a-fhios-agat-go-deo/a2022483003.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/daithi-o-se-da-mbuafainn-250m-ni-bheadh-a-fhios-agat-go-deo/a2022483003.html|teideal=Dá mbuafainn €250m, ní bheadh a fhios agat go deo!|údar=Dáithí Ó Sé|dáta=2025-06-25|language=ga-IE|work=www.independent.ie|dátarochtana=2025-12-18}}</ref> == Conspóidí == == Féach freisin == * [[An Crannchur Náisiúnta]] * [[Scuabgheall Ospidéil na hÉireann (carthanas)]] * [[Cearrbhachas in Éirinn]] * [[Údarás Rialála Cearrbhachais na hÉireann]]<ref>Béárla: ''Gambling Regulatory Authority of Ireland''</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.lottery.ie/ga/ Suíomh oifigiúil] * [https://www.irishlottoresults.co.uk/ Irish Lotto Results]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{síol}} [[Catagóir:Cearrbhachas]] [[Catagóir:Crannchuir]] p4i86jl1j1fwynizc3enirmikw0jd0p Féile Tonnta 0 122671 1306546 1295903 2026-04-06T00:44:42Z TGcoa 21229 1306546 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Is féile í '''Féile Tonnta''' a bhíonn ann i g[[Cathair na Gaillimhe]], i dtús na bliana. Ag Tonnta, déantar ceiliúradh ar an nGaeilge mar chuid bheo, chruthaitheach, agus fháilteach den saol sa chathair. Bíonn clár éagsúil de cheol, ealaín, [[folláine]], scéalaíocht, ceardlanna, imeachtaí go déanach san oíche, agus eispéiris don teaghlach, cuid acu ar fáil trí Ghaeilge agus cuid eile go dátheangach. Eagraítear imeachtaí i gcomhpháirtíocht le h[[IMRAM]]; agus sheinn Pádraig Jack ann sa bhliain [[2026]]. == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Tonnta}} [[Catagóir:Féilte Éireannacha]] [[Catagóir:Cultúr na Gaillimhe]] [[Catagóir:Féilte ceoil]] [[Catagóir:Féilte Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] eg32a4qaulflq9ukxs07q01q4disccb Foclóir téarmaí luibheolaíochta 0 123407 1306473 1306436 2026-04-05T13:23:06Z Ériugena 188 /* A */ 1306473 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> * '''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla):aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair). *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla). Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|100px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla) :aidiacht, i gcruth péire <ref>[https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/ pear-shaped]</ref> ==S== *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} 1m2qawkjnx66grfyqqx7sa8dqv79efo 1306474 1306473 2026-04-05T13:33:21Z Ériugena 188 1306474 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> * '''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla):aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair). *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla). Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious''), Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|100px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla) :aidiacht, i gcruth péire <ref>[https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/ pear-shaped]</ref> ==S== *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} czp40rx7e6wprvkfkfvwvrzga2tzx0g 1306475 1306474 2026-04-05T13:42:19Z Ériugena 188 1306475 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> * '''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla):aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair). *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla). Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious''), Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore''as Béarla). An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|100px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla) :aidiacht, i gcruth péire <ref>[https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/ pear-shaped]</ref> ==S== *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} arksh105t2ndine7wad00hkrajx39o1 1306476 1306475 2026-04-05T13:58:30Z Ériugena 188 /* H */ 1306476 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> * '''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla):aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair). *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla). Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious''), Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore''as Béarla). An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|100px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'') Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla) :aidiacht, i gcruth péire <ref>[https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/ pear-shaped]</ref> ==S== *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} ag8usxu9gd9chkm0ds3nvbyy1rueaks 1306477 1306476 2026-04-05T14:40:11Z Ériugena 188 /* M */ 1306477 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> * '''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla):aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair). *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla). Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious''), Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore''as Béarla). An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|100px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'') Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla) :aidiacht, i gcruth péire <ref>[https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/ pear-shaped]</ref> ==S== *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} 8vs6ymbc1wn28r1gx7dzvjilub4pb00 Eddie Brock: Carnage 0 123631 1306551 1301988 2026-04-06T01:43:52Z ~2026-21095-27 73361 1306551 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Eddie Brock: Carnage''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtair [[Eddie Brock]] agus [[Carnage]]. Thosaigh an tsraith —scríofa ag [[Charles Soule]] agus léirithe ag Jesús Saiz agus Juanan Ramirez—ar an 12 Feabhra 2025, agus tháinig deireadh léi ar an 12 Samhain 2025. == Eagráin == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eagrán !! Dáta foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || 12 Feabhra 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #1 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121332/eddie_brock_carnage_2025_1 |dáta=12 Feabhra 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || 19 Márta 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #2 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121333/eddie_brock_carnage_2025_2 |dáta=19 Márta 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || 23 Aibreán 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #3 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121334/eddie_brock_carnage_2025_3 |dáta=23 Aibreán 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || 28 Bealtaine 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #4 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121335/eddie_brock_carnage_2025_4 |dáta=28 Bealtaine 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || 11 Meitheamh 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #5 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121336/eddie_brock_carnage_2025_5 |dáta=11 Meitheamh 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || 16 Iúil 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #6 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121337/eddie_brock_carnage_2025_6 |dáta=16 Iúil 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #7 || 13 Lúnasa 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #7 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121338/eddie_brock_carnage_2025_7 |dáta=13 Lúnasa 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || 10 Meán Fómhair 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #8 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121339/eddie_brock_carnage_2025_8 |dáta=10 Meán Fómhair 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || 8 Deireadh Fómhair 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #9 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121340/eddie_brock_carnage_2025_9 |dáta=8 Deireadh Fómhair 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || 12 Samhain 2025 || <ref>{{Cite web |teideal=''Eddie Brock: Carnage'' (2025) #10 |url=https://www.marvel.com/comics/issue/121341/eddie_brock_carnage_2025_10 |dáta=12 Samhain 2025 |website=[[Marvel.com]] |publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/42317/eddie_brock_carnage_2025_present ''Eddie Brock: Carnage''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Venom}} [[Catagóir:Carnage]] m4glc9jjvzjozoos86qmxi6k9u7skxd Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair 0 123764 1306553 1301897 2026-04-06T01:44:35Z ~2026-21095-27 73361 1306553 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair''''' (''Spider-Man Noir: An Gwen Stacy Gnóthaí''), foilsithe ag [[Marvel Comics]], atá bunaithe ar an gcarachtar [[Spider-Man Noir]] agus [[Gwen Stacy]]. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag [[Erik Larsen]] agus léirithe ag [[Andrea Broccardo]]—ón 1 Deireadh Fómhair, [[2025]] go dtí an 11 Feabhra, [[2026]] breis is ceithre eagrán, agus fuair sé fáilte dhearfach ó chriticeoirí.<ref>{{Cite magazine|date=1 Deireadh Fómhair 2025|last=Jennings|first=Collier|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/spider-man-noir-1-the-gwen-stacy-affair|title=''Spider-Man Noir'' #1 hits the ground running|magazine=AIPT Comics|access-date=1 Deireadh Fómhair 2025}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=6 Deireadh Fómhair 2025|last=Davis|first=Henry|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/spider-man-noir-1-the-gwen-stacy-affair|title=''Spider-Man Noir'' #1: The Gwen Stacy Affair|magazine=Comic Watch|access-date=6 Deireadh Fómhair 2025}}</ref><ref>{{Cite magazine|date=21 Feabhra 2026|last=Cullen|first=Ian|url=https://www.scifipulse.net/in-review-spider-man-noir-2025-5-of-5-the-dark-mirror-is-shattered|title=In Review: ''Spider-Man Noir'' (2025–) #5 (of 5) The Dark Mirror is Shattered!|magazine=SciFiPulse.net|access-date=21 Feabhra 2026}}</ref> ==Eisiúintí== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Cuid I" || 1 Deireadh Fómhair [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair'' #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/128927/spider-man_noir_2025_1|access-date=1 Deireadh Fómhair 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Cuid II" || 12 Samhain 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair'' #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/128928/spider-man_noir_2025_2|access-date=12 Samhain 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Cuid III" || 3 Nollaig 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair'' #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/128929/spider-man_noir_2025_3|access-date=3 Nollaig 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Cuid IV" || 7 Eanáir [[2026]] || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair'' #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/128930/spider-man_noir_2025_4|access-date=7 Eanáir 2026|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Cuid V" || 11 Feabhra 2026 || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair'' #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/128931/spider-man_noir_2025_5|access-date=11 Feabhra 2026|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ==Eagráin bhailithe== {| class="wikitable sortable" width=98% |- ! Teideal ! style="width: 4em;" |Blianta clúdaithe ! Ábhar bailithe ! Formáid ! Leathanaigh ! Scaoilte ! class="unsortable" style="width: 8em;" | ISBN |- | '''''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair''''' | 2026 | ''Spider-Man Noir'' (iml. 3) #1–5 | TPB | 120 | 2 Meitheamh 2026 | {{ISBNT|978-1-3029-6717-8}} |} ==Féach freisin== * ''[[Spider-Man: Noir]]'' * ''[[Spider-Man Noir: Eyes Without a Face]]'' * ''[[Spider-Man Noir: Twilight in Babylon]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/44247/spiderman_noir_2025_present ''Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair''] ag ''[[Marvel.com]]'' {{Spider-Man Noir}} {{Gwen Stacy}} [[Catagóir:Spider-Man Noir]] [[Catagóir:Gwen Stacy]] [[Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)]] 1k32n8iq8xcgbeoyq319sqo5dnuokz3 Spider-Man Noir: Eyes Without a Face 0 123868 1306554 1301898 2026-04-06T01:44:57Z ~2026-21095-27 73361 1306554 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Marvel Noir: Spider-Man – Eyes Without a Face''''', bailithe mar '''''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face''''', é foilsithe ag [[Marvel Comics]], atá bunaithe ar an gcarachtar [[Spider-Man Noir]], [[Robbie Robertson]], agus [[Felicia Hardy]], foilsithe idir 3 Nollaig, [[2009]] agus 3 Márta, [[2010]]. ==Eisiúintí== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Timpeall Meán Oíche" || 3 Nollaig, [[2009]] || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/26434/spider-man_noir_eyes_without_a_face_2009_1|access-date=3 Nollaig 2009|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Ceol Oíche" || 6 Eanáir, [[2010]] || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30526/spider-man_noir_eyes_without_a_face_2009_2|access-date=6 Eanáir 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Gormacha san Oíche" || 3 Feabhra, 2010 || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/26436/spider-man_noir_eyes_without_a_face_2009_3|access-date=3 Feabhra 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Oíche Gan Chríoch" || 3 Márta 2010 || <ref>{{cite magazine|title=''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30528/spider-man_noir_eyes_without_a_face_2009_4|access-date=3 Márta 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ==Eagráin bhailithe== {| class="wikitable sortable" width=98% |- ! Teideal ! style="width: 4em;" |Blianta clúdaithe ! Ábhar bailithe ! Formáid ! Leathanaigh ! Scaoilte ! class="unsortable" style="width: 8em;" | ISBN |- | '''''Spider-Man: Noir – An Bailiúchán Iomlán''''' | rowspan="2" | 2008–2018 | rowspan="2" | ''[[Spider-Man: Noir]]'' #1–4, ''Spider-Man Noir: Eyes Without A Face'' #1–4, ''[[Edge of Spider-Verse]]'' (2014) #1, ''Spider-Geddon: Spider-Man Noir Video Comic'', ábhar ó ''Spider-Verse Team-Up'' | rowspan="2" | TPB | rowspan="2" | 264 | 28 Bealtaine 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1958-0}} |- | '''''Spider-Man: Noir – Hard-Boiled Origins''''' | 22 Iúil 2025 | {{ISBNT|978-1-3029-6287-6}} |- |- | rowspan="2" | '''''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face''''' | rowspan="2" | 2010 | rowspan="2" | ''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face'' #1–4 | HC | rowspan="2" | 112 | 15 Meitheamh 2010 | {{ISBNT|978-0-7851-4444-1}} |- | TPB | 15 Nollaig 2010 | {{ISBNT|978-0-7851-4450-2}} |} ==I meáin eile== Tá leagan ''[[Marvel Noir]]'' de [[Robbie Robertson]] agus [[Felicia Hardy]], le feiceáil sa tsraith teilifíse ''[[Spider-Noir]]'', á léiriú ag [[Lamorne Morris]] agus [[Li Jun Li]], ina mbeidh [[Nicolas Cage]] ag léiriú [[Ben Reilly]] mar Spider-Man Noir.<ref>{{Cite magazine|last=Breznican|first=Anthony|date=10 Feabhra 2026|title=Exclusive: How ''Spider-Noir'' Refashioned Marvel Lore Into a 1930s Gumshoe Flick|url=https://www.esquire.com/entertainment/tv/a70288166/spider-noir-spider-verse-color-transformation-explained-exclusive|url-access=limited|archive-url=https://web.archive.org/web/20260210200513/https://www.esquire.com/entertainment/tv/a70288166/spider-noir-spider-verse-color-transformation-explained-exclusive/|archive-date=10 Feabhra 2026|access-date=10 Feabhra 2026|website=[[Esquire (magazine)|Esquire]]}}</ref> ==Féach freisin== * ''[[Spider-Man: Noir]]'' * ''[[Spider-Man Noir: Twilight in Babylon]]'' * ''[[Spider-Man Noir: The Gwen Stacy Affair]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/8304/spiderman_noir_eyes_without_a_face_2009_2010 ''Spider-Man Noir: Eyes Without a Face''] ag ''[[Marvel.com]]'' {{Spider-Man Noir}} [[Catagóir:Spider-Man Noir]] [[Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)]] tnjtw6j0qbttjzuqlw86b885fcz0on4 The Amazing Spider-Man: Torn 0 123892 1306552 1301909 2026-04-06T01:44:10Z ~2026-21095-27 73361 1306552 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''The Amazing Spider-Man: Torn''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], agus bunaithe ar na carachtair [[Spider-Man|Peter Parker / Spider-Man]], [[Gwen Stacy]] agus [[Mary Jane Watson]]. Foilsíodh an tsraith —scríofa go príomha ag [[J. Michael Straczynski]] agus léirithe ag [[Pere Pérez]]—ó 8 Deireadh Fómhair [[2025]] go dtí 11 Feabhra [[2026]] thar is cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{Cite magazine|last=Burdette|first=Chad|date=10 Samhain 2025|title=Spidey’s Heart Is Bent By Two Of The Greatest Women Of The Marvel Universe in ''The Amazing Spider-Man: Torn'' #2|url=https://comic-watch.com/news/spideys-heart-is-bent-by-two-of-the-greatest-women-in-the-marvel-universe-in-the-amazing-spider-man-torn-2|access-date=10 Samhain 2025|website=Comic Watch}}</ref><ref>{{Cite magazine|last=Gill|first=Prub|date=15 Feabhra 2026|title=Review: Heartbreak & Spiderwebs: ''Amazing Spider-Man Torn'' #5|url=https://comicbookclique.com/majorreviews/amazingspidermantorn5|access-date=15 Feabhra 2026|website=Comic Book Clique}}</ref> == Eagráin == {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eagrán !! Dáta foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || 8 Deireadh Fómhair [[2025]] ||<ref>{{Cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man: Torn'' #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/124710/amazing_spider-man_torn_2025_1|date=8 Deireadh Fómhair 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || 12 Samhain 2025 ||<ref>{{Cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man: Torn'' #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/124711/amazing_spider-man_torn_2025_2|date=12 Samhain 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || 17 Nollaig 2025 ||<ref>{{Cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man: Torn'' #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/124713/amazing_spider-man_torn_2025_4|date=17 Nollaig 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || 14 Eanáir [[2026]] ||<ref>{{Cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man: Torn'' #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/124713/amazing_spider-man_torn_2025_4|date=14 Eanáir 2026|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || 11 Feabhra 2026 ||<ref>{{Cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man: Torn'' #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/124714/amazing_spider-man_torn_2025_5|date=11 Feabhra 2026|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ==Eagráin bhailithe== {| class="wikitable sortable" width=98% |- ! Teideal ! style="width: 4em;" |Blianta clúdaithe ! Ábhar bailithe ! Formáid ! Leathanaigh ! Scaoilte ! class="unsortable" style="width: 8em;" | ISBN |- | '''''The Amazing Spider-Man: Torn''''' | 2026 | ''The Amazing Spider-Man: Torn'' #1–5 | TPB | 120 | 7 Iúil 2026 | {{ISBNT|978-1-3029-6472-6}} |} == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/43166/amazing_spiderman_torn_2025_present ''The Amazing Spider-Man: Torn''] ag ''[[Marvel.com]]'' {{Spider-Man}} {{Mary Jane}} {{Gwen Stacy}} [[Catagóir:Spider-Man]] [[Catagóir:Mary Jane]] [[Catagóir:Gwen Stacy]] [[Catagóir:Sárlaochra (cothabhála)]] k2nzdkhpszdx1iojuit227jvjta7g9l Spider-Man/Deadpool 0 123913 1306550 1301371 2026-04-06T01:41:33Z ~2026-21095-27 73361 1306550 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Spider-Man/Deadpool''''' é foilsithe ag [[Marvel Comics]] do trí eagrán déag scríofa ag [[Joe Kelly]], [[Scott Aukerman]], [[Gerry Duggan]], [[Penn Jillette]], [[Paul Scheer]], Nick Giovannetti, Elliot Kalan, Josh Corin, agus [[Robbie Thompson]] agus léirithe ag [[Ed McGuinness]], [[Reilly Brown]], [[Scott Koblish]], [[Todd Nauck]], agus [[Chris Bachalo]], atá bunaithe ar an carachtair [[Spider-Man]] agus [[Deadpool]]. Fuair ​​an tsraith léirmheasanna dearfacha ó chriticeoirí.<ref>{{cite magazine|last=DeBlieck|first=Augie|url=https://comicbook.com/news/pipeline-1041-two-wise-cracking-quipsters-spider-man-deadpool|title=Pipeline #1041: Two Wise-Cracking Quipsters, ''Spider-Man/Deadpool''|date=20 Feabhra 2018|website=[[ComicBook.com]]|access-date=20 Feabhra 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Clements|first=Brian|url=https://aiptcomics.com/2019/07/10/spider-man-deadpool-vol-9-eventpool-review|title=''Spider-Man/Deadpool'' Vol. 3: ''Itsy Bitsy'' review: Quips, thwips and chips|date=27 Meán Fómhair 2017|website=AIPT Comics|access-date=27 Meán Fómhair 2017}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Brooke|first=David|url=https://aiptcomics.com/2018/04/11/spider-man-deadpool-vol-5-arms-race-review-cant-we-all-just-get-along|title=''Spider-Man/Deadpool'' Vol. 5: ''Arms Race'' review: Can’t we all just get along?|date=11 Aibreán 2018|website=AIPT Comics|access-date=11 Aibreán 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Brooke|first=David|url=https://aiptcomics.com/2018/07/18/spider-man-deadpool-vol-6-wlmd-review-break-the-fourth-wall-with-this-hilarious-book|title=''Spider-Man/Deadpool'' Vol. 6: ''WLMD'' review: Break the fourth wall with this hilarious book|date=18 Iúil 2018|website=AIPT Comics|access-date=18 Iúil 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Hollingsworth|first=Forrest|url=https://aiptcomics.com/2018/11/28/spider-man-deadpool-vol-7-my-two-dads-review-three-things-these-two-dads-are-very-good-at|title=''Spider-Man/Deadpool'' Vol. 7: ''My Two Dads'' Review: Three things these two dads are very good at|date=28 Samhain 2018|website=AIPT Comics|access-date=28 Samhain 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Brooke|first=David|url=https://aiptcomics.com/2019/07/10/spider-man-deadpool-vol-9-eventpool-review|title=''Spider-Man/Deadpool'' Vol. 9: ''Eventpool'' Review|date=10 Iúil 2019|website=AIPT Comics|access-date=10 Iúil 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/interview-spider-man-deadpool-slapstick|title=Spider-Man & Deadpool Go Full Slapstick (And That's No Joke)|date=30 Meitheamh 2017|website=[[Comic Book Resources|CBR]]|access-date=30 Meitheamh 2017}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Kebblewhite|first=Chris|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/spider-man-and-deadpool-25-review|title=Review: Spider-Man and Deadpool (and Fake Deadpool) #25 (''Arms Race'' Part 3)|date=11 Aibreán 2018|website=Comic Watch|access-date=11 Aibreán 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Terror|first=Jude|url=https://bleedingcool.com/comics/mapping-out-a-road-trip-for-next-weeks-spider-man-deadpool-41|title=Mapping Out a Road Trip for Next Week's ''Spider-Man/Deadpool'' #41|date=10 Samhain 2018|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=10 Samhain 2018}}</ref> ==Eagráin bhailithe== {| class="wikitable sortable" |- !# ! Teideal ! Ábhar bailithe ! class="unsortable" | Formáid ! Leathanaigh ! Scaoilte ! class="unsortable" style="width: 10em;" | ISBN |- | 0 | '''''[[Don't Call It A Team-Up]]''''' | ''[[Deadpool (greannáin)|Deadpool]]'' (1997) #11, ''[[Cable & Deadpool]]'' #24, ''[[Amazing Spider-Man]]'' (1963) #611, ''Deadpool'' (2008) #19–21, ''[[Avenging Spider-Man]]'' #12–13, ''Deadpool'' (2012) #10, ''Deadpool Annual'' #2 | TPB | 272 | 24 Bealtaine 2016 | {{ISBNT|978-1-3029-0084-7}} |- | 1 | '''''[[Isn't It Bromantic?]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #1–5, #8 | TPB | 136 | 13 Meán Fómhair 2016 | {{ISBNT|978-0-7851-9786-7}} |- | 2 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: Side Pieces|Side Pieces]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #1.MU, #6–7, #11–12 | TPB | 120 | 20 Meitheamh 2017 | {{ISBNT|978-0-7851-9992-2}} |- | 3 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: Itsy Bitsy|Itsy Bitsy]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #9–10, #13–14, #17–18 | TPB | 136 | 3 Deireadh Fómhair 2017 | {{ISBNT|978-0-7851-9787-4}} |- | 4 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: Serious Business|Serious Business]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #19–22 | TPB | 112 | 16 Ean 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-0806-5}} |- | 5 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: Arms Race|Rás na nArm]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #23–28 | TPB | 112 | 24 Aibreán 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-1047-1}} |- | 6 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: WLMD|WLMD]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #29–33 | TPB | 136 | 31 Iúil 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-1048-8}} |- | 7 | '''''[[Spider-Man/Deadpool: My Two Dads|My Two Dads]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #34–39 | TPB | 136 | 11 Nollaig 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-1049-5}} |- | 8 | '''''[[Road Trip (Spider-Man/Deadpool)|Road Trip]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #40–45 | TPB | 136 | 26 Márta 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1112-6}} |- | 9 | '''''[[Eventpool]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #46–50 | TPB | 112 | 23 Iúil 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1463-9}} |- ! stíl="dath-chúlra: liath éadrom;"| | '''''Spider-Man/Deadpool le Joe Kelly & Ed McGuinness''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #1–5, {{gan timfhilleadh|#8–10,}} #13–14, #17–18 | TPB | 264 | 20 Márta 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-0372-5}} |- ! colspan="8" style="background-color: silver;" |Bailiúcháin Eipiciúla na Ré Nua-Aimseartha |- | 1 | '''''[[Isn't It Bromantic?]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #1–14, #17–18, #1.MU | TPB | 400 | 31 Deireadh Fómhair 2023 | {{ISBNT|978-1-3029-5164-1}} |- | 2 | '''''[[Til Death Do Us]]''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #15–16, #19–32; ''Deadpool'' (2015) {{gan fillte|#28–29;}} ''Deadpool agus na Meirgigh ar son Airgid'' #9–10 | TPB | 440 | 3 Meán Fómhair 2024 | {{ISBNT|978-1-3029-5983-8}} |- ! colspan="8" style="background-color: silver;" |Omnibusanna Paperback, arna dtáirgeadh ag Panini UK, don mhargadh AE |- | 1 | '''''Omnibus Spider-Man/Deadpool''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #1–18 | Omnibus TPB | 396 | 1 Meitheamh 2022 | {{ISBNT|978-1-8049-1031-3}} |- | 2 | '''''Omnibus Spider-Man/Deadpool''''' | ''Spider-Man/Deadpool'' #19–33 | Omnibus TPB | 356 | 1 Meitheamh 2023 | {{ISBNT|978-1-8049-1031-3}} |} ==Tagairtí== {{reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/19679/spider-mandeadpool_2016_-_present ''Spider-Man/Deadpool''] ag ''[[Marvel.com]]'' {{Spider-Man}} {{Deadpool}} [[Catagóir:Spider-Man]] [[Catagóir:Deadpool]] a9damnmnh2wnasxootg3sdzoolk73n2 Mystique (carachtar) 0 124350 1306525 1305408 2026-04-05T19:41:10Z ~2026-16722-18 72895 1306525 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} [[Íomhá:Cosplay of Mystique DragonCon 2011.jpg|mion|clé]] Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Mystique''' ('''Raven Darkhölme'''; '''[[Sherlock Holmes]]'''). == Liosta leabhair == * ''[[Essential Ms. Marvel]]'' * [[Mystique (iml. 1)|''Mystique'' (iml. 1)]] (''[[Mystique: Dead Drop Gorgeous|Dead Drop Gorgeous]]'', ''[[Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy|Tinker, Tailor, Mutant, Spy]]'', ''[[Mystique: Unnatural|Unnatural]]'', agus ''[[Mystique: Quiet|Quiet]]'') * ''[[Wolverine: Get Mystique]]'' * ''[[Mystique: Most Wanted]]'' * ''[[X-Men Blue: Origins]]'' * ''[[X-Men: The Wedding Special]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[X-Men: First Class]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' * ''[[X-Men: Apocalypse]]'' * ''[[X-Men: Dark Phoenix]]'' * ''[[Avengers: Doomsday]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Mystique}} {{X-Men}} {{Sherlock Holmes}} [[Catagóir:Mystique]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] [[Catagóir:Sherlock Holmes]] e44natw3dwl9o80anwlzduh2fdrjkr4 Magneto (carachtar) 0 124359 1306505 1305519 2026-04-05T16:05:52Z ~2026-16722-18 72895 1306505 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Magneto''' ('''Max Eisenhardt'''; '''Erik Lehnsherr'''; '''Magnus'''). == Liosta leabhair == * ''[[Magneto: Rogue Nation]]'' * ''[[X-Men: The Magneto War]]'' * ''[[Magneto Rex]]'' * ''[[X-Men: Eve of Destruction]]'' * ''[[Magneto: Dark Seduction]]'' * ''[[X-Men: Magneto Testament]]'' * [[Magneto (iml. 2)|''Magneto'' (iml. 2)]] * ''[[Magneto: Not a Hero]]'' * [[Magneto (iml. 3)|''Magneto'' (iml. 3)]] (''[[Magneto: Infamous|Infamous]]'', ''[[Magneto: Reversals|Reversals]]'', ''[[Magneto: Shadow Games|Shadow Games]]'', agus ''[[Magneto: Last Days|Last Days]]'') * ''[[X-Men Black – Magneto]]'' * ''[[Giant-Size X-Men: Magneto]]'' * ''[[Heroes Reborn: Magneto & the Mutant Force]]'' * ''[[Mr. & Mrs. X: Love & Marriage]]'' * ''[[X-Men: The Trial of Magneto]]'' * ''[[Rogue: The Savage Land]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: First Class]]'' * ''[[The Wolverine (scannán)|The Wolverine]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' * ''[[X-Men: Apocalypse]]'' * ''[[X-Men: Dark Phoenix]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Avengers: Doomsday]]'' * ''[[Avengers: Secret Wars]]'' == Eagráin bailithe == {| class="wikitable" ! Teideal ! Ábhar Bailithe ! Dáta Foilseacháin ! ISBN |- | ''Magneto: Rogue Nation'' | ''X-Men: The Magneto War'' #1; ''Uncanny X-Men'' #366–367; ''X-Men'' (iml. 2) #85–87; ''Magneto Rex'' #1–3 | Aibreán 2002 | {{ISBNT|978-0-7851-0834-4}} |- |''X-Men: The Magneto War'' |''X-Men: The Magneto War'' #1; ''Uncanny X-Men'' #366–371; ''X-Men'' (iml. 2) #85–91, ''Annual 2001''; ''Magneto Rex'' #1-3, ''X-Men Unlimited'' #23 agus ábhar ó ''X-Men Unlimited'' #24 | Deireadh Fómhair 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-1376-2}} |- | ''X-Men: Eve of Destruction'' | ''Magneto: Dark Seduction'' #1-4; ''Uncanny X-Men'' #390–393, ''Annual 2000''; ''X-Men'' (iml. 2) #110–113; ''X-Men Forever'' #1–6; ''X-Men: Declassified'' #1; ''X-Men Unlimited'' #30–33; agus ''X-Men: The Search For Cyclops'' #1–4 | Iúil 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1825-5}} |- | ''X-Men: Magneto Testament'' | ''X-Men: Magneto Testament'' #1-5 | Deireadh Fómhair 2009 | {{ISBNT|978-0-7851-2640-9}} |- | ''X-Men: First Class: Class Portraits'' | ''Magneto'' (iml. 2) #1, ''Cyclops'' (iml. 2) #1, ''Iceman and Angel'' #1 and ''Marvel Girl'' #1 | May 2011 | {{ISBNT|978-0-7851-5559-1}} |- | ''Magneto: Not a Hero'' | ''Magneto: Not a Hero'' #1–4 | Bealtaine 2012 | {{ISBNT|978-0-7851-5860-8}} |- | ''Magneto'' iml. 1: ''Infamous'' | ''Magneto'' (iml. 3) #1–6 | Meán Fómhair 2014 | {{ISBNT|978-0-7851-8987-9}} |- | ''Magneto'' iml. 2: ''Reversals'' | ''Magneto'' (iml. 3) #7–12 | Feabhra 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-8988-6}} |- | ''Magneto'' iml. 3: ''Shadow Games'' | ''Magneto'' (iml. 3) #13–17 | Iúil 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-9386-9}} |- | ''Magneto'' iml. 4: ''Last Days'' | ''Magneto'' (iml. 3) #18–21 | Deireadh Fómhair 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-9805-5}} |- | ''X-Men: Black'' | ''X-Men: Black - Magneto'', ''X-Men: Black - Emma Frost'', ''X-Men: Black - Mystique'', ''X-Men: Black - Juggernaut'', agus ''X-Men: Black - Mojo'' | Márta 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1553-7}} |- | ''Giant-Size X-Men By Jonathan Hickman'' | ''Giant-Size X-Men: Magneto'' #1 ''Giant-Size X-Men: Jean Grey and Emma Frost'' #1, ''Giant-Size X-Men: Nightcrawler'' #1, ''Giant-Size X-Men: Fantomex'' #1, agus ''Giant-Size X-Men: Storm'' #1 | Eanáir 2021 | {{ISBNT|978-1-3029-2583-3}} |- | ''Heroes Reborn: Earth's Mightiest Heroes Companion'' iml. 1: ''America's Mightiest Heroes Companion'' | ''Heroes Reborn: Magneto & the Mutant Force'' #1 and ''Heroes Reborn: Hyperion & the Imperial Guard'' #1, ''Heroes Reborn: Peter Parker, the Amazing Shutterbug'' #1, ''Heroes Reborn: Young Squadron'' #1, agus ''Heroes Reborn: Siege Society'' #1 | Meán Fómhair 2021 | {{ISBNT|978-1-3029-3113-1}} |- | ''X-Men: The Trial of Magneto'' | ''X-Men: The Trial of Magneto'' #1–5 | Márta 2022 | {{ISBNT|978-1-3029-3217-6}} |} == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-carachtar}} {{Magneto}} {{X-Men}} [[Catagóir:Magneto]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] bnyelk796q114pnmeusgcy0bomkxgqh 1306507 1306505 2026-04-05T16:06:37Z ~2026-16722-18 72895 1306507 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Magneto''' ('''Max Eisenhardt'''; '''Erik Lehnsherr'''; '''Magnus'''). == Liosta leabhair == * ''[[Magneto: Rogue Nation]]'' * ''[[X-Men: The Magneto War]]'' * ''[[Magneto Rex]]'' * ''[[X-Men: Eve of Destruction]]'' * ''[[Magneto: Dark Seduction]]'' * ''[[X-Men: Magneto Testament]]'' * [[Magneto (iml. 2)|''Magneto'' (iml. 2)]] * ''[[Magneto: Not a Hero]]'' * [[Magneto (iml. 3)|''Magneto'' (iml. 3)]] (''[[Magneto: Infamous|Infamous]]'', ''[[Magneto: Reversals|Reversals]]'', ''[[Magneto: Shadow Games|Shadow Games]]'', agus ''[[Magneto: Last Days|Last Days]]'') * ''[[X-Men: Black – Magneto]]'' * ''[[Giant-Size X-Men: Magneto]]'' * ''[[Heroes Reborn: Magneto & the Mutant Force]]'' * ''[[Mr. & Mrs. X: Love & Marriage]]'' * ''[[X-Men: The Trial of Magneto]]'' * ''[[Rogue: The Savage Land]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: First Class]]'' * ''[[The Wolverine (scannán)|The Wolverine]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' * ''[[X-Men: Apocalypse]]'' * ''[[X-Men: Dark Phoenix]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Avengers: Doomsday]]'' * ''[[Avengers: Secret Wars]]'' == Eagráin bailithe == {| class="wikitable" ! Teideal ! Ábhar Bailithe ! Dáta Foilseacháin ! ISBN |- | ''Magneto: Rogue Nation'' | ''X-Men: The Magneto War'' #1; ''Uncanny X-Men'' #366–367; ''X-Men'' (iml. 2) #85–87; ''Magneto Rex'' #1–3 | Aibreán 2002 | {{ISBNT|978-0-7851-0834-4}} |- |''X-Men: The Magneto War'' |''X-Men: The Magneto War'' #1; ''Uncanny X-Men'' #366–371; ''X-Men'' (iml. 2) #85–91, ''Annual 2001''; ''Magneto Rex'' #1-3, ''X-Men Unlimited'' #23 agus ábhar ó ''X-Men Unlimited'' #24 | Deireadh Fómhair 2018 | {{ISBNT|978-1-3029-1376-2}} |- | ''X-Men: Eve of Destruction'' | ''Magneto: Dark Seduction'' #1-4; ''Uncanny X-Men'' #390–393, ''Annual 2000''; ''X-Men'' (iml. 2) #110–113; ''X-Men Forever'' #1–6; ''X-Men: Declassified'' #1; ''X-Men Unlimited'' #30–33; agus ''X-Men: The Search For Cyclops'' #1–4 | Iúil 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1825-5}} |- | ''X-Men: Magneto Testament'' | ''X-Men: Magneto Testament'' #1-5 | Deireadh Fómhair 2009 | {{ISBNT|978-0-7851-2640-9}} |- | ''X-Men: First Class: Class Portraits'' | ''Magneto'' (iml. 2) #1, ''Cyclops'' (iml. 2) #1, ''Iceman and Angel'' #1 and ''Marvel Girl'' #1 | May 2011 | {{ISBNT|978-0-7851-5559-1}} |- | ''Magneto: Not a Hero'' | ''Magneto: Not a Hero'' #1–4 | Bealtaine 2012 | {{ISBNT|978-0-7851-5860-8}} |- | ''Magneto'' iml. 1: ''Infamous'' | ''Magneto'' (iml. 3) #1–6 | Meán Fómhair 2014 | {{ISBNT|978-0-7851-8987-9}} |- | ''Magneto'' iml. 2: ''Reversals'' | ''Magneto'' (iml. 3) #7–12 | Feabhra 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-8988-6}} |- | ''Magneto'' iml. 3: ''Shadow Games'' | ''Magneto'' (iml. 3) #13–17 | Iúil 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-9386-9}} |- | ''Magneto'' iml. 4: ''Last Days'' | ''Magneto'' (iml. 3) #18–21 | Deireadh Fómhair 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-9805-5}} |- | ''X-Men: Black'' | ''X-Men: Black - Magneto'', ''X-Men: Black - Emma Frost'', ''X-Men: Black - Mystique'', ''X-Men: Black - Juggernaut'', agus ''X-Men: Black - Mojo'' | Márta 2019 | {{ISBNT|978-1-3029-1553-7}} |- | ''Giant-Size X-Men By Jonathan Hickman'' | ''Giant-Size X-Men: Magneto'' #1 ''Giant-Size X-Men: Jean Grey and Emma Frost'' #1, ''Giant-Size X-Men: Nightcrawler'' #1, ''Giant-Size X-Men: Fantomex'' #1, agus ''Giant-Size X-Men: Storm'' #1 | Eanáir 2021 | {{ISBNT|978-1-3029-2583-3}} |- | ''Heroes Reborn: Earth's Mightiest Heroes Companion'' iml. 1: ''America's Mightiest Heroes Companion'' | ''Heroes Reborn: Magneto & the Mutant Force'' #1 and ''Heroes Reborn: Hyperion & the Imperial Guard'' #1, ''Heroes Reborn: Peter Parker, the Amazing Shutterbug'' #1, ''Heroes Reborn: Young Squadron'' #1, agus ''Heroes Reborn: Siege Society'' #1 | Meán Fómhair 2021 | {{ISBNT|978-1-3029-3113-1}} |- | ''X-Men: The Trial of Magneto'' | ''X-Men: The Trial of Magneto'' #1–5 | Márta 2022 | {{ISBNT|978-1-3029-3217-6}} |} == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-carachtar}} {{Magneto}} {{X-Men}} [[Catagóir:Magneto]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] 5q4ufghmv049qs7qgkuwwknyxjjd1cz Juggernaut (carachtar) 0 124368 1306485 1306370 2026-04-05T15:18:03Z ~2026-16722-18 72895 1306485 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Juggernaut''' ('''Cain Marko'''). == Liosta leabhair == * [[Juggernaut (iml. 1)|''Juggernaut'' (iml. 1)]] * [[Juggernaut (iml. 2)|''Juggernaut'' (iml. 2)]] * ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' * ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[J2: Juggment Day]]'' * ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] 1sy0s4un2vaps5tycuf37k7qmw9oxvq 1306489 1306485 2026-04-05T15:22:29Z ~2026-16722-18 72895 1306489 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Juggernaut''' ('''Cain Marko'''). == Liosta leabhair == * ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' * [[Juggernaut (iml. 2)|''Juggernaut'' (iml. 2)]] * ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' * ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[J2: Juggment Day]]'' * ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] 061k8fpdb4sop5grqj3z1dfun6m5ljl 1306497 1306489 2026-04-05T15:45:22Z ~2026-16722-18 72895 1306497 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Juggernaut''' ('''Cain Marko'''). == Liosta leabhair == * ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' * ''[[Juggernaut: Eight is Enough]]'' * ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' * ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[J2: Juggment Day]]'' * ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] 3naga7yoqjnrkgbizq9ozdptde9l1xf 1306502 1306497 2026-04-05T15:48:00Z ~2026-16722-18 72895 1306502 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Juggernaut''' ('''Cain Marko'''). == Liosta leabhair == * ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' * ''[[Juggernaut: Eight is Enough]]'' * ''[[X-Men Icons: Cyclops]]'' * ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' * ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[J2: Juggment Day]]'' * ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] hq5a8yto5g1mq6js79pxosos96itguq 1306508 1306502 2026-04-05T16:13:01Z ~2026-16722-18 72895 1306508 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Juggernaut''' ('''Cain Marko'''). == Liosta leabhair == * ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' * ''[[Juggernaut: Eight is Enough]]'' * ''[[X-Men Icons: Cyclops]]'' * ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' * ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[J2: Juggment Day]]'' * ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[X-Men '97]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] afr9ty1fg4d8o9dhsg3v763ljda17um Brutal Paraíso 0 124412 1306568 1306394 2026-04-06T03:48:24Z Luísa Nikki 72968 /* Traicliosta */ 1306568 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Albam|artista=|tipus=|image=Brutal Paraíso album logo.png}} Is é '''Brutal Paraíso''' an cúigiú albam stiúideo atá le teacht leis an amhránaí-scríbhneoir Brasaíleach Luísa Sonza, agus a ceathrú albam aonair. Tá sé sceidealta le haghaidh eisithe ar an 7 Aibreán, 2026, trí lipéad ceoil Sony Music Brazil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://g1.globo.com/pop-arte/musica/blog/mauro-ferreira/post/2026/03/12/luisa-sonza-anuncia-para-abril-a-edicao-do-quarto-album-autoral-brutal-paraiso-e-apresenta-a-capa-em-que-aparece-nua.ghtml|teideal=Luísa Sonza anuncia para abril a edição do quarto álbum autoral, 'Brutal paraíso', e apresenta a capa em que aparece nua|sloinne=Ferreira|ainm=Mauro|dáta=2026-03-12|language=Portaingéilis Bhrasaíleach|work=G1|dátarochtana=2026-03-19}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://portalleodias.com/musica/brutal-paraiso-luisa-sonza-anuncia-data-de-lancamento-de-novo-album-e-revela-a-capa|teideal="Brutal Paraíso": Luísa Sonza anuncia data de lançamento de novo álbum e revela a capa|sloinne=Dias|ainm=Leo|dáta=2026-03-12|language=Portaingéilis Bhrasaíleach|work=Portal Leo Dias|dátarochtana=2026-03-19}}</ref> Táthar ag súil go dtabharfaidh an tionscadal le chéile fuaim [[pop]] a tháinig uirthi cáiliúil le tionchair [[Rac-cheol|rac]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://revistaquem.globo.com/entretenimento/musica/noticia/2026/03/luisa-sonza-surge-nua-em-capa-de-novo-album.ghtml|teideal=Luísa Sonza surge completamente nua em capô de carro na capa do novo álbum, 'Brutal Paraíso'|dáta=2026-03-12|language=Portaingéilis Bhrasaíleach|work=Quem|dátarochtana=2026-03-19}}</ref> agus leanann sé dá turas laistigh den tionscal ceoil, ag plé "den chuid is mó na rudaí a mhaireann ag an gcéim seo den saol fásta."{{Efn|Bunúsach i bPortaingéilis: "principalmente as coisas que sobram nessa fase da vida adulta"}}<ref>{{Lua idirlín|url=https://billboard.com.br/luisa-sonza-novo-album-brutal-paraiso-capa/|teideal=Luísa Sonza revela data de lançamento e capa de novo álbum, 'BRUTAL PARAÍSO'|údar=|dáta=2026-03-12|language=Portaingéilis Bhrasaíleach|work=Billboard Brasil|dátarochtana=2026-03-19}}</ref> == Traicliosta == # "Distrópico" # "Fruto do Tempo" – 4:05 # "Amor, Que Pena" # "E Agora?" (le Xamã) # "Loira Gelada" # "Santa Maculada" # "Diferentemente" # "Sempre Você" # "Tropical Paradise" # "Safada" (le Young Miko) # "Telefone" – 1:31 # "Sonhei Contigo" (le MC Morena, MC Meno K) # "French Kiss" (le MC Paiva) # "No Es Lo Mio" # "Tu Gata" (le Sebastián Yatra) # "Interlúdio - Piedade" # "Doce Mentira" # "Que o Amor Morra" # "O Som da Despedida" # "Depois do Fim" # "Quando" # "A Vida Como Ela É" # "Brutal Paraíso" == Nótaí == {{Notelist}} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síolta ceol}} [[Catagóir:Albaim a eisíodh in 2026]] ie0d8aovfk14ncm7tvwi2ddpmbp4jd7 Jubilee (carachtar) 0 124429 1306523 1303604 2026-04-05T19:34:08Z ~2026-16722-18 72895 1306523 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtair de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Jubilee''' ('''Jubilation Lee'''; '''Wondra'''; '''Abscissa'''; '''Vertigo'''). == Liosta leabhair == * ''[[Uncanny X-Men]]'' * [[Jubilee (iml. 1)|''Jubilee'' (iml. 1)]] * ''[[Wolverine and Jubilee: Curse of the Mutants]]'' * [[New Warriors (iml. 4)|''New Warriors'' (iml. 4)]] * ''[[Curse of the Mutants]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[Generation X (scannán)|Generation X]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[X-Men: Apocalypse]]'' * ''[[X-Men '97]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Jubilee}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Jubilee]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] 38a88kcd651afs3lxgtlqoh49djitw8 Generation X (scannán) 0 124440 1306522 1303603 2026-04-05T19:33:27Z ~2026-16722-18 72895 1306522 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán oll-laochra [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] ón mbliain 1996 é '''''Generation X'''''. Tá sé bunaithe ar an gcarachtar de chuid [[Marvel Comics]] den ainm chéanna. Ba é [[Jack Sholder]] an stiúrthóir, agus ba [[Eric Blakeney]] an scríbhneoir.<ref>{{cite magazine|last=Clark|first=Krystal|url=http://www.syfy.com/syfywire/exclusive-director-jack-sholder-foxs-generation-x-controversial-castings-and-x-men-effect|title=Exclusive: Director Jack Sholder on Fox's ''Generation X'', controversial castings and the ''X-Men'' effect|date=15 Nollaig 2014|work=[[Syfy]]|access-date=15 Nollaig 2014|archive-date=14 Meitheamh 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210614161610/https://www.syfy.com/syfywire/exclusive-director-jack-sholder-foxs-generation-x-controversial-castings-and-x-men-effect|url-status=dead}}</ref> == Foireann Aisteoirí == * [[Finola Hughes]] – [[Emma Frost|Emma Frost / White Queen]] * [[Jeremy Ratchford]] – [[Banshee (carachtar)|Sean Cassidy / Banshee]] * [[Amarilis]] – [[M (carachtar)|Monet Yvette Clarisse Maria Therese St. Croix / M]] * [[Heather McComb]] – [[Jubilee (carachtar)|Jubilation Lee / Jubilee]] * [[Bumper Robinson]] – [[Mondo (carachtar)|Mondo]] * [[Suzanne Davis]] – [[Buff (carachtar)|Arlee Hicks / Buff]] * [[Randall Slavin]] – [[Refrax|Kurt Pastorius / Refrax]] * [[Matt Frewer]] – [[Russel Tresh]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-scannán}} {{X-Men}} {{Emma Frost}} {{Banshee}} {{Jubilee}} [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Emma Frost]] [[Catagóir:Banshee]] [[Catagóir:Jubilee]] [[Catagóir:Scannáin 1996]] [[Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]] 4p9ath9tfj90zhsjdpql2r9bc921bn7 The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat 0 124482 1306564 1303693 2026-04-06T01:55:26Z ~2026-21095-27 73361 1306564 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat''''', nó go simplí '''''Spider-Man: Black Cat''''' nó '''''The Black Cat''''', dar teideal ar an leathanach mar '''''Black Cat: The Trophy Hunters''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtair [[Black Cat|Felicia Hardy / Black Cat]] agus [[Spider-Man|Peter Parker / Spider-Man]]. Foilsíodh an tsraith—scríofa go príomha ag [[Jen Van Meter]] agus léirithe ag [[Javier Pulido]], [[Javier Rodríguez]], [[J. Scott Campbell]], agus [[Matt Hollingsworth]]—ó 16 Meitheamh go dtí 13 Deireadh Fómhair, [[2010]] thar ceithre eagrán,<ref>{{cite magazine|last=Guerrero|first=Tony|title=Marvel Unveils J. Scott Campbell's ''Black Cat'' Variant Cover|url=https://comicvine.gamespot.com/articles/marvel-unveils-j-scott-campbells-black-cat-variant/1100-141225|website=[[Comic Vine]]|date=25 Bealtaine 2010|access-date=25 Bealtaine 2010}}</ref><ref>{{cite magazine|author=Comic Book Daily Staff|title=Sneak Peek: Javier Pulido's Art For ''Black Cat'' #1|url=https://comicvine.gamespot.com/articles/marvel-unveils-j-scott-campbells-black-cat-variant/1100-141225|website=[[Comic Vine]]|date=25 Bealtaine 2010|access-date=25 Bealtaine 2010}}</ref> agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|last=Hudson|first=Laura|title=Roundtable Review: ''Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #1|url=https://comicsalliance.com/roundtable-review-amazing-spider-man-presents-black-cat-1|website=[[ComicsAlliance]]|date=17 Meitheamh 2010|access-date=17 Meitheamh 2010}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Murray|first=Kirsten|title=''Spider-Man'': 10 Greatest ''Black Cat'' Stories Ever|url=https://www.cbr.com/spider-man-black-cat-greatest-stories-marvel|website=[[Comic Book Resources]]|date=27 Samhain 2019|access-date=27 Samhain 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|author=D.F. Stell|title=''Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #1 – Review|url=http://weeklycomicbookreview.com/2010/06/19/amazing-spider-man-presents-black-cat-1-review-2|archive-url=https://web.archive.org/web/20100622023633/http://weeklycomicbookreview.com/2010/06/19/amazing-spider-man-presents-black-cat-1-review-2/|website=Weekly Comic Book Review|date=19 Meitheamh 2010|archive-date=22 Meitheamh 2010|access-date=22 Meitheamh 2010|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Chapman|first=Adam|title=Review: ''Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #1|url=http://www.cxpulp.com/content.php?252-Amazing-Spider-Man-Presents-Black-Cat-1&s=3e35c9fe2c4b51478fa74bafd8c2d4e8|website=cxPulp|date=18 Meitheamh 2010|access-date=18 Meitheamh 2010}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Hunt|first=James|title=Review: ''Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #1|url=https://www.cbr.com/amazing-spider-man-presents-black-cat-1|archive-url=https://web.archive.org/web/20251011224214/https://www.cbr.com/amazing-spider-man-presents-black-cat-1/|website=[[Comic Book Resources]]|date=21 Meitheamh 2010|archive-date=11 Deireadh Fómhair 2025|access-date=11 Deireadh Fómhair 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Hudson|first=Laura|title=The Big Sexy Problem With Superheroines And Their ‘Liberated Sexuality’|url=https://comicsalliance.com/starfire-catwoman-sex-superheroine|website=[[ComicsAlliance]]|date=22 Meán Fómhair 2011|access-date=22 Meán Fómhair 2011}}</ref> ==Eagráin== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eagrán !! Teideal !! Dáta foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Na Sealgairí Trófaithe, Cuid a hAon" || 16 Meitheamh, [[2010]] ||<ref>{{cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30021/amazing_spider-man_presents_black_cat_2010_1|date=16 Meitheamh 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Na Sealgairí Trófaithe, Cuid a Dó" || 28 Iúil, 2010 ||<ref>{{cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30022/amazing_spider-man_presents_black_cat_2010_2|date=28 Iúil 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Na Sealgairí Trófaithe, Cuid a Trí" || 1 Meán Fómhair, 2010 ||<ref>{{cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30023/amazing_spider-man_presents_black_cat_2010_3|date=1 Meán Fómhair 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Na Sealgairí Trófaithe, Cuid a Ceathair" || 13 Deireadh Fómhair, 2010 ||<ref>{{cite magazine|title=''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/30024/amazing_spider-man_presents_black_cat_2010_4|date=13 Deireadh Fómhair 2010|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ==Eagráin bailithe== {| class="wikitable" |+ ! Teideal ! Ábhar bailithe ! Dáta foilsithe ! ISBN |- | ''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat'' | ''Spider-Man: Black Cat'' #1–4 | 12 Eanáir, [[2011]] | {{ISBNT|978-0-7851-4318-5}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/9835/amazing_spiderman_presents_black_cat_2010 ''The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat''] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Black Cat}} {{Spider-Man}} [[Catagóir:Black Cat]] [[Catagóir:Spider-Man]] 946yhocegibkt4km8jlfgsqy0647j47 Rogue: Going Rogue 0 124767 1306479 1304878 2026-04-05T14:49:06Z ~2026-16722-18 72895 1306479 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Rogue: Going Rogue''''' (''Rogue: Ag Dul i mBroid Rogue''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Rogue (iml. 3)|''Rogue'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtar [[Rogue (carachtar)|Rogue]], scríofa ag [[Robert Rodi]] agus tarraingthe ag [[Cliff Richards]]. Foilsíodh an tsraith ó 28 Iúil go dtí 22 Nollaig, [[2004]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/08/01/6828|title=''Rogue'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=1 Lúnasa 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=1 Lúnasa 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://amanjareads.com/rogue-going-rogue-marvel-comic-review|title=''Rogue: Going Rogue'', Marvel Comic Review|author=Amanja|date=8 Feabhra 2021|website=Amanja Reads|access-date=8 Feabhra 2021}}</ref> Lean ''[[Rogue: Forget-Me-Not]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Going Rogue: Part One" || 28 Iúil, [[2004]] || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/580/rogue_2004_1|date=28 Iúil 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Going Rogue: Part Two" || 18 Lúnasa, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/756/rogue_2004_2|date=18 Lúnasa 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Going Rogue: Part Three" || 22 Meán Fómhair, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/844/rogue_2004_3|date=22 Meán Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Going Rogue: Part Four" || 20 Deireadh Fómhair, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/926/rogue_2004_4|date=20 Deireadh Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Going Rogue: Part Five" || 1 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/4/rogue_2004_5|date=1 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || "Going Rogue: Finale" || 22 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Rogue'' (iml. 3) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1407/rogue_2004_6|date=22 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Rogue: Ag Dul i mBroid Rogue''''' | ''Rogue'' (iml. 3) #1–6 | Márta 2005 | {{ISBNT|978-0-7851-1336-2}} |- | '''''Rogue: An Bailiúchán Iomlán''''' | ''Rogue'' (iml. 3) #1–12 | Meán Fómhair 2015 | {{ISBNT|978-0-7851-9721-8}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/1610/rogue_going_rogue_trade_paperback ''Rogue: Going Rogue''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Rogue}} {{Gambit}} [[Catagóir:Rogue]] [[Catagóir:Gambit]] e6tjw1ps65pqk86ikwfgus1k5gntkcb Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta 2 124967 1306470 1306426 2026-04-05T12:29:51Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1306470 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]] # [[Aided Conrói maic Dáiri]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]] # [[Aided Fergusa maic Róich ]] # [[Aided Lóegairi Búadaig]] # [[Aided Maelodráin]] == Aided Conrói maic Dáiri == ''Réamhrá Anbhás Chú Raoi mhic Dháire, Amhra Chú Raoi mhic Dháire Aided Conrói maic Dáiri, Amrae Conrói maic Dáiri == Achoimre == Lámhscríbhinní * [[Leabhar Buí Leacáin]] * [[Laud 610]] * [[Egerton 88]] * [[LS 1337]] == Naisc sheachtracha * [ Das ] ar CELT * [https://iso.ucc.ie/Aided-conroi/Aided-conroi-index.html Aided Bresail Aided Conrói maic Dáiri] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Chon_Roí Aided Chon Roí] agus [ Amra Conrói maic Dáiri] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = }} {{tl|Aided}} == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1qmdzwo3vdw4n0bqoos7jnjiqweiksh Cyclops: Starstruck 0 125046 1306480 2026-04-05T15:01:22Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Cyclops: Starstruck''''' (''Cioclóp: Buailte Réalta''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Cyclops (iml. 3)|''Cyclops'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtair [[Cyclops (carachtar)|Cyclops]] agus [[Corsair (carachtar)|Corsair]], scríofa ag [[Greg Rucka]] agus [[John Layman]], agus tarraingthe ag [[Carmen Carnero]], [[Russell Dauterman]], [[Javier Garron]], ag...' 1306480 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Cyclops: Starstruck''''' (''Cioclóp: Buailte Réalta''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Cyclops (iml. 3)|''Cyclops'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtair [[Cyclops (carachtar)|Cyclops]] agus [[Corsair (carachtar)|Corsair]], scríofa ag [[Greg Rucka]] agus [[John Layman]], agus tarraingthe ag [[Carmen Carnero]], [[Russell Dauterman]], [[Javier Garron]], agus [[Alexander Lozano]]. Foilsíodh an tsraith ó 7 Bealtaine go dtí 22 Deireadh Fómhair, [[2014]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/cyclops-starstruck|title=Review – ''Cyclops: Starstruck''|last=Verhoven|first=Karl|date=30 Nollaig 2014|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=30 Nollaig 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://shallowreaders.wordpress.com/2015/05/19/review-cyclops-vol-1-starstruck-by-greg-rucka|title=Review: ''Cyclops'', Vol. 1: ''Starstruck'' by Greg Rucka|author=Anne|date=19 Bealtaine 2015|website=Shallow Comic Readers|access-date=19 Bealtaine 2015}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.popmythology.com/cyclops-vol-1-review|title=''Cyclops'' Vol. 1 is a touching portrait of a young Scott Summers|last=Simons|first=Kyle|date=30 Nollaig 2014|website=Pop Mythology|access-date=30 Nollaig 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.hertsad.co.uk/things-to-do/21935025.graphic-novel-review-cyclops-starstruck|title=Graphic Novel Review: ''Cyclops: Starstruck''|last=Adams|first=Matt|date=16 Eanáir 2015|website=[[The Herts Advertiser]]|access-date=16 Eanáir 2015}}</ref> Lean ''[[Cyclops: A Pirate's Life for Me]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || 7 Bealtaine, [[2014]] || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50450/cyclops_2014_1|date=7 Bealtaine 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</re> |- | #2 || 4 Meitheamh, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50452/cyclops_2014_2|date=4 Meitheamh 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || 30 Iúil, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50454/cyclops_2014_3|date=30 Iúil 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || 27 Lúnasa, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50455/cyclops_2014_4|date=27 Lúnasa 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || 24 Meán Fómhair, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50456/cyclops_2014_5|date=24 Meán Fómhair 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || 22 Deireadh Fómhair, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50457/cyclops_2014_6|date=22 Deireadh Fómhair 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Cyclops: Starstruck''''' | ''Cyclops'' (iml. 3) #1–6 | 30 Nollaig, [[2014]] | {{ISBNT|978-0-7851-9075-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/50451/cyclops_vol_1_starstruck_trade_paperback ''Cyclops: Starstruck''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Cyclops}} {{Corsair}} [[Catagóir:Cyclops]] [[Catagóir:Corsair]] 9bq70b45kiibv81814bm8utrm7sa9zq Cyclops: A Pirate's Life for Me 0 125047 1306482 2026-04-05T15:16:55Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Cyclops: A Pirate's Life for Me''''' (''Cioclóp: Saol Foghlaithe Mara Domsa''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Cyclops (iml. 3)|''Cyclops'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtair [[Cyclops (carachtar)|Cyclops]] agus [[Corsair (carachtar)|Corsair]], scríofa ag [[John Layman]], agus tarraingthe ag [[Javier Garron]] agus [[Alexander Lozano]]. Foilsíodh an tsra...' 1306482 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Cyclops: A Pirate's Life for Me''''' (''Cioclóp: Saol Foghlaithe Mara Domsa''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Cyclops (iml. 3)|''Cyclops'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtair [[Cyclops (carachtar)|Cyclops]] agus [[Corsair (carachtar)|Corsair]], scríofa ag [[John Layman]], agus tarraingthe ag [[Javier Garron]] agus [[Alexander Lozano]]. Foilsíodh an tsraith ó 26 Samhain, [[2014]] go dtí 1 Aibreán, [[2015]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/cyclops-its-a-pirates-life-for-me|title=Review – ''Cyclops: A Pirate's Life for Me''|last=Keogh|first=Ian|date=7 Iúil 2015|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=7 Iúil 2015}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://breakevenbooks.com/book-review-cyclops-a-pirates-life-for-me|title=Book Review: ''Cyclops – A Pirate’s Life For Me''|last=McManus|first=Erik|date=2 Deireadh Fómhair 2019|website=Breakeven Books|access-date=2 Deireadh Fómhair 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.comicsreview.co.uk/nowreadthis/2022/09/14/cyclops-volume-2-a-pirates-life-for-me|title=Review – ''Cyclops'' volume 2: ''A Pirate’s Life for Me''|author=NowReadThis|date=14 Meán Fómhair 2022|website=ComicsReviews.co.uk|access-date=14 Meán Fómhair 2022}}</ref> Lean [[Cyclops (iml. 4)|Imleabhar 4]] é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #7 || 26 Samhain, [[2014]] || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50458/cyclops_2014_7|date=26 Samhain 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || 24 Nollaig, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50459/cyclops_2014_8|date=24 Nollaig 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || 14 Eanáir, [[2015]] || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50460/cyclops_2014_9|date=14 Eanáir 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || 11 Feabhra, 2015 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50461/cyclops_2014_10|date=11 Feabhra 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #11 || 18 Márta, 2015 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #11|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50462/cyclops_2014_11|date=18 Márta 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #12 || 1 Aibreán, 2015 || <ref>{{cite magazine|title=''Cyclops'' (iml. 3) #12|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50463/cyclops_2014_12|date=1 Aibreán 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Cyclops: A Pirate's Life for Me''''' | ''Cyclops'' (iml. 3) #7–12 | 7 Iúil, [[2015]] | {{ISBNT|978-0-7851-9076-9}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/50453/cyclops_vol_2_a_pirates_life_for_me_trade_paperback ''Cyclops: A Pirate's Life for Me''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Cyclops}} {{Corsair}} [[Catagóir:Cyclops]] [[Catagóir:Corsair]] j4aji1hh7yjf3zkv3w8d96m9yxi89e5 The Juggernaut: A Night in Spite 0 125048 1306493 2026-04-05T15:32:40Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''The Juggernaut: A Night in Spite''''' (''An Juggernaut: Oíche in Mailís''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":GK" /><ref name=":AG" /> Lean [[Juggernaut (iml. 2)|Imleabhar 2]] é....' 1306493 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''The Juggernaut: A Night in Spite''''' (''An Juggernaut: Oíche in Mailís''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":GK" /><ref name=":AG" /> Lean [[Juggernaut (iml. 2)|Imleabhar 2]] é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''The Juggernaut: A Night in Spite'' ar an 26 Feabhra, [[1997]].<ref name=":GK">{{cite magazine|url=http://notblogx.blogspot.com/2010/01/juggernaut-1-april-1997.html|title=''Juggernaut'' #1 – April 1997|author=G. Kendall|date=27 Eanáir 2010|website=Not Blog X|access-date=27 Eanáir 2010}}</ref><ref name=":AG">{{cite magazine|url=https://www.therealgentlemenofleisure.com/2025/02/x-amining-juggernaut-1.html|title=X-amining ''Juggernaut'' #1|last=Gorton|first=Austin|date=19 Feabhra 2025|website=[[The Real Gentleman of Leisure]]|access-date=19 Feabhra 2025}}</ref> ==Eisiúint== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="15%" | Teideal ! width="10%" | Eisiúintí ! width="23%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="15%" | TDáta tosaigh ! width="18%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''Juggernaut'' (iml. 1) | #1 | [[Joe Kelly]] | [[Duncan Rouleau]] agus [[Steve Moncuse]] | colspan="2" | 26 Feabhra, [[1997]] | Eagrán aonair aonuaire |} ==Naisc sheachtracha== * [https://marvel.fandom.com/wiki/Juggernaut_Vol_1_1 ''Juggernaut'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] n1bdulqghkvs20ru423iiqrny2189fl 1306494 1306493 2026-04-05T15:33:08Z ~2026-16722-18 72895 1306494 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''The Juggernaut: A Night in Spite''''' (''An Juggernaut: Oíche in Mailís''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":GK" /><ref name=":AG" /> Lean [[Juggernaut (iml. 2)|Imleabhar 2]] é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''The Juggernaut: A Night in Spite'' ar an 26 Feabhra, [[1997]].<ref name=":GK">{{cite magazine|url=http://notblogx.blogspot.com/2010/01/juggernaut-1-april-1997.html|title=''Juggernaut'' #1 – April 1997|author=G. Kendall|date=27 Eanáir 2010|website=Not Blog X|access-date=27 Eanáir 2010}}</ref><ref name=":AG">{{cite magazine|url=https://www.therealgentlemenofleisure.com/2025/02/x-amining-juggernaut-1.html|title=X-amining ''Juggernaut'' #1|last=Gorton|first=Austin|date=19 Feabhra 2025|website=[[The Real Gentleman of Leisure]]|access-date=19 Feabhra 2025}}</ref> ==Eisiúint== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="20%" | Teideal ! width="10%" | Eisiúintí ! width="15%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="15%" | TDáta tosaigh ! width="18%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''Juggernaut'' (iml. 1) | #1 | [[Joe Kelly]] | [[Duncan Rouleau]] agus [[Steve Moncuse]] | colspan="2" | 26 Feabhra, [[1997]] | Eagrán aonair aonuaire |} ==Naisc sheachtracha== * [https://marvel.fandom.com/wiki/Juggernaut_Vol_1_1 ''Juggernaut'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] 2h06eb5k6gth53xh104zeissil9q3wu 1306496 1306494 2026-04-05T15:45:06Z ~2026-16722-18 72895 1306496 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''The Juggernaut: A Night in Spite''''' (''An Juggernaut: Oíche in Mailís''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":GK" /><ref name=":AG" /> Lean [[Juggernaut: Eight is Enough|Imleabhar 2 (''Juggernaut: Eight is Enough'')]] é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''The Juggernaut: A Night in Spite'' ar an 26 Feabhra, [[1997]].<ref name=":GK">{{cite magazine|url=http://notblogx.blogspot.com/2010/01/juggernaut-1-april-1997.html|title=''Juggernaut'' #1 – April 1997|author=G. Kendall|date=27 Eanáir 2010|website=Not Blog X|access-date=27 Eanáir 2010}}</ref><ref name=":AG">{{cite magazine|url=https://www.therealgentlemenofleisure.com/2025/02/x-amining-juggernaut-1.html|title=X-amining ''Juggernaut'' #1|last=Gorton|first=Austin|date=19 Feabhra 2025|website=[[The Real Gentleman of Leisure]]|access-date=19 Feabhra 2025}}</ref> ==Eisiúint== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="20%" | Teideal ! width="10%" | Eisiúintí ! width="15%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="15%" | TDáta tosaigh ! width="18%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''Juggernaut'' (iml. 1) | #1 | [[Joe Kelly]] | [[Duncan Rouleau]] agus [[Steve Moncuse]] | colspan="2" | 26 Feabhra, [[1997]] | Eagrán aonair aonuaire |} ==Naisc sheachtracha== * [https://marvel.fandom.com/wiki/Juggernaut_Vol_1_1 ''Juggernaut'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] 3fhd16r9wk51zhfmk36al2tk631syid Juggernaut (iml. 1) 0 125049 1306495 2026-04-05T15:33:42Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[The Juggernaut: A Night in Spite]] 1306495 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The Juggernaut: A Night in Spite]] i9pkmfw4loatvuqu34ewwg7tq1i5gph Juggernaut: Eight is Enough 0 125050 1306498 2026-04-05T15:45:47Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Juggernaut: Eight is Enough''''' (''Juggernaut: Is Leor Ocht''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut: The Eighth Day''''' (''Juggernaut: An tOchtú Lá'') nó '''''Juggernaut'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar an chaibidil dheireanach de ''[[The Eighth Day]]'', bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáilt...' 1306498 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Juggernaut: Eight is Enough''''' (''Juggernaut: Is Leor Ocht''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut: The Eighth Day''''' (''Juggernaut: An tOchtú Lá'') nó '''''Juggernaut'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar an chaibidil dheireanach de ''[[The Eighth Day]]'', bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":MHL" /> Lean [[Juggernaut: No Stopping Now|Imleabhar 3 (''Juggernaut: No Stopping Now'')]] é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''Juggernaut'' (iml. 2) ar an 22 Meán Fómhair, [[1999]].<ref name=":MHL">{{cite magazine|url=https://marvelheroeslibrary.com/comics/comic-info.aspx?book=Juggernaut&comic=JUG2-1|title=Review: ''Juggernaut'' (1999 series) #1|author=T Vernon|date=2 Márta 2020|website=Marvel Heroes Library|access-date=2 Márta 2020}}</ref> ==Eisiúint== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="20%" | Teideal ! width="10%" | Eisiúintí ! width="15%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="15%" | TDáta tosaigh ! width="18%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''Juggernaut'' (iml. 2) | #1 | [[Joe Casey]] | [[Terry Shoemaker]], [[Scott Hanna]], agus [[Mark Bernardo]] | colspan="2" | 22 Meán Fómhair, [[1999]] | Eagrán aonair aonuaire |} ==Naisc sheachtracha== * [https://marvel.fandom.com/wiki/Juggernaut_Vol_2_1 ''Juggernaut'' (iml. 2)] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] q3zhym4ajommfpvzai018gqafrtbig1 Juggernaut: The Eighth Day 0 125051 1306499 2026-04-05T15:46:33Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Juggernaut: Eight is Enough]] 1306499 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Juggernaut: Eight is Enough]] lihin8pt9fkdy16q2y78t5o6364pgq3 Juggernaut (iml. 2) 0 125052 1306500 2026-04-05T15:46:53Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Juggernaut: Eight is Enough]] 1306500 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Juggernaut: Eight is Enough]] lihin8pt9fkdy16q2y78t5o6364pgq3 Catagóir:Juggernaut 14 125053 1306501 2026-04-05T15:47:31Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]' 1306501 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] k0obmu6ha9yroq394tv1xqck0lkspju X-Men: Black – Juggernaut 0 125054 1306504 2026-04-05T16:05:28Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''X-Men: Black – Juggernaut''''' foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chuid den tsraith leanúnach ''[[X-Men: Black]]'', bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":JD" /><ref name=":MO" /><ref name=":NM" /><ref name=":MF" /> Lean ''[[X-Men: Black – Emma Frost]]'' é. ==Stai...' 1306504 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''X-Men: Black – Juggernaut''''' foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chuid den tsraith leanúnach ''[[X-Men: Black]]'', bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":JD" /><ref name=":MO" /><ref name=":NM" /><ref name=":MF" /> Lean ''[[X-Men: Black – Emma Frost]]'' é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''X-Men: Black – Juggernaut'' ar an 24 Deireadh Fómhair, [[2018]].<ref name=":JD">{{cite magazine|url=https://comicon.com/2018/10/26/nothing-can-stop-him-x-men-black-juggernaut-1-reviewed|title=Nothing Can Stop Him – ''X-Men Black: Juggernaut'' #1 Reviewed|last=Davison|first=Josh|date=26 Deireadh Fómhair 2018|website=[[ComiCon]]|access-date=26 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":MO">{{cite magazine|url=https://sequentialplanet.com/comic-review-x-men-black-juggernaut-1|title=Comic Review: ''X-Men: Black: Juggernaut'' #1|last=Orchard|first=Marcus|date=24 Deireadh Fómhair 2018|website=[[Sequential Planet]]|access-date=24 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":NM">{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2018/10/24/x-men-black-juggernaut-review-rage-against-the-dying-of-your-might|title=''X-Men Black: Juggernaut'' Review: Rage against the dying of your might|last=Muir|first=Nathaniel|date=24 Deireadh Fómhair 2018|website=[[AIPT Comics]]|access-date=24 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":MF">{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/x-men-black-juggernaut-review|title=Juggernaut Has Some Serious Issues With His Inner Child|last=Fugure|first=Mike|date=26 Deireadh Fómhair 2018|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=26 Deireadh Fómhair 2018}}</ref> ==Eagráin bhailithe== ===Eisiúint=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="15%" | Teideal ! width="1%" | Eisiúintí ! width="1%" | Scéal ! width="1%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="20%" | TDáta tosaigh ! width="26%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''X-Men: Black – Juggernaut'' | #1 | "Stoppable" | [[Robbie Thompson]] | [[Shawn Crystal]] agus [[Rico Renzi]] | colspan="2" | 24 Deireadh Fómhair, [[2018]] | Eagrán aonair aonuaire |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="15%" | Teideal ! width="45%" | Ábhar bailithe ! width="18%" | Dáta foilsithe ! width="22%" | ISBN |- | '''''[[X-Men: Black]]''''' | ''[[X-Men Black – Magneto]]'' #1, ''[[X-Men Black – Mojo]]'' #1, ''[[X-Men Black – Mystique]]'' #1, ''X-Men Black – Juggernaut'' #1, agus ''[[X-Men Black – Emma Frost]]'' #1 | 1 Bealtaine, [[2019]] | {{ISBNT|978-1-3029-1553-7}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/issue/72708/x-men_black_-_juggernaut_2018_1 ''X-Men: Black – Juggernaut''] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men: Black}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men: Black]] hoxirz2gb6l1x3tzt1k3n0dakjjkr4v 1306506 1306504 2026-04-05T16:06:21Z ~2026-16722-18 72895 1306506 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''X-Men: Black – Juggernaut''''' foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chuid den tsraith leanúnach ''[[X-Men: Black]]'', bunaithe ar na carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":JD" /><ref name=":MO" /><ref name=":NM" /><ref name=":MF" /> Lean ''[[X-Men: Black – Emma Frost]]'' é. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''X-Men: Black – Juggernaut'' ar an 24 Deireadh Fómhair, [[2018]].<ref name=":JD">{{cite magazine|url=https://comicon.com/2018/10/26/nothing-can-stop-him-x-men-black-juggernaut-1-reviewed|title=Nothing Can Stop Him – ''X-Men Black: Juggernaut'' #1 Reviewed|last=Davison|first=Josh|date=26 Deireadh Fómhair 2018|website=[[ComiCon]]|access-date=26 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":MO">{{cite magazine|url=https://sequentialplanet.com/comic-review-x-men-black-juggernaut-1|title=Comic Review: ''X-Men: Black: Juggernaut'' #1|last=Orchard|first=Marcus|date=24 Deireadh Fómhair 2018|website=[[Sequential Planet]]|access-date=24 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":NM">{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2018/10/24/x-men-black-juggernaut-review-rage-against-the-dying-of-your-might|title=''X-Men Black: Juggernaut'' Review: Rage against the dying of your might|last=Muir|first=Nathaniel|date=24 Deireadh Fómhair 2018|website=[[AIPT Comics]]|access-date=24 Deireadh Fómhair 2018}}</ref><ref name=":MF">{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/x-men-black-juggernaut-review|title=Juggernaut Has Some Serious Issues With His Inner Child|last=Fugure|first=Mike|date=26 Deireadh Fómhair 2018|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=26 Deireadh Fómhair 2018}}</ref> ==Eagráin bhailithe== ===Eisiúint=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="15%" | Teideal ! width="1%" | Eisiúintí ! width="1%" | Scéal ! width="1%" | Scríbhneoir(í) ! width="19%" | Ealaíontóir(í) ! width="20%" | TDáta tosaigh ! width="26%" | Dáta críochnaithe ! width="10%" | Nótaí |- | ''X-Men: Black – Juggernaut'' | #1 | "Stoppable" | [[Robbie Thompson]] | [[Shawn Crystal]] agus [[Rico Renzi]] | colspan="2" | 24 Deireadh Fómhair, [[2018]] | Eagrán aonair aonuaire |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="15%" | Teideal ! width="45%" | Ábhar bailithe ! width="18%" | Dáta foilsithe ! width="22%" | ISBN |- | '''''[[X-Men: Black]]''''' | ''[[X-Men: Black – Magneto]]'' #1, ''[[X-Men: Black – Mojo]]'' #1, ''[[X-Men: Black – Mystique]]'' #1, ''X-Men: Black – Juggernaut'' #1, agus ''[[X-Men: Black – Emma Frost]]'' #1 | 1 Bealtaine, [[2019]] | {{ISBNT|978-1-3029-1553-7}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/issue/72708/x-men_black_-_juggernaut_2018_1 ''X-Men: Black – Juggernaut''] ag ''[[Marvel.com]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Juggernaut}} {{X-Men: Black}} [[Catagóir:Juggernaut]] [[Catagóir:X-Men: Black]] ibx0wxl8tuhrb9bvmkhjpjfmyhn0w3q Teimpléad:Juggernaut 10 125055 1306509 2026-04-05T16:14:02Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Navbox | name = Juggernaut | title = ''[[Juggernaut (carachtar)|Juggernaut]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Carachtair | list1 = [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko]] • [[Charles Xavier]] • [[Cassandra Nova]] | group2 = Leabhair ghrinn | list2 = ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' • ''[[Juggernaut: Eight is Enough]]'' • ''[[X-Men Icons: Cyclops]]'' • ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' • ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]...' 1306509 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Juggernaut | title = ''[[Juggernaut (carachtar)|Juggernaut]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Carachtair | list1 = [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko]] • [[Charles Xavier]] • [[Cassandra Nova]] | group2 = Leabhair ghrinn | list2 = ''[[The Juggernaut: A Night in Spite]]'' • ''[[Juggernaut: Eight is Enough]]'' • ''[[X-Men Icons: Cyclops]]'' • ''[[X-Men: Black – Juggernaut]]'' • ''[[Juggernaut: No Stopping Now]]'' | group3 = Oiriúnuithe | list3 = ''[[X-Men: The Animated Series]]'' (1992–1997) • ''[[X-Men: Evolution]]'' (2000–2003) • ''[[The Juggernaut Bitch!!]]'' (2006) • ''[[X-Men: The Last Stand]]'' (2006) • ''[[J2: Juggment Day]]'' (2006) • ''[[J3: Shadow of the Colossi]]'' (2007) • ''[[Wolverine and the X-Men]]'' (2009) • ''[[Deadpool 2]]'' (2018) • ''[[X-Men '97]]'' (2024 i láthair) • ''[[Deadpool & Wolverine]]'' (2024) | below = [[Book:Juggernaut|Leabhar]] • [[:Catagóir:Juggernaut|Catagóir]] }}<noinclude> [[Catagóir:Juggernaut|*]][[Catagóir:Navbox]] </noinclude> 75zca17m9607cwok4xrheipsjv7ccim Juggernaut: No Stopping Now 0 125056 1306510 2026-04-05T16:34:35Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Juggernaut: No Stopping Now''''' (''Juggernaut: Gan Stad Anois''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 3)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], scríofa ag [[Fabian Nicieza]] agus tarraingthe ag [[Ron Garney]] agus [[Geoff Shaw]]. Foilsíodh an tsraith ó 23 Meán Fómhair, [[2020]] go dtí 6 Eanái...' 1306510 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Juggernaut: No Stopping Now''''' (''Juggernaut: Gan Stad Anois''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 3)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], scríofa ag [[Fabian Nicieza]] agus tarraingthe ag [[Ron Garney]] agus [[Geoff Shaw]]. Foilsíodh an tsraith ó 23 Meán Fómhair, [[2020]] go dtí 6 Eanáir, [[2021]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/juggernaut-no-stopping-now|title=Review – ''Juggernaut: No Stopping Now''|last=Keogh|first=Ian|date=23 Márta 2021|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=23 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2021/03/22/juggernaut-no-stopping-now-review|title=''Juggernaut: No Stopping Now'' is a testament to the magic of this X-era|last=Sonneville|first=Ryan|date=22 Márta 2021|website=[[AIPT Comics]]|access-date=22 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://the-avocado.org/2022/04/28/comic-book-review-juggernaut-no-stopping-now-2021|title=Comic Book Review – ''Juggernaut – No Stopping Now'' (2021)|author=Mister Splendiferous|date=28 Aibreán 2021|website=[[The Avocado]]|access-date=28 Aibreán 2021}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Picking Up the Pieces" / "Ready or 'Naut, here He Comes!" || 23 Meán Fómhair, [[2020]] || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83413/juggernaut_2020_1|date=23 Meán Fómhair 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "How Green Is My Valley" ("Smash or Be Smashed!") || 21 Deireadh Fómhair, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83415/juggernaut_2020_2|date=21 Deireadh Fómhair 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Stuck in the Past" / "Juggernaut on Trial!" || 18 Samhain, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83416/juggernaut_2020_3|date=18 Samhain 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Scalpel to the Soul" / "Knock Down, Drag Out!" || 9 Nollaig, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83417/juggernaut_2020_4|date=9 Nollaig 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "A New Beginning? (Except not with the Nazi Scientist.)" / "It's Not the End...He's Unstoppable!" || 6 Eanáir, [[2021]] || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83418/juggernaut_2020_5|date=6 Eanáir 2021|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Juggernaut: No Stopping Now''''' | ''Juggernaut'' (iml. 3) #1–5 | 23 Márta, [[2021]] | {{ISBNT|978-1-3029-2450-8}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/collection/83414/juggernaut_no_stopping_now_trade_paperback ''Juggernaut'' (iml. 3)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] 2zjurg6den6qbqysobi7kex1cywtowp 1306511 1306510 2026-04-05T16:35:21Z ~2026-16722-18 72895 1306511 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Juggernaut: No Stopping Now''''' (''Juggernaut: Gan Stad Anois''), ar a dtugtar freisin '''''Juggernaut'' (iml. 3)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Juggernaut (carachtar)|Cain Marko / Juggernaut]], scríofa ag [[Fabian Nicieza]] agus tarraingthe ag [[Ron Garney]] agus [[Geoff Shaw]]. Foilsíodh an tsraith ó 23 Meán Fómhair, [[2020]] go dtí 6 Eanáir, [[2021]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/juggernaut-no-stopping-now|title=Review – ''Juggernaut: No Stopping Now''|last=Keogh|first=Ian|date=23 Márta 2021|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=23 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2021/03/22/juggernaut-no-stopping-now-review|title=''Juggernaut: No Stopping Now'' is a testament to the magic of this X-era|last=Sonneville|first=Ryan|date=22 Márta 2021|website=[[AIPT Comics]]|access-date=22 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://the-avocado.org/2022/04/28/comic-book-review-juggernaut-no-stopping-now-2021|title=Comic Book Review – ''Juggernaut – No Stopping Now'' (2021)|author=Mister Splendiferous|date=28 Aibreán 2021|website=[[The Avocado]]|access-date=28 Aibreán 2021}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Picking Up the Pieces"<hr>"Ready or 'Naut, here He Comes!" || 23 Meán Fómhair, [[2020]] || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83413/juggernaut_2020_1|date=23 Meán Fómhair 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "How Green Is My Valley"<hr>"Smash or Be Smashed!" || 21 Deireadh Fómhair, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83415/juggernaut_2020_2|date=21 Deireadh Fómhair 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Stuck in the Past"<hr>"Juggernaut on Trial!" || 18 Samhain, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83416/juggernaut_2020_3|date=18 Samhain 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Scalpel to the Soul"<hr>"Knock Down, Drag Out!" || 9 Nollaig, 2020 || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83417/juggernaut_2020_4|date=9 Nollaig 2020|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "A New Beginning? (Except not with the Nazi Scientist.)"<hr>"It's Not the End...He's Unstoppable!" || 6 Eanáir, [[2021]] || <ref>{{cite magazine|title=''Juggernaut'' (iml. 3) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/83418/juggernaut_2020_5|date=6 Eanáir 2021|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Juggernaut: No Stopping Now''''' | ''Juggernaut'' (iml. 3) #1–5 | 23 Márta, [[2021]] | {{ISBNT|978-1-3029-2450-8}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/collection/83414/juggernaut_no_stopping_now_trade_paperback ''Juggernaut'' (iml. 3)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Juggernaut}} [[Catagóir:Juggernaut]] f6id51wtx1mte2msah5s1w9lhwo0bnn Juggernaut (iml. 3) 0 125057 1306512 2026-04-05T16:35:49Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Juggernaut: No Stopping Now]] 1306512 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Juggernaut: No Stopping Now]] cvjef47knuhtn8uikbl7vko0jq2oqak Marcasanacht 0 125058 1306516 2026-04-05T18:42:38Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:es:Special:Redirect/revision/166335225|Marcescente]]" 1306516 wikitext text/x-wiki IIs téarma é '''marcasanacht''' a úsáidtear i luibheolaíocht chun cur síos a dhéanamh ar dhuilleoga na gcrann ''' ''' agus na dtor duillsilteach a fhanann, tar éis don tréimhse fáis a bheith críochnaithe agus dath na nduilleog a bheith athraithe, ar an gcrann den chuid is mó le linn an tséasúir fhuair (an fhómhair agus an gheimhridh) go dtí go dtiocfaidh na duilleoga nua chun cinn go praiticiúil san earrach dar gcionn. Is iad na crainn a léiríonn an tréith seo de ghnáth ná ná darach[1] amhail an dair Phiréineach (''Quercus pyrenaica''), dair na Portaingéile (Quercus faginea), crainn feá ''' '''iomadúla (Fagus sylvatica) agus '''crainn shleamhna''' ( ''[[Crann sleamhain|Carpinus]]'' ). Sa dair chorraigh Mheiriceánach, críochnaítear an scoitheadh san earrach. I roinnt speiceas, féadfaidh an peitín fanacht beo i rith an gheimhridh, agus i speicis eile bíonn na duilleoga marcasanacht mar gheall ar sioc nó lotnaidí a thriomú sula mbíonn an scoitheadh iomlán críochnaithe. 9hh2yqob8srii0qb2h1sdxoyhpdu3y5 1306517 1306516 2026-04-05T19:06:13Z Ériugena 188 1306517 wikitext text/x-wiki [[Image:Fagus grandifolia in winter.jpg|thumb|Feá Mheiriceánach (''[[Fagus grandifolia]]'') sa gheimhreadh]] [[Image:oakmer.JPG|thumb|Dair (''[[Quercus]]'') le duilliúr marcasanach]] [[File:Dead Leaf retention on Beech trees.JPG|right|thumb|Marcasanacht páirteach tipiciúil ar feá aibí (''[[Fagus sylvatica]]'')]] [[File:2022-04-25 14 03 38 Marcescent leaves and new leaves during spring on a Red Oak along White Barn Lane in the Franklin Farm section of Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|thumb|Dair rua oak (''[[Quercus rubra]]'') faoi dhuilliúr fáil réidh lena dhuilleoga marcasanacha]] [[Image:oakmer.JPG|thumb|Dair (''[[Quercus]]'') le duilliúr marcasanach]] [[File:Dead Leaf retention on Beech trees.JPG|right|thumb|Marcasanacht tipiciúil ar chrann feá aibí (''Fagus sylvatica'')]] Is téarma é '''marcasanacht''' a úsáidtear i luibheolaíocht chun cur síos a dhéanamh ar dhuilleoga na gcrann ''' ''' agus na dtor duillsilteach a fhanann, tar éis don tréimhse fáis a bheith críochnaithe agus dath na nduilleog a bheith athraithe, ar an gcrann den chuid is mó le linn an tséasúir fhuair (an fhómhair agus an gheimhridh) go dtí go dtiocfaidh na duilleoga nua chun cinn go praiticiúil san earrach dar gcionn. Is iad na crainn a léiríonn an tréith seo de ghnáth ná ná darach[1] amhail an dair Phiréineach (''Quercus pyrenaica''), dair na Portaingéile (''Quercus faginea''), crainn feá iomadúla (''Fagus sylvatica'') agus crainn shleamhna ( ''[[Crann sleamhain|Carpinus]]'' ). Sa dair chorraigh Mheiriceánach, críochnaítear an scoitheadh san earrach. I roinnt speiceas, féadfaidh an peitín fanacht beo i rith an gheimhridh, agus i speicis eile bíonn na duilleoga marcasanacht mar gheall ar sioc nó lotnaidí a thriomú sula mbíonn an scoitheadh iomlán críochnaithe. ==Tagairtí== [[Catagóir:Fiseolaíocht plandaí]] [[Catagóir:Crainn]] htvnxlpngjfatwbwrym96uws4ag631k 1306519 1306517 2026-04-05T19:19:25Z Ériugena 188 1306519 wikitext text/x-wiki [[Image:Fagus grandifolia in winter.jpg|thumb|Feá Mheiriceánach (''[[Fagus grandifolia]]'') sa gheimhreadh]] [[Image:oakmer.JPG|thumb|Dair (''[[Quercus]]'') le duilliúr marcasanach]] [[File:Dead Leaf retention on Beech trees.JPG|right|thumb|Marcasanacht páirteach tipiciúil ar feá aibí (''[[Fagus sylvatica]]'')]] [[File:2022-04-25 14 03 38 Marcescent leaves and new leaves during spring on a Red Oak along White Barn Lane in the Franklin Farm section of Oak Hill, Fairfax County, Virginia.jpg|thumb|Dair rua oak (''[[Quercus rubra]]'') faoi dhuilliúr fáil réidh lena dhuilleoga marcasanacha]] [[Image:oakmer.JPG|thumb|Dair (''[[Quercus]]'') le duilliúr marcasanach]] [[File:Dead Leaf retention on Beech trees.JPG|right|thumb|Marcasanacht tipiciúil ar chrann feá aibí (''Fagus sylvatica'')]] Is téarma é '''marcasanacht''' a úsáidtear i luibheolaíocht chun cur síos a dhéanamh ar dhuilleoga na gcrann ''' ''' agus na dtor duillsilteach a fhanann, tar éis don tréimhse fáis a bheith críochnaithe agus dath na nduilleog a bheith athraithe, ar an gcrann den chuid is mó le linn an tséasúir fhuair (an fhómhair agus an gheimhridh) go dtí go dtiocfaidh na duilleoga nua chun cinn go praiticiúil san earrach dar gcionn. Is iad na crainn a léiríonn an tréith seo de ghnáth ná ná darach[1] amhail an dair Phiréineach (''Quercus pyrenaica''), dair na Portaingéile (''Quercus faginea''), crainn feá iomadúla (''Fagus sylvatica'') agus crainn shleamhna ( ''[[Crann sleamhain|Carpinus]]'' ). Sna daracha ''Quercus palustris'' agus ''Quercus coccinea'' críochnaítear an scoitheadh san earrach. I roinnt speiceas, féadfaidh an peitín fanacht beo i rith an gheimhridh, agus i speicis eile bíonn na duilleoga marcasanacht mar gheall ar sioc nó lotnaidí a thriomú sula mbíonn an scoitheadh iomlán críochnaithe. ==Tagairtí== [[Catagóir:Fiseolaíocht plandaí]] [[Catagóir:Crainn]] 6jply882j710ghz5ac83zyz0d6fs7if Plé:Marcasanacht 1 125059 1306518 2026-04-05T19:09:56Z Ériugena 188 /* Marcescence */ mír nua 1306518 wikitext text/x-wiki == Marcescence == Ní raibh mé in ann teacht arleagan Gaeilge, mar sin chum mé 'Marcasanacht'..beidh orm dul i gcomhairle le tearma.ie faoi!̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:09, 5 Aibreán 2026 (UTC) i8b34bd0ehbcvp40zlof4grmwwbxufs Jubilee (iml. 1) 0 125060 1306520 2026-04-05T19:32:02Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Jubilee'' (iml. 1)''' foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Jubilee (carachtar)|Jubilation Lee / Jubilee]], scríofa ag [[Robert Kirkman]] agus tarraingthe ag [[Derec Donovan]], [[Michael O'Hare]], agus [[Casey Jones]]. Foilsíodh an tsraith ó 1 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 9 Feabhra, [[2005]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmhe...' 1306520 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Jubilee'' (iml. 1)''' foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Jubilee (carachtar)|Jubilation Lee / Jubilee]], scríofa ag [[Robert Kirkman]] agus tarraingthe ag [[Derec Donovan]], [[Michael O'Hare]], agus [[Casey Jones]]. Foilsíodh an tsraith ó 1 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 9 Feabhra, [[2005]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://earthsmightiestblog.com/jubilee-1-6-2004|title=Review – ''Jubilee'' #1–6 (2004)|last=Berkeley|first=Ekko|date=23 Márta 2021|website=Earth's Mightiest Blog|access-date=23 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://swoproductions.com/2024/08/26/stews-reviews-jubilee|title=Stew’s Reviews: ''Jubilee''|author=Stew N.B.|date=26 Lúnasa 2024|website=SWO Productions|access-date=26 Lúnasa 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/09/05/20808|title=''Jubilee'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=5 Meán Fómhair 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=5 Meán Fómhair 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://podtail.com/fr/podcast/days-of-future-podcast-examining-the-x-men/133-robert-kirkman-s-jubilee-review|title=133 – Robert Kirkman's ''Jubilee'' – Review|author1=Trev|author2=Joe|date=7 Deireadh Fómhair 2020|website=Podtail|access-date=7 Deireadh Fómhair 2020}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/12/08/29800|title=''Jubilee'' #4 Review|last=Hatton|first=James|date=8 Nollaig 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=8 Nollaig 2004}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Fresh Princess of Bel-Air" || 1 Meán Fómhair, [[2004]] || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/789/jubilee_2004_1|date=1 Meán Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "The Melancholy Life of Meg Devereux" || 6 Deireadh Fómhair, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/861/jubilee_2004_2|date=6 Deireadh Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Hard Knocks With Shane Shooter" || 3 Samhain, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50/jubilee_2004_3|date=3 Samhain 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Dude, Where's Her Car?" || 1 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1449/jubilee_2004_4|date=1 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Dance Dance Revolution" || 5 Eanáir, [[2005] || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1540/jubilee_2004_5|date=5 Eanáir 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || "If This Be The End" || 9 Feabhra, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1635/jubilee_2004_6|date=9 Feabhra 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Jubilee by Robert Kirkman''''' | ''Jubilee'' (iml. 1) #1–6 | 1 Eanáir, [[2012]] | {{ISBNT|978-0-7851-5861-5}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/776/jubilee_2004_2005 ''Jubilee'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Jubilee}} [[Catagóir:Jubilee]] mfstgbe8n3473ly1w069czbp9d4ii52 1306521 1306520 2026-04-05T19:32:14Z ~2026-16722-18 72895 1306521 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Jubilee'' (iml. 1)''' foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Jubilee (carachtar)|Jubilation Lee / Jubilee]], scríofa ag [[Robert Kirkman]] agus tarraingthe ag [[Derec Donovan]], [[Michael O'Hare]], agus [[Casey Jones]]. Foilsíodh an tsraith ó 1 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 9 Feabhra, [[2005]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://earthsmightiestblog.com/jubilee-1-6-2004|title=Review – ''Jubilee'' #1–6 (2004)|last=Berkeley|first=Ekko|date=23 Márta 2021|website=Earth's Mightiest Blog|access-date=23 Márta 2021}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://swoproductions.com/2024/08/26/stews-reviews-jubilee|title=Stew’s Reviews: ''Jubilee''|author=Stew N.B.|date=26 Lúnasa 2024|website=SWO Productions|access-date=26 Lúnasa 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/09/05/20808|title=''Jubilee'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=5 Meán Fómhair 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=5 Meán Fómhair 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://podtail.com/fr/podcast/days-of-future-podcast-examining-the-x-men/133-robert-kirkman-s-jubilee-review|title=133 – Robert Kirkman's ''Jubilee'' – Review|author1=Trev|author2=Joe|date=7 Deireadh Fómhair 2020|website=Podtail|access-date=7 Deireadh Fómhair 2020}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/12/08/29800|title=''Jubilee'' #4 Review|last=Hatton|first=James|date=8 Nollaig 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=8 Nollaig 2004}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Fresh Princess of Bel-Air" || 1 Meán Fómhair, [[2004]] || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/789/jubilee_2004_1|date=1 Meán Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "The Melancholy Life of Meg Devereux" || 6 Deireadh Fómhair, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/861/jubilee_2004_2|date=6 Deireadh Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Hard Knocks With Shane Shooter" || 3 Samhain, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50/jubilee_2004_3|date=3 Samhain 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Dude, Where's Her Car?" || 1 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1449/jubilee_2004_4|date=1 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Dance Dance Revolution" || 5 Eanáir, [[2005]] || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1540/jubilee_2004_5|date=5 Eanáir 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || "If This Be The End" || 9 Feabhra, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Jubilee'' (iml. 1) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1635/jubilee_2004_6|date=9 Feabhra 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Jubilee by Robert Kirkman''''' | ''Jubilee'' (iml. 1) #1–6 | 1 Eanáir, [[2012]] | {{ISBNT|978-0-7851-5861-5}} |} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/series/776/jubilee_2004_2005 ''Jubilee'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Jubilee}} [[Catagóir:Jubilee]] h32rnd3fyarrl90vy2fdd3zlkk7w12t Catagóir:Jubilee 14 125061 1306524 2026-04-05T19:35:05Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]' 1306524 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] g74m7n84i6junt71xckqe6002h79d0t Mystique (iml. 1) 0 125062 1306527 2026-04-05T19:53:46Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Mystique'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Mystique (carachtar)|Mystique]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Mystique: Dead Drop Gorgeous]]'', ''[[Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy]]'', ''[[Mystique: Unnatural]]'', agus ''[[Mystique: Quiet]]''. Foilsíodh an tsraith ó 23 Aibreán, [[2003]] go dtí 23 Feabhra, [[2005]] thar ceithre eagrán...' 1306527 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Mystique'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Mystique (carachtar)|Mystique]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Mystique: Dead Drop Gorgeous]]'', ''[[Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy]]'', ''[[Mystique: Unnatural]]'', agus ''[[Mystique: Quiet]]''. Foilsíodh an tsraith ó 23 Aibreán, [[2003]] go dtí 23 Feabhra, [[2005]] thar ceithre eagrán is fiche, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://samquixote.blogspot.com/2017/04/mystique-volume-1-dead-drop-gorgeous.html|title=''Mystique'', Volume 1: ''Dead Drop Gorgeous'' Review (Brian K. Vaughan, Jorge Lucas)|author=Noel|date=5 Aibreán 2017|website=Sam Quixote's ComicAlly|access-date=5 Aibreán 2017}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://legacy.aintitcool.com/node/17593|title=AICN Comics! @$$holes Look At ''X-Men'', ''Mystique'', ''Nightwing'', ''Love Fights'', And A Bunch Of Manga!!|author=Ain't It Cool Staff|date=18 Bealtaine 2004|website=[[Ain't It Cool]]|access-date=18 Bealtaine 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2005/03/02/32798|title=Review: ''Mystique'' #24|last=Burnside|first=Iain|date=2 Márta 2005|website=[[Inside Pulse]]|access-date=2 Márta 2005}}</ref> Lean [[Mystique (iml. 2)|Imleabhar 2]] é. ==Stáirsí scéil== ===''Dead Drop Gorgeous''=== {{main|Mystique: Dead Drop Gorgeous}} ===''Tinker, Tailor, Mutant, Spy''=== {{main|Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy}} ===''Unnatural''=== {{main|Mystique: Unnatural}} ===''Quiet''=== {{main|Mystique: Quiet}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/569/mystique_2003_2005 ''Mystique'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Mystique}} [[Catagóir:Mystique]] 0ai3fxq5qs2h8jd2e3av3c6q2dfhjgi 1306528 1306527 2026-04-05T19:55:45Z ~2026-16722-18 72895 1306528 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Mystique'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Mystique (carachtar)|Mystique]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Mystique: Dead Drop Gorgeous]]'', ''[[Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy]]'', ''[[Mystique: Unnatural]]'', agus ''[[Mystique: Quiet]]''. Foilsíodh an tsraith ó 23 Aibreán, [[2003]] go dtí 23 Feabhra, [[2005]] thar ceithre eagrán is fiche, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://samquixote.blogspot.com/2017/04/mystique-volume-1-dead-drop-gorgeous.html|title=''Mystique'', Volume 1: ''Dead Drop Gorgeous'' Review (Brian K. Vaughan, Jorge Lucas)|author=Noel|date=5 Aibreán 2017|website=Sam Quixote's ComicAlly|access-date=5 Aibreán 2017}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://legacy.aintitcool.com/node/17593|title=AICN Comics! @$$holes Look At ''X-Men'', ''Mystique'', ''Nightwing'', ''Love Fights'', And A Bunch Of Manga!!|author=Ain't It Cool Staff|date=18 Bealtaine 2004|website=[[Ain't It Cool]]|access-date=18 Bealtaine 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2005/03/02/32798|title=Review: ''Mystique'' #24|last=Burnside|first=Iain|date=2 Márta 2005|website=[[Inside Pulse]]|access-date=2 Márta 2005}}</ref> Lean [[Mystique: Most Wanted|Imleabhar 2 (''Mystique: Most Wanted'')]] é. ==Stáirsí scéil== ===''Dead Drop Gorgeous''=== {{main|Mystique: Dead Drop Gorgeous}} ===''Tinker, Tailor, Mutant, Spy''=== {{main|Mystique: Tinker, Tailor, Mutant, Spy}} ===''Unnatural''=== {{main|Mystique: Unnatural}} ===''Quiet''=== {{main|Mystique: Quiet}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/569/mystique_2003_2005 ''Mystique'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Mystique}} [[Catagóir:Mystique]] pel6bfkjl9onvh6h5lqw4ams3idpycy Zagreb 0 125063 1306534 2026-04-05T23:46:21Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Ságrab]] 1306534 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Ságrab]] oxd1tyv9zw2i2kak22oau265uf3340i Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR) 0 125064 1306537 2026-04-06T00:37:06Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Bóthar}}Tugadh cead pleanála in 2021 Cuarbhóthar na Gaillimhe, an N6 GCRR,<ref>i mBéarla, ''Galway City Ring Road''</ref> a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. [[Íomhá:Over the ring road - geograph.org.uk - 1252812.jpg|clé|mion|220x220px|Baile an Phoill agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] Íomhá:Towards An Caisleán Gearr (Castlegar) - geograph.org.uk - 1252807.jpg|clé|mion|220x220px|An Caisleán Gearr agus Bóth...' 1306537 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}}Tugadh cead pleanála in 2021 Cuarbhóthar na Gaillimhe, an N6 GCRR,<ref>i mBéarla, ''Galway City Ring Road''</ref> a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. [[Íomhá:Over the ring road - geograph.org.uk - 1252812.jpg|clé|mion|220x220px|Baile an Phoill agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] [[Íomhá:Towards An Caisleán Gearr (Castlegar) - geograph.org.uk - 1252807.jpg|clé|mion|220x220px|An Caisleán Gearr agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] == Stair == Tá an cuarbhóthar le tógáil idir [[Bearna]] ar chiumhais thiar na Gaillimhe agus Cúil Each<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/18471|teideal=Cúil Each|údar=Logainm|dáta=2026}}</ref> ar an gciumhais thoir. Cuirfidh an tionscadal maolú ar an brú tráchta ar Bhóthar na dTreabh (N6 / R338). Bhí costas €1 bhilliún luaite leis in 2021. Tugadh cead pleanála in 2021 an cuarbhóthar ocht gciliméadar déag a thógáil. Ach tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin nár cuireadh san áireamh Plean Gnímh an Stáit ar son na hAeráide agus an togra á mheas. Cuireadh an cead pleanála ar ceal in 2022 mar gheall ar an bhfaillí sin. Tuigtear gur nuashonraíodh an t-iarratas ar chead pleanála ó shin agus nach bhfuiltear ach ag fanacht anois le cinneadh ón gCoimisiún Pleanála.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Luaidreáin nua faoi Chuarbhóthar na Gaillimhe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566487-luaidrain-nua-faoi-chuarbhothar-na-gaillimhe/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Conspóid == Á mbeophianadh ag an bhfanacht atá daoine, áfach, dar le [[Seán Canney]], Aire Stáit sa Roinn Iompair agus Teachta Dála Neamhspleách i nGaillimh Thoir. Tá an-dóchas aige i láthair na huaire go dtabharfaí cead pleanála do Chuarbhóthar Chathair na Gaillimhe lá ar bith feasta. Dar le daoine atá ina fhabhar go maolóidh sé an brú mór tráchta thart ar chathair na Gaillimhe. Ach deir daoine atá ina aghaidh go gcuirfidh sé go mór le hastaíochtaí carbóin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[N6|N6 / M6]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] [[Catagóir:Cathair na Gaillimhe]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Gaillimh]] ifs1bvr3tzoi0t5pmauup0s4axmcskg 1306538 1306537 2026-04-06T00:37:29Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[N6 GCRR (Cuarbhóthar na Gaillimhe)]] go [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] 1306537 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}}Tugadh cead pleanála in 2021 Cuarbhóthar na Gaillimhe, an N6 GCRR,<ref>i mBéarla, ''Galway City Ring Road''</ref> a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. [[Íomhá:Over the ring road - geograph.org.uk - 1252812.jpg|clé|mion|220x220px|Baile an Phoill agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] [[Íomhá:Towards An Caisleán Gearr (Castlegar) - geograph.org.uk - 1252807.jpg|clé|mion|220x220px|An Caisleán Gearr agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] == Stair == Tá an cuarbhóthar le tógáil idir [[Bearna]] ar chiumhais thiar na Gaillimhe agus Cúil Each<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/18471|teideal=Cúil Each|údar=Logainm|dáta=2026}}</ref> ar an gciumhais thoir. Cuirfidh an tionscadal maolú ar an brú tráchta ar Bhóthar na dTreabh (N6 / R338). Bhí costas €1 bhilliún luaite leis in 2021. Tugadh cead pleanála in 2021 an cuarbhóthar ocht gciliméadar déag a thógáil. Ach tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin nár cuireadh san áireamh Plean Gnímh an Stáit ar son na hAeráide agus an togra á mheas. Cuireadh an cead pleanála ar ceal in 2022 mar gheall ar an bhfaillí sin. Tuigtear gur nuashonraíodh an t-iarratas ar chead pleanála ó shin agus nach bhfuiltear ach ag fanacht anois le cinneadh ón gCoimisiún Pleanála.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Luaidreáin nua faoi Chuarbhóthar na Gaillimhe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566487-luaidrain-nua-faoi-chuarbhothar-na-gaillimhe/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Conspóid == Á mbeophianadh ag an bhfanacht atá daoine, áfach, dar le [[Seán Canney]], Aire Stáit sa Roinn Iompair agus Teachta Dála Neamhspleách i nGaillimh Thoir. Tá an-dóchas aige i láthair na huaire go dtabharfaí cead pleanála do Chuarbhóthar Chathair na Gaillimhe lá ar bith feasta. Dar le daoine atá ina fhabhar go maolóidh sé an brú mór tráchta thart ar chathair na Gaillimhe. Ach deir daoine atá ina aghaidh go gcuirfidh sé go mór le hastaíochtaí carbóin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[N6|N6 / M6]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] [[Catagóir:Cathair na Gaillimhe]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Gaillimh]] ifs1bvr3tzoi0t5pmauup0s4axmcskg 1306543 1306538 2026-04-06T00:42:24Z TGcoa 21229 /* Stair */ 1306543 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}}Tugadh cead pleanála in 2021 Cuarbhóthar na Gaillimhe, an N6 GCRR,<ref>i mBéarla, ''Galway City Ring Road''</ref> a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. [[Íomhá:Over the ring road - geograph.org.uk - 1252812.jpg|clé|mion|220x220px|Baile an Phoill agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] [[Íomhá:Towards An Caisleán Gearr (Castlegar) - geograph.org.uk - 1252807.jpg|clé|mion|220x220px|An Caisleán Gearr agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] == Stair == Tá an cuarbhóthar le tógáil idir [[Bearna]] ar chiumhais thiar na Gaillimhe agus Cúil Each<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/18471|teideal=Cúil Each|údar=Logainm|dáta=2026}}</ref> ar an gciumhais thoir. Cuirfidh an tionscadal maolú ar an brú tráchta ar Bhóthar na dTreabh (N6 / R338). Bhí costas €1 bhilliún luaite leis in 2021. Tugadh cead pleanála in 2021 an cuarbhóthar ocht gciliméadar déag a thógáil. Ach tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin nár cuireadh san áireamh Plean Gnímh an Stáit ar son na hAeráide agus an togra á mheas. Cuireadh an cead pleanála ar ceal in 2022 mar gheall ar an bhfaillí sin. Tuigtear gur nuashonraíodh an t-iarratas ar chead pleanála ó shin agus nach bhfuiltear ach ag fanacht anois le cinneadh ón gCoimisiún Pleanála.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Luaidreáin nua faoi Chuarbhóthar na Gaillimhe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566487-luaidrain-nua-faoi-chuarbhothar-na-gaillimhe/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Conspóid == Á mbeophianadh ag an bhfanacht atá daoine, áfach, dar le [[Seán Canney]], Aire Stáit sa Roinn Iompair agus Teachta Dála Neamhspleách i n[[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Gaillimh Thoir]]. Tá an-dóchas aige i láthair na huaire go dtabharfaí cead pleanála do Chuarbhóthar Chathair na Gaillimhe lá ar bith feasta. Dar le daoine atá ina fhabhar go maolóidh sé an brú mór tráchta thart ar chathair na Gaillimhe. Ach deir daoine atá ina aghaidh go gcuirfidh sé go mór le hastaíochtaí carbóin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[N6|N6 / M6]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] [[Catagóir:Cathair na Gaillimhe]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Gaillimh]] 21b92lgk0mraz3blj4gsbzot3p6uj5f 1306545 1306543 2026-04-06T00:43:33Z TGcoa 21229 1306545 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Bóthar}}Tugadh cead pleanála in 2021 Cuarbhóthar na Gaillimhe, an N6 GCRR,<ref>i mBéarla, ''Galway City Ring Road''</ref> a thógáil. Cuireadh an tionscadal ar an méar fhada. [[Íomhá:Over the ring road - geograph.org.uk - 1252812.jpg|clé|mion|220x220px|Baile an Phoill agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] [[Íomhá:Towards An Caisleán Gearr (Castlegar) - geograph.org.uk - 1252807.jpg|clé|mion|220x220px|An Caisleán Gearr agus Bóthar na dTreabh (N6 / R338)]] == Stair == Tá an cuarbhóthar le tógáil idir [[Bearna]] ar chiumhais thiar na Gaillimhe agus Cúil Each<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.logainm.ie/ga/18471|teideal=Cúil Each|údar=Logainm|dáta=2026}}</ref> ar an gciumhais thoir. Cuirfidh an tionscadal maolú ar an brú tráchta ar Bhóthar na dTreabh (N6 / R338). Bhí costas €1 bhilliún luaite leis in 2021. Tugadh cead pleanála in 2021 an cuarbhóthar ocht gciliméadar déag a thógáil. Ach tháinig sé chun solais ina dhiaidh sin nár cuireadh san áireamh Plean Gnímh an Stáit ar son na hAeráide agus an togra á mheas. Cuireadh an cead pleanála ar ceal in 2022 mar gheall ar an bhfaillí sin. Tuigtear gur nuashonraíodh an t-iarratas ar chead pleanála ó shin agus nach bhfuiltear ach ag fanacht anois le cinneadh ón gCoimisiún Pleanála.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Luaidreáin nua faoi Chuarbhóthar na Gaillimhe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566487-luaidrain-nua-faoi-chuarbhothar-na-gaillimhe/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Conspóid == Á mbeophianadh ag an bhfanacht atá daoine, áfach, dar le [[Seán Canney]], Aire Stáit sa Roinn Iompair agus Teachta Dála Neamhspleách i n[[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Gaillimh Thoir]]. Tá an-dóchas aige i láthair na huaire go dtabharfaí cead pleanála do Chuarbhóthar Chathair na Gaillimhe lá ar bith feasta. Dar le daoine atá ina fhabhar go maolóidh sé an brú mór tráchta thart ar chathair na Gaillimhe. Ach deir daoine atá ina aghaidh go gcuirfidh sé go mór le hastaíochtaí carbóin.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[N6|N6 / M6]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bóithre in Éirinn]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Gaillimh]] h6zaiwwmokzfkcjdlbjmh7j9m2pl1tw N6 GCRR (Cuarbhóthar na Gaillimhe) 0 125065 1306539 2026-04-06T00:37:29Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[N6 GCRR (Cuarbhóthar na Gaillimhe)]] go [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] 1306539 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] llahjjzcwvvgz9rp6pi4z4z1eh8ypw4 Cuarbhóthar Chathair na Gaillimhe 0 125066 1306542 2026-04-06T00:42:16Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] 1306542 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Cuarbhóthar na Gaillimhe (N6 GCRR)]] oerlovb40wzydl9vdnkqn4g9zbumzb1 Catagóir:Cathair na Gaillimhe 14 125067 1306544 2026-04-06T00:43:14Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Gaillimh]] 1306544 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Gaillimh]] 3agbsh839j8mew8nqu3iu2zftgsaod3 Gwenpool Special 0 125068 1306548 2026-04-06T01:36:25Z ~2026-21095-27 73361 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Gwenpool Special''''', ar a dtugtar an freisin '''''Gwenpool Holiday Special''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtair [[Gwen Poole]], [[She-Hulk|Jen Walters]], [[Kamala Khan]], [[Hawkeye (Clint Barton)|Clint Barton]], [[Hawkeye (Kate Bishop)|Kate Bishop]], agus [[Deadpool|Wade Wilson]] ag treorú isteach i ''[[The Unbelievable Gwenpool]]''. ==Stair f...' 1306548 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Gwenpool Special''''', ar a dtugtar an freisin '''''Gwenpool Holiday Special''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtair [[Gwen Poole]], [[She-Hulk|Jen Walters]], [[Kamala Khan]], [[Hawkeye (Clint Barton)|Clint Barton]], [[Hawkeye (Kate Bishop)|Kate Bishop]], agus [[Deadpool|Wade Wilson]] ag treorú isteach i ''[[The Unbelievable Gwenpool]]''. ==Stair fhoilsithe== Cuireadh tús le ''Gwenpool Special'' ar an 9 Nollaig, [[2015]].<ref>{{cite magazine|last=Schenkel|first=Katie|date=9 Nollaig 2015|title=''Gwenpool Special'' A Little Bit Special, But Not So Gwenpool|url=https://comicsalliance.com/gwenpool-special-review|access-date=9 Nollaig 2015|website=[[ComicsAlliance]]}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Henely|first=Mark|date=11 Nollaig 2015|title=''Gwenpool Holiday Special'' #1 Review|url=https://thepopbreak.com/2015/12/11/gwenpool-holiday-review|access-date=11 Nollaig 2015|website=The Pop Break}}</ref><ref>{{cite magazine|last=Richards|first=Jordan|date=8 Nollaig 2015|title=''Gwenpool Holiday Special'' #1 Review|url=https://aiptcomics.com/2015/12/08/gwenpool-holiday-special-1-review|access-date=8 Nollaig 2015|website=[[AIPT Comics]]}}</ref> ==Eagráin bhailithe== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! scope="col" width:15%; | Teideal ! scope="col" width:10%; | Eisiúintí ! scope="col" width:10%; | Scéalta ! scope="col" width:15%; | Scríbhneoir(í) ! scope="col" width:15%; | Ealaíontóir(í) ! scope="col" width:15%; | Dáta tosaigh ! scope="col" width:15%; | Dáta críochnaithe ! scope="col" width:15%; | Nótaí |- | ''Gwenpool Special'' | #1 | "Ever Green", "Ms. Grinch", "Hawkeye vs. Deadpool vs. the Holidays", agus "Gwenpool's Holiday Adventure" | [[Charles Soule]], [[Margaret Stohl]], [[Gerry Duggan]], agus [[Christopher Hastings]] | [[Langdon Foss]], [[Juan Gedeon]], [[Danilo Beyruth]], agus [[Gurihiru]] | colspan="2" | 9 Nollaig, [[2015]] | Speisialta saoire |} ==Féach freisin== * ''[[Gwenpool Holiday Special: Merry Mix-Up]]'' * ''[[The Unbelievable Gwenpool]]'' ==Tagairtí== {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== * [https://www.marvel.com/comics/issue/57777/gwenpool_special_2015_1 ''Gwenpool Special''] ag ''[[Marvel.com]]'' {{Gwen Poole}} {{She-Hulk}} {{Ms. Marvel}} {{Hawkeye}} {{Deadpool}} [[Catagóir:Gwen Poole]] [[Catagóir:She-Hulk]] [[Catagóir:Ms. Marvel]] [[Catagóir:Hawkeye]] [[Catagóir:Deadpool]] qcvj0sb53kfp16dcjc78auvgw178f48 Gwenpool Holiday Special 0 125069 1306549 2026-04-06T01:37:14Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Gwenpool Special]] 1306549 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Gwenpool Special]] o4n7isrzoi6ztmps2is9njybuzppltv MJ Watson 0 125070 1306555 2026-04-06T01:47:53Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Mary Jane Watson]] 1306555 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mary Jane Watson]] crdrg8cls1bk27m3n35u4l3g2245f5g Spinneret 0 125071 1306556 2026-04-06T01:48:20Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Mary Jane Watson]] 1306556 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Mary Jane Watson]] crdrg8cls1bk27m3n35u4l3g2245f5g Jessica Drew 0 125072 1306557 2026-04-06T01:50:38Z ~2026-21095-27 73361 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Carachtar}} * [[Spider-Woman (Jessica Drew)]]l * [[Ultimate Spider-Woman]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Spider-Woman}} [[Catagóir:Spider-Woman]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]]' 1306557 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} * [[Spider-Woman (Jessica Drew)]]l * [[Ultimate Spider-Woman]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Spider-Woman}} [[Catagóir:Spider-Woman]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] bbbso4dnr2yij6knxzu46amp2wbyxt0 Spider-Man and the Black Cat 0 125073 1306558 2026-04-06T01:52:25Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Spider-Man and the Black Cat: The Evil That Men Do]] 1306558 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Spider-Man and the Black Cat: The Evil That Men Do]] 4qmhjmmdpwt6qqaw2xyqie085jjjqos Spider-Man/Black Cat 0 125074 1306559 2026-04-06T01:52:42Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Spider-Man and the Black Cat: The Evil That Men Do]] 1306559 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Spider-Man and the Black Cat: The Evil That Men Do]] 4qmhjmmdpwt6qqaw2xyqie085jjjqos Black Cat: The Trophy Hunters 0 125075 1306560 2026-04-06T01:53:56Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] 1306560 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] nnn2z2jj511vcqvgl95tsujxq06j9gd The Black Cat 0 125076 1306561 2026-04-06T01:54:10Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] 1306561 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] nnn2z2jj511vcqvgl95tsujxq06j9gd Spider-Man: Black Cat 0 125077 1306562 2026-04-06T01:54:22Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] 1306562 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] nnn2z2jj511vcqvgl95tsujxq06j9gd Spider-Man Presents: Black Cat 0 125078 1306563 2026-04-06T01:54:34Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] 1306563 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[The Amazing Spider-Man Presents: Black Cat]] nnn2z2jj511vcqvgl95tsujxq06j9gd Anna-May Parker 0 125079 1306565 2026-04-06T01:56:34Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Annie-May Parker]] 1306565 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Annie-May Parker]] icmedbymokerf24v36dr1v6aaxhf8dt Spiderling 0 125080 1306566 2026-04-06T01:56:51Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Annie-May Parker]] 1306566 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Annie-May Parker]] icmedbymokerf24v36dr1v6aaxhf8dt Patternmaker 0 125081 1306567 2026-04-06T01:57:15Z ~2026-21095-27 73361 Ag athdhíriú go [[Annie-May Parker]] 1306567 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Annie-May Parker]] icmedbymokerf24v36dr1v6aaxhf8dt Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ard Mhacha 14 125082 1306580 2026-04-06T11:12:48Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]]' 1306580 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]] rnl3qf780ww8nbxmd2mfx964nrjsyq1 1306582 1306580 2026-04-06T11:37:56Z TGcoa 21229 1306582 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Daoine as Contae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí Éireannacha de réir Contaetha]] 2hyrk5cg7r7v0hiekxgqafraou2pwha Catagóir:Polaiteoirí Éireannacha de réir Contaetha 14 125083 1306583 2026-04-06T11:45:03Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Contaetha na hÉireann]]' 1306583 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Contaetha na hÉireann]] qxl31iv7yk65j8sa5yrwds8tg6zlyjy