Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2271 1307582 1273268 2026-04-12T22:40:27Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus beagán eile 1307582 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Cathair in iarthar na h[[Éire]]ann is ea '''Gaillimh'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1384607|title=Gaillimh/Galway {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ({{Audio|LL-Q9142 (gle)-FaelaNicA-Gaillimh.wav|fuaimniú}}). Is í Gaillimh príomhbhaile [[Contae na Gaillimhe|Chontae na Gaillimhe]]. De réir cuntais [[Ruaidhrí Ó Flaithbheartaigh|Ruaidhrí Uí Fhlaithbheartaigh]], tagann ainm an bhaile ó [[Abhainn na Gaillimhe]].[[Íomhá:Old-Galway.jpg|thumb|left|Léarscáil ó 1651.]] [[Íomhá:The Tribes of Galway, Eyre Square.jpg|clé|mion|Treibheanna na Gaillimhe]] == Stair == {{Main|Stair na Gaillimhe}} Is eisceacht i measc cathracha na hÉireann í Gaillimh, mar ba iad na Gaeil iad féin ar dtús a thóg an chathair. Faightear an chéad trácht ar Ghaillimh mar an áit ar tógadh dún ag [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair|Toirdhealbhach Ó Conchobhair]] (1088–1156), rí Chonnacht, sa bhliain 1124 ag Bun Gaillimhe (béal Abhainn na Gaillimhe).<ref>{{Lua idirlín|url=https://galwaycitymuseum.ie/ga/collections/medieval-and-post-medieval/|teideal=An Mheánaois agus an Iar-Mheánaois • Músaem Cathrach na Gaillimhe|language=ga|work=Músaem Cathrach na Gaillimhe|dátarochtana=2024-05-03}}</ref> Sna blianta 1169-70, tháinig lonnaitheoirí Angla-Normannacha ón mBreatain go hÉirinn. Rinne siad a gcéad éileamh ar Chonnachta i 1196 nuair a bronnadh deontas an chúige ar William de Burgo. Sa bhliain 1230, throid mac William, [[Richard de Burgo]], le muintir Ghaelach na Gaillimhe, ach b'éigean dó tarraingt siar. D'fhill de Burgo sa bhliain 1232, agus thóg sé an chéad chaisleán cloiche dá raibh ann. Faoin mbliain 1235, bhí Risteard de Burgo tar éis cúige iomlán Chonnacht a chloí. Tugtar creidiúint do mhac Richard, Walter (a fuair bás sa chaisleán i nGaillimh sa bhliain 1271) gur bhunaigh sé an baile múrtha i nGaillimh tar éis dóibh a gcéad chairt mhúrmhaisithe a dheonú do na saoránaigh c. 1270, rud a thug an ceart dóibh dolaí a thobhach ar earraí chun tógáil bhallaí an bhaile a mhaoiniú.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://galwaycitymuseum.ie/exhibition/medieval-galway/|teideal=Medieval Galway • Galway City Museum|language=en-US|work=Galway City Museum|dátarochtana=2024-05-03}}</ref> [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|clé|mion|Dealbh, [[Pádraic Ó Conaire|Padraic Ó Conaire]]]] Le linn an 15ú haois go dtí an 17ú haois, d'éirigh go maith le ceithre theaghlach déag, ar a dtugtaí na '[[Treibheanna na Gaillimhe|Treibheanna]]' ina dhiaidh sin, trí thrádáil leis an Eoraip agus níos faide i gcéin. B'iad na 'Treibheanna' a luaitear ag trácht ar Ghaillimh ná clanna, go minic de bhunadh Normannach, a chuir fúthu sa gcathair féin. Bhí ról tábhachtach acu i bhforbairt bhaile na Gaillimhe trí fhoirgnimh phoiblí agus reiligiúnacha a choimisiúnú, trí go leor tithe móra a thógáil agus trí pháirt a ghlacadh i ngach gné den tsochaí, ó rialachas agus riarachán an bhaile go gnóthaí eaglaise. Ní raibh cairdeas idir iad agus na Gaeil a bhí lonnaithe ar an [[an Cladach|gCladach]], bruachbhaile iascaigh a bhí taobh amuigh de bhallaí na cathrach, agus sna ceantair máguaird. [[Béarla]] a bhí sa gcathair, agus [[Gaeilge]] i ngach áit eile mórthimpeall. Tháinig deireadh le rathúnas na Gaillimhe agus na dTreibheanna le léigear agus forghabháil [[Oilibhéar Cromail|Chromail]] i 1652. Díbríodh go leor de na teaghlaigh as an mbaile. Nuair a cuireadh [[Séarlas III|Séarlas II]] ar ais sa ríchathaoir i 1660 d'ordaigh sé maoin a chur ar ais dóibh siúd a ghéill i 1652. D'fhill cuid de na seanteaghlaigh agus thosaigh siad ag trádáil arís. Tháinig meath ar an mbaile arís sa bhliain 1691, nuair a cuireadh na [[Na Péindlíthe|Péindlíthe]] i bhfeidhm. Faoi rialtóirí nua Protastúnacha agus faoi réir cánachais mhéadaithe, chuaigh go leor ceannaithe i muinín na smuigleála. Níor aisiompaíodh an meath sin go mór go dtí an 19ú haois agus an [[Réabhlóid Thionsclaíoch|réabhlóid thionsclaíoch]].{{Main|Stair na Gaillimhe}} == Iompar == Tá [[calafort]] sa gcathair féin, ag béal [[cuan na Gaillimhe|chuain na Gaillimhe]]. Is féidir le báid an-mhóra dul ann de bharr go bhfuil an t-uisce domhain. Tá [[aerfort]] beag lámh leis an gcathair freisin, sa g[[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|Carn Mór]], agus tá ceangal [[traein|traenach]] go [[Baile Átha Cliath]]. Tá an-chaint le tamall ar an líne traenach as [[Sligeach]] go h[[Inis (baile)|Inis]] i gContae an Chláir a athnuachan, rud a chuirfeadh feabhas mór ar an gcóras traenach. I m[[Baile Átha an Rí]] a bhí, agus a cheaptar go mbeidh an ceangal seo idir an dá líne.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Western Railway Corridor|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Western_Railway_Corridor|journal=Wikipedia|date=2024-07-28|language=en}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/regionals/sligo/news/full-re-opening-of-sligo-to-galway-rail-line-has-been-pledged-by-sinn-fein/a825391844.html|teideal=Full re-opening of Sligo to Galway rail line has been pledged by Sinn Féin|dáta=2023-12-20|language=en|work=Irish Independent|dátarochtana=2024-11-11}}</ref> ==Daonra agus teangacha== Idir 1996 agus 2022, i nGaillimh, ba mhó an méadú ar an daonra, méadú 47%. Cónaíonn 31% de dhaonra an Iarthair agus an iarThuaiscirt i nGaillimh in 2024 i gcomórtas le 29% díobh in 1996.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gluaiseacht-mhor-chun-cinn-san-iarthar-ach-cupla-dris-chosain-fanta/|teideal=Gluaiseacht mhór chun cinn san iarthar ach cúpla dris chosáin fanta|údar=[[Máirtín Ó Catháin]]|dáta=29 Deireadh Fómhair 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-11-11}}</ref> [[Daonáireamh]] (2011): Bhí 31,866 daoine in ann [[Gaeilge]] a labhairt, agus labhair 9,158 [[Gaeilge]] gach lá<ref>[http://www.cso.ie/en/census/census2011reports/ www.CSO.ie]</ref> == Oideachas == Tá an leibhéal oideachais feabhsaithe as cuimse i nGaillimh sna 1990idí-2020idí. Tá céim ollscoile nó a comhionann ag 53% de mhuintir chathair na Gaillimhe agus ag 46% den phobal sa gcontae ar fad.<ref name=":02" /> Tá [[Ollscoil na Gaillimhe]] (a dtugtaí Coláiste na hOllscoile, Gaillimh uirthi cheana) suite sa gcathair le 150 bliain, chomh maith leis an bpríomhchraobh d'[[Institiúid Teicneolaíochta na Gaillimhe-Maigh Eo]]. Tá dul chun cinn déanta ag [[Gaelscoileanna]] na Gaillimhe sna 2010idí. Cé nach bhfuil an cháil chéanna ar Choláiste Éinne agus a bhíodh, tá dornán bunscoileanna lán-Ghaelacha anois sa gcathair féin, agus tá Coláiste na Coiribe ina mheánscoil lán-Ghaelach. == Creideamh == Tá ardeaglais [[Caitliceachas|Chaitliceach]] sa gcathair a tógadh nuair a scoilteadh an chathair ó Dheoise Thuama, agus tá formhór lucht na cathrach ceangailte leis an eaglais sin. Tá líon beag [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] sa gcathair, agus freastalaíonn cuid acu ar eaglais stairiúil San Niocláis. == Gnó == Tá fás mór tagtha ar an gcathair sna 2000-2020idí, ó thosaigh tionscail ar nós an tionscal bogearraí ag cur fúthu ann. Bhíodh monarcha mór ag Digital Equipment as [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]] ann 1971-1994.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.advertiser.ie/galway/article/129221/digital-equipment-corporation-fifty-years-in-galway|teideal=Digital Equipment Corporation, fifty years in Galway|údar=[[Tom Kenny]]|work=[[Galway Advertiser]]|dátarochtana=2024-11-11|dáta=5 Bealtaine 2022}}</ref> Ach nuair a d'fhág siad an baile agus roimhe sin, bhí tionscail áitiúla tosaithe cheana féin.<ref name=":02" /> == Caitheamh Aimsire == Sruthann [[Abhainn na Gaillimhe]] (an Choirib ón [[Béarla|mBéarla]] ''River Corrib'') tríd an gcathair, agus tá iascaireacht bhreá ar [[Loch Coirib]], aistear gairid ón gcathair. Bíonn an-chuid bádóireachta ar loch agus ar abhainn, agus bíonn báid seoil sa gcuan sa Samhradh, ach beagán sa nGeimhreadh mar gheall ar chruas na farraige. Tá turasóirí ag teacht go Bóthar na Trá, bruachbhaile ar iarthar na cathrach, le os cionn céad bliain, agus tagann siad i gcónaí le snámh, rince, agus turais lae chuig áiteanna mar [[Conamara|Chonamara]] agus [[an Bhoireann]] in aice láimhe. Tá tithe "leaba agus bricfeasta" go fairsing, agus le cúig bliana déag anuas, tá an-chuid brúnna do thaistealaithe óga freisin. ==Dugaí na Gaillimhe== Sa bhliain [[1830]] bunaíodh Bord Chuan na Gaillimhe agus trí bliana ina dhiaidh sin tosaíodh ar thógáil na ndugaí nua, le cabhair iasacht rialtais, agus cuireadh críoch leis na dugaí sa bhliain [[1842]]. Anuas ar limistéar an chalafoirt a fhorbairt, ba é a bhí sa mhórphlean i gcónaí riamh ná go gceanglófaí na córais uisce intíre ar fad a bhain le [[Loch Coirib]] agus le [[Loch Measca]] le chéile. Sa tslí sin d'fhéadfaí táirgí ó na ceantair seo a thabhairt chun calafoirt an bhaile i mbáid. Sa bhliain [[1820]] bhí [[Nimmo]] tar éis a mholadh go ngearrfaí canáil ar thaobh thoir an bhaile a nascfadh [[Barr an Chalaidh]] leis na dugaí a moladh, ach diúltaíodh don scéim seo agus ina áit sin cuireadh an chanáil ar thaobh thiar an bhaile. Tosaíodh ar an obair don tionscadal seo sa bhliain 1848 agus osclaíodh go hoifigiúil é ceithre bliana níos déanaí. == Ceantair == * [[Bóthar na Trá]], [[An Bóthar Mór]], [[Dabhach Uisce]], [[An Fhaiche Mhór]], [[An Póirse Spáinneach]], [[Sráid na Siopaí]], [[An Rinn Mhór]], [[Baile an Bhriotaigh, Contae na Gaillimhe ⋅|Baile an Bhriotaigh]] == Féach freisin == * [[Treibheanna na Gaillimhe]] * [[Stair na Gaillimhe]] * [[Áras na nGael]] * [[Taibhdhearc na Gaillimhe|An Taibhdhearc]] * [[Gaillimh le Gaeilge]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Léitheoireacht bhreise == *Stiúrthóirí, John Walsh agus Dorothy Ní Uigín agus Meitheal Taighde; Luke Callinan, Philip Fogarty agus Hugh Rowland. (2020). [https://gaelphobal.ie/site/wp-content/uploads/2021/01/Plean-Teanga-Chathair-na-Gaillimhe-2020-2026_210621.pdf ''Plean Teanga Chathair na Gaillimhe 2020 - 2026'']. [[Gaillimh le Gaeilge]]. == Naisc Sheachtracha == * [http://feilire.com feilire.com] – Imeachtaí Gaeilge i nGaillimh * [https://maps.wikimedia.org/?uselang=ga#17/53.27533/-9.05455 Léarscáil Wikimedia as Gaeilge] {{Contae na Gaillimhe}} {{Cathracha in Éirinn}} [[Catagóir:Gaillimh| ]] [[Catagóir:Bailte i gContae na Gaillimhe|*]] [[Catagóir:Bailte contae i bPoblacht na hÉireann]] [[Catagóir:Bailte seirbhíse Gaeltachta]] [[Catagóir:Contae na Gaillimhe|*]] [[Catagóir:Stair Chathair na Gaillimhe|*]] r8q0pm3p6dn8fgtk2wq4oe1vpsqkrnr 0 3285 1307603 1303154 2026-04-13T00:28:39Z TGcoa 21229 /* Truailliú */ 1307603 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is é '''Loch nEathach'''<ref>i mBéarla, ''Lough Neagh (lake)''</ref> an [[loch]] is mó in [[Éire|Éirinn]] agus i n[[Éire agus an Bhreatain Mhór|Oileáin Iarthar na hEorpa]]. Tá sé thart fá 30 [[chiliméadar|km]] (20 míle) ar fhad agus 15 km (9 míle) ar leithead, agus tá sé corr a bheith 30 km siar as [[Béal Feirste]]. Tá an loch glé-íseal timpeall a imill agus chan fhuil ach meán doimhne 9 méadar (30 troigh) sa phríomhchuid den loch. Is é a doimhneacht is mó ná 25 méadar (80 troigh). Tá an loch suite i dtuaisceart na tíre i lár oirthear [[Ulaidh|Uladh]], agus tá bruacha ag cúig chinn de chontaetha Uladh ar an Loch; .i. [[Contae Aontroma]], [[Contae Ard Mhacha]], [[Contae Doire]], [[Contae an Dúin]], agus [[Contae Thír Eoghain]]. Tá [[Aontroim (baile)|Aontroim]], [[Droichead na Tuama]], agus [[Doire Mhic Chais]] cois locha. Gídh go mbaintear feidhm as an loch le raidhse caithimh aimsire agus gnó, tá sé fíorfhoscailte, agus thig leis an uisce éireacht thar a bheith garbh go gasta in aimsir ghaofar. [[Íomhá:Lough Neagh by Sentinel-2.jpg|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:LoughNeaghandenvirons.png|clé|mion|220x220px]] [[Íomhá:"Birds of Lough Neagh and Lough Beg" - geograph.org.uk - 2715845.jpg|clé|mion|Tagann lucht faire ar éanlaithe go Loch nEathach as go leor tíortha|220x220px]] == Béaloideas == Insíonn seanscéal [[Gael]]ach an dóigh a ndearnadh an loch, nuair a sciob [[Fionn Mac Cumhaill]] píosa talún ina lámha agus chaith le namhaid in [[Albain]] é. Char bhain sé amach an namhad, agus thit an cré i [[Muir Éireann]], i dtreo is gur chum sé [[Oileán Mhanann]]. == Forbairt gnó == Cuireannn loch nEathach 40% den uisce a óltar sa Tuaisceart ar fáil. Deirtear go bhfuil an t-uisce sábháilte ach bhí imní ar dhaoine (in 2024).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/loch-neathach-an-loch-lofa-ata-ina-phriomhfhoinse-uisce-do-bheal-feirste/|teideal=Loch nEathach – an loch lofa atá ina phríomhfhoinse uisce do Bhéal Feirste|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=24 Iúil 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-08}}</ref> Tionscal an-tábhachtach is ea iascach [[eascann]] an locha, earra speisialta a easpórtálann comharchumann i n[[Droichead Thuama]] chuig margaí na hEorpa. Bhí tábhacht le h[[iascaireacht]] [[eascann|eascainne]] ar Loch nEathach leis na céadta bliain, agus dhíol iascairí de bhunadh an mhórcheantair a gcuid eascann do phroinntithe ar fud an domhain. Tionscal mór ab ea é agus cáil idirnáisiúnta air faoi cheannas chomharchumainn a rinne gach iarracht a chinntiú go mbeadh sé inmharthana; bhí siad bródúil as gurb iadsan, iascairí Loch nEathach an t-aon dream san Eoraip a sholáthair an eascann fhiáin dhonn. B’in go dtí an samhradh 2025 nuair a chuir siad bac ar an iascach mar gheall ar an truailliú agus caighdeán an éisc.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gniomh-on-bhfeidhmeannas-ag-teastail-ma-ta-loch-neathach-le-tabhairt-slan-on-mbas/|teideal=Gníomh ón bhFeidhmeannas ag teastáil má tá Loch nEathach le tabhairt slán ón mbás|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=12 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-13}}</ref> == Caithimh aimsire == Ionad turasóireachta mór é an loch le láithreacha fóillíochta do mhuintir Aontroma, Thír Eoghain, dheisceart Dhoire agus thuaisceart Ard Mhacha.<ref name=":0" /> Ach sa bhliain 2024, tugadh foláireamh do dhaoine gan a dhul ag snámh sa loch. Mar sin féin, tagann lucht faire ar éanlaithe go Loch nEathach as go leor tíortha mar gheall ar líon agus raidhse a chuid éanlaithe a chaitheann an geimhreadh nó an samhradh sna portaigh agus ar na tránna cois locha.[[Íomhá:Zebra mussels sign, Antrim - geograph.org.uk - 1625378.jpg|clé|mion|Tháinig "Zebra mussels" go dtí an loch sa bhliain 2006 |220x220px]] [[Íomhá:20150317Bachwiesen2.jpg|clé|mion|220x220px|[[Blás algach]]]] == Truailliú == Tá an-[[Truailliú uisce|truailliú]] sa loch, truailliú talmhaíochta go háirithe. Ó 2023 ar aghaidh, bhí an loch lán le [[Blás algach|algae gorm glas]] a chuireann sláinte daoine agus ainmhithe i mbaol.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Cáineadh déanta faoi chaighdeán locha & aibhneacha an Tuaiscirt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0903/1468184-caineadh-deanta-faoi-chaighdean-locha-aibhneacha-an-tuaiscirt/|date=2024-09-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tá blás algach le feiceáil ar dhromchla an locha, sloda glas a dhéanann dochar do bheathra uisceach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ceh.ac.uk/our-science/projects/bloomin-algae|teideal=Bloomin’ Algae {{!}} UK Centre for Ecology & Hydrology|work=www.ceh.ac.uk|dátarochtana=2026-04-13}}</ref> In 2025 den chéad uair frítheadh tocsainí in éisc sa loch. Contúirt ollmhór is ea é sin don iascach eascann, cuid dhílis de chultúr agus d’eacnamaíocht an phobail cois locha leis na céadta bliain. Chonacthas eascanna amuigh as an uisce agus iad ag sleamhnú ar bharr an bhláis algaigh. Tá cosc ar iascaireacht le haghaidh eascann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/30-l%C3%BAnasa-2025-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000724171931|teideal=Nuacht Mhall (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=30 Lúnasa 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-08-30}}</ref> === Réiteach === Tarlaíonn an truailliú seo mar gheall ar an leibhéal ard [[Fosfar|fosfair]] agus [[Nítrigin|nítrigine]] sa loch, a ritheann isteach ó fheirmeacha timpeall an locha (agus tagann siad ó oibreacha séarachais, fuíolluisce seipteach, agus ó dhramhaíl thionsclaíoch chomh maith).<ref name=":2" /> Ar an drochuair ní ghearrtar pionós ar fhormhór na dtruaillitheoirí. De réir tuairisce san ''Irish News'' ''in 2025'' níor gearradh fíneáil ach ar 16% díobh sin ba shiocair le heachtraí truaillithe sna cúig bliana go dtí sin. * Tá Stormont<ref>An Roinn Talmhaíochta agus Comhshaoil Stormont</ref> freagrach as na haibhneacha a ritheann isteach sa loch. I dtuarascáil Oifig um Chaomhnú Comhshaoil na Ríochta Aontaithe sa bhliain 2024, dúradh go raibh ag teip ar Stormont caighdeán uisce locha agus aibhneacha Thuaisceart Éireann a chosaint. Dúradh nach bhfuil na hacmhainní cuí i bhfeidhm leis na haibhneacha a chosaint.<ref name=":1" /> * Tá go leor cainte faoi úinéireacht an locha – is le hIarla Shaftesbury, [[Nicholas Ashley-Cooper, Iarla Shaftesbury|Nicholas Ashley-Cooper]], grinneall agus bruacha an locha ach ní leis an t-uisce. Níl mórán déanta aigesean ná ag polaiteoirí Thuaisceart Éireann in ainneoin éilimh mhuintir na háite. Ní raibh [[Nicholas Ashley-Cooper, Iarla Shaftesbury|Ashley-Cooper]] sásta a shealús a thabhairt uaidh in 2023. Ach in 2024 dúirt sé go dtabharfadh sé é –nó cuid dhe – d’eagraíocht dheonach nó d’iontaobhas. Ach táthar ag teacht ar aon intinn faoin réiteach. Caithfear díriú ar dhianfheilméaracht agus sceitheadh truailleán, ar eisilteacht sciodair agus sceitheadh ó dhabhcha séarachais. Tá géarghá le hathchóiriú ar an gcóras séarachais, tá tithe agus gnólachtaí nua líonmhar in abhantrach an locha. == Féach freisin == * [[Truailliú uisce]], [[Blás algach]] * [[Iarla Shaftesbury, Nicholas Ashley-Cooper]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:nEathach, Loch}} [[Catagóir:Uiscí Uladh]] [[Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]] [[Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]] [[Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]] [[Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]] [[Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] [[Catagóir:Tubaistí timpeallachta]] [[Catagóir:Truailliú uisce]] [[Catagóir:Áiteanna i miotaseolaíocht na gCeilteach]] [[Catagóir:Loch nEathach]] [[Catagóir:Bláis algacha]] 07yh1eyslwidk862033ovf72hofn5z7 0 3509 1307629 1262883 2026-04-13T09:11:09Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1307629 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''13 Aibreán''' an 103ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 104ú lá i mbliain bhisigh. Tá 262 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Lá Fhéile [[Pápa Máirtín I]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1570]] — [[Guy Fawkes]], míleatach Caitliceach Sasanach (b. [[1606]]) * [[1732]] — [[Frederick North, Lord North]], Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe (b. [[1792]]) * [[1743]] — [[Thomas Jefferson]], 3ú uachtarán na Stát Aontaithe Mheiriceá (b.[[1826]]) * [[1825]] — [[Thomas D'Arcy McGee]], polaiteoir Ceanadach (b. [[1868]]) * [[1866]] — [[Butch Cassidy]], robálaí bainc Meiriceánach (b. [[1908]]) * [[1879]] — [[Andrew Fogarty]], polaiteoir Éireannach (b. [[1953]]) * [[1883]] — [[Demyan Bedny]], file Sóivéadach (b. [[1945]]) * [[1889]] — [[Earnán de Blaghd (Ernest Blythe)|Earnán de Blaghd]], polaiteoir, réabhlóidí, agus bainisteoir amharclainne (b.[[1975]]) * [[1889]] — [[James Coburn (polaiteoir)|James Coburn]], polaiteoir Éireannach (b. [[1953]]) * [[1889]] — [[Patrick Palmer]], polaiteoir Éireannach (b. [[1971]]) * [[1892]] — [[Robert Alexander Watson-Watt]], fisiceoir (b. [[1973]]) * [[1894]] — [[Arthur Fadden]], polaiteoir Astrálach agus 13ú Príomh-Aire na hAstráile (b. [[1973]]) * [[1901]] — [[Jacques Lacan]], Síocanailísí agus fealsamh Francach (b. [[1981]]) * [[1906]] — [[Samuel Beckett]], drámadóir, úrscéalaí, file (b.[[1989]]) * [[1910]] — [[Fintan Coogan, Mór]], polaiteoir Éireannach (b. [[1984]]) * [[1920]] — [[Liam Mac Cosgair]], 5ú Taoiseach (b. [[2017]]) * [[1939]] — [[Seamus Heaney]], file Éireannach (b. [[2013]]) * [[1940]] — [[Jean-Marie Gustave Le Clézio]], scríbhneoir * [[1940]] — [[José Nápoles]], dornálaí Cúbach-Meicsiceach (b. [[2019]]) * [[1940]] — [[Max Mosley]], uachtarán Fédération Internationale de l'Automobile (b.[[2021]]) * [[1946]] — [[Al Green]], amhránaí Meiriceánach * [[1949]] — [[Christopher Hitchens]], údar agus iriseoir Angla-Mheiriceánach (b. [[2011]]) * [[1959]] — [[Meg Bateman]], scríbhneoir Albanach * [[1960]] — [[Bob Casey Jr.]], polaiteoir Meiriceánach * [[1960]] — [[Rudi Völler]], imreoir sacair Gearmánach * [[1963]] — [[Garry Kasparov]], ficheallaí * [[1964]] — [[John Swinney]], polaiteoir Albanach * [[1971]] — [[Justin Barrett]], gníomhaí Éireannach * [[1978]] — [[Carles Puyol]], imreoir sacair * [[1979]] — [[Síle Seoige]], láithreoir teilifíse Éireannach * [[1983]] — [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]], polaiteoir Éireannach * [[1987]] — [[Brandon Hardesty]], aisteoir Meiriceánach * [[1988]] — [[Anderson Luís de Abreu Oliveira]], imreoir sacair * [[1990]] — [[Anastasija Sevastova]], imreoir leadóige Laitviach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1199]] — [[Risteard I Shasana]], rí Sasanach (r. [[1157]]) * [[1406]] — [[Roibeard III, Rí na nAlbanach]], Rí na hAlban (r. ~[[1137]]) * [[1695]] — [[Jean de La Fontaine]], fabhalscéalaí Francach (r.[[1621]]) * [[1853]] — [[Leopold Gmelin]], ceimiceoir Gearmánach (r. [[1788]]) * [[1904]] — [[Saitō Ryokuu]], scríbhneoir Seapánach (r. [[1868]]) * [[1909]] — [[Whitley Stokes]], scoláire agus dlíodóir Éireannach (r. [[1830]]) * [[1918]] — [[Lavr Kornilov]], ginearál Rúiseach (r.[[1870]]) * [[1941]] — [[Annie Jump Cannon]], réalteolaí Meiriceánach (r. [[1863]]) * [[1952]] — [[Daniel Bourke|Daniel Búrc]], polaiteoir Éireannach(r. [[1940]]) (r. [[1886]]) * [[1953]] — [[Alice Milligan]], file Éireannach (r. [[1865]]) * [[1955]] — [[Peadar Duignan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1898]]) * [[1976]] — [[Noel Lemass, Óg]], polaiteoir Éireannach (r. [[1929]]) * [[1983]] — [[Mercè Rodoreda]], scríbhneoir Catalónach (r. [[1908]]) * [[2015]] — [[Eduardo Galeano]], scríbhneoir Uraguach (r. [[1940]]) * [[2015]] — [[Günter Grass]], scríbhneoir (r. [[1927]]) * [[2019]] — [[Paul Greengard]], néareolaí Meiriceánach (r. [[1925]]) == Tarluithe eile == * [[1055]] - Toghadh [[Pápa Vioctór II]] * [[1829]] - Fuair [[Acht Faoisimh do Chaitlicigh (1829)|Acht Faoisimh do Chaitlicigh]] aontú an rí * [[1870]] - Bunaíodh [[An Músaem Ealaíne Meitreapholaiteach]] i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua Eabhrac]] * [[1945]] - [[An Dara Cogadh Domhanda]]: Ghabh [[Fórsaí armtha|trúpaí]] [[an Rúis|Rúisigh]] agus [[An Bhulgáir|Bulgáraigh]] [[Vín]] * [[1964]] - Bronnadh [[Gradaim an Acadaimh|gradam Oscair]] don Aisteoir is Fearr ar [[Sydney Poitier|Shydney Poitier]], an chéad uair riamh a bronnadh an duais sin ar [[Gorm (duine)|dhuine gorm]]. * [[1970]] - Phléasc tanc ocsaigin ar an [[Apollo 13]] ag cur cosc orthu iarracht a dhéanamh stopadh ar an ngealach. * [[1997]] - Bhuaigh [[Tiger Woods]] an [[US Masters]] ag aois 21 bliain. [[Catagóir:Dátaí|0413]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 13]] meid1fxqqipbx0cououe27nw8bx15uq 0 6321 1307512 1262829 2026-04-12T14:27:19Z Conradder 34685 /* Daoine a rugadh ar an lá seo */ 1307512 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''12 Aibreán''' an 102ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 103ú lá i mbliain bhisigh. Tá 263 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Lá Fhéile [[Pápa Iúil I]] * [[An Rúis]] - День Космонавтики * [[Carolina Thuaidh]] - Lá Halifax == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1816]] — [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]], náisiúnach Éireannach, iriseoir, file agus polaiteoir Astrálach (b. [[1903]]) * [[1885]] — [[Robert Delaunay]], péintéir Francach (b. [[1941]]) * [[1889]] — [[Patrick McGilligan]], dlíodóir agus polaiteoir Éireannach (b. [[1979]]) * [[1909]] — [[Jean Trémoulet]], tiománaí carr rásaíochta Francach (b. [[1944]]) * [[1923]] — [[Ann Miller]], ban-aisteoir agus damhsóir Meiriceánach (b. [[2004]]) * [[1926]] — [[Jane Withers]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[2021]]) * [[1933]] — [[Montserrat Caballé]], soprán Spáinneach (b. [[2018]]) * [[1940]] — [[Jack Hibberd]], drámadóir Astrálach (b. [[2024]]) * [[1941]] — [[Bobby Moore]], imreoir sacair Sasanach (b. [[1993]]) * [[1947]] — [[David Letterman]], fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach * [[1948]] — [[Marcello Lippi]], imreoir sacair agus bainisteoir Iodálach * [[1950]] — [[David Cassidy]], aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach (b. [[2017]]) * [[1954]] — [[Marvin Johnson]], dornálaí Meiriceánach * [[1955]] — [[Viktor Arnar Ingólfsson]], scríbhneoir Íoslannach * [[1956]] — [[Andy García]], aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach * [[1959]] — [[Tony Mulcahy]], polaiteoir Éireannach * [[1961]] — [[Lisa Gerrard]], ceoltóir, amhránaí agus cumadóir Astrálach * [[1971]] — [[Shannen Doherty]], aisteoir (b. [[2024]]) * [[1974]] — [[Sylvio Mendes]], imreoir sacair * [[1977]] — [[Vyacheslav Senchenko]], dornálaí Úcránach * [[1978]] — [[Tommy Griffin]], imreoir peil Ghaelach * [[1979]] — [[Claire Danes]], aisteoir * [[1979]] — [[Czesław Śpiewa]], amhránaí Polannach * [[1980]] — [[Brian McFadden]], amhránaí Éireannach * [[1982]] — [[Gary Caldwell]], imreoir sacair agus bainisteoir Albanach * [[1986]] — [[Blerim Džemaili]], imreoir sacair Eilvéiseach * [[1986]] — [[Marcel Granollers]], imreoir leadóige Spáinneach * [[1990]] — [[Nollaig Ó Conchubhair]], iománaí Éireannach * [[1994]] — [[Saoirse Ronan]], ban-aisteoir Éireannach * [[1995]] — [[Jennifer Brady (leadóg)|Jennifer Brady]], imreoir leadóige Meiriceánach * [[1996]] — [[Elizaveta Kulichkova]], imreoir leadóige Rúiseach * [[1996]] — [[Matteo Berrettini]], imreoir leadóige Iodálach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[65]] — [[Seneca|Séneca]], fealsamh [[An Róimh|Rómhánach]] (r. [[4 RC]]) * [[1582]] — [[John Payne (mairtíreach)|John Payne]], mairtíreach agus sagart Caitliceach Sasanach (r. [[1532]]) * [[1810]] — [[Joseph Cooper Walker]], ársaitheoir (r. [[1762]]) * [[1817]] — [[Charles Messier]], réalteolaí Francach (r. [[1730]]) * [[1820]] — [[Arthur Young]], scríbhneoir Sasanach (r. [[1741]]) * [[1945]] — [[Franklin D. Roosevelt]], 32ú Uachtarán na Stát Aontaithe (r. [[1882]]) * [[1971]] — [[Igor Yevgenevich Tamm]], fisiceoir Rúiseach (r. [[1895]]) * [[1975]] — [[Josephine Baker]], ban-aisteoir agus amhránaí Francach a rugadh i Meiriceá (r. [[1906]]) * [[1976]] — [[Miriam Cooper]], ban-aisteoir (r. [[1891]]) * [[1981]] — [[Joe Louis]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1914]]) * [[1989]] — [[Sugar Ray Robinson]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1921]]) * [[2008]] — [[Pádraig Ó hIrighile]], 6ú Uachtarán na hÉireann (r. [[1923]]) * [[2009]] — [[Marilyn Chambers]] (r. [[1952]]) * [[2020]] — [[Stirling Moss]], tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana (r. [[1929]]) * [[2020]] — [[Tim Brooke-Taylor]], fuirseoir agus aisteoir Sasanach (r. [[1940]]) * [[2022]] — [[Gilbert Gottfried]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánachv(r. [[1955]]) == Tarluithe eile == * [[1945]] - Ghlac [[Harry S. Truman]] oifig mar [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtarán]] na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]]. * [[1961]] - Bhí [[Yuri Gagarin]] ar an gcéad duine sa [[spás]]. * [[1992]] - D'oscail ''[[Disney|Euro Disneyland]]'' i [[Marne-la-Vallée]] sa [[An Fhrainc|Fhrainc]]. <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|0412]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 12]] rzmcwz61u5a00ic51yp9s1w9wnne413 1307515 1307512 2026-04-12T14:35:48Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1307515 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''12 Aibreán''' an 102ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 103ú lá i mbliain bhisigh. Tá 263 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Lá Fhéile [[Pápa Iúil I]] * [[An Rúis]] - День Космонавтики * [[Carolina Thuaidh]] - Lá Halifax == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1816]] — [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]], náisiúnach Éireannach, iriseoir, file agus polaiteoir Astrálach (b. [[1903]]) * [[1885]] — [[Robert Delaunay]], péintéir Francach (b. [[1941]]) * [[1889]] — [[Patrick McGilligan]], dlíodóir agus polaiteoir Éireannach (b. [[1979]]) * [[1909]] — [[Jean Trémoulet]], tiománaí carr rásaíochta Francach (b. [[1944]]) * [[1923]] — [[Ann Miller]], ban-aisteoir agus damhsóir Meiriceánach (b. [[2004]]) * [[1926]] — [[Jane Withers]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[2021]]) * [[1933]] — [[Montserrat Caballé]], soprán Spáinneach (b. [[2018]]) * [[1940]] — [[Jack Hibberd]], drámadóir Astrálach (b. [[2024]]) * [[1941]] — [[Bobby Moore]], imreoir sacair Sasanach (b. [[1993]]) * [[1947]] — [[David Letterman]], fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach * [[1948]] — [[Marcello Lippi]], imreoir sacair agus bainisteoir Iodálach * [[1950]] — [[David Cassidy]], aisteoir agus ceoltóir Meiriceánach (b. [[2017]]) * [[1954]] — [[Marvin Johnson]], dornálaí Meiriceánach * [[1955]] — [[Viktor Arnar Ingólfsson]], scríbhneoir Íoslannach * [[1956]] — [[Andy García]], aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach * [[1959]] — [[Tony Mulcahy]], polaiteoir Éireannach * [[1961]] — [[Lisa Gerrard]], ceoltóir, amhránaí agus cumadóir Astrálach * [[1971]] — [[Shannen Doherty]], aisteoir (b. [[2024]]) * [[1974]] — [[Sylvio Mendes]], imreoir sacair * [[1977]] — [[Vyacheslav Senchenko]], dornálaí Úcránach * [[1978]] — [[Tommy Griffin]], imreoir peil Ghaelach * [[1979]] — [[Claire Danes]], aisteoir * [[1979]] — [[Czesław Śpiewa]], amhránaí Polannach * [[1980]] — [[Brian McFadden]], amhránaí Éireannach * [[1982]] — [[Gary Caldwell]], imreoir sacair agus bainisteoir Albanach * [[1986]] — [[Blerim Džemaili]], imreoir sacair Eilvéiseach * [[1986]] — [[Marcel Granollers]], imreoir leadóige Spáinneach * [[1990]] — [[Nollaig Ó Conchubhair]], iománaí Éireannach * [[1994]] — [[Saoirse Ronan]], ban-aisteoir Éireannach * [[1995]] — [[Jennifer Brady (leadóg)|Jennifer Brady]], imreoir leadóige Meiriceánach * [[1996]] — [[Elizaveta Kulichkova]], imreoir leadóige Rúiseach * [[1996]] — [[Matteo Berrettini]], imreoir leadóige Iodálach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[65]] — [[Seneca|Séneca]], fealsamh [[An Róimh|Rómhánach]] (r. [[4 RC]]) * [[1582]] — [[John Payne (mairtíreach)|John Payne]], mairtíreach agus sagart Caitliceach Sasanach (r. [[1532]]) * [[1810]] — [[Joseph Cooper Walker]], ársaitheoir (r. [[1762]]) * [[1817]] — [[Charles Messier]], réalteolaí Francach (r. [[1730]]) * [[1820]] — [[Arthur Young]], scríbhneoir Sasanach (r. [[1741]]) * [[1945]] — [[Franklin D. Roosevelt]], 32ú Uachtarán na Stát Aontaithe (r. [[1882]]) * [[1971]] — [[Igor Yevgenevich Tamm]], fisiceoir Rúiseach (r. [[1895]]) * [[1975]] — [[Josephine Baker]], ban-aisteoir agus amhránaí Francach a rugadh i Meiriceá (r. [[1906]]) * [[1976]] — [[Miriam Cooper]], ban-aisteoir (r. [[1891]]) * [[1981]] — [[Joe Louis]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1914]]) * [[1989]] — [[Sugar Ray Robinson]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1921]]) * [[2008]] — [[Pádraig Ó hIrighile]], 6ú Uachtarán na hÉireann (r. [[1923]]) * [[2009]] — [[Marilyn Chambers]] (r. [[1952]]) * [[2020]] — [[Stirling Moss]], tiománaí Foirmle a hAon ó Shasana (r. [[1929]]) * [[2020]] — [[Tim Brooke-Taylor]], fuirseoir agus aisteoir Sasanach (r. [[1940]]) * [[2022]] — [[Gilbert Gottfried]], aisteoir agus fuirseoir Meiriceánachv(r. [[1955]]) == Tarluithe eile == * [[1606]] - * [[1877]] - D'ionghabh an [[Ríocht Aontaithe ]] [[Poblacht na hAfraice Theas|an Transvaal ]] * [[1945]] - Ghlac [[Harry S. Truman]] oifig mar [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtarán]] na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stát Aontaithe]]. * [[1961]] - D'éirigh [[Yuri Gagarin]] ina chéad duine sa [[spás]]. * [[1992]] - D'oscail ''[[Disney|Euro Disneyland]]'' i [[Marne-la-Vallée]] sa [[An Fhrainc|Fhrainc]]. <!-- idirvicí --> [[Catagóir:Dátaí|0412]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 12]] gdca98vrjjyfxo6oa4xtst7fx25l4m9 0 7957 1307529 1307459 2026-04-12T15:55:42Z Alison 570 ++ 1307529 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} File, scríbhneoir agus aistritheoir iomráiteach as Luimneach ab é '''Gabriel Rosenstock''' (29 Meán Fómhair 1949 - 6 Aibreán 2026), duine de mhórfhilí na Gaeilge.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An file Gabriel Rosenstock básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566911-an-file-gabriel-rosenstock-basaithe/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gabriel-rosenstock-duine-de-mhorscribhneoiri-na-gaeilge-agus-file-idirnaisiunta-ar-shli-na-firinne/|teideal=Gabriel Rosenstock, duine de mhórscríbhneoirí na Gaeilge agus file ‘idirnáisiúnta’, ar shlí na fírinne|dáta=2026-04-06|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> Bhí ról lárnach aige i bhforbairt na litríochta comhaimseartha Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/i-gcuimhne-ar-gabriel-rosenstock-thug-se-an-domhan-mor-isteach-sa-ghaeilge/|teideal=I gcuimhne ar Gabriel Rosenstock: ‘Thug sé an domhan mór isteach sa Ghaeilge’|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-11}}</ref> Thug sé faoin bhfilíocht, haiku, drámaíocht, úrscéalta, aistí agus aistriúchán ar bhreis is 400 saothar,<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/udair/gabriel-rosenstock/?lang=en|teideal=Gabriel Rosenstock {{!}} Cló Iar-Chonnacht|údar=CIC|language=ga-IE|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref name=":1" /> filíocht agus leabhair do pháistí go háirithe,<ref>{{Cite news|url=https://aosdana.artscouncil.ie/members/rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock - Aosdána|language=en-US|work=Aosdána|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> agus duine de na daoine ba mhó a rinne cur chun cinn ar an [[haiku]] i nGaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/gabriel-rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> Ba scriptscríbhneoir é dó [[TG4]], cláir do pháistí go háirithe. == Beatha == Rugadh Gabriel Rosenstock i g[[Cill Fhíonáin]] in Oirthear Luimnigh ar an 29 Meán Fómhair [[1949]]. Dochtúir agus scríbhneoir as [[Schleswig-Holstein]] ba ea a athair. Banaltra, as Gaillimh ó dhúchas, ab ea a mháthair. Ba é an tríú duine clainne as seisear agus an chéad pháiste a rugadh don lánúin in Éirinn. Caitheadh amach as Coláiste Rinn Mhic Gormáin é agus bhí sé ar deoraíocht ina dhiaidh sin i g[[Coláiste Charraig an Tobair]]. [[Íomhá:The Quad, UCC, Cork - panoramio.jpg|clé|mion|220x220px|An Quad, [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Coláiste Ollscoile Chorcaí]]]] Rinne sé staidéar i [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|gColáiste Ollscoile Chorcaí.]] Sa ngrúpa filí Innti a bhain sé cáil amach ar dtús, ina raibh [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Liam Ó Muirthile]] agus [[Nuala Ní Dhomhnaill]]. {{Príomhalt|Innti}} Grúpa filí óga ba ea ''[[Innti]]'' a chuir iris amach agus a chuaigh ar fud na tíre ag léamh a gcuid saothair. Ba é Rosenstock an chéad duine de ghlúin ''[[Innti]]'' a chuir leabhar amach: ''Suzanne sa seomra folctha'' (1973). Chaith sé seal ag obair leis an tsraith theilifíse `Anois is Arís' ar RTÉ, agus tamall leis an nuachtán [[Anois]]. Chaith sé formhór a shaoil sa [[An Gúm|Ghúm]]; nuair nach bhfuair sé ardú céime ar bith ann chinn sé ar éirí sé as chun dul i mbun pinn go lánaimseartha. Bhí sé ina Chathaoirleach ar Poetry Ireland / Éigse Éireann agus ina Shealbhóir Ginealaigh le Celtic Buddhism. Bhí baint lárnach aige leis an bhféile litríochta [[IMRAM]]. Bhí ballraíocht shaoil aige i g[[Cumann na nAistritheoirí]] agus na d[[Teangairí]]. Ba bhall d'[[Aos Dána|Aosdána]] é freisin. === Saothar === Bhí an-cháil air as éagsúlacht agus fairsinge na bhfoinsí ar tharraing sé orthu sna seánraí go léir a chleacht sé agus bhí suim go háirithe aige i bhfealsúnacht, litríocht agus creideamh an oirthir. I ráiteas a chuir a mhuintir amach, dúradh gur “file idirnáisiúnta” ab ea é a chuir cuid de mhórscríbhneoirí an domhan faoi bhráid léitheoirí na Gaeilge. Dúradh gur chreid sé i gcumas na filíochta droichid a thógáil idir cultúir éagsúla.<ref name=":3" /> Níos déanaí bhí sé faoi gheasa ag an domhan mistiúil. Chuir sé spéis ar leith i gcultúr agus fealsúnacht India, na Seapáine agus an ChianOirthir i gcoitinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://archive.ph/375wU#selection-4787.0-4787.26|teideal=‘Writing allows me to face what is happening now. And what is happening now is that I’m dying’|údar=Barry Egan|dáta=2026-03-29|language=en|work=www.independent.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Bás === Bhuail [[ailse putóige]] Gabriel Rosenstock timpeall 2019/2020, agus ansin d'fhulaing sé [[seipsis]] ; ba bheag nár mharaigh an tinneas é. Labhair sé in 2026 leis an ''Irish Independent'' agus le Raidió na Gaeltachta - ag caint lena mhac an craoltóir [[Tristan Rosenstock|Tristan]] ar an gclár "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/|teideal=Gabriel Rosenstock - An fear nár saolaíodh riamh. Machnamh ar an mbeatha agus ar an mbás le duine de mhórfhilí na hÉireann.|údar=RnaG|dáta=6 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Agus é ag dul i ngleic le ceithre cinn d’ailsí, bheartaigh an file agus smaointeoir Gabriel Rosenstock dialann ailse a choinneáil inar bhreac sé síos smaointe fánacha a rith leis faoin mbeatha agus faoin mbás. Sa chlár faisnéise seo, cloisimid sleachta ón dialann sin, agus tugann Rosenstock a léargas sainiúil féin dúinn ar an méid atá foghlamtha aige ón ngalar míthrócaireach sin.|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> - faoin ailse mheiteastáiseach a bhí tar éis scaipeadh, faoin leigheas nach raibh ag feidhmiú a thuilleadh, agus faoina nglacadh a bhí aige roimh an mbás.<ref name=":1" /> Cailleadh é ar [[6 Aibreán]] [[2026]]. Labhair sé go misniúil le Nuacht TG4 cúpla lá sular cailleadh é, ag breathnú siar ar a shaol agus chun cinn chun na síoraíochta. Bhí sé i mbun dialainne faoina thréimhse leis an tinneas agus a dhearcadh ina leith. Maireann a bhean Eithne agus a gclann. Is nia leis [[Mario Rosenstock]], agus ball den chúigréad traidisiúnta [[Téada]] is ea a mhac [[Tristan Rosenstock]], láithreoir ar TG4, RTÉ agus [[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]. === Aitheantas === B'iomaí duais liteartha a bhí bronnta air: sparántachtaí ón gComhairle Ealaíon agus an Irish-American Cultural Foundation Award mar shampla. Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. In 2019 reáchtáladh oíche mhór cheoil agus litríochta in onóir Gabriel Rosenstock, 'Ba Sheachtópas mé inné', agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh ag an am.<ref name=":2" /> == Rogha foilseachán == I 1994 foilsíodh ''Rogha Rosenstock'', ina raibh dánta as 10 gcnuasach leis. Sa réamhrá a chuir an scoláire Robert Welch leis an mbailiúchán ''Rogha Dánta/Selected Poem''s in 2005, dúirt sé gur “filíocht dhomhanda” a bhí i saothar Rosenstock a chuir béim ar théamaí uilíocha agus go raibh sé ar dhuine de “de na filí is tuisceanaí dár linn”. Tugann an leabhar taistil ''Ólann mo Mhiúil as an nGainséis'' (Cló Iar-Chonnachta, 2003)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-olann-mo-mhiuil-as-an-ngainseis-2.aspx|teideal=Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|údar=Gabriel Rosenstock|dáta=EAGRÁN 13 · BEALTAINE 2002|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=ClubLeabhar.com - Agallamh le Gabriel Rosenstock - Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|url=https://www.youtube.com/watch?v=SWEheHAEW4g|date=2012-06-05|author=Gaelchultúr Teoranta}}</ref> agus an chín lae idirghníomhach ''Dialann Anama'' (2007)<ref>''Dialann anama'': dialann idirghníomhach agus ábhar machnaimh le haghaidh 52 seachtain (Coiscéim, 2007)</ref> an-léiriú ar éirim an fhile ó thaobh creidimh, intleachta, fealsúnachta agus daonnachta. === Filíocht i nGaeilge agus eagráin dhátheangacha === * ''Susanne sa seomra folctha''. Clódhanna 1973 * ''Méaram''. An Clóchomhar 1981 * ''Om''. An Clóchomhar 1983 * ''Nihil Obstat''. [[Coiscéim]], 1984 * ''Migmars''. Ababúna, 1985 * ''Rún na gCaisleán''. Taibhse, 1986 * ''Portrait of the Artist as an Abominable Snowman'', Forest Books 1989, Domhan Books 2000<ref>Michael Hartnett a d'aistrigh na dánta roghnaithe ón nGaeilge, agus Jason Sommer a d'aistrigh na dánta nua. Tá an teideal féin thar a bheith tarraingteach - tagairt shoiléir ann do shaothar cáiliúil James Joyce, "A Portrait of the Artist as a Young Man", ach le casadh greannmhar (an Yeti). Baineann an leabhar le téamaí mar: Féiniúlacht an ealaíontóra / An deoraíocht nó an t-eachtrannacht / An nasc idir an nádúr agus an cruthaitheacht / Spioradáltacht agus macnamh Léiríonn an saothar seo raon leathan oibre Rosenstock - cé go bhfuil cáil air as a chuid scríbhneoireachta Gaeilge, scríobhann sé i mBéarla uaireanta.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Portrait of the artist as an abominable snowman: selected poems ... and new poems: [Partly] transl. from the Irish|url=https://www.goodreads.com/book/show/1380601.Portrait_Of_The_Artist_As_An_Abominable_Snowman|publisher=Forest Books|date=1989|location=London u.a|author=Gabriel Rosenstock, Michael Hartnett}}</ref> * ''Oráistí''. Rogha dánta agus dánta nua. [[Cló Iar-Chonnachta]], 1991 * ''Ní mian léi an fhilíocht níos mó''. Cló Iar-Chonnachta, 1993<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/ni-mian-lei-an-fhiliocht-nios-mo/?lang=en|teideal=Ni Mian léi an Fhilíocht Níos Mó {{!}} Litríocht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Rogha Rosenstock''. Cló Iar-Chonnachta, 1994 * ''Syójó''. Cló Iar-Chonnachta, 2001 * ''Eachtraí Krishnamurphy''. Coiscéim, 2003 * ''Forgotten Whispers / Cogair dhearúdta''. 2003. (téacs dhátheangach, haiku agus grianghraif, i gcomhar le le John Minihan) * ''Krishnamurphy Ambaist''. Coiscéim, 2004 * ''Hymn to the Earth''. The Silverstrand Press, 2004. (Dánta móide grianghraif le Ron Rosenstock) * '''''Rogha Dánta/ Selected Poems'', aistrithe ag [[Paddy Bushe]]: CIC, 2005''' * ''I met a man: luminous lines concerning real people from real places'', Doghouse, 2005<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL567878W/I_met_a_man_--?edition=key:/books/OL20571691M|teideal=I met a man by Gabriel Rosenstock {{!}} Open Library|údar=OpenLibrary.org|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Bliain an Bhandé / Year of the Goddess''. [téacs dátheangach] Dedalus Press 2007 * ''Tuairiscíonn Krishnamurphy ó Bagdhad'', Coiscéim, 2007 * ''Guthanna Beannaithe an Domhain'', Coiscéim, 2008 * ''Margadh na Míol in Valparaíso / The Flea Market in Valparaíso'' (rogha dánta agus dánta nua) CIC 2014 * ''Cuach ó Aois Eile ag Glaoch''. Coiscéim, 2014 * ''Sasquatch''. Arlen House, 2014 (eagrán nua ó Alba Publishing 2018) * ''Orpheus in the underpass'', Onslaught Press, 2017 * ''Glengower: Poems for no one in Irish and English'', Onslaught Press 2018<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english|teideal=Gabriel Rosenstock’s Glengower: Poems for No one in Irish and English {{!}} Poetry Ireland|work=www.poetryireland.ie|dátarochtana=2025-10-24|archivedate=2025-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806025440/https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english}}</ref> * ''Faoi Scáil Gheal na hIndia'', Comhar 2025. <nowiki>ISBN 978-1-7395129-8-9</nowiki><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/faoi-scail-gheal-na-hindia/|teideal=Faoi Scáil Gheal na hIndia {{!}} Litríocht|language=en-US|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Aistriúcháin === Bhí Gabriel Rosenstock ar dhuine de na haistritheoirí Gaeilge ba chumasaí lena linn. Tá cáil ar mar aistritheoir, agus saothar le [[Seamus Heaney]], Georg Trakl, [[Günter Grass]], Peter Huchel, Ko Un, K. Satchidanandan, Rabindranath Tagore, Hilde Domin agus Samuel Beckett agus go leor eile aistrithe aige. D’aistrigh sé go Gaeilge cuid de shraitheanna iomráiteacha [[Tintin]] agus [[Asterix]] agus chuir sé Gaeilge ar ''[[The Gruffalo]]''. D’aistrigh sé saothar le go leor amhránaithe don bhféile litríochta Imram, ina measc Leonard Cohen, Bob Dylan agus Joni Mitchell. * ''Crann almóinní milis agus searbh: rogha dánta'' (Coiscéim, 2006) [aistriúchán ar ''Bittersüsser Mandelbaum: ausgewählte Gedichte'' le Hilde Domin] * ''Agallamh an tseanóra lena anam: dánta'' (Coiscéim, 2007) [aistriúchán ar ''Der alte Mann spricht mit seiner Seele'' le Günter Kunert] * ''An tAonú Aithne déag: rogha dánta'' (Coiscéim, 2008) [aistriúchán ar ''Das elfte Gebot: ausgewählte Gedichte'' le Michael Krüger] === Daoine óga === * ''An tOllamh Folamh'' (Cois Life, 2009). Thugas an ghealach ag siúl (An Gúm, 2007) [aistriúchán ar ''I took the Moon for a Walk'' le Carolyn Curtis] * ''Na daoine dalla: saorchóiriú ar scéal béaloidis'' (An Gúm, 2007) * ''Clann na nÉan'': úrscéal gairid do dhéagóirí (Comhar Teoranta, 2005) * ''Scuabtha chun siúil'' (An Gúm, 2002) [aistriúchán ar ''Room on the Broom'' le Julia Donaldson] * ''[https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children Snowy Owl | Ulchabhán Sneachtúil,]'' ríomhleabhar saor in aisce, 2024, [https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children anseo] nó [https://freekidsbooks.org/snowy-owl-haiku-for-older-children/ anseo]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-mor-is-fiu-seal-a-chaitheamh-i-ndanlann-gabriel-rosenstock/|teideal=Is mór is fiú seal a chaitheamh i nDánlann Gabriel Rosenstock|údar=Pól Ó Muirí|dáta=23 Deireadh Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * [https://freekidsbooks.org/wp-content/uploads/2023/03/2303-Orang-Utan_Haiku-GR-FKB.pdf ''Órang-Útan''], ríomhleabhar saor in aisce, 2025<ref name=":0" /> === Haiku === Rinne sé forbairt mhór sa Ghaeilge ar fhoirmeacha amhail an ''haiku'' agus an ''tanka'' agus d’oibrigh sé in éineacht le grianghrafadóirí ar nós Ron Rosenstock, Jason Symes agus Debiprasad Mukherjee ar fhorbairt an tseánra nua, an fóta-''haiku''. * ''Antlered Stag of Dawn'', The Onslaught Press, Oxford 2015. Haiku i nGaeilge móide leaganacha Béarla, Béarla na hAlban agus Seapáinise<ref>{{Lua idirlín|url=https://evertype.com/books/onslaught-anatomy-of-a-whale.html|teideal=Antlered Stag of Dawn|work=evertype.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Chogyam Trungpa: One Hundred Haiku'', agus leaganacha Béarla agus Seapáinise. Amazon Kindle, 2014 *''EVERY NIGHT I SEND YOU FLOWERS'', Tanka in response to the art of Odilon Redon, bilingual. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2020 * ''The Road to Corrymore / Bóthar an Choire Mhóir'', [[:en:Ekphrasis|Ekphrastic]] Dátheangach. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2021 * ''Rún na Rún / Secret Of Secrets'', tanka dátheangach, Cross-Cultural Communications 2021 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.calameo.com/books/0067764001f775a5907f7|teideal=Secret Of Secrets Def|language=en|work=calameo.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''[https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf Drops of Water]'', haiku in Béarla, Gaeilge agus Scots, Buttonhook 2023 => [https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf ríomhleabhar] === Eile === Scríobh Rosenstock drámaí chomh maith le hailt nuachtáin (mar sh [[Tuairisc.ie]]) agus go leor eile. == Aitheantas == Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. Molscéal: 'Ba Sheachtópas mé inné' - Oíche mhór cheoil agus litríochtasa bhliain 2019 in onóir Gabriel Rosenstock, agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh i gcónaí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/|teideal=Gabriel Rosenstock 70|language=en|work=Foghlaim TG4|dátarochtana=2025-10-24|údar=Molscéal}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [http://roghaghabriel.blogspot.ie/ Blag Ghabriel Rosenstock] * [http://www.rte.ie/radio1/scribhneoiri/2010-12-18.html Clár RTE Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2010” (ábhar pléite)] * [https://soundcloud.com/walkereireann Léann Gabriel Rosenstock a leagan Gaeilge féin de chlasaicigh ár linne do pháistí óga. Walker Éireann na foilsitheoirí.] * [http://www.rte.ie/archives/2018/0321/949098-gabriel-rosenstock-poet/ Labhraíonn Gabriel Rosenstock lena chomhfhile Michael Davitt faoin dán Uaireanta is Fear Bréige Mé. 1988.] * [https://www.pinterest.co.uk/dmhball/ Poetry: tanka and haiku, roghanna Ghabriel] * "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4" /> == Féach freisin == * ''[[Innti]],'' [[Tristan Rosenstock]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Rosenstock, Gabriel}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:Filí haiku]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:INNTI]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Lucht TG4]] sixh4jh463pprvq0vs4x9ilaakya8i8 0 8812 1307576 1252302 2026-04-12T21:38:44Z ~2026-22587-36 73511 Added information regarding the use of the film in the leaving certificate 1307576 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} {{teideal iodálach}} Is gearr-[[scannán]] [[Éire]]annach é '''''Cáca Milis''''' le [[Brendan Gleeson]] agus [[Charlotte Bradley]] sna príomhpháirteanna.<ref name="IFB">[http://www.irishfilmboard.ie/movie.php?id=277 IrishFilmBoard.ie - Film Directory / Oscailt / Cáca Milis]</ref> == Scéal == Tá bean ghnó ina suí ar [[traein|thraein]] agus suíonn fear dall le [[plúchadh]] isteach trasna uaithi. Cuireann an fear dall déistin uirthi go háirithe nuair a dhéanann sé iarracht píosa cáca milis a ithe. Insíonn sí dó go bhfuil péist sa cháca agus tagann giorra anála air. Nuair nach féidir leis a [[ion-análaitheoir]] a aimsiú, faigheann sé bás. Fágann an bhean an traein le meangadh gáire uirthi. == Tionchar == Déanainn scoláirí staidéar ar Cáca Milis nuair a bhfuil siad i mbun an [[Ardteistiméireacht|Ardteist]]<ref>sliocht ag taisteal</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-scannán}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Caca Milis}} [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge]] [[Catagóir:Scannáin 2001]] 4a76xqsov8nfik941uqzbn3ugjqk2gd 1307639 1307576 2026-04-13T10:08:48Z Eomurchadha 4240 1307639 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} {{teideal iodálach}} Is gearr[[scannán]] [[Éire]]annach é '''''Cáca Milis''''' ina bhfuil [[Brendan Gleeson]] agus [[Charlotte Bradley]] sna príomhróil.<ref name="IFB">[http://www.irishfilmboard.ie/movie.php?id=277 IrishFilmBoard.ie - Film Directory / Oscailt / Cáca Milis]</ref> == Scéal == Tá bean ghnó ina suí ar [[traein|thraein]] agus suíonn fear dall ar a bhfuil [[plúchadh]] isteach trasna uaithi. Cuireann an fear dall déistin uirthi go háirithe nuair a dhéanann sé iarracht píosa cáca milis a ithe. Insíonn sí dó go bhfuil péist sa cháca agus tagann giorra anála air. Nuair nach féidir leis a [[ion-análaitheoir]] a aimsiú, faigheann sé bás. Fágann an bhean an traein agus meangadh gáire uirthi. == Tionchar == Déanann daltaí meánscoile staidéar ar Cáca Milis agus iad i mbun na h[[Ardteistiméireacht|Ardteiste]].<ref>sliocht ag taisteal</ref> Tá cáil ar an ngearrscannán dá bhrí sin. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-scannán}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Caca Milis}} [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge]] [[Catagóir:Scannáin 2001]] 3o6tvz6u0g0f5dv8d35hfxtxr7p0d73 0 10118 1307507 1253660 2026-04-12T13:32:32Z TGcoa 21229 1307507 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} [[Sliabh]] atá suite idir [[Neipeal]] agus an [[An Tibéid|Tibéid]] is ea '''Sliabh Everest''' (Sagarmatha a thugtar air freisin i Neipeal agus Teomólungma sa Tibéid). Is é Everest an áit is airde ar domhan: tá sé 8,848 [[méadar]] ar airde. Cuid de na [[Himiléithe]] atá ann. [[Íomhá:Conquer Mount Everest in 10 Min- Immersive Simulated FPV Journey.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Turas go dtí an barr ... is fiú breathnú air!]] [[Íomhá:Everest is melting. What does it tell us about climate change? - Context News.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Athrú aeráide]] agus Everest]] [[Íomhá:EVEREST.webm|clé|mion|220x220px|Radharc tríthoiseach ar Shliabh Everest de chuid [[Clár Copernicus|Copernicus]] Sentinel-2 (Aontas Eorpach)]] == Stair == Ba iad [[Edmund Hillary]] agus [[Tenzing Norgay]] na chéad daoine a shroich barr an tsléibhe, ar [[29 Bealtaine]] [[1953]]. Ba í [[Clare O’Leary]] an chéad bhean Éireannach a dhreap Everest in 2004. Theip uirthi in 2003 ; tháinig "tinneas goile" uirthi. === Caimiléireacht === Sa bhliain 2026 bhí treoraithe Everest cúisithe ag póilíní Neipeal as roinnt camscéimeanna a bhain le dreapadóirí. Ina measc bhí drugaí a thabhairt do dhreapadóirí i ngan fhios dóibh ionas go mbeadh orthu iad a tharrtháil, le billí bréige thart ar fiche milliún dollar gearrtha ar na dreapadóirí agus ar árachóirí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Chuir daoine eile púdar bácála ina mbia ionas go mbeadh tinneas goile ar dhreapadóirí, rud a bhaineann le tinneas airde de ghnáth. I ndiaidh na dtarrthálaithe héileacaptair, bhronn cuid acu na doiciméid taistil agus cóireála leighis chun cistí breise a éileamh ó árachóirí taistil eachtracha. Deirtear gur bhuail na camscéimeanna seo thart ar cheithre mhíle seacht gcéad dreapadóir. Fuarthas amach i bhfiosrúcháin roimhe seo go raibh taistealaithe páirteach sna camscéimeanna uaireanta.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Clare O’Leary]] * [[Dawson Stelfox]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{síol-tír}} {{DEFAULTSORT:Everest}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta]] [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÁise]] [[Catagóir:Teomólungma]] f09djtobaoxaiqu6f99zrx5gq1rsokx 1307514 1307507 2026-04-12T14:30:27Z TGcoa 21229 1307514 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} [[Sliabh]] atá suite idir [[Neipeal]] agus an [[An Tibéid|Tibéid]] is ea '''Sliabh Everest''' (Sagarmatha a thugtar air freisin i Neipeal agus Teomólungma sa Tibéid). Is é Everest an áit is airde ar domhan: tá sé 8,848 [[méadar]] ar airde. Cuid de na [[Himiléithe]] atá ann. [[Íomhá:Conquer Mount Everest in 10 Min- Immersive Simulated FPV Journey.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Turas go dtí an barr ... is fiú breathnú air!]] [[Íomhá:Everest is melting. What does it tell us about climate change? - Context News.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Athrú aeráide]] agus Everest]] [[Íomhá:EVEREST.webm|clé|mion|220x220px|Radharc tríthoiseach ar Shliabh Everest de chuid [[Clár Copernicus|Copernicus]] Sentinel-2 (Aontas Eorpach)]] == Stair == Ba iad [[Edmund Hillary]] agus [[Tenzing Norgay]] na chéad daoine a shroich barr an tsléibhe, ar [[29 Bealtaine]] [[1953]]. Ba í [[Clare O’Leary]] an chéad bhean Éireannach a dhreap Everest in 2004. Theip uirthi in 2003 ; tháinig "tinneas goile" uirthi. === Caimiléireacht === Sa bhliain 2026 bhí treoraithe Everest cúisithe ag póilíní Neipeal as roinnt camscéimeanna a bhain le dreapadóirí. Ina measc bhí drugaí a thabhairt do dhreapadóirí i ngan fhios dóibh ionas go mbeadh orthu iad a tharrtháil, le billí bréige thart ar fiche milliún dollar gearrtha ar na dreapadóirí agus ar árachóirí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Chuir daoine eile púdar bácála ina mbia ionas go mbeadh tinneas goile ar dhreapadóirí, rud a bhaineann le tinneas airde de ghnáth. I ndiaidh na dtarrthálaithe héileacaptair, bhronn cuid acu na doiciméid taistil agus cóireála leighis chun cistí breise a éileamh ó árachóirí taistil eachtracha. Deirtear gur bhuail na camscéimeanna seo thart ar cheithre mhíle seacht gcéad dreapadóir. Fuarthas amach i bhfiosrúcháin roimhe seo go raibh taistealaithe páirteach sna camscéimeanna uaireanta.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Clare O’Leary]] * [[Dawson Stelfox]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Everest}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta]] [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÁise]] [[Catagóir:Teomólungma]] i1x9rgrelyo3o4rkcvsfns6ne0k7gpm 1307517 1307514 2026-04-12T14:45:18Z TGcoa 21229 1307517 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} [[Sliabh]] atá suite idir [[Neipeal]] agus an [[An Tibéid|Tibéid]] is ea '''Sliabh Everest''' (Sagarmatha a thugtar air freisin i Neipeal agus Teomólungma sa Tibéid). Is é Everest an áit is airde ar domhan: tá sé 8,848 [[méadar]] ar airde. Cuid de na [[Himiléithe]] atá ann. [[Íomhá:Conquer Mount Everest in 10 Min- Immersive Simulated FPV Journey.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Turas go dtí an barr ... is fiú breathnú air!]] [[Íomhá:Everest is melting. What does it tell us about climate change? - Context News.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: [[Athrú aeráide]] agus Everest]] [[Íomhá:EVEREST.webm|clé|mion|220x220px|Radharc tríthoiseach ar Shliabh Everest de chuid [[Clár Copernicus|Copernicus]] Sentinel-2 (Aontas Eorpach)]] == Stair == Ba iad [[Edmund Hillary]] agus [[Tenzing Norgay]] na chéad daoine a shroich barr an tsléibhe, ar [[29 Bealtaine]] [[1953]]. Leag [[Dawson Stelfox]], fear as Béal Feirste, a chos ar Mhullach an Domhain ar an 27 Bealtaine 1993. Ba é an t-aon duine den ochtar Éireannach a bhí ar an bhfoireann a bhain barr an tsléibhe amach. "Theastaigh uainn go n-éireodh le hÉireannaigh Everest a dhreapadh den chéad uair an tslí cheart, nach mbeadh an gradam sin ag dul go duine éigin a d’íoc an-chuid airgid ar dhreapadh tráchtála.”<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/agus-gradam-mor-bronnta-ar-an-sleibhteoir-aitheanta-gaelach-dermot-somers-labhair-se-le-tuairisc-faoin-saol-ata-caite-aige-i-mbun-sleibhteoireachta/|teideal=AGALLAMH LE DERMOT SOMERS: ‘Ní hé Everest an sliabh is tábhachtaí, is é is airde agus sin é’|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=6 Nollaig 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> "Ní hé Everest an sliabh is tábhachtaí ná an sliabh is suimiúla, is é is airde agus sin é. Tá sléibhte eile ann a bhí i bhfad níos suimiúla agus níos tábhachtaí", a deir [[Dermot Somers]]. Ba í [[Clare O’Leary]] an chéad bhean Éireannach a dhreap Everest in 2004. Theip uirthi in 2003 ; tháinig "tinneas goile" uirthi. === Caimiléireacht === Sa bhliain 2026 bhí treoraithe Everest cúisithe ag póilíní Neipeal as roinnt camscéimeanna a bhain le dreapadóirí. Ina measc bhí drugaí a thabhairt do dhreapadóirí i ngan fhios dóibh ionas go mbeadh orthu iad a tharrtháil, le billí bréige thart ar fiche milliún dollar gearrtha ar na dreapadóirí agus ar árachóirí.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Chuir daoine eile púdar bácála ina mbia ionas go mbeadh tinneas goile ar dhreapadóirí, rud a bhaineann le tinneas airde de ghnáth. I ndiaidh na dtarrthálaithe héileacaptair, bhronn cuid acu na doiciméid taistil agus cóireála leighis chun cistí breise a éileamh ó árachóirí taistil eachtracha. Deirtear gur bhuail na camscéimeanna seo thart ar cheithre mhíle seacht gcéad dreapadóir. Fuarthas amach i bhfiosrúcháin roimhe seo go raibh taistealaithe páirteach sna camscéimeanna uaireanta.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Clare O’Leary]] * [[Dawson Stelfox]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Everest}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta]] [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÁise]] [[Catagóir:Teomólungma]] qqsvbtjkf7hh0f88dbskhm59vdtbdaf 0 14511 1307620 1302517 2026-04-13T01:50:25Z Stephan1000000 39047 457 1307620 wikitext text/x-wiki {{glanadh|beag=beag}} {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse|num_seasons=24|num_episodes=457}} Is sraith [[teilifís]]e [[SAM|Mheiriceánach]] é '''Family Guy''' faoi chlann chraiceáilte atá ina gcónaí i mbaile ficseanúil darb ainm Quahog, [[Oileán Rhode]]. Chruthaigh [[Seth MacFarlane]] é. Tá cúigear sa chlann, an t-athair [[Peter Griffin]], an mháthair, [[Lois Griffin]], agus triúr páistí, [[Chris Griffin]], [[Meg Griffin]] agus [[Stewie Griffin]]. Tá madra ann chomh maith, [[Brian Griffin]] is ainm dó, a bhíonn ag caint freisin. Tá an-chuid téamaí i ngach scéal. Tá an-úsáid bainte ag na scríbhneoirí as Reiligiún, Gnéas, saol ginearálta, an mbás, daoine cáiliúla agus an-chuid eile. == Stair == Cruthú na chéad is dara séasúir sa bhliain 1999 tar éis a rug 'Larry Shorts' suntas den Comhairle Craoladh FOX i rith na bhfógraí an t-Super Bowl i 1999. Fógraíodh a chealú ach de bharr bogadh i chumhacht i bhFOX agus caoineadh amach ó na lucht leanúna tharla freaschur don socrú sin. Tar éis sin, rinne siad sraith eile ach arís chealú sé. Chuir athritheanna ar 'Adult swim' an tseó ar ais in iúl agus bhí na scoaoilí DVD conáchas, le dhíolacháin breis is 2.2 mhilliún cóipeáile i mbliain amháin, rud éigin a spreagadh suim úr i FOX sa tsraith. D'fhill Family Guy ar ais i léithreacht i 2004, ag déanamh dhá sraitheanna níos mó (iomlán 5) agus ag déandamh scanánn díreach go DVD, 'Stewie Griffin; the untold story'. Tosaíodh an 6ú sraith á craoladh i bhFómhair 2007, le sraith eile á phleanála do Fómhair 2008. Le chéile le sin, chuaigh Family Guy isteach i 'syndication' i bhFómhair 2007. == Carachtair == * '''[[Peter Griffin]]''' * '''[[Lois Griffin]]''', an mháthair * '''[[Chris Griffin]]''' * '''[[Meg Griffin]]''' * '''[[Stewie Griffin]]''' * '''[[Brian Griffin|Brian]]''', madra * '''[[Glenn Quagmire]]''' * '''[[Cleveland Brown]]''' * '''[[Joe Swanson]]''' * '''[[Mayor West]]''' * '''[[Herbert]]''' * '''[[Cleveland Brown, Jr.]]''' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Family Guy}} {{síol-tv}} [[Catagóir:Family Guy]] [[Catagóir:Cartúin]] [[Catagóir:Cláir Ghrinn]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 1999]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a chríochnaigh i 2002]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2005]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Cláir Fox]] d30e73rzl7t7jk8mh572od3tyhz3nxw 0 14742 1307587 1281724 2026-04-12T22:53:20Z Taghdtaighde 60452 Roinnt nasc curtha leis agus mionathruithe 1307587 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar|image=[[Íomhá:BraonAníos.jpeg|220px]]}} Is é '''''An Braon Aníos''''' an dara dráma leis an scríbhneoir agus ealaíontóir Éireannach [[Darach Ó Scolaí]]. An compántas Salamandar a léirigh é i 2006 agus i 2007. D'fhoilsigh [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]] an script i 2007. == Plota == Tá Micil agus Nóra sáinnithe ina dteach agus an fharraige mhór ag ardú ina dtimpeall. De réir mar atá [[Na taoidí|an taoile]] ag dortadh isteach sa mhullach ar an tseanlánúin déantar plé ar cheisteanna móra an tsaoil: ardú na farraige agus cúlú na [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]], mná tí cantalacha agus coláistí samhraidh, [[Osama bin Laden]] agus an t[[Ciseal ózóin|Ósón Léar]], agus, dár ndóigh, an GRÁ. Ansin tagann fear na gcoláistí samhraidh len iad a thabhairt slán — nó an dtagann? Ina léirmheas in ''[[Foinse]]'' rinne [[Feargal Ó Béarra]] cur síos ar an dráma mar shalamandar de chic do dhrámaíocht na [[An Ghaeilge|Gaeilge]]. == Léiriú == Cuireadh ''An Braon Aníos'' ar an stáitse den chéad uair in [[Áras na nGael]] i nGaillimh mar chuid den fhéile Project '06. An t-údar féin a léirigh é don chompántas [[Salamandar (compántas)|Salamandar]]. Is iad [[Pádraig Ó Tuairisc]], [[Peadar Ó Treasaigh]], [[Sorcha Ní Chéide]] agus [[Sinéad Ní Fhlatharta]] a bhí sna príomhpháirteanna. Rinne an dráma camchuairt Ghaeltachta i 2006 agus cuireadh ar an stáitse é i [[Ros Muc]], i g[[Cois Fharraige]], i g[[Corr na Móna]], in [[Eanach Mheáin]] agus in [[Inis Oírr]]. Ainmníodh Pádraig Ó Tuairisc don Aisteoir is Fearr i bProject '07. I 2007 rinneadh léiriú nua ar an dráma, agus [[Áine Ní Dhroighneáin]] páirteach in áit Shinéad Ní Fhlatharta. Cuireadh an dráma ar an stáitse in [[Amharclann na Cathrach|Amharclann na Cathrach, Gaillimh]], sa Project i mBaile Átha Cliath, sa [[Cultúrlann McAdam Ó Fiaich|Chultúrlann]] i mBéal Feirste, in [[Amharclann Chois Fharraige]], i [[Ráth Chairn|Ráth Cairn]], agus ar an bh[[An Fheothanach|Feothanach]] i gCiarraí. == Tagairtí == * ''An Braon Aníos'', [[Darach Ó Scolaí]], [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]] 2007 {{DEFAULTSORT:Braon Aníos, An}} [[Catagóir:Drámaí Gaeilge]] [[Catagóir:Darach Ó Scolaí]] 3cdkwmb4f2nxqm1wdo6inh5f4aflll0 1307588 1307587 2026-04-12T22:58:42Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1307588 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar |image=[[Íomhá:BraonAníos.jpeg|220px]] }} Is é '''''An Braon Aníos''''' an dara dráma leis an scríbhneoir agus ealaíontóir Éireannach [[Darach Ó Scolaí]]. An compántas Salamandar a léirigh é i 2006 agus i 2007. D'fhoilsigh [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]] an script i 2007. == Plota == Tá Micil agus Nóra sáinnithe ina dteach agus an fharraige mhór ag ardú ina dtimpeall. De réir mar atá [[Na taoidí|an taoile]] ag dortadh isteach sa mhullach ar an tseanlánúin déantar plé ar cheisteanna móra an tsaoil: ardú na farraige agus cúlú na [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]], mná tí cantalacha agus coláistí samhraidh, [[Osama bin Laden]] agus an t[[Ciseal ózóin|Ósón Léar]], agus, dár ndóigh, an GRÁ. Ansin tagann fear na gcoláistí samhraidh len iad a thabhairt slán — nó an dtagann? Ina léirmheas in ''[[Foinse]]'' rinne [[Feargal Ó Béarra]] cur síos ar an dráma mar shalamandar de chic do dhrámaíocht na [[An Ghaeilge|Gaeilge]]. == Léiriú == Cuireadh ''An Braon Aníos'' ar an stáitse den chéad uair in [[Áras na nGael]] i nGaillimh mar chuid den fhéile Project '06. An t-údar féin a léirigh é don chompántas [[Salamandar (compántas)|Salamandar]]. Is iad [[Pádraig Ó Tuairisc]], [[Peadar Ó Treasaigh]], [[Sorcha Ní Chéide]] agus [[Sinéad Ní Fhlatharta]] a bhí sna príomhpháirteanna. Rinne an dráma camchuairt Ghaeltachta i 2006 agus cuireadh ar an stáitse é i [[Ros Muc]], i g[[Cois Fharraige]], i g[[Corr na Móna]], in [[Eanach Mheáin]] agus in [[Inis Oírr]]. Ainmníodh Pádraig Ó Tuairisc don Aisteoir is Fearr i bProject '07. I 2007 rinneadh léiriú nua ar an dráma, agus [[Áine Ní Dhroighneáin]] páirteach in áit Shinéad Ní Fhlatharta. Cuireadh an dráma ar an stáitse in [[Amharclann na Cathrach|Amharclann na Cathrach, Gaillimh]], sa Project i mBaile Átha Cliath, sa [[Cultúrlann McAdam Ó Fiaich|Chultúrlann]] i mBéal Feirste, in [[Amharclann Chois Fharraige]], i [[Ráth Chairn|Ráth Cairn]], agus ar an bh[[An Fheothanach|Feothanach]] i gCiarraí. == Féach freisin == * [[Trí Bhraon]] (an tsraith drámaí lena mbaineann ''An Braon Aníos'') == Foinsí == * ''An Braon Aníos'', [[Darach Ó Scolaí]], [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]] 2007 == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Braon Anios, An}} [[Catagóir:Drámaí Gaeilge]] [[Catagóir:Drámaí Éireannacha]] [[Catagóir:Darach Ó Scolaí]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2007]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2000idí]] p5y719aowxyo9817gok5winfzonndl1 0 15910 1307584 1262469 2026-04-12T22:41:12Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus beagán eile 1307584 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Club sóisialta agus [[beár]] [[Gaeilge|Gaelach]] is ea '''Club Chonradh na Gaeilge''' nó '''Club an Chonartha''' atá suite in íoslach cheanncheathrú [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]], ag 6 Sráid Fhearchair i m[[Baile Átha Cliath]] 2, [[Éire]]. Cuirtear réimse fairsing d'imeachtaí cultúrtha Gaelacha ar siúl sa Chlub. [[Íomhá:Conradh na Gaeilge Baile Átha Cliath 2006.jpg|mion|Tá Club an Chonartha thíos staighre in Uimhir a 6]] Bunaíodh An Club sa bhliain [[1969]] agus tá sé neamhspleách ó Chonradh na Gaeilge. Bíonn córas ballraíochta i bhfeidhm ag an gClub agus bíonn vóta ag gach ball do choiste an Chlub. Tá coiste an Chlub i gceannas ar reachtáil an Chlub is toghtar an coiste ag an gcruinniú ginearálta bliantúil. == Stair an Chlub == {| class="wikitable" |+ ! colspan="3" |An Chéad Choiste 1967 |- |Cathaoirleach | colspan="2" |Daithí Mac Réamoinn |- |Leas-Cathaoirleach | colspan="2" |Pádraig Ó Riain |- |Rúnaí | colspan="2" |Donnchadh Ó Súilleabháin |- |Leas-Rúnaí | colspan="2" |Mairéad Bean Uí Dhomhnaill |- |Ochtar eile |Aodh Ó Fearghail Caoimhín Etchingham Máthún Ó Gráda Réamonn Ó Cianáin |Cáit Bhreatnach Donnchadh Ó hAodha Pádraig Mac a tSionnaigh Seán Ó Dálaigh |} {| class="wikitable" |+ | colspan="6" | === '''Cathaoirligh an Chlub''' === |- |1967 |Daithí Mac Réamoinn |1989 |Gearóid Ó Casaide |2011 |Coilín Ó Cearbhaill |- |1968 |Daithí Mac Réamoinn |1990 |Gearóid Ó Casaide |2012 |Coilín Ó Cearbhaill |- |1969 |[[Deasún Breatnach|Déasún Breatnach]] |1991 |Gearóid Ó Casaide |2013 |Coilín Ó Cearbhaill |- |1970 |Déasún Breatnach |1992 |[[Seán Mac Mathúna]] |2014 |Seosamh Ó Conchúir |- |1971 |Seán Ó Dálaigh |1993 |Seán Mac Mathúna |2015 |Seosamh Ó Conchúir |- |1972 |Seán Ó Dálaigh |1994 |[[Pádraig Ó Snodaigh]] |2016 |John Ó Liodáin |- |1973 |Donnchadh Ó hAodha |1995 |Anraí Ó Braonáin |2017 |John Ó Liodáin |- |1974 |Donnchadh Ó hAodha |1996 |Anraí Ó Braonáin |2018 |John Ó Liodáin |- |1975 |Cathal Ó Luain |1997 |Anraí Ó Braonáin |2019 |Ciarán Wadd |- |1976 |Cathal Ó Luain |1998 |Niall Mac Fhionnlaoich |2020 |Ciarán Wadd |- |1977 |Diarmaid Ó Gráda |1999 |Pádraig Nugent |2021 |Emma Ní Chearúil ⁊ Emmet de Barra |- |1978 |[[Pádraig Ua Maoileoin]] |2000 |Pádraig Nugent |2022 |Emmet de Barra |- |1979 |Mícheál Mac Aonghusa |2001 |Niall Mac Fhionnlaoich |2023 |Emmet de Barra |- |1980 |Mícheál Mac Aonghusa |2002 |Dónall Mac Ionnraic |2024 |Cara Jane Nic Giolla Chomhaill ⁊ Pádraig Ó Foghlú |- |1981 |[[Colm Mac Séalaigh]] |2003 |Dónall Mac Ionnraic |2025 |Cara Jane Nic Giolla Chomhaill |- |1982 |Colm Mac Séalaigh |2004 |Ciarán Mac Annraoi | | |- |1983 |Niall Mac Fhionnlaoich |2005 |Ciarán Mac Annraoi | | |- |1984 |Niall Mac Fhionnlaoich |2006 |Deirdre Nic Éanruig | | |- |1985 |Seán Ó Dálaigh |2007 |Deirdre Nic Éanruig | | |- |1986 |Seán Ó Dálaigh |2008 |Deirdre Nic Éanruig | | |- |1987 |Eithne Frost |2009 |Deirdre Nic Éanruig | | |- |1988 |Déasún Breatnach |2010 |Risteard de Barra | | |} === Dúnadh sealadach (2024-2027) === Beidh an Club féin dúnta ó dheireadh mhí Mheán Fómhair 2024 go dtí 2027 agus an foirgneamh stairiúil ag 6 Sráid Fhearcair á fhorbairt ina lárionad Gaeilge. Tá imeachtaí míosúla fós á eagrú ag Coiste Chlub Chonradh na Gaeilge Sealadach in ionaid éagsúla i mBaile Átha Cliath agus i gcéin. <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/conradh-na-gaeilge-ag-imeacht-o-shraid-fhearchair-agus-tus-a-chur-le-hobair-thogala-do-larionad-nua/|teideal=Conradh na Gaeilge ag imeacht ó Shráid Fhearchair agus tús á chur le hobair thógála do lárionad nua|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=3 Meán Fómhair 2024|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=5 Meán Fómhair 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240903064350/https://tuairisc.ie/conradh-na-gaeilge-ag-imeacht-o-shraid-fhearchair-agus-tus-a-chur-le-hobair-thogala-do-larionad-nua/|archivedate=5 Meán Fómhair 2024}}</ref> ==Féach freisin== * [[Amhránaithe an Chlub]] * [[GaelGÁIRÍ]] * [[Club Áras na nGael]] ([[Gaillimh]]) == Naisc Sheachtracha == * [http://www.anclub.ie/ Suíomh gréasáin an Chlub] * [http://www.facebook.com/anclub Leathanach Facebook an Chlub] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Club Chonradh na Gaeilge| ]] [[Catagóir:Tithe tábhairne]] [[Catagóir:Clubanna agus cumainn]] [[Catagóir:Cumainn Ghaeilge]] [[Catagóir:Cumainn in Éirinn]] [[Catagóir:Cultúrlanna]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Áiteanna is díol spéise do thurasóirí in Éirinn]] [[Catagóir:Baile Átha Cliath]] {{síol-ie}} q0ax3tv4180gk6zxmch21slqb77apw4 0 16280 1307585 1261205 2026-04-12T22:42:39Z Taghdtaighde 60452 Beagán athraithe agus beagán curtha leis 1307585 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is baile nó bruachbhaile i g[[Contae Átha Cliath Theas]] í '''Inse Chór'''<ref name='Logainm'>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1371590|title=Inse Chór/Inchicore {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-07-10|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> atá suite i ndeisceart [[Cathair Átha Cliath|Chathair Átha Cliath]]. Sníonn [[abhainn na Camóige]] tríd an mbaile sula ritheann sí isteach sa [[an Life|Life]] thíos ag [[Stáisiún Heuston]] sa chathair. Imríonn an club [[sacar|sacair]] úd [[St Patrick's Athletic F.C.|St. Patrick's Athletic]] a gcuid cluichí i b[[Páirc Richmond]], atá suite sa cheantar chéanna. <gallery> Íomhá:Conradh na Gaeilge Inse Chor building at Grattan Crescent Park, Dublin, Ireland 22.jpg|Ionad Gaelach in Inse Chór </gallery> == Féach freisin == * [[Dún Richmond (músaem i mBaile Átha Cliath)]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-tír-ie}} {{Ceantracha i mBaile Átha Cliath}} {{DEFAULTSORT:Inse Chor}} [[Catagóir:Inse Chór| ]] [[Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath]] hahv5kp9f36jp7vz7ulzke3t5vcngyc 0 16962 1307630 1237307 2026-04-13T09:25:44Z Panu Petteri Höglund 144 /* 20ú haois */ 1307630 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}}[[Teangacha Gearmáinice|Teanga Ghearmáinice]] í an '''Ghiúdais''' atá bunaithe ar chanúintí Gearmáinise an Iarthair, go háirithe ar na canúintí a labhraítear i ngleann na Réine. Bhí sí á labhairt ag na [[An Giúdachas|Giúdaigh]] [[An Ghearmáin|Ghearmánacha]] a shocraigh síos sa [[An Pholainn|Pholainn]] faoi dheireadh na meánaoiseanna le teacht slán ó na géarleanúintí ní b'fhaide siar. Faoi thionchar na Polainnise agus na dteangacha eile in Oirthear na hEorpa, d'athraigh an Ghiúdais go mór, agus d'fhorbair a [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] scríofa go neamhspleách ar an nGearmáinis eile. Mar sin, ní mór a rá inniu gur teanga ar leith atá ann seachas canúint na Gearmáinise. Tá sé le haithint go soiléir i gcónaí ar an nGiúdais gur canúint ó Iarthar na Gearmáine atá ann, áfach. Mar shampla, deirtear ''eppes'' as Giúdais in áit ''etwas'' "rud éigin", agus is foirm é ''eppes'' a chloistear ina lán canúintí san Iarthar (''ebbes'' a deirtear i [[Lucsamburg]], mar shampla). Is í [[Aibítir Eabhraise|aibítir na hEabhraise]] a úsáidtear leis an nGiúdais a bhreacadh síos, agus tá an teanga breac le focail iasachta ón [[An Eabhrais|Eabhrais]], mar is dual do theanga Ghiúdach. == Stair == === Tús a staire === Breacadh an chéad abairt Giúdaise síos i leabhar urnaithe sa bhliain 1272: {| class="wikitable" |- | <small>Giúdais</small> | {{lang|yi|גוּט טַק אִים בְּטַגְֿא שְ וַיר דִּיש מַחֲזֹור אִין בֵּיתֿ הַכְּנֶסֶתֿ טְרַגְֿא}} |- | <small>Traslitriú</small> | ''gut tak im betage se vaer dis makhazor in beis hakneses trage'' |- | <small>Trascríobh, de réir is mar a thrascríobhtar Meán-Ard-Ghearmáinis de ghnáth</small> | ''guot tac im betage swer dis ''makhazor'' in ''beis hakneses'' trage'' |- | <small>Gaeilge</small> | Go mbreaca lá breá ar an té a iompróidh an leabhar urnaithe seo isteach sa tsionagóg. |} Tá an rann beag seo timpeallaithe ag téacs glan-Eabhraise. Is féidir a aithint air gurb é an cineál Giúdaise a bhí á labhairt san am ná gnáth-Mheán-Ard-Ghearmáinis agus í breac le hiasachtaí Eabhraise cosúil le ''makhazor'', leabhar urnaithe, agus ''beis hakneses'' (is mar ''beit ha-kneset'' a fhuaimnítear i Nua-Eabhrais é), sionagóg, nó "teach cruinnithe", "teach pobail". [[Íomhá:Proposed_Yiddish_flag.svg|clé|mion|Bratach]] Sa [[14ú haois|cheathrú haois déag]] thosaigh borradh éigin ag teacht faoi [[litríocht]] na Giúdaise. San aois sin agus sa chéad aois eile chuaigh téacsanna éagsúla Giúdaise i gcló: amhráin, dánta agus téacsanna greannmhara i meascán [[An Ghearmáinis|Gearmáinise]] agus Eabhraise. San am chéanna thosaigh na Giúdaigh ag cur leaganacha Giúdaise de litríocht shaolta Ghearmánach i bprionta freisin. Is é an sampla is luaithe de ná ''Dukus Horant'', dán fada eipiceach agus é bunaithe ar mhóitíf Ghearmánach.[[File:Yiddish WWI poster2.jpg|mion|clé|Póstaer ó ré an Chéad Chogadh Domhanda sa Ghiúdais chun caomhnú bia a spreagadh. Fotheideal (aistrithe) "''Buafaidh bia an cogadh - Tháinig tú anseo ag lorg saoirse, anois caithfidh tú cabhrú chun í a chaomhnú - Tá cruithneacht ag teastáil do na comhghuaillithe - ná lig dada amú''." ]] === Clóbhuailteoireacht === Nuair a tháinig an preas prionta in úsáid, is léir gur chuir sé go mór leis an bhfoilsitheoireacht Giúdaise freisin. Ceann de na leabhair ba thábhachtaí dár cuireadh i gcló sa tséú haois déag a bhí sa ''Bovo-Bukh'' ("Bovo-Leabhar" nó "Leabhar faoi Bovo") le hElia Levita. Is é Levita an chéad údar Giúdaise is aithnid dúinn ina ainm. Scríobh sé an leabhar go luath sa tséú haois déag, ach níor foilsíodh an chéad eagrán ach sa bhliain 1541. Bhí an-ráchairt ar an m''Bovo-Bukh'', áfach, agus tháinig dhá scór atheagrán i gcló, ar a laghad. Rómáns laochais agus ridireachta atá ann, agus é bunaithe ar an scéal Normannach Fraincise faoin laoch úd Boeve de Haumtone - nó Sir Bevis of Hampton, mar is eol do lucht an [[An Béarla|Bhéarla]] é. Saothar tábhachtach eile ón tréimhse chéanna é ''Widuwilt'' nó ''Kinig Artus Hof'', agus mar a deir an dara teideal, is scéal Artúraíochta é. Tá an saothar seo bunaithe ar ''Wigalois'', rómáns a tháinig ó pheann Wirnt von Grafenberg i ré na Meán-Ard-Ghearmáinise. Scríbhneoir mór le rá eile a bhí in Avraham ben Schemuel Pikartei, a d'fhoilsigh athinsint Giúdaise de leabhar Iób sa bhliain 1557. Ní bhíodh na mná sa tsochaí thraidisiúnta Aisceanásaíoch in ann Eabhrais a léamh, nó ní raibh cead acu freastal ar na scoileanna Eabhraise. Scéal eile áfach go raibh léamh agus scríobh na Giúdaise acu. Mar sin tháinig litríocht sa teanga sin ar an bhfód agus í dírithe ar na mná ach go háirithe. Is dócha gurbh iadsan ba mhó a léadh rómánsaí ridireachta cosúil leis an m''Bovo-Bukh'', agus thairis sin, scríobhtaí saothair chráifeacha sa teanga lena n-aghaidhsan, ar nós ''Tseno Ureno'' - cé gur Giúdais atá sa leabhar féin, Eabhrais atá sa teideal, agus is é is brí leis ná "Tagaigí go bhfeice sibh" - tagairt atá ann do Laoi na Laoithe 3:11 sa [[An Bíobla#An Sean-Tiomna|tSean-Tiomna]]: ''Tagaigí go bhfeice sibh, a iníona Iarúsailéim...'' Tá teanga ''Tseno Ureno'' i bhfad níos glaine ó iasachtaí Eabhraise ná, cuir i gcás, Giúdais na fichiú haoise, ó bhí an leabhar dírithe ar mhná nach raibh léann ná Eabhrais acu, agus chomh moch sin i bhforbairt na Giúdaise ní dheachaigh na hiasachtaí léannta greamaithe go smior sa teanga go fóill. Tugtar "Bíobla na mBan" ar ''Tseno Ureno'' go minic, nó is saothar teagascúil é a mhíníonn an Sean-Tiomna agus an dlí Giúdach do na mná. === 19ú haois === Sa 19ú haois, tháinig forbairt mhór ar an nGiúdais de réir mar a fuasclaíodh na Giúdaigh ó dhlíthe a choinnigh scartha amach iad ón gcuid eile den tsochaí (dlíthe a chuir cosc orthu ceirdeanna airithe a chleachtadh, cuir i gcás, nó dul chun cúnaithe in áiteanna áirithe).<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.magcloud.com/browse/issue/2877436|teideal=An Ghiúdais|údar=An Gael / angaelmagazine.com|dáta=Fómhar 2024|language=en-US|work=MagCloud|dátarochtana=2024-10-07}}</ref> Faoi 1850 bhí litríocht Ghiúdaise bheo bheathach tagtha chun cinn inar díríodh ar fhadhbanna a bhain le saol Giúdach na linne ar n6s na bochtaineachta, an fhrith-Sheimíteachais agus staid an reiligiúin i ndomhan a bhí ag athrú go tapa. I measc na gcarachtar ar tugadh léiriú orthu sna scéalta bhí mionghadaithe, ceoltóirí taistil agus an Fear Déiri Tevye, patrarc a dhéanann a dhícheall cloí leis an gcreideamh agus cultúr traidisiúnta a fhad is atá an saol seachtrach ag brú isteach air agus a chuid iníonacha achrannacha ag iarraidh éalú ó laincisí an traidisiúin agus a rogha fir a phósadh. Baineadh leas as an nGiúdais ar chúiseanna polaitiúla freisin. Chuir grúpaí airithe an t-oideachas nua-aimseartha chun cinn sa Ghiúdais mar mhalairt ar an oideachas traidisiúnta Eabhraise a bhí dírithe ar dhianstaidéar ar an mBíobla agus a rinne faillí sna hábhair scoile shaolta a thabharfadh deiseanna saoil do Ghiúdaigh.<ref name=":0" /> === 20ú haois === Roimh an Dara Cogadh Domhanda, bhí 13 mhilliún cainteoirí Giúdaise ann ach mharaigh na Naitsithe 6 mhilliún Giúdach a raibh Giúdais mar phríomhtheanga ag a bhformhór. Go leor acu siúd a tháinig slán, theith siad chun na Palaistíne, ach ní raibh stát Iosrael i bhfách leis an nGiúdais: mheas na Síónaigh gurbh i an [[An Eabhrais|Eabhrais]] fíor-theanga an phobail Ghiúdaigh.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Vicipéid na Giúdaise]] == Tagairtí == {{Reflist}}{{DEFAULTSORT:Ghiudais, An}} [[Catagóir:Teangacha Gearmáinice]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha Mheiriceá Thuaidh]] [[Catagóir:Giúdachas]] jd00y2schmibet9fyaer4zlkwepgldr 0 18122 1307627 1161610 2026-04-13T08:14:32Z Alison 570 -dup 1307627 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Baile]] in [[Poblacht na hÉireann|Éirinn]] is ea '''Faing'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1167043|title=Faing/Foynes {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref>, suite in iarthar na tíre i g[[Contae Luimnigh]]. == Stair == Bhíodh [[cuan]] dóibh in [[inbhear]] na [[An tSionainn|Sionainne]] i bh[[Faing]], [[Contae Luimnigh]] nó áit tuirlingthe muireitleán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/%C3%A1it%20tuirlingthe%20muireitle%C3%A1n/ga/|teideal="áit tuirlingthe muireitleán"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-06-28}}</ref> Bhí ról lárnach ag Foynes maidir le heitiltí paisinéirí trasatlantacha tráchtála a bhunú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.flyingboatmuseum.com/aviation-museum/|teideal=Learn the History of North Atlantic Aviation at Foynes Flying Boat Museum|language=en-US|work=Foynes Flying Boat & Maritime Museum|dátarochtana=2020-06-28}}</ref> Cuireadh tús leis an gcéad seirbhís trasatlantach sa bhliain 1939. Ar [[28 Meitheamh]] [[1939]], thuirling Eitilt 607A "Yankee Clipper" de chuid [[Pan American]] i bport na mbád eitilite i bh[[Faing]], [[Contae Luimnigh]]. == Féach freisin == * [[Caife Gaelach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-tír-ie}} [[Catagóir:Bailte i gContae Luimnigh]] 6hesfrcx74kw48yq5nlnb6b33cs1ir2 0 19569 1307592 1282138 2026-04-12T23:17:53Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1307592 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} [[Amharclann]] náisiúnta na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] í '''Taibhdhearc na Gaillimhe''' (nó 'an Taibhdhearc' mar is fearr aithne uirthi). Mar aon le [[Drámaíocht na Gaeilge|nua-dhrámaíocht Ghaeilge]], léirítear sa Taibhdhearc drámaí a aistrítear go Gaeilge ó go leor leor teangacha, chomh maith le [[Ceoldráma grinn|ceoldrámaí]] agus [[Geamaireacht (dráma Nollag)|geamaireacht]]. == Ainm == Seanfhocal Ghaeilge is ea an 'Taibhdhearc', atá comhdhéanta de 'taibhsiúil' agus 'dearc'; “radharc nó láthair draíochtúil” is ciall leis dar le suíomh gréasáin na hamharclainne féin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.antaibhdhearc.com/stair-na-taibhdheirce|teideal=Scéal agus stair na Taibhdheirce|dátarochtana=2024-06-11|archivedate=2024-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240612032748/https://www.antaibhdhearc.com/stair-na-taibhdheirce}}</ref> Maítear freisin gur úsáideadh an focal i ngluais i seancháipéis [[Laidin]]e a scríobhadh in [[Éire|Éirinn]], ag déanamh tagartha do ''teatram'' ('amharclann').{{Fíoras}} == Stair == Bunaíodh i n[[Gaillimh]] sa bhliain 1929 í, agus tá sí suite ar an tSráid Láir i gcathair na [[Gaillimh|Gaillimhe]] ó shin i leith. Is é [[Earnán de Blaghd]], an tAire Airgeadais in 1927 a thoil deontas a thabhairt chun go mbunófaí an amharclann an chéad lá riamh. Ar an [[27 Lúnasa]] [[1928]], osclaíodh an "''Galway Gaelic Theatre''", agus “An Taibhdhearc” níos déanaí, le ''Diarmuid agus Gráinne'', arna léiriú ag [[Micheál Mac Liammhóir|Micheál Mac Liammóir]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jstor.org/stable/25573631|teideal=Taibhdhearc na Gaillimhe: Galway's Gaelic Theatre|údar=Seán Stafford|dáta=2002|editor=Journal of the Galway Archaeological and Historical Society, Vol. 54 pp. 183-214|dátarochtana=2018}}</ref>. [[Íomhá:Siobhan McKenna 1959.jpg|clé|mion|[[Siobhán McKenna]]]] Ba é [[Micheál Mac Liammóir]] céad stiúrthóir na hamharclainne agus is iomaí sin léiritheoir agus [[aisteoir]] mór le rá a thosaigh ar a bheith ag obair sa [[dráma|drámaíocht]] sa Taibhdhearc, leithéidí [[Siobhán McKenna]], Michael Lally, Frank Dermody, [[Walter Macken]], [[Caitlín Maude]]. Ar áireamh sna drámadóirí ar léiríodh a chuid drámaí san amharclann tá [[Eoghan Ó Tuairisc]], [[Máiréad Ní Ghráda|Mairéad Ní Ghráda]], [[Críostóir Ó Floinn|Criostóir Ó Floinn]], [[Breandán Ó Beacháin]], agus Antaine Ó Flathartha. Ó bhí na [[1960idí|1960í]] ann, tá dlúthbhaint ag Seán agus Máire Stafford leis an Taibhdhearc. == Léiriúcháin == === Geamaireacht === {{Príomhalt|Geamaireacht na Taibhdheirce}} Bíonn geamaireacht ar siúl sa Taibhdhearc gach bliain i Mí na Nollag, ócáid a tharraingíonn “pobal na Gaeilge le chéile” gach bliain.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/domsa-is-ionann-an-gheamaireacht-agus-an-nollaig-diarmuid-de-faoite/|teideal=‘Domsa, is ionann an Gheamaireacht agus an Nollaig’ – Diarmuid de Faoite|dáta=2019-12-17|language=|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2024-12-01}}</ref> == Foinsí == * 'Taibhdhearc na Gaillimhe', ''The Encyclopedia of Ireland'', Gill & Macmillan Ltd (2003) == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [https://www.antaibhdhearc.com/ antaibhdhearc.com] == Féach freisin == * [[Maelíosa Stafford]] * [[Geamaireacht na Taibhdheirce]] * [[Áras na nGael]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:An Taibhdhearc| ]] [[Catagóir:Amharclannaíocht na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Amharclannaíocht]] [[Catagóir:Amharclanna|*]] [[Catagóir:Drámaíocht na Gaeilge|*]] [[Catagóir:Drámaíocht]] [[Catagóir:Foirgnimh i gContae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Gig Bheo na Bliana]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] e0lah850py9tbeb2mk26rjk1kpdi384 0 21058 1307621 1216371 2026-04-13T04:20:14Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307621 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ban-[[aisteoir]] [[Meiriceánach]] ab ea '''Katharine Houghton Hepburn''' ([[12 Bealtaine]], [[1907]] - [[29 Meitheamh]], [[2003]]). Bhí níos mó [[Gradaim an Acadaimh|gradam Oscar]] bainte amach ag Hepburn ná aon aisteoir eile. Bhí seasca bliain caite aici ar an scáileán mór agus clú agus cáil uirthi dá bharr a pearsantacht láidir. [[Íomhá:Katharine Hepburn in Stage Door trailer.jpg|clé|mion|177x177px|1937]] == Saol == Mar pháiste bhí sí ina cónaí i [[Connecticut]], agus thosaigh sí ag aisteoireacht nuair a bhí sí ag freastal ar an [[ollscoil]]. [[Íomhá:Katharine Hepburn in The Philadelphia Story trailer.jpg|clé|mion|210x210px|The Philadelphia Story, 1940]] Tar éis tréimhse a chaitheamh ar an stáitse, d'éirigh léi [[Gradaim an Acadaimh]] a bhaint amach dá ról ina tríú phictúir "Morning Glory" sa bhliain 1933. Ach faraor, tar éis é seo, níor éirigh rómhaith lena scannáin ar feadh tamaill. Ach bean cliste a bhí inti, agus nuair a cheannaigh sí ''The Philadelphia Story'' díol siad é ar an gcoinníoll go raibh sí chun a bheith mar an bpríomhaisteoir sa scannán. D'éirigh thar barr leis an scannán, agus rinneadh ceolchoirm as (an scannán ''High Society)''. Bhuaigh sí trí Oscar eile le haghaidh ''Guess Who's Coming to Dinner'' (1967), ''The Lion in Winter'' (1968) agus ''On Golden Pond'' (1981). Thosaigh sí ag déanamh scannáin [[Teilifís|teilifíse]] sna [[1970idí|70dí]], agus lean sí a dhéanamh iad go dtí a blianta deireanacha. Rinne sí a scannán deireanach sa bhliain 1994. [[Íomhá:Hepburn rooster cogburn.jpg|clé|mion|177x177px|1975, ''Rooster Cogburn'']] === Bás === Tar éis tréimhse gan obair agus lena [[sláinte]] ag ísliú, fuair Hepburn [[bás]] i 2003 in aois 96 di. Bhuaigh [[Cate Blanchett]] [[Gradaim an Acadaimh]] dá bharr a ról mar Katharine Hepburn sa [[scannán]] ''The Aviator'', faoi saol [[Howard Hughes]] ([[Leonardo DiCaprio]]). == Scannánliosta == {{Príomhalt|Scannánliosta Katharine Hepburn}} == Naisc == * [http://www.imdb.com/name/nm0000031/ Katharine Hepburn ag ''IMDB.com''] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Hepburn, Katharine}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907]] [[Catagóir:Básanna in 2003]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Connecticut]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Feiminigh]] 475phshr1ihms0jvlfk3uj76a02krq2 0 28855 1307516 1253667 2026-04-12T14:43:24Z TGcoa 21229 1307516 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Dreapadóir, taiscéalaí, scríbhneoir agus craoltóir é '''Dermot Somers''' (a rugadh sa bhliain 1947, i dTromán, [[Contae Ros Comáin]]).<ref name=":0">{{Lua idirlín|teideal=AGALLAMH LE DERMOT SOMERS: ‘Ní hé Everest an sliabh is tábhachtaí, is é is airde agus sin é’|url=https://tuairisc.ie/agus-gradam-mor-bronnta-ar-an-sleibhteoir-aitheanta-gaelach-dermot-somers-labhair-se-le-tuairisc-faoin-saol-ata-caite-aige-i-mbun-sleibhteoireachta/|work=Tuairisc.ie|dáta=6 Nollaig 2024|dátarochtana=2026-04-12|language=ga-IE|údar=Maitiú Ó Coimín}}</ref> == Saol == D'fhreastail Somers ar an scoil lán-Gaeilge Coláiste Mhuire i m[[Baile Átha Cliath]], agus ar [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Choláiste Ollscoile BÁC]] mar ar bhain sé céim BA agus HDipEd amach. Bhí sé ina mhúinteoir scoile ar feadh tréimhse, sular dhírigh sé go lán-aimsirthe ar an scríbhneoireacht, craoltóireacht agus taisteal. Tá cónaí air i [[Droichead Átha|nDroichead Átha]] faoi láthair. === Dreapadóireacht === Thosaigh Somers ag dreapadóireacht sa bhliain 1974 nuair a bhí 27 mbliana d'aois aige, agus chruthaigh sé ina dhreapadóir cheannródaíoch in Éirinn le linn na [[1970idí|seachtóidí]]. Chuir sé bonn le cúrsaí nua in áiteanna éagsúla, ina measc an Aill Fhada sa Bhoireann, An Gobán Saor agus Fáth mo Bhuartha ar an mBinn Mhór i gCo Aontroma, Ceann Mhuc Rois siar ó na Cealla Beaga i gCo Dhún na nGall, agus an Tuar Mór i gCo Shligigh. I 1983 ba é an chéad Éireannach ar éirigh leis na sé Aghaidheanna Móra ó Thuaidh i Sléibhte na nAilp a dhreapadh. Ghlac sé páirt i dturasanna dreapadóireachta go dtí beanna éagsúla i sléibhte Himalaya: Changtse i 1987; Manaslu i 1991; agus Everest i 1993. Dhreap sé sna hAindéis agus i réimsí sléibhte eile ar fud an domhain fosta. Bhronn Cumann Sléibhteoireachta na hÉireann (MI) Gradam Lynam, an gradam aitheantais is mó dá bhfuil acu, ar Somers in 2024. Tá aithne mhaith ag pobal na Gaeilge ar Somers mar gheall ar na trí leabhar Gaeilge a scríobh sé faoina chuid eachtraíochta agus na cláracha teilifíse a chuir sé i láthair ar TG4 – ''Cuairt na Cruinne, An Bealach Ó Dheas,'' agus ''Turas i mBaol'' ina measc.<ref name=":0" /> == Saothair == Tá trí leabhar gearrscéalta foilsithe aige: ''Mountains and other ghosts'' (Diadem Books, 1990), ''At the rising of the moon'' (Baton Wicks, 1994), agus ''Collected short stories'' (Baton Wicks, 2004). Bhuaigh ''At the rising of the moon'' (Baton Wicks, 1994) Duais Boardman Tasker don litríocht sléibhe. Foilsíodh ''Endurance'' (O’Brien Press, 2005) mar leabhar staire agus miotaseolaíochta a thug cuntais ar thurais cháiliúla in Éirinn. Bronnadh Duais Oireachtais ar a shaothar neamhfhicsin, ''Rince ar na ballaí'' (Cois Life, 2002). Bhain a úrscéal ''Buaic'' (Cois Life, 2006) gradam de chuid an ''Reading Association of Ireland''. Ghnóthaigh ''Ar muir is ar sliabh'' (Cois Life) duais Oireachtais chomh maith. === Leabhair === Dermot Somers – Rince ar na Ballaí (Cois Life, 2002)<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/dermot-somers-rince-ar-na-ballai-2002/?lang=en|teideal=Dermot Somers - Rince ar na Ballaí (2002) {{!}} Cló Iar-Chonnacht|dáta=2010-05-30|language=en-US|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> Dermot Somers – Buaic (Cois Life, 2006) ISBN: 978-1-901176-66-7<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/riomhleabhair/buaic/|teideal=Buaic {{!}} Cló Iar-Chonnacht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> Dermot Somers – Ar muir is ar sliabh (Cois Life) . ISBN: 9781901176971<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/riomhleabhair/ar-muir/|teideal=Ar muir is ar sliabh {{!}} Cló Iar-Chonnacht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-01-04}}</ref> == Féach freisin == * [[Dawson Stelfox]] * [[Clare O’Leary]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Somers, D}} [[Catagóir:Daoine as Contae Ros Comáin]] [[Catagóir:Teomólungma]] [[Catagóir:Dreapadóirí]] [[Catagóir:Sléibhteoirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] duzyr2uz8lrlzph3d6i0rncaemmb990 0 28954 1307622 1137123 2026-04-13T04:26:06Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307622 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Sasana]]ch é '''Cary Grant''' (a rugadh ar an [[18 Eanáir]] [[1904]] agus a fuair bás ar an [[29 Samhain]] [[1986]]). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{DEFAULTSORT:Grant, Cary}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1904]] [[Catagóir:Básanna i 1986]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Briostó]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam sna gradaim Academy]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] o3eujkejeby2bhem6ia91g8f1dp7ciq 1307623 1307622 2026-04-13T04:26:25Z Seachránaí 53315 1307623 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Sasana]]ch é '''Cary Grant''' (a rugadh ar an [[18 Eanáir]] [[1904]] agus a fuair bás ar an [[29 Samhain]] [[1986]]). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Grant, Cary}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1904]] [[Catagóir:Básanna i 1986]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Briostó]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam sna gradaim Academy]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] amm1b1qhjzpj1nc2m0vtw38ujn9zwx5 0 32616 1307597 1276710 2026-04-12T23:32:46Z JB82 2787 1307597 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Galf]]aire gairmiúil é '''Rory McIlroy''' as [[Tuaisceart Éireann]]. Bhuaigh sé an Chaithréim Mhór sa ghailf ar an 13 Aibreán 2025 i gCraobh  na Máistrí in [[Augusta, Georgia|Augusta]], [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=McIlroy wins Masters and achieves sporting immortality|url=https://www.rte.ie/sport/golf/2025/0413/1507395-mcilroy-wins-masters-and-achieves-sporting-immortality/|date=2025-04-13|language=en|author=RTÉ News}}</ref> Bhí an Chaithréim Mhór Gailf beirthe ag McIlroy ó bhuaigh sé cheana Craobh Oscailte na Stát Aontaithe (2011)​), Craobh Oscailte na Breataine (2014) agus Craobh Chumann na nGalfairí Gairmiúla na Stát Aontaithe (2012, 2014). Ba é bua in Augusta in 2025 agus 2026 an chéad mhórchomórtas a bhuaigh McIlroy ó 2014. Tá McIlroy ar dhuine den fhíorbheagán i stair an ghailf a rinne an éacht chéanna. Níl ann go deimhin ach ceathrar eile, mar atá. Gene Sarazen (1935), Ben Hogan (1953), Gary Player (1965), [[Jack Nicklaus]] (1966) agus [[Tiger Woods]] (2000).<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Gaisce mór gailf McIlroy á thréaslú leis go forleathan|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0414/1507520-gaisce-mor-gailf-mcilroy-a-threaslu-leis-go-forleathan/|date=2025-04-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Is é an chéad Eorpach é a d'éirigh leis an éacht seo a bhaint amach. == Tús a shaoil == Is as [[Ard Mhic Nasca]] i g[[Contae an Dúin]] é McIlroy ó dhúchas. Bhuaigh McIlroy Craobh an Domhain faoi bhun deich mbliana d’aois in Miami. Bhain McIlroy an chéad áit amach san ''World Amateur Golf Ranking'' ar feadh seachtain amháin, nuair a bhí sé 17 mbliana d'aois, sa bhliain [[2007]]. [[Íomhá:Rory McIlroy (cropped).jpg|clé|mion|2011]][[Íomhá:Rory McIlroy (9094915439).jpg|mion|clé|2013]] == Gairm == D'imir McElroy a chéad chluiche gairmiúil agus é 17 mbliana d'aois ar 18 Meán Fómhair 2007. Níos déanaí, sa bhliain chéanna, chuaigh McIlroy leis an spórt ar bhonn gairmiúil. Bhuaigh sé a chéad duais amach san Ilchomórtas Eorpach Chumann na nGalfairí Gairmiúla (PGA) sa bhliain [[2009]], agus sa Chraobh Chumann na nGalfairí Gairmiúla (PGA na S-A) sa bhliain [[2010]]. Bhí sé ina ionadaí ar son na h[[Eorpa]] sa [[Corn Ryder|Chorn Ryder]]. Bhí McIlroy ar fhoireann na hEorpa a bhuaigh [[Corn Ryder]] trí huaire i ndiaidh a chéile: 2010, 2012 agus 2014. Bhuaigh McIlroy Comórtas Oscailte Mheiriceá sa bhliain [[2011]] agus é ocht mbuille chun tosaigh. D'imir McIlroy i gCraobh na Máistrí in Augusta in 2018. Thosaigh sé an lá deireanach sa dara háit, 3 phointe taobh thiar de Patrick Reed. Bhuaigh Patrick Reed Craobh na Máistrí agus tháinig Rickie Fowler sa dara háit.<ref>ELeathanach 290, 9 Aibreán 2018</ref> Bhuaigh McIlroy an Wells Fargo Championship i [[Charlotte, Carolina Thuaidh|Charlotte]] i [[Carolina Thuaidh|North Carolina]] i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]] ar an 11/12 Bealtaine 2024. Bhí [[Séamus Power]] sa séú háit déag agus [[Shane Lowry]] sa seachtú háit is daichead.<ref>ELeathanach 468, 13 Bealtaine 2024</ref> === 2025 === Roimh 2025, ba é Craobh  na Máistrí, nó an Masters, an t-aon mhórchomórtas nach raibh buaite ag galfaire Ard Mhic Nasca.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/udar-mortais-don-naisiun-rory-mcilroy-sa-tain-i-ndiaidh-ghaisce-augusta/|teideal=‘Údar mórtais don náisiún’ – Rory McIlroy sa Táin i ndiaidh ghaisce Augusta|dáta=2025-04-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-14}}</ref> Leis an mbua ag The Masters i 2025, tháinig McIlroy ar an séú imreoir i stair an gailf a bhuaigh an an Chaithréim Mhór, rud a chiallaíonn go bhfuil gach ceann de na ceithre mhórchraobh buaite aige.<ref>Cúigear eile a dhein an gaisce sin, Gene Sarazen i 1935, Ben Hogan i 1953, Gary Player i 1965, Jack Nicklaus i 1966 agus Tiger Woods in 2000. </ref> Is tar éis babhta réitigh a fuair fear Ard Mhic Nasca an ceann is fearr ar an aon iomaitheoir eile a bhí fanta a bhí fanta sa chomórtas, an Sasanach Justin Rose.<ref name=":0" /> Fuair sé an ceann is fearr ar Rose ar pholl réitigh chun an Masters a bhuachan, in ainneoin é a bheith ceithre bhuille chun cinn ag tús na himeartha an lá roimhe sin.<ref name=":1" /> Chomh maith leis an onóir, bhain McIlroy seaicéad glas na Máistrí agus níos mó ná ceithre mhilliún dollar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/19-aibre%C3%A1n-2025-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000704122467|teideal=Nuacht Mhall (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=19 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-04-19}}</ref> == Saol == Phós McIlroy Erica Stoll, iar-oibrí le PGA of America, i mí Aibreáin 2017. Bhí tréimhse dheacair acu i 2024 nuair a cuireadh tús le próiseas colscartha, ach cuireadh ar ceal é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.golfmonthly.com/tour/who-is-rory-mcilroy-wife-erica-stoll|teideal=Who Is Rory McIlroy’s Wife?|údar=Matt Cradock last updated Contributions from Jonny Leighfield|dáta=2022-01-16|language=en|work=Golf Monthly Magazine|dátarochtana=2025-04-14}}</ref> Tá McIlroy aitheanta ní hamháin as a scileanna gailf, ach freisin as a thionchar ar an spórt agus a ról mar ambasadóir do ghalf ar fud an domhain. Thosaigh McIlroy eagraíocht charthanachta ''The Rory Foundation''. Cabhraíonn an eagraíocht le páistí ar fud an domhain atá tinn nó bocht nó ag fulaingt. Chuir McIlroy [[Airgead (eacnamaíocht)|airgead]] ar fáil le hionad saoire a thógáil i [[Contae an Dúin|gContae an Dúin]] do pháistí atá ag fulaingt de bharr [[ailse]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:McIlroy, Rory}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1989]] [[Catagóir:Galfairí Éireannacha]] [[Catagóir:Galf i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine beo]] t4hwy4tcgb5kfji9r43f2ticmad2rtg 1307598 1307597 2026-04-12T23:33:24Z JB82 2787 1307598 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Galf]]aire gairmiúil é '''Rory McIlroy''' as [[Tuaisceart Éireann]]. Bhuaigh sé an Chaithréim Mhór sa ghailf ar an 13 Aibreán 2025 agus an 12 Aibreán 2026 i gCraobh na Máistrí in [[Augusta, Georgia|Augusta]], [[Georgia (stát S.A.M.)|Georgia]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=McIlroy wins Masters and achieves sporting immortality|url=https://www.rte.ie/sport/golf/2025/0413/1507395-mcilroy-wins-masters-and-achieves-sporting-immortality/|date=2025-04-13|language=en|author=RTÉ News}}</ref> Bhí an Chaithréim Mhór Gailf beirthe ag McIlroy ó bhuaigh sé cheana Craobh Oscailte na Stát Aontaithe (2011)​), Craobh Oscailte na Breataine (2014) agus Craobh Chumann na nGalfairí Gairmiúla na Stát Aontaithe (2012, 2014). Ba é bua in Augusta in 2025 agus 2026 an chéad mhórchomórtas a bhuaigh McIlroy ó 2014. Tá McIlroy ar dhuine den fhíorbheagán i stair an ghailf a rinne an éacht chéanna. Níl ann go deimhin ach ceathrar eile, mar atá. Gene Sarazen (1935), Ben Hogan (1953), Gary Player (1965), [[Jack Nicklaus]] (1966) agus [[Tiger Woods]] (2000).<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Gaisce mór gailf McIlroy á thréaslú leis go forleathan|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0414/1507520-gaisce-mor-gailf-mcilroy-a-threaslu-leis-go-forleathan/|date=2025-04-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Is é an chéad Eorpach é a d'éirigh leis an éacht seo a bhaint amach. == Tús a shaoil == Is as [[Ard Mhic Nasca]] i g[[Contae an Dúin]] é McIlroy ó dhúchas. Bhuaigh McIlroy Craobh an Domhain faoi bhun deich mbliana d’aois in Miami. Bhain McIlroy an chéad áit amach san ''World Amateur Golf Ranking'' ar feadh seachtain amháin, nuair a bhí sé 17 mbliana d'aois, sa bhliain [[2007]]. [[Íomhá:Rory McIlroy (cropped).jpg|clé|mion|2011]][[Íomhá:Rory McIlroy (9094915439).jpg|mion|clé|2013]] == Gairm == D'imir McElroy a chéad chluiche gairmiúil agus é 17 mbliana d'aois ar 18 Meán Fómhair 2007. Níos déanaí, sa bhliain chéanna, chuaigh McIlroy leis an spórt ar bhonn gairmiúil. Bhuaigh sé a chéad duais amach san Ilchomórtas Eorpach Chumann na nGalfairí Gairmiúla (PGA) sa bhliain [[2009]], agus sa Chraobh Chumann na nGalfairí Gairmiúla (PGA na S-A) sa bhliain [[2010]]. Bhí sé ina ionadaí ar son na h[[Eorpa]] sa [[Corn Ryder|Chorn Ryder]]. Bhí McIlroy ar fhoireann na hEorpa a bhuaigh [[Corn Ryder]] trí huaire i ndiaidh a chéile: 2010, 2012 agus 2014. Bhuaigh McIlroy Comórtas Oscailte Mheiriceá sa bhliain [[2011]] agus é ocht mbuille chun tosaigh. D'imir McIlroy i gCraobh na Máistrí in Augusta in 2018. Thosaigh sé an lá deireanach sa dara háit, 3 phointe taobh thiar de Patrick Reed. Bhuaigh Patrick Reed Craobh na Máistrí agus tháinig Rickie Fowler sa dara háit.<ref>ELeathanach 290, 9 Aibreán 2018</ref> Bhuaigh McIlroy an Wells Fargo Championship i [[Charlotte, Carolina Thuaidh|Charlotte]] i [[Carolina Thuaidh|North Carolina]] i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]] ar an 11/12 Bealtaine 2024. Bhí [[Séamus Power]] sa séú háit déag agus [[Shane Lowry]] sa seachtú háit is daichead.<ref>ELeathanach 468, 13 Bealtaine 2024</ref> === 2025 === Roimh 2025, ba é Craobh  na Máistrí, nó an Masters, an t-aon mhórchomórtas nach raibh buaite ag galfaire Ard Mhic Nasca.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/udar-mortais-don-naisiun-rory-mcilroy-sa-tain-i-ndiaidh-ghaisce-augusta/|teideal=‘Údar mórtais don náisiún’ – Rory McIlroy sa Táin i ndiaidh ghaisce Augusta|dáta=2025-04-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-14}}</ref> Leis an mbua ag The Masters i 2025, tháinig McIlroy ar an séú imreoir i stair an gailf a bhuaigh an an Chaithréim Mhór, rud a chiallaíonn go bhfuil gach ceann de na ceithre mhórchraobh buaite aige.<ref>Cúigear eile a dhein an gaisce sin, Gene Sarazen i 1935, Ben Hogan i 1953, Gary Player i 1965, Jack Nicklaus i 1966 agus Tiger Woods in 2000. </ref> Is tar éis babhta réitigh a fuair fear Ard Mhic Nasca an ceann is fearr ar an aon iomaitheoir eile a bhí fanta a bhí fanta sa chomórtas, an Sasanach Justin Rose.<ref name=":0" /> Fuair sé an ceann is fearr ar Rose ar pholl réitigh chun an Masters a bhuachan, in ainneoin é a bheith ceithre bhuille chun cinn ag tús na himeartha an lá roimhe sin.<ref name=":1" /> Chomh maith leis an onóir, bhain McIlroy seaicéad glas na Máistrí agus níos mó ná ceithre mhilliún dollar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/19-aibre%C3%A1n-2025-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000704122467|teideal=Nuacht Mhall (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=19 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-04-19}}</ref> == Saol == Phós McIlroy Erica Stoll, iar-oibrí le PGA of America, i mí Aibreáin 2017. Bhí tréimhse dheacair acu i 2024 nuair a cuireadh tús le próiseas colscartha, ach cuireadh ar ceal é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.golfmonthly.com/tour/who-is-rory-mcilroy-wife-erica-stoll|teideal=Who Is Rory McIlroy’s Wife?|údar=Matt Cradock last updated Contributions from Jonny Leighfield|dáta=2022-01-16|language=en|work=Golf Monthly Magazine|dátarochtana=2025-04-14}}</ref> Tá McIlroy aitheanta ní hamháin as a scileanna gailf, ach freisin as a thionchar ar an spórt agus a ról mar ambasadóir do ghalf ar fud an domhain. Thosaigh McIlroy eagraíocht charthanachta ''The Rory Foundation''. Cabhraíonn an eagraíocht le páistí ar fud an domhain atá tinn nó bocht nó ag fulaingt. Chuir McIlroy [[Airgead (eacnamaíocht)|airgead]] ar fáil le hionad saoire a thógáil i [[Contae an Dúin|gContae an Dúin]] do pháistí atá ag fulaingt de bharr [[ailse]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:McIlroy, Rory}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1989]] [[Catagóir:Galfairí Éireannacha]] [[Catagóir:Galf i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine beo]] tnaplp3vlp7n6jtzqmwv783lka249tk 0 34774 1307511 1251275 2026-04-12T14:25:23Z TGcoa 21229 1307511 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is iar-Aire Dlí is Cirt agus iar-[[Teachta Dála|Theachta Dála]] don Dáilcheantar Laois é ''' Charles "Charlie" Flanagan'''. Tá sé ina bhall d'[[Fine Gael|Fhine Gael]]. Rugadh agus tóigeadh i gContae Laoise é. Toghadh é mar TD don chéad uair in 1987. === Dlí === In 2025, dúirt Flanagan go bhféadfadh sé go mbeadh fianaise thábhachtach i dtaca le buamáil na hÓmaí nach mbeadh ar fáil don fhiosrúchán sa Ríocht Aontaithe mar nach bhfuil a mhacasamhail d'éisteacht anseo sa Phoblacht. 'Níl sé de chumhacht ag rialtas an stáit seo iallach a chur ar dhaoine atá ina gcónaí an taobh seo den teorainn dul agus fianaise a thabhairt i ndlínse eile' agus gur aontaigh sé le tuairim roinnt de mhuintir na n-íosbartach a bhí ag iarraidh a mhacasamhail d'éisteacht ann i bPoblacht na hÉireann.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iar-Aire Dlí ag moladh go mbunófaí fiosrúchán faoin Ómaí anseo|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494295-iar-aire-dli-ag-moladh-go-mbunofai-fiosruchan-faoin-omai-anseo/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Laois (Dáilcheantar)]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Teachtaí Dála an 25ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 31ú Dáil}} {{Teachtaí Dála an 32ú Dáil}} {{síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Flanagan, Charles}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Airí Rialtais na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Baill den 25ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 26ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 27ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 28ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 29ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 30ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 31ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 32ú Dáil]] [[Catagóir:Baill den 33ú Dáil]] [[Catagóir:Baill Fhine Gael]] [[Catagóir:Daoine as Contae Laoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Laois (Dáilcheantar)]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Laoise]] 0hp5ngkqn2kvxfrxa8f2i8gs88lywc4 0 57559 1307640 1304814 2026-04-13T10:09:20Z Ciara Pollock 73525 /* Scannáin Dhubáilte */ 1307640 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * ''Foscadh'' * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréamhacha (scannán)|''Fréamhacha'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] t0umv1pktdhukgbjrrmdct6wot9xh9s 1307641 1307640 2026-04-13T10:10:26Z Ciara Pollock 73525 /* Scannáin Ghaeilge */ 1307641 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * ''Foscadh'' * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * ''[[Róise & Frank]]'' [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréamhacha (scannán)|''Fréamhacha'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] 75wk1x02xrop39nj2cx07x4c6bjw73j 1307643 1307641 2026-04-13T10:31:30Z Conradder 34685 /* Scannáin Ghaeilge */ 1307643 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * ''[[Róise & Frank]]'' [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréamhacha (scannán)|''Fréamhacha'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] d16zfxby9j0r1pys81likozqqf1hb7w 1307648 1307643 2026-04-13T11:21:38Z Eomurchadha 4240 /* Scannáin Ghaeilge */ 1307648 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * ''[[Róise & Frank]]'' [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] rat59s946zzh2pdr30dad24g9yqjztp 1307650 1307648 2026-04-13T11:31:24Z Eomurchadha 4240 1307650 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * ''[[Róise & Frank]]'' [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] 13r8s9y6qvg5sdbig2e9rve0r07dqt6 1307652 1307650 2026-04-13T11:37:16Z Eomurchadha 4240 /* Scannáin Ghaeilge */ 1307652 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] ===Scannáin Cine4=== * ''[[Finky]]'' * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * [[Tarrac]] (2022) * ''[[Róise & Frank]]'' (2022) * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] eivmrjx0odwk3akoecnuus2ut6cttzf 1307653 1307652 2026-04-13T11:40:31Z Eomurchadha 4240 1307653 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] ===Scannáin Cine4=== Cuireadh [[Cine4]] ar bun in [[2017]]. * ''[[Finky]]'' (2019) * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * [[Tarrac]] (2022) * ''[[Róise & Frank]]'' (2022) * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] ===Scannáin eile=== * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] kpp289es0973zy4af2vtels31tpmhxg 1307654 1307653 2026-04-13T11:44:12Z Eomurchadha 4240 /* Scannáin Ghaeilge */ 1307654 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] (1978) le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] (2019) ===Scannáin Cine4=== Cuireadh [[Cine4]] ar bun in [[2017]]. * ''[[Finky]]'' (2019) * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' * [[Tarrac]] (2022) * ''[[Róise & Frank]]'' (2022) * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * ''[[Báite]]'' (2025) ===Scannáin eile=== * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] 0zi6y21oo2pgysshkl5djw4hl8podjw 1307655 1307654 2026-04-13T11:53:21Z Eomurchadha 4240 /* Scannáin Cine4 */ 1307655 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] (1978) le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] (2019) ===Scannáin Cine4=== Cuireadh [[Cine4]] ar bun in [[2017]]. * ''[[Finky]]'' (2019) * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' (2020) * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] (2021) * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] (2022) * [[Tarrac]] (2022) * ''[[Róise & Frank]]'' (2022) * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Báite]]'' (2025) ===Scannáin eile=== * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] ixocq64xmssi96646bpr2pups3w30p4 1307656 1307655 2026-04-13T11:54:33Z Eomurchadha 4240 /* Scannáin eile */ 1307656 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:An Cailín Ciúin 1.jpg|mion|[[An Cailín Ciúin]]]] Is éard is '''Scannánaíocht na Gaeilge''' ná [[Scannánaíocht|scannáin]] ina bhfuil an chaint, nó cuid shuntasach di, i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]]. Cé nár deineadh an oiread sin scannán Gaeilge tar éis [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']], a tháinig amach sa bhliain [[1935]], tháinig borradh faoin réimse sna [[2020]]idí nuair a bhunaigh [[TG4]] an scéim [[Cine4]] faoinar forbraíodh agus faoinar deineadh na scannáin [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']], ''[[Foscadh]]'', [[Arracht (scannán)|''Arracht'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']], ''[[Tarrac]]'' agus eile. Déantar [[dubáil]] Ghaeilge ar roinnt mórscannán freisin, scannáin Bhéarla do pháistí go príomha. == Scannáin Ghaeilge == [[Íomhá:Robert J Flaherty - May 1922 EH.jpg|mion|[[Robert J. Flaherty]], scannánóir a rinne [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] (1935), an chéad scannán Gaeilge riamh]] * [[Oidhche Sheanchais|''Oidhche Sheanchais'']] le Robert Flaherty sa bhliain 1935 (agus ''Man of Aran'' á dhéanamh aige) * [[Mise Éire (scannán)|''Mise Éire'']] * [[Saoirse?|''Saoirse?'']] * [[Poitín (scannán)|''Poitín'']] (1978) le [[Bob Quinn]] * [[Cré na Cille (scannán 2007)|''Cré na Cille'']] (scannán 2007) * [[Kings_(scannán)|''Kings'']] * [[Aithrí (scannán)|''Aithrí'']] (2019) ===Scannáin Cine4=== Cuireadh [[Cine4]] ar bun in [[2017]]. * ''[[Finky]]'' (2019) * ''[[Arracht (scannán)|Arracht]]'' (2020) * [[Foscadh (scannán)|''Foscadh'']] (2021) * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'']] (2022) * [[Tarrac]] (2022) * ''[[Róise & Frank]]'' (2022) * [[Fidil Ghorm|''Fidil Ghorm'']] 2024 * [[Fréwaka (scannán)|''Fréwaka'']] 2024 * ''[[Báite]]'' (2025) ===Scannáin eile=== * [[Kneecap (scannán)|''Kneecap'']] (scannán) [[Íomhá:Kneecap band logo, circa 2024.png|mion|Lógó [[Kneecap]], c. 2024]] * [[Song of Granite|''Song of Granite'']] * [[Doineann (scannán)|''Doineann'']] (2021) * ''[[Aontas (scannán)|Aontas]]'', 2025 * [[An Taibhse|''An Taibhse'']] * ''Different'' le [[John Farrelly]] 2022, scannán grá. * https://www.youtube.com/watch?v=bmwROsn60Kk&fbclid=IwY2xjawJgxgxleHRuA2FlbQIxMAABHvXijERZ0yI_pX2-W1Wu40AdIjVyXYfo2TRV0OaxINvwyDaxK_mqXP3Xw9XM_aem_Sam0LJV0bGWd1SW64qOLwQ ==Sraitheanna a ndearnadh Scannáin díobh== * [[Na Cloigne]] * [[An Bronntanas|''An Bronntanas'']] (Is sraith teilifíse a bhí ann i dtosach.) ==Gearrscannáin== [[Íomhá:Yuming1.jpg|mion|Radharc as an ngearrscannán ''[[Yu Ming Is Ainm Dom]]'' (2003). An príomhcharactar Yu Ming ([[Diyu Daniel Wu]]) ag labhairt le seanfhear ([[Frank Kelly]])]] * ''An Leabhar'' (2000) ([http://www.youtube.com/watch?v=3yPArpXxHkk ar YouTube]) * [[Cáca Milis|''Cáca Milis'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=UleuAxTpmF4 ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=NBRfUWie0Qc anseo]) * [[Clare sa Spéir|''Clare sa Spéir'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=iUWAy2bgM9k ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=XBPo65LZKZc anseo]) * ''Lipservice'' ([http://www.youtube.com/watch?v=SXrjouPxuAo ar YouTube]) * [[Yu Ming Is Ainm Dom|''Yu Ming Is Ainm Dom'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=qA0a62wmd1A ar YouTube]) * [[Fluent Dysphasia|''Fluent Dysphasia'']] ([http://www.youtube.com/watch?v=zNI9eBGYpvw ar YouTube] agus [http://www.youtube.com/watch?v=_OlrG9WF2dU&feature=related anseo]) * ''Fíorghael'' ([http://www.youtube.com/watch?v=t3Kv4fZ2SOE ar YouTube]) * ''An Fiach Dubh'' (2003, beochan Ghotach le {{Interlanguage link|Declan de Barra|en|Declan de Barra}} [https://www.youtube.com/watch?v=xJl4du4C_iI]) * ''Aqua'' * ''Mac an Athar'' * ''Rógairí'' (2005, ficsean Gotach le Tom Cosgrove suite sa bhliain 1763) * ''An Teanga Rúnda'' (2006) * ''Tubberware'' * ''Filleann an Feall'' * ''Rógnairí'' * ''Iníon na Fiaclóra'' * ''Cosa Nite'' (1998) * ''Dillusc'' (1999) * ''Deich gCoiscéim'' * ''Óstán Na gCroíthe Briste'' * ''An Créatúr'' (2007) * ''Asal'' (2011) * ''Páistí ag Obair'' (1973) * ''Bainne'' (2019) * ''Imbas Forosnai'' (2021) * ''RITHSAOR'' (2025) * ''Rúbaí'' * ''Beirt le Chéile'' (2013) * ''Céad Ghrá'' (2014) * ''An tÁdh'' (2014) * ''Páirtnéir'' (2014) * ''Eoinín na nÉan'' (2014) * ''An Ranger'' (2008) (Rinneadh leagan lánfhada de, [[Arracht]] ar deireadh) * ''Féileacán'' (2008) * ''Sylvia'' (2012) * ''An Gadhar Dubh'' (2019) Beochan [https://shorts.screenireland.ie/films/an-gadhar-dubh-the-black-dog?fbclid=IwY2xjawJgxgpleHRuA2FlbQIxMAABHnBhIbxCSTO-PtI6HTBJw4TMu_vtH0lux2mPT8md_vR1JIOSQMOft5wAz6NK_aem_m6rC8eprgsmNmKR4g9DwMw ar líne] * ''Macalla Chill Áirne'' (2022) Charlie O'Brien, ina bhfuil [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * ''An Chathair Mhór'' (2023) gearrscannán Gaeilge a rinneadh i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/gearrscannan-gaeilge-deanta-i-nua-eabhrac/|teideal=Gearrscannán Gaeilge déanta i Nua-Eabhrac|údar=|dáta=2023-08-31|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-09-03}}</ref> * ''Nellie'' (2023) [https://www.youtube.com/watch?v=LUbcS0WRcLw ar youtube] * ''Máthair'', [[Tomaí Ó Conghaile]] a scríobh [https://www.youtube.com/watch?v=sdRxvMNwe84 ar youtube] * ''Trasna na Líne'' (2025) ([[scigscannán faisnéise]]) * Gearrscannán dátheangach aiteach ''Dlúthchomhrá'' ina bhfuil [[Seoirsín Bashford]] * ''[[Cailíní Gránna]]'' (2025) (scigaithris ar ''[[Mean Girls]]''), ábhar eile le [[Mumbro Top]] https://www.youtube.com/watch?v=7cSAwODR-YY&feature=youtu.be * [[Claonadh (gearrscannán)|''Claonadh'']] (2025) * ''Na Doirse'' [https://nadoirse.ie/nadoirsegan.html suíomh oifigiúil] ===Gearrscannáin do pháistí=== * ''[[Nollaí]]'' (scannán beochana Nollag do pháistí) (2025) ==Scannáin i nGaeilge agus i nGaeilge na hAlban== * [[Le Chéile (2024)|''Le Chéile'' (2024)]] le [[Róise Nic an Bheatha]] ==Scannáin Dhubáilte== [[Íomhá:Pángur Bán Rose Garden.jpg|mion|Dealbh de [[Pangur Bán|Phangur Bán]], bunaithe ar ealaíon de chuid [[Cartoon Saloon]] ón scannán ''[[Rún Cheanannais Mhóir]]'']] * [[Amhrán na Mara (scannán)|''Amhrán na Mara'']] * [[Rún Cheanannais Mhóir|''Rún Cheannanais Mhóir'']] * [[Na Conriochtaí (scannán)|''Na Conriochtaí'']] (''Wolfwalkers'') * ''An Saothraí (The Breadwinner)'' * [[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce|''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce'']] * ''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?|Spongebob an Scannán: Cá Bhfuil Squarepants?]]'' * ''Spongebob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!'' * ''Spongebob an Scannán (2004)'' * ''Lego Ninjago Movie'' (as Gaeilge) * ''Abominable'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs'' * ''Cloudy with a Chance of Meatballs 2'' * ''Shrek'' * ''Shrek 2'' * ''Curious George'' * ''Despicable Me 3'' * ''Nollaig an Yeití'' * ''Hotel Transylvania'' * ''Ice Age'' * ''Ice Age: Continental Drift'' * ''Ice Age: Dawn of the Dinosaurs'' * ''Kung Fu Panda'' * ''Smurfs: The Lost Village'' * Bíonn Scannáin [[Harry Potter agus an Órchloch (scannán)|Harry Potter]] ar TG4 um Nollaig ==Scannáin ina bhfuil méid áirithe Gaeilge== * ''[[Froggie]]'' * ''Pilgrimage'' * [[Black 47 (scannán)|''Black 47'']] * ''Bring Them Down'' * ''The Nightingale'' (2018) ==Scannáin fhaisnéise== * ''[[Rocky Ros Muc]]'' (2017) * ''Colmcille: An Naomh Dána'' (2021) TG4 * ''Beo Faoin bhFód'' (2025) * ''H3'' (2001) * ''Innisfree'' (1990) * ''Dambé: The Mali Project'' * ''Ó Bhéal'' (2023) == Féach freisin == * [[Scannánaíocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == *Tá fiche gearrscannán le feiceáil anseo: https://weareirish.ie/entertainment/irish-language-short-films-gaeilge/<ref>{{Lua idirlín|url=https://weareirish.ie/irish-language-short-films-gaeilge/|teideal=Gearrscannáin: 20 Irish Language Short Films You Can Watch For Free Online|dáta=2020-10-21|language=|work=weareirish.ie|dátarochtana=2024-09-14}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Scannanaiocht na Gaeilge}} [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge| ]] [[Catagóir:Gearrscannáin i nGaeilge|*]] [[catagóir:Scannánaíocht|*]] [[Catagóir:Saothair Ghaeilge]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann|*]] [[Catagóir:Beochan Éireannach|*]] [[Catagóir:Scannáin beochana Éireannacha|*]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] i4z9srxth4wflthnsrqjfwvd1vxvber 0 61733 1307538 1125573 2026-04-12T17:26:55Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307538 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is aisteoir, ealaíontóir, amhránaí agus scríbhneoir Meiriceánach é '''Billy Dee Williams''', a rugadh ar an [[6 Aibreán]], [[1937]]. Bhain sé cáil amach i Hollywood mar gheall ar an bpáirt a bhí aige i scannáin amhail ''Star Wars'' agus ''Batman''. ==Tús a shaoil== Rugadh Williams i gCathair Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac don airíoch William December Williams, Sr. agus an oibreoir ardaitheoir Loretta Anne. ==Scannáin agus teilifís== ===Scannáin=== * The Last Angry Man (1959) * The Out-of-Towners (1970) * Black Brigade (1970) * The Final Comedown (1972) * Lady Sings the Blues (1972) * Hit! (1973) * The Take (1974) * Mahogany (1975) * The Bingo Long Traveling All-Stars & Motor Kings (1976) * Scott Joplin (1977) * The Empire Strikes Back (1980) * Nighthawks (1981) * Marvin & Tige (1983) * Return of the Jedi (1983) * Fear City (1984) * Terror in the Aisles (1984) * Number One with a Bullet (1987) * Deadly Illusion (1987) * Batman (1989) * Secret Agent OO Soul (1990) * Driving Me Crazy (1991) * Trabbi goes to Hollywood (1991) * Giant Steps (1992) * Alien Intruder (1993) * Steel Sharks (1996) * The Prince (1996) * Mask of Death (1996) * Moving Target (1997) * The Contract (1998) * Woo (1998) * Fear Runs Silent (1999) * The Visit (2000) * The Ladies Man (2000) * Good Neighbor (2001) * The Last Place on Earth (2002) * Undercover Brother (2002) * The Maintenance Man (2004) * Constellation (2005) * Hood of Horror (2006) * iMurders (2008) * Fanboys (2009) * This Bitter Earth (2009) * The Perfect Age of Rock 'n' Roll (2009) * Barry Munday (2010) * The Lego Movie (2014) (guth) ===Teilifís=== * Guiding Light (1966) * Lost Flight (1969) * Carter's Army (1970) * Mission Impossible (1971) * Brian's Song (1971) * The Glass House (1972) * The Jeffersons (1978) * Christmas Lilies of the Field (1979) * The Hostage Tower (1980) * Children of Divorce (1980) * Motown 25: Yesterday, Today, Forever (1983) * Shooting Stars (1983) * Chiefs (1983) * Time Bomb (1984) * The Imposter (1984) * Dynasty (1984–1985) * Double Dare (1985) * Blood, Sweat and Tears (1986) * The Right of the People (1986) * Oceans of Fire (1986) * Courage (1986) * Diana Ross: Red Hot Rhythm & Blues (1987) * The Return of Desperado (1988) * Dangerous Passion (1990) * Wiseguy (1990) * In Living Color (1992) * The Jacksons: An American Dream (1992) * Marked for Murder (1993) * A Different World (1993) * Martin (1993) * Percy & Thunder (1993) * Message from Nam (1993) * Heaven & Hell: North & South, Book III (1994) * Lonesome Dove: The Series (1994) * Triplecross (1995) * Falling for You (1995) * The Fourth King (1997) * Hard Time (1998) * 18 Wheels of Justice (1998) * The Hughleys (1999 agus 2001) * Epoch: Evolution (2000–2001) * That 70s Show (2004) * Half & Half (2004) * Scrubs (2006) * General Hospital: Night Shift (2007) * Lost (2007) * Mind of Mencia (2008) * Private Practice (2008) * Robot Chicken (2008) * Bring Back... Star Wars (2008) * General Hospital (2009) * Titan Maximum (2009) * Jimmy Kimmel Live: Game Night (2010) * The Boondocks (2010) * White Collar (2011) * The Cleveland Show (2011) * The Life & Times of Tim (2012) * Mad (2012) * NCIS (2012) * Key & Peele (2012) * Modern Family (2013) * Dancing with the Stars (2014) * Glee (2014) * NCIS (2014) * Star Wars Rebels (2015) ==Naisc sheachtracha== * [http://www.imdb.com/name/nm1850/ Billy Dee Williams] ar IMDB {{DEFAULTSORT:Williams, Billy Dee}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha]] [[Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Star Wars]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Meiriceánacha]] phvw939jazxfal5zhiow3kq8h739w2g 1307539 1307538 2026-04-12T17:27:32Z Seachránaí 53315 1307539 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is aisteoir, ealaíontóir, amhránaí agus scríbhneoir Meiriceánach é '''Billy Dee Williams''', a rugadh ar an [[6 Aibreán]], [[1937]]. Bhain sé cáil amach i Hollywood mar gheall ar an bpáirt a bhí aige i scannáin amhail ''Star Wars'' agus ''Batman''. ==Tús a shaoil== Rugadh Williams i gCathair Nua-Eabhrac, Nua-Eabhrac don airíoch William December Williams, Sr. agus an oibreoir ardaitheoir Loretta Anne. ==Scannáin agus teilifís== ===Scannáin=== * The Last Angry Man (1959) * The Out-of-Towners (1970) * Black Brigade (1970) * The Final Comedown (1972) * Lady Sings the Blues (1972) * Hit! (1973) * The Take (1974) * Mahogany (1975) * The Bingo Long Traveling All-Stars & Motor Kings (1976) * Scott Joplin (1977) * The Empire Strikes Back (1980) * Nighthawks (1981) * Marvin & Tige (1983) * Return of the Jedi (1983) * Fear City (1984) * Terror in the Aisles (1984) * Number One with a Bullet (1987) * Deadly Illusion (1987) * Batman (1989) * Secret Agent OO Soul (1990) * Driving Me Crazy (1991) * Trabbi goes to Hollywood (1991) * Giant Steps (1992) * Alien Intruder (1993) * Steel Sharks (1996) * The Prince (1996) * Mask of Death (1996) * Moving Target (1997) * The Contract (1998) * Woo (1998) * Fear Runs Silent (1999) * The Visit (2000) * The Ladies Man (2000) * Good Neighbor (2001) * The Last Place on Earth (2002) * Undercover Brother (2002) * The Maintenance Man (2004) * Constellation (2005) * Hood of Horror (2006) * iMurders (2008) * Fanboys (2009) * This Bitter Earth (2009) * The Perfect Age of Rock 'n' Roll (2009) * Barry Munday (2010) * The Lego Movie (2014) (guth) ===Teilifís=== * Guiding Light (1966) * Lost Flight (1969) * Carter's Army (1970) * Mission Impossible (1971) * Brian's Song (1971) * The Glass House (1972) * The Jeffersons (1978) * Christmas Lilies of the Field (1979) * The Hostage Tower (1980) * Children of Divorce (1980) * Motown 25: Yesterday, Today, Forever (1983) * Shooting Stars (1983) * Chiefs (1983) * Time Bomb (1984) * The Imposter (1984) * Dynasty (1984–1985) * Double Dare (1985) * Blood, Sweat and Tears (1986) * The Right of the People (1986) * Oceans of Fire (1986) * Courage (1986) * Diana Ross: Red Hot Rhythm & Blues (1987) * The Return of Desperado (1988) * Dangerous Passion (1990) * Wiseguy (1990) * In Living Color (1992) * The Jacksons: An American Dream (1992) * Marked for Murder (1993) * A Different World (1993) * Martin (1993) * Percy & Thunder (1993) * Message from Nam (1993) * Heaven & Hell: North & South, Book III (1994) * Lonesome Dove: The Series (1994) * Triplecross (1995) * Falling for You (1995) * The Fourth King (1997) * Hard Time (1998) * 18 Wheels of Justice (1998) * The Hughleys (1999 agus 2001) * Epoch: Evolution (2000–2001) * That 70s Show (2004) * Half & Half (2004) * Scrubs (2006) * General Hospital: Night Shift (2007) * Lost (2007) * Mind of Mencia (2008) * Private Practice (2008) * Robot Chicken (2008) * Bring Back... Star Wars (2008) * General Hospital (2009) * Titan Maximum (2009) * Jimmy Kimmel Live: Game Night (2010) * The Boondocks (2010) * White Collar (2011) * The Cleveland Show (2011) * The Life & Times of Tim (2012) * Mad (2012) * NCIS (2012) * Key & Peele (2012) * Modern Family (2013) * Dancing with the Stars (2014) * Glee (2014) * NCIS (2014) * Star Wars Rebels (2015) ==Naisc sheachtracha== * [http://www.imdb.com/name/nm1850/ Billy Dee Williams] ar IMDB {{DEFAULTSORT:Williams, Billy Dee}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Meiriceánaigh Afracacha]] [[Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Star Wars]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Meiriceánacha]] l1whauithldt7tffbp93ckm6t073t79 0 63939 1307635 1301931 2026-04-13T09:47:50Z Ciara Pollock 73525 1307635 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} [[Scannán]] [[beochan]]a [[SAM|Meiriceánach]] is ea '''''Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce''''' a rinneadh sa bhliain 2015. [[Macalla Teoranta]] a rinne an dubáil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=SpongeBob coming to cinemas in Irish|url=https://www.rte.ie/entertainment/2015/0224/682507-spongebob/|date=2015-02-24|language=en}}</ref> Is é an chéad scannán as [[Gaeilge]] ó [[Hollywood]]. Tháinig Spongebob chuig [[TG4]] sa bhliain 2000 agus ón am sin ba é an príomhchlár do [[páiste|pháistí]] as Gaeilge é<ref>Eleathanach, 2 Márta 2015</ref>. == Féach freisin == * ''[[Spongebob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Spongebob An Scannan Spuinse as Uisce}} [[Catagóir:SpongeBob|*]] [[Catagóir:Scannáin 2015]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha]] [[Catagóir:Sraitheanna scannán]] {{Síol-scannán}} 95oql0euq2opxodtd9m4h7ojh9wpet9 0 86967 1307540 977376 2026-04-12T17:50:54Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307540 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[aisteoir]] [[Sasana|Sasanach]] é '''Anthony Daniels''' a rugadh ar an 21 Feabhra 1946. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{DEFAULTSORT:Daniels, Anthony}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mímeadóirí]] [[Category:Star Wars]] [[Catagóir:Wiltshire]] gcidkrmktrlbx0othvrjbn0fpb7jqij 0 87228 1307586 1248219 2026-04-12T22:47:35Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1307586 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta‎}} [[File:Galway City Collage.jpg|thumb|300px|Tá Raidió na dTreabh lonnaithe i nGaillimh agus tá súil acu ceadúnas a fháil chun a bheith in ann craoladh ar FM ar raidió timpeall cathair agus contae na Gaillimhe]] Is é '''Raidió na dTreabh''' "stáisiún raidió"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Raidió na dTreabh - Fundit.ie|url=https://www.youtube.com/watch?v=bLRGsdBAT6Q|date=2016-06-03|author=Raidió na dTreabh}}</ref>, lonnaithe in [[Áras na nGael]] i gcathair na [[Gaillimh]]e. Thosaigh na podchraoltaí sa bhliain 2016. Tá na cláracha le fáil ar an idirlíon amháin ach ba mhaith leis an dream céadúnas a fháil ón t[[Údarás Craolacháin na hÉireann / An BAI]] chun a bheith in ann craoladh ar [[F. Murray Abraham|FM]] [[raidió]] timpeall contae na Gaillimhe ar fad. ==Naisc== * Facebook<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/raidionadtreabh/|teideal=Raidió na dTreabh|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2019-05-05}}</ref> * Twitter<ref>{{Lua idirlín|url=https://twitter.com/rnadtreabh?lang=en|teideal=Raidió na dTreabh (@RnadTreabh) {{!}} Twitter|language=en|work=twitter.com|dátarochtana=2019-05-05}}</ref> * [https://soundcloud.com/raidionadtreabh Raidió na dTreabh] air [[Soundcloud]] ==Féach freisin == * [[Taibhdhearc na Gaillimhe]] * [[Connemara Community Radio]] * [[Gaillimh]] * [[Raidió na Life]] * [[Raidió Fáilte]] * [[CRAOL]] * [[RTÉ Raidió na Gaeltachta]] * [[Raidió Rí-Rá]] * [[Galway Bay FM]] * [[Údarás Craolacháin na hÉireann / An BAI]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Stáisiúin raidió in Éirinn]] [[Catagóir:Meáin na Gaeilge]] [[Catagóir:Stáisiúin raidió a thosaigh ag craoladh i 2016]] [[Catagóir:Podchraoltaí]] [[Catagóir:Podchraoltaí i nGaeilge]] [[Catagóir:Podchraoltaí Éireannacha]] {{Síol-podchraoladh}} trhrvaz5x6oq5ap8myzkg24zniyyy21 4 95192 1307504 1305159 2026-04-12T13:03:45Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1307504 wikitext text/x-wiki Seo a leanas liosta mná Éireannacha gan leathanach ar Vicipéid: {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?linkcount WHERE { ?item wdt:P27|wdt:P17|wdt:P495|wdt:P1532 wd:Q27 . FILTER NOT EXISTS { # has no en.wikipedia sitelink ?wen schema:about ?item . ?wen schema:isPartOf <https://ga.wikipedia.org/> . } ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . # gender: female ?item wdt:P31 wd:Q5 . # human OPTIONAL {?item wikibase:sitelinks ?linkcount .} # count of sitelinks } limit 1000 |sort=P569 |columns=label:name,P18,description,P106,P569,P570,P19,P20,item:nasc wikidata,?linkcount:méid naisc |thumb=40 |autolist=fallback |links=red |summary=itemnumber }} {| class='wikitable sortable' ! name ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe ! áit bháis ! nasc wikidata ! méid naisc |- | [[Juliana FitzGerald, Lady of Thomond]] | | uasal Éireannach | | 1263 | 1300-09-24 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3811097|Q3811097]] | 3 |- | [[Margaret FitzGerald, Cuntaois Urumhan]] | [[Íomhá:Unknown early 15th century lady on palimpsest chest tomb of Piers Butler, 8th Earl of Ormond (1467-1539), St Canice's Cathedral, Kilkenny, supposed to represent his wife Margaret Fitzgerald.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1401–1542) ♀; child of [[Gearóid Mór Mac Gearailt]] agus Alison Eustace; spouse of Piers Butler, 8ú hIarla Urumhan | | 15th century | 1542-08-09 | | [[Cill Chainnigh]] | [[:d:Q208901|Q208901]] | 4 |- | [[Elizabeth Stanhope]] | [[Íomhá:Elizabeth Countess of Chesterfield.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (1640–1665) ♀; child of James Butler, 1st Duke of Ormonde agus Elizabeth Butler; spouse of Philip Stanhope | | 1640-06-29 | 1665-07 | [[Caisleán Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q245681|Q245681]] | 3 |- | [[Grizel Steevens]] | [[Íomhá:Steevens 1800.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht na Breataine Móire|ríocht na breataine móire]] benefactor (1653–1746) ♀ | [[benefactor]] | 1653 | 1746 | [[Sasana]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1124291|Q1124291]] | 3 |- | [[Elizabeth Aldworth]] | [[Íomhá:MrsAldworth.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] uasal (1692–1773) ♀; child of Arthur St Leger, 1st Viscount Doneraile agus Elizabeth Hayes; spouse of Richard Aldworth | [[uasal]] | 1692<br/>1695 | 1773<br/>1772-05-11 | [[Dún ar Aill]] | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q1773537|Q1773537]] | 11 |- | [[Elizabeth Griffith]] | [[Íomhá:Elizabeth griffith.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Bhreatain Bheag|breatnach]] aisteoir stáitse, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus scríbhneoir aistí (1727–1793) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir aistí]] | 1727-10-11 | 1793-01-05 | [[Sir Forgannwg]] | [[Cill Dara]] | [[:d:Q1331217|Q1331217]] | 7 |- | [[Nano Nagle]] | [[Íomhá:Nano Nagle.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean rialta Chríostaí, ban-ab (1728–1784) ♀ | [[bean rialta Chríostaí]] | 1728 | 1784-04-20 | [[Contae Chorcaí]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q596669|Q596669]] | 11 |- | [[Amelia Curran]] | | péintéir Éireannach (1775–1847) | [[péintéir]] | 1775 | 1847 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q2842660|Q2842660]] | 10 |- | [[Catherine McAuley]] | [[Íomhá:Photo mcauley.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] duine rialta, [[Bean rialta|bean rialta]] agus [[Altra|altra]] (1778–1841) ♀ | [[duine rialta]]<br/>[[bean rialta]]<br/>[[altra]] | 1778-09-29 | 1841-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2736460|Q2736460]] | 15 |- | [[Anna Maria Hall]] | [[Íomhá:Forlorn-hope-amhall.png|center|40px]] | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[eagarthóir]]<br/>[[daonchara]] | 1800-01-06 | 1881-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Molesey]] | [[:d:Q562000|Q562000]] | 16 |- | [[Ismania Nugent]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] bean choimhdeachta, Lady of the Bedchamber (1838–1918) ♀; child of Walter Nugent, 1st Baron Nugent agus Georgiana Elizabeth Jenkinson; spouse of Charles FitzRoy, 3rd Baron Southampton | [[bean choimhdeachta]] | 1838-09-23 | 1918-08-18 | [[Éire]] | | [[:d:Q3802599|Q3802599]] | 2 |- | [[Joanna Hiffernan]] | [[Íomhá:Courbe Portrait de Jo.jpg|center|40px]] | mainicín Éireannach | [[mainicín ealaíne]]<br/>[[péintéir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | 1843 | 20th century<br/>1903 | [[Luimneach]] | [[Holborn]] | [[:d:Q457483|Q457483]] | 15 |- | [[Ellen (Nellie) Cashman]] | [[Íomhá:Ellen Cashman.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] taiscéalaí, bialannaí agus prospector (1845–1925) ♀; Alaska Women's Hall of Fame, Arizona Women's Hall of Fame, National Cowgirl Museum and Hall of Fame agus Alaska Mining Hall of Fame | [[taiscéalaí]]<br/>[[bialannaí]]<br/>[[prospector]] | 1845-08-25 | 1925-01-04 | [[An Cóbh]] | [[Victoria, an Cholóim Bhriotanach|Victoria]] | [[:d:Q602294|Q602294]] | 7 |- | [[Alice Stopford Green]] | [[Íomhá:Alicestopfordgreen.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[staraí]]<br/>[[polaiteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1847-05-30 | 1929-05-28 | [[Ceanannas]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q4726110|Q4726110]] | 8 |- | [[Fanny Parnell]] | [[Íomhá:Miss Fanny Parnell 1882.jpg|center|40px]] | file Éireannach (1848 – 1882) | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1848-09-04 | 1882-07-20 | | | [[:d:Q3066476|Q3066476]] | 5 |- | [[George Egerton]] | [[Íomhá:George Egerton in the 1930s.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[An Astráil|astrálach]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], drámadóir, [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] agus aistritheoir (1859–1945) ♀; child of John Joseph Dunne agus Elizabeth George; spouse of Reginald Edward Golding Bright, Henry Peter Higginson agus Egerton Clairmonte | [[scríbhneoir]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[aistritheoir]] | 1859-12-14<br/>1860 | 1945-08-12 | [[an Astráil]] | [[Londain]] | [[:d:Q273207|Q273207]] | 9 |- | [[Amanda McKittrick Ros]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (1860–1939) ♀; notable work Irene Iddesleigh | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | 1860-12-08 | 1939-02-02 | [[Baile na hInse, Contae an Dúin]] | [[Béal Feirste]] | [[:d:Q4739696|Q4739696]] | 4 |- | [[May Langrishe]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | 1864-12-31 | 1939-01-24 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | [[Charmouth]] | [[:d:Q1727762|Q1727762]] | 3 |- | [[Louisa Martin]] | [[Íomhá:Mollie martin.jpg|center|40px]] | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | 1865-09-03 | 1941-10-24 | [[An Dúcharraig]] | [[Port Rois]] | [[:d:Q1395948|Q1395948]] | 11 |- | [[Lena Rice]] | [[Íomhá:Lena rice.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]] imreoir leadóige (1866–1907) ♀ | [[imreoir leadóige]] | 1866-06-21 | 1907-06-21 | [[Loch Ceann]] | [[Loch Ceann]] | [[:d:Q267303|Q267303]] | 21 |- | [[Aleen Cust]] | [[Íomhá:Aleen Cust portrait.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Tréidlia|tréidlia]] (1868–1937) ♀; child of Sir Leopold Cust, 2nd Baronet agus Charlotte Sobieske Isabel Bridgeman | [[tréidlia]] | 1868 | 1937 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | [[Iamáice]] | [[:d:Q4714359|Q4714359]] | 7 |- | [[M. Obré]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1870s | | | | [[:d:Q55739841|Q55739841]] | 1 |- | [[Annie Moore]] | [[Íomhá:Annie Moore.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] person (1874–1924) ♀ | | 1874-04-24 | 1924-12-06 | [[Corcaigh]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q529195|Q529195]] | 6 |- | [[Hilda Chater]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann|Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir fichille (1874–1968) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1874-08-28 | 1968-11-27 | | | [[:d:Q105722375|Q105722375]] | 4 |- | [[Bickford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1875 | | | | [[:d:Q55739807|Q55739807]] | 0 |- | [[Eilís Ní Phartholáin]] | | scríbhneoir agus gníomhaí Éireannach | [[file]]<br/>[[gearrscéalaí]]<br/>[[gníomhaí polaitiúil]] | 1875-11-26 | 1946 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4725870|Q4725870]] | 4 |- | [[Sara Allgood]] | [[Íomhá:Sara Allgood 1939.JPG|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | 1879-10-15<br/>1879-10-31<br/>1880-10-30<br/>1883 | 1950-09-13 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Woodland Hills]] | [[:d:Q238070|Q238070]] | 30 |- | [[T. D. Good-Carroll]] | [[Íomhá:Ireland England 1903.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1879-11-01 | 1958-02-21 | [[An Charraig Dhubh]] | [[Droichead na Dothra (Q104261197)|Droichead na Dothra]] | [[:d:Q27044123|Q27044123]] | 3 |- | [[Irene Hamilton]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1880s | | | | [[:d:Q55739833|Q55739833]] | 0 |- | [[Manders]] | [[Íomhá:Mrs Manders.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1880s | 20th century | | | [[:d:Q55739843|Q55739843]] | 1 |- | [[Hazlett]] | [[Íomhá:Irish International Badminton team 1909.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1880s | | | | [[:d:Q84044654|Q84044654]] | 1 |- | [[Mary Dickenson-Auner]] | | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[veidhleadóir]] | 1880-10-24 | 1965-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Vín]] | [[:d:Q1719083|Q1719083]] | 4 |- | [[Storey]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1885 | | | | [[:d:Q55739860|Q55739860]] | 0 |- | [[H. Pigot]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1887 | | | | [[:d:Q65554314|Q65554314]] | 0 |- | [[C. Johnstone]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1888 | | | | [[:d:Q27574560|Q27574560]] | 0 |- | [[Louisa Plews]] | [[Íomhá:Mrs R.H. Plews.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1888 | | | | [[:d:Q55739855|Q55739855]] | 1 |- | [[Nora Lambert]] | [[Íomhá:Miss Lambert.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1888 | 20th century | | | [[:d:Q65554502|Q65554502]] | 1 |- | [[F. O. D. Trench]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1889 | | | | [[:d:Q27574551|Q27574551]] | 0 |- | [[E. F. Stewart]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1890s | | | | [[:d:Q55739822|Q55739822]] | 0 |- | [[Bridget Dowling]] | [[Íomhá:Bridget Dowling Hitler NYWTS.jpg|center|40px]] | céilí Alois Hitler | [[scríbhneoir]] | 1891-07-03 | 1969-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Long Island]] | [[:d:Q454576|Q454576]] | 16 |- | [[Patricia Collinge]] | [[Íomhá:Patricia-collinge-trailer.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1892-09-20 | 1974-04-10 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q177208|Q177208]] | 20 |- | [[Dorothy Colpoys]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1894-11-26 | 1980 | [[Surrey]] | [[Devon]] | [[:d:Q27783241|Q27783241]] | 2 |- | [[A. M. Head]] | [[Íomhá:Mrs A.M. Head.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1895 | 20th century | | | [[:d:Q15290937|Q15290937]] | 4 |- | [[Enid Starkie]] | | léirmheastóir liteartha Éireannach | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1897-08-18 | 1970-04-21 | [[Cill Iníon Léinín]] | | [[:d:Q1343100|Q1343100]] | 3 |- | [[Ninette de Valois]] | [[Íomhá:Ninette de Valois (1974).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] damhsóir bailé, cóiréagrafaí, leabhrógaí, máistir bailé, [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], múinteoir bailé, [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] agus ballet director (1898–2001) ♀; Chevalier de la Légion d'honneur‎, Gradam Laurence Olivier, Dame Commander of the Order of the British Empire, Duais Erasmus, Companion of Honour, Ord Fiúntais, Bonn Albert, Society of London Theatre Special Award, Critics' Circle Award for Distinguished Service to the Arts agus Queen Elizabeth II Coronation Award; member of Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá; child of Thomas Robert Alexander Stannus agus Elizabeth Graydon Smith; spouse of Arthur Blackall Connell | [[damhsóir bailé]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[leabhrógaí]]<br/>[[máistir bailé]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[múinteoir bailé]]<br/>[[stiúrthóir scannán]]<br/>[[ballet director]] | 1898-06-06 | 2001-03-08 | [[Baile Coimín]] | [[Londain]] | [[:d:Q234436|Q234436]] | 33 |- | [[Elizabeth Bowen]] | [[Íomhá:Elizabeth Bowen (cropped).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[gearrscéalaí]] | 1899-06-07 | 1973-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q235308|Q235308]] | 43 |- | [[D. Anderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1900s | | | | [[:d:Q55739817|Q55739817]] | 0 |- | [[D. Pilkington]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1900s | | | | [[:d:Q55739819|Q55739819]] | 0 |- | [[Muriel Homan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1900s | | | | [[:d:Q55739840|Q55739840]] | 0 |- | [[Eileen Percy]] | [[Íomhá:Eileen Percy - Aug 14 1920 EH.jpg|center|40px]] | aisteoir Gael-Mheiriceánach (1900-1973) | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1900-08-21 | 1973-07-29 | [[Béal Feirste]] | [[Los Angeles, California|Los Angeles]] | [[:d:Q2070491|Q2070491]] | 12 |- | [[Iris Origo]] | [[Íomhá:Iris Origo Donata.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Briotanach | [[staraí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[feirmeoir]]<br/>[[beathaisnéisí]]<br/>[[dialannaí]] | 1902-08-15 | 1988-06-28 | [[Gloucestershire]] | [[Siena]] | [[:d:Q518613|Q518613]] | 8 |- | [[Ellen Organ]] | [[Íomhá:Little Nellie of Holy God.gif|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misteach agus visionary (1903–1908) ♀ | [[misteach]]<br/>[[visionary]] | 1903-08-24 | 1908-02-02 | [[Port Láirge]] | [[Corcaigh]] | [[:d:Q3337916|Q3337916]] | 5 |- | [[Mary Katherine Herbert]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] spiaire agus gníomhaire SOE (1903–1983) ♀; spouse of Claude de Baissac | [[spiaire]]<br/>[[gníomhaire SOE]] | 1903-10-01 | 1983-01-23 | [[Cas-gwent]] | [[Frant]] | [[:d:Q3296186|Q3296186]] | 6 |- | [[Derreen Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1904-08-15 | 20th century | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q55739818|Q55739818]] | 1 |- | [[Olive Wilson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1905 | 1948 | [[Doire]] | | [[:d:Q2019968|Q2019968]] | 2 |- | [[Norma Stoker]] | [[Íomhá:Norma Stoker.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir leadóige]]<br/>[[imreoir badmantain]] | 1905-03-26 | 1962-08-21 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[:d:Q1999289|Q1999289]] | 4 |- | [[Edel Quinn]] | [[Íomhá:Edel Quinn.png|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] misinéir (1907–1944) ♀ | [[misinéir]] | 1907-09-14 | 1944-05-12 | [[Ceann Toirc]] | [[Nairobi]] | [[:d:Q443996|Q443996]] | 14 |- | [[G. Good]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1908 | | | | [[:d:Q65554295|Q65554295]] | 0 |- | [[Christabel Bielenberg]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[An Ghearmáin|gearmánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] agus trodaí frithbheartaíochta (1909–2003) ♀; Commander's Cross of the Order of Merit of the Federal Republic of Germany; child of Percy Collingwood Burton agus Christabel Rose Harmsworth; spouse of Peter Bielenberg | [[scríbhneoir]]<br/>[[trodaí frithbheartaíochta]] | 1909-06-18 | 2003-11-02 | [[Londain]] | [[An Tulach]] | [[:d:Q97287|Q97287]] | 6 |- | [[Eileen Goulding]] | [[Íomhá:Irish Leinster Interprovincial Badminton team 1936.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1910s | | | | [[:d:Q84044350|Q84044350]] | 1 |- | [[Billy Kelly]] | [[Íomhá:Billie Kelly.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1910s | | | | [[:d:Q84044367|Q84044367]] | 1 |- | [[Margaret Kelly]] | [[Íomhá:MargaretKellyYoung.JPG|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[bainisteoir]]<br/>[[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir]] | 1910-06-24 | 2004-09-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Páras]] | [[:d:Q1747577|Q1747577]] | 8 |- | [[G. Carty]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1911 | | | | [[:d:Q65554294|Q65554294]] | 1 |- | [[Mavis Macnaughton]] | [[Íomhá:Mavis Hamilton.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1911-09-14 | 1958-11 | [[Ráth Domhnaigh]] | | [[:d:Q1647577|Q1647577]] | 5 |- | [[Marguerite Dockrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (1912–1983) ♀; child of [[Henry Morgan Dockrell]] | [[snámhóir]] | 1912-03-10 | 1983-09 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Northampton]] | [[:d:Q23936583|Q23936583]] | 4 |- | [[Geraldine Fitzgerald]] | [[Íomhá:Geraldine Fitzgerald 1955.JPG|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir drámaíochta]] | 1913-11-24 | 2005-07-17 | [[Na Clocha Liatha]] | [[Upper East Side]] | [[:d:Q236396|Q236396]] | 38 |- | [[E. Hall]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1915 | | | | [[:d:Q134423755|Q134423755]] | 0 |- | [[Dorothy Donaldson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[imreoir haca]] | 1915 | 2011-09-04 | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1250293|Q1250293]] | 4 |- | [[Joyce Redman]] | | aisteoir Angla-Éireannach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1915-12-09 | 2012-05-10 | [[Gosforth]] | [[Pembury]] | [[:d:Q442956|Q442956]] | 16 |- | [[Margaret Barry]] | | ceoltóir Éireannach | [[bainseóí]]<br/>[[amhránaí]] | 1917 | 1989 | [[Corcaigh]] | [[Baile Labhráis]] | [[:d:Q2073268|Q2073268]] | 4 |- | [[Maeve Brennan]] | | scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[léirmheastóir liteartha]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[colúnaí]] | 1917-01-06 | 1993-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q1883652|Q1883652]] | 9 |- | [[Darina Laracy]] | | iriseoir agus scríbhneoir Éireannach | [[iriseoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aistritheoir]] | 1917-03-30 | 2003-07-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[an Róimh]] | [[:d:Q3702544|Q3702544]] | 4 |- | [[Bridie O'Flaherty]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1917-10-27 | 2006-01-12 | | [[Gaillimh]] | [[:d:Q914007|Q914007]] | 2 |- | [[Marie Kean]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | 1918-06-27 | 1993-12-29 | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] | [[Domhnach Broc]] | [[:d:Q3292619|Q3292619]] | 6 |- | [[Josie MacAvin]] | | dearthóir seit | [[production designer]] | 1919 | 2005-01-26 | [[Éire]] | [[Santa Monica, California|Santa Monica]] | [[:d:Q178716|Q178716]] | 8 |- | [[Barbara Good]] | [[Íomhá:Barbara J. Good.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1920 | | | | [[:d:Q807442|Q807442]] | 3 |- | [[Nora Conway]] | [[Íomhá:Badminton 1939.JPG|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1920s | 2010s | | | [[:d:Q6457791|Q6457791]] | 3 |- | [[B. Potter]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | 1920s | | | | [[:d:Q55739806|Q55739806]] | 0 |- | [[Eilís Dillon]] | | scríbhneoir Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | 1920-03-07 | 1994-07-19 | [[Gaillimh]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1567235|Q1567235]] | 8 |- | [[Elizabeth Shaw]] | [[Íomhá:Elizabeth Shaw (1989) by Guenter Prust.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scigealaíontóir, maisitheoir, cartúnaí, maisitheoir, ealaíontóir grafach agus [[Grianghrafadóir|grianghrafadóir]] (1920–1992) ♀; Gutenberg Prize | [[scigealaíontóir]]<br/>[[maisitheoir]]<br/>[[cartúnaí]]<br/>[[ealaíontóir grafach]]<br/>[[grianghrafadóir]] | 1920-05-04 | 1992-06-27 | [[Béal Feirste]] | [[Beirlín]] | [[:d:Q1331314|Q1331314]] | 3 |- | [[Leland Bardwell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[file]]<br/>[[drámadóir]] | 1922-02-25 | 2016-06-28 | [[Chennai]] | [[Sligeach]] | [[:d:Q1816611|Q1816611]] | 4 |- | [[Kathleen Ryan]] | [[Íomhá:Kathleen Ryan (in "Odd Man Out").png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1922-09-08 | 1985-12-11<br/>1985-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3194084|Q3194084]] | 6 |- | [[V. H. Gillespie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1923 | | | | [[:d:Q65554623|Q65554623]] | 0 |- | [[Sheila Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1924-01-01 | 1988-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Londain]] | [[:d:Q1414336|Q1414336]] | 3 |- | [[Mary Catherine Tinney]] | | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | 1924-02-15 | 2006-11-22 | [[Albain]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1410325|Q1410325]] | 3 |- | [[Anna Manahan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1924-10-18 | 2009-03-08 | [[Contae Phort Láirge]] | [[Port Láirge]] | [[:d:Q2358194|Q2358194]] | 6 |- | [[B. Curran]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1925 | | | | [[:d:Q65554200|Q65554200]] | 0 |- | [[E. Abraham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1925 | | | | [[:d:Q134573186|Q134573186]] | 0 |- | [[W. Swann]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1925 | | | | [[:d:Q134573262|Q134573262]] | 0 |- | [[Doreen Keogh]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1925-05-02<br/>1924-04-10 | 2017-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Mhic Andáin]] | [[:d:Q2018740|Q2018740]] | 4 |- | [[Peggy Cummins]] | [[Íomhá:Peggy Cummins. Promotion 1950.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach a rugadh sa Bhreatain Bheag | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1925-12-18 | 2017-12-29 | [[Prestatyn]] | [[Londain]] | [[:d:Q441467|Q441467]] | 19 |- | [[Anne McCaffrey]] | [[Íomhá:Anne McCaffrey 2005.JPG|center|40px]] | úrscéalaí Gael-Mheiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]] | 1926-04-01 | 2011-11-21 | [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]] | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] | [[:d:Q233046|Q233046]] | 40 |- | [[Alice Glenn]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1927-12-17 | 2011-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Deilginis]] | [[:d:Q2646906|Q2646906]] | 2 |- | [[Sheila Smyth]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1928 | | | | [[:d:Q27793294|Q27793294]] | 0 |- | [[Kitty Hayes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Ceoltóir|ceoltóir]] (1928–2008) ♀ | [[ceoltóir]] | 1928 | 2008-05-17 | | | [[:d:Q1949254|Q1949254]] | 3 |- | [[Jean Kennedy Smith]] | [[Íomhá:Jean Kennedy c1953.jpg|center|40px]] | taidhleoir Gael-Mheiriceánach | [[taidhleoir]] | 1928-02-20 | 2020-06-17 | [[Bostún, Massachusetts|Bostún]] | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | [[:d:Q272401|Q272401]] | 29 |- | [[Mona Baptiste]] | | [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide agus Tobága]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 1949–) (1928–1993) ♀; spouse of William Morrison | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | 1928-06-21 | 1993-06-25 | [[Oileán na Tríonóide]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q1662382|Q1662382]] | 5 |- | [[Maeve Kyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir haca, rábálaí agus reathaí meánfhaid (1928–2025) ♀; Oifigeach Ord Impireacht na Breataine | [[imreoir haca]]<br/>[[rábálaí]]<br/>[[reathaí meánfhaid]] | 1928-10-06 | 2025-07-23 | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q6729406|Q6729406]] | 6 |- | [[Esme Mercer]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1929 | | | | [[:d:Q27672134|Q27672134]] | 0 |- | [[R. Gibson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1929 | | | | [[:d:Q65554544|Q65554544]] | 0 |- | [[Catherine Gaskin]] | | úrscéalaí Gael-Astráileach | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]] | 1929-04-02 | 2009-09-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]]<br/>[[Dundalk Bay]] | [[Sydney]] | [[:d:Q513055|Q513055]] | 7 |- | [[Yvonne Kelly]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1930s | | | | [[:d:Q1547285|Q1547285]] | 2 |- | [[Jennifer Johnston]] | [[Íomhá:Jennifer Johnston (novelist).png|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[úrscéalaí]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1930-01-12 | 2025-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Dún Laoghaire]] | [[:d:Q526219|Q526219]] | 14 |- | [[Susan Devlin]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1931 | | [[Winnipeg]] | | [[:d:Q2363393|Q2363393]] | 3 |- | [[Anne Donnelly]] | | péintéir Éireannach | [[péintéir]] | 1932 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1117247|Q1117247]] | 3 |- | [[J. Duncan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1932 | | | | [[:d:Q65554344|Q65554344]] | 0 |- | [[Yvonne Barr]] | | víreolaí Éireannach | [[vireolaí]] | 1932-03-11 | 2016-02-13 | [[Ceatharlach]] | [[Melbourne]] | [[:d:Q456705|Q456705]] | 13 |- | [[Jean Lawless]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1933 | | | | [[:d:Q13481865|Q13481865]] | 2 |- | [[Audrey Dalton]] | [[Íomhá:Audrey Dalton Wagon Train 1959.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1934-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q439915|Q439915]] | 18 |- | [[Ann Ormonde]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1935-01-20 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q263468|Q263468]] | 2 |- | [[Nuala Fennell]] | [[Íomhá:Nuala Fennell, April 1983 (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1935-11-25 | 2009-08-11 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Bóthar Mhuirfean]] | [[:d:Q526634|Q526634]] | 5 |- | [[Mary Bryan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1936 | 2017-10-26 | [[Trá Lí]] | | [[:d:Q1906224|Q1906224]] | 2 |- | [[Elizabeth Shaughnessy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] imreoir fichille (*1937) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1937 | | | | [[:d:Q5363498|Q5363498]] | 2 |- | [[Morgan Llywelyn]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[scríbhneoir ficsean eolaíochta]]<br/>[[úrscéalaí]] | 1937-12-03 | | [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] | | [[:d:Q3862976|Q3862976]] | 5 |- | [[Alice Hanratty]] | | ealaíontóir Éireannach | [[péintéir]] | 1939 | 2025-05-13 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4725899|Q4725899]] | 2 |- | [[Deirdre O'Connell]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | 1939-06-16 | 2001-06-09 | [[South Bronx]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q2916434|Q2916434]] | 5 |- | [[Carmencita Hederman]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1939-10-23 | 2025-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1043753|Q1043753]] | 4 |- | [[Lena Rea]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1940 | | | | [[:d:Q1817335|Q1817335]] | 2 |- | [[Alice O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1940) ♀ | | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4726040|Q4726040]] | 1 |- | [[Joan McCloy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1940 | | | | [[:d:Q6519433|Q6519433]] | 2 |- | [[Gemma O'Connor]] | | scríbhneoir Éireannach | [[athchóiritheoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1940 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1501154|Q1501154]] | 3 |- | [[Bernadette Greevy]] | | amhránaí | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | 1940-07-03 | 2008-09-26 | | | [[:d:Q4892795|Q4892795]] | 1 |- | [[Aideen O'Kelly]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1940-09-05 | 2015-04-22 | [[Deilginis]] | [[Englewood]] | [[:d:Q4696760|Q4696760]] | 2 |- | [[Jane Leslie]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1942 | | | | [[:d:Q65554348|Q65554348]] | 0 |- | [[Fidelma Macken]] | | breitheamh Éireannach | [[breitheamh]]<br/>[[múinteoir ollscoile]]<br/>[[abhcóide]] | 1942-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1411301|Q1411301]] | 4 |- | [[Maureen Mockford]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1942-03-27 | 2008-01-12 | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q13481867|Q13481867]] | 3 |- | [[Claire Walsh]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | 1942-05-27 | | | | [[:d:Q42294660|Q42294660]] | 2 |- | [[Mary Dinan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1943 | | | | [[:d:Q6780729|Q6780729]] | 1 |- | [[Margaret Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1944) ♀ | [[cliathreathaí]] | 1944-09-21 | | | | [[:d:Q41446936|Q41446936]] | 1 |- | [[Mary White (Q530899)|Mary White]] | | polaiteoir Éireannach (Fianna Fáil) | [[polaiteoir]]<br/>[[duine den lucht gnó]] | 1944-10-07 | 2026-01-04 | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q530899|Q530899]] | 5 |- | [[Mary Upton]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1946-05-30 | | [[Cill Rois]] | | [[:d:Q540353|Q540353]] | 4 |- | [[Mary Freehill]] | [[Íomhá:Mary Freehill PES Group meeting 2019.jpg|center|40px]] | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | 1946-07-22 | | | | [[:d:Q1906258|Q1906258]] | 3 |- | [[Kay McCarthy]] | | amhránaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]] | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3814074|Q3814074]] | 1 |- | [[Kate Walsh]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1947-03-01 | 2007-04-24 | [[Cill Droichid]] | | [[:d:Q2463581|Q2463581]] | 3 |- | [[Sinéad Cusack]] | [[Íomhá:Sinead cusack 2021 1.jpg|center|40px]] | aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | 1948-02-18 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q224782|Q224782]] | 17 |- | [[Sorcha Cusack]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1949-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3491160|Q3491160]] | 18 |- | [[Mary Tracey-Purcell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1949) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | 1949-05-22 | | | | [[:d:Q42293853|Q42293853]] | 4 |- | [[Ann Murray]] | [[Íomhá:Curtain Call (6766562451).jpg|center|40px]] | amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | 1949-08-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q462570|Q462570]] | 9 |- | [[Mary Bergin]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | 1949-09-13 | | [[Seanchill]] | | [[:d:Q1627129|Q1627129]] | 5 |- | [[Rita Connolly]] | | amhránaí | [[amhránaí]] | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q956109|Q956109]] | 4 |- | [[Wendy Donnelly]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | 1950s | | | | [[:d:Q2559274|Q2559274]] | 1 |- | [[Dorothy Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1950 | | | | [[:d:Q26955634|Q26955634]] | 1 |- | [[F. Cunningham]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1950 | | | | [[:d:Q65554280|Q65554280]] | 0 |- | [[Aileen Noonan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1950) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1950 | | | | [[:d:Q110160815|Q110160815]] | 2 |- | [[Maxi]] | | DJ, aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]] | 1950-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q510649|Q510649]] | 10 |- | [[Pádraigín Ní Uallacháin]] | [[Íomhá:Pádraigín Ní Uallacháin.jpg|center|40px]] | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[acadóir]] | 1950-08-23 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q2729382|Q2729382]] | 4 |- | [[Sarah Ludford, Baroness Ludford]] | [[Íomhá:Official portrait of Baroness Ludford crop 2, 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Briotanach (rugadh 1951) | [[polaiteoir]] | 1951-03-14 | | [[Halesworth]] | | [[:d:Q336425|Q336425]] | 10 |- | [[Adele King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1951-04-04 | | | | [[:d:Q4681892|Q4681892]] | 1 |- | [[Diane Underwood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1952 | | | | [[:d:Q26958541|Q26958541]] | 1 |- | [[Barbara Beckett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1952-03 | | [[Tuaisceart Éireann]] | | [[:d:Q807346|Q807346]] | 3 |- | [[Ann O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | 1952-06-03 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27881115|Q27881115]] | 2 |- | [[Anne Anderson]] | [[Íomhá:Anne Anderson (cropped).jpg|center|40px]] | taidhleoir Éireannach | [[taidhleoir]] | 1952-07 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q564938|Q564938]] | 6 |- | [[Alison O'Donnell]] | [[Íomhá:Alison O'Donnell by Niall Reddy at WW.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1952-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4727154|Q4727154]] | 4 |- | [[Vivienne Smith]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1952) ♀ | [[snámhóir]] | 1952-11-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27886476|Q27886476]] | 2 |- | [[Nollaig Casey]] | | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]] | 20th century | | | | [[:d:Q2469858|Q2469858]] | 3 |- | [[Cornelia Hayes O'Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (*1953) ♀; spouse of Lorcan O'Herlihy | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 20th century | | | | [[:d:Q2997473|Q2997473]] | 1 |- | [[Bairbre Dowling]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | 1953-03-27 | 2016-01-20 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Manhattan]] | [[:d:Q2879967|Q2879967]] | 2 |- | [[Geraldine Brannigan]] | | iomaitheoir Eurovision 1975 | [[amhránaí]] | 1954 | | [[Cluain Tarbh]] | | [[:d:Q451689|Q451689]] | 8 |- | [[Rynagh O'Grady]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1954 | 2021-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] | [[Baile Átha Cliath]] | [[:d:Q3453946|Q3453946]] | 6 |- | [[Catherine Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (*1954) ♀ | [[scríbhneoir]] | 1954 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3663581|Q3663581]] | 4 |- | [[Bairbre de Brún]] | [[Íomhá:Bairbre de Brún 2008-10-19 Strasbourg (cropped).jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1954-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q450673|Q450673]] | 10 |- | [[Mary Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca, camogie player agus imreoir peile Gaelaí (*1954) ♀ | [[imreoir haca]]<br/>[[camogie player]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]] | 1954-04-06 | | [[Oileán Ciarraí]] | | [[:d:Q6779624|Q6779624]] | 1 |- | [[Áine Brady]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1954-09-08 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q249955|Q249955]] | 3 |- | [[Síle de Valera]] | [[Íomhá:Síle de Valera 1981 01.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach de chuid Fianna Fáil | [[polaiteoir]] | 1954-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q436181|Q436181]] | 8 |- | [[Christine Fulcher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1954) ♀ | [[snámhóir]] | 1954-12-20 | | | | [[:d:Q27922118|Q27922118]] | 2 |- | [[Bríd Brennan]] | [[Íomhá:Brid Brennan - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1955 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q913526|Q913526]] | 7 |- | [[Alexandra Colen]] | [[Íomhá:AlexandraColen1996.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach-Beilgeach | [[polaiteoir]] | 1955-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2833256|Q2833256]] | 4 |- | [[Adi Roche]] | [[Íomhá:Adi Roche 2024.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1955-07-11 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q4682618|Q4682618]] | 16 |- | [[Máire Breatnach]] | | fidléir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[fidléir]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[méarchláraí]] | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3331954|Q3331954]] | 4 |- | [[Linda Andrews]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1956 | | | | [[:d:Q27036227|Q27036227]] | 1 |- | [[Lynn McCrave]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1956 | | | | [[:d:Q65554433|Q65554433]] | 0 |- | [[Máire Ní Chathasaigh]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[craoltóir]] | 1956 | | [[Droichead na Bandan]] | | [[:d:Q975053|Q975053]] | 2 |- | [[Brenda McGrory]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1956) ♀ | [[snámhóir]] | 1956-04-29 | | | | [[:d:Q27927243|Q27927243]] | 2 |- | [[Mary Coughlan (Q369823)|Mary Coughlan]] | [[Íomhá:Marycoughlan.JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Amhránaí|amhránaí]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]], ceoltóir snagcheoil, ealaíontóir taifeadta agus [[Ceoltóir|ceoltóir]] (fl. 1984–) (*1956) ♀; spouse of Frank Bonadio | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[ceoltóir snagcheoil]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]]<br/>[[ceoltóir]] | 1956-05-05 | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q369823|Q369823]] | 8 |- | [[Kathleen O'Beirne]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | 1956-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1736283|Q1736283]] | 2 |- | [[Ann Crossan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1957 | | | | [[:d:Q26958736|Q26958736]] | 0 |- | [[Regina Joyce]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1957-02-07 | | | | [[:d:Q7308488|Q7308488]] | 3 |- | [[Breda Grennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1957-02-28 | | | | [[:d:Q135389750|Q135389750]] | 0 |- | [[Niamh McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1957) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1957-03-06 | | | | [[:d:Q135389748|Q135389748]] | 0 |- | [[Aisling O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | 1957-07-07 | | | | [[:d:Q27922111|Q27922111]] | 2 |- | [[Geraldine Feeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] polaiteoir, Seanadóir na hÉireann (*1957) ♀ | [[polaiteoir]] | 1957-09-09 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] | | [[:d:Q304576|Q304576]] | 2 |- | [[Alison Browner]] | | amhránaí agus amhránaí ceoldrámaíochta Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | 1957-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1490059|Q1490059]] | 4 |- | [[Deirdre Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1957) ♀ | [[snámhóir]] | 1957-09-25 | | | | [[:d:Q27995560|Q27995560]] | 2 |- | [[Siobhán McCarthy]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1957-11-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q969376|Q969376]] | 2 |- | [[Louise Richardson]] | [[Íomhá:Louise Richardson.jpg|center|40px]] | eolaí polaitíochta Éireannach | [[ollamh]] | 1958 | | [[Trá Mhór]] | | [[:d:Q440934|Q440934]] | 12 |- | [[Olivia Musgrave]] | | dealbhóir Éireannach | [[dealbhóir]] | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3881841|Q3881841]] | 2 |- | [[Philodena Grennell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1958-04-30 | | | | [[:d:Q135389749|Q135389749]] | 0 |- | [[Marion Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1958) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1958-07-21 | | | | [[:d:Q135389248|Q135389248]] | 0 |- | [[Maura O'Connell]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1958-09-16 | | [[Inis (baile)|Inis]] | | [[:d:Q2285213|Q2285213]] | 4 |- | [[Ailish Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1958) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1958-09-18 | | | | [[:d:Q29997026|Q29997026]] | 1 |- | [[Debbie Freeman]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1959 | | | | [[:d:Q65554233|Q65554233]] | 0 |- | [[Michèle Burke]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] smideoir agus [[Mainicín faisin|mainicín]] (fl. 1980–) (1959–2025) ♀; Duais Emmy agus Duais an Acadaimh don smideadh agus gruagaireacht is fearr | [[smideoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | 1959 | 2025-09-26 | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q518417|Q518417]] | 9 |- | [[Kate Thompson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Scríbhneoir|scríbhneoir]], aisteoir stáitse agus [[Úrscéalaí|úrscéalaí]] (*1959) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[úrscéalaí]] | 1959 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q960202|Q960202]] | 4 |- | [[Margaret M. Murnane]] | | fisiceoir Éireannach | [[fisiceoir]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | 1959-01-23 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1894870|Q1894870]] | 10 |- | [[Marie Murphy-Rollins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1959-03-23 | | | | [[:d:Q29996726|Q29996726]] | 1 |- | [[Ann Connellan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1959-04-15 | | | | [[:d:Q135389753|Q135389753]] | 0 |- | [[Carey May Edge]] | | [[Ceanada|Ceanadach]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1959) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1959-07-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1035934|Q1035934]] | 5 |- | [[Lori Redmond]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1959) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1959-08-15 | | | | [[:d:Q135389746|Q135389746]] | 0 |- | [[Ann O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1960s | | | | [[:d:Q55739805|Q55739805]] | 0 |- | [[Nikki Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1960s | | | | [[:d:Q55739848|Q55739848]] | 0 |- | [[Ann Hawkshaw]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1960s | | | | [[:d:Q65554176|Q65554176]] | 0 |- | [[Siobhain Caffrey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1960) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1960-03-08 | | | | [[:d:Q135389754|Q135389754]] | 0 |- | [[Patricia Walsh]] | | caiteoir teisce Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1960-03-16 | | | | [[:d:Q16224342|Q16224342]] | 4 |- | [[Roma Downey]] | [[Íomhá:Roma Downey 2015.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]], [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir scannáin]], aisteoir scannáin agus [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]] (fl. 1988–) (*1960) ♀; réalta ar Hollywood Walk of Fame, Oifigeach Ord Impireacht na Breataine, TV Land Award agus Gradaim Acadamh Scannán agus Teilifíse na hÉireann; spouse of Mark Burnett, Leland Orser agus David Anspaugh; notable work Touched by an Angel agus A Woman Named Jackie | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1960-05-06 | | [[Doire]] | | [[:d:Q258989|Q258989]] | 22 |- | [[Miriam Hopkins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1960) ♀ | [[snámhóir]] | 1960-10-28 | | | | [[:d:Q28037353|Q28037353]] | 3 |- | [[Caroline O'Shea]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1960-12-30 | | | | [[:d:Q21936525|Q21936525]] | 2 |- | [[Elaine Doyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1961 | | | | [[:d:Q65554263|Q65554263]] | 0 |- | [[Michelle Rocca]] | [[Íomhá:Michelle Rocca in Belfast (cropped).jpg|center|40px]] | péiceallán Éireannach | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[péiceallán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q372148|Q372148]] | 8 |- | [[Anne Heraty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] baincéir (*1961) ♀ | [[baincéir]] | 1961 | | | | [[:d:Q2651939|Q2651939]] | 2 |- | [[Ali Hewson]] | [[Íomhá:Alison Hewson.jpg|center|40px]] | gníomhaí agus bean ghnó Éireannach | [[duine den lucht gnó]] | 1961-03-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q777287|Q777287]] | 11 |- | [[Orla Brady]] | [[Íomhá:Orla Brady 2020 1 cropped.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1961-03-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q444292|Q444292]] | 19 |- | [[Mary-Pat Moore]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1961-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6778731|Q6778731]] | 4 |- | [[Dolores Fitzgibbon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1961) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1961-09-15 | | | | [[:d:Q135389751|Q135389751]] | 0 |- | [[Mary Parr]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí (*1961) ♀ | [[cliathreathaí]] | 1961-10-01 | | | | [[:d:Q21936533|Q21936533]] | 3 |- | [[Janice Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1961) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1961-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27562837|Q27562837]] | 4 |- | [[Ita Marron]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1962 | | | | [[:d:Q65554342|Q65554342]] | 0 |- | [[Hilary Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] múinteoir ollscoile agus diagaire Caitliceach (*1962) ♀ | [[múinteoir ollscoile]]<br/>[[diagaire Caitliceach]] | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1618120|Q1618120]] | 1 |- | [[Lucy Riall]] | | staraí | [[staraí]] | 1962-01-04 | | | | [[:d:Q3839052|Q3839052]] | 5 |- | [[Anne Keenan-Buckley]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | 1962-01-07 | | | | [[:d:Q11851668|Q11851668]] | 2 |- | [[Sonia Reamsbottom]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1962) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1962-03-28 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q24007862|Q24007862]] | 4 |- | [[Sian Doody]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[badminton coach]] | 1962-05-05 | | | | [[:d:Q2280741|Q2280741]] | 1 |- | [[Pamela Peard]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1962-06-02 | | | | [[:d:Q65965095|Q65965095]] | 0 |- | [[Pauline McLynn]] | [[Íomhá:Pauline McLynn.png|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1962-07-11 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q3372751|Q3372751]] | 11 |- | [[Caitríona Ruane]] | [[Íomhá:Caitríona Ruane 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir leadóige agus polaiteoir, Aire Oideachais, Ball den 5ú Tionól Thuaisceart Éireann, Ball de 4ú Tionól Thuaisceart Éireann, ball den 3ú Tionól i dTuaisceart Éireann agus ball den 2ú Tionól i dTuaisceart Éireann 1973–74 (*1962) ♀ | [[imreoir leadóige]]<br/>[[polaiteoir]] | 1962-07-19 | | [[Béal Átha na Muice]] | | [[:d:Q5017940|Q5017940]] | 2 |- | [[Emer Costello]] | [[Íomhá:Costello, Emer-2148.jpg|center|40px]] | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1962-09-03 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q525437|Q525437]] | 7 |- | [[Fionnuala Sherry]] | [[Íomhá:Fionnuala Sherry.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | 1962-09-20 | | [[An Nás]] | | [[:d:Q1868188|Q1868188]] | 16 |- | [[Barbara Johnson]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1962-12-05<br/>1962-12-23 | | | | [[:d:Q42287970|Q42287970]] | 1 |- | [[Aisling Walsh]] | [[Íomhá:Aisling Walsh.jpg|center|40px]] | scríbhneoir agus stiúrthóir scannán Éireannach | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]] | 1963<br/>1958-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2443145|Q2443145]] | 11 |- | [[Bernadette Lillis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1963-02-26 | | | | [[:d:Q135389246|Q135389246]] | 0 |- | [[Kathy Ann Kelly]] | [[Íomhá:Kathy Kelly 2707.jpg|center|40px]] | ceoltóir | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]] | 1963-03-06 | | [[Leominster (Q54185)|Leominster]] | | [[:d:Q1736556|Q1736556]] | 5 |- | [[Mary Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1963-05-17 | | | | [[:d:Q135389242|Q135389242]] | 0 |- | [[Elizabeth O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1963) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1963-08-21 | | | | [[:d:Q135389747|Q135389747]] | 0 |- | [[Roisin Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1963) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1963-10-26 | | | | [[:d:Q21936554|Q21936554]] | 3 |- | [[Catherine Walsh]] | | file Éireannach | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1964 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q338265|Q338265]] | 3 |- | [[Gearoidin Ui Laighleis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille (*1964) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1964 | | | | [[:d:Q105358147|Q105358147]] | 0 |- | [[Sinead Daly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1964-01-01 | | | | [[:d:Q135389752|Q135389752]] | 0 |- | [[Rebecca Best]] | | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | 1964-01-18 | | [[Sheffield]] | | [[:d:Q50839606|Q50839606]] | 4 |- | [[Susan Ronan]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | 1964-02-21 | | [[Éire]] | | [[:d:Q7648333|Q7648333]] | 4 |- | [[Sandra Fitzgibbon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1964) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1964-03-16 | | | | [[:d:Q135389247|Q135389247]] | 0 |- | [[Catherine Bohan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1964) ♀ | [[snámhóir]] | 1964-04-18 | | | | [[:d:Q28822774|Q28822774]] | 2 |- | [[Carrie Crowley]] | [[Íomhá:Carrie Crowley - Day 3 diff 2025.png|center|40px]] | aisteoir agus craoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[pearsa raidió]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1964-05-23 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q1045015|Q1045015]] | 10 |- | [[Aisling Molloy]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]] | 1964-06-12 | | | | [[:d:Q23043629|Q23043629]] | 2 |- | [[Ciara Doheny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1964-08-04 | | | | [[:d:Q27893278|Q27893278]] | 0 |- | [[Maeve Quinlan]] | [[Íomhá:Maeve Quinlan at Camp As Sayliyah, Qatar.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Gael-Mheiriceánach | [[aisteoir]]<br/>[[imreoir leadóige]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | 1964-11-16 | | [[Chicago, Illinois|Chicago]] | | [[:d:Q433284|Q433284]] | 16 |- | [[Holly Lane]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1965 | | | | [[:d:Q27043986|Q27043986]] | 1 |- | [[Ann Stephens]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1965 | | | | [[:d:Q27043991|Q27043991]] | 1 |- | [[Maeve Moynihan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1965 | | | | [[:d:Q65554435|Q65554435]] | 0 |- | [[Anne Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] person (*1965) ♀ | | 1965 | | | | [[:d:Q2851037|Q2851037]] | 1 |- | [[Barbara Griffin]] | | aisteoir | [[aisteoir]] | 1965-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2883953|Q2883953]] | 3 |- | [[Ursula Noctor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (1965–1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1965-01-21 | 1993-04-04 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q106527955|Q106527955]] | 1 |- | [[Maire Ni Laighin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1965-04-02 | | | | [[:d:Q135389243|Q135389243]] | 0 |- | [[Julie Parkes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1965) ♀ | [[snámhóir]] | 1965-04-17 | | | | [[:d:Q28911826|Q28911826]] | 2 |- | [[Sarah McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1965-04-18 | | | | [[:d:Q135389244|Q135389244]] | 0 |- | [[Maria Christian]] | [[Íomhá:Maria Doyle-Cuche 2019-08-28.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1965-05-06 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q1895757|Q1895757]] | 9 |- | [[Margaret Timoney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1965) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1965-06-16 | | | | [[:d:Q135389745|Q135389745]] | 0 |- | [[Kim Jackson]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1965-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q286695|Q286695]] | 11 |- | [[Miriam Grealey]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1965-12-27 | | [[Dún na nGall (baile)|Dún na nGall]] | | [[:d:Q6873329|Q6873329]] | 4 |- | [[Karen Hennessy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1966) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1966-02-17 | | | | [[:d:Q135388055|Q135388055]] | 0 |- | [[Marguerite Donlon]] | | damhsóir agus cóiréagrafaí Éireannach | [[cóiréagrafaí]]<br/>[[damhsóir bailé]]<br/>[[ballet director]] | 1966-05-31 | | [[An Longfort]] | | [[:d:Q524761|Q524761]] | 5 |- | [[Siobhán Nicholson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir leadóige (*1966) ♀ | [[imreoir leadóige]] | 1966-06-11 | | [[Wimbledon, Londain|Wimbledon]] | | [[:d:Q97918916|Q97918916]] | 2 |- | [[Perri Williams]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] siúlóir rása (*1966) ♀ | [[siúlóir rása]] | 1966-06-21 | | | | [[:d:Q44503461|Q44503461]] | 1 |- | [[Carol Munster]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1967 | | | | [[:d:Q27503288|Q27503288]] | 1 |- | [[Eleanor McEvoy]] | [[Íomhá:Eleanor McEvoy1 (cropped).jpg|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | 1967-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3752918|Q3752918]] | 8 |- | [[Caroline Forde]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1967) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1967-04-26 | | | | [[:d:Q135389245|Q135389245]] | 0 |- | [[Geraldine Somerville]] | | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1967-05-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q235572|Q235572]] | 22 |- | [[Aisling Byrne-Bowman]] | | Mairnéalach (*1967) ♀ | [[mairnéalach]] | 1967-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q96484359|Q96484359]] | 1 |- | [[Aisling O'Sullivan]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1968 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q174315|Q174315]] | 5 |- | [[Fiona O'Malley]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1968-01-19 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q1418534|Q1418534]] | 2 |- | [[Emer Martin]] | [[Íomhá:Emerfinalbook copy.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[péintéir]] | 1968-02-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1258694|Q1258694]] | 3 |- | [[Karole McDowell]] | | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]] | 1968-07-04 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3193549|Q3193549]] | 0 |- | [[Sharon Shannon]] | [[Íomhá:Sharon Shannon smiling.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[fidléir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cairdíneoir]] | 1968-11-12 | | [[Cora Finne]] | | [[:d:Q457684|Q457684]] | 16 |- | [[Cecilia Keaveney]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1968-11-27 | | [[Doire]] | | [[:d:Q540369|Q540369]] | 4 |- | [[Karan Casey]] | [[Íomhá:Karan Casey.JPG|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]] | 1969 | | [[Cill Mhíodáin]] | | [[:d:Q274052|Q274052]] | 8 |- | [[Pauline Curley]] | [[Íomhá:Pauline Curley - Rotterdam Marathon 2008 (2411527348) (cropped).jpg|center|40px]] | reathaí maratóin Éireannach | [[reathaí maratóin]] | 1969-03-10 | | [[Biorra]] | | [[:d:Q7155002|Q7155002]] | 2 |- | [[Naomi Geraghty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] eagarthóir scannán, eagarthóir teilifíse agus stiúrthóir teilifíse (*1969) ♀ | [[eagarthóir scannán]]<br/>[[eagarthóir teilifíse]]<br/>[[stiúrthóir teilifíse]] | 1969-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1964826|Q1964826]] | 2 |- | [[Karen Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1969) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1969-06-07 | | | | [[:d:Q135388054|Q135388054]] | 0 |- | [[Angeline Ball]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1969-06-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q530292|Q530292]] | 6 |- | [[Aileen Convery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1969) ♀ | [[snámhóir]] | 1969-07-10 | | | | [[:d:Q29059727|Q29059727]] | 2 |- | [[Teresa Duffy]] | | Cianreathaí (*1969) ♀ | [[cianreathaí]] | 1969-07-16 | | | | [[:d:Q97670856|Q97670856]] | 1 |- | [[Maria Coleman]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] mairnéalach (*1969) ♀ | [[mairnéalach]] | 1969-07-21 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q56065668|Q56065668]] | 1 |- | [[Emma Donoghue]] | [[Íomhá:Irish-Canadian author Emma Donoghue.JPG|center|40px]] | úrscéali, staraí, scríbhneoir agus drámadóir Éireannach | [[staraí liteartha]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>[[drámadóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte scannáin]] | 1969-10-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q52255|Q52255]] | 29 |- | [[Patricia Kelly]] | [[Íomhá:Patricia-Kelly-(MS1411200026).jpg|center|40px]] | ceoltóir Gael-Mheiriceánach | [[cumadóir amhrán]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[ceoltóir]] | 1969-11-22 | | [[Gamonal]] | | [[:d:Q1544206|Q1544206]] | 7 |- | [[Catherina McKiernan]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | 1969-11-30 | | [[Contae an Chabháin]] | | [[:d:Q274541|Q274541]] | 6 |- | [[Keelin Fox]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970s | | | | [[:d:Q15729982|Q15729982]] | 2 |- | [[Tanya Cooke]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970 | | | | [[:d:Q27503287|Q27503287]] | 1 |- | [[Claire Russell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970 | | | | [[:d:Q27503304|Q27503304]] | 0 |- | [[Elaine Kiely]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970s | | | | [[:d:Q65027970|Q65027970]] | 0 |- | [[Angela Carr]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970s | | | | [[:d:Q65554172|Q65554172]] | 0 |- | [[Annette Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1970s | | | | [[:d:Q65554187|Q65554187]] | 0 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] aisteoir stáitse agus aisteoir scannáin (*1970) ♀ | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1970 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q1051060|Q1051060]] | 2 |- | [[Breda Dennehy-Willis]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cianreathaí (*1970) ♀ | [[cianreathaí]] | 1970 | | | | [[:d:Q43016830|Q43016830]] | 1 |- | [[Geraldine Hendricken]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1970-04-19 | | | | [[:d:Q137723688|Q137723688]] | 0 |- | [[Amy Mallon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cóitseálaí cispheile agus cispheileadóir (*1970) ♀ | [[cóitseálaí cispheile]]<br/>[[cispheileadóir]] | 1970-04-21 | | | | [[:d:Q104093537|Q104093537]] | 1 |- | [[Katy McCandless]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | 1970-06-22 | | | | [[:d:Q42954570|Q42954570]] | 2 |- | [[Siobhán Hoey]] | | bean spóirt Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1970-07-17 | | | | [[:d:Q7525309|Q7525309]] | 2 |- | [[Deirdre Shannon]] | | ceoltóir Ghaeilge Éireannach | [[amhránaí]] | 1970-07-19 | | [[Contae na Mí]] | | [[:d:Q2554305|Q2554305]] | 7 |- | [[Amanda Coogan]] | | ealaíontóir Éireannach | [[ealaíontóir suiteáin]]<br/>[[taibhealaíontóir]] | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739597|Q4739597]] | 1 |- | [[Sinéad Delahunty]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1971-02-12 | | [[Contae Chill Chainnigh]] | | [[:d:Q16209027|Q16209027]] | 2 |- | [[Amira Casar]] | [[Íomhá:Amira Casar Call Me By Your Name Photo Call Berlinale 2017.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Francach | [[aisteoir teilifíse]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir]] | 1971-05-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q271553|Q271553]] | 28 |- | [[Jayne Plunkett]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1971-08-10 | | | | [[:d:Q1636158|Q1636158]] | 2 |- | [[Susan Smith-Walsh]] | [[Íomhá:Susan Smith-Walsh in 1996.jpg|center|40px]] | cliathreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1971-09-14 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q7648401|Q7648401]] | 2 |- | [[Claire Henderson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1971-10-08 | | | | [[:d:Q1094805|Q1094805]] | 2 |- | [[Anna McPartlin]] | | úrscéalaí Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]]<br/>[[úrscéalaí]] | 1972 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q562441|Q562441]] | 4 |- | [[Bronagh Gallagher]] | [[Íomhá:Bronagh Gallagher.jpg|center|40px]] | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]] | 1972-04-26 | | [[Doire]] | | [[:d:Q2926038|Q2926038]] | 12 |- | [[Alexandria Sharpe]] | [[Íomhá:Alex Sharpe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | 1972-05-04 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q636386|Q636386]] | 11 |- | [[Geraldine O'Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1972-05-11 | | | | [[:d:Q135388051|Q135388051]] | 0 |- | [[Sharon Foley]] | | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1972-05-20 | | | | [[:d:Q7490056|Q7490056]] | 2 |- | [[Karen Hannigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1972) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1972-07-23 | | | | [[:d:Q135388050|Q135388050]] | 0 |- | [[Sarah Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1973-07-03 | | | | [[:d:Q32375569|Q32375569]] | 3 |- | [[Catherine Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1973) ♀ | [[rothaí spóirt]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1973-08-23 | | | | [[:d:Q16224339|Q16224339]] | 1 |- | [[Lorraine Grogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1973) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1973-10-26 | | | | [[:d:Q135388053|Q135388053]] | 0 |- | [[Sonya McGinn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | 1973-12-17 | | [[Binn Éadair]] | | [[:d:Q1603815|Q1603815]] | 5 |- | [[Eva Birthistle]] | [[Íomhá:Eva Birthistle in 2007.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1974 | | [[Bré]] | | [[:d:Q3061229|Q3061229]] | 16 |- | [[Alex Barclay]] | [[Íomhá:Alex Barclay 2010.jpg|center|40px]] | scríbhneoir Éireannach | [[scríbhneoir]]<br/>[[scríbhneoir litríocht pháistí]]<br/>[[scríbhneoir coirscéalta]]<br/>[[iriseoir]] | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q517660|Q517660]] | 9 |- | [[Patricia Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1974-02-04 | | | | [[:d:Q135388046|Q135388046]] | 0 |- | [[Victoria Smurfit]] | [[Íomhá:Victoria Smurfit 2016.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1974-03-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q127333|Q127333]] | 18 |- | [[Lorraine Pilkington]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1974-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q467567|Q467567]] | 10 |- | [[Jennifer Walshe]] | [[Íomhá:Jennifer Walshe MX IL.jpg|center|40px]] | cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[leabhrógaí]] | 1974-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2313131|Q2313131]] | 9 |- | [[Amanda Brunker]] | | scríbhneoir Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | 1974-06-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4739579|Q4739579]] | 2 |- | [[Lisa McDonald]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 1974-07-09 | | [[Contae Loch Garman]] | | [[:d:Q1827764|Q1827764]] | 2 |- | [[Deirdre Gallagher]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | 1974-07-13 | | | | [[:d:Q5252565|Q5252565]] | 2 |- | [[Jenny McCauley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker (*1974) ♀ | [[mountain biker]] | 1974-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q17104427|Q17104427]] | 3 |- | [[Kathy Maryirl Reid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1974) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1974-07-21 | | | | [[:d:Q135388045|Q135388045]] | 0 |- | [[Órlagh Fallon]] | | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[cumadóir]]<br/>[[amhránaí ceoldrámaíochta]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | 1974-08-24 | | [[Cnoc an Eanaigh]] | | [[:d:Q2447901|Q2447901]] | 12 |- | [[Elisabeth Dermot Walsh]] | [[Íomhá:Elisabeth Dermot Walsh 2023.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] [[Aisteoir|aisteoir]] agus aisteoir scannáin (*1974) ♀ | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1974-09-15 | | [[Londain]] | | [[:d:Q3723180|Q3723180]] | 9 |- | [[Camille O'Sullivan]] | | aisteoir agus ceoltóir Éireannach | [[péintéir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ailtire]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1974-12-30 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2935027|Q2935027]] | 5 |- | [[Gráinne Hambly]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | 1975 | | [[Contae Mhaigh Eo]] | | [[:d:Q3774226|Q3774226]] | 2 |- | [[Sinead Vaughan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1975-01-05 | | | | [[:d:Q135388047|Q135388047]] | 0 |- | [[Marie Davenport]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | 1975-01-24 | | [[Inis Díomáin]] | | [[:d:Q6762820|Q6762820]] | 1 |- | [[Tara Blaise]] | | ban-aisteoir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1975-03-01 | | [[Londain]] | | [[:d:Q2091210|Q2091210]] | 5 |- | [[Rachel Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1975-03-09 | | | | [[:d:Q135388049|Q135388049]] | 0 |- | [[Sarah Ennis]] | [[Íomhá:2025 European Eventing Championships 20250920 114320.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1975) ♀ | [[marcach]] | 1975-03-13 | | | | [[:d:Q56697421|Q56697421]] | 4 |- | [[Suzanne Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1975) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1975-05-01 | | | | [[:d:Q135388052|Q135388052]] | 0 |- | [[Maria McCambridge]] | [[Íomhá:Maria McCambridge Berlin 2015.jpg|center|40px]] | cianreathaí Éireannach | [[reathaí maratóin]] | 1975-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16210935|Q16210935]] | 2 |- | [[Rosemary Ryan]] | | cianreathaí Éireannach | [[cianreathaí]] | 1975-11-08 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q22415175|Q22415175]] | 2 |- | [[Catherine O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1975) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1975-12-04 | | [[Ros Mhic Thriúin]] | | [[:d:Q27464978|Q27464978]] | 1 |- | [[Olive Loughnane]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1976-01-14 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q270214|Q270214]] | 17 |- | [[Claire McCarthy]] | | reathaí fadraoin Éireannach | [[cianreathaí]] | 1976-06-29 | | | | [[:d:Q39073573|Q39073573]] | 1 |- | [[Denise Scally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1976) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1976-08-13 | | | | [[:d:Q135388048|Q135388048]] | 0 |- | [[Gillian O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[siúlóir rása]] | 1976-08-21 | | [[Cill Airne]] | | [[:d:Q447794|Q447794]] | 14 |- | [[Natalia O'Shea]] | [[Íomhá:Helavisa5.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus teangeolaí Rúiseach | [[teangeolaí]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[cláirseoir]]<br/>[[cóiritheoir ceoil]] | 1976-09-03 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q2378234|Q2378234]] | 10 |- | [[Sinéad Lynch]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | 1976-09-30 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q7522382|Q7522382]] | 6 |- | [[Karen Shinkins]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1976-10-15 | | | | [[:d:Q11735683|Q11735683]] | 4 |- | [[Genevieve O'Reilly]] | [[Íomhá:Genevieve O'Reilly at a panel at the 2025 Star Wars Celebration in Japan (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | 1977-01-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q438161|Q438161]] | 21 |- | [[Brídín Ní Bhraonáin]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1977-01-20 | | [[Gaoth Dobhair]] | | [[:d:Q3247179|Q3247179]] | 6 |- | [[Eileen Walsh]] | [[Íomhá:Eileen Walsh at Berlinale 2024-1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir]] | 1977-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q517868|Q517868]] | 13 |- | [[Laoise Ní Cheallaigh]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]] | 1977-05-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2619994|Q2619994]] | 11 |- | [[Tarja Owens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] mountain biker agus osteopath (*1977) ♀ | [[mountain biker]]<br/>[[osteopath]] | 1977-05-25 | | [[Cill Mhantáin]]<br/>[[Deilgne]] | | [[:d:Q17106405|Q17106405]] | 4 |- | [[Giada Gray]] | [[Íomhá:Moritz A. Sachs und Giada Gray (1997).jpg|center|40px]] | aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[déantóir scannán]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1977-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q62318|Q62318]] | 2 |- | [[Melanie Clark Pullen]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1977-07-02 | 2022-03-29 | [[Bré]] | | [[:d:Q1918954|Q1918954]] | 7 |- | [[Caitriona Beggs]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1977-07-15 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5017933|Q5017933]] | 3 |- | [[Gemma Hayes]] | [[Íomhá:Gemma Hayes.png|center|40px]] | amhránaí agus cumadóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | 1977-08-11 | | [[Béal Átha Póirín]] | | [[:d:Q273220|Q273220]] | 12 |- | [[Andrea Roche]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | 1977-11-11 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] | | [[:d:Q4755254|Q4755254]] | 4 |- | [[Lisa Dwan]] | [[Íomhá:Lisa dwan 2022 1.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1977-11-25 | | [[Coosan]] | | [[:d:Q1827725|Q1827725]] | 5 |- | [[Sinead Keenan]] | [[Íomhá:SineadKeenanMem2011.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1977-12-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3484904|Q3484904]] | 9 |- | [[Fiona Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1978 | | | | [[:d:Q65554285|Q65554285]] | 0 |- | [[Pauline Glennon]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1978 | | | | [[:d:Q65554524|Q65554524]] | 0 |- | [[Cathy Davey]] | [[Íomhá:Cathy Davey.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[giotáraí]] | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2942190|Q2942190]] | 4 |- | [[Rosie Fellner]] | [[Íomhá:RoomNextDoorBFILFFRFH191024 (10 of 159) (54080060222) (cropped).jpg|center|40px]] | aisteoir agus léiritheoir scannán | [[aisteoir]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1978 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] | | [[:d:Q3442638|Q3442638]] | 7 |- | [[Aisling O'Loughlin]] | | iriseoir teilifíse | [[iriseoir]]<br/>[[léitheoir nuachta]]<br/>[[láithreoir teilifíse]]<br/>[[láithreoir]] | 1978 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] | | [[:d:Q4699208|Q4699208]] | 3 |- | [[Breege Connelly]] | [[Íomhá:Breege Connolly Rio2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1978) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1978-02-01 | | | | [[:d:Q26218407|Q26218407]] | 3 |- | [[Stephanie Reilly]] | | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | 1978-02-23 | | | | [[:d:Q7608378|Q7608378]] | 4 |- | [[Nicola O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-03-02 | | | | [[:d:Q135388220|Q135388220]] | 0 |- | [[Lorraine O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-03-02 | | | | [[:d:Q135388221|Q135388221]] | 0 |- | [[Aisling Palmer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-03-17 | | | | [[:d:Q135388219|Q135388219]] | 0 |- | [[Nicola Downing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-03-28 | | | | [[:d:Q135388214|Q135388214]] | 0 |- | [[Sinead Harvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-04-10 | | | | [[:d:Q135388218|Q135388218]] | 0 |- | [[Emer Brophy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-06-07 | | | | [[:d:Q135388212|Q135388212]] | 0 |- | [[Grainne Kierans]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | 1978-09-20 | | [[Droichead Átha]] | | [[:d:Q5593528|Q5593528]] | 3 |- | [[Dara Barrett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-11-12 | | | | [[:d:Q135388217|Q135388217]] | 0 |- | [[Gillian Callaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1978) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1978-12-04 | | | | [[:d:Q135388213|Q135388213]] | 0 |- | [[Lindsay Armaou]] | [[Íomhá:Lindsay Armaou in Manchester.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] agus [[Aisteoir|aisteoir]] (fl. 1997–) (*1978) ♀; member of [[B*Witched]]; spouse of Lee Brennan | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]] | 1978-12-18 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2096443|Q2096443]] | 4 |- | [[Gillian Norris]] | [[Íomhá:Gillian Norris.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | 1978-12-29 | | [[Coill Mhic Thomáisín]] | | [[:d:Q3106618|Q3106618]] | 6 |- | [[Ruth Kilkenny]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1979 | | | | [[:d:Q65554558|Q65554558]] | 0 |- | [[Aideen Barry]] | [[Íomhá:Aideen Barry & H.Romero 2017.jpg|center|40px]] | ealaíontóir Éireannach | [[ealaíontóir]] | 1979 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q4696757|Q4696757]] | 2 |- | [[Louise Harte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1979-01-10 | | | | [[:d:Q135388216|Q135388216]] | 0 |- | [[Kelly Liggan]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | 1979-02-05 | | [[an Spáinn]] | | [[:d:Q3194905|Q3194905]] | 10 |- | [[Máiréad Nesbitt]] | [[Íomhá:Mairead Nesbitt at MacQuarie Centre 02.jpg|center|40px]] | veidhleadóir Éireannach | [[veidhleadóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[cumadóir]]<br/>[[classical violinist]] | 1979-04-18 | | [[Luachma]] | | [[:d:Q3300102|Q3300102]] | 14 |- | [[Niamh Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1979) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1979-05-29 | | | | [[:d:Q135388215|Q135388215]] | 0 |- | [[Emma Byrne]] | [[Íomhá:Emma Byrne 2014 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]]<br/>[[bainisteoir sacair]] | 1979-06-14 | | [[Léim an Bhradáin]] | | [[:d:Q533443|Q533443]] | 13 |- | [[Bernadette Flynn]] | [[Íomhá:Bernadette Flynn.jpg|center|40px]] | damhsóir Éireannach | [[damhsóir]] | 1979-08-01 | | [[An tAonach]] | | [[:d:Q445819|Q445819]] | 8 |- | [[Ciara McCormack]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1979-09-29 | | [[North Vancouver]] | | [[:d:Q5119123|Q5119123]] | 4 |- | [[Caroline Ryan]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 58.JPG|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[iomróir]]<br/>[[rothaí spóirt]] | 1979-10-10 | | [[Baile Mhic Andáin]] | | [[:d:Q511066|Q511066]] | 10 |- | [[Maite Kelly]] | [[Íomhá:0940 Maite Kelly.JPG|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[ceoltóir]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[scríbhneoir]] | 1979-12-04 | | [[Beirlín Thiar]]<br/>[[Beirlín]] | | [[:d:Q1885940|Q1885940]] | 6 |- | [[Denise Thomas]] | | peileadóir | [[imreoir sacair]] | 1979-12-22 | | | | [[:d:Q5257778|Q5257778]] | 2 |- | [[Clare Flood]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1980s | | | | [[:d:Q518775|Q518775]] | 1 |- | [[Caitriona Farrell]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1980 | | | | [[:d:Q27763839|Q27763839]] | 0 |- | [[Ronnie Gibbons]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1980-01-16 | | [[Wandsworth]] | | [[:d:Q7365872|Q7365872]] | 4 |- | [[Susan Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | 1980-01-17 | | | | [[:d:Q119548345|Q119548345]] | 1 |- | [[Ann Marie McGlynn]] | | Cianreathaí (*1980) ♀ | [[cianreathaí]] | 1980-02-22 | | | | [[:d:Q102401300|Q102401300]] | 1 |- | [[Lizzie Lee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1980) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1980-05-22 | | | | [[:d:Q26267482|Q26267482]] | 3 |- | [[Siobhan Kilkenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1980) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1980-06-17 | | | | [[:d:Q119539359|Q119539359]] | 0 |- | [[Jean Carroll]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1980-06-19 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q28233007|Q28233007]] | 4 |- | [[Ciara Sheehy]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | 1980-08-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q22002462|Q22002462]] | 1 |- | [[Roisin McGettigan]] | | lúthchleasaí | [[reathaí]] | 1980-08-23 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q4966678|Q4966678]] | 5 |- | [[Amy-Joyce Hastings]] | [[Íomhá:Amy-Joyce Hastings (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1980-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4749054|Q4749054]] | 4 |- | [[Lindsay Peat]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[imreoir sacair]]<br/>[[cispheileadóir]] | 1980-11-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q42666501|Q42666501]] | 1 |- | [[Bing Huang]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | 1981 | | [[Shenyang]] | | [[:d:Q1408084|Q1408084]] | 2 |- | [[Ailis McSweeney]] | | rábálaí | [[rábálaí]] | 1981<br/>1983-10-04 | | | | [[:d:Q4697077|Q4697077]] | 1 |- | [[Jennifer O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1981-02-09 | | | | [[:d:Q11724189|Q11724189]] | 1 |- | [[Yvonne Tracy]] | [[Íomhá:Yvonne Tracy at the Emirates Stadium, London - 20090524.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1981-02-27 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3574236|Q3574236]] | 8 |- | [[Michelle Carey]] | [[Íomhá:Michelle Carey (athlete) (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1981-03-20<br/>1981-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6836951|Q6836951]] | 6 |- | [[Jenny McDonough]] | [[Íomhá:Jenny McDonough.JPG|center|40px]] | imreoir haca Éireannach | [[imreoir haca]] | 1981-04-23 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q6179391|Q6179391]] | 1 |- | [[Rebecca Codd]] | [[Íomhá:Rebecca Codd.JPG|center|40px]] | galfaire Éireannach | [[galfaire]] | 1981-04-25 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q1871491|Q1871491]] | 3 |- | [[Emily Maher]] | | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | 1981-05-02 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q22002445|Q22002445]] | 2 |- | [[Derval O'Rourke]] | [[Íomhá:Derval O'Rourke Barcelona2010.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[cliathreathaí]] | 1981-05-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q269905|Q269905]] | 20 |- | [[Eileen O'Keeffe]] | | caiteoir oird Éireannach | [[caiteoir oird]] | 1981-05-31 | | | | [[:d:Q2741358|Q2741358]] | 5 |- | [[Judy Reynolds]] | [[Íomhá:Judy Reynolds, 2014 (cropped).JPG|center|40px]] | marcach eachraíochta | [[dressage rider]] | 1981-06-11 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q19518281|Q19518281]] | 4 |- | [[Melanie Späth]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 60.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | 1981-06-16 | | [[Flensburg]] | | [[:d:Q21197651|Q21197651]] | 5 |- | [[Kerry O'Flaherty]] | [[Íomhá:10068 Kerry O'Flaherty.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1981-07-15 | | [[Baile Nua na hArda]] | | [[:d:Q20967858|Q20967858]] | 7 |- | [[Aisling Blake]] | [[Íomhá:Aisling Blake.jpg|center|40px]] | imreoir scuaise Éireannach | [[imreoir scuaise]] | 1981-07-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4699198|Q4699198]] | 5 |- | [[Roberta Howett]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]] | 1981-09-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1249563|Q1249563]] | 3 |- | [[Martina McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1981) ♀ | [[rábálaí]] | 1981-10-27 | | | | [[:d:Q39270831|Q39270831]] | 1 |- | [[Lisa Lynas]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1981-11-03 | | | | [[:d:Q27267562|Q27267562]] | 1 |- | [[Suzanne Kenealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1981) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1981-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q43289629|Q43289629]] | 3 |- | [[Sarah Flannery]] | | matamaiticeoir Éireannach | [[matamaiticeoir]] | 1982 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q3672830|Q3672830]] | 8 |- | [[Wallis Bird]] | [[Íomhá:Wallisbird2007.jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]] | 1982-01-29 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q444966|Q444966]] | 10 |- | [[Rachel Neylan]] | [[Íomhá:Women's road race - Rio 2016 (28783792620).jpg|center|40px]] | rothaí Astrálach | [[rothaí spóirt]] | 1982-03-09 | | [[Sydney]] | | [[:d:Q2125227|Q2125227]] | 14 |- | [[Michelle Fahy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1982-03-26 | | | | [[:d:Q119544512|Q119544512]] | 0 |- | [[Marian Heffernan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[rábálaí]] | 1982-04-16 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q6761898|Q6761898]] | 5 |- | [[Lynn Hilary]] | | amhránaí agus ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[giotáraí]]<br/>[[cumadóir]] | 1982-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2420865|Q2420865]] | 11 |- | [[Eimear Mullan]] | [[Íomhá:Eimear Mullan Ironman 70.3 Austria 2012.jpg|center|40px]] | trí-atlanaí Éireannach | [[trí-atlanaí]] | 1982-05-21 | | [[Port Stíobhaird]] | | [[:d:Q1279348|Q1279348]] | 5 |- | [[Deirdre Ryan]] | [[Íomhá:RyanDeirdre 2012.jpg|center|40px]] | léimneoir ard Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1982-06-01 | | [[Dún Droma]] | | [[:d:Q518463|Q518463]] | 7 |- | [[Rebecca Bisland]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1982-06-20 | | [[Epsom]] | | [[:d:Q7301667|Q7301667]] | 3 |- | [[Kate Maher]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1982-06-21 | | | | [[:d:Q119553910|Q119553910]] | 0 |- | [[Niamh Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1982) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1982-07-08 | | | | [[:d:Q119547098|Q119547098]] | 0 |- | [[Michelle Walsh]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1982-08-02 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q6837287|Q6837287]] | 3 |- | [[Mary Cullen]] | | reathaí meánraoin agus fadraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1982-08-17 | | | | [[:d:Q4943747|Q4943747]] | 6 |- | [[Deirdre Byrne]] | | cianreathaí Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[cianreathaí]] | 1982-09-21 | | | | [[:d:Q25936076|Q25936076]] | 2 |- | [[Katie McGrath]] | [[Íomhá:Heroes Assemble IMG 9226 (42762338021).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir teilifíse]] | 1983-01-03 | | [[Áth na Fuinseoige]] | | [[:d:Q253440|Q253440]] | 43 |- | [[Hannah Craig]] | [[Íomhá:Slalom canoeing 2012 Olympics W K1 IRL Hannah Craig.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*1983) ♀ | [[canúálaí]] | 1983-02-10 | | | | [[:d:Q5648813|Q5648813]] | 2 |- | [[Kim Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1983-02-24 | | | | [[:d:Q119537533|Q119537533]] | 0 |- | [[Ava Hutchinson]] | [[Íomhá:Ava Hutchinson - 2012 Olympics marathon.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | 1983-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4827385|Q4827385]] | 4 |- | [[Joanne King]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1983-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3179676|Q3179676]] | 6 |- | [[Mary Fox]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1983) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1983-05-08 | | [[Fairview Park]] | | [[:d:Q119562828|Q119562828]] | 0 |- | [[Cecelia Joyce]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1983-07-25 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q12978229|Q12978229]] | 7 |- | [[Aoife Hoey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus bobshleamhnóir (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[bobshleamhnóir]] | 1983-09-06 | | [[Cúil an tSúdaire]] | | [[:d:Q7905573|Q7905573]] | 5 |- | [[Carly Smithson]] | [[Íomhá:Carly Smithson in parade.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[aisteoir]] | 1983-09-12 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q292301|Q292301]] | 15 |- | [[Zoë Brown]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1983) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1983-09-15 | | | | [[:d:Q9392042|Q9392042]] | 1 |- | [[Stef Curtis]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1983-12-05 | | [[Briostó]] | | [[:d:Q7605993|Q7605993]] | 4 |- | [[Rosie Foley]] | [[Íomhá:Rosie foley limbo pic.jpg|center|40px]] | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | 1984 | | | | [[:d:Q3442640|Q3442640]] | 1 |- | [[Sandra Lynch]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1984 | | | | [[:d:Q65554564|Q65554564]] | 0 |- | [[Nora-Jane Noone]] | [[Íomhá:Nora-Jane Noone at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir scannáin]] | 1984-03-08 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q292107|Q292107]] | 13 |- | [[Charlene McKenna]] | [[Íomhá:Charlene McKenna (2008).jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1984-03-26 | | [[Glasloch]] | | [[:d:Q2957880|Q2957880]] | 12 |- | [[Joanne Cuddihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1984-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q458353|Q458353]] | 7 |- | [[Leanne Moore]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 1984-07-24 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q945587|Q945587]] | 4 |- | [[Siobhan Byrne]] | | pionsóir Oilimpeach | [[pionsóir]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | 1984-08-13 | | [[Ostfildern]] | | [[:d:Q7525288|Q7525288]] | 2 |- | [[Gillian Búrc]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | 1984-08-28 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q17859745|Q17859745]] | 1 |- | [[Lydia Gurley]] | [[Íomhá:2016 2017 UCI Track World Cup Apeldoorn 226.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] raonrothaí (*1984) ♀ | [[raonrothaí]] | 1984-09-09 | | [[Baile Átha an Rí]] | | [[:d:Q27517415|Q27517415]] | 9 |- | [[Fionnuala McCormack]] | [[Íomhá:Fionnuala Britton Velenje 2011.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus cianreathaí (*1984) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[cianreathaí]] | 1984-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3072729|Q3072729]] | 11 |- | [[Shannon McDonnell]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1984-09-28 | | [[Orland Park]] | | [[:d:Q7488908|Q7488908]] | 3 |- | [[Niamh Briggs]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]] | 1984-09-30 | | [[Dún na Mainistreach]] | | [[:d:Q3339465|Q3339465]] | 2 |- | [[Ruth Kearney]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir stáitse]] | 1984-11-11 | | [[Lambeth]] | | [[:d:Q1535775|Q1535775]] | 10 |- | [[Monika Gedvilaite]] | | Imreoir fichille (*1984) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1984-11-16 | | | | [[:d:Q28479153|Q28479153]] | 0 |- | [[Caroline O'Sullivan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1985 | | | | [[:d:Q65554212|Q65554212]] | 0 |- | [[Gemma-Leah Devereux]] | | ban-aisteoir | [[aisteoir]] | 1985<br/>1990-08-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2688973|Q2688973]] | 5 |- | [[Rachel Wyse]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] láithreoir teilifíse agus marcach (*1985) ♀; spouse of Tim Gredley | [[láithreoir teilifíse]]<br/>[[marcach]] | 1985-01-22 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1568896|Q1568896]] | 3 |- | [[Claire Bergin]] | | bobshleamhnóir Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1985-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q5125145|Q5125145]] | 5 |- | [[Natalie Britton]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[stiúrthóir scannán]] | 1985-02-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2165668|Q2165668]] | 0 |- | [[Georgia Salpa]] | [[Íomhá:Georgia salpa.jpg|center|40px]] | mainicín Gréagach-Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]] | 1985-05-14 | | [[an Aithin]] | | [[:d:Q2586982|Q2586982]] | 16 |- | [[Kirsten McGarry]] | | sciálaí Alpach Éireannach | [[sciálaí Alpach]]<br/>[[sciálaí saorstíle]] | 1985-07-25 | | [[Deilginis]] | | [[:d:Q2780652|Q2780652]] | 6 |- | [[Marie Curtin]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1985-08-07 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q6762814|Q6762814]] | 3 |- | [[Emer Foley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1985) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1985-12-14 | | | | [[:d:Q119567267|Q119567267]] | 0 |- | [[Mischa Barton]] | [[Íomhá:Mischa Barton 2017.png|center|40px]] | aisteoir Briotanach-Meireacánach | [[aisteoir scannáin]]<br/>[[aisteoir linbh]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir teilifíse]]<br/>[[aisteoir]] | 1986-01-24 | | [[Hammersmith]] | | [[:d:Q207458|Q207458]] | 51 |- | [[Sinead Kavanagh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] ealaíontóir comhraic measctha (*1986) ♀ | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | 1986-02-01 | | | | [[:d:Q86340580|Q86340580]] | 3 |- | [[Jennie King]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1986-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26804583|Q26804583]] | 3 |- | [[Dominique McElligott]] | [[Íomhá:Dominique McElligott - Cannes.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1986-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q456651|Q456651]] | 27 |- | [[Linda Byrne]] | [[Íomhá:Linda Byrne.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí | [[cianreathaí]] | 1986-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11756918|Q11756918]] | 7 |- | [[Sarah McCormack]] | [[Íomhá:20120310-UK-Inter-County-Cross-Country-03555 (6826896314).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1986) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1986-08-19 | | [[Michigan]] | | [[:d:Q70926851|Q70926851]] | 2 |- | [[Fiona O'Sullivan]] | [[Íomhá:Fiona O'Sullivan in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair gairmiúil | [[imreoir sacair]] | 1986-09-17 | | [[San Geronimo]] | | [[:d:Q4970710|Q4970710]] | 11 |- | [[Sophie Perry]] | [[Íomhá:Sophie Perry.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1986) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1986-11-11 | | [[Brighton]] | | [[:d:Q7563050|Q7563050]] | 6 |- | [[Rebecca Rolfe]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1986-11-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225377|Q16225377]] | 3 |- | [[Catriona Cuddihy]] | | lúthchleasaí | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1986-12-05 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q5053959|Q5053959]] | 2 |- | [[Jill Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1986) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1986-12-28 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q27567873|Q27567873]] | 3 |- | [[Claire Brady]] | | cianreathaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1987-01-20<br/>1987-01-29 | | [[Cill Dara]] | | [[:d:Q1094778|Q1094778]] | 3 |- | [[Louise Galvin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí, cispheileadóir agus fisiteiripeoir (*1987) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | 1987-04-03 | | [[Fionnúig]] | | [[:d:Q78056158|Q78056158]] | 0 |- | [[Nicola Twohig]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1987-04-28 | | [[Manchain]] | | [[:d:Q10484148|Q10484148]] | 1 |- | [[Laura Izibor]] | [[Íomhá:Laura Izibor, 2008 (cropped).jpg|center|40px]] | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[pianódóir]]<br/>[[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[Léiritheoir ceoil|léiritheoir ceirníní]]<br/>[[ealaíontóir taifeadta]] | 1987-05-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q437622|Q437622]] | 7 |- | [[Jayne Wisener]] | [[Íomhá:Jayne Wisener.jpg|center|40px]] | ban-aisteoir | [[aisteoir]]<br/>[[amhránaí]]<br/>[[aisteoir stáitse]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1987-05-19 | | [[Baile Monaidh]] | | [[:d:Q387132|Q387132]] | 15 |- | [[Emma Beckett]] | [[Íomhá:Lewes FC Women 1 Watford Women 2 07 11 2021-526 (51661727617).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1987-05-29 | | [[Northampton]] | | [[:d:Q61827370|Q61827370]] | 4 |- | [[Jenna O'Hea]] | [[Íomhá:Jenna O'Hea at day three of the Opals camp.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach | [[cispheileadóir]] | 1987-06-06 | | [[Melbourne]] | | [[:d:Q622730|Q622730]] | 17 |- | [[Tori Pena]] | [[Íomhá:Tori Pena.jpg|center|40px]] | léimneoir cuaille Meiriceánach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1987-07-30 | | [[Los Alamitos]] | | [[:d:Q7825761|Q7825761]] | 7 |- | [[Nicola Sinnott]] | [[Íomhá:Nicola Sinnott.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1987) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1987-08-08 | | | | [[:d:Q22280384|Q22280384]] | 2 |- | [[Danielle Fox-Clarke]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1987-08-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3014994|Q3014994]] | 2 |- | [[Elaine O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1987-10-04 | | | | [[:d:Q135379955|Q135379955]] | 0 |- | [[Roseanne Galligan]] | [[Íomhá:Roseanne Galligan 2013.jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1987-12-09 | | [[Droichead Nua]] | | [[:d:Q16209460|Q16209460]] | 2 |- | [[Emma M. Mullane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1987) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1987-12-09 | | | | [[:d:Q135379956|Q135379956]] | 0 |- | [[Aisling Daly]] | | ealaíontóir comhraic Éireannach | [[ealaíontóir comhraic measctha]] | 1987-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q4699200|Q4699200]] | 6 |- | [[Sinéad Mulvey]] | [[Íomhá:Sinéad Mulvay.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[aeróstach]] | 1988-01-22 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q255095|Q255095]] | 20 |- | [[Erin Keery]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1988-02-16 | | | | [[:d:Q1354600|Q1354600]] | 2 |- | [[Amy Kenealy]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1988-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224552|Q16224552]] | 4 |- | [[Kelly Proper]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1988-05-01 | | | | [[:d:Q11738678|Q11738678]] | 3 |- | [[Melanie Nocher]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | 1988-06-18 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q6811327|Q6811327]] | 5 |- | [[Rachel Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1988-06-23 | | | | [[:d:Q119554958|Q119554958]] | 0 |- | [[Méabh de Búrca]] | [[Íomhá:Meabh De Burca.jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | 1988-08-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q509493|Q509493]] | 5 |- | [[Claire Tarplee]] | | reathaí meánraoin Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1988-09-22 | | | | [[:d:Q15925883|Q15925883]] | 1 |- | [[Amy Foster]] | | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1988-10-02 | | | | [[:d:Q19560506|Q19560506]] | 2 |- | [[Leah Westbrooks]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1988-10-19 | | | | [[:d:Q119557456|Q119557456]] | 0 |- | [[Mairead Mcnally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1988) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1988-11-19 | | | | [[:d:Q119554997|Q119554997]] | 0 |- | [[Chloe Magee]] | [[Íomhá:Chloe & Sam Magee Irish Open Mixed Double Champions 2018.jpg|center|40px]] | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | 1988-11-29 | | [[Ráth Bhoth]] | | [[:d:Q468589|Q468589]] | 12 |- | [[Julia Moriarty]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | 1988-12-03 | | [[Adelaide]] | | [[:d:Q6306589|Q6306589]] | 4 |- | [[Hannah Lowry-O'Reilly]] | | Imreoir fichille (*1988) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1988-12-19 | | | | [[:d:Q28479756|Q28479756]] | 0 |- | [[Lynn Styles]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]] | 1988-12-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2708041|Q2708041]] | 7 |- | [[Emma Britt Waldron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Mainicín faisin|mainicín]] (*1989) ♀ | [[Mainicín faisin|mainicín]] | 1989 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q3724627|Q3724627]] | 1 |- | [[Laura Reynolds]] | | lúthchleasaí | [[siúlóir rása]] | 1989-01-21<br/>1989-01-20 | | | | [[:d:Q6499354|Q6499354]] | 3 |- | [[Lisa Kearney]] | [[Íomhá:Lisa Kearney on WIMPS TV.jpg|center|40px]] | cleachtóir júdó Éireannach | [[cleachtóir júdó]] | 1989-05-27 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q2260724|Q2260724]] | 5 |- | [[Jenny Murphy]] | | imreoir rugbaí Éireannach | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[rugby sevens player]] | 1989-05-30 | | | | [[:d:Q18126994|Q18126994]] | 2 |- | [[Chloë Agnew]] | [[Íomhá:Chloë Agnew at Macquarie Shopping Centre, Sydney.jpg|center|40px]] | ceoltóir agus amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | 1989-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2228268|Q2228268]] | 17 |- | [[Sara Louise Treacy]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1989-06-22 | | | | [[:d:Q20967862|Q20967862]] | 5 |- | [[Lauren Delany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1989) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | 1989-07-17 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q78081373|Q78081373]] | 2 |- | [[Jessie Barr]] | | lúthchleasaí | [[rábálaí]] | 1989-07-24 | | [[Port Láirge]] | | [[:d:Q6187612|Q6187612]] | 5 |- | [[Ciara Horne]] | [[Íomhá:2015 UEC Track Elite European Championships 333.JPG|center|40px]] | rothaí | [[rothaí spóirt]] | 1989-09-07 | | [[Harrow, Londain|Harrow]] | | [[:d:Q5119121|Q5119121]] | 15 |- | [[Orla Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1989-09-21 | | [[Droichead na Scuab]] | | [[:d:Q7102982|Q7102982]] | 2 |- | [[Kate McKenna]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1989-09-27 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16224853|Q16224853]] | 3 |- | [[Jessica Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1989) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1989-10-26 | | | | [[:d:Q119567488|Q119567488]] | 0 |- | [[Kelly Murphy]] | [[Íomhá:2024 UEC Track Elite European Championships 130.jpg|center|40px]] | rothaí Éireannach | [[rothaí spóirt]]<br/>[[eolaí néarchórais]] | 1989-11-03 | | [[Birmingham]] | | [[:d:Q33083846|Q33083846]] | 7 |- | [[Michelle Finn]] | [[Íomhá:2019-09-01 ISTAF 2019 2000 m steeplechase (Martin Rulsch) 43 (cropped).jpg|center|40px]] | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1989-11-16<br/>1989-12-16 | | | | [[:d:Q20967861|Q20967861]] | 6 |- | [[Megan Tice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1989) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1989-12-06 | | | | [[:d:Q120221286|Q120221286]] | 0 |- | [[Danielle O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-02-26 | | | | [[:d:Q135367014|Q135367014]] | 0 |- | [[Sorcha Nic Dhomhnaill]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1990-02-27 | | | | [[:d:Q137648437|Q137648437]] | 0 |- | [[Orla O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-02-28 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q74239854|Q74239854]] | 1 |- | [[Sinead O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-02-28 | | | | [[:d:Q119553438|Q119553438]] | 0 |- | [[Rhiannon Bernadette McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-03-16 | | | | [[:d:Q135378320|Q135378320]] | 0 |- | [[Alexandra Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-03-23 | | | | [[:d:Q119568422|Q119568422]] | 0 |- | [[Robyn Stewart]] | [[Íomhá:2017 UEC Track Elite European Championships 412.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1990) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 1990-04-10 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q27517186|Q27517186]] | 4 |- | [[Claire Lambe]] | | iomróir Éireannach | [[iomróir]] | 1990-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q11690739|Q11690739]] | 5 |- | [[Laura Shaughnessy]] | | Cianreathaí (*1990) ♀ | [[cianreathaí]] | 1990-06-19 | | | | [[:d:Q98550189|Q98550189]] | 1 |- | [[Ruesha Littlejohn]] | [[Íomhá:Ruesha Littlejohn in San Jose.jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1990-07-03 | | [[Glaschú]] | | [[:d:Q7377860|Q7377860]] | 11 |- | [[Ciara Everard]] | [[Íomhá:09277 Ciara Everard.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] reathaí meánfhaid (*1990) ♀ | [[reathaí meánfhaid]] | 1990-07-10 | | | | [[:d:Q9192214|Q9192214]] | 6 |- | [[Niamh Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1990) ♀ | [[rábálaí]] | 1990-07-26 | | | | [[:d:Q39814817|Q39814817]] | 1 |- | [[Aisling Cooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1990) ♀ | [[snámhóir]] | 1990-07-27 | | [[Dumhach Thrá]] | | [[:d:Q4699199|Q4699199]] | 3 |- | [[Melissa Scott-Hayward]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1990) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1990-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16225439|Q16225439]] | 2 |- | [[Ciara Louise Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-08-28 | | | | [[:d:Q135378323|Q135378323]] | 0 |- | [[Rozanna Purcell]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | 1990-09-03 | | [[Cluain Meala]] | | [[:d:Q1046271|Q1046271]] | 6 |- | [[Claire Rockall]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-09-07 | | | | [[:d:Q119568822|Q119568822]] | 0 |- | [[Adrienne Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir i gcomórtas áilleachta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir i gcomórtas áilleachta]] | 1990-10-11 | | [[Cluain Dolcáin]] | | [[:d:Q4685714|Q4685714]] | 4 |- | [[Méabh Malone]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-11-01 | | | | [[:d:Q135378322|Q135378322]] | 0 |- | [[Fionnuala Ross]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1990) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1990-11-05 | | | | [[:d:Q69863936|Q69863936]] | 0 |- | [[Emma Marron]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-11-21 | | | | [[:d:Q135378321|Q135378321]] | 0 |- | [[Shelly Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1990) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1990-11-27 | | | | [[:d:Q135378324|Q135378324]] | 0 |- | [[Aoife McDermott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus cispheileadóir (*1991) ♀ | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[cispheileadóir]] | 1991-01-04 | | [[Sligeach]] | | [[:d:Q78047998|Q78047998]] | 1 |- | [[Tracey M. Power]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-01-04 | | | | [[:d:Q135379982|Q135379982]] | 0 |- | [[Alice Kunek]] | [[Íomhá:Alice Kunek - Perth Lynx.jpg|center|40px]] | cispheileadóir Astrálach (1991-) | [[cispheileadóir]] | 1991-01-06 | | [[Box Hill]] | | [[:d:Q24452204|Q24452204]] | 10 |- | [[Emma Flanagan]] | | cruicéadaí | [[cruicéadaí]] | 1991-01-07 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q16211337|Q16211337]] | 4 |- | [[Cherelle Khassal]] | [[Íomhá:Cherelle Khassal (23697437213).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | 1991-01-09 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q22087349|Q22087349]] | 4 |- | [[Emma J. Sherwood]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-02-17 | | | | [[:d:Q135379981|Q135379981]] | 0 |- | [[Lynsey McCullough]] | | imreoir leadóige Éireannach | [[imreoir leadóige]] | 1991-03-01 | | [[Aontroim (baile)]] | | [[:d:Q6709499|Q6709499]] | 1 |- | [[Sinéad Denny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1991) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1991-03-05 | | | | [[:d:Q69863080|Q69863080]] | 0 |- | [[Stephanie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-04-25 | | | | [[:d:Q135379983|Q135379983]] | 0 |- | [[Fiona O'Dwyer]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-06-27 | | | | [[:d:Q135370906|Q135370906]] | 0 |- | [[Clara Peters]] | [[Íomhá:European 2011 Clara PETERS.jpg|center|40px]] | scátálaí fíorach Éireannach | [[scátálaí fíorach]] | 1991-07-19 | | [[Essen]] | | [[:d:Q4360258|Q4360258]] | 5 |- | [[Hannah Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-07-29 | | | | [[:d:Q119564024|Q119564024]] | 0 |- | [[Aine O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1991) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1991-11-28 | | | | [[:d:Q135367015|Q135367015]] | 0 |- | [[Laura Boylan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1991) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1991-12-16 | | [[Contae Lú]] | | [[:d:Q29981448|Q29981448]] | 3 |- | [[Aoife Hannon]] | | mainicín Éireannach | [[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[fisiteiripeoir]] | 1992 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q3620544|Q3620544]] | 2 |- | [[Poornima Menon Jayadev]] | | Imreoir fichille (*1992) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1992 | | | | [[:d:Q28479758|Q28479758]] | 0 |- | [[Aisling Dunphy]] | | imreoir camógaíochta | | 1992 | | [[Cill Chainnigh]] | | [[:d:Q4699203|Q4699203]] | 0 |- | [[Sinead Chambers]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1992-02-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q15712412|Q15712412]] | 4 |- | [[Catherine McManus]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1992-05-09 | | | | [[:d:Q69819917|Q69819917]] | 0 |- | [[Sophie Vavasseur]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]]<br/>[[aisteoir scannáin]] | 1992-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2628135|Q2628135]] | 14 |- | [[Casey Grace]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-05-14 | | | | [[:d:Q119554596|Q119554596]] | 0 |- | [[Kate Mary McDaid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-05-18 | | | | [[:d:Q135378021|Q135378021]] | 0 |- | [[Claire Mooney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1992-06-21 | | | | [[:d:Q69812429|Q69812429]] | 0 |- | [[Nichola Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378017|Q135378017]] | 0 |- | [[Rebecca Teresa Nagle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-07-04 | | | | [[:d:Q135378020|Q135378020]] | 0 |- | [[Christine McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cliathreathaí agus rábálaí (*1992) ♀ | [[cliathreathaí]]<br/>[[rábálaí]] | 1992-07-06 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q25939025|Q25939025]] | 2 |- | [[Louise Mary O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-07-24 | | | | [[:d:Q135378019|Q135378019]] | 0 |- | [[Naomi Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair, imreoir haca, imreoir peile Gaelaí agus camogie player (*1992) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir haca]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[camogie player]] | 1992-09-13 | | [[Contae an Chláir]] | | [[:d:Q57313561|Q57313561]] | 3 |- | [[Tessa Josephine Solan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-09-19 | | | | [[:d:Q135378015|Q135378015]] | 0 |- | [[Joan Healy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1992) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1992-09-30 | | | | [[:d:Q69814488|Q69814488]] | 1 |- | [[Lorraine Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1992) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1992-11-24 | | | | [[:d:Q135378016|Q135378016]] | 0 |- | [[Éabhnait Deborah Scanlon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-01-08 | | | | [[:d:Q135376728|Q135376728]] | 0 |- | [[Mary Mulhare]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1993-02-14 | | | | [[:d:Q115739743|Q115739743]] | 1 |- | [[Clodagh Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-03-06 | | | | [[:d:Q119542677|Q119542677]] | 0 |- | [[Marrianna Patricia C. Troy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-03-09 | | | | [[:d:Q135378014|Q135378014]] | 0 |- | [[Siobhán Killeen]] | | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir peile Gaelaí]]<br/>[[imreoir futsal]] | 1993-03-15 | | | | [[:d:Q22278600|Q22278600]] | 1 |- | [[Laoise Maria Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-03-19 | | | | [[:d:Q135376735|Q135376735]] | 0 |- | [[Erika Emma O'Keeffe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-04-06 | | | | [[:d:Q135378018|Q135378018]] | 0 |- | [[Lauren Marie Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-05-06 | | | | [[:d:Q135376734|Q135376734]] | 0 |- | [[Rheanne Marie O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-05-24 | | | | [[:d:Q135376730|Q135376730]] | 0 |- | [[Cliodhna Moloney-MacDonald]] | [[Íomhá:2025 Rugby World Cup (Women) - Ireland vs Spain 20250831 120716 Cliodhna Moloney.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí agus baincéir (*1993) ♀; spouse of Claudia Frances Moloney-MacDonald | [[imreoir rugbaí]]<br/>[[baincéir]] | 1993-05-31 | | [[Cill Chonla]] | | [[:d:Q42666676|Q42666676]] | 3 |- | [[Michaela Walsh]] | | dornálaí as Béal Feirste | [[dornálaí]] | 1993-06-05 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q18218166|Q18218166]] | 6 |- | [[Ciara Grant]] | [[Íomhá:Ciara Grant WUG.jpg|center|40px]] | peileadóir | [[imreoir sacair]]<br/>[[imreoir futsal]] | 1993-06-11 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q15960851|Q15960851]] | 7 |- | [[Ciara Patricia Newell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-06-17 | | | | [[:d:Q135376733|Q135376733]] | 0 |- | [[Lois Roche]] | [[Íomhá:Lois Roche Lewes FC Women 2 Charlton Ath Women 0 17 10 2021-82 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 1993-06-18 | | [[Londain]] | | [[:d:Q24150945|Q24150945]] | 5 |- | [[Karen Meany]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-08-23 | | | | [[:d:Q135376737|Q135376737]] | 0 |- | [[Emma Mitchell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1993) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1993-09-02 | | | | [[:d:Q69812822|Q69812822]] | 0 |- | [[Amy Bowtell]] | | imreoir leadóige | [[imreoir leadóige]] | 1993-09-16 | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q4749116|Q4749116]] | 7 |- | [[Katie Kirk]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] rábálaí (*1993) ♀ | [[rábálaí]] | 1993-11-05 | | | | [[:d:Q11737414|Q11737414]] | 1 |- | [[Laura Catriona Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-11-24 | | | | [[:d:Q135376736|Q135376736]] | 0 |- | [[Clare Cryan]] | [[Íomhá:Clare Cryan Kyiv 2019.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*1993) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | 1993-12-03 | | | | [[:d:Q65553526|Q65553526]] | 3 |- | [[Méabh Barry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1993) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1993-12-16 | | | | [[:d:Q135376739|Q135376739]] | 0 |- | [[Chelsea Jones]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1994 | | | | [[:d:Q2377423|Q2377423]] | 0 |- | [[Ailish O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-01-01 | | | | [[:d:Q135376732|Q135376732]] | 0 |- | [[Niamh McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí (*1994) ♀ | [[lúthchleasaí]] | 1994-01-04 | | [[Contae Chorcaí]] | | [[:d:Q26905471|Q26905471]] | 2 |- | [[Kate Veale]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1994-01-05 | | [[Tulach Mhór]] | | [[:d:Q11737264|Q11737264]] | 2 |- | [[Amy Louise Russell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-02-02 | | | | [[:d:Q135375111|Q135375111]] | 0 |- | [[Philippa Rogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1994-02-04 | | | | [[:d:Q69861835|Q69861835]] | 0 |- | [[Caroline Black]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1994-03-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q15971927|Q15971927]] | 5 |- | [[Laura Hoffman]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-04-29 | | | | [[:d:Q135375118|Q135375118]] | 0 |- | [[Alice Sharpe]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 132.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1994) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 1994-05-03 | | | | [[:d:Q55361867|Q55361867]] | 9 |- | [[Alli Palisch]] | [[Íomhá:Alli Murphy Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-528 (50943521133) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1994) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1994-05-13 | | [[Plano, Texas|Plano]] | | [[:d:Q56285209|Q56285209]] | 4 |- | [[Karina Campbell]] | | Imreoir fichille (*1994) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1994-05-19 | | | | [[:d:Q28470777|Q28470777]] | 0 |- | [[Leanne McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-05-29 | | | | [[:d:Q135375116|Q135375116]] | 0 |- | [[Victoria Bell]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | 1994-06-22 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q48618566|Q48618566]] | 4 |- | [[Cliona Niamh Máirtín]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-06-26 | | | | [[:d:Q135376738|Q135376738]] | 0 |- | [[Rebecca Barker]] | | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-08-02 | | | | [[:d:Q135375124|Q135375124]] | 0 |- | [[Michelle Clarke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus cóitseálaí cispheile (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[cóitseálaí cispheile]] | 1994-09-03 | | | | [[:d:Q135375123|Q135375123]] | 0 |- | [[Sorcha Maire McNulty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-09-04 | | | | [[:d:Q135375115|Q135375115]] | 0 |- | [[Deirdre Ann Geaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-09-16 | | | | [[:d:Q135375120|Q135375120]] | 0 |- | [[Shona Heaslip]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1994) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q69820877|Q69820877]] | 0 |- | [[Ciara Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-09-18 | | | | [[:d:Q135375114|Q135375114]] | 0 |- | [[Eimear Twomey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1994) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1994-11-05 | | | | [[:d:Q135375110|Q135375110]] | 0 |- | [[Phil Healy]] | [[Íomhá:Womens 400m (46526965474) (cropped).jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[rábálaí]] | 1994-11-19 | | [[Béal Átha Fhínín]] | | [[:d:Q25999744|Q25999744]] | 7 |- | [[Phoebe Prince]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] scoláire (1994–2010) ♀ | [[scoláire]] | 1994-11-24 | 2010-01-14 | [[Bedford]] | [[South Hadley]] | [[:d:Q3304893|Q3304893]] | 6 |- | [[Leah Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir rugbaí (*1994) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | 1994-11-27 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q78051289|Q78051289]] | 1 |- | [[Sarah Jane Hearne]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1995 | | | | [[:d:Q104843000|Q104843000]] | 0 |- | [[Katie Ann Moloney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-01-14 | | | | [[:d:Q135375112|Q135375112]] | 0 |- | [[Ioana Gelip]] | | Imreoir fichille (*1995) ♀ | [[imreoir fichille]] | 1995-01-16 | | | | [[:d:Q109418259|Q109418259]] | 0 |- | [[Lorna McNamee]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-02-01 | | | | [[:d:Q135373963|Q135373963]] | 0 |- | [[Carolane Soucisse]] | [[Íomhá:2018 Autumn Classic International - Soucisse & Firus (cropped) - Soucisse.jpg|center|40px]] | damhsóir oighir Ceanadach | [[ice dancer]] | 1995-02-10 | | [[Châteauguay]] | | [[:d:Q24860514|Q24860514]] | 5 |- | [[Samantha Massey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-02-28 | | | | [[:d:Q135375117|Q135375117]] | 0 |- | [[Rachel Boyle]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q110991850|Q110991850]] | 0 |- | [[Lauren Kelly Falvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-03-27 | | | | [[:d:Q135375122|Q135375122]] | 0 |- | [[Ellen Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1995) ♀ | [[snámhóir]] | 1995-04-06 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q26899011|Q26899011]] | 3 |- | [[Sycerika McMahon]] | | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | 1995-04-11 | | [[Contae an Dúin]] | | [[:d:Q3979013|Q3979013]] | 7 |- | [[Cliodhna Manning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1995-04-26 | | | | [[:d:Q117007428|Q117007428]] | 1 |- | [[Aedin O Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-04-27 | | | | [[:d:Q135373961|Q135373961]] | 0 |- | [[Aileen Verona Crowley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-05-04 | | | | [[:d:Q135373968|Q135373968]] | 0 |- | [[Jennifer Sheehan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-06-10 | | | | [[:d:Q135373959|Q135373959]] | 0 |- | [[Jessica Blue O Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-06-11 | | | | [[:d:Q135373960|Q135373960]] | 0 |- | [[Erin Leigh Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-06-30 | | | | [[:d:Q135373966|Q135373966]] | 0 |- | [[Fiona Murtagh]] | [[Íomhá:Rowing at the 2020 Summer Olympics (Ireland).jpeg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomróir (*1995) ♀ | [[iomróir]] | 1995-07-11 | | [[Gaillimh]] | | [[:d:Q105925700|Q105925700]] | 11 |- | [[Síofra Cléirigh Büttner]] | [[Íomhá:Síofra Cléirigh Büttner 2017.jpg|center|40px]] | reathaí meánraoin Éireannach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1995-07-21 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q35349110|Q35349110]] | 5 |- | [[Orla Keoghegan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-07-21 | | | | [[:d:Q135373964|Q135373964]] | 0 |- | [[Amy Waters]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-08-13 | | | | [[:d:Q135367016|Q135367016]] | 0 |- | [[Greta Streimikyte]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí parailimpeach (*1995) ♀ | [[lúthchleasaí parailimpeach]] | 1995-08-24 | | [[Vilnias]] | | [[:d:Q89343978|Q89343978]] | 3 |- | [[Aoife Mannion]] | [[Íomhá:Aoife Mannion BCLFC 2015 (22147891741) (cropped).jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*1995) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1995-09-24 | | [[Solihull]] | | [[:d:Q25714012|Q25714012]] | 11 |- | [[Shannon Farrell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1995) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1995-10-09 | | | | [[:d:Q135373965|Q135373965]] | 0 |- | [[Gráinne Walsh]] | | dornálaí Éireannach | [[dornálaí]] | 1995-10-13 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q65091953|Q65091953]] | 4 |- | [[Emily Haggard-Kearney]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta, reathaí maratóin agus cianreathaí (*1995) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[reathaí maratóin]]<br/>[[cianreathaí]] | 1995-11-10 | | | | [[:d:Q126883212|Q126883212]] | 0 |- | [[Susie Berry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] marcach (*1996) ♀ | [[marcach]] | 1996-01-01 | | | | [[:d:Q130313509|Q130313509]] | 2 |- | [[Aoife Catherine Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-01-04 | | | | [[:d:Q135370474|Q135370474]] | 0 |- | [[Emma Bolger]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1996-01-05 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q520262|Q520262]] | 10 |- | [[Kate Emma O'Flaherty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-02-08 | | | | [[:d:Q135370473|Q135370473]] | 0 |- | [[Lesley Ann Wilkinson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-02-16 | | | | [[:d:Q135370476|Q135370476]] | 0 |- | [[Georgie Hartigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1996-03-01 | | | | [[:d:Q115674773|Q115674773]] | 1 |- | [[Florence Bell]] | | sciálaí Éireannach | [[sciálaí Alpach]] | 1996-03-05 | | [[Sutton Coldfield]] | | [[:d:Q15910753|Q15910753]] | 4 |- | [[Megan Connolly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-03-06 | | | | [[:d:Q135366913|Q135366913]] | 0 |- | [[Eve Ellen M. O'Mahoney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-03-29 | | | | [[:d:Q135370475|Q135370475]] | 0 |- | [[Meadhbh Helen Campbell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-04-26 | | | | [[:d:Q135370468|Q135370468]] | 0 |- | [[Mary C. Cain]] | | reathaí meánraoin Meiriceánach | [[reathaí meánfhaid]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1996-05-03 | | [[Bronxville]] | | [[:d:Q6779145|Q6779145]] | 10 |- | [[Fiona Mangan]] | [[Íomhá:Fiona Mangan - Présentation TCFIA 2025.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 1996-05-16 | | | | [[:d:Q106575388|Q106575388]] | 5 |- | [[Linda Djougang]] | [[Íomhá:Linda Djougang 15Apr2023.jpg|center|40px]] | [[Camarún|Camarúnach]] imreoir rugbaí (*1996) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | 1996-05-17 | | [[Camarún]] | | [[:d:Q108540653|Q108540653]] | 3 |- | [[Caoimhe Rita Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-06-23 | | | | [[:d:Q135366915|Q135366915]] | 0 |- | [[Nadine Cheryl Rice]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-07-29 | | | | [[:d:Q135366916|Q135366916]] | 0 |- | [[Megan Armitage]] | [[Íomhá:Grand Prix de Chambéry (Megan Armitage - Montagne).JPG|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1996) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 1996-08-12 | | | | [[:d:Q108532712|Q108532712]] | 6 |- | [[Laoise Murray]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 1996-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3826973|Q3826973]] | 3 |- | [[Ciara Mary McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135366914|Q135366914]] | 0 |- | [[Hannah Eileen McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-09-02 | | | | [[:d:Q135370471|Q135370471]] | 0 |- | [[Tham Nguyen]] | [[Íomhá:Tham Nguyen at the 2023 World Weightlifting Championships training hall.webp|center|40px]] | Weightlifter (*1996) ♀ | [[weightlifter]] | 1996-09-15 | | | | [[:d:Q26132016|Q26132016]] | 3 |- | [[Lisa Teresa Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-09-22 | | | | [[:d:Q135373962|Q135373962]] | 0 |- | [[Holli Anna Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-10-02 | | | | [[:d:Q135366917|Q135366917]] | 0 |- | [[Allison McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q119547267|Q119547267]] | 0 |- | [[Róisín Harrison]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1996-10-10 | | | | [[:d:Q121879839|Q121879839]] | 2 |- | [[Lauren Jane Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-11-12 | | | | [[:d:Q135370472|Q135370472]] | 0 |- | [[Edel Thornton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-11-22 | | | | [[:d:Q119560495|Q119560495]] | 0 |- | [[Aoibheann Ann Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-11-24 | | | | [[:d:Q135370470|Q135370470]] | 0 |- | [[Alannah Stephenson]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 1996-12-04 | | [[Lios na gCearrbhach]] | | [[:d:Q17457943|Q17457943]] | 3 |- | [[Kelly McGrory]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1996-12-24 | | | | [[:d:Q121879328|Q121879328]] | 3 |- | [[Ruth Mary Leavey]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1996) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1996-12-25 | | | | [[:d:Q135370469|Q135370469]] | 0 |- | [[Alanna Lally]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1996) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1996-12-30 | | | | [[:d:Q69860533|Q69860533]] | 1 |- | [[Eilish Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1997 | | | | [[:d:Q107472430|Q107472430]] | 5 |- | [[Liadan Tobin-Schnittger]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-01-10 | | | | [[:d:Q135371775|Q135371775]] | 0 |- | [[Sarah Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-01-24 | | | | [[:d:Q135371781|Q135371781]] | 0 |- | [[Kate Doherty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1997-01-27 | | | | [[:d:Q106712794|Q106712794]] | 1 |- | [[Sophie MacMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1997) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1997-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29947005|Q29947005]] | 8 |- | [[Bridget Herlihy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-01-31 | | | | [[:d:Q119539970|Q119539970]] | 0 |- | [[Aisling Catriona McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-02-01 | | | | [[:d:Q135371780|Q135371780]] | 0 |- | [[Shannen Sandra Holbrook]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-02-24 | | | | [[:d:Q135371783|Q135371783]] | 0 |- | [[Maura Fitzpatrick]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-02-27 | | | | [[:d:Q119541214|Q119541214]] | 0 |- | [[Kelly Sarah Diggin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-03-05 | | | | [[:d:Q135371785|Q135371785]] | 0 |- | [[Megan Connolly]] | [[Íomhá:Megan Connolly 2015 (cropped).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach | [[imreoir sacair]] | 1997-03-07 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q21708017|Q21708017]] | 12 |- | [[Amy Broadhurst]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | 1997-03-17 | | [[Dún Dealgan]] | | [[:d:Q60182060|Q60182060]] | 3 |- | [[Olivia Margaret Dupuy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-03-27 | | | | [[:d:Q135371784|Q135371784]] | 0 |- | [[Princess Elizabeth Adeogun]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-04-10 | | | | [[:d:Q135367093|Q135367093]] | 0 |- | [[Marissa Sheva]] | [[Íomhá:Marissa Sheva.jpg|center|40px]] | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[imreoir sacair]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1997-04-22 | | [[Sellersville]] | | [[:d:Q98093517|Q98093517]] | 7 |- | [[Roisin Flanagan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1997) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1997-05-02 | | | | [[:d:Q115739741|Q115739741]] | 2 |- | [[Sophie Becker]] | [[Íomhá:Womens 400m (47247595181).jpg|center|40px]] | Rábálaí (*1997) ♀ | [[rábálaí]] | 1997-05-16 | | [[Loch Garman]] | | [[:d:Q105782960|Q105782960]] | 7 |- | [[Aoife Mary Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-05-30 | | | | [[:d:Q135371777|Q135371777]] | 0 |- | [[Aebh Kelly]] | [[Íomhá:AK WikiP.jpg|center|40px]] | soprán Éireannach | [[amhránaí]] | 1997-06 | | [[Na Sceirí]] | | [[:d:Q4687014|Q4687014]] | 2 |- | [[Courtney Anne Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-06-16 | | | | [[:d:Q135371776|Q135371776]] | 0 |- | [[Anna Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-06-18 | | | | [[:d:Q119551659|Q119551659]] | 0 |- | [[Aoife O'Rourke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1997) ♀ | [[dornálaí]] | 1997-07-02 | | [[An Caisleán Riabhach]] | | [[:d:Q66934867|Q66934867]] | 8 |- | [[Aoife Anne O'Halloran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-07-05 | | | | [[:d:Q135365106|Q135365106]] | 0 |- | [[Julie Milroy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-07-10 | | | | [[:d:Q135368532|Q135368532]] | 0 |- | [[Elsa Desmond]] | [[Íomhá:2018-11-21 Rennrodel-Weltcup Innsbruck-Igls StP 5311 LR10 by Stepro.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] luger agus medical student (*1997) ♀ | [[luger]]<br/>[[medical student]] | 1997-08-06 | | [[Buckingham]] | | [[:d:Q103259948|Q103259948]] | 5 |- | [[Sara Boyle]] | | imreoir badmantain Éireannach | [[imreoir badmantain]] | 1997-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q30230598|Q30230598]] | 1 |- | [[Rachael Darragh]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]]<br/>[[Olympic competitor]] | 1997-09-24 | | [[Leitir Ceanainn]] | | [[:d:Q26786740|Q26786740]] | 5 |- | [[Sarah Marie Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-10-02 | | | | [[:d:Q135371778|Q135371778]] | 0 |- | [[Aislinn Finola O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-10-24 | | | | [[:d:Q135371779|Q135371779]] | 0 |- | [[Tia Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-12-02 | | | | [[:d:Q135368530|Q135368530]] | 0 |- | [[Caoimhe Ann Blennerhassett]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-12-15 | | | | [[:d:Q135371786|Q135371786]] | 0 |- | [[Hayley Nicole Lenihan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-12-19 | | | | [[:d:Q135368531|Q135368531]] | 0 |- | [[Hollie Herlihy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1997) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1997-12-30 | | | | [[:d:Q135371782|Q135371782]] | 0 |- | [[Fiona Everard]] | | Cianreathaí (*1998) ♀ | [[cianreathaí]] | 1998 | | | | [[:d:Q123502237|Q123502237]] | 2 |- | [[Aisling Kindle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-01-09 | | | | [[:d:Q135370252|Q135370252]] | 0 |- | [[Nadia Power]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1998-01-11 | | | | [[:d:Q92433328|Q92433328]] | 4 |- | [[Alison Jane Cleary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-01-13 | | | | [[:d:Q135365098|Q135365098]] | 0 |- | [[Anna Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-01-21 | | | | [[:d:Q119543104|Q119543104]] | 0 |- | [[Kathy Baker]] | | Imreoir rugbaí (*1998) ♀ | [[imreoir rugbaí]] | 1998-01-23 | | | | [[:d:Q128765068|Q128765068]] | 3 |- | [[Anna Marie Brennan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-02-06 | | | | [[:d:Q135365107|Q135365107]] | 0 |- | [[Elizabeth Mary McGonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-02-12 | | | | [[:d:Q135370249|Q135370249]] | 0 |- | [[Ellis O'Reilly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] gleacaí ealaíonta (*1998) ♀ | [[gleacaí ealaíonta]] | 1998-02-23 | | [[Kent]] | | [[:d:Q23887651|Q23887651]] | 2 |- | [[Elizabeth Morland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1998-03-03 | | | | [[:d:Q69815287|Q69815287]] | 0 |- | [[Aoife Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-03-10 | | | | [[:d:Q135370251|Q135370251]] | 0 |- | [[Aleksandra Joanna Macheta]] | | [[An Pholainn|Polannach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135366449|Q135366449]] | 0 |- | [[Rachel Alexandra Leavy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-03-13 | | | | [[:d:Q135370235|Q135370235]] | 0 |- | [[Olivia Ann Reid]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-03-27 | | | | [[:d:Q135370236|Q135370236]] | 0 |- | [[Sarah Quinn]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1998-04-08 | | | | [[:d:Q106712933|Q106712933]] | 1 |- | [[Ciara Catherine Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-04-19 | | | | [[:d:Q135365103|Q135365103]] | 0 |- | [[Laura Anne Fortune]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-04-23 | | | | [[:d:Q135365099|Q135365099]] | 0 |- | [[Eleanor Ryan-Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*1998) ♀ | [[imreoir sacair]] | 1998-05-14 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q97654611|Q97654611]] | 1 |- | [[Saoirse Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-06-30 | | | | [[:d:Q119553574|Q119553574]] | 0 |- | [[Jennifer Lehane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*1998) ♀ | [[dornálaí]] | 1998-08-19 | | | | [[:d:Q126487392|Q126487392]] | 2 |- | [[Áine McDonagh]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | 1998-08-28 | | | | [[:d:Q135370247|Q135370247]] | 1 |- | [[Katie Joanna Whelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-09-02 | | | | [[:d:Q135365102|Q135365102]] | 0 |- | [[Verity Jade Gunn O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-09-07 | | | | [[:d:Q135370232|Q135370232]] | 0 |- | [[Anna Kerrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1998) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1998-09-10 | | [[Sasana]] | | [[:d:Q64148448|Q64148448]] | 3 |- | [[Annie Fanning]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-10-16 | | | | [[:d:Q135370239|Q135370239]] | 0 |- | [[Billie Jean Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-10-23 | | | | [[:d:Q135370241|Q135370241]] | 0 |- | [[Jenny Rachael Morrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-11-12 | | | | [[:d:Q135370238|Q135370238]] | 0 |- | [[Michaela Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1998) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1998-12-17 | | | | [[:d:Q51098390|Q51098390]] | 2 |- | [[Chloe Gina Mullins]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-12-21 | | | | [[:d:Q135365105|Q135365105]] | 0 |- | [[Mia Griffin]] | [[Íomhá:2019 UEC Track Elite European Championships 135.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*1998) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 1998-12-30 | | [[An Gleann Mór (Q59723946)|An Gleann Mór]] | | [[:d:Q86458131|Q86458131]] | 8 |- | [[Catherine Maria Connaire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1998) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1998-12-30 | | | | [[:d:Q135370242|Q135370242]] | 0 |- | [[Stephanie Cotter]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999 | | [[Corcaigh]] | | [[:d:Q108143260|Q108143260]] | 2 |- | [[Grace Casey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] caiteoir sleá (*1999) ♀ | [[caiteoir sleá]] | 1999-01-16 | | | | [[:d:Q109932829|Q109932829]] | 0 |- | [[Mae-Therese Creane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-01-29 | | | | [[:d:Q135367964|Q135367964]] | 0 |- | [[Gina Akpe-Moses]] | [[Íomhá:Gina Akpe-Moses at the 2018 European Athletics Championships.jpg|center|40px]] | rábálaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-02-25 | | [[Lagos]] | | [[:d:Q33133524|Q33133524]] | 7 |- | [[Molly Scott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-03-30 | | [[Ceatharlach]] | | [[:d:Q55587528|Q55587528]] | 2 |- | [[Amy Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-04-03 | | | | [[:d:Q135367970|Q135367970]] | 0 |- | [[Michelle Carey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir haca (*1999) ♀ | [[imreoir haca]] | 1999-05-05 | | | | [[:d:Q108106507|Q108106507]] | 3 |- | [[Aoife Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-05-14 | | | | [[:d:Q106712793|Q106712793]] | 1 |- | [[Niamh Fogarty]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-05-16 | | | | [[:d:Q94578252|Q94578252]] | 2 |- | [[Amy Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-06-09 | | | | [[:d:Q135367967|Q135367967]] | 0 |- | [[Rachel Huijsdens]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-06-23 | | | | [[:d:Q135367962|Q135367962]] | 0 |- | [[Claire Melia]] | [[Íomhá:Baxi Ferrol - LDLC ASVEL Féminin 59.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-07-12 | | [[Mainistir Eimhín]] | | [[:d:Q119564054|Q119564054]] | 0 |- | [[Sarah Leahy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-08-01 | | | | [[:d:Q113864305|Q113864305]] | 2 |- | [[Maggie Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-08-10 | | | | [[:d:Q135367963|Q135367963]] | 0 |- | [[Erin Riordan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*1999) ♀ | [[snámhóir]] | 1999-09-02 | | | | [[:d:Q128803241|Q128803241]] | 2 |- | [[Louise Scannell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-09-10 | | | | [[:d:Q135367968|Q135367968]] | 0 |- | [[Sorcha Tiernan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*1999) ♀ | [[cispheileadóir]] | 1999-09-18 | | | | [[:d:Q135367966|Q135367966]] | 0 |- | [[Ciara Neville]] | [[Íomhá:Ciara Neville 2016.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rábálaí (*1999) ♀ | [[rábálaí]] | 1999-10-14 | | [[Luimneach]] | | [[:d:Q50295760|Q50295760]] | 4 |- | [[Aoife Beggs]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*1999) ♀ | [[cruicéadaí]] | 1999-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29841599|Q29841599]] | 5 |- | [[Cathal Crosbie]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*1999) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 1999-12-09 | | | | [[:d:Q112131519|Q112131519]] | 1 |- | [[Anne Condon]] | | [[Ceanada|Ceanadach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] eolaí ríomhaireachta agus múinteoir ollscoile (*2000) ♀; Comhalta de chuid an ACM, Tulip Award in DNA Computing, Anita Borg Institute Women of Vision Awards agus Comhalta de Chumann Ríoga Cheanada; member of Cumann Ríoga Cheanada agus Association for Computing Machinery | [[eolaí ríomhaireachta]]<br/>[[múinteoir ollscoile]] | 20th century | | | | [[:d:Q11489|Q11489]] | 3 |- | [[Tina Reynolds]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 20th century | | [[Na Clocha Liatha]] | | [[:d:Q514752|Q514752]] | 9 |- | [[Bernadette Ní Ghallchóir]] | | láithreoir teilifíse Éireannach | [[láithreoir]] | 20th century | | [[Muineachán]] | | [[:d:Q822164|Q822164]] | 6 |- | [[Eibhlin Byrne]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | 20th century | | | | [[:d:Q1301175|Q1301175]] | 2 |- | [[Sophie Merry]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir scannán]], [[Mainicín faisin|mainicín]], beochantóir, [[Aisteoir|aisteoir]] agus damhsóir (*2000) ♀ | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[Mainicín faisin|mainicín]]<br/>[[beochantóir]]<br/>[[aisteoir]]<br/>[[damhsóir]] | 20th century | | | | [[:d:Q1348496|Q1348496]] | 2 |- | [[Janet Grogan]] | [[Íomhá:Janet Grogan (cropped).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí is scríbhneoir|amhránaí is scríbhneoir]], [[Cumadóir amhrán|cumadóir amhrán]] agus [[Amhránaí|amhránaí]] (fl. 2009–) (*2000) ♀ | [[amhránaí is scríbhneoir]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[amhránaí]] | 20th century | | | | [[:d:Q1424238|Q1424238]] | 4 |- | [[Maria Corrigan]] | | polaiteoir Éireannach | [[polaiteoir]] | 20th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | [[:d:Q1669568|Q1669568]] | 3 |- | [[Lisa Lambe]] | [[Íomhá:Lisa Lambe.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1704246|Q1704246]] | 13 |- | [[Terry O'Flaherty]] | | méara Éireannach | [[polaiteoir]] | 20th century | | | | [[:d:Q1720409|Q1720409]] | 2 |- | [[Lise Hearns]] | | ban-aisteoir Éireannach | [[aisteoir]] | 20th century | | | | [[:d:Q1827914|Q1827914]] | 1 |- | [[Liz Weir]] | | údar Éireannach | [[scríbhneoir]] | 20th century | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q1866600|Q1866600]] | 4 |- | [[Méav Ní Mhaolchatha]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí ceoldrámaíochta]] | 20th century | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q3268425|Q3268425]] | 8 |- | [[Eibhia Ni Mhuireagain]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | 2000 | | | | [[:d:Q124424504|Q124424504]] | 0 |- | [[Jodie McCann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] 5000 méadar agus iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[5000 méadar]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2000-02-03 | | | | [[:d:Q126685911|Q126685911]] | 4 |- | [[Annaliese Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-02-08 | | | | [[:d:Q135366286|Q135366286]] | 0 |- | [[Dayna Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir agus imreoir peile Astrálaí (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]]<br/>[[imreoir peile Astrálaí]] | 2000-02-09 | | | | [[:d:Q135367973|Q135367973]] | 1 |- | [[Niamh Christine Masterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-02-26 | | | | [[:d:Q135367965|Q135367965]] | 0 |- | [[Rebecca Stokell]] | | cruicéadaí Éireannach | [[cruicéadaí]] | 2000-03-13 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q29891153|Q29891153]] | 6 |- | [[Maeve Patricia Cannon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-03-15 | | | | [[:d:Q135366291|Q135366291]] | 0 |- | [[Alison Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-04-22 | | | | [[:d:Q135366288|Q135366288]] | 0 |- | [[Maeve Phelan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-05-05 | | | | [[:d:Q135367969|Q135367969]] | 0 |- | [[Nicole Patrice Clancy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-06-13 | | | | [[:d:Q135366294|Q135366294]] | 0 |- | [[Sommer Lecky]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q69813606|Q69813606]] | 2 |- | [[Lynn Tunnah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-06-14 | | | | [[:d:Q135363157|Q135363157]] | 0 |- | [[Diana Mirza]] | | Imreoir fichille (*2000) ♀ | [[imreoir fichille]] | 2000-06-16 | | | | [[:d:Q109383024|Q109383024]] | 0 |- | [[Ella McCloskey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-07-20 | | | | [[:d:Q135366289|Q135366289]] | 0 |- | [[Maeve Aine O'Seaghdha]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-07-26 | | | | [[:d:Q135366287|Q135366287]] | 0 |- | [[Mona McSharry]] | [[Íomhá:Mona McSharry (IRL) 2018.jpg|center|40px]] | snámhóir Éireannach | [[snámhóir]] | 2000-08-21 | | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] | | [[:d:Q33319799|Q33319799]] | 19 |- | [[Enya Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-08-31 | | | | [[:d:Q119550072|Q119550072]] | 0 |- | [[Bronagh Power-Cassidy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2000) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2000-09-15 | | | | [[:d:Q119543792|Q119543792]] | 0 |- | [[Lauren Roy]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2000-09-25 | | | | [[:d:Q113864274|Q113864274]] | 2 |- | [[Cara Murray]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cruicéadaí (*2000) ♀ | [[cruicéadaí]] | 2000-11-01 | | [[Béal Feirste]] | | [[:d:Q54861582|Q54861582]] | 6 |- | [[Davicia Patterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2000) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2000-12-15 | | | | [[:d:Q69820489|Q69820489]] | 0 |- | [[Anna Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-01-10 | | | | [[:d:Q135364037|Q135364037]] | 0 |- | [[Ciara Veronica White]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-01-15 | | | | [[:d:Q135364036|Q135364036]] | 0 |- | [[Alex Chan-Taylor]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 2001-02-21 | | | | [[:d:Q55739862|Q55739862]] | 0 |- | [[Ciara McGing]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | 2001-03-03 | | | | [[:d:Q128693679|Q128693679]] | 2 |- | [[Victoria Catterson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | 2001-03-25 | | | | [[:d:Q128803156|Q128803156]] | 2 |- | [[Erin Healy]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2001) ♀ | [[imreoir sacair]] | 2001-04-05 | | | | [[:d:Q135106443|Q135106443]] | 1 |- | [[Ciara Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-04-20 | | | | [[:d:Q119554443|Q119554443]] | 0 |- | [[Lara Gillespie]] | [[Íomhá:2019 UCI Juniors Track World Championships 007.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] rothaí spóirt (*2001) ♀ | [[rothaí spóirt]] | 2001-04-21 | | [[Cill Mhantáin]] | | [[:d:Q52153640|Q52153640]] | 12 |- | [[Niamh Kenny]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-04-28 | | | | [[:d:Q135364035|Q135364035]] | 0 |- | [[Katie Williamson]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-05-11 | | | | [[:d:Q135364030|Q135364030]] | 0 |- | [[Lauren Darcy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-06-01 | | | | [[:d:Q135364038|Q135364038]] | 0 |- | [[Niamh Coyne]] | [[Íomhá:2018-10-10 Swimming Girls' 100m Breaststroke Final at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–034.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2001) ♀ | [[snámhóir]] | 2001-06-22 | | | | [[:d:Q65952719|Q65952719]] | 4 |- | [[Eve Nealon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-06-25 | | | | [[:d:Q135363158|Q135363158]] | 0 |- | [[Abby Flynn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-07-05 | | | | [[:d:Q135366295|Q135366295]] | 0 |- | [[Katie Niamh Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-07-19 | | | | [[:d:Q135364032|Q135364032]] | 0 |- | [[Tyler Toland]] | | imreoir sacair | [[imreoir sacair]] | 2001-08-08 | | [[Baile Suingean]] | | [[:d:Q42666544|Q42666544]] | 6 |- | [[Daina Moorehouse]] | [[Íomhá:2025 World Boxing Championships 20250906 102037 Daina Moorehouse (IRL).jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] dornálaí (*2001) ♀ | [[dornálaí]] | 2001-09-16 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q126709567|Q126709567]] | 3 |- | [[Lainey Nolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-09-19 | | | | [[:d:Q135364033|Q135364033]] | 0 |- | [[Rachel McCann]] | | Rábálaí (*2001) ♀ | [[rábálaí]] | 2001-09-26 | | | | [[:d:Q127785359|Q127785359]] | 2 |- | [[Deborah Ogayemi]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-10-12 | | | | [[:d:Q119561035|Q119561035]] | 0 |- | [[Ciara Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-11-30 | | | | [[:d:Q135360972|Q135360972]] | 0 |- | [[Alexandra Mary Mulligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-12-14 | | | | [[:d:Q135364031|Q135364031]] | 0 |- | [[Mia Furlong]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2001) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2001-12-21 | | | | [[:d:Q135364034|Q135364034]] | 0 |- | [[Sophie O'Sullivan]] | | lúthchleasaí Éireannach | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2001-12-23 | | | | [[:d:Q55425594|Q55425594]] | 5 |- | [[Tanya Watson]] | [[Íomhá:2018-10-13 Jump 3 (Diving Girls 10m platform) at 2018 Summer Youth Olympics by Sandro Halank–039.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] tumadóir iomaíoachta (*2001) ♀ | [[tumadóir iomaíoachta]] | 2001-12-24 | | [[Southampton]] | | [[:d:Q65675690|Q65675690]] | 5 |- | [[Laura Mooney]] | [[Íomhá:Laura Mooney 01.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2002 | | | | [[:d:Q126623596|Q126623596]] | 2 |- | [[Gillian Wheeler]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-01-05 | | | | [[:d:Q135362060|Q135362060]] | 0 |- | [[Siofra O'Shea]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-01-10 | | | | [[:d:Q135362062|Q135362062]] | 0 |- | [[Sarah Flemming]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-02-06 | | | | [[:d:Q135358786|Q135358786]] | 0 |- | [[Shauna Dooley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-02-17 | | | | [[:d:Q135362172|Q135362172]] | 0 |- | [[Emily Kraft]] | [[Íomhá:Emily Kraft Lewes FC Women (52384339143).jpg|center|40px]] | imreoir sacair Éireannach (2002-) | [[imreoir sacair]] | 2002-02-18 | | [[Frankfurt]] | | [[:d:Q60713591|Q60713591]] | 6 |- | [[Jasmine Burke]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-03-02 | | | | [[:d:Q135358788|Q135358788]] | 0 |- | [[Alexandra Troy]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 2002-03-07 | | | | [[:d:Q65554597|Q65554597]] | 0 |- | [[Mavie Österreicher]] | | [[An Ostair|Ostarach]] imreoir leadóige (*2002) ♀ | [[imreoir leadóige]] | 2002-04-05 | | [[an Ostair]] | | [[:d:Q57242668|Q57242668]] | 3 |- | [[Lisa Blaney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-05-02 | | | | [[:d:Q135362170|Q135362170]] | 0 |- | [[Lauryn Homan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-05-20 | | | | [[:d:Q135356265|Q135356265]] | 0 |- | [[Abigail Rafferty]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-05-28 | | | | [[:d:Q135362063|Q135362063]] | 0 |- | [[Sinead Boyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-06-01 | | | | [[:d:Q135362061|Q135362061]] | 0 |- | [[Sabhbh Edwards Murphy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-07-17 | | | | [[:d:Q119549084|Q119549084]] | 0 |- | [[Ciara Byrne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-07-26 | | | | [[:d:Q135362171|Q135362171]] | 0 |- | [[Melisa Filis]] | [[Íomhá:Melisa Filis 2019.jpg|center|40px]] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]]-[[Éire (Poblacht na hÉireann)|éireannaigh]] imreoir sacair (*2002) ♀ | [[imreoir sacair]] | 2002-07-30 | | [[Essex (Q67442940)|Essex]] | | [[:d:Q83196933|Q83196933]] | 5 |- | [[Fatimah Akorede]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-08-03 | | | | [[:d:Q135362059|Q135362059]] | 0 |- | [[Michaela Corcoran]] | | [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] lúthchleasaí (*2002) ♀ | [[lúthchleasaí]] | 2002-08-07 | | [[Houston, Texas|Houston]] | | [[:d:Q90898291|Q90898291]] | 3 |- | [[Madison Corcoran]] | [[Íomhá:2022 ICF Canoe Slalom World Championships - Madison Corcoran - Ireland - by 2eight - 9SC6114.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] canúálaí (*2002) ♀ | [[canúálaí]] | 2002-08-07 | | | | [[:d:Q127784722|Q127784722]] | 3 |- | [[Emma Austin]] | [[Íomhá:2020-01-14 Alpine skiing at the 2020 Winter Youth Olympics – Women's Slalom (Martin Rulsch) 335.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] sciálaí Alpach (*2002) ♀ | [[sciálaí Alpach]] | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q81901202|Q81901202]] | 2 |- | [[Maria Godden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2002) ♀ | [[snámhóir]] | 2002-08-31 | | | | [[:d:Q124671917|Q124671917]] | 1 |- | [[Kate Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-10-15 | | | | [[:d:Q135362064|Q135362064]] | 0 |- | [[Erin Maguire]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2002) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2002-12-16 | | | | [[:d:Q119550959|Q119550959]] | 0 |- | [[Adeyemi Talabi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2002) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2002-12-25 | | | | [[:d:Q113864217|Q113864217]] | 1 |- | [[Molly Moffitt]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-03-02 | | | | [[:d:Q119536967|Q119536967]] | 0 |- | [[Sophie Moore]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-03-25 | | | | [[:d:Q135360152|Q135360152]] | 0 |- | [[Casey Mulvey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-04-06 | | | | [[:d:Q135360144|Q135360144]] | 0 |- | [[Miah Ryan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-04-19 | | | | [[:d:Q135360147|Q135360147]] | 0 |- | [[Sinead Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-05-13 | | | | [[:d:Q135360151|Q135360151]] | 0 |- | [[Hazel Finn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-05-22 | | | | [[:d:Q135362040|Q135362040]] | 0 |- | [[Kara McCleane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-05-23 | | | | [[:d:Q135360148|Q135360148]] | 0 |- | [[Shannon Cunningham]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-06-19 | | | | [[:d:Q135359457|Q135359457]] | 0 |- | [[Kate Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-07-09 | | | | [[:d:Q135360149|Q135360149]] | 0 |- | [[Rebecca Anne Hynes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-08-21 | | | | [[:d:Q135359458|Q135359458]] | 0 |- | [[Ella O'Donnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-09-29 | | | | [[:d:Q119554886|Q119554886]] | 0 |- | [[Fiona McAdams]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 2003-12-12 | | | | [[:d:Q65554282|Q65554282]] | 0 |- | [[Paris McCarthy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-12-13 | | | | [[:d:Q119564680|Q119564680]] | 0 |- | [[Nicola Tuthill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus caiteoir oird (*2003) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[caiteoir oird]] | 2003-12-22 | | | | [[:d:Q115651644|Q115651644]] | 5 |- | [[Ellie Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135358579|Q135358579]] | 0 |- | [[Emma Glavin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2003) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2003-12-30 | | | | [[:d:Q135359460|Q135359460]] | 0 |- | [[Erica Egan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-01-09 | | | | [[:d:Q135356079|Q135356079]] | 0 |- | [[Rachel Callery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-02-04 | | | | [[:d:Q135356074|Q135356074]] | 0 |- | [[Niamh O'Leary]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-02-05 | | | | [[:d:Q135356078|Q135356078]] | 0 |- | [[Maeve O'Neill]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2004-03-09 | | | | [[:d:Q122806335|Q122806335]] | 2 |- | [[Jenna Slattery]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir sacair (*2004) ♀ | [[imreoir sacair]] | 2004-03-17 | | | | [[:d:Q98090913|Q98090913]] | 0 |- | [[Tania Salvado-McCormack]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-03-18 | | | | [[:d:Q135360141|Q135360141]] | 0 |- | [[Lucy Coogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135358581|Q135358581]] | 0 |- | [[Sarah Hickey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-04-12 | | | | [[:d:Q135360150|Q135360150]] | 0 |- | [[Emily Smyth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-05-01 | | | | [[:d:Q135353434|Q135353434]] | 0 |- | [[Anna Gavigan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2004-05-19 | | | | [[:d:Q135467791|Q135467791]] | 1 |- | [[Niamh Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-06-04 | | | | [[:d:Q135356077|Q135356077]] | 0 |- | [[Katie Flanagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-06-28 | | | | [[:d:Q135353433|Q135353433]] | 0 |- | [[Maria Kealy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-07-02 | | | | [[:d:Q135359459|Q135359459]] | 0 |- | [[Kate O'Connell]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2004) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2004-08-11 | | | | [[:d:Q122808599|Q122808599]] | 1 |- | [[Amy Duggan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-08-16 | | | | [[:d:Q119540104|Q119540104]] | 0 |- | [[Elizabeth Golding]] | | Scátálaí fíorach (*2004) ♀ | [[scátálaí fíorach]] | 2004-09-28 | | [[Moscó]] | | [[:d:Q56395775|Q56395775]] | 0 |- | [[Micaiah Fubara]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-10-10 | | | | [[:d:Q135356080|Q135356080]] | 0 |- | [[Leilani Turner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-11-11 | | | | [[:d:Q135352416|Q135352416]] | 0 |- | [[Michelle Ugwah]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-12-07 | | | | [[:d:Q135360142|Q135360142]] | 0 |- | [[Orla Dullaghan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2004) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2004-12-16 | | | | [[:d:Q135352415|Q135352415]] | 0 |- | [[Trisha Kanyamarala]] | [[Íomhá:TrishaKanyamarala23.jpg|center|40px]] | [[An India|Indiach]] imreoir fichille (*2005) ♀ | [[imreoir fichille]] | 2005 | | | | [[:d:Q81826781|Q81826781]] | 3 |- | [[Lucy Devoy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-03-09 | | | | [[:d:Q135358248|Q135358248]] | 0 |- | [[Elizabeth Ndudi]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2005-03-21 | | | | [[:d:Q121338851|Q121338851]] | 4 |- | [[Emma Gribben]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-04-08 | | | | [[:d:Q135358246|Q135358246]] | 0 |- | [[Izzy Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-05-26 | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q136380575|Q136380575]] | 0 |- | [[Bree Shelley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-06-18 | | | | [[:d:Q135358239|Q135358239]] | 0 |- | [[Alannah O'Connell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-07-17 | | | | [[:d:Q135358214|Q135358214]] | 0 |- | [[Isabelle McSweeney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-07-18 | | | | [[:d:Q135358245|Q135358245]] | 0 |- | [[Rebecca Sexton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-08-17 | | | | [[:d:Q135358240|Q135358240]] | 0 |- | [[Caitlin Gloeckner]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-10-03 | | | | [[:d:Q135358247|Q135358247]] | 0 |- | [[Emer Dunne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-10-29 | | | | [[:d:Q135354136|Q135354136]] | 0 |- | [[Katie O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-11-26 | | | | [[:d:Q135354521|Q135354521]] | 0 |- | [[Rachel Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-12-21 | | | | [[:d:Q135358213|Q135358213]] | 0 |- | [[Priya Doyle]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-12-28 | | | | [[:d:Q135358215|Q135358215]] | 0 |- | [[Ava Rochford]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2005) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q113302787|Q113302787]] | 1 |- | [[Gandy Malou-Mamel]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2005) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2005-12-31 | | | | [[:d:Q135352417|Q135352417]] | 1 |- | [[Rachel Bowdren]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-02-01 | | | | [[:d:Q135358250|Q135358250]] | 0 |- | [[Shauna Curran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-02-02 | | | | [[:d:Q135358249|Q135358249]] | 0 |- | [[Clara Boyce]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-03-03 | | | | [[:d:Q135355996|Q135355996]] | 0 |- | [[Emma Tolan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-03-23 | | | | [[:d:Q135356015|Q135356015]] | 0 |- | [[Kelly Bracken]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-03-31 | | | | [[:d:Q135356012|Q135356012]] | 0 |- | [[Karolina Gierszal]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Pholainn|polannach]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-04-24 | | | | [[:d:Q135355491|Q135355491]] | 0 |- | [[Fatima Amusan]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2006) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2006-05-30 | | | | [[:d:Q135742833|Q135742833]] | 1 |- | [[Laura McFarland]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-05-31 | | | | [[:d:Q135351865|Q135351865]] | 0 |- | [[Leah McMahon]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-06-02 | | | | [[:d:Q135358238|Q135358238]] | 0 |- | [[Precious Akpe-Moses]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] iomaitheoir lúthchleasaíochta agus rábálaí (*2006) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]]<br/>[[rábálaí]] | 2006-07-09 | | | | [[:d:Q135747915|Q135747915]] | 1 |- | [[Ava Walshe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-07-21 | | | | [[:d:Q135355954|Q135355954]] | 0 |- | [[Caoimhe Gilligan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-10-07 | | | | [[:d:Q135356017|Q135356017]] | 0 |- | [[Shannon Quigley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-10-25 | | | | [[:d:Q135356011|Q135356011]] | 0 |- | [[Aisling Moran]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-11-23 | | | | [[:d:Q135358244|Q135358244]] | 0 |- | [[Grace Prenter]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-12-05 | | | | [[:d:Q135356014|Q135356014]] | 0 |- | [[Lucy Hynes]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-12-05 | | | | [[:d:Q136380942|Q136380942]] | 0 |- | [[Sarah Courtney]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2006) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2006-12-18 | | | | [[:d:Q135351864|Q135351864]] | 0 |- | [[Eve O'Carroll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] imreoir sacair (*2007) ♀ | [[imreoir sacair]] | 2007-01-17 | | | | [[:d:Q138107884|Q138107884]] | 1 |- | [[Sophie Staunton]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-02-03 | | | | [[:d:Q135353331|Q135353331]] | 0 |- | [[Siofra Flynn]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 2007-02-05 | | | | [[:d:Q136793711|Q136793711]] | 0 |- | [[Lara Putar]] | | Imreoir fichille (*2007) ♀ | [[imreoir fichille]] | 2007-02-12 | | | | [[:d:Q131767687|Q131767687]] | 0 |- | [[Andrea Jude]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An India|indiach]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-02-19 | | | | [[:d:Q135353338|Q135353338]] | 0 |- | [[Riodhna McGrath]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-03-11 | | | | [[:d:Q135353332|Q135353332]] | 0 |- | [[Stephanie Nnabuihe]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[An Nigéir|nigéarach]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-03-22 | | | | [[:d:Q136381435|Q136381435]] | 0 |- | [[Sidney Quinn]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2007) ♀; child of Kieran Quinn agus Jen Critchley | [[cispheileadóir]] | 2007-04-16 | | | | [[:d:Q135353335|Q135353335]] | 0 |- | [[Faye McDonnell]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-05-08 | | | | [[:d:Q135353337|Q135353337]] | 0 |- | [[Grace Davison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] snámhóir (*2007) ♀ | [[snámhóir]] | 2007-08-26 | | | | [[:d:Q130220494|Q130220494]] | 2 |- | [[Kira Lynch]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-09-21 | | | | [[:d:Q135353333|Q135353333]] | 0 |- | [[Ciara Brogan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-10-16 | | | | [[:d:Q135356016|Q135356016]] | 0 |- | [[Una O'Brien]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-12-05 | | | | [[:d:Q135353330|Q135353330]] | 0 |- | [[Helena Keane]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2007) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2007-12-18 | | | | [[:d:Q135356013|Q135356013]] | 0 |- | [[Eabha Booth]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-02-05 | | | | [[:d:Q135352465|Q135352465]] | 0 |- | [[Caoimhe Timmons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-02-14 | | | | [[:d:Q135352518|Q135352518]] | 0 |- | [[Erin Friel]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta (*2008) ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | 2008-02-15 | | | | [[:d:Q135987798|Q135987798]] | 1 |- | [[Naomi Farrington]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-04-23 | | | | [[:d:Q135352455|Q135352455]] | 0 |- | [[Amber Buchanan]] | | imreoir badmantain | [[imreoir badmantain]] | 2008-05-21 | | | | [[:d:Q62393479|Q62393479]] | 0 |- | [[Katie Behan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-05-25 | | | | [[:d:Q135352464|Q135352464]] | 0 |- | [[Maebh Purtill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-06-10 | | | | [[:d:Q135352459|Q135352459]] | 0 |- | [[Aoibheann Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-08-01 | | | | [[:d:Q135353339|Q135353339]] | 0 |- | [[Francesca Kyamagero]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Uganda|ugandach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-08-11 | | | | [[:d:Q135353336|Q135353336]] | 0 |- | [[Kaitlyn Summers]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|meiriceánach]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-10-18 | | | | [[:d:Q135353334|Q135353334]] | 0 |- | [[Abbie Lyons]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-10-23 | | | | [[:d:Q135352519|Q135352519]] | 0 |- | [[Muireann Teahan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-10-24 | | | | [[:d:Q135352456|Q135352456]] | 0 |- | [[Lucy Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2008) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2008-12-19 | | | | [[:d:Q135352460|Q135352460]] | 0 |- | [[Amy Elliott]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-03-28 | | | | [[:d:Q136381682|Q136381682]] | 0 |- | [[Hannah Cassin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-05-11 | | | | [[:d:Q136381681|Q136381681]] | 0 |- | [[Laura Buckley]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-07-29 | | | | [[:d:Q136381558|Q136381558]] | 0 |- | [[Julie Mai O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-08-02 | | | | [[:d:Q136381679|Q136381679]] | 0 |- | [[Madelyn Hartigan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-08-18 | | | | [[:d:Q135352457|Q135352457]] | 0 |- | [[Sofia Lopez O'Sullivan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]]-[[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|briotanach]]-[[An Spáinn|spáinneach]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-08-25 | | | | [[:d:Q136381554|Q136381554]] | 0 |- | [[Jean Aherne]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-08-25 | | | | [[:d:Q136381680|Q136381680]] | 0 |- | [[Shekinah Djoussa]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2009) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2009-12-09 | | | | [[:d:Q136381556|Q136381556]] | 0 |- | [[Ayotade Ademokun]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2010-01-11 | | | | [[:d:Q136381552|Q136381552]] | 0 |- | [[Katie Rose Harrison]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2010-02-04 | | | | [[:d:Q136381678|Q136381678]] | 0 |- | [[Robyn Walsh]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2010-02-23 | | | | [[:d:Q136381557|Q136381557]] | 0 |- | [[Sorcha Kelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cispheileadóir (*2010) ♀ | [[cispheileadóir]] | 2010-03-02 | | | | [[:d:Q136381553|Q136381553]] | 0 |- | [[Carmel Gunning]] | | ceoltóir Éireannach | [[amhránaí]]<br/>[[ceoleolaí]]<br/>[[cumadóir amhrán]]<br/>[[fliúiteadóir]] | | | [[An Ghaobhach]] | | [[:d:Q951887|Q951887]] | 2 |- | [[Samthann]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[File|file]] agus [[Scríbhneoir|scríbhneoir]] (†739) ♀ | [[file]]<br/>[[scríbhneoir]] | | 739-12-19 | | | [[:d:Q1278739|Q1278739]] | 4 |- | [[Juanita Wilson]] | | stiúrthóir scannán | [[stiúrthóir scannán]]<br/>[[léiritheoir scannáin]]<br/>[[scríbhneoir scripte]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q1710722|Q1710722]] | 7 |- | [[Mairéad Phelan]] | | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q1941074|Q1941074]] | 1 |- | [[Vyvienne Long]] | | ceoltóir Éireannach | [[ceoltóir]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2069395|Q2069395]] | 4 |- | [[Teresa Kidd]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q2311088|Q2311088]] | 1 |- | [[Eleanor Shanley]] | [[Íomhá:Eleanor Shanly Paul Kelly Frankie Lane Dublin 2011.png|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2390709|Q2390709]] | 3 |- | [[Niamh Parsons]] | [[Íomhá:Niamh-Parsons-08.jpg|center|40px]] | amhránaí Éireannach | [[amhránaí]] | | | [[Baile Átha Cliath]] | | [[:d:Q2502492|Q2502492]] | 4 |- | [[Áine Furey]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Amhránaí|amhránaí]] ♀; child of Finbar Furey | [[amhránaí]] | | | | | [[:d:Q2528271|Q2528271]] | 2 |- | [[Maeve Donnelly]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] veidhleadóir ♀ | [[veidhleadóir]] | | | [[Contae na Gaillimhe]] | | [[:d:Q2541341|Q2541341]] | 2 |- | [[Rosena Horan]] | [[Íomhá:Rosena Horan.jpg|center|40px]] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] cumadóir ♀ | [[cumadóir]] | | | | | [[:d:Q3442530|Q3442530]] | 1 |- | [[Ainna Fawcett-Henesy]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] [[Altra|altra]] ♀; Fellow of the Royal College of Nursing | [[altra]] | | | | | [[:d:Q4697453|Q4697453]] | 2 |- | [[Mary Brannagan]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir fichille ♀ | [[imreoir fichille]] | | | | | [[:d:Q110161410|Q110161410]] | 2 |- | [[Danielle Donegan]] | | Cianreathaí ♀ | [[cianreathaí]] | | | | | [[:d:Q125188525|Q125188525]] | 1 |- | [[Ava O'Connor]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q125188526|Q125188526]] | 1 |- | [[Lauren Cadden]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] lúthchleasaí agus iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[lúthchleasaí]]<br/>[[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q126173619|Q126173619]] | 2 |- | [[Laura Nicholson]] | | Iomaitheoir lúthchleasaíochta ♀ | [[iomaitheoir lúthchleasaíochta]] | | | | | [[:d:Q135649345|Q135649345]] | 2 |- | [[Tanya O'Neill]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163054|Q137163054]] | 0 |- | [[Paula Judge]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163055|Q137163055]] | 0 |- | [[Margaret O'Driscoll]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163056|Q137163056]] | 0 |- | [[Ella O'Connor]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163057|Q137163057]] | 0 |- | [[Michelle Sherwin]] | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éireannaigh]] imreoir snúcair ♀ | [[imreoir snúcair]] | | | | | [[:d:Q137163058|Q137163058]] | 0 |} ---- &sum; 968 items. {{wikidata list end}} [[Catagóir:Mná Éireannacha|*]] kjnjchjbxiowhrxpr6p8a5ansp40v9b 0 98413 1307502 1307500 2026-04-12T12:15:13Z TGcoa 21229 1307502 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (23), January 2010.JPG|mion|Lower Market Street, áit a tharla an eachtra, agus cuimhneachán ann inniu|330x330px]] [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (03), January 2010.JPG|mion|Cuimhneachán<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.omaghbombmemorial.com/|teideal=Cuimhneachán|údar=omaghbombmemorial.com|work=www.omaghbombmemorial.com|dátarochtana=2021-07-25}}</ref> 'Garden of Light', Drumragh Avenue|220x220px]] [[Íomhá:Plaque, Omagh bomb site - geograph.org.uk - 921236.jpg|mion|Market Street|220x220px]] [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (22), January 2010.JPG|mion|croí tríthoiseach|330x330px]] Tharla '''Buamáil na hÓmaí''' nó '''Sléacht na hÓmaí''' ar an [[15 Lúnasa]] [[1998]] nuair a phléasc [[buama]] i gcarr san [[An Ómaigh|Ómaigh]], buama de chuid an 'Fhíor-IRA'.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sleacht-na-homai-1998-2018-ceisteanna-go-leor-fos-gan-aon-fhreagra-orthu/|teideal=SLÉACHT NA hÓMAÍ 1998-2018: Ceisteanna go leor fós gan aon fhreagra orthu…|údar=Anton Mac Cába|dáta=2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-07-24}}</ref> Maraíodh 31 (beirt leanbh gan saolú ina measc); gortaíodh dhá chéad agus scriosadh an baile. B'é seo an buama ba mheasa ó thús na d[[Na Trioblóidí|Trioblóidí]] i d[[Tuaisceart Éireann]] (maraíodh triúr daoine déag is fiche sna [[Buamálacha Bhaile Átha Cliath agus Mhuineacháin]] sa bhliain 1974). An [[Fíor-IRA|'Fíor-IRA']] a bhí freagrach as an ionsaí ach níor ciontaíodh éinne. Is iomaí [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaí]] Éireannach a ghlac col leis na heasaontóirí Poblachtánacha i ndiaidh an bhuama seo. Tá ceisteanna ann nach bhfuil freagra fós orthu faoin eolas a bhí ag na fórsaí slándála roimh ré, agus faoin dóigh gur fhiosraigh siad an scéal. == Cúlra == Síníodh [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] ar an [[10 Aibreán]] [[1998]]. Bhí Poblachtánaigh áirithe thar a bheith míshásta leis. Gan dabht theastaigh ón bhFíor IRA an tsíocháin a scrios ach d’aontaigh na polaiteoirí nach ngéillfí dóibh,<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> ceithre mhí i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta. Is eol go bhfuair na fórsaí slándála ar a laghad dhá rabhadh. Chuir fear anaithnid glaoch guthán ar bhleachtairí ar an Ómaigh ar an 4 Lúnasa. Mhair an comhrá deich mbomaite. Dúirt an fear go raibh an IRA Leanúnach le hionsaí a dhéanamh ar an phéas ar an Ómaigh ar an 15 Lúnasa. (Níor tugadh aon eolas faoin ghlaoch guthán ar an 4 Lúnasa do na péas a bhí ag fiosrú an bhuama in 1998. Níor tháinig an chuid sin den scéal chun solais go dtí go ndearna Ombudsman na bPóilíní, Nuala O’Loan, a fiosrúchán in 2001).<ref name=":0" /> Cúpla lá roimh an 15 Lúnasa, dúradh go raibh raidhfil AK47 agus dhá theilgeoir roicéid le haistriú go teach ó dheas den Ómaigh D’ainmnigh an té a ghlaoigh ar na póilíní triúr fear agus teaghlach a dúirt sé a bhí bainteach leis seo. (Cé gur ghlac an [[Fíor-IRA]] freagracht as an bhuama, bhí lámh ag daoine ón [[IRA Leanúnach]] ann). Trí lá roimh an tubaiste, thug an spiaire Peter Keeley (aka Kevin Fulton) faisnéis don phéas a bhí ag déileáil leis. Ag an am sin bhí beagnach scór bliain caite ag Keeley san IRA Oifigiúil, san IRA (Sealadach) agus ansin san Fhíor IRA. Bhuail Keeley le Patrick Joseph ‘Mooch’ Blair, comhalta aitheanta den bhFíor IRA in aice le Dún Dealgan. Bhí Blair ag déanamh buama. Níorbh eol do Keeley cá gcuirfí an buama, ach bhí sé le cur áit éigin go luath.<ref name=":0" /> Ba i g[[Contae Mhuineacháin|Co Mhuineacháin]] a goideadh an gluaisteán inar fágadh an buama; ba ar an taobh ó dheas den teorainn a cuireadh an buama i dtoll a chéile, b'fhéidir (ba i gceantar Thuaisceart Lú/Deisceart Ard Mhacha a rinneadh buama na hÓmaí, agus b’as an gceantar sin an fhoireann buamála, a scríobh Anton Mac Cába in 2018);<ref name=":0" /> agus cuid de na daoine a bhí freagrach as an mbuamáil, ba sa Phoblacht a bhí cónaí orthu (a mhaígh gaolta na marbh níos déanaí).<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Ceisteanna le freagairt ag Rialtas na hÉireann faoi ár na hÓmaí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0226/1499063-ceisteanna-le-freagairt-ag-rialtas-na-heireann-faoi-ar-na-homai/|date=2025-02-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Imeachtaí == Ar lá an bhuama féin, de réir eolais a tugadh ag an Choiste Cróinéara, ní raibh péas ar bith ar dualgas i lár an bhaile ar an Ómaigh thart ar an am gur tugadh an buama isteach. Bhí dhá charr patróil amuigh. Nuair a tháinig an rabhadh faoin bhuama, bhí dream amháin ag fiosrú eachtra in eastát tithíochta ar an taobh ó thuaidh den bhaile agus an ceann eile ag fiosrú eachtra faoin tuath. Bhí an baile plódaithe le siopadóirí, cuairteoirí agus teaghlaigh idir shean agus óg ar an Satharn breá samhraidh sin nuair a phléasc an gaireas 500 punt ag deich nóiméad tar éis a trí. Bhí dhá leanbh, seachtar páistí scoile, seisear mac léinn, trí ghlúin d’aon chlann amháin, oibrithe sna siopaí, fir agus mná, Spáinnigh, daoine ón bPoblacht agus muintir Thír Eoghain go háirithe, i measc na marbh.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Ba ghnáth le Divisional Mobile Support Unit a bheith ar phatról faoi éide i gcarranna sibhialta fán bhaile. Ar lá an bhuama, bhí an leathchuid acu seo ar lá saor agus iad ag freastal ar bhainis. Bhí an leathchuid eile, chomh maith le roinnt péas eile, le dul go dtí an Chill Chaoil i gCo an Dúin. Tá an Chill Caoil beagnach ar an bhall is faide ón Ómaigh sa Tuaisceart. Nuair a fuarthas an rabhadh, bhí na péas seo i jípeanna ag an bheairic. == Na híospartaigh == De réir mar a chuaigh an t-am thart, fógraíodh ainmneacha na marbh. Cúpla lá níos déanaí, reáchtáladh thrí thórramh san aon lá amháin: san Eaglais Chaitliceach, in Eaglais na hÉireann agus san Eaglais Mhodhach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairfidh-an-boladh-go-deo-i-mo-chuimhne-buama-na-homai-25-bliain-o-shin/|teideal=‘Mairfidh an boladh go deo i mo chuimhne’ -Buama na hÓmaí, 25 bliain ó shin|údar=Anton Mac Cába|dáta=15 Lúnasa 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-08-15}}</ref> Ba mhná iad 17 den 29 duine a maraíodh, bean a bhí ag súil le cúpla ina measc. Bhí Caitlicigh agus Protastúnaigh ina measc. Daoine ó áiteanna éagsúla ina measc, triúr buachaillí óga as Bun Cranncha, beirt as an Spáinn, daoine gur trí thimpiste a tharla ar an bhaile iad.<ref name=":0" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas le comhoibriú le fiosrúchán faoi bhuamáil na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0815/1399837-rialtas-le-comhoibriu-le-fiosruchan-faoi-bhuamail-na-homai/|date=2023-08-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúnmharaíodh Maura Monaghan (1), Breda Devine (1), Oran Doherty (8), James Barker (12), Fernando Blasco Baselga (12), Sean McLaughlin (12), Lorraine Wilson (15), Alan Radford (16), Brenda Logue (17), Jolene Marlow (17), Samantha McFarland (17), Gareth Conway (18), Deborah-Anne Cartwright (20), Julia Hughes (21), Adian Gallagher (21), Rocío Abad Ramos (23), Bryan White (27), Avril Monaghan (30) agus a cúpla sa bhroinn, Esther Gibson (36), Philomena Skelton (39), Geraldine Breslin (43), Ann McCombe (48), Brian McCrory (54), Veda Short (56), Elizabeth Rush (57), Olive Hawkes (60), Frederick White (60), Mary Grimes (66), agus Sean McGrath (61).<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/chron/1998.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2023-08-15}}</ref> == Cóir == Ní raibh duine ar bith ciontaithe as an mbuamáil agus ní bhfuair gaolta na ndaoine a maraíodh i sléacht na hÓmaí ceart sna cúirteanna.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Cé gur fritheadh Colm Murphy ciontach in 2002, cuireadh an breithiúnas sin ar neamhní sa bhliain 2005 mar gur athraigh Gardaí ráiteas dá chuid. In 2003 gearradh príosúnacht ar [[Michael McKevitt]], ceannaire an Fíor IRA ag an am, as 'stiúir sceimhlitheoireachta' – coir nua a tugadh isteach de bharr uafás na hÓmaí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-bhfuil-seans-ar-bith-ag-muintir-na-homai-ar-an-bhfirinne/|teideal=An bhfuil seans ar bith ag muintir na hÓmaí ar an bhfírinne?|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Chuir sé téarma príosúin '20 bliain' isteach. Níor éirigh le héileamh McKevitt sa bhliain 2014 go scaoilfí as an bpríosún é.<ref>D’éiligh McKevitt go raibh sé i dteideal go scaoilfí saor luath ón bpríosún é mar gur ghlac sé páirt i ranganna éagsúla agus é ann, ina measc ranganna drámaíochta, ióga, Fraincise, ríomhaireachta agus rinne sé cúrsa maidir le scríbhneoireacht chruthaitheach leis an Ollscoil Oscailte freisin.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Theip ar iarratas Michael McKevitt san Ard-Chúirt inniu|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2014/1209/665700-theip-ar-iarratas-michael-mckevitt-san-ard-chuirt-inniu/|date=2014-12-09|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach scaoileadh as an bpríosún é in 2016. Theip ar chás in aghaidh Sean Hoey sa bhliain 2006/2007. Sa bhliain 2016, tarraingíodh siar na cúisimh in aghaidh Seamus Daly mar nach raibh an fhianaise ina choinne iontaofa.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Níor ceistíodh duine ar bith díobh siúd a ainmníodh  sa ghlaoch gutháin ar an 4 Lúnasa 1998, ar a laghad go dtí 2002 agus ní raibh a fhios ag beirt acu ar a laghad gur ainmníodh iad, go dtí gur labhair an t-iriseoir Anton Mac Cába leo in 2002. Is léir go raibh eolas faoin bhuama ag an duine a ghlaoigh ar na póilíní an lá sin, agus go raibh faltanas idir é agus na daoine a d’ainmnigh sé. Níor fiosraíodh sin ag an am. Baineann ceisteanna freisin le ról Sean O’Callaghan, nach maireann, iarchomhalta sinsearach den IRA a bhí ina spiaire ag MI5 agus i mbun poiblíochta do ghrúpa tacaíochta ghaolta na n-íospartach.<ref name=":0" /> ==== Cás sibhialta ==== D’éirigh le cás sibhialta sa bhliain 2009 (tá fianaise níos láidre riachtanach i gcás coiriúil). Bhí an cás in aghaidh Seamus Daly, Colm Murphy, Liam Campbell agus [[Michael McKevitt]], ceannaire an Fíor IRA.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/2008/0407/101734-cinnlinte/|date=2008-04-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ordaíodh cúiteamh £1.6 milliún do na teaghlaigh ón gceathrar ach níor íocadh é. Céim as an gcoitiantacht ab ea an cás seo, ach níor réitigh sé an t-éileamh ar an gceart.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-bhfuil-seans-ar-bith-ag-muintir-na-homai-ar-an-bhfirinne/|teideal=An bhfuil seans ar bith ag muintir na hÓmaí ar an bhfírinne?|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cás faoi bhuamáil na hÓmaí caite amach ag Cúirt Eorpach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0929/820120-cas-faoi-bhuamail-na-homai-caite-amach-ag-cuirt-eorpach/|date=2016-09-29|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Conspóidí === Airíonn na teaghlaigh na ndaoine a maraíodh gur lig an RUC, an PSNI, na Gardaí agus na seirbhísí faisnéise síos iad.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> ==== Roimh an 15 Lúnasa ==== Chinn Ombudsman na bPóilíní, Nuala O’Loan, i 2001 go raibh fiosrú an RUC easnamhach. Cuireadh glaoch fóin ar an mBrainse Speisialta an RUC ar an Ómaigh ar an 4 Lúnasa. Dúradh sa ghlaoch sin go raibh an IRA Leanúnach le hionsaí a dhéanamh ar an bhaile ar an 15 Lúnasa. Ar an 12 Lúnasa, thug an brathadóir Peter Keely le fios dá chuid láimhseálaithe go raibh an Fíor-IRA ag déanamh buama fá thuaisceart chontae Lú. Bhí an buama le cur ó thuaidh.<ref name=":0" /> Sa gcomhad a chonaic an tOmbudsman bhí nóta faoin rabhadh ag rá “ní bhaineann leis an Ómaigh”. Thairis sin níor insíodh don RUC san Ómaigh faoin bhfoláireamh. Anuas air sin chinn Nuala O’Loan nár roinneadh faisnéis leis na bleachtairí a bhí ag fiosrú an ionsaithe ina dhiaidh.<ref name=":2" /> ==== Ar an lá ==== Ní raibh péas ar bith ar dualgas i lár an bhaile nuair a phléasc an buama. Bhí dhá phatról amuigh: ceann faoin dtuath, ceann eile ar an taobh ó thuaidh den bhaile.Ba ghnách le haonad, ina raibh 25 péas, a bheith ar patról faoi éide i gcarranna sibhialta fán cheantar. Ar an 15 Lúnasa bhí 15 acu as láthair. Bhí an deichniúr eile le cur chuig paráid ar an [[Cill Chaoil|Chill Chaoil]] ar [[Contae an Dúin|an Dún]]. D’uireasa péas i lár an bhaile, bhí rudaí trína chéile nuair a cuireadh trí rabhadh ar an fhón, chuig na Samaritans agus chuig UTV. Bhí an tríú ceann beacht go maith.<ref name=":0" /> ==== 2000--2020 ==== D’aithin athbhreithniú de chuid na bpóilíní iad féin in 2000 go raibh an fiosrú easnamhach agus go raibh gá le breis acmhainní ach níor rinneadh tada faoi go ceann deich mí eile.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-bhfuil-seans-ar-bith-ag-muintir-na-homai-ar-an-bhfirinne/|teideal=An bhfuil seans ar bith ag muintir na hÓmaí ar an bhfírinne?|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> [[Íomhá:Lord Turnbull 2006.jpg|mion|330x330px|An ''Right Honourable'' Alan Turnbull, PC, breitheamh as Albain, in 2006<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alan Turnbull, Lord Turnbull|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alan_Turnbull,_Lord_Turnbull&oldid=1346672572|journal=Wikipedia|date=2026-04-02|language=en}}</ref>]]Thug Laurence Rush cás cúirte in aghaidh an Ardchonstábla agus an Státrúnaí in 2010;<ref>{{Lua idirlín|url=https://cdn.websitebuilder.service.justice.gov.uk/uploads/sites/42/2025/06/OBI-Day-2-Transcript-Opening-Statement-24-June-2025.pdf|teideal=Opening-Statement: "The stance adopted by Laurence Rush drew virtually no support from any quarter in society and this had a profound effect on him, impact on him. He was very much alone in his search for truth and accountability. "|údar=justice.gov.uk/|dáta=24-Meitheamh-2025|dátarochtana=2026}}</ref> maraíodh a bhean sa bhuama. Fuair sé bás in 2012. Thug Michael Gallagher (gaol eile) cás eile in aghaidh an Státrúnaí in 2013. Phléigh an Ardchúirt i mBéal Feirste an cás in 2015 agus aithníodh go raibh ceisteanna ann fós faoin eolas a bhí ag na fórsaí slándála roimh ré, agus faoin dóigh gur fhiosraigh siad an scéal. Ligeadh athbhreithniú breithiúnach. == Fiosrúcháin == '''2021''' Sa bhliain 2021, bhí sé tugtha le fios ag breitheamh Ardchúirte i mBéal Feirste gur róchosúil go bhféadfadh na seirbhísí slándála ionsaí buamála na hÓmaí i 1998 a chosc dá ngníomhóidís mar ba cheart roimh ré.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Fiosrúcháin chearta daonna faoi bhuamáil na hÓmaí molta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0723/1236829-fiosruchain-chearta-daonna-faoi-bhuamail-na-homai-molta/|date=2021-07-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhol an Breitheamh Horner do [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] fiosrúchán [[cearta daonna]] a bhunú faoi conas mar a tharla an t-uafás. '''2023''' Bhí fiosrúchán neamhspleách bunaithe ag Rialtas na Breataine.sa bhliain 2023.<ref name=":3" /> '''2024''' Ar an 30 Iúil 2024, is fearr go mall ná go brách,<ref>Bhí fiosrúchán poiblí faoin uafás á éileamh ag cuid de ghaolta na marbh le blianta fada.</ref> cuireadh tús le réamhéisteacht sa chuid phoiblí den fhiosrúchán a bhí bunaithe faoi bhuamáil na hÓmaí. Bunaíodh an fiosrúchán lena fháil amach an bhféadfaí an t-ionsaí a chosc ó bhí a fhios roimhe go raibh a leithéid á bheartú ag an ngrúpa úd. Ina ráiteas oscailte, dúirt cathaoirleach an fhiosrúcháin an Tiarna Alan Turnbull go raibh sé meáite ar an gcuspóir sin a bhaint amach.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/riar-na-cora-agus-oidhreacht-na-dtriobloidi-i-lar-an-aonaigh-aris/|teideal=Riar na córa agus oidhreacht na dTrioblóidí i lár an aonaigh arís|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-05}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tús le réamhéisteacht faoi bhuamáil na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0730/1462542-tus-le-reamheisteacht-faoi-bhuamail-na-homai/|date=2024-07-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> '''2025''' Thug gaolta na marbh fianaise i rith 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gaolta ag tabhairt fianaise ag fiosrúchán na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494452-gaolta-ag-tabhairt-fianaise-ag-fiosruchan-na-homai/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Ailbhe Ó Monacháin / Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh [[Gavin Robinson]] (ceannaire an [[DUP]]) go raibh ceisteanna le freagairt ag Rialtas agus ag Stát na hÉireann maidir leis an mbuamáil. Is cinnte go bhfuil daoine sa Stát seo a bhfuil faisnéis ábhartha acu, arsa sé, ach de bhrí nach féidir iallach a chur orthu fianaise a thabhairt ag fiosrúchán sa Bhreatain is ceart do Rialtas na hÉireann fiosrúchán dá gcuid féin a bhunú. Creideann gaolta na marbh go mb'fhéidir go bhfuil cuid den fhaisnéis ábhartha úd ag iarshaighdiúirí agus iarGhardaí a bhí ag coinneáil súil ar lucht an Fhíor-IRA i 1998. Bhí £11.1 milliún caite ar an fhiosrúchán ó Iúil 2024 go dtí deireadh mhí na Nollag 2025. Bhí tromlach an airgid sin, £9 milliún, caite ar chostais dhlíthiúla. Caitheadh méid suntasach airgid, níos mó ná £400,000, ar theicneolaíocht faisnéise.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/04/costas-nios-mo-na-11-milliun-caite-ar-fhiosruchan-bhuama-na-homai/|teideal=Costas níos mó na £11 milliún caite ar fhiosrúchán bhuama na hÓmaí|údar=Jack Mac Íomhair|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> '''2026''' Bhí reachtaíocht á chur tríd i d[[An tOireachtas|Tithe an Oireachtais]] le linn 2026, más mall is mithid, a ligfidh do bhaill reatha nó iar-bhaill den Gharda Síochána, arm na hÉireann, an státseirbhís nó rialtas na hÉireann, páirt a ghlacadh san fhiosrúchán.<ref name=":4" /> (Bhí sé tugtha le fios ag [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] in 2023 go gcomhoibreoidh Rialtas na hÉireann go hiomlán le fiosrúchán reachtúil na Breataine). == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1998]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Chontae Thír Eoghain]] [[Catagóir:Fíor-IRA]] naz2qgwr2h64mu2q3f4mlhu7ls2zllo 1307513 1307502 2026-04-12T14:28:07Z TGcoa 21229 /* Roimh an 15 Lúnasa */ 1307513 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (23), January 2010.JPG|mion|Lower Market Street, áit a tharla an eachtra, agus cuimhneachán ann inniu|330x330px]] [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (03), January 2010.JPG|mion|Cuimhneachán<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.omaghbombmemorial.com/|teideal=Cuimhneachán|údar=omaghbombmemorial.com|work=www.omaghbombmemorial.com|dátarochtana=2021-07-25}}</ref> 'Garden of Light', Drumragh Avenue|220x220px]] [[Íomhá:Plaque, Omagh bomb site - geograph.org.uk - 921236.jpg|mion|Market Street|220x220px]] [[Íomhá:Omagh Bomb Memorial (22), January 2010.JPG|mion|croí tríthoiseach|330x330px]] Tharla '''Buamáil na hÓmaí''' nó '''Sléacht na hÓmaí''' ar an [[15 Lúnasa]] [[1998]] nuair a phléasc [[buama]] i gcarr san [[An Ómaigh|Ómaigh]], buama de chuid an 'Fhíor-IRA'.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sleacht-na-homai-1998-2018-ceisteanna-go-leor-fos-gan-aon-fhreagra-orthu/|teideal=SLÉACHT NA hÓMAÍ 1998-2018: Ceisteanna go leor fós gan aon fhreagra orthu…|údar=Anton Mac Cába|dáta=2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-07-24}}</ref> Maraíodh 31 (beirt leanbh gan saolú ina measc); gortaíodh dhá chéad agus scriosadh an baile. B'é seo an buama ba mheasa ó thús na d[[Na Trioblóidí|Trioblóidí]] i d[[Tuaisceart Éireann]] (maraíodh triúr daoine déag is fiche sna [[Buamálacha Bhaile Átha Cliath agus Mhuineacháin]] sa bhliain 1974). An [[Fíor-IRA|'Fíor-IRA']] a bhí freagrach as an ionsaí ach níor ciontaíodh éinne. Is iomaí [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaí]] Éireannach a ghlac col leis na heasaontóirí Poblachtánacha i ndiaidh an bhuama seo. Tá ceisteanna ann nach bhfuil freagra fós orthu faoin eolas a bhí ag na fórsaí slándála roimh ré, agus faoin dóigh gur fhiosraigh siad an scéal. == Cúlra == Síníodh [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] ar an [[10 Aibreán]] [[1998]]. Bhí Poblachtánaigh áirithe thar a bheith míshásta leis. Gan dabht theastaigh ón bhFíor IRA an tsíocháin a scrios ach d’aontaigh na polaiteoirí nach ngéillfí dóibh,<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> ceithre mhí i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta. Is eol go bhfuair na fórsaí slándála ar a laghad dhá rabhadh. Chuir fear anaithnid glaoch guthán ar bhleachtairí an RUC ar an Ómaigh ar an 4 Lúnasa. Mhair an comhrá deich mbomaite. Dúradh go raibh raidhfil AK47 agus dhá theilgeoir roicéid le haistriú go teach ó dheas den Ómaigh D’ainmnigh an té a ghlaoigh ar na póilíní triúr fear agus teaghlach a dúirt sé a bhí bainteach leis seo. (Cé gur ghlac an [[Fíor-IRA]] freagracht as an bhuama, bhí lámh ag daoine ón [[IRA Leanúnach]] ann). Dúirt an fear go raibh an IRA Leanúnach le hionsaí a dhéanamh ar an phéas ar an Ómaigh ar an 15 Lúnasa.<ref name=":0" /> Ar an 12 Lúnasa, trí lá roimh an tubaiste, thug an brathadóir nó spiaire Peter Keeley (aka Kevin Fulton) faisnéis don phéas a bhí ag déileáil leis. Ag an am sin bhí beagnach scór bliain caite ag Keeley san IRA Oifigiúil, san IRA (Sealadach) agus ansin san Fhíor IRA. Bhuail Keeley le Patrick Joseph ‘Mooch’ Blair, comhalta aitheanta den bhFíor IRA in aice le Dún Dealgan. Bhí Blair ag déanamh buama. Níorbh eol do Keeley cá gcuirfí an buama, ach bhí sé le cur áit éigin go luath agus le cur ó thuaidh.<ref name=":0" /> Ba i g[[Contae Mhuineacháin|Co Mhuineacháin]] a goideadh an gluaisteán inar fágadh an buama; ba ar an taobh ó dheas den teorainn a cuireadh an buama i dtoll a chéile, b'fhéidir (ba i gceantar Thuaisceart Lú/Deisceart Ard Mhacha a rinneadh buama na hÓmaí, agus b’as an gceantar sin an fhoireann buamála, a scríobh Anton Mac Cába in 2018);<ref name=":0" /> agus cuid de na daoine a bhí freagrach as an mbuamáil, ba sa Phoblacht a bhí cónaí orthu (a mhaígh gaolta na marbh níos déanaí).<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Ceisteanna le freagairt ag Rialtas na hÉireann faoi ár na hÓmaí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0226/1499063-ceisteanna-le-freagairt-ag-rialtas-na-heireann-faoi-ar-na-homai/|date=2025-02-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Imeachtaí == Ar lá an bhuama féin, de réir eolais a tugadh ag an Choiste Cróinéara, ní raibh péas ar bith ar dualgas i lár an bhaile ar an Ómaigh thart ar an am gur tugadh an buama isteach. Bhí dhá charr patróil amuigh. Nuair a tháinig an rabhadh faoin bhuama, bhí dream amháin ag fiosrú eachtra in eastát tithíochta ar an taobh ó thuaidh den bhaile agus an ceann eile ag fiosrú eachtra faoin tuath. Bhí an baile plódaithe le siopadóirí, cuairteoirí agus teaghlaigh idir shean agus óg ar an Satharn breá samhraidh sin nuair a phléasc an gaireas 500 punt ag deich nóiméad tar éis a trí. Bhí dhá leanbh, seachtar páistí scoile, seisear mac léinn, trí ghlúin d’aon chlann amháin, oibrithe sna siopaí, fir agus mná, Spáinnigh, daoine ón bPoblacht agus muintir Thír Eoghain go háirithe, i measc na marbh.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Ní raibh péas ar bith ar dualgas i lár an bhaile nuair a phléasc an buama. Ba ghnáth le Divisional Mobile Support Unit a bheith ar phatról faoi éide i gcarranna sibhialta fán bhaile. Bhí dhá phatról amuigh: ceann faoin dtuath, ceann eile ar an taobh ó thuaidh den bhaile. Ba ghnách le haonad, ina raibh 25 péas, a bheith ar patról faoi éide i gcarranna sibhialta fán cheantar. Ar an 15 Lúnasa bhí 15 acu as láthair. Bhí chuid acu ar lá saor agus iad ag freastal ar bhainis. Bhí an deichniúr eile le cur chuig paráid ar an [[Cill Chaoil|Chill Chaoil]] ar [[Contae an Dúin|an Dún]]. Tá an Chill Caoil beagnach ar an bhall is faide ón Ómaigh sa Tuaisceart. Ach d’uireasa péas i lár an bhaile, bhí rudaí trína chéile nuair a cuireadh trí rabhadh ar an fhón, chuig na Samaritans (dhá uair) agus chuig UTV. Bhí an foláireamh doiléir lochtach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.itv.com/news/utv/2023-08-11/what-happened-on-the-day-of-the-omagh-bomb-in-1998|teideal=what-happened-on-the-day-of-the-omagh-bomb-in-1998|údar=UTV|dáta=2026}}</ref> Ag 14:32 ar lá an bhuama féin, thug an [[Fíor-IRA]] glaoch ar UTV; bhain an sceimhlitheoir úsáid as an códfhocal "Martha Pope", cód aitheanta, ag dúirt "There’s a bomb, courthouse, Omagh, main street, 500lb, explosion 30 minutes." Ag 14:35, chuir sé glaoch ar na Samaritans, agus an teachtaireacht céanna aige. Ag 14:38, chuir sé glaoch arís ar na Samaritans.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://omagh.independent-inquiry.uk/hearings/|teideal=Hearings – Omagh Bombing Inquiry|dáta=2026-03-20|language=en-GB|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> == Na híospartaigh == De réir mar a chuaigh an t-am thart, fógraíodh ainmneacha na marbh. Cúpla lá níos déanaí, reáchtáladh thrí thórramh san aon lá amháin: san Eaglais Chaitliceach, in Eaglais na hÉireann agus san Eaglais Mhodhach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mairfidh-an-boladh-go-deo-i-mo-chuimhne-buama-na-homai-25-bliain-o-shin/|teideal=‘Mairfidh an boladh go deo i mo chuimhne’ -Buama na hÓmaí, 25 bliain ó shin|údar=Anton Mac Cába|dáta=15 Lúnasa 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-08-15}}</ref> Ba mhná iad 17 den 29 duine a maraíodh, bean a bhí ag súil le cúpla ina measc. Bhí Caitlicigh agus Protastúnaigh ina measc. Daoine ó áiteanna éagsúla ina measc, triúr buachaillí óga as Bun Cranncha, beirt as an Spáinn, daoine gur trí thimpiste a tharla ar an bhaile iad.<ref name=":0" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Rialtas le comhoibriú le fiosrúchán faoi bhuamáil na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0815/1399837-rialtas-le-comhoibriu-le-fiosruchan-faoi-bhuamail-na-homai/|date=2023-08-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúnmharaíodh Maura Monaghan (1), Breda Devine (1), Oran Doherty (8), James Barker (12), Fernando Blasco Baselga (12), Sean McLaughlin (12), Lorraine Wilson (15), Alan Radford (16), Brenda Logue (17), Jolene Marlow (17), Samantha McFarland (17), Gareth Conway (18), Deborah-Anne Cartwright (20), Julia Hughes (21), Adian Gallagher (21), Rocío Abad Ramos (23), Bryan White (27), Avril Monaghan (30) agus a cúpla sa bhroinn, Esther Gibson (36), Philomena Skelton (39), Geraldine Breslin (43), Ann McCombe (48), Brian McCrory (54), Veda Short (56), Elizabeth Rush (57), Olive Hawkes (60), Frederick White (60), Mary Grimes (66), agus Sean McGrath (61).<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/chron/1998.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2023-08-15}}</ref> == Cóir == Ní raibh duine ar bith ciontaithe as an mbuamáil agus ní bhfuair gaolta na ndaoine a maraíodh i sléacht na hÓmaí ceart sna cúirteanna.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Cé gur fritheadh Colm Murphy ciontach in 2002, cuireadh an breithiúnas sin ar neamhní sa bhliain 2005 mar gur athraigh Gardaí ráiteas dá chuid. In 2003 gearradh príosúnacht ar [[Michael McKevitt]], ceannaire an Fíor IRA ag an am, as 'stiúir sceimhlitheoireachta' – coir nua a tugadh isteach de bharr uafás na hÓmaí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-bhfuil-seans-ar-bith-ag-muintir-na-homai-ar-an-bhfirinne/|teideal=An bhfuil seans ar bith ag muintir na hÓmaí ar an bhfírinne?|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Chuir sé téarma príosúin '20 bliain' isteach. Níor éirigh le héileamh McKevitt sa bhliain 2014 go scaoilfí as an bpríosún é.<ref>D’éiligh McKevitt go raibh sé i dteideal go scaoilfí saor luath ón bpríosún é mar gur ghlac sé páirt i ranganna éagsúla agus é ann, ina measc ranganna drámaíochta, ióga, Fraincise, ríomhaireachta agus rinne sé cúrsa maidir le scríbhneoireacht chruthaitheach leis an Ollscoil Oscailte freisin.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Theip ar iarratas Michael McKevitt san Ard-Chúirt inniu|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2014/1209/665700-theip-ar-iarratas-michael-mckevitt-san-ard-chuirt-inniu/|date=2014-12-09|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach scaoileadh as an bpríosún é in 2016. Theip ar chás in aghaidh Sean Hoey sa bhliain 2006/2007. Sa bhliain 2016, tarraingíodh siar na cúisimh in aghaidh Seamus Daly mar nach raibh an fhianaise ina choinne iontaofa.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> Níor ceistíodh duine ar bith díobh siúd a ainmníodh  sa ghlaoch gutháin ar an 4 Lúnasa 1998, ar a laghad go dtí 2002 agus ní raibh a fhios ag beirt acu ar a laghad gur ainmníodh iad, go dtí gur labhair an t-iriseoir Anton Mac Cába leo in 2002. Is léir go raibh eolas faoin bhuama ag an duine a ghlaoigh ar na póilíní an lá sin, agus go raibh faltanas idir é agus na daoine a d’ainmnigh sé. Níor fiosraíodh sin ag an am. Baineann ceisteanna freisin le ról Sean O’Callaghan, nach maireann, iarchomhalta sinsearach den IRA a bhí ina spiaire ag MI5 agus i mbun poiblíochta do ghrúpa tacaíochta ghaolta na n-íospartach.<ref name=":0" /> ==== Cás sibhialta ==== D’éirigh le cás sibhialta sa bhliain 2009 (tá fianaise níos láidre riachtanach i gcás coiriúil). Bhí an cás in aghaidh Seamus Daly, Colm Murphy, Liam Campbell agus [[Michael McKevitt]], ceannaire an Fíor IRA.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlínte Nuachta|url=https://www.rte.ie/news/2008/0407/101734-cinnlinte/|date=2008-04-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ordaíodh cúiteamh £1.6 milliún do na teaghlaigh ón gceathrar ach níor íocadh é. Céim as an gcoitiantacht ab ea an cás seo, ach níor réitigh sé an t-éileamh ar an gceart.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-bhfuil-seans-ar-bith-ag-muintir-na-homai-ar-an-bhfirinne/|teideal=An bhfuil seans ar bith ag muintir na hÓmaí ar an bhfírinne?|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cás faoi bhuamáil na hÓmaí caite amach ag Cúirt Eorpach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0929/820120-cas-faoi-bhuamail-na-homai-caite-amach-ag-cuirt-eorpach/|date=2016-09-29|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Fiosrúcháin == Airíonn na teaghlaigh na ndaoine a maraíodh gur lig an RUC, an PSNI, na Gardaí agus na seirbhísí faisnéise síos iad.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-baolach-nach-bhfuil-i-ndan-do-mhuintir-na-homai-ach-cliseadh-agus-dioma/|teideal=Is baolach nach bhfuil i ndán do mhuintir na hÓmaí ach cliseadh agus díomá|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2016|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-02}}</ref> D’aithin athbhreithniú de chuid na bpóilíní iad féin in 2000 go raibh an fiosrú easnamhach agus go raibh gá le breis acmhainní ach níor rinneadh tada faoi go ceann deich mí eile.<ref name=":2" /> Chinn Ombudsman na bPóilíní, Nuala O’Loan, i 2001 go raibh fiosrú an RUC easnamhach. Níor tugadh aon eolas faoin ghlaoch guthán ar an 4 Lúnasa 1998 do na péas a bhí ag fiosrú an bhuama in 1998. Níor tháinig an chuid sin den scéal chun solais go dtí go ndearna O’Loan a fiosrúchán in 2001. Sa gcomhad a chonaic an tOmbudsman bhí nóta faoin rabhadh ag rá “ní bhaineann leis an Ómaigh”. Thairis sin níor insíodh don RUC san Ómaigh faoin bhfoláireamh. Anuas air sin chinn Nuala O’Loan nár roinneadh faisnéis leis na bleachtairí a bhí ag fiosrú an ionsaithe ina dhiaidh.<ref name=":2" /> ==== 2010--2020 ==== [[Íomhá:Lord Turnbull 2006.jpg|mion|330x330px|An ''Right Honourable'' Alan Turnbull, PC, breitheamh as Albain, in 2006<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alan Turnbull, Lord Turnbull|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Alan_Turnbull,_Lord_Turnbull&oldid=1346672572|journal=Wikipedia|date=2026-04-02|language=en}}</ref>]]Thug Laurence Rush cás cúirte in aghaidh an Ardchonstábla agus an Státrúnaí in 2010;<ref>{{Lua idirlín|url=https://cdn.websitebuilder.service.justice.gov.uk/uploads/sites/42/2025/06/OBI-Day-2-Transcript-Opening-Statement-24-June-2025.pdf|teideal=Opening-Statement: "The stance adopted by Laurence Rush drew virtually no support from any quarter in society and this had a profound effect on him, impact on him. He was very much alone in his search for truth and accountability. "|údar=justice.gov.uk/|dáta=24-Meitheamh-2025|dátarochtana=2026}}</ref> maraíodh a bhean sa bhuama. Fuair sé bás in 2012. Thug Michael Gallagher (gaol eile) cás eile in aghaidh an Státrúnaí in 2013. Phléigh an Ardchúirt i mBéal Feirste an cás in 2015 agus aithníodh go raibh ceisteanna ann fós faoin eolas a bhí ag na fórsaí slándála roimh ré, agus faoin dóigh gur fhiosraigh siad an scéal. Ligeadh athbhreithniú breithiúnach dul ar aghaidh. '''2021''' Sa bhliain 2021, bhí sé tugtha le fios ag breitheamh Ardchúirte i mBéal Feirste gur róchosúil go bhféadfadh na seirbhísí slándála ionsaí buamála na hÓmaí i 1998 a chosc dá ngníomhóidís mar ba cheart roimh ré.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Fiosrúcháin chearta daonna faoi bhuamáil na hÓmaí molta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0723/1236829-fiosruchain-chearta-daonna-faoi-bhuamail-na-homai-molta/|date=2021-07-23|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhol an Breitheamh Horner do [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] fiosrúchán [[cearta daonna]] a bhunú faoi conas mar a tharla an t-uafás. '''2023'''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iar-Aire Dlí ag moladh go mbunófaí fiosrúchán faoin Ómaí anseo|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494295-iar-aire-dli-ag-moladh-go-mbunofai-fiosruchan-faoin-omai-anseo/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí fiosrúchán neamhspleách bunaithe ag Rialtas na Breataine.sa bhliain 2023.<ref name=":3" /> '''2024''' Ar an 30 Iúil 2024, is fearr go mall ná go brách,<ref>Bhí fiosrúchán poiblí faoin uafás á éileamh ag cuid de ghaolta na marbh le blianta fada.</ref> cuireadh tús le réamhéisteacht sa chuid phoiblí den fhiosrúchán a bhí bunaithe faoi bhuamáil na hÓmaí. Bunaíodh an fiosrúchán lena fháil amach an bhféadfaí an t-ionsaí a chosc ó bhí a fhios roimhe go raibh a leithéid á bheartú ag an ngrúpa úd. Ina ráiteas oscailte, dúirt cathaoirleach an fhiosrúcháin an Tiarna Alan Turnbull go raibh sé meáite ar an gcuspóir sin a bhaint amach.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/riar-na-cora-agus-oidhreacht-na-dtriobloidi-i-lar-an-aonaigh-aris/|teideal=Riar na córa agus oidhreacht na dTrioblóidí i lár an aonaigh arís|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-05}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tús le réamhéisteacht faoi bhuamáil na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0730/1462542-tus-le-reamheisteacht-faoi-bhuamail-na-homai/|date=2024-07-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> '''2025''' Thug gaolta na marbh fianaise i rith 2025.<ref name=":5" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gaolta ag tabhairt fianaise ag fiosrúchán na hÓmaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0203/1494452-gaolta-ag-tabhairt-fianaise-ag-fiosruchan-na-homai/|date=2025-02-03|language=ga-IE|author=Ailbhe Ó Monacháin / Nuacht RTÉ}}</ref> Creideann gaolta na marbh go mb'fhéidir go bhfuil cuid den fhaisnéis ábhartha úd ag iarshaighdiúirí agus iarGhardaí a bhí ag coinneáil súil ar lucht an Fhíor-IRA i 1998.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22505936/|teideal=Antóin Mac Cába : Saor-iriseoir ar an Ómaigh.|údar=RnaG/ Nuacht a hAon|dáta=16 Aibreán 25 •|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> * Mhaígh [[Gavin Robinson]] (ceannaire an [[DUP]]) go raibh ceisteanna le freagairt ag Rialtas agus ag Stát na hÉireann maidir leis an mbuamáil. Is cinnte go bhfuil daoine sa Stát seo a bhfuil faisnéis ábhartha acu, arsa sé, ach de bhrí nach féidir iallach a chur orthu fianaise a thabhairt ag fiosrúchán sa Bhreatain is ceart do Rialtas na hÉireann fiosrúchán dá gcuid féin a bhunú. * Dúirt iar-Aire Dlí is Cirt, [[Charles Flanagan|Charlie Flanagan]], go bhféadfadh sé go mbeadh fianaise thábhachtach i dtaca le buamáil na hÓmaí nach mbeadh ar fáil don fhiosrúchán sa Ríocht Aontaithe mar nach bhfuil a mhacasamhail d'éisteacht anseo sa Phoblacht. 'Níl sé de chumhacht ag rialtas an stáit seo iallach a chur ar dhaoine atá ina gcónaí an taobh seo den teorainn dul agus fianaise a thabhairt i ndlínse eile' agus gur aontaigh sé le tuairim roinnt de mhuintir na n-íosbartach a bhí ag iarraidh a mhacasamhail d'éisteacht ann i bPoblacht na hÉireann.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iar-Aire Dlí ag moladh go mbunófaí fiosrúchán faoin Ómaí anseo|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0202/1494295-iar-aire-dli-ag-moladh-go-mbunofai-fiosruchan-faoin-omai-anseo/|date=2025-02-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí £11.1 milliún caite ar an fhiosrúchán ó Iúil 2024 go dtí deireadh mhí na Nollag 2025. Bhí tromlach an airgid sin, £9 milliún, caite ar chostais dhlíthiúla. Caitheadh méid suntasach airgid, níos mó ná £400,000, ar theicneolaíocht faisnéise.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/04/costas-nios-mo-na-11-milliun-caite-ar-fhiosruchan-bhuama-na-homai/|teideal=Costas níos mó na £11 milliún caite ar fhiosrúchán bhuama na hÓmaí|údar=Jack Mac Íomhair|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> '''2026''' Bhí reachtaíocht á chur tríd i d[[An tOireachtas|Tithe an Oireachtais]] le linn 2026, más mall is mithid, a ligfidh do bhaill reatha nó iar-bhaill den Gharda Síochána, arm na hÉireann, an státseirbhís nó rialtas na hÉireann, páirt a ghlacadh san fhiosrúchán.<ref name=":4" /> (Bhí sé tugtha le fios ag [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] in 2023 go gcomhoibreoidh Rialtas na hÉireann go hiomlán le fiosrúchán reachtúil na Breataine). == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1998]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Chontae Thír Eoghain]] [[Catagóir:Fíor-IRA]] 70d91w0umjqn2ut5p99gsrj36i63cg2 0 109900 1307604 1277953 2026-04-13T00:29:44Z TGcoa 21229 1307604 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Algal bloom off Ireland.jpg|mion|220x220px|Blás algach san [[An tAigéan Atlantach|Aigéan Atlantach]]]] [[Íomhá:Algal bloom warning, Loch Melvin - geograph.org.uk - 3059829.jpg|mion|391x391px|[[Contae Liatroma]]]] [[Íomhá:Algal bloom, Torduff Reservoir - geograph.org.uk - 7315872.jpg|mion|220x220px|Torduff, Albain]] Méadú nó carnadh gasta ar phobal na n[[Algaí|-algaí]] i gcórais [[fionnuisce]] nó uisce [[Aigéan|mara]] is ea '''blás algach'''.<ref>i mBéarla, ''algal bloom''</ref> Aithnítear é go minic ag an mílítheacht san uisce ó líocha na n-algaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cnbc.com/2016/07/26/why-are-there-so-many-toxic-algae-blooms-this-year.html|teideal=Why are there so many toxic algae blooms this year|údar=Robert Ferris|dáta=2016-07-26|language=en|work=CNBC|dátarochtana=2025-08-30}}</ref> Cuimsíonn an téarma ''alga'' go leor cineálacha orgánach [[Fótaisintéis|fótaisintéiseach]] uisceach, idir orgánaigh mhacraibhseacha ilcheallacha, amhail [[feamainn]] agus orgánaigh micreascópacha aoncheallacha mar [[Cianbhaictéir|chianabaictéir]]. <ref name=":0">{{Cite book-en|title=Algae: Anatomy, Biochemistry, And Biotechnology|author=Barsanti|first=Laura|publisher=CRC Press|year=2014|isbn=978-1-4398-6733-4|location=Boca Raton, FL|pages=1}}</ref> Tagraíonn ''blás algach'' go coitianta d'fhás tapa na n-algaí aoncheallacha micreascópacha, ní algaí macrascópacha. <ref name="Smayda1997">{{Luaigh foilseachán|author=Smayda|first=Theodore J.|date=July 1997|title=What is a bloom? A commentary|journal=Limnology and Oceanography|volume=42|issue=5part2|pages=1132–1136|doi=10.4319/lo.1997.42.5_part_2.1132|bibcode=1997LimOc..42.1132S}}</ref> Sampla de bhlás algach macrascópach is ea foraois ceilpe <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ceh.ac.uk/our-science/projects/bloomin-algae|teideal=Bloomin’ Algae {{!}} UK Centre for Ecology & Hydrology|work=www.ceh.ac.uk|dátarochtana=2026-04-13}}</ref><ref name=":0" /> Bíonn bláis algacha mar thoradh ar chothaitheach, cosúil le [[nítrigin]] nó [[fosfar]] ó fhoinsí éagsúla (mar shampla rith chun srutha leasacháin nó foirmeacha eile de thruailliú cothaitheach ), ag dul isteach sa chóras uisceach agus is cúis le fás iomarcach algaí. Bíonn tionchar ag blás algach ar an [[éiceachóras]] iomlán. === In Éirinn === '''Loch nEathach''' Ó 2023 ar aghaidh, bhí [[Loch nEathach]] lán le [[Blás algach|algae gorm glas]] a chuireann sláinte daoine agus ainmhithe i mbaol.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Cáineadh déanta faoi chaighdeán locha & aibhneacha an Tuaiscirt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0903/1468184-caineadh-deanta-faoi-chaighdean-locha-aibhneacha-an-tuaiscirt/|date=2024-09-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tá blás algach le feiceáil ar dhromchla an locha, sloda glas a dhéanann dochar do bheathra uisceach. Chonacthas eascanna amuigh as an uisce agus iad ag sleamhnú ar bharr an bhláis algaigh. Tá cosc ar iascaireacht le haghaidh eascann. Tarlaíonn an truailliú seo mar gheall ar an leibhéal ard [[Fosfar|fosfair]] agus [[Nítrigin|nítrigine]] sa loch, a ritheann isteach ó fheirmeacha timpeall an locha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/30-l%C3%BAnasa-2025-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000724171931|teideal=Nuacht Mhall (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=30 Lúnasa 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-08-30}}</ref> ==Naisc sheachtracha== *[https://www.marine.ie/node/1025 Blás Algach eisceachtúil aimsithe san Iarthuaisceart] * [http://oceanservice.noaa.gov/hazards/hab/ FAQ about Harmful Algal Blooms] (NOAA) ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Bláis algacha]] [[Catagóir:Algaí]] [[Catagóir:Éiceolaíocht uisceach]] [[Catagóir:Airteagail ina bhfuil gearrthóga físe]] [[Catagóir:Aigéaneolaíocht bhitheolaíoch]] [[Catagóir:Saincheisteanna comhshaoil le huisce]] [[Catagóir:Truailliú uisce]] ltfeohbpnygf94p80g8xrem11a9vmyz 0 111895 1307632 1304756 2026-04-13T09:39:59Z Ciara Pollock 73525 1307632 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Sraith taistil teilifíse ar [[TG4]] é '''Téacs Taistil''' a thugann an lucht féachana sa bhaile ar aistear ón tolg go ceann scríbe ar leith ar feadh uair an chloig gach seachtain. Triúr atá páirteach ann - [[Louise Cantillon]], [[Séaghan Ó Súilleabháin]] agus [[Proinsias Ó Coinn]]. Léirithe ag [[Macalla Teoranta]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/title/tt35325377/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_1_nm_0_in_0_q_t%C3%A9acs%20taistil|work=www.imdb.com|dátarochtana=2026-04-13}}</ref>. Is sraith spraíúil ghéimiúil atá ann in dtugann na cairde faoi dhúshláin agus eachtraí nua le cúnamh a lucht leanta ar [[na meáin shóisialta]] agus [[Google]]. Craoladh sraith in [[2023]] agus in [[2024]]. ==2026== Tá Séaghan, Louise agus Proinsias ag taisteal ar fud an domhain i Sraith 4 agus beidh réalta Ros na Rún, [[Laura Ní Aoidhne]] ina dteannta do chorrchlár freisin. Tá Laura lán le brí agus fuinnimh agus tá an-suim aici i gcúrsaí cultúrtha. Ó chroílár Chicago go cúlsráideanna bríomhara Toronto, Eas Niagara agus níos faide i gcéin tugann na láithreoirí léargas ar an saol in áiteanna éagsúla ar fud an domhain. {{DEFAULTSORT:Teacs Taistil}} [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Cláir teilifíse taistil]] [[Catagóir:Cláir siamsaíochta‎]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:2023 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:2024 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2023]] {{síol}} h3cygim7n8sujpumf3mcmvpmpx1mcvw 1307633 1307632 2026-04-13T09:41:21Z Ciara Pollock 73525 1307633 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Sraith taistil teilifíse ar [[TG4]] é '''Téacs Taistil''' a thugann an lucht féachana sa bhaile ar aistear ón tolg go ceann scríbe ar leith ar feadh uair an chloig gach seachtain. Triúr atá páirteach ann - [[Louise Cantillon]], [[Séaghan Ó Súilleabháin]] agus [[Proinsias Ó Coinn]]. Léirithe ag [[Macalla Teoranta]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/title/tt35325377/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_1_nm_0_in_0_q_t%C3%A9acs%20taistil|work=www.imdb.com|dátarochtana=2026-04-13|teideal=IMDB}}</ref>. Is sraith spraíúil ghéimiúil atá ann in dtugann na cairde faoi dhúshláin agus eachtraí nua le cúnamh a lucht leanta ar [[na meáin shóisialta]] agus [[Google]]. Craoladh sraith in [[2023]] agus in [[2024]]. ==2026== Tá Séaghan, Louise agus Proinsias ag taisteal ar fud an domhain i Sraith 4 agus beidh réalta Ros na Rún, [[Laura Ní Aoidhne]] ina dteannta do chorrchlár freisin. Tá Laura lán le brí agus fuinnimh agus tá an-suim aici i gcúrsaí cultúrtha. Ó chroílár Chicago go cúlsráideanna bríomhara Toronto, Eas Niagara agus níos faide i gcéin tugann na láithreoirí léargas ar an saol in áiteanna éagsúla ar fud an domhain. {{DEFAULTSORT:Teacs Taistil}} [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Cláir teilifíse taistil]] [[Catagóir:Cláir siamsaíochta‎]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:2023 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:2024 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2023]] {{síol}} q3k06lgfyn0t2k9wkvxk25w18oyq2bo 1307637 1307633 2026-04-13T10:04:06Z Eomurchadha 4240 1307637 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Sraith taistil teilifíse ar [[TG4]] é '''Téacs Taistil''' a thugann an lucht féachana sa bhaile ar aistear ón tolg go ceann scríbe ar leith ar feadh uair an chloig gach seachtain. Triúr atá páirteach ann - [[Louise Cantillon]], [[Séaghan Ó Súilleabháin]] agus [[Proinsias Ó Coinn]]. [[Macalla Teoranta]] a léirigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/title/tt35325377/?ref_=nv_sr_srsg_0_tt_1_nm_0_in_0_q_t%C3%A9acs%20taistil|work=www.imdb.com|dátarochtana=2026-04-13|teideal=IMDB}}</ref> Is sraith éadrom atá ann ina dtugann na láithreoirí faoi dhúshláin agus eachtraí nua le cúnamh a lucht leanta ar [[na meáin shóisialta]] agus [[Google]]. Craoladh sraith in [[2023]] agus in [[2024]]. ==2026== Tá Séaghan, Louise agus Proinsias ag taisteal ar fud an domhain i Sraith 4 agus beidh réalta Ros na Rún, [[Laura Ní Aoidhne]] ina dteannta do chorrchlár freisin. Tá Laura lán le brí agus fuinnimh agus tá an-suim aici i gcúrsaí cultúrtha. Ó chroílár Chicago go cúlsráideanna bríomhara Toronto, Eas Niagara agus níos faide i gcéin tugann na láithreoirí léargas ar an saol in áiteanna éagsúla ar fud an domhain. {{DEFAULTSORT:Teacs Taistil}} [[Catagóir:Cláir theilifíse]] [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Cláir teilifíse taistil]] [[Catagóir:Cláir siamsaíochta‎]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:2023 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:2024 séasúir teilifíse‎]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2023]] {{síol}} re25mnphtuseriwydr4pctrisyo07bc 0 115982 1307649 1304828 2026-04-13T11:26:15Z Eomurchadha 4240 1307649 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} {{teideal iodálach}} Is [[:Catagóir:Scannáin uafáis|scannán uafáis]] é '''''An Taibhse''''' a thiteann a scéal amach le linn an [[An Gorta Mór|ghorta mhóir]].<ref name=":4" /> Tháinig sé amach sa bhliain [[2024]]-2025. [[Jim Sheridan]] a léirigh, fear a ainmníodh sé huaire d'[[Oscar]], agus [[John Farrelly]] a stiúraigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Réamhbhlaiseadh : AN TAIBHSE (The Ghost) - Irish Language Horror Film Official Trailer|url=https://www.youtube.com/watch?v=Y9UCTITTskc&t=1s|date=2025-03-04|author=Jackpot Films}}</ref><ref group="nóta">Maíodh gurb é ''An Taibhse'' an chéad fhadscannán uafáis Ghaeilge riamh, féach áfach ''[[Na Cloigne]].''</ref> Cáineadh an dialóg sa scannán toisc go raibh cumas teanga na n-aisteoirí chomh híseal sin go raibh an chaint dothuigthe in áiteanna go leor. [[Íomhá:Coolatin House in Shilelagh, County Wicklow.jpg|mion|1942]] [[Íomhá:Coolattin House1.jpg|mion|Teach Coolattin i dtús an 20ú aois, in aice le [[Síol Éalaigh]]<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Coollattin House|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Coollattin_House|journal=Wikipedia|date=2025-03-25|language=en}}</ref>]] Scéal scéiniúil é atá suite le linn an [[An Gorta Mór|ghorta mhóir]] in Éirinn sa bhliain [[1852]]. Tosaíonn Éamon agus a iníon Máire ar ról suaimhneach mar airíoch i dteach mór iargúlta le linn mhíonna crua an gheimhridh. Ach scaoileann a dtasc suaimhneach tromluí ar mhéid osnádúrtha istigh i mballaí an tí mhóir, ag corraí rúin dhorcha ón am a chuaigh thart.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.visitderry.com/whats-on/scannan-an-taibhse-film-the-ghost-p923561|teideal=Scannán - An Taibhse / Film - The Ghost -|dáta=2024|language=ga-IE|work=Visit Derry|dátarochtana=2025-03-27}}</ref> == Plota == Tá an scéal suite i ngeimhreadh na bliana 1852, i dtreo deireadh tréimhse an Ghorta, agus an Tigh agus an cheantar scriosta dá bharr. Is faoi cailín, Máire (Livvy Hill), agus a hathair, Éamon (Tom Kerrisk) atá an scéal. Oibríonn siad mar chúramóirí nó mar fheighlithe geimhreadh i dTigh Mór Seoirseach i rith ghearróga dubha an gheimhridh. Ach scaoiltear tromluí osnádúrtha ina dtreo nuair a dhúisíonn fórsa mailíseach taobh istigh de bhallaí an tí mhóir, agus dúisítear arís rúin dhorcha ón am atá thart. Tarlaíonn gníomhaíochtaí paranormálta éagsúla thart timpeall na hiníne, a threisíonn le himeacht ama.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Agallamh: "Ní chreidim ionta ach tá siad ann" - An Taibhse|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0812/1464472-an-taibhse-scannan-uafais-gaeilge/|date=2024-08-12|author=[[RTÉ]]}}</ref> Athraíonn iompar an athar, Éamon, i rith an scannáin, agus tosaíonn sé á iompar féin ar bhealach aisteach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/03/an-taibhse-an-chead-scannan-uafais-as-gaeilge/|teideal=An Taibhse: an chéad scannán uafáis as Gaeilge|údar=[[Jenna Goulding]]|dáta=2025-03-14|dátarochtana=2025-03-27|work=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]}}</ref> Mar sin an cheist ná – cad é an ghníomhaíocht paranormálta seo agus canathaobh go bhfuil sé dírithe ar an iníon? == Téama == Tá an scéal dírithe ar na tarlúintí osnádúrtha agus an fáth go bhfuil siad ceangailte leis an iníon. Scrúdaíonn an scannán doimhneacht athléimneacht an duine in aghaidh uafáis. Is léiriú éifeachtach é ar mharthanas agus ar na bealaí casta a théann an aigne in oiriúint dá comhthéacs. Léirítear é seo freisin i suíomh an scannáin mar bhí go leor daoine ag streachailt le teacht slán le linn an Ghorta Mhóir. Léiriú an scannán ar iarrachtaí an chosmhuintir an atógáil a dhéanamh arís agus teacht aniar éigin a lorg ina saolta.<ref name=":2" /> Cé gur scannán uafáis é, deirtear go léiríonn sé teachtaireacht dóchais. ‘Ná bíodh eagla ort’ an mana, mar ní buan an mhí-úsáid agus bíonn dóchas ann i gcónaí.<ref name=":0" /> == Léiriú == [[Íomhá:Jim Sheridan.jpg|mion|[[Jim Sheridan]]]] Gearrscannán a bhí sa scannán seo ar dtús, a rinne an stiúrthóir Johnny Farrelly (a rugadh sa bhliain 2000/2021), nuair a bhí sé san ollscoil. Bhí sé an-sásta leis an toradh agus shocraigh sé fadscannáin a dhéanamh as. Rinneadh scannánú air i mí na Samhna 2021 i Coolattin House<ref name=":1" /> i gCill Mhantáin, in aice le [[Síol Éalaigh]]. Lasmuigh rinneadh scannánú air i g[[Contae Dhún na nGall]] (tháinig an fhoireann as [[Doire]]). Ní raibh ach €3,000 mar bhuiséad don scannán. Bhí ar gach éinne an saothar a roinnt, agus ualach na jabanna ar fad a iompair. Bhí orthu pleanáil a dhéanamh nuair a scannánaíodh radhairc bunaithe ar sholas na gréine mar ní raibh aon airgead acu le haghaidh soilsiú. Bhí siad ullmhaithe go maith agus d’oibrigh gach duine ar an bhfoireann le chéile chun costais a choinneáil íseal. Chun na mothúcháin a thaispeáint go héifeachtach sa scannán, ní raibh barraíocht daoine sa seomra agus iad ag taifeadadh na radharc.<ref name=":0" /> Roghnaigh Farrelly ''An Taibhse'' a dhéanamh i nGaeilge mar cheap sé go mbeadh sé nádúrtha agus iontaofa agus gur bealach níos fearr é chun a lucht féachana a thumadh sa scéal. Ba í an Ghaeilge an teanga labhartha ag an am sin in Éirinn, tréimhse an Ghorta Mhóir. Ní hé ''An Taibhse'' an chéad scannán as Gaeilge a rinne John Farrelly a stiúradh. Stiúir sé ''Different'' in 2022, scannán rómánsúil. Chomh maith leis sin, bhuaigh sé Duais an Ghiúiré ag an LA Horror Film Festival don scannán ''The Sleep Experiment''.<ref name=":0" /> Thaitin an bunleagan le [[Jim Sheridan]] (is ainmní Oscar sé huaire é.) agus tháinig sé ar bord mar Léiritheoir Feidhmeach. Ba mhór an chabhair é i léiriú an scannáin agus thug sé roinnt moltaí do Farrelly. == Glacadh == === Gaeilge === "Tá an Ghaeilge i ''An'' ''Taibhse'' tubaisteach. Tá sí chomh lochtach sin gur rídheacair sult a bhaint as nó go fiú an aisteoireacht ann a mheas. Gaeilge Ultach a bhí sa script is cosúil, blas nach raibh ag cuid de na haisteoirí. Shamhlófá go bhfuil focail go leor á rá acu nár chuala siad ariamh cheana. Bheadh sé suimiúil breathnú ar an script le fáil amach an uaithi sin nó ó na haisteoirí a tháinig na botúin teanga. Is léir nach nós leo an teanga a labhairt. ... Tá an fhoghraíocht chomh dona sin gur gá brath ar na fotheidil go han-rialta."<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/scannan-uafais-millte-ag-gaeilge-lofa-dhothuigthe/|teideal=Scannán uafáis millte ag Gaeilge lofa dhothuigthe|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|dáta=3 Aibreán 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-04-03}}</ref> Is í Livvy Hill an iníon, Máire, sa scannán. Ní raibh focal Gaeilge ar bith aici roimh an scannán. D’fhoghlaim sí a cuid línte de réir na foghraíochta i g[[canúint Uladh]]. Luadh é mar scannán a bhain amhlabhra de.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/roinn-le-moladh-faoin-scannan-is-deanai-o-cine-4-ach-urchar-amu-e-baite/|teideal=Roinnt le moladh faoin scannán is déanaí ó Cine4, ach urchar amú é ‘Báite’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-03-11|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-13}}</ref> === Féilte === Taispeánadh ''An Taibhse'' ag féilte scannán éagsúla ar fud an domhain. Bhí sé díolta amach ag Fright Fest, ceann de na féilte uafáis is mó ar domhain, áit a raibh ''An Taibhse'' á thaispeáint ar an bpríomhscáileán i bpictiúrlann Chearnóg Leicester i Londain ar an 23 Lúnasa 2024.<ref name=":2" /> Taispeánadh an scannán ag Fleadh Scannán na Gaillimhe in 2024 chomh maith, agus taispeánadh é ag Newport Beach Film Festival i Meiriceá. Taispeánadh é chomh maith ag féiltí [[Scannánaíocht|scannánaíochta]] san [[An Íoslainn|Íoslainn]], san [[An Iodáil|Iodáil]] agus in áiteanna fud fad na h[[Éire|Éireann]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://extrag.ie/2025/03/24/siamsaiocht/an-taibhse-scannan-uafais-nua/|teideal=An Taibhse: Osclaíonn scannán uafáis as Gaeilge Dé hAoine|údar=[[Philip Downes]]|dáta=2025-03-24|dátarochtana=2025-03-27|work=[[ExtraG.ie]]}}</ref> Tar éis taispeáint ''An Taibhse'' i Londain, bhí daoine ag rá gurb é an chéad uair dóibh an Ghaeilge a chloisteáil.<ref name=":0" /> == Naisc sheachtracha == * Agallamh leis an scríbhneoir agus stiúrthóir, [https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0812/1464472-an-taibhse-scannan-uafais-gaeilge/ John Farrelly] * Agallamh leis an aisteoir [https://tuairisc.ie/an-t-iar-mhainicin-ceolmhar-ata-le-feiceail-sa-gcead-fhadscannan-uafais-i-ngaeilge/ Tom Kerrisk] == Féach freisin == * ''[[Na Cloigne]]'' * [[Fréamhacha (scannán)|''Fréamhacha'']] * [[John Farrelly]] == Tagairtí == {{reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{DEFAULTSORT:Taibhse, An}} [[Catagóir:Scannáin uafáis]] [[Catagóir:Scannáin 2024]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean stairiúil na Gaeilge]] [[Catagóir:Ficsean stairiúil]] [[Catagóir:Taibhsí]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] 45my1ky0lv5zrqw8uwpvf9nqs3zndpz 0 117255 1307506 1253666 2026-04-12T13:32:17Z TGcoa 21229 1307506 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Gaistreintreolaí, dreapadóir sléibhe agus taiscéalaí Éireannach is ea '''Clare O’Leary''' (a rugadh sa bhliain 1972). Is í an chéad bhean Éireannach a dhreap [[Sliabh Everest (Teomólungma)|Sliabh Everest]] in 2004 (theip uirthi in 2003 ; tháinig "tinneas goile" uirthi),<ref>{{Lua idirlín|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12|language=ga-IE|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026}}</ref> agus na [[Seacht Mullach]] chomh maith. Ba í an chéad bhean Éireannach í a bhain amach an [[An Pol Theas|Pol Theas]]. Tá sí ina pátrún ar Charthanacht Ospidéal na hOllscoile, Corcaigh. Is gaistreintreolaí agus lia ginearálta í. Bhronn Ollscoil na Gaillimhe Dochtúir (onóracha) uirthi in 2018,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.universityofgalway.ie/about-us/news-and-events/news-archive/2018/november/nui-galway-winter-conferral-ceremonies-and-honorary-degree-recipients.html|teideal=Winter conferral ceremonies|údar=University of Galway|dáta=Samhain 2018|work=www.universityofgalway.ie|dátarochtana=2025-01-02}}</ref> == Féach freisin == * [[Sliabh Everest (Teomólungma)]] * [[Dawson Stelfox]] * [[Dermot Somers]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Leary, Clare O}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1972]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Lianna Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Taiscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Teomólungma]] [[Catagóir:Dreapadóirí]] [[Catagóir:Sléibhteoirí]] gkehyfeihrgxqnia21y320izuee7oa6 0 117269 1307645 1305190 2026-04-13T11:19:57Z Eomurchadha 4240 Bhog Eomurchadha an leathanach [[Fréamhacha (scannán)]] go [[Fréwaka (scannán)]] 1305190 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Scannáin uafáis Gaeilge é '''''Fréamhacha''''' ([[An Pholainnis|Polainnis]]: ''Fréwaka'') ar thug ''Variety'' a ‘''Rattling Irish Horror''’ air i ndiaidh a sheoladh domhanda ag Féile Scannán [[Locarno]] i mí Lúnasa na bliana 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0820/1465713-freamhacha-psychological-horror-as-gaeilge/|teideal=Horror mar lionsa ar an tráma|dáta=20 Lúnasa 2024|dátarochtana=07 Eanáir 2025}}</ref> Saothar é seo a scríobh agus a stiúraigh [[Aislinn Clarke]] agus atá dírithe ar an oibrí cúraim Shoo ([[Clare Monnelly]]) atá ag tabhairt aire do Pheig ([[Bríd Ní Neachtain]]). Feictear ann [[Pisreog|piseoga]], [[Fuadach|fuadaigh]] agus uafáis an ama atá caite ag teacht go barr uisce.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cadrail-na-gcairdineal-kneecap-an-fhidil-ghorm-agus-na-feic-a-bhfeicfir/|teideal=Cadráil na gcairdinéal, Kneecap, an Fhidil Ghorm agus ná feic a bhfeicfir|dáta=2024-12-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-01-07}}</ref> Mná uilig atá i bhfoireann aisteoirí an scannáin Ghaeilge seo arna scríobh ag agus faoi stiúir Aislinn Clarke. I measc na n-aisteoirí sin tá Clare Monnelly ([[Doineann (scannán)|''Doineann'']], ''[[Moone Boy]]''), [[Bríd Ní Neachtain]] ([[Banshees of Inisherin|''Banshees of Inisherin'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']]), agus an t-aisteoir [[An Úcráin|Úcránach]] [[Aleksandra Bystrzhitskaya]] (F20). == Scéal == Is í an t-oibrí cúraim Shoo (Monnelly) croí scéal an scannáin. Cuirtear Shoo ag obair i sráidbhaile scoite ina labhraítear Gaeilge chun aire a thabhairt do bhean a bhfuil faitíos uirthi a teach a fhágáil (Ní Neachtain). Tá faitíos freisin uirthi roimh na comharsana agus roimh na [[Aos Sí|Sídhe]], neacha scáfara ón m[[Béaloideas na hÉireann|béaloideas]] a gcreideann sí a d’fhuadaigh í féin blianta fada roimhe sin. De réir mar a fhásann dlúthchairdeas eatarthu, bíonn Shoo ite ag [[paranóia]], [[Deasghnáth|deasghnátha]] agus piseoga na seanmhná, agus ar deireadh thiar tugann sí aghaidh ar na huafáis a tharla ina saol féin. == Léiriú == Arna léiriú ag Dermot Lavery do DoubleBand Films ([[Doineann]]) agus ag Patrick O’Neill do Wildcard, maoiníodh an scannán faoin scéim Cine4, le tacaíocht ó [[TG4]], [[Fís Éireann]], [[Coimisiún na Meán]], agus Alt 48, an scéim chéanna faoinar maoiníodh an scannán Gaeilge ''[[An Cailín Ciúin]]'', a fuair ainmniúchán ag [[Gradaim Oscar]]. Comhlacht léiriúcháin a bhfuil gradaim bainte amach aige is ea [[DoubleBand Films]] atá lonnaithe i m[[Béal Feirste]] agus a bhfuil dea-theist air le 30 bliain anuas as cláir fhíorasacha agus príomhscannáin d’ardchaighdeán a dhéanamh ina bhfuil scéalaíocht shainiúil. Is é a dúirt [[Máire Ní Chochláinn|Máire Ní Chonláin]], Eagarthóir Coimisiúnaithe TG4: “Is iontach an mórtas atá ar TG4 tacú le ‘FRÉAMHACHA’, scannán a thugann ardán do thraidisiún shaibhir scéalaíochta na hÉireann ach chomh maith leis sin a leagann béim ar chumhacht na Gaeilge sa scannánaíocht chomhaimseartha. Tá scannán uaibhreach agus iontach corraitheach cruthaithe ag Aislinn Clarke agus a foireann d’aisteoirí cumasacha, scannán a chreidimid a mheallfaidh lucht féachana ag Locarno agus níos faide i gcéin. Tá ríméad orainn go bhfuiltear ag tabhairt aird ar an scannán Gaeilge seo go hidirnáisiúnta, is ceart sin, agus táimid ag súil go mór leis an tionchar a bheidh aige ar phobail scannánaíochta na hÉireann agus ar fud an domhain a bhrath.” New Europe Film Sales atá i mbun díolacháin idirnáisiúnta don scannán. Eiseoidh Wildcard Distribution an scannán i bpictiúrlanna na hÉireann sa bhliain 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/eolas/preas/nuacht-raitis/2024-2/an-scannan-uafais-gaeilge-freamhacha-le-taispeaint-don-domhan-den-chead-uair-ag-feile-san-eilveis-inniu/|teideal=An Scannán Uafáis Gaeilge 'Fréamhacha' le Taispeáint don Domhan den Chéad Uair ag Féile san Eilvéis Inniu|dáta=09 Lúnasa 2024|dátarochtana=07 Eanáir 2024}}</ref> == Féach freisin == * ''[[An Taibhse]]'' * [[Scannánaíocht na Gaeilge]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-scannán}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Freamhacha, scannan}} [[Catagóir:Scannáin uafáis]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Scannáin 2024]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean uafáis]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] 47vrpdz0manxhk6lacehg0j04sf41p9 1307647 1307645 2026-04-13T11:20:42Z Eomurchadha 4240 1307647 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Scannáin uafáis Gaeilge é '''''Fréwaka''''' (Leagan stílithe den fhocal ''Fréamhacha'') ar thug ''Variety'' a ‘''Rattling Irish Horror''’ air i ndiaidh a sheoladh domhanda ag Féile Scannán [[Locarno]] i mí Lúnasa na bliana 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0820/1465713-freamhacha-psychological-horror-as-gaeilge/|teideal=Horror mar lionsa ar an tráma|dáta=20 Lúnasa 2024|dátarochtana=07 Eanáir 2025}}</ref> Saothar é seo a scríobh agus a stiúraigh [[Aislinn Clarke]] agus atá dírithe ar an oibrí cúraim Shoo ([[Clare Monnelly]]) atá ag tabhairt aire do Pheig ([[Bríd Ní Neachtain]]). Feictear ann [[Pisreog|piseoga]], [[Fuadach|fuadaigh]] agus uafáis an ama atá caite ag teacht go barr uisce.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cadrail-na-gcairdineal-kneecap-an-fhidil-ghorm-agus-na-feic-a-bhfeicfir/|teideal=Cadráil na gcairdinéal, Kneecap, an Fhidil Ghorm agus ná feic a bhfeicfir|dáta=2024-12-27|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-01-07}}</ref> Mná uilig atá i bhfoireann aisteoirí an scannáin Ghaeilge seo arna scríobh ag agus faoi stiúir Aislinn Clarke. I measc na n-aisteoirí sin tá Clare Monnelly ([[Doineann (scannán)|''Doineann'']], ''[[Moone Boy]]''), [[Bríd Ní Neachtain]] ([[Banshees of Inisherin|''Banshees of Inisherin'']], [[Róise & Frank|''Róise & Frank'']]), agus an t-aisteoir [[An Úcráin|Úcránach]] [[Aleksandra Bystrzhitskaya]] (F20). == Scéal == Is í an t-oibrí cúraim Shoo (Monnelly) croí scéal an scannáin. Cuirtear Shoo ag obair i sráidbhaile scoite ina labhraítear Gaeilge chun aire a thabhairt do bhean a bhfuil faitíos uirthi a teach a fhágáil (Ní Neachtain). Tá faitíos freisin uirthi roimh na comharsana agus roimh na [[Aos Sí|Sídhe]], neacha scáfara ón m[[Béaloideas na hÉireann|béaloideas]] a gcreideann sí a d’fhuadaigh í féin blianta fada roimhe sin. De réir mar a fhásann dlúthchairdeas eatarthu, bíonn Shoo ite ag [[paranóia]], [[Deasghnáth|deasghnátha]] agus piseoga na seanmhná, agus ar deireadh thiar tugann sí aghaidh ar na huafáis a tharla ina saol féin. == Léiriú == Arna léiriú ag Dermot Lavery do DoubleBand Films ([[Doineann]]) agus ag Patrick O’Neill do Wildcard, maoiníodh an scannán faoin scéim Cine4, le tacaíocht ó [[TG4]], [[Fís Éireann]], [[Coimisiún na Meán]], agus Alt 48, an scéim chéanna faoinar maoiníodh an scannán Gaeilge ''[[An Cailín Ciúin]]'', a fuair ainmniúchán ag [[Gradaim Oscar]]. Comhlacht léiriúcháin a bhfuil gradaim bainte amach aige is ea [[DoubleBand Films]] atá lonnaithe i m[[Béal Feirste]] agus a bhfuil dea-theist air le 30 bliain anuas as cláir fhíorasacha agus príomhscannáin d’ardchaighdeán a dhéanamh ina bhfuil scéalaíocht shainiúil. Is é a dúirt [[Máire Ní Chochláinn|Máire Ní Chonláin]], Eagarthóir Coimisiúnaithe TG4: “Is iontach an mórtas atá ar TG4 tacú le ‘FRÉAMHACHA’, scannán a thugann ardán do thraidisiún shaibhir scéalaíochta na hÉireann ach chomh maith leis sin a leagann béim ar chumhacht na Gaeilge sa scannánaíocht chomhaimseartha. Tá scannán uaibhreach agus iontach corraitheach cruthaithe ag Aislinn Clarke agus a foireann d’aisteoirí cumasacha, scannán a chreidimid a mheallfaidh lucht féachana ag Locarno agus níos faide i gcéin. Tá ríméad orainn go bhfuiltear ag tabhairt aird ar an scannán Gaeilge seo go hidirnáisiúnta, is ceart sin, agus táimid ag súil go mór leis an tionchar a bheidh aige ar phobail scannánaíochta na hÉireann agus ar fud an domhain a bhrath.” New Europe Film Sales atá i mbun díolacháin idirnáisiúnta don scannán. Eiseoidh Wildcard Distribution an scannán i bpictiúrlanna na hÉireann sa bhliain 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/eolas/preas/nuacht-raitis/2024-2/an-scannan-uafais-gaeilge-freamhacha-le-taispeaint-don-domhan-den-chead-uair-ag-feile-san-eilveis-inniu/|teideal=An Scannán Uafáis Gaeilge 'Fréamhacha' le Taispeáint don Domhan den Chéad Uair ag Féile san Eilvéis Inniu|dáta=09 Lúnasa 2024|dátarochtana=07 Eanáir 2024}}</ref> == Féach freisin == * ''[[An Taibhse]]'' * [[Scannánaíocht na Gaeilge]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-scannán}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Freamhacha, scannan}} [[Catagóir:Scannáin uafáis]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Scannáin 2024]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean uafáis]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach i nGaeilge]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] 3ecibuhpdshv5752ikp6qjjyvy5cpkq 0 120055 1307589 1273205 2026-04-12T22:59:37Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1307589 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Sign-1180707, Four Courts, Dublin, Ireland.jpg|mion|Na Ceithre Cúirteanna, BÁC]] Bunaíodh na h'''Ionaid Chomhairle Dlí Saor in Aisce''', nó '''FLAC'''<ref>i mBéarla, ''Free Legal Advice Centres''</ref> i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1969. Cuireann abhcóidí agus aturnaetha - ag obair go deonach - seirbhís chomhairle dlí ar fáil saor in aisce.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gan FLAC in ann ag an éileamh ar chuidiú dlí in aisce|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0630/1521132-gan-flac-in-ann-ag-an-eileamh-ar-chuidiu-dli-in-aisce/|date=2025-06-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Eagraíocht == Is iad príomhfheidhmeanna FLAC: * Comhairle agus eolas bunúsach a sholáthar do dhaoine a bhfuil ceisteanna faoin dlí acu * Teacht ar cheartas a chur chun cinn trí fheachtais abhcóideachta * Taighde a dhéanamh i limistéir a dtugtar tús áite dóibh den dlí ar mhaithe le leas an phobail Ní chuireann FLAC seirbhís ionadaíochta ar fáil agus ní féidir leis cabhrú leat teacht ar ionadaíocht dhlíthiúil. Cuireann an Dlí-Chumann eolas ar fáil faoi conas aturnae a aimsiú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/justice/legal-aid-and-advice/free-legal-advice-centre/|teideal=Ionad Comhairle Dlí Saor in Aisce|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2025-06-30}}</ref> Is eagraíocht neamhspleách dheonach í, agus eagraíocht fíor-bheag nach bhfuil dóthain acmhainní aici. Dúnadh na "hionaid buail isteach" cúpla bliain ó shin agus caithfear glaoch a chur ar FLAC anois. In 2024, fuair FLAC níos mó glaochanna ná riamh (breis is 3,000 ... bhain 539 le foréigean sa mbaile agus cuid mhór eile le cearta fostaíochta). Dá bharr a deir siad ní raibh sé ar a gcumas ach 20% de na glaochanna a fhreagairt. In 2024 chuir dlíodóirí FLAC comhairle dlí ar breis is 3,700 duine. Léiríonn an t-éileamh ar sheirbhísí na heagraíochta go bhfuil géarchéim ann don tromlach daoine a lorgaíonn ach nach bhfaigheann an cúnamh a bhíonn uathu (níl An [[Bord um Chúnamh Dlíthiúil]]<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.legalaidboard.ie/en/en/|teideal=Legal Aid Board|údar=.legalaidboard.ie/|language=en|work=www.legalaidboard.ie|dátarochtana=2025-06-30}}{{Dead link|date=Iúil 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> in ann cuidiú a thabhairt go minic ach an oiread).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/justice/legal-aid-and-advice/|teideal=Cabhair Dhlíthiúil agus Comhairle|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2025-06-30}}</ref> == Gaeilge == "An tSeirbhís Saor-Chomhairle Dlí". Bunaíodh Ionad Comhairle Dlí sa bhliain 2004 i gConradh na Gaeilge, Sráid Fhearchair, BÁC agus in [[Áras na nGael]], Sráid Dominic, Gaillimh, agus níos déanaí, i gCorcaigh. D'eascair roinnt cúiseanna suntasacha as obair an Ionaid, mar shampla ''Ó Gribín v. An Chomhairle Mhúinteoireachta'' [2008] 3 I.R. 266.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ie.vlex.com/vid/eamonn-eamonno-gribin-gribin-793497881|teideal=Éamonn Ó Gríbín v an Chomhairle Mhúinteoireachta and Others|datarochtana=2022-07-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://orca.cardiff.ac.uk/id/eprint/58843/1/2014oconaillsphd.pdf|teideal=The Irish Language and The Irish Legal System:- 1922 to Present|údar=Seán Ó Conaill|dáta=203|editor="the case could be seen to be taking certain steps backwards from the position established in Ó Beoláin" ... "the Court went on to hold that the applicant had no right to a translation of the official document which concerned the establishment of the Teaching Council"|dátarochtana=2025}}</ref> == Féach freisin == * An [[Bord um Chúnamh Dlíthiúil]]<ref name=":0" /> == Naisc sheachtracha == * [https://www.flac.ie/publications/eolas-dli-uachtanna-agus-dithiomnacht/ Eolas dlí: Uachtanna agus díthiomnacht], FLAC, 2016<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.flac.ie/publications/eolas-dli-uachtanna-agus-dithiomnacht/|teideal=Eolas dlí: Uachtanna agus díthiomnacht|dáta=2016-11-14|language=en|work=FLAC - Promoting access to justice|dátarochtana=2025-06-30}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha]] [[Catagóir:Eagraíochtaí chearta an duine]] [[Catagóir:Carthanais bunaithe in Éirinn]] fkcit5dkjrlynkio8i1vits4qmm8d3k 14 120200 1307583 1273717 2026-04-12T22:40:50Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1307583 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Foirgnimh i gContae na Gaillimhe]][[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir in Éirinn]] [[Catagóir:Gaillimh]] eg6ew5e2du8kssngylepkwnpoq7qumr 2 120601 1307561 1306718 2026-04-12T18:51:24Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1307561 wikitext text/x-wiki * Tá an focal "item" de dhíth ón mbot, is amhlaidh... tá! * An eochairfhocal é "Label"? Is . * Ní fheictear anseo go díreach na torthaí SQL, ach ina ionad sin, céard a dhéanann an bot leo, mar shampla ?item -> <nowiki>[[:d:?item|?item]]</nowiki> {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel ?can2000 { # P3425=(Comhartha) Aitheantas Nature 2000 # P17=tír, Q27=Éire ?item wdt:P3425 ?can2000; wdt:P17 wd:Q27. # label SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } | columns = number:#, label:Alt, P7959:Contae, P18:Íomhá, P3425:Natura 2000 | links = local }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Alt ! Contae ! Íomhá ! Natura 2000 |- | style='text-align:right'| 1 | [[Loch Iascaigh]] | [[Contae Dhún na nGall]] | [[Íomhá:Lough Eske sud est.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000163 IE0000163] |- | style='text-align:right'| 2 | [[An Abhainn Mhór]] | [[Contae Phort Láirge]] | [[Íomhá:IMG BlackwaterBridge3720rz.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002170 IE0002170] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Gleann Dá Ghrua]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Glen walk way.JPG|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000719 IE0000719] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Wicklow Mountains National Park Information Office.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002122 IE0002122] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Portach Chlóirthigh|Dúlra Phortach Chlóirthigh]] | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[Íomhá:Clara bog boardwalk. 07.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000572 IE0000572] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Bá Bhaile Dúill|Bá Baile Dúill]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[Íomhá:The View from Strand Road Baldoyle - geograph.org.uk - 181928.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000199 IE0000199] |- | style='text-align:right'| 7 | [[An Sliabh Riabhach]] | [[Contae Luimnigh]] | [[Íomhá:Black Rock on the Ballyhoura Mountain Range - geograph.org.uk - 1103684.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0002036 IE0002036] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Loch Uí Ghadhra]] | [[Contae Shligigh]] | [[Íomhá:Lough Gara 1.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004048 IE0004048] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Inbhear Bhaile Roiséir]] | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | [[Íomhá:View of Rogerstown Estuary.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000208 IE0000208] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Loch Coirib]] | [[Contae na Gaillimhe]] | [[Íomhá:Loughcorrib.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0004042 IE0004042] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Coill Chnoc Sinche]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Íomhá:Plants on damp bankside in Knocksink woods.jpg|center|128px]] | [https://natura2000.eea.europa.eu/Natura2000/SDF.aspx?site=IE0000725 IE0000725] |} {{Wikidata list end}} k3nemy6yyf7ad6ihoob4jup1axeqil6 2 120719 1307568 1306719 2026-04-12T19:32:41Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1307568 wikitext text/x-wiki * [[Ballstát den Aontas Eorpach]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?amTosaigh ?amDeiridh ?oti ?otiDáta { ?item wdt:P463 wd:Q458; # cuid de AE wdt:P31 wd:Q6256; # sample de tír p:P463 ?ballRts. ?ballRts ps:P463 wd:Q458. OPTIONAL { ?ballRts pq:P580 ?amTosaigh } OPTIONAL { ?ballRts pq:P582 ?amDeiridh } # fo-iarratas le haghaidh OTI leis an dáta is déanaí is déanaí { SELECT ?item (MAX(?dáta) AS ?uasDáta) WHERE { ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts pq:P585 ?dáta. } GROUP BY ?item } # OTI le dáta is déanaí ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts ps:P2131 ?oti; pq:P585 ?otiDáta. FILTER(?otiDáta = ?uasDáta) # label service SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY DESC(?itemLabel) | columns = number:#, item:Qid, P297:Cód, label:Tír, ?amTosaigh:Am tosaigh, ?amDeiridh:Am deiridh, P1082:Daonra, P2046:Achar, P38:Airgeadra, ?oti:OTI, ?otiDáta:Dáta OTI, P1081:IFD, P37:Teanga }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Cód ! Tír ! Am tosaigh ! Am deiridh ! Daonra ! Achar ! Airgeadra ! OTI ! Dáta OTI ! IFD ! Teanga |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q27|Q27]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IE IE] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | 1973-01-01 | | 5149139 | 69797 | [[Euro]] | 529244870223 | 2022-01-01 | 0.945 | [[an Ghaeilge]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q55|Q55]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:NL NL] | [[an Ísiltír]] | 1957-03-25 | | 17942942 | 37378 | [[Euro]] | 991114635529 | 2022-01-01 | 0.931 | [[an Ollainnis]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q34|Q34]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SE SE] | [[an tSualainn]] | 1995-01-01 | | 10609460 | 447425.16 | ''[[:d:Q122922|krona na Sualainne]]'' | 585939170124 | 2022-01-01 | 0.947 | [[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q214|Q214]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SK SK] | [[an tSlóvaic]] | 2004-05-01 | | 5409407 | 49033.720839 | [[Euro]] | 115468803972 | 2022-01-01 | 0.848 | [[an tSlóvaicis]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q215|Q215]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SI SI] | [[an tSlóivéin]] | 2004-05-01 | | 2066880 | 20271 | [[Euro]] | 62117768015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an tSlóivéinis]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q213|Q213]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CZ CZ] | [[An tSeic|an tSeicia]] | 2004-05-01 | | 10909500 | 78866<br/>78871 | ''[[:d:Q131016|koruna na Seice]]'' | 250681000000 | 2019-01-01 | 0.889 | [[an tSeicis]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q28|Q28]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HU HU] | [[an Ungáir]] | 2004-05-01 | | 9603634 | 93011.4 | ''[[:d:Q47190|forint na hUngáire]]'' | 181848022230 | 2021-01-01 | 0.846 | [[an Ungáiris]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q29|Q29]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:ES ES] | [[an Spáinn]] | 1986-01-01 | | 48592909 | 505990 | [[Euro]] | 1397509272054 | 2022-01-01 | 0.905 | [[an Spáinnis]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q218|Q218]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RO RO] | [[an Rómáin]] | 2007-01-01 | | 19053815 | 238397 | ''[[:d:Q131645|leu na Rómáine]]'' | 301261582924 | 2022-01-01 | 0.821 | [[an Rómáinis]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q145|Q145]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GB GB] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | 1973-01-01 | 2020-01-31 | 67326569 | 242495 | [[punt steirling]] | 3070667732359 | 2022-01-01 | 0.929 | [[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q45|Q45]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PT PT] | [[an Phortaingéil]] | 1986-01-01 | | 10347892 | 92225 | [[Euro]] | 251945377529 | 2022-01-01 | 0.866 | [[an Phortaingéilis]]<br/>''[[:d:Q13330|Mirandese]]'' |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q36|Q36]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PL PL] | [[an Pholainn]] | 2004-05-01 | | 37563071 | 312683 | ''[[:d:Q123213|złoty]]'' | 688176605955 | 2022-01-01 | 0.876 | [[an Pholainnis]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q40|Q40]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AT AT] | [[an Ostair]] | 1995-01-01 | | 8979894 | 83858<br/>83878.99 | [[Euro]] | 511685203845 | 2023-01-01 | 0.916 | [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q36668|teanga chomharthaíochta na hOstaire]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q37|Q37]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LT LT] | [[an Liotuáin]] | 2004-05-01 | | 2860002 | 65300 | [[Euro]] | 70334299008 | 2022-01-01 | 0.875 | [[an Liotuáinis]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q211|Q211]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV LV] | [[an Laitvia]] | 2004-05-01 | | 1856932 | 64593.76<br/>62226.85 | [[Euro]] | 41153912663 | 2022-01-01 | 0.863 | [[an Laitvis]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q38|Q38]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IT IT] | [[an Iodáil]] | 1957-03-25 | | 58850717 | 302068 | [[Euro]] | 2010431598465 | 2022-01-01 | 0.895 | [[an Iodáilis]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q41|Q41]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GR GR] | [[an Ghréig]] | 1981-01-01 | | 10482487 | 131957 | [[Euro]] | 219065872466 | 2022-01-01 | 0.887 | [[an Ghréigis]]<br/>''[[:d:Q35392|an Ghréigis Choiteann]]''<br/>''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q183|Q183]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DE DE] | [[an Ghearmáin]] | 1958-01-01 | | 83577140 | 357587.77 | [[Euro]] | 4121200000000 | 2023-01-01 | 0.942 | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q142|Q142]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR FR] | [[an Fhrainc]] | 1957-03-25 | | 68605616 | 643801 | [[Euro]]<br/>''[[:d:Q214393|franc CFP]]'' | 2782905325625 | 2022-01-01 | 0.903 | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q33|Q33]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FI FI] | [[an Fhionlainn]] | 1995-01-01 | | 5608218 | 338478.34 | [[Euro]] | 280825957768 | 2022-01-01 | 0.94 | [[an Fhionlainnis]]<br/>[[an tSualainnis]]<br/>[[teangacha Sámacha]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q191|Q191]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:EE EE] | [[an Eastóin]] | 2004-05-01 | | 1369995 | 45335 | [[Euro]] | 38100812959 | 2022-01-01 | 0.89 | [[an Eastóinis]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q35|Q35]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DK DK] | [[an Danmhairg]] | 1973-01-01 | | 5822863 | 42925.46 | ''[[:d:Q25417|krone na Danmhairge]]'' | 395403906582 | 2022-01-01 | 0.929 | [[an Danmhairgis]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q224|Q224]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HR HR] | [[an Chróit]] | 2013-07-01 | | 3871833 | 56594 | [[Euro]] | 70964606465 | 2022-01-01 | 0.858 | [[an Chróitis]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q229|Q229]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CY CY] | [[an Chipir]] | 2004-05-01 | | 1344976 | 9242.45 | [[Euro]] | 28439052741 | 2022-01-01 | 0.896 | ''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]''<br/>[[an Tuircis]]<br/>[[an Ghréigis]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q219|Q219]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BG BG] | [[an Bhulgáir]] | 2007-01-01 | | 6437360 | 110993.6 | [[Euro]] | 102407653020 | 2023-01-01 | 0.799 | [[an Bhulgáiris]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q31|Q31]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BE BE] | [[an Bheilg]] | 1957-03-25 | | 11825551 | 30688 | [[Euro]] | 644782756682 | 2023-01-01 | 0.937 | [[an Ollainnis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q233|Q233]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MT MT] | [[Málta]] | 2004-05-01 | | 553214 | 316 | [[Euro]] | 17765270015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an Mháltais]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q32|Q32]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LU LU] | [[Lucsamburg]] | 1957-03-25 | | 681973 | 2586.36 | [[Euro]] | 82274812251 | 2022-01-01 | 0.93 | [[an Lucsambuirgis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |} {{Wikidata list end}} ahqrlhf2de6gsg2ur5pyz8jizpbtnf9 0 120737 1307567 1305969 2026-04-12T19:31:09Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1307567 wikitext text/x-wiki <imagemap>File:2020 EU MAP.svg | 250px | thumb | lang=ga | Léarscáil (inchliceáilte) den AE poly 261 28 273 39 279 59 284 61 286 66 271 97 275 105 275 116 284 122 308 111 320 83 308 75 310 71 302 60 305 54 297 46 298 36 290 32 291 16 282 16 277 22 280 28 275 33 270 32 264 26 [[An Fhionlainn]] poly 260 29 259 38 252 37 252 42 248 41 244 54 238 64 238 72 235 77 237 83 226 83 223 100 227 106 230 111 227 115 229 121 223 127 220 141 229 160 227 163 231 173 238 171 238 168 242 164 250 164 254 135 261 130 262 117 252 115 257 93 270 83 271 66 279 59 273 39 [[an tSualainn]] poly 312 142 307 131 311 123 294 123 279 132 280 142 290 137 295 138 304 141 [[an Eastóin]] poly 310 164 319 155 318 148 313 142 295 140 298 153 288 149 282 142 277 161 295 158 [[an Laitvia]] poly 288 180 295 184 301 184 309 178 307 170 312 168 308 162 294 157 279 161 279 174 289 174 [[an Liotuáin]] poly 300 198 294 182 290 180 270 183 265 184 264 179 250 182 248 186 238 190 238 197 234 199 239 203 241 223 249 225 251 229 255 226 261 230 265 232 268 235 270 237 273 235 276 240 281 237 283 237 289 236 296 242 297 239 297 234 301 223 305 222 304 217 301 214 296 201 [[an Pholainn]] poly 254 250 257 245 261 244 269 236 272 235 276 240 279 238 289 235 297 243 274 250 269 253 269 257 259 254 [[an tSlóvaic]] poly 299 251 291 245 270 252 269 257 258 252 249 268 254 271 260 279 268 278 275 274 290 272 294 258 [[an Ungáir]] poly 355 291 354 280 361 274 355 269 349 272 346 270 343 259 332 248 330 243 328 242 324 247 314 250 312 248 301 250 294 255 292 265 288 271 282 274 288 281 293 284 293 288 296 290 302 287 301 291 308 294 308 297 317 297 322 297 329 295 339 287 347 288 [[an Rómáin]] poly 309 327 312 322 309 318 305 316 305 310 308 305 302 298 304 294 309 295 310 298 328 297 340 287 354 291 350 297 352 301 348 304 355 309 348 314 347 311 340 316 339 317 339 321 329 324 323 321 316 325 [[an Bhulgáir]] poly 308 383 305 376 306 374 293 368 294 359 289 351 289 344 294 339 295 333 301 332 304 328 310 326 317 326 322 322 329 325 340 321 340 316 342 319 340 328 328 329 320 331 325 335 339 340 336 342 348 344 350 348 347 358 344 353 348 352 349 348 343 347 345 344 334 341 335 338 328 335 317 341 313 337 311 342 320 350 332 359 339 365 358 359 340 377 331 380 335 376 337 378 342 373 340 370 345 372 353 362 337 366 328 363 327 367 320 367 326 372 319 374 320 382 334 393 355 393 372 372 372 378 368 383 368 377 364 384 365 390 361 387 355 396 340 400 339 395 329 397 329 393 332 392 320 380 314 384 311 378 [[an Ghréig]] poly 419 384 415 381 421 378 421 373 428 371 435 365 430 374 434 376 424 383 [[an Chipir]] poly 236 248 224 238 221 231 225 227 236 221 240 220 249 225 254 226 260 231 266 230 267 236 261 243 249 245 244 243 [[an tSeicia]] poly 198 263 201 257 204 260 207 258 213 260 224 255 233 248 238 248 241 244 245 244 248 246 255 246 253 250 256 254 250 265 249 268 238 272 229 271 220 268 218 263 210 264 208 266 [[an Ostair]] poly 249 267 253 273 242 279 244 284 236 282 230 281 227 277 229 271 238 272 [[an tSlóivéin]] poly 179 298 180 293 174 292 176 287 173 283 178 282 178 278 176 275 181 274 185 273 189 269 189 273 195 273 197 269 199 272 204 269 207 267 210 265 218 263 220 269 230 271 226 281 219 283 222 289 219 290 220 297 231 304 236 319 247 323 253 325 250 327 274 341 273 349 269 341 260 341 257 348 262 355 261 358 257 360 257 364 251 371 248 369 244 377 244 378 244 386 237 386 237 383 230 381 222 375 219 376 219 370 226 368 238 370 245 367 250 365 253 358 248 346 246 347 241 342 241 341 237 340 234 336 230 332 224 331 184 357 181 355 183 343 182 333 185 333 190 329 193 330 196 339 194 340 193 352 224 331 211 317 209 317 203 309 204 308 202 298 190 292 184 297 [[an Iodáil]] rect 224 394 251 405 [[Málta]] poly 14 333 21 334 24 337 27 339 29 333 36 329 33 325 40 319 39 311 43 312 49 298 57 295 54 292 55 289 43 284 42 281 39 280 36 291 36 292 19 313 24 314 20 317 23 318 19 324 19 327 [[an Phortaingéil]] poly 41 358 38 355 35 355 37 345 32 338 28 338 29 333 37 329 33 326 39 319 39 311 42 312 49 300 56 295 55 292 54 290 43 283 39 280 42 270 39 269 45 266 50 268 51 264 58 266 69 274 71 272 80 279 89 280 95 283 99 287 102 287 114 299 119 301 120 298 124 301 124 304 127 305 135 308 140 309 140 314 145 339 140 337 133 343 126 339 116 349 113 342 120 345 128 337 132 335 136 338 143 335 139 312 136 316 131 317 128 317 114 320 116 322 104 331 100 338 106 345 98 346 92 353 92 356 85 354 76 361 73 357 71 361 66 357 53 354 53 357 46 355 [[an Spáinn]] poly 100 286 111 297 118 300 119 298 126 302 128 302 128 305 139 307 140 301 144 298 152 296 155 300 157 298 165 304 169 305 189 328 195 318 195 306 192 312 188 311 187 327 170 305 178 298 180 294 173 292 176 288 174 284 179 281 176 276 179 272 175 266 170 267 175 262 180 258 178 255 182 256 186 244 190 240 178 234 173 232 169 227 169 225 165 225 162 220 157 216 155 212 151 212 147 218 142 222 137 221 137 224 133 223 125 220 121 218 124 225 121 230 113 227 111 223 107 224 101 223 97 223 97 232 109 241 111 251 115 258 107 284 [[an Fhrainc]] poly 202 178 209 178 211 181 218 182 216 185 218 187 231 181 235 184 231 187 238 189 238 197 235 201 238 203 240 222 236 220 234 224 223 228 221 230 224 238 232 247 224 255 217 258 211 259 207 257 203 261 199 256 189 255 183 256 185 244 190 241 181 235 178 224 181 214 180 207 185 201 190 195 192 187 197 187 199 189 202 186 [[an Ghearmáin]] poly 177 225 174 229 172 235 180 237 180 229 [[an Lucsamburg]] poly 155 210 157 220 166 225 175 232 173 226 178 225 177 215 171 210 164 212 160 209 [[an Bheilg]] poly 191 188 178 189 162 209 167 209 171 207 170 210 179 215 180 207 188 204 184 200 188 198 [[an Ísiltír]] poly 201 177 209 177 222 181 228 176 227 159 219 170 221 177 216 175 214 163 218 158 215 143 202 157 [[an Danmhairg]] poly 102 181 92 179 82 181 79 179 75 173 78 168 89 162 84 159 89 151 98 154 100 153 97 150 104 146 109 147 100 156 108 166 106 174 103 177 [[Éire]] desc bottom-left </imagemap> == Bosca sonraí == Daonra:<ref name=daonra /> * Is lú: [[Málta]], 542,051 * Is mó: [[an Ghearmáin]], 84,358,845 Achar:<ref name=achar /> * Is lú: [[Málta]], 316 km2<sup>2</sup> * Is mó: [[an Fhrainc]], 638,475 km2<sup>2</sup> Rialtais: * [[Daonlathas ionadaíoch]] [[Córas Parlaiminteach | parlaiminteach]] (21) * Daonlathas ionadaíoch [[Córas leath-uachtaránachta | leath-uachtaránachta]] (5) * Daonlathas ionadaíoch [[Córas uachtaránachta | uachtaránachta]] (1) == Réamhrá == Is aontas polaitiúil agus eacnamaíoch an t[[Aontas Eorpach]] (AE). Tá seacht mball is fiche (27) den aontas san le atá inniu ann, atá ina bpáirtí i [[Conartha an Aontais Eorpaigh|gconartha bunaidh]] an AE, agus dá bharr faoi ghéillsine ag pribhléidí agus dualgais de bhallraíocht. Faoi réir na gconartha, aontaíonn na rialtais a gcuid ceannais a roinnt trí [[institiúidí an Aontais Eorpaigh]]. Chun roinnt polasaí a ghlacadh, caithfear comhaontú d'aon ghuth a bheith ann sa [[Comhairle an Aontais Eorpaigh|Chomhairle]]. Do pholasaíthe eile, déantar cinntí le [[vótáil tromlaigh cháilithe]]. De bharr na comhroinnte agus na ndualgas [[aontas fornáisiúnta|fornáisiúnta]]) úd, is aontas ar leith é i measc eagraíochtaí idirnáisiúnta. Tá ord dlí bunaithe aige atá idir [[Príomhacht dlí an Aontais Eorpaigh|ina cheangal dlí]] ar gach ballstát (i ndiaidh [[Costa v ENEL|rialaithe cinniúnaigh]] den [[an Chúirt Bhreithiúnais Eorpach|CBE]] sa bhliain 1964). Is bunphrionsabal an aontais ná [[Prionsabal na coimhdeachta]], 'sé sin, ní thugtar cinntí le le chéile más féidir iad a thógáil ar bhonn indibhidiúil. Ceapann gach ballstát [[coimisinéir Eorpach|coimisinéir]] ar an [[An Coimisiún Eorpach|gCoimisiún Eorpach]]. Ní dhéanann siad ionadaíocht dá stáit féin, ach oibríonn siad ar son an AE go léir. Bunaíodh réamhtheachtaithe an AE na, [[Comhphobail Eorpacha]] (CE), sna 1950í ag na sé croí-stát ([[an Bheilg]], [[an Fhrainc]], [[an Iodáil]], [[Lucsamburg]], [[an Ísiltír]] agus [[an Ghearmáin Thiar]]). Tháinig tíortha aontacha eile le [[Méadú an Aontais Eorpaigh|méaduithe]] ina dhiaidh sin. Chun aontú, caithfidh atá á glacadh le ceanglais eacnamaíocha agus polaitiúla aitheanta mar {{h|critéir Chóbanhávan}}, 'sé sin, rialtas daonlathach, [[geilleagar saoriomaíochta]] agus meas ar {{h|forlámhas an dlí}}. Caithfidh fosta gach ballstát a thoiliú a thabhairt, agus caithfidh an t-iarrthóir corpas dlí an AE, aitheanta mar ''[[acquis communautaire]]'', a ghlacadh. Tháinig [[an Ríocht Aontaithe]] isteach san CE sa bhliain 1973, ach tharraing sí amach ar an 31ú Eanáir 2020 ag deireadh [[Brexit]]. Níor tharraing aon stát eile amach, [[#Tarraingt amach|ach amháin]] roinnt spleáchríoch nó ceantar leath-féinrialaitheach. == Ballstáit == Seo a leanas liosta de bhallstáit den AE, cruthaithe le sonraí ó Wikidata. {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?amTosaigh ?amDeiridh ?oti ?otiDáta { ?item wdt:P463 wd:Q458; # cuid de AE wdt:P31 wd:Q6256; # sample de tír p:P463 ?ballRts. ?ballRts ps:P463 wd:Q458. OPTIONAL { ?ballRts pq:P580 ?amTosaigh } OPTIONAL { ?ballRts pq:P582 ?amDeiridh } # fo-iarratas le haghaidh OTI leis an dáta is déanaí is déanaí { SELECT ?item (MAX(?dáta) AS ?uasDáta) WHERE { ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts pq:P585 ?dáta. } GROUP BY ?item } # OTI le dáta is déanaí ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts ps:P2131 ?oti; pq:P585 ?otiDáta. FILTER(?otiDáta = ?uasDáta) # label service SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY DESC(?itemLabel) | columns = number:#, item:Qid, P297:Cód, label:Tír, ?amTosaigh:Am tosaigh, ?amDeiridh:Am deiridh, P1082:Daonra, P2046:Achar, P38:Airgeadra, ?oti:OTI, ?otiDáta:Dáta OTI, P1081:IFD, P37:Teanga }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Cód ! Tír ! Am tosaigh ! Am deiridh ! Daonra ! Achar ! Airgeadra ! OTI ! Dáta OTI ! IFD ! Teanga |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q27|Q27]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IE IE] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | 1973-01-01 | | 5149139 | 69797 | [[Euro]] | 529244870223 | 2022-01-01 | 0.945 | [[an Ghaeilge]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q55|Q55]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:NL NL] | [[an Ísiltír]] | 1957-03-25 | | 17942942 | 37378 | [[Euro]] | 991114635529 | 2022-01-01 | 0.931 | [[an Ollainnis]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q34|Q34]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SE SE] | [[an tSualainn]] | 1995-01-01 | | 10609460 | 447425.16 | ''[[:d:Q122922|krona na Sualainne]]'' | 585939170124 | 2022-01-01 | 0.947 | [[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q214|Q214]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SK SK] | [[an tSlóvaic]] | 2004-05-01 | | 5409407 | 49033.720839 | [[Euro]] | 115468803972 | 2022-01-01 | 0.848 | [[an tSlóvaicis]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q215|Q215]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SI SI] | [[an tSlóivéin]] | 2004-05-01 | | 2066880 | 20271 | [[Euro]] | 62117768015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an tSlóivéinis]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q213|Q213]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CZ CZ] | [[An tSeic|an tSeicia]] | 2004-05-01 | | 10909500 | 78866<br/>78871 | ''[[:d:Q131016|koruna na Seice]]'' | 250681000000 | 2019-01-01 | 0.889 | [[an tSeicis]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q28|Q28]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HU HU] | [[an Ungáir]] | 2004-05-01 | | 9603634 | 93011.4 | ''[[:d:Q47190|forint na hUngáire]]'' | 181848022230 | 2021-01-01 | 0.846 | [[an Ungáiris]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q29|Q29]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:ES ES] | [[an Spáinn]] | 1986-01-01 | | 48592909 | 505990 | [[Euro]] | 1397509272054 | 2022-01-01 | 0.905 | [[an Spáinnis]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q218|Q218]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RO RO] | [[an Rómáin]] | 2007-01-01 | | 19053815 | 238397 | ''[[:d:Q131645|leu na Rómáine]]'' | 301261582924 | 2022-01-01 | 0.821 | [[an Rómáinis]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q145|Q145]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GB GB] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | 1973-01-01 | 2020-01-31 | 67326569 | 242495 | [[punt steirling]] | 3070667732359 | 2022-01-01 | 0.929 | [[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q45|Q45]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PT PT] | [[an Phortaingéil]] | 1986-01-01 | | 10347892 | 92225 | [[Euro]] | 251945377529 | 2022-01-01 | 0.866 | [[an Phortaingéilis]]<br/>''[[:d:Q13330|Mirandese]]'' |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q36|Q36]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PL PL] | [[an Pholainn]] | 2004-05-01 | | 37563071 | 312683 | ''[[:d:Q123213|złoty]]'' | 688176605955 | 2022-01-01 | 0.876 | [[an Pholainnis]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q40|Q40]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AT AT] | [[an Ostair]] | 1995-01-01 | | 8979894 | 83858<br/>83878.99 | [[Euro]] | 511685203845 | 2023-01-01 | 0.916 | [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q36668|teanga chomharthaíochta na hOstaire]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q37|Q37]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LT LT] | [[an Liotuáin]] | 2004-05-01 | | 2860002 | 65300 | [[Euro]] | 70334299008 | 2022-01-01 | 0.875 | [[an Liotuáinis]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q211|Q211]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV LV] | [[an Laitvia]] | 2004-05-01 | | 1856932 | 64593.76<br/>62226.85 | [[Euro]] | 41153912663 | 2022-01-01 | 0.863 | [[an Laitvis]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q38|Q38]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IT IT] | [[an Iodáil]] | 1957-03-25 | | 58850717 | 302068 | [[Euro]] | 2010431598465 | 2022-01-01 | 0.895 | [[an Iodáilis]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q41|Q41]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GR GR] | [[an Ghréig]] | 1981-01-01 | | 10482487 | 131957 | [[Euro]] | 219065872466 | 2022-01-01 | 0.887 | [[an Ghréigis]]<br/>''[[:d:Q35392|an Ghréigis Choiteann]]''<br/>''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q183|Q183]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DE DE] | [[an Ghearmáin]] | 1958-01-01 | | 83577140 | 357587.77 | [[Euro]] | 4121200000000 | 2023-01-01 | 0.942 | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q142|Q142]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR FR] | [[an Fhrainc]] | 1957-03-25 | | 68605616 | 643801 | [[Euro]]<br/>''[[:d:Q214393|franc CFP]]'' | 2782905325625 | 2022-01-01 | 0.903 | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q33|Q33]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FI FI] | [[an Fhionlainn]] | 1995-01-01 | | 5608218 | 338478.34 | [[Euro]] | 280825957768 | 2022-01-01 | 0.94 | [[an Fhionlainnis]]<br/>[[an tSualainnis]]<br/>[[teangacha Sámacha]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q191|Q191]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:EE EE] | [[an Eastóin]] | 2004-05-01 | | 1369995 | 45335 | [[Euro]] | 38100812959 | 2022-01-01 | 0.89 | [[an Eastóinis]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q35|Q35]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DK DK] | [[an Danmhairg]] | 1973-01-01 | | 5822863 | 42925.46 | ''[[:d:Q25417|krone na Danmhairge]]'' | 395403906582 | 2022-01-01 | 0.929 | [[an Danmhairgis]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q224|Q224]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HR HR] | [[an Chróit]] | 2013-07-01 | | 3871833 | 56594 | [[Euro]] | 70964606465 | 2022-01-01 | 0.858 | [[an Chróitis]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q229|Q229]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CY CY] | [[an Chipir]] | 2004-05-01 | | 1344976 | 9242.45 | [[Euro]] | 28439052741 | 2022-01-01 | 0.896 | ''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]''<br/>[[an Tuircis]]<br/>[[an Ghréigis]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q219|Q219]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BG BG] | [[an Bhulgáir]] | 2007-01-01 | | 6437360 | 110993.6 | [[Euro]] | 102407653020 | 2023-01-01 | 0.799 | [[an Bhulgáiris]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q31|Q31]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BE BE] | [[an Bheilg]] | 1957-03-25 | | 11825551 | 30688 | [[Euro]] | 644782756682 | 2023-01-01 | 0.937 | [[an Ollainnis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q233|Q233]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MT MT] | [[Málta]] | 2004-05-01 | | 553214 | 316 | [[Euro]] | 17765270015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an Mháltais]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q32|Q32]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LU LU] | [[Lucsamburg]] | 1957-03-25 | | 681973 | 2586.36 | [[Euro]] | 82274812251 | 2022-01-01 | 0.93 | [[an Lucsambuirgis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |} {{Wikidata list end}} == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=daonra>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/DEMO_GIND__custom_7127262/default/table | teideal=Population change - Demographic balance and crude rates at national level | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 21ú Meitheamh 2024}}</ref> <ref name=achar>{{lua idirlín | url = https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/reg_area3__custom_11352231/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=fabcfca6-4abb-4a84-ac1c-7bb335af436a | teideal = Area by NUTS 3 region | foilsitheoir = [[Eurostat]] | dátarochtana = 21ú Meitheamh 2024}}</ref> }} d567ditkrr8uchnz6ibl026dyv2nox4 0 120994 1307536 1280100 2026-04-12T17:22:14Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307536 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 16 Meán Fómhair 2025, dhearbhaigh coimisiún fiosrúcháin de chuid na Náisiún Aontaithe go raibh Iosrael ag déanamh '''cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza'''.<ref>i mBéarla, ''genocide of Palestinians in Gaza'' </ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title='Cinedhíothú á dhéanamh ag Iosrael in Gaza' – Náisiúin Aontaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0916/1533719-cinedhiothu-a-dheanamh-ag-iosrael-in-gaza-naisiuin-aontaithe/|date=2025-09-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> “Is iad na húdaráis is sinsearaí in Iosrael atá freagrach ar na coireanna uafásacha seo mar is iadsan a bheartaigh feachtas cinedhíothach le beagnach dhá bhliain agus aidhm ar leith acu grúpa Palaistíneach a scrios in Gaza.” a dúirt Navi Pillay,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Navi Pillay|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Navi_Pillay&oldid=1312020274|journal=Wikipedia|date=2025-09-18|language=en}}</ref> ceannasaí an choimisiúin fiosrúcháin faoi chríocha gafa Ghaza.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cinedhiothu-deanta-ag-iosrael-ar-phalaistinigh-in-gaza-coimisiun-fiosruchain/|teideal=Cinedhíothú déanta ag Iosrael ar Phalaistínigh in Gaza – coimisiún fiosrúcháin|dáta=2025-09-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-09-18}}</ref> [[Íomhá:Stop the genocide in Gaza (51179756291).jpg|clé|mion|220x220px|2021 in Ohio, SAM]] [[Íomhá:Stop the Genocide Now! Save the Children of Gaza! Demonstration (53292755669).jpg|clé|mion|220x220px|28 DF 2023, [[An Fhionlainn]]]] [[Íomhá:Political graffiti stickering "ISRAEL IS COMMITTING GENOCIDE IN GAZA".jpg|clé|mion|293x293px|Nua Eabhrac, 10 Nollaig 2023]] [[Íomhá:The Arabic Wikipedia, blacked out for Gaza identification (Israel-Gaza war 23 Decmber 2023 (1).JPG|clé|mion|288x288px|agóid Wikipedia in 2023]] [[Íomhá:Genozidioa Stop Gaza - Donostia 2024 (10).jpg|clé|mion|220x220px|agóid in Donostia-San Sebastian (an Spáinn) sa bhliain 2024]] === Sainmhíniú === I 1948 rinne coimisiún um chinedhíothú na Náisiún Aontaithe sainmhíniú ar chinedhíothú mar choireanna a dhéantar “d’fhonn grúpa náisiúnta, eitneach, cine, nó reiligiúin a scrios go hiomlán nó cuid de, ar an mbonn sin”. Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta. Bhunaigh Comhairle Chearta Daonna na Náisiún Aontaithe an coimisiún neamhspleách le gníomhartha Iosrael in Gaza a fhiosrú ó thaobh an dlí idirnáisiúnta de, go háirithe an dlí a bhaineann le cúrsaí daonnúlachta agus cearta daonna. Sa tuarascáil a d'fhoilsigh an coimisiún fiosrúcháin, dearbhaíodh go ndearna údaráis agus fórsaí míleata Iosrael ceithre cinn de na cúig ghníomh shainiúla a chuimsíonn an ní is cinedhíothú ann de réir Choinbhinsiún na Ginéive 1948. Is iad na ceithre ghníomh cinedhíothaithe a luaitear sa tuarascáil: <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8641wv0n4go|teideal=Israel has committed genocide in Gaza, UN commission of inquiry says|dáta=2025-09-16|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2025-09-18}}</ref> * '''Marú'''. Ollmharú toiliúil; * '''Gortú'''. mórdhíobháil thromchúiseach choirp agus/nó intinne * '''Scrios'''. Beartais a chur i bhfeidhm d’aon turas d’fhonn an grúpa a scrios, a chur thar chumas daoine beatha a bhaint le dúil a ndísciú; * '''Saolú páistí a chosc.''' Beartais a chur i bhfeidhm lena chinntiú nach mbéarfaí leanaí. (Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta). Áitítear sa tuarascáil “gurb í an t-aon tuiscint réasúnta uaidh sin ná gur cinedhíothú” an aidhm a bhí leis an bpatrún sin iompair ag údaráis agus fórsaí slándála Iosrael in Gaza. Dúradh sa tuarascáil gur léirigh a raibh ráite agus déanta ag údaráis shibhialta agus mhíleata Iosrael araon idir 2023-2025 go ndearnadh gníomhartha áirithe in Gaza le rún cinedhíothú a dhéanamh ar Phalaistínigh an limistéir.<ref name=":1" /> Deir an coimisiún fiosrúcháin gur fhág iompar cinedhíothach Iosrael gur mharaigh siad agus gur ghortaigh siad d’aon turas níos mó Palaistíneach ná facthas déanta riamh cheana agus iad ag úsáid muinisin throma. Deirtear gur ionsaigh siad láithreacha reiligiúin, cultúir agus oideachais go forleathan agus go córasach agus gur chuir siad Gaza faoi léigear agus gur fhág siad gorta ann. === Freagrachtaí === Deirtear sa tuarascáil gur spreag ardoifigigh de chuid rialtas Iosrael agus an Príomh-Aire, Benjamin Netanyahu, na gníomhartha cinedhíothaithe sin. Tarraingíodh aird faoi leith sa tuarascáil ar thriúr Iosraelach, mar atá, Uachtarán Iosrael [[Isaac Herzog Óg|Isaac Herzog]] (de bhunadh na hÉireann), an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]] agus an tAire Cosanta [[Yoav Galant|Yoav Gallant]], agus cuireadh ina leith gur ghríosaigh siad daoine chun cinedhíothú a dhéanamh. Cuireadh i leith údaráis Iosrael go ginearálta nach ndearna siad iarracht bac ar bith a chur ar an triúr sin.<ref name=":0" /> === "Bréaga" === Dhiúltaigh Iosrael don “tuarascáil atá curtha as a riocht agus bréagach” mar a thugadar uirthi agus d’éiligh go gcuirfí deireadh láithreach leis an gcoimisiún fiosrúcháin. Tá [[An Afraic Theas v. Iosrael (Coinbhinsiún um Chinedhíothú)|cás dlí á throid ag Iosrael]] sa g[[An Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta|Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta]] san [[An Háig|Háig]].<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[An Afraic Theas v. Iosrael (Coinbhinsiún um Chinedhíothú)]] * [[Scrúdú na Cúirte Bhreithiúnais Idirnáisiúnta maidir le forghabháil na hIosrael ar chríocha Palaistíneacha]] * [[Imscrúdú na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta sa Phalaistín]] * [[Coinbhinsiún maidir le cinedhíothú]] * [[Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta]] * [[Blinne Ní Ghrálaigh]] * [[Coimhlint Iosrael-Hamas, 2023|Coimhlint Iosrael–Hamas]] * [[Cogadh na gclaimhte gan trua gan taise agus an comhthéacs idirnáisiúnta]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cinedhíothú]] [[Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza]] gwj0cq03de53vlq5793vemmehfa1ku8 1307537 1307536 2026-04-12T17:22:40Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1307537 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 16 Meán Fómhair 2025, dhearbhaigh coimisiún fiosrúcháin de chuid na Náisiún Aontaithe go raibh Iosrael ag déanamh '''cinedhíothú ar Phalaistínigh Gaza'''.<ref>i mBéarla, ''genocide of Palestinians in Gaza'' </ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title='Cinedhíothú á dhéanamh ag Iosrael in Gaza' – Náisiúin Aontaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0916/1533719-cinedhiothu-a-dheanamh-ag-iosrael-in-gaza-naisiuin-aontaithe/|date=2025-09-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> “Is iad na húdaráis is sinsearaí in Iosrael atá freagrach ar na coireanna uafásacha seo mar is iadsan a bheartaigh feachtas cinedhíothach le beagnach dhá bhliain agus aidhm ar leith acu grúpa Palaistíneach a scrios in Gaza.” a dúirt Navi Pillay,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Navi Pillay|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Navi_Pillay&oldid=1312020274|journal=Wikipedia|date=2025-09-18|language=en}}</ref> ceannasaí an choimisiúin fiosrúcháin faoi chríocha gafa Ghaza.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cinedhiothu-deanta-ag-iosrael-ar-phalaistinigh-in-gaza-coimisiun-fiosruchain/|teideal=Cinedhíothú déanta ag Iosrael ar Phalaistínigh in Gaza – coimisiún fiosrúcháin|dáta=2025-09-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-09-18}}</ref> [[Íomhá:Stop the genocide in Gaza (51179756291).jpg|clé|mion|220x220px|2021 in Ohio, SAM]] [[Íomhá:Stop the Genocide Now! Save the Children of Gaza! Demonstration (53292755669).jpg|clé|mion|220x220px|28 DF 2023, [[An Fhionlainn]]]] [[Íomhá:Political graffiti stickering "ISRAEL IS COMMITTING GENOCIDE IN GAZA".jpg|clé|mion|293x293px|Nua Eabhrac, 10 Nollaig 2023]] [[Íomhá:The Arabic Wikipedia, blacked out for Gaza identification (Israel-Gaza war 23 Decmber 2023 (1).JPG|clé|mion|288x288px|agóid Wikipedia in 2023]] [[Íomhá:Genozidioa Stop Gaza - Donostia 2024 (10).jpg|clé|mion|220x220px|agóid in Donostia-San Sebastian (an Spáinn) sa bhliain 2024]] === Sainmhíniú === I 1948 rinne coimisiún um chinedhíothú na Náisiún Aontaithe sainmhíniú ar chinedhíothú mar choireanna a dhéantar “d’fhonn grúpa náisiúnta, eitneach, cine, nó reiligiúin a scrios go hiomlán nó cuid de, ar an mbonn sin”. Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta. Bhunaigh Comhairle Chearta Daonna na Náisiún Aontaithe an coimisiún neamhspleách le gníomhartha Iosrael in Gaza a fhiosrú ó thaobh an dlí idirnáisiúnta de, go háirithe an dlí a bhaineann le cúrsaí daonnúlachta agus cearta daonna. Sa tuarascáil a d'fhoilsigh an coimisiún fiosrúcháin, dearbhaíodh go ndearna údaráis agus fórsaí míleata Iosrael ceithre cinn de na cúig ghníomh shainiúla a chuimsíonn an ní is cinedhíothú ann de réir Choinbhinsiún na Ginéive 1948. Is iad na ceithre ghníomh cinedhíothaithe a luaitear sa tuarascáil: <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c8641wv0n4go|teideal=Israel has committed genocide in Gaza, UN commission of inquiry says|dáta=2025-09-16|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2025-09-18}}</ref> * '''Marú'''. Ollmharú toiliúil; * '''Gortú'''. mórdhíobháil thromchúiseach choirp agus/nó intinne * '''Scrios'''. Beartais a chur i bhfeidhm d’aon turas d’fhonn an grúpa a scrios, a chur thar chumas daoine beatha a bhaint le dúil a ndísciú; * '''Saolú páistí a chosc.''' Beartais a chur i bhfeidhm lena chinntiú nach mbéarfaí leanaí. (Ionas gur féidir cinedhíothú a thabhairt air, ní mór ar a laghad ceann amháin de cúig ghníomh a bheith déanta). Áitítear sa tuarascáil “gurb í an t-aon tuiscint réasúnta uaidh sin ná gur cinedhíothú” an aidhm a bhí leis an bpatrún sin iompair ag údaráis agus fórsaí slándála Iosrael in Gaza. Dúradh sa tuarascáil gur léirigh a raibh ráite agus déanta ag údaráis shibhialta agus mhíleata Iosrael araon idir 2023-2025 go ndearnadh gníomhartha áirithe in Gaza le rún cinedhíothú a dhéanamh ar Phalaistínigh an limistéir.<ref name=":1" /> Deir an coimisiún fiosrúcháin gur fhág iompar cinedhíothach Iosrael gur mharaigh siad agus gur ghortaigh siad d’aon turas níos mó Palaistíneach ná facthas déanta riamh cheana agus iad ag úsáid muinisin throma. Deirtear gur ionsaigh siad láithreacha reiligiúin, cultúir agus oideachais go forleathan agus go córasach agus gur chuir siad Gaza faoi léigear agus gur fhág siad gorta ann. === Freagrachtaí === Deirtear sa tuarascáil gur spreag ardoifigigh de chuid rialtas Iosrael agus an Príomh-Aire, Benjamin Netanyahu, na gníomhartha cinedhíothaithe sin. Tarraingíodh aird faoi leith sa tuarascáil ar thriúr Iosraelach, mar atá, Uachtarán Iosrael [[Isaac Herzog Óg|Isaac Herzog]] (de bhunadh na hÉireann), an Príomh-Aire [[Benjamin Netanyahu]] agus an tAire Cosanta [[Yoav Galant|Yoav Gallant]], agus cuireadh ina leith gur ghríosaigh siad daoine chun cinedhíothú a dhéanamh. Cuireadh i leith údaráis Iosrael go ginearálta nach ndearna siad iarracht bac ar bith a chur ar an triúr sin.<ref name=":0" /> === "Bréaga" === Dhiúltaigh Iosrael don “tuarascáil atá curtha as a riocht agus bréagach” mar a thugadar uirthi agus d’éiligh go gcuirfí deireadh láithreach leis an gcoimisiún fiosrúcháin. Tá [[An Afraic Theas v. Iosrael (Coinbhinsiún um Chinedhíothú)|cás dlí á throid ag Iosrael]] sa g[[An Chúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta|Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta]] san [[An Háig|Háig]].<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[An Afraic Theas v. Iosrael (Coinbhinsiún um Chinedhíothú)]] * [[Scrúdú na Cúirte Bhreithiúnais Idirnáisiúnta maidir le forghabháil na hIosrael ar chríocha Palaistíneacha]] * [[Imscrúdú na Cúirte Coiriúla Idirnáisiúnta sa Phalaistín]] * [[Coinbhinsiún maidir le cinedhíothú]] * [[Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta]] * [[Blinne Ní Ghrálaigh]] * [[Coimhlint Iosrael-Hamas, 2023|Coimhlint Iosrael–Hamas]] * [[Cogadh na gclaimhte gan trua gan taise agus an comhthéacs idirnáisiúnta]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cinedhíothú san Áise]] [[Catagóir:Cogadh Iosrael-Gaza]] ohacdg1ru3n2zzxnav1t8bc57ayygcg 0 123407 1307530 1307499 2026-04-12T16:15:04Z Ériugena 188 /* P */ 1307530 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil. *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)</br>Torthaí tirim neamhoscailte aon-shíolacha nach fíorthoradh an 'sméar' mar a thugtar uirthi, ach na haigéid, arb iad na 'síolta' mar a thugtar air an torthú bláthra, m.sh. sa ghéineas ''Fragaria''. *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)</br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (acropetal as Béarla)</br>Ag bogadh ó fhréamhacha go duilleoga, m.sh. comharthaí móilíneacha i bplandaí. *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir). *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> *'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean. ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== * '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== *'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta. *'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach. *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} m58ynzgczsm71qssim1lkru17phgoqp 1307531 1307530 2026-04-12T16:30:23Z Ériugena 188 /* M */ 1307531 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil. *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)</br>Torthaí tirim neamhoscailte aon-shíolacha nach fíorthoradh an 'sméar' mar a thugtar uirthi, ach na haigéid, arb iad na 'síolta' mar a thugtar air an torthú bláthra, m.sh. sa ghéineas ''Fragaria''. *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)</br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (acropetal as Béarla)</br>Ag bogadh ó fhréamhacha go duilleoga, m.sh. comharthaí móilíneacha i bplandaí. *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir). *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> *'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean. ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla) <ref>https://www.tearma.ie/q/gametophyte/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/micro-/</ref> Gaiméit a fhorbraíonn ó mhicreaspór i bplandaí heitreaspóracha. *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> ==N== ==O== ==P== * '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== *'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta. *'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach. *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} ljrbkqfcg19wfukd6077nkv0kw3vt9u 1307535 1307531 2026-04-12T16:55:12Z Ériugena 188 /* M */ 1307535 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil. *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)</br>Torthaí tirim neamhoscailte aon-shíolacha nach fíorthoradh an 'sméar' mar a thugtar uirthi, ach na haigéid, arb iad na 'síolta' mar a thugtar air an torthú bláthra, m.sh. sa ghéineas ''Fragaria''. *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)</br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (acropetal as Béarla)</br>Ag bogadh ó fhréamhacha go duilleoga, m.sh. comharthaí móilíneacha i bplandaí. *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir). *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> *'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean. ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> *'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin. ==N== ==O== ==P== * '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== *'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta. *'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach. *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} d2gruu4v5eif27auorolgp0wjb4nxut 1307571 1307535 2026-04-12T20:29:21Z Conan Wolff 51812 spáideog - spadix, spáidín - spathe 1307571 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> *'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil. *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)</br>Torthaí tirim neamhoscailte aon-shíolacha nach fíorthoradh an 'sméar' mar a thugtar uirthi, ach na haigéid, arb iad na 'síolta' mar a thugtar air an torthú bláthra, m.sh. sa ghéineas ''Fragaria''. *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)</br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta. *'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon. *'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe. *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (acropetal as Béarla)</br>Ag bogadh ó fhréamhacha go duilleoga, m.sh. comharthaí móilíneacha i bplandaí. *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> *'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir). *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> *'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean. ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref>The Rwanda flora team. (2026). Glossary: heterosporous. Flora of Rwanda. Retrieved February 28, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=349</ref> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige. ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> *'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin. ==N== ==O== ==P== * '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== *'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta. *'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach. *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). Collins Complete British Wildlife Photoguide. Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} ejusmn10i7mbv1mdcbwpupzyppp9qbo 1 123408 1307528 1307451 2026-04-12T15:54:27Z Ériugena 188 /* Please do not add unreferenced content */ Freagra 1307528 wikitext text/x-wiki == About my motivation to create this article == I have created this article to collect and define botanical terms in Irish, because there is a lot of specialised vocabulary in botany. I have found it difficult to find the correct Irish terms. Some terms do not appear to have a direct translation. Perhaps this article will help people to find the correct words. It would also be useful to compile a list of untranslated terms on this talk page. Hopefully, someone else will find a translation for these words. Greetings, [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 23:05, 28 Feabhra 2026 (UTC) :https://www.tearma.ie/ceist/ :Terminology Queries :If you have not found an Irish version of the English term you were looking for in téarma.ie, you can fill in this form to request an Irish version from An Coiste Téarmaíochta, Foras na Gaeilge. :All fields with a red asterisk next to them must be filled in. When you are finished, click the button 'Seol • Send' at the bottom of the form.̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:06, 1 Márta 2026 (UTC) ::Hello @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]],</br>thank you for sending me this link! I knew there was a committee accepting requests for new words, but I wasn't aware of the details. I will submit a few requests when I find some time, as I feel there are very few Irish technical terms available in the area of botany. Some of the words could easily be created by combining existing ones.</br>Greetings, [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 09:14, 14 Márta 2026 (UTC) :::Tá fáilte romhatǃ̴̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:32, 4 Aibreán 2026 (UTC) ==List of terms apparently without a translation in Irish== There are numerous botanical terms apparently without a translation in Irish: {{div col}} *androgynophore *andromonoecious *androphore *gynophore *homosporous *marcescent *megasporophyll *megastrobilus *microstrobilus *microgametophyte<nowiki>*</nowiki> *pedicellate *petiolate *phorophyte *pseudanthium *pyriform *resupinate *sagittate {{div col end}} <nowiki>*</nowiki> A translation request has been submitted to An Coiste Téarmaíochta, Foras na Gaeilge. == Please do not add unreferenced content == Hello @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]],</br> I noticed that you added a few more entries to the Foclóir téarmaí luibheolaíochta article. Thank you for contributing to this list!</br> However, I must ask you to provide citations for your new entries, and not to add any further unreferenced content.</br> This is a new article, and it should remain free of unreferenced content.</br> While I appreciate that you provided a source for the "''piorrachruthach - pyriform''" entry, please also provide sources at least for the definitions of any new terms you add in future.</br> I hope you understand.</br> Greetings,</br> [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 20:00, 11 Aibreán 2026 (UTC) :Sehr geehrter Herr Wolff, :B’fhéidir gur chóir duit dul i gcomhairle liom i nGaeilge nó fiú i nGearmáinis; tar éis an tsaoil seo an Vicipéid? :''Wer rastet, der rostet''ǃ :Éamonn (Ériugena) :̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:54, 12 Aibreán 2026 (UTC) qhidx215023mhar148uvpul0asisbak 1307570 1307528 2026-04-12T19:46:14Z Conan Wolff 51812 /* Please do not add unreferenced content */ Freagra 1307570 wikitext text/x-wiki == About my motivation to create this article == I have created this article to collect and define botanical terms in Irish, because there is a lot of specialised vocabulary in botany. I have found it difficult to find the correct Irish terms. Some terms do not appear to have a direct translation. Perhaps this article will help people to find the correct words. It would also be useful to compile a list of untranslated terms on this talk page. Hopefully, someone else will find a translation for these words. Greetings, [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 23:05, 28 Feabhra 2026 (UTC) :https://www.tearma.ie/ceist/ :Terminology Queries :If you have not found an Irish version of the English term you were looking for in téarma.ie, you can fill in this form to request an Irish version from An Coiste Téarmaíochta, Foras na Gaeilge. :All fields with a red asterisk next to them must be filled in. When you are finished, click the button 'Seol • Send' at the bottom of the form.̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 19:06, 1 Márta 2026 (UTC) ::Hello @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]],</br>thank you for sending me this link! I knew there was a committee accepting requests for new words, but I wasn't aware of the details. I will submit a few requests when I find some time, as I feel there are very few Irish technical terms available in the area of botany. Some of the words could easily be created by combining existing ones.</br>Greetings, [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 09:14, 14 Márta 2026 (UTC) :::Tá fáilte romhatǃ̴̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 16:32, 4 Aibreán 2026 (UTC) ==List of terms apparently without a translation in Irish== There are numerous botanical terms apparently without a translation in Irish: {{div col}} *androgynophore *andromonoecious *androphore *gynophore *homosporous *marcescent *megasporophyll *megastrobilus *microstrobilus *microgametophyte<nowiki>*</nowiki> *pedicellate *petiolate *phorophyte *pseudanthium *pyriform *resupinate *sagittate {{div col end}} <nowiki>*</nowiki> A translation request has been submitted to An Coiste Téarmaíochta, Foras na Gaeilge. == Please do not add unreferenced content == Hello @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]],</br> I noticed that you added a few more entries to the Foclóir téarmaí luibheolaíochta article. Thank you for contributing to this list!</br> However, I must ask you to provide citations for your new entries, and not to add any further unreferenced content.</br> This is a new article, and it should remain free of unreferenced content.</br> While I appreciate that you provided a source for the "''piorrachruthach - pyriform''" entry, please also provide sources at least for the definitions of any new terms you add in future.</br> I hope you understand.</br> Greetings,</br> [[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 20:00, 11 Aibreán 2026 (UTC) :Sehr geehrter Herr Wolff, :B’fhéidir gur chóir duit dul i gcomhairle liom i nGaeilge nó fiú i nGearmáinis; tar éis an tsaoil seo an Vicipéid? :''Wer rastet, der rostet''ǃ :Éamonn (Ériugena) :̴̴ [[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] ([[Plé úsáideora:Ériugena|plé]]) 15:54, 12 Aibreán 2026 (UTC) ::Hello @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]],</br> ::I am writing to you in English, because it is much easier and faster for me. Please do not ignore my valid constructive criticism, just because it is not written in Irish.</br> ::Citing sources for content you add is a basic requirement on Wikipedia, and this also applies to an Vicipéid (see [[Vicipéid:Luaigh do chuid foinsí]]). Therefore, it is not unreasonable for me to ask you not to add unreferenced content. And technical botanical terms like ''micreastrobalas'' are not general common knowledge and require a source.</br> ::Since my last comment, you have added more unreferenced content. The "''micreastrobalas - microstrobilus''" and "''peitínáit - petiolate''" entries require a source for the term's definition. Your ''peitínáit''-entry is not supported by the source that you provided, and when you open the link it just says "Níor aimsíodh téarma ar bith. No terms found."</br> ::There are plenty of online sources and books available with definitions of botanical terms that can easily be properly cited using an online citation generator. Adding bare URLs is much less helpful than providing a full citation.</br> ::If you add more entries to the article, please provide a proper source. I appreciate your participation in expanding this article, and I think it's great that you are adding more entries, but I will revert new edits that add unreferenced content.</br> ::Greetings,</br> ::[[Úsáideoir:Conan Wolff|Conan Wolff]] ([[Plé úsáideora:Conan Wolff|plé]]) 19:46, 12 Aibreán 2026 (UTC) qpxf4xr73o5e1eb4gfx1x4vhemmkm16 0 123475 1307600 1306944 2026-04-12T23:45:43Z TGcoa 21229 1307600 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} D’ionsaigh Iosrael agus na Stáit Aontaithe Rialtas na hIaráine ar an 28 Feabhra 2026, ionsaí gan choinne a chuir tús le cogadh sa [[An Meánoirthear|Mheánoirthear]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/achrann-ag-scaipeadh-sa-mheanoirthear-i-ndiaidh-ionsaithe-stait-aontaithe-mheiricea-agus-iosrael-ar-an-iarain/|teideal=Achrann ag scaipeadh sa mheánoirthear i ndiaidh ionsaithe Stáit Aontaithe Mheiriceá agus Iosrael ar an Iaráin|dáta=2026-03-02|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-03}}</ref> D'fhág an Cogadh muintir na hIaráine idir dhá thine Bhealtaine – tine taobh istigh agus tine taobh amuigh. Bhí muintir na hIaráine ina ngialla ag a rialtas féin, aon uair amháin eile, ach fós féin is é an tromluí is measa acu ar tharla dá gcomharsana de bharr ‘cabhair’ an iarthair.<ref name=":02">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-iarain-idir-da-thine-bhealtaine-uaireanta-is-fearr-drochrialtas-na-a-bheith-gan-rialtas-ar-bith/|teideal=An Iaráin idir dá thine Bhealtaine – uaireanta is fearr drochrialtas ná a bheith gan rialtas ar bith|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=3 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-04}}</ref> Ag an am céanna bhí Donald Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa [[Caolas Hormuz|Chaolas Hormuz]].<ref name=":17">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-sainnithe-idir-dha-thine-bhealtaine-sa-chaolas-hormuz/|teideal=Trump sáinnithe idir dhá thine Bhealtaine sa Chaolas Hormuz|údar=Máirtín Ó Duibhir|dáta=18 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Tá tábhacht eacnamaíochta thar na bearta ag baint leis an g[[coigeal]] sin ós tríd a sheachadtar sciar suntasach de sholáthairtí ola agus gáis an domhain.<ref name=":15">{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar á dhéanamh as an nua ag Iosrael ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0318/1563919-ollruathar-a-dheanamh-as-an-nua-ag-iosrael-ar-an-liobain/|date=2026-03-18|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7 Aibreán, d’fhógair Trump ‘sos cogaidh’ coicíse.<ref name=":29">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/praghas-na-hola-tite-faoi-bhun-100-aris-tar-eis-fhogra-trump/|teideal=Praghas na hola tite faoi bhun $100 arís tar éis fhógra Trump|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=8 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> Bhí níos mó ná 2,000 duine maraithe, 28 Feabhra-25 Márta, le hionsaithe ag Iosrael agus na S-A ar an Iaráin. Ina theannta sin, mharaigh Iosrael níos mó ná 1,000 duine sa [[An Liobáin|Liobáin]] agus cuireadh an.ruaig ar na daoine a bhí ina gcónaí i deisceart na tíre, os cionn milliún.<ref>tír bheag atá sa Liobáin, 10,452 km^2, níos lú ná [[Contae an Chláir]], [[Contae Luimnigh]] agus [[Contae Thiobraid Árann|Contae Thiobraid Arainn]] le chéile, agus daonra 6 milliún ann, nó b'fhéidir seacht milliún, na Palaistínigh agus na teifigh as Siria san áireamh</ref> [[Íomhá:President Donald J. Trump on the United States Military Major Combat Operations in Iran.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Fógra de chuid Trump, 28 Feabhra 2026]] [[Íomhá:Operation Epic Fury Update, President Donald J. Trump.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 1 Márta 2026]] [[Íomhá:132278 cemetery kfar giladi PikiWiki Israel.jpg|clé|mion|220x220px|"Búir Leoin" i Reilig Kfar Giladi san Iosrael]] [[Íomhá:Operation-Roaring-Lion-0014.jpg|clé|mion|220x220px|Sheol Iosrael 200 scairdtrodaire ar an 28 Feabhra 2026, an t-aerfhórsa iomlán (F-16 anseo sa phictiúir seo), ]] [[Íomhá:مشهد لقصف بيت علي خامنئي طهران في الضربات الإسرائيلية في 28 فبراير 2026.webm|clé|mion|270x270px|Ionsaí gan choinne, buaileadh lárionad an rialtais, agus ceanncheathrú [[Ali Khamenei]], 28 Feabhra ]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997841).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: ionsaithe na S-A (díolaim)]] [[Íomhá:Epic Fury Strike compilation (997855).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Díolaim eile de chuid na S-A (tá go leor ann)]] [[Íomhá:President Trump Participates in a Medal of Honor Ceremony.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 2 Márta i searmanas bronnta]] [[Íomhá:Shajareh Tayyebeh school in Minab photos from Mehr (3).jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab]], 28 Feabhra]] [[Íomhá:Funeral of the martyrs of Minab Primary School for Girls 26.jpg|clé|mion|220x220px|[[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Tórraimh na gcailíní (cuid) i Minab]] ]] [[Íomhá:Mojtaba Khamenei 2019 (cropped).jpg|clé|mion|272x272px|[[Mojtaba Khamenei]], ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026 (anseo in 2019)]] [[Íomhá:Oil Refinery Fires in Tehran, Iran (CIRA 2026-03-07 - nolabels).gif|clé|mion|220x220px|2026-03-07: íomhá ó spás - tinte ó smacht ar fud Tehran nuair a bhuaileadh na scaglanna ola => thit báisteach dhubh agus nimhiúil ; rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach.]] [[Íomhá:U.S. Central Command - Update from CENTCOM Commander on Operation Epic Fury-.webm|clé|mion|220x220px|Físeán, 3 Márta, aimiréal Brad Cooper, ceannasaí CENTCOM, agus a "huasdátú''"'' (4 nóiméad)]] [[Íomhá:President Trump Gaggles with Press at Joint Base Andrews, Mar. 11, 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump, 11 Márta]] [[Íomhá:President Trump and Vice President JD Vance Participate in Signing Time, Mar. 16, 2026.webm|clé|mion|220x220px|16 Márta: Labhair [[J. D. Vance|JD Vance]] don chéad uair, ag 15n 26s]] == Cúlra == Bhí buairt agus imní ann ó na 2000idí go mbeadh an Iaráin in ann buama núicléach a chur le chéile.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Socrú núicléach idir Meiriceá agus An Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0714/714675-socru-nuicleach-idir-meircea-agus-an-iarain/|date=2015-07-14|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an Iaráin ag maíomh le fada nach raibh ach spriocanna síochána lena clár núicléach. Ach níor chreid Iosrael riamh an scéal sin. Dúirt na hIaránaigh i gcónaí nach raibh aon airm núicléacha á bhforbairt acu agus gur mar fhoinse fuinnimh amháin a bhí [[úráiniam]] á shaibhriú acu.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Comhráite sa Ghinéiv faoi chlár núicléach na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0620/1519455-comhraite-sa-ghineiv-faoi-chlar-nuicleach-na-hiaraine/|date=2025-06-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Rinneadh [[Socrú núicléach leis an Iaráin|Socrú núicléach leis an Iaráin in 2015]], an [[Socrú núicléach leis an Iaráin|JCPOA]].<ref>''Joint Comprehensive Plan of Action''</ref> D’éirigh na Stáit Aontaithe, faoi stiúir Trump, as an Socrú ar an 8 Bealtaine 2018. Cháin sé an Socrú mar "an margadh is measa riamh". Seach-chogaí a bhí ann go hairithe roimh Meitheamh 2025. Agus buaileadh an Iaráin agus a comhghuaillithe go dona. Theith [[Bashar al-Assad]] [[Cogadh Cathartha na Siria|an tSiria]] sa bhliain 2024. Briseadh [[Cogadh Iosrael-Gaza|Hamas i nGaza]] agus [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iran–Israel proxy conflict|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Iran%E2%80%93Israel_proxy_conflict&oldid=1295737217|journal=Wikipedia|date=2025-06-15|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025}} I dtús 2026, bhí Iosrael agus na Stáit Aontaithe uilechumhachtach sa réigiún == 28 Feabhra 2026 == Ar an 28 Feabhra, chuir Iosrael tús le "blitzkrieg". Thug Iosrael an t-ainm "Búir Leoin" ar an "oibríocht" (i gcuimhne ar [[Yosef Trumpeldor]], a maraíodh ar an 28 Feabhra 1920 i Cath Tel Hai).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynet.co.il/news/article/bytb5nxy11g |teideal="שאגת הארי", אחרי "עם כלביא" {{!}} השם והסמליות: "השאגה נשמעת בעולם כולו"|údar=ynet.co.il|dáta=2 Márta 2026}}</ref><ref>Thug Iosrael an t-ainm "Leon ag éirí" (Leabhar na nUimhreacha, caibidil 23, véarsa 24) ar an "oibríocht" [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]]   </ref> Bhí ainm eile ag na Stáit Aontaithe ar an oibríocht, ‘Fiúir Éachtach’ (Epic Fury). Ionsaithe gan choinne, de chuid Iosrael go háirithe, a bhí ann ar an 28 Feabhra. Bhí na Stáit Aontaithe i mbun idirbheartaíochta le Rialtas na hIaráine agus bhí dea-chuma ar an scéal. Ach sárdheis a bhí ann ar an 28 Feabhra; tháinig rialtas na hIaráine le chéile sa ceanncheathrú de chuid an Ayatollah;  bhí barraíocht de thuairim díobh féin acu is cosúil. Ar an gcéad lá, sheol Iosrael 200 scairdtrodaire, gach ceann a bhí acu agus thosaigh na hionsaithe i lár an lae ghil (timpeall 9.45am i dTeheran). Éacht dodhéanta, a cheap na hIaránaigh agus mar sin, ní raibh ceannairí an rialtas ina mbuncair. Mharaigh Iosrael ceannairí polaitiúla agus míleata go leor i lárionad an rialtais:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/u-s-and-israel-exact-heavy-toll-on-irans-leaders-8320addf|teideal=Which Iranian Leaders Have Been Killed and Who Survived?|údar=James Benedict, Sune Engel Rasmussen and Benoit Faucon|dáta=2026-03-01|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-03}}</ref>   * Ayatollah [[Ali Khamenei]].  Maraíodh a iníon agus garmhac chomh maith. Gortaíodh a bhean, Mansoureh Khojasteh Bagherzadeh agus a mhac, Mojtaba Khamenei (ceapadh é mar Ayatollah ar an 8 Márta 2026). * Maorghinearál Mohammad Pakpour, Ardcheannasaí,  [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] ([[CGRI]]).<ref>i mBéarla, Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC)</ref> * Aziz Nasirzadeh, Aire Cosanta * Mohammad Mohammadi Golpayegani, Ceann Foirne an Ayatollah * Ali Shamkhani, Rúnaí Comhairle Cosanta na hIaráine * Maorghinearál Abdolrahim Mousavi, Ardcheannasaí, Fórsaí Armtha na hIaráine (an t-údarás míleata is airde) * Briogáidireghinearál Aziz Nasirzadeh, Lóistíocht na bhFórsaí Armtha * Briogáidireghinearál Mohammad Shirazi, Ceann Oifig Míleata an Ayatollah * Briogáidireghinearál Hossein Jabal Amelian, Ceann Taighde Míleata (SPND) * Briogáidireghinearál Gholamreza Rezaian, Ceannasaí Faisnéise, Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí ([[CGRI]]) * Saleh Asadi, Ceann Faisnéise agus Straitéise san Arm * agus maraíodh b'fhéidir 60 seasca eile i lárionad an rialtais timpeall 9.45am i dTeheran Buaileadh oifig Uachtarán na hIaráine, Masoud Pezeshkian, in Tehran, ach tháinig sé slán as.      Ar an lá céanna, bhuail na S-A timpeall 1,000 sprioc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.war.gov/News/News-Stories/Article/Article/4418826/hegseth-says-epic-fury-goals-in-iran-are-laser-focused/|teideal=Hegseth Says 'Epic Fury' Goals in Iran Are 'Laser-Focused'|údar=war.gov|dáta=2 Márta 2026|dátarochtana=4 Márta 2026}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ar an 15-17 Márta, feallmharaíodh ceannasaí slándála na hIaráine Ali Larijani agus aire faisnéise na hIaráine Esmail Khatib.<ref name=":15" /> '''Spriocanna''' Ba léir ón ráiteas a thug an tUachtarán Donald Trump maidin na chéad ionsaithe go raibh na Meiriceánaigh i bhfabhar athraithe réimis. D’éirigh lena n-iarrachtaí na ceannairí a mharú ach go gairid ina dhiaidh sin thosaigh siad ag tarraingt siar ón sprioc uaillmhianach maidir le hathrú réimis agus leag siad síos roinnt spriocanna éagsúla eile; scrios iomlán a dhéanamh ar chumas na nIaránach diúracán agus drón a sheoladh agus a mhonarú; agus deireadh a chur lena gclár saibhrithe núicléach.<ref name=":17" /> Bhí sprioc sa bhreis ag Iosrael, [[Hezbollah]] sa [[An Liobáin|Liobáin]] a scrios. == An Iaráin == Ar an 28 Feabhra, bhí na mílte ionsaí ón aer déanta ag na Stáit Aontaithe agus Iosrael ar áiteanna fud fad na hIaráine. Bhí go leor de na buamaí á ndíriú ar dheisceart na hIaráine, an ball is boige den tír ós é is gaire do loingeas aerárthach Mheiriceá a bhí suite i Murascaill na Peirse. Mhaígh na hIosraelaigh gur dírithe ar ionaid mhíleata a bhí na buamaí. Ach ba mhór an damáiste comhthaobhach. Mar shampla, ar an 28 Feabhra, [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|buaileadh an scoil Shajareh Tayyebeh (An Crann Maith)]] in Minab i gCúige Hormozgan.  Maíonn na meáin san Iaráin gur maraíodh timpeall 168-180 duine, páistí cuid mhór díobh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school attack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_attack&oldid=1343206898|journal=Wikipedia|date=2026-03-12|language=en}}</ref> Bhí 170 cailín, 7 go 12, sa bhunscoil ag an am.Buaileadh ospidéal in aice leis an scoil chomh maith. Bhí an scoil mar bhunáit den [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] go dtí 2013.  Ní raibh an sprioc nuashonraithe, is cosúil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=2026 Minab school airstrike|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=2026_Minab_school_airstrike&oldid=1341572830|journal=Wikipedia|date=2026-03-03|language=en}}</ref> {{Príomhalt|Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026}} Bhí sé ráite go neamhbhalbh ag Meiriceá agus ag Iosrael go dteastaíonn uathu bonneagar na hIaráine a scriosadh – bonneagar míleata, nó bonneagar sibhialta, nó an dá rud, ní léir. Dúirt ionadaithe an charthanais san Iaráin go ndearnadh damáiste idir 28 Feabhra-9 Márta do 19,000 aonad sibhialtach ó thosaigh an bhuamáil, ar aonaid chónaithe 16,000 acu agus ar aonaid tráchtála na 3,000 eile.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Luach $5.6 billiún d'airm scaoilte ag Meiriceá leis an Iaráin'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562621-luach-5-6-billun-dairm-scaoilte-ag-meiricea-leis-an-iarain/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mar le rún sin Mheiriceá agus Iosrael réimeas na hIaráine a threascairt, ní cosúil go bhfuil mórán gluaiseachta faoi ó tá na húdaráis ag teacht roimh aon ghrúpaí frithrialtais a mbeadh sé ar intinn acu teacht le chéile chuige sin.<ref name=":5">{{Luaigh foilseachán|title=Tehran, Béiriút buamáilte go trom arís aréir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562774-tehran-beiriut-buamailte-go-trom-aris-areir/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí a gcuid tithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin ar an 12 Márta agus iad sa tóir ar bhráite sábháilte ó bhuamaí Iosrael agus na Stát Aontaithe (áisíneacht dídeanaithe na Náisiún Aontaithe a chuir an meastachán maidir le líon na dteifeach ar fáil).<ref name=":8" />  == An Liobáin agus Siria == Thug an Cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael an ruaig a chur an an daonra i ndeisceart an Liobáine. Ní raibh an rún ag Iosrael, a mhaígh an rialtas, ach an ruaig a chur ar an grúpa míleata Hezbollah, eagraíocht a dtacaíonn an Iaráin leis. Ach thug an cogadh san Iaráin leithscéal do Iosrael chun an Liobáin a scrios. Thug Hezbollah a n-aghaidh ar Iosrael; sna chéad laethanta de mhí an Mhárta, scaoileadh diúracáin agus buaileadh bunáiteanna leis na hIosraelaigh in [[Ardáin Ghóláin]] sa tSiria agus i dtuaisceart Iosrael, gan mórán damáiste. Theilg scairdeitleáin na nIosraelach diúracáin le hionaid éagsúla ar fud na tíre gach lá, na comharsanachtaí Siacha go háirithe i ndeisceart na tíre, ach fiú ceantair cónaithe i lár Bhéiriút.  Buamáil thréan a bhí ann ar cheantar dlúthchónaithe lán d'árasáin agus de shiopaí beaga,  Bhuail buamaí Iosrael lár na príomhchathrach, áit nach bhfuil i ngaobhar dhaingean Hezbollah ó dheas de Bhéiriút.<ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/na-scortha-maraithe-no-go-gortaithe-sna-hionsaithe-is-deanai-ar-beirut/|teideal=Na scórtha maraithe nó go gortaithe sna hionsaithe is déanaí ar Beirut|dáta=2026-03-18|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-18}}</ref> Bhuamáil Iosrael an bonneagar sibhialta, áiseanna sláinte, bóithre agus droichid ina measc.<ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|title=Ionsaithe tréana á ndéanamh ar an Liobáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563407-ionsaithe-treana-a-ndeanamh-ar-an-liobain/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh na hIosraelaigh gur ar lucht Hezbollah a bhí a gcuid arm dírithe ach ní raibh a n-amas ró-chruinn.<ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|title=Bonneagar na hIaráine á leacú tuilleadh ag Iosrael, Meiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0313/1563219-bonneagar-na-hiaraine-a-leacu-tuilleadh-ag-iosrael-meiricea/|date=2026-03-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir Iosrael saighdiúirí thar teorainn isteach i ndeisceart na Liobáine, [[UNIFIL|áit a raibh saighdiúirí na hÉireann ar dualgas síochána leis na Náisiúin Aontaithe]].<ref name=":0" /> Dúirt Rialtas na Liobáine go raibh 570 duine maraithe ag fórsaí Iosrael sa tír idir 28 Feabhra - 9 Márta agus bhí 760,000 duine curtha as a mbailte.<ref name=":3" /> Tugadh "pionós comhchoiteann" ar easáitiú éigeantach an phobail seo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/6/israel-extending-gaza-playbook-to-lebanon-charity-warns|teideal=Israel extending ‘Gaza playbook’ to Lebanon, charity warns|údar=Al Jazeera Staff|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://thewire.in/world/the-world-watches-as-israel-destroys-lebanon-implementing-a-doctrine-of-war-crimes|teideal=The World Watches as Israel Destroys Lebanon, Implementing a Doctrine of War Crimes|language=en|work=The Wire|dátarochtana=2026-03-11}}</ref> D'fhoilsigh [[Human Rights Watch]] tuairisc ag léiriú fianaise gur bhain Iosrael leas as an nimh fosfar bán i gceantair ina bhfuil cónaí ar dhaoine i ndeisceart na Liobáine (mar a tharla le linn DF 2023-Bealtaine 2024) (9 Márta).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/03/09/lebanon-israel-unlawfully-using-white-phosphorus|teideal=Lebanon: Israel Unlawfully Using White Phosphorus {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-03-09|language=en|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=22 duine maraithe, 117 leonta ag fórsaí Iosrael i mBéiriút|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/1011/1474867-22-duine-maraithe-117-leonta-ag-forsai-iosrael-i-mbeiriut/|date=2024-10-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>   Maíodh go raibh  coireanna cogaidh agus coireanna in aghaidh na daonnachta á ndéanamh ag na hIosraelaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://news.un.org/en/story/2026/03/1167098|teideal=Nearly 700,000 displaced in Lebanon as Middle East crisis escalates {{!}} UN News|dáta=2026-03-09|language=en|work=news.un.org|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://globalvoices.org/2026/03/12/from-gaza-to-lebanon-and-iran-the-normalization-of-atrocity/|teideal=From Gaza to Lebanon and Iran: The normalization of atrocity|dáta=2026-03-12|language=en|work=Global Voices|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.justsecurity.org/133550/illegality-israels-military-campaign-lebanon/|teideal=The Illegality of Israel’s Military Campaign in Lebanon|údar=Adil Ahmad Haque|dáta=2026-03-11|language=en-US|work=Just Security|dátarochtana=2026-03-13}}</ref>    I ndeisceart na Siria, bhuail Iosrael spriocanna ó am go ham, ina measc ionad ceannais agus bunáit mhíleata de chuid réimeas na tíre sin.<ref name=":18">{{Luaigh foilseachán|title=Tuilleadh ionsaithe i Murascaill na Peirse thar oíche|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0320/1564329-tuilleadh-ionsaithe-i-murascaill-na-peirse-thar-oiche/|date=2026-03-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 8 Aibreán, thug Uachtarán Trump le fios nach raibh an Liobáin clúdaithe sa sos cogaidh a tháinig i bhfeidhm ar an 7 Aibreán. Dúirt an tUachtarán Trump gur "achrann eile" é an troid in aghaidh Hezbollah.<ref name=":37">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Tíortha Arabacha == Sna laethanta dár gcionn, bhí ionsaithe déanta ag an Iaráin ar fud an Mheánoirthir, tíortha Arabacha atá fabhrach do Mheiriceá go háirithe.<ref name=":0" /> Scaoil na hIaránaigh sailbhí drón le tíortha comharsanachta gach lá.  Cé nach bhearnaigh ach an corrcheann acu na córais chosanta, is mór an díobháil a rinne siad. Mar shampla  bhuail dhá dhrón Ambasáid na Stát Aontaithe i bpríomhchathair na hAraibe Sádaí, [[Riyadh]], agus scrios ceann dá mbuamaí foirgneamh i mbunáit le hArm Mheiriceá i mBairéin. D’ionsaigh an Iaráin  ionaid bhreosla in Óman agus i gCatar agus  scaglann ola san Araib Shádach srl.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='131 cathair san Iaráin ionsaithe ag fórsaí Mheiriceá, Iosrael'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561157-131-cathair-san-iarain-ionsaithe-ag-forsai-mheiricea-iosrael/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === '''Iaráic''' === Bhris cogadh cathartha amach. Ina theannta sin, mharaigh ionsaithe de chuid na hIaráine daoine san Iaráic, saighdiúirí Francacha san áireamh, a bhí ag troid in aghaidh [[ISIS]] ([[An Stát Ioslamach|Stát Ioslamach]] nó nó [[Daesh]], mar chuid den Oibríocht Chammal. == Iosrael == Bhí aer-ruathair le cloisteáil ar fud na tíre ar fud na tíre ó am go ham, agus ionsaithe sliogáin i dtuaisceart na tíre (roicéid de chuid Hezbollah). Maraíodh cúpla duine. == An Phalaistín == Thug an cogadh san Iaráin leithscéal do lonnaitheoirí Giúdacha ionsaí a dhéanamh ar Phalaistínigh sa [[An Bruach Thiar|Bhruach Thiar]].<ref name=":11">{{Luaigh foilseachán|title=Ceathrar maraithe ag fórsaí Iosrael ar an mBruach Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563552-ceathrar-maraithe-ag-forsai-iosrael-ar-an-mbruach-thiar/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c620vwl97vyo|teideal=EU and UK demand Israel stop surge in West Bank settler violence|dáta=2026-03-11|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> == Cúrsaí eacnamaíochta == Gan trácht ar an scrios agus an marú, bhí deasca eacnamaíochta na corraíola ag cur isteach ar thíortha an domhain, lena n-áirítear na tíortha atá ag cur an chogaidh ar an Iaráin.<ref name=":12">{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin á slacairt an athuair ag fórsaí Iosrael|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0316/1563642-an-iarain-a-slacairt-an-athuair-ag-forsai-iosrael/|date=2026-03-16|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuaigh praghsanna ola agus gáis in airde go pras ar na margaí idirnáisiúnta mar gheall ar an réabadh.   $82 a bhí ar bhairille Brent ar an 3 Márta, (ardú de $10 ó 27 Feabhra) agus $98-$115 ar an 9 Márta.  Dúnadh an scaglann ola is mó san Araib Shádach.  Ar an 2 Márta, bhí  thart ar 150 long i dteannta i g[[Caolas Hormuz]] idir an Iaráin agus Óman, tancaeir ola ina measc.  Is tríd an muinceann uisce sin a sheachadtar an cúigiú cuid de sholáthairtí ola an domhain agus an cúigiú cuid de ghás leachtaithe an domhain ach aon lá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Praghas ola ardaithe agus tancaeir sáinnithe i gCaolas Hormuz|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0302/1561247-pragas-ola-ardaithe-agus-tancaeir-sainnithe-i-gcaolas-hormuz/|date=2026-03-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhaígh Trump ar an 10 Márta gur luach $5.6 billiún d'airm a bhí caite ag fórsaí Mheiriceá san fheachtas in aghaidh na hIaráine ón 28 Feabhra - 9 Márta.<ref name=":3" /> Ansin mhaígh an Peinteagán gur luach $11 billiún a bhí caite in iomlán ar feadh sé lá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/iran-latest-news-today-us-trump-live-6b3qrtql5|teideal=We’re not stopping till the job is done, pledges Trump — as it happened|údar=David Charter, Washington {{!}} Kelly Rissman, US reporter {{!}} David Harding {{!}} Joshua Thurston {{!}} Samer Al-Atrush, Middle East Correspondent|dáta=2026-03-12|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ar an 11 Márta, d'fhógair an Gníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh go gcuirfí ar an margadh idirnáisiúnta 400 milliún bairille ola ó stoc cúltaca bhallstáit na heagraíochta ( is ionann 400 milliún bairille agus an tríú cuid den stoc cúltaca uile).<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=400 milliún bairille ola ón gcúlstoc le cur ar an margadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0311/1562798-400-milliun-bairille-ola-on-gculstoc-le-cur-ar-an-margadh/|date=2026-03-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>1.2 billiún bairille ola a bhí i stoc cúltaca na Gníomhaireachta Idirnáisiúnta Fuinnimh ag an am, a bhfuil 32 ballstát ann, agus coinnítear i dtaisce é ar eagla na héigeandála domhanda. </ref> Ina theannta sin, bhí cead tugtha ag Trump do thíortha eile ola a cheannach ó thancaeir Rúiseacha a bhí faoi choinneáil i gcalafoirt éagsúla ar fud an domhain,<ref name=":10" /> trí na smachtbhannaí ar ola na Rúise a mhaolú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-i-sainn-maidir-le-cogadh-na-hiaraine/|teideal=Trump i sáinn maidir le cogadh na hIaráine|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=16 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> Chuir an beart seo fearg ollmhór ar an Úcráin agus ar an Aontas Eorpach. Ní raibh Caolas Hormuz dúnta go hiomlán - lig na Stáit Aontaithe tancaeir ola na Síne dul isteach is amach le linn an chogaidh.<ref name=":14">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/freagra-patuar-ar-eileamh-trump-go-gcuirfi-longa-cogaidh-chuig-caolas-hormuz/|teideal=Freagra patuar ar éileamh Trump go gcuirfí longa cogaidh chuig Caolas Hormuz|dáta=2026-03-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-17}}</ref> === Truailliú === Ar an 7/8 Márta 2026, bhuail Iosrael na scaglanna ola ar fud Tehran. Chuaigh na tinte ó smacht agus bhí scamall dubh deataigh os cionn Tehran ag agus súiche brocach ina bhrat ar na sráideanna de bharr ionsaithe a rinneadh ar stórais ola.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stad-ar-bith-ar-ionsaithe-dron-agus-diuracan/|teideal=Stad ar bith ar ionsaithe drón agus diúracán|dáta=2026-03-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref> Ansin thit báisteach dhubh agus nimhiúil''.''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=‘Black rain’ in Tehran — what are the health effects?|url=https://www.nature.com/articles/d41586-026-00800-9|journal=Nature|date=2026-03-11|issn=1476-4687|doi=10.1038/d41586-026-00800-9|language=en|author=Rachel Fieldhouse, Mohana Basu}}</ref> Rinne an truailliú an t-aer do-análaithe ar fud na cathrach, pionós comhchoiteann mar a tharla sa Liobáin agus Gaza.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/08/dark-like-our-future-iranians-describe-scenes-of-catastrophe-after-tehrans-oil-depots-bombed|teideal=‘Dark, like our future’: Iranians describe scenes of catastrophe after Tehran’s oil depots bombed|údar=theguardian.com|dátarochtana=12-03-2026}}</ref> [[Íomhá:Iran propaganda LEGO AI video on 2026 Iran war.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: bolscaireacht de chuid na hIaráine, 10 Márta 2026]] [[Íomhá:President Trump Easter Lunch White House April 1 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump ar an 1 Aibreán]] [[Íomhá:Members of the Tehran Jewish community navigating the site where the Rafi'-Nia synagogue was destroyed.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: scrios Iosrael [[sionagóg]] i dTehran ar an 7 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Destruction of the Rafi'-Nia synagogue|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Destruction_of_the_Rafi%27-Nia_synagogue&oldid=1347796670|journal=Wikipedia|date=2026-04-08|language=en}}</ref>]] == Polaitíocht == Ar an 1 Márta, mhaígh Donald Trump go raibh “diúracáin fadraoin agus airm núicléacha ag an Iaráin a bheadh ina mbagairt uafásach do gach Meiriceánach”.  D’áitigh lucht a cháinte gur as a chonlán fhéin, i gcomhar le hIosrael, a rinne Trump an t-ionsaí agus nach raibh aon chríoch shoiléir oibrithe amach ina aigne aige, agus gur anord níos measa a tharlódh dá bharr sa réigiún. Thug  Rialtas na Breataine cead d'fhórsaí Mheiriceá leas a bhaint as bunáiteanna aeir sa Bhreatain agus iad ar a mbealach chun na Murascaille, “ar chúinsí cosanta”.  Ansin rinneadh  ionsaí dróin ar bhunáit mhíleata leis an mBreatain sa Chipir.<ref name=":0" /> Cáineadh an cogadh go hidirnáisiúnta, agus dhiúltaigh an Spáinn do Mheiriceá úsáid a bhaint as bunáiteanna míleata atá roinnte idir an dá thír.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/7-m%C3%A1rta-2026-t%C3%ADr-eoghain/id1525428808?i=1000753770820|teideal=Nuacht Mhall, (Tír Eoghain)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=7 Márta 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Thug an Ríocht Aontaithe cead. Ar an 8 Márta, ceapadh [[Mojtaba Khamenei]] mar an Ayatollah nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/c78xxg05w0zo|teideal=Who is Mojtaba Khamenei, Iran's new supreme leader?|dáta=2026-03-08|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2026-03-09}}</ref> Gortaíodh é ar an 28 Feabhra agus maraíodh a thuistí agus a bhean. Níor tháinig sé os comhair an phobail. == Taidhleoireacht == Ar an 1 Márta, mhaígh an tUachtarán Trump inné go raibh ceannairí na hIaráine i dteagmháil leis chun cúrsaí a phlé ach dúirt Ali Larijani, an t-oifigeach slándála náisiúnta is sinsearaí san Iaráin ag an am, agus a bhí fós beo, nach ndéanfadh an Phoblacht Ioslamach aon idirbheartaíocht leis na Stáit Aontaithe. De réir pobalbhreith de chuid Reuters/Ipsos ag an am, ní raibh ach 27% de Mheiriceánaigh ag tacú le hionsaithe na Stát Aontaithe ar an Iaráin agus marú an cheannaire agus mheas thart ar a leath, duine as gach ceathrar Poblachtánach ina measc, go raibh tóir rómhór ag Trump ar an neart míleata.<ref name=":0" /> I ndiaidh seachtain de chogadh san Mheánoirthear, bhí leithscéal déanta ag Uachtarán na hIaráine, [[Masoud Pezeshkian]], as ionsaithe a rinneadh ar thíortha eile timpeall Mhurascaill na Peirse. Dúirt sé nach ndéanfaí ionsaí ar thír ar bith nach bhfuil ag ionsaí na hIaráine.<ref name=":2" /> Ach lean ionsaithe na hIaráine ar aghaidh. Bhí Pezeshkian gan chumhacht Tuairiscíodh go raibh an Rúis ag cur eolas faisnéise ar fáil don Iaráin. Bhí sé seo ag teacht salach ar fad ar ról Mheiriceá i g[[Ionradh na Rúise ar an Úcráin|Cogadh na hRúise san Úcráin]] <ref name=":10" />. Ar an 17 Márta, thug Donald Trump ropadh faoina chomhghuaillithe in [[Eagraíocht Chonradh an Atlantaigh Thuaidh]] [ECAT] a dhiúltaigh dá iarratas go dtabharfaidís cúnamh do Mheiriceá le Caolas Hormuz a oscailt do loingeas.<ref name=":16" /> Ar an 18 Márta, rinne aerfhórsa Iosrael ruathar ar an ngáscheantar is mó ar domhan ar chósta thiar theas na hIaráine. Ansin bhagair Trump go scriosfaí stáisiúin cumhachta na hIaráine muna "n-osclófaí go hiomlán" Caolas Hormuz . D'ardaigh praghas gáis go suntasach ar fud an domhain agus tháinig scaoll sna margaí dá bharr.<ref name=":20" /> Ar an 23 Márta, mhaígh Trump go raibh "comhráití maithe agus fiúntacha" ann leis an Iaráin. Thug Trump na margaí chun suaimhnis. Ach bhí [[trádáil cos istigh]] ann is cosúil. Tharla bisiú ollmhór ar scaireanna díreach roimh an cúpla focal de chuid Trump.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wsj.com/livecoverage/stock-market-today-dow-sp-500-nasdaq-03-24-2026/card/mystery-jump-in-oil-trading-ahead-of-trump-post-draws-scrutiny-56sgwdXtlOlonqIKDsL6|teideal=Mystery Jump in Oil Trading Ahead of Trump Post Draws Scrutiny|language=en-US|work=The Wall Street Journal|dátarochtana=2026-03-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cbsnews.com/news/insider-trading-oil-futures-trump-iran-post/|teideal=Oil trades surged just before Trump's post on Iran talks. Some experts are suspicious. - CBS News|dáta=2026-03-24|language=en-US|work=www.cbsnews.com|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> Ansin shéan Tehran gur tharla a leithéid de chomhrá ná de chainteanna, ag tabhairt '[[bréagnuacht]]' ar ráiteas Uachtarán na S-A.<ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|title=Diúracáin á radadh ar Iosrael, cainteanna Trump séanta ag Tehran|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0324/1564922-diuracain-a-radadh-ar-iosrael-cainteanna-trump-seanta-ag-tehran/|date=2026-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Caithfidh sé gur ag margaíocht leis féin a bhí Trump, ar Rialtas na hIaráine le teann searbhais. Ar aon chuma, a dúirt na hIaránaigh, níor lú leo ná an sioc dul chun cainte leis an bhfear céanna.<ref name=":23">{{Luaigh foilseachán|title=An spéir ina caor thine sa Mheánoirthear arís ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565099-an-speir-ina-caor-thine-sa-mheanoirthear-aris-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Fágadh drochbhail ar na margaí aon uair amháin eile (thit na scaireanna arís, agus d'ardaigh praghas an ola). Ar an 6-7 Aibreán, shéan an Teach Bán go raibh Meiriceá ag breithniú airm núicléacha a chaitheamh leis an Iaráin. Rinne Trump bagairtí uafásacha agus labhair LeasUachtarán JD Vance faoi "uirlisí a bheith ag na Fórsaí Armtha nár bhain muid leas astu fós". B'éigean don Réimeas i Washington an "soiléiriú" a dhéanamh níos déanaí.<ref name=":30">{{Luaigh foilseachán|title=Clabhsúr iomlán ar an gcogadh ón Iaráin, ag séanadh sprioc Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566930-deireadh-leis-an-gcogadh-on-iarain-ag-seanadh-sprioc-trump/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":31">{{Luaigh foilseachán|title=Meiriceá ag séanadh go scaoilfidh siad airm núicléacha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567072-meiricea-ag-seanadh-go-scaoilfidh-siad-airm-nuicleach/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Sos cogaidh === Tar éis 40 lá trodaíochta, dúirt Trump ar a shuíomh meán sóisialta féin, [[Truth Social]], ar an 7 Aibreán go mbeadh sos cogaidh i bhfeidhm ‘ar an dá thaobh’ ar feadh coicíse agus go n-osclófaí Caolas Hormuz “ina iomláine, láithreach bonn agus go sábháilte”.<ref name=":29" /> Ach dheimhnigh Rialtas na hIaráine go raibh smacht aige i gcónaí ar Chaolas Hormuz. Thug sé rabhadh go scriosfar aon long a sheolfar trí Chaolas Hormuz gan chead na hIaráine a fháil ar dtús.<ref name=":32">{{Luaigh foilseachán|title="Tá Caolas Hormuz fós dúnta", a deir an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567287-ta-caolas-hormuz-fos-dunta-a-deir-an-iarain/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> In ainneoin sos cogaidh, rinne Iosrael sraith mórionsaithe ar an Liobáin ar an 8 Aibreán.<ref name=":33">{{Luaigh foilseachán|title=Sraith mórionsaithe ar an Liobáin inniu, in ainneoin sos cogaidh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567240-sraith-morionsaithe-ar-an-liobain-inniu-in-ainneoin-sos-cogaidh/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúirt aireacht sláinte na Liobáine ar maidin gur maraíodh 300 duine. Bhí an Iaráin míshásta nach raibh stop curtha ag Iosrael lena n-ionsaithe ar an Liobáin. Dhún an Iaráin an Caolas arís i bhfianaise ionsaithe Iosrael ar an Liobáin, agus in ainneoin sos cogaidh a bheith aontaithe.<ref name=":37" /> Dúirt Príomhaire na Spáinne, Pedro Sanchez, "Níl an Spáinn chun bualadh bos mór a thabhairt dóibh siúd a chuir an domhan trí thine díreach toisc gur tháinig siad ar an láthair le buicéad."<ref name=":34">{{Luaigh foilseachán|title=Fáilte curtha roimh an sos cogaidh sa mheánoirthear|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567162-failte-curtha-roimh-an-sos-cogaidh-sa-mheanoirthear-ag-ceannairi/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Coireanna === Dúirt Ardchoimisinéir um Chearta an Duine na Náisiún Aontaithe, Volker Turk, gur coireanna cogaidh a bhí sna hionsaithe ar infreastruchtúir sibhialtach mar go sháraigh siad an sainmhíniú beacht atá ar spriocanna míleata.<ref name=":24">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-ar-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúir fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá|dáta=2026-03-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> D'ionsaigh Iosrael agus na S-A droichid, traein agus bonneagar eile.<ref>Ar an 6 Márta, d'fhógair PríomhAire Iosrael Benjamin Netanyahu go raibh an tír sin tar éis ionsaithe buamála a dhéanamh ar iarnróid agus ar dhroichid "a bhíonn á n-úsáid ag Garda na Réabhlóide (sárfhórsaí Arm na hIaráine).</ref> Coir cogaidh a bhí ina leithéid a mhaígh saineolaithe ar an dlí idirnáisiúnta.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/law/2026/apr/03/us-war-crimes-iran-civilian-infrastructure-international-law-school-strike|teideal=Is the US committing war crimes by targeting Iran’s civilian infrastructure?|údar=Peter Beaumont|dáta=2026-04-03|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hrw.org/news/2026/04/08/questions-and-answers-us-israel-iran-and-the-laws-of-war|teideal=Questions and Answers: US, Israel, Iran, and the Laws of War {{!}} Human Rights Watch|dáta=2026-04-08|language=en|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://docs.un.org/en/S/2026/130|teideal=An official letter from the Permanent Representative of Iran to the UN (S/2026/130) formally accused the United States and Israel of committing war crimes through the systematic and intentional destruction of vital civilian infrastructure.|údar=United Nations Security Council|work=docs.un.org|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2026/04/iran-president-trumps-apocalyptic-threats-of-large-scale-civilian-devastation-demand-urgent-global-action-to-prevent-atrocity-crimes/|teideal=Iran: President Trump’s apocalyptic threats of large-scale civilian devastation demand urgent global action to prevent atrocity crimes|dáta=2026-04-07|language=en|work=Amnesty International|dátarochtana=2026-04-08}}</ref> == Éire == Bhí  suas le 20,000 as Éireann  ina gcónaí i stáit na Murascaille in 2026. Bhí sé i gceist ag an Rialtas na hÉireann teacht i gcabhair ar shaoránaigh de chuid na hÉireann a bhí ina gcónaí sa Mheánoirthear nó a bhí ar cuairt ar an réigiún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Níl an réabadh san Iaráin ach ina thús' – Trump, Rubio|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0303/1561364-nil-an-reabadh-san-iarain-ach-ina-thus-trump-rubio/|date=2026-03-03|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath.<ref name=":7">{{Luaigh foilseachán|title=Thuirling an chéad eitleán paisinéirí as Dubai go hÉirinn in Aerfort Bhaile Átha Cliath. Bí seo an chéad eitilt as an taobh sin den domhan ó thosaigh na Stáit Aontaithe agus Iosrael a gcuid ionsaithe ar an Iaráin.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22590173-eoghan-corry-eagarthoir-na-hirise-air-travel/|language=ga-IE|author=Eoghan Corry : Eagarthóir na hirise Air & Travel. / RnaG - Nuacht a hAon|date=5 Márta 2026}}</ref> Mhaígh an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aerfort na Sionainne á úsáid ag eitleáin de chuid aerfhórsa na Stát Aontaithe a bhí páirteach sa bhfeachtas buamála.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|title='Níl aerfort na Sionainne á úsáid ag aerfhórsa Mheiriceá'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563556-nil-aerfort-na-sionainne-a-usaid-ag-aerfhorsa-mheiricea/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'ardaigh ola tí ó €500 ar 500 lítear i mí Feabhra go €900 ar an 20 Márta. D'ardaigh díosal ó €1.80 an lítear go €2.25 agus bhí peitril é féin tuairim is €2 an lítear.<ref name=":21" /><ref name=":25">{{Luaigh foilseachán|title=Praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ó mhaidin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0325/1565100-praghas-breosla-tite-i-staisiuin-seirbhisi-o-mhaidin/|date=2026-03-25|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":26">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/pacaiste-tacaiochta-fogartha-ag-an-rialtas-le-dul-i-ngleic-le-costas-ola/|teideal=Pacáiste tacaíochta fógartha ag an rialtas le dul i ngleic le costas ola|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> Thit praghas breosla tite i stáisiúin seirbhísí ar fud na tíre nuair a laghdaíodh an dleacht mháil a ghearrtar ar pheitreal agus ar dhíosal <ref name=":19">{{Luaigh foilseachán|title=Tarlóirí sásta go bhfaighidh siad 'tacaíocht mhór' ón Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564117-tarloiri-bothair-ag-bagairt-dul-i-muinin-na-hagoidiochta/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 2% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mhí an Mhárta, agus ardú de 11% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin.<ref name=":27">{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí feirmeoirí atá ag an ardú as miosúr a tháinig ar phraghas [[Leasachán|leasacháin]].<ref name=":28">{{Luaigh foilseachán|title=Imní go mbeidh feirmeoirí as leasachán gan mhoill|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565858-imni-go-mbeidh-feirmeoiri-as-leasachan-gan-mhoill/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 2 Aibreán, dúirt an Taoiseach Micheál Martin nach raibh aon mheas aige ar chaint dhíblí Trump, go háirithe a ndúirt sé faoin Iaráin "a ath-chlochaoisiú" le buamaí. "Níl glacadh ar bith le caint mar é", arsa an Taoiseach. "Níl muintir na hIaráine freagrach as an gcogadh agus caithfear iad a chosaint [seachas iad a dhealbhú]", a dúirt sé.<ref name=":35">{{Luaigh foilseachán|title=Trump ag bagairt an Iaráin a chlochaoisiú le buamaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0402/1566415-trump-ag-bagairt-an-iarain-a-chlochaoisiu-le-buamai/|date=2026-04-02|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar an 7/8 Aibreán, bhí agóidí i gcoinne ardú ar phraghsanna breosla timpeall na tíre.<ref name=":36">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza]] * [[Hezbollah]] * [[Cogadh na Dhá Lá Dhéag 2025]] * [[Cór Gharda na Réabhlóide Ioslamaí]] * [[Ionsaí ar scoil i Minab san Iaráin, 2026|Ionsaí ar scoil i Minab, 2026]] == Nuacht == 2 Márta<ref name=":0" /> 3 Márta 4 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Liobáin agus an Iaráin á dtuairgneáil tuilleadh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561547-an-liobain-agus-an-iarain-a-dtuairgneail-tuilleadh/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":02" /> 5 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Rún ag Iosrael múr a dhéanamh de bhonneagar na hIaráine'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561750-run-ag-iosrael-mur-a-dheanamh-de-bhonneagar-na-hiaraine/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ardú ar phraghas breosla: daoine 'á bhfeannadh'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0305/1561834-ardu-ar-phraghas-breosla-daoine-a-bhfeannadh/|date=2026-03-05|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":7" /> 6 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/sam-meaite-ar-chogadh-fada-agus-an-iarain-ag-seasamh-an-fhoid/|teideal=SAM meáite ar chogadh fada agus an Iaráin ag seasamh an fhóid|údar=Eoin Ó Murchú (Páirtí Cumannach Éireann)|dáta=2026-03-06|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cairteitilt Rialtais ó Ómán go hÉirinn tráthnóna|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0306/1561992-cairteitilt-rialtais-o-oman-go-heirinn-trathnona/|date=2026-03-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 9 Márta<ref name=":6" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iosrael fós ag ionsaí na hIaráine agus Tehran fós ag freagairt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0309/1562411-iosrael-fos-ag-ionsai-na-hiaraine-agus-tehran-fos-ag-freagairt/|date=2026-03-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 10 Márta<ref name=":3" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/imni-faoi-stadas-na-teanga-in-ollscoil-na-gaillimhe-agus-post-mor-eile-fogartha-gan-riachtanas-gaeilge/|teideal=‘An lá is déine ionsaithe fós againn ar an Iaráin’ – Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe|dáta=2026-03-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: 'cogadh beagnach thart' nó 'níl deireadh leis fós'?|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0310/1562572-an-iarain-cogadh-beagnach-thart-ach-nil-deireadh-leis-fos/|date=2026-03-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 11 Márta<ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|teideal=Ní ligfear ‘an lítear amháin féin ola’ trí Chaolas Hormuz – an Iaráin|url=https://tuairisc.ie/ni-ligfear-an-litear-amhain-fein-ola-tri-chaolas-hormuz-an-iarain/|work=Tuairisc.ie|dáta=2026-03-11|dátarochtana=2026-03-12|language=ga-IE}}</ref><ref name=":4" /> 13 Márta<ref name=":10" /> 12 Márta<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=https://sceal.ie/2026/03/a-dtithe-treigthe-ag-breis-is-3-2-milliun-duine-san-iarain/|teideal=A dtithe tréigthe ag breis is 3.2 milliún duine san Iaráin|údar=Tuairisc|dáta=2026-03-12|language=ga-IE|work=Scéal|dátarochtana=2026-03-12}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ollruathar eile á dhéanamh ag fórsaí Iosrael ar an Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0312/1563010-ollruathar-eile-a-dheanamh-ag-forsai-iosrael-ar-an-iarain/|date=2026-03-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 13 Márta 14 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Oileán Kharg tagtha faoi thréanionsaí ó fhórsaí Mheiriceá|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0314/1563462-oilean-kharg-tagtha-faoi-threanionsai-o-fhorsai-mheiricea/|date=2026-03-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref><ref name=":9" /> 15 Márta<ref name=":13" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Breis ionsaithe á mbeartú ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0315/1563512-breis-ionsaithe-a-mbeartu-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":11" /> 16 Márta<ref name=":12" /><ref name=":14" /> 17 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin in uachtar i gcruinniú an Tí Bháin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0317/1563859-an-iarain-in-uachtar-i-gcruinniu-an-ti-bhain/|date=2026-03-17|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 18 Márta<ref name=":15" /><ref name=":17" /><ref name=":16" /> 19 Márta<ref name=":20">{{Luaigh foilseachán|title=Trump míshásta faoi ionsaí ar gháscheantar san Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0319/1564115-trump-mishasta-faoi-ionsai-ar-ghascheantar-san-iarain/|date=2026-03-19|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":19" /> 20 Márta<ref name=":18" /> 23 Márta<ref name=":21">{{Luaigh foilseachán|title=Laghdú ar dhleacht mháil, pheitril & díosail á phlé ag an Rialtas|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564736-laghdu-ar-dhleacht-mhail-pheitril-diosail-a-phle-ag-an-rialtas/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sos 5 lá ar ionsaithe SAM ar stáisiúin leictreachais na hIaráine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0323/1564755-sos-5-la-ar-ionsaithe-sam-ar-staisiuin-leictreachais-na-hiaraine/|date=2026-03-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref name=":24" /> 24 Márta<ref name=":22" /> <ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/iosrael-agus-an-iaraic-a-ruscadh-ag-diuracain-malairt-sceil-ag-na-stait-aontaithe-agus-an-iarain-faoi-chainteanna/|teideal=Iosrael agus an Iaráic á rúscadh ag diúracáin, malairt scéil ag na Stáit Aontaithe agus an Iaráin faoi chainteanna|dáta=2026-03-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> 25 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/25/us-israel-war-on-iran-whats-happening-on-day-26-of-attacks|teideal=US-Israel war on Iran: What’s happening on day 26 of attacks?|údar=Elizabeth Melimopoulos|language=en|work=Al Jazeera|dátarochtana=2026-03-25}}</ref> <ref name=":23" /> <ref name=":25" /> 26 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: caint ar 'léas dóchais' ach leanann an bhuamáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0326/1565289-an-iarain-caint-ar-leas-dochais-ach-leanann-an-bhuamail/|date=2026-03-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 27 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title='1,900 duine maraithe agus 20,000 gortaithe san Iaráin le mí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0327/1565454-1-900-duine-maraithe-agus-20-000-gortaithe-san-iarain-le-mi/|date=2026-03-27|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":26" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/neamhinniulacht-trump-agus-gearu-an-chogaidh-le-teacht/|teideal=Neamhinniúlacht Trump agus géarú an chogaidh le teacht|údar=Cathal Ó Murchú|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ionsaithe-trump-infreastruchtuir-fuinnimh-na-hiaraine-curtha-ar-athla-aris/|teideal=Ionsaithe Trump ar infreastruchtúr fuinnimh na hIaráine curtha ar athlá arís|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 30 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin: Trump ag caint ar bhinn a thógáil ar Oileán Kharg|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565856-an-iarain-trump-ag-caint-ar-bhinn-a-thogail-ar-oilean-kharg/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":27" /><ref name=":28" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bagairt-deanta-ag-trump-go-scriosfaidh-se-laithreacha-fuinnimh-uile-na-hiaraine-mura-ndeantar-margadh/|teideal=Bagairt déanta ag Trump go ‘scriosfaidh’ sé láithreacha fuinnimh uile na hIaráine mura ndéantar margadh|dáta=2026-03-30|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> 31 Márta<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tancaer ola in Dubai curtha trí thine ag diúracán ón Iaráin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0331/1566037-tancaer-ola-in-dubai-curtha-tri-thine-ag-diuracan-on-iarain/|date=2026-03-31|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 1 Aibreán<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Iaráin "ag iarraidh sos cogaidh" – Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566309-an-iarain-ag-iarraidh-sos-cogaidh-trump/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Luaigh foilseachán|title="Easpa breosla eitleáin faoi cheann míosa" - Ceannasaí Ryanair|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566251-easpa-breosla-eitleain-faoi-cheann-miosa-ceannasai-ryanair/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 2 Aibreán<ref name=":35" /> 3 Aibreán 4 Aibreán 5 Aibreán 6 Aibreán<ref name=":31" /><ref name=":30" /> 7 Aibreán<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-meath-iosrael-ag-teacht-agus-buaic-a-chumhachta-sroichte-aige/|teideal=Tá meath Iosrael ag teacht agus buaic a chumhachta sroichte aige|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=7 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-08}}</ref><ref name=":32" /><ref name=":33" /><ref name=":36" /><ref name=":34" /><ref name=":29" /> 8 Aibreán<ref name=":37" /> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cogadh Iosrael–Iaráin]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Iosrael]] [[Catagóir:Stair na hIaráine]] [[Catagóir:Cogaí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] 0rwz0mbiyd34pwkqbzltt3v8bxg9v1r 0 123974 1307566 1301640 2026-04-12T19:30:51Z ~2026-16722-18 72895 1307566 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Emma Frost''' ('''The Silencer'''; '''The White Queen'''). == Liosta leabhair == * [[Emma Frost (iml. 1)|''Emma Frost'' (iml. 1)]] (''[[Emma Frost: Higher Learning|Higher Learning]]'', ''[[Emma Frost: Mind Games|Mind Games]]'', agus ''[[Emma Frost: Bloom|Bloom]]'') * ''[[Marvel Adventures Spider-Man]]'' * ''[[X-Men Origins: Emma Frost]]'' * ''[[X-Men: Black – Emma Frost]]'' * ''[[True Believers: X-Men – Kitty Pryde & Emma Frost]]'' * ''[[Giant-Size X-Men: Jean Grey and Emma Frost]]'' * ''[[Devil's Reign: X-Men]]'' * ''[[Iron & Frost]]'' * ''[[Emma Frost: The White Queen – All Hail the Queen]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: Pryde of the X-Men]]'' * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[Generation X (scannán)|Generation X]]'' * ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: First Class]]'' * ''[[X-Men '97]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Emma Frost}} {{X-Men}} {{Spider-Man}} [[Catagóir:Emma Frost]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Spider-Man]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] 7e32vu6553snezjpxkpb0yoiuare1or 0 123975 1307562 1305282 2026-04-12T19:13:46Z ~2026-16722-18 72895 1307562 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Katherine Anne''' "'''Kitty'''" '''Pryde''' ('''Sprite'''; '''Ariel'''; '''Shadowcat'''; '''Spider-Girl'''; '''Star-Lord'''; '''Star-Lady'''; '''Red Queen'''; '''Shadowkat'''). == Liosta leabhair == * ''[[The Uncanny X-Men]]'' * ''[[Days of Future Past]]'' * ''[[Kitty Pryde and Wolverine]]'' * ''[[Excalibur]]'' * ''[[Kitty Pryde, Agent of S.H.I.E.L.D.]]'' * ''[[Pryde and Wisdom]]'' * ''[[X-Men: True Friends]]'' * ''[[Ultimate Spider-Man]]'' * ''[[Mekanix]]'' * ''[[Astonishing X-Men]]'' * ''[[X-Treme X-Men]]'' * ''[[X-Men: Kitty Pryde – Shadow & Flame]]'' * [[Guardians of the Galaxy (iml. 4)|''Guardians of the Galaxy'' (iml. 4)]] * ''[[Star-Lord and Kitty Pryde]]'' * ''[[Marauders]]'' * ''[[Exceptional X-Men]]'' * ''[[X-Men Gold]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[Spider-Man and His Amazing Friends]]'' * ''[[X-Men: Pryde of the X-Men]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Kitty Pryde}} {{Spider-Man}} {{X-Men}} [[Catagóir:Kitty Pryde]] [[Catagóir:Spider-Man]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Spider-Girl]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] 54cwon1la5fh11om98xwm27dabzh9es 0 124079 1307634 1301934 2026-04-13T09:45:10Z Ciara Pollock 73525 1307634 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán beochana Meiriceánach é '''''[[SpongeBob an Scannán: Cá bhfuil SquarePants?]]''''' a rinneadh in 2025.<ref name=":6">{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=25 Feabhra 2026|title=SpongeBob agus Báite le feiceáil i bpictiúrlanna na tíre i rith Sheachtain na Gaeilge|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 3}}</ref> Eisíodh i n[[An Ghaeilge|Gaeilge]] sna pictiúrlanna i rith [[Seachtain na Gaeilge|Sheachtain na Gaeilge]] 2026. Is i gcomhar le [[TG4]] a rinne Paramount Pictures Ireland an beart seo. [[Macalla Teoranta]] a rinne an dubáil, <ref name=":6" /> le Ciara Pollock mar stiúrthóir agus léiritheoir <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Casting and Canúintí: How we made Spongebob as Gaeilge|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2026/0303/1561189-casting-and-canuinti-how-we-made-spongebob-as-gaeilge/|date=2026-03-03|language=ga}}</ref>. I measc an chliar, bhí Marcus Lamb mar Spongebob<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/radio1/clips/22592473/|teideal=Marcus Lamb - The voice of Spongebob Squarepants|dáta=2026-03-13|language=en|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-13}}</ref>, Brían Ó Súilleabháin mar Patrick, Liam Heffernan mar Mr. Krabs, Brian Thunder mar Squidward, agus David Collins mar An Dúitseach Fáin. == Féach freisin == * ''[[Spongebob - An Scannán: Spúinse as Uisce]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{DEFAULTSORT:Spongebob an Scannan Ca bhfuil SquarePants}} [[Catagóir:SpongeBob|*]] [[Catagóir:Scannáin 2025]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin Mheiriceánacha]] {{Síol-scannán}} d1kh9vmfwjlh74dvvm68ld8gla6t163 0 124172 1307563 1307019 2026-04-12T19:13:51Z Ériugena 188 1307563 wikitext text/x-wiki Is liosta é '''Gluais na Bitheolaíocha''' ina bhfaightear sainmhínithe ar bhuntéarmaí agus ar bhunchoincheapa a úsáidtear sa [[An Bhitheolaíocht|bhitheolaíocht]]; is é sin le rá staidéar ar an bheatha agus ar orgánaigh bheo. Tá sé beartaithe mar ábhar réamhráiteach do thosaitheoirí; le haghaidh sainmhínithe níos sonraí agus níos teicniúla ó fho-dhisciplíní agus ó réimsí gaolmhara, féach Gluais na Bitheolaíochta Cille, Gluais na Géineolaíochta, Gluais na Bitheolaíochta Éabhlóidí, Gluais na hÉiceolaíochta, Gluais na hEolaíochta Comhshaoil agus Gluais an Ainmnithe Eolaíoch, nó aon cheann de na gluaiseanna a bhaineann go sonrach le horgánaigh atá i gCatagóir:Foclóirí Bitheolaíochta. {| class="wikitable" ! Béarla ! Gaeilge |- | Abdomen | Abdóman fir1 gu abdómain, ai abdómain, gi abdóman |- | Absicission | Scoitheadh fir gu scoite |- | Absorption | Ionsú fir abr▼ gu ionsúite |- | Accessory | Cúnta a3, coimhdeach a1, cúntach a1 |- | Accessory Bud | Bachlóg chúnta |- | Accessory fruits | Torthaí cúntacha |- | Accessory nerve | Néaróg chúnta |- | Acetabulum | Aicéatablam fir1▼ gu aicéatablaim, ai aicéatablaim, gi aicéatablam |- | Achene | Aicéin bain2▼ gu aicéine |- | Acid | Aigéad fir1▼ gu aigéid, ai aigéid, gi aigéad |- | Acoelomate | Aicéalómach a1 |- | Acquired character | Carachtar faighte |- | Acropetal | Barraimsitheach a1 |- | Acrosome | Acrasóm fir1▼ gu acrasóim, ai acrasóim, gi acrasóm |- | Actinomorphic | achtanamorfach a1 |- | Active transport | iompar gníomhach▼ gu iompair ghníomhaigh |- | Adaptation | oiriúnú fir▼ gu oiriúnaithe, iol oiriúnuithe |- | Adaptive behavior | iompraíocht oiriúnaitheach |- | Addiction | andúil bain2 na handúile |- | Adductor muscles | matáin aduchtacha |- | Adipose tissue | fíochán saille, gu fíocháin saille |- | Adrenal gland | faireog aidréineach,gu faireoige aidréiní, ai faireoga aidréineacha, gi faireog aidréineach |- | Adventitious root | fréamh bain2 aidbhinteach,gu fréimhe aidbhintí, ai fréamhacha aidbhinteacha |- | Aerial root | fréamh bain2 aeir |- | Aeration | aerú fir▼ gu aeraithe |- | Aerobic Respiration | riospráid bain2 aeróbach▼ gu riospráide aeróbaí |- | Aestivation | samhrú fir▼ gu samhraithe |- | Afferent | iniomprach a1 |- | Affinity | finíocht bain3▼ gu finíochta |- | After ripening | iar-aibiú fir▼ gu iar-aibithe |- | Agar | agar fir1▼ gu agair |- | Agglutination | gleanúint bain3▼ gu gleanúna |- | Agglutinin | aglútainin bain2▼ gu aglútainine |- | '''Agglutinogen | aglútainigéin ?''' |- | Aggregate | comhbhailiú fir |- | '''Aggregate fruit | sméar bain2▼ gu sméire, ai sméara, gi sméar''' |- | Albumen | albaimín fir4▼ gu albaimín |- | Alcohol | alcól fir1▼ gu alcóil, ai alcóil, gi alcól |- | Algae | alga fir4▼ gu alga, iol algaí |- | Alimentary canal | canáil bain3 an bhia |- | Allantois | allantóis bain2▼ gu allantóise |- | Allele | ailléil bain2▼ gu ailléile, aidbhr ailléilí |- | Allergy | ailléirge bain4▼ gu ailléirge, iol ailléirgí |- | '''Allogamy | allagamacht bain3 ?''' |- | Allopolyploid | allapolaplóideach fir1▼ gu allapolaplóidigh, ai allapolaplóidigh, gi allapolaplóideach |- | Alveolus | ailbheolas fir1▼ gu ailbheolais, ai ailbheolais, gi ailbheolas |- | Amino acid | aimíonaigéad fir1▼ gu aimíonaigéid, ai aimíonaigéid, gi aimíonaigéad |- | Amitosis | aimiotóis bain2▼ gu aimiotóise |- | Ammocoetes larva | jiissaa amoositii |- | Ammonia | amóinia bain4▼ gu amóinia |- | Ammonification | amóiniú fir▼ gu amóinithe |-''' | Ammonifying bacteria | Baictéir amóiníoch ?''' |- | Amnion | aimnian fir1▼ gu aimniain, ai aimniain, gi aimnian |- | Amniotic egg | ubh aimnianach |- | Amniotic fluid | sreabhán fir1 aimnianach |- | Amoeba | aiméibe bain4▼ gu aiméibe, iol aiméibí |- | Amoebocyte | aiméibicít bain2▼ gu aiméibicíte, iol aiméibicítí |- | Amoeboid | aiméabóideach a1▼ |- | Amphibia | Amphibia |- | Amphioxus | amfaibhiorach a1 |- | Ampulla | ampaill bain2▼ gu ampaille |- | Amylase | aimileáis bain2▼ gu aimileáise |- | Anabolism | anabalacht bain3▼ gu anabalachta |- | Anaerobic Respiration | riospráid bain2 anaeróbach▼ gu riospráide anaeróbaí |- | Analogous organs | orgán fir1 analógach |- | Anandrous | anandrach a1 |- | Anaphase | anapas fir4▼ gu anapas, iol anapasanna |- | Anatomy | anatamaíocht bain3▼ gu anatamaíochta, iol anatamaíochtaí |- | Ancestral characteristics | saintréithe sinsearacha |- | Androecium | aindréiciam fir4▼ gu aindréiciam |- | Androgenic-hormone | hormón andraigineach |- | Anemia | ainéime bain4 |- | Anemophily | ainéimifileacht bain3▼ gu ainéimifileachta |- | '''angiology | aingeolaíocht ?''' |- | angiosperm |angaispeirm bain2▼ gu angaispeirme, iol angaispeirmeacha |- | Animal | ainmhí fir4▼ gu ainmhí, iol ainmhithe |- | Ankle |rúitín fir4▼ gu rúitín, iol rúitíní (murnán fir1 agus alt fir1 na coise) |- | Annelida | Annelida LA s iol |- | Annual plant | Planda bliantúil |- | Annual ring |fáinne fir4 bliantúil▼ gu fáinne bhliantúil, ai fáinní bliantúla |- | Anoxia | anocsacht bain3▼ gu anocsachta |- | Antenna | aintéine bain4▼ gu aintéine, iol aintéiní |- | Anterior | tosaigh gu (réamhtheachtach a1) |- | Anther | antar fir1▼ gu antair, ai antair, gi antar |- | '''Antheridium''' | ?? |- | Anthesis (https://en.wikipedia.org/wiki/Anthesis) | ?? |- | Antibiotic | antaibheathach fir1▼ gu antaibheathaigh, ai antaibheathaigh, gi antaibheathach |- | Antibody | antasubstaint bain2▼ gu antasubstainte, iol antasubstaintí |- | Anticoagulant | antaithéachtach fir1▼ gu antaithéachtaigh, ai antaithéachtaigh, gi antaithéachtach |- | Antigen | antaigin bain2▼ gu antaigine |- | Antitoxin | antatocsain bain2▼ gu antatocsaine |- | '''Antivenom''' | antai-nimh (Tagairt:https://cdn.simplestudy.io/assets/backend/uploads/exam_papers/lc-biology-2009-qp-ynbcq.pdf) |- | Ants | seangán fir1▼ gu seangáin, ai seangáin, gi seangán |- | Anuria | ?? (https://en.wikipedia.org/wiki/Anuria) |- | Anus | anas fir1▼ gu anais, ai anais, gi anas |- | Aorta | aorta fir4▼ gu aorta, iol aortaí |- | Aortic arch | áirse bain4 aortach▼ gu áirse aortaí, ai áirsí aortacha |- | Apetalous | éipheitealach a1 |- | Aphyllous | éaduilleach a1 |- | '''Apical dominance''' | rinncheannas |- | Apical meristem | rinnmhíristéama fir4▼ gu rinnmhíristéama, iol rinnmhíristéamaí |- | Appendage | géagán fir1▼ gu géagáin, ai géagáin, gi géagán |- | Appendicular skeleton | cnámharlach fir1 aipindiceach▼ gu cnámharlaigh aipindicigh, ai cnámharlaigh aipindiceacha, gi cnámharlach aipindiceach |- | Appendix | aipindic bain2▼ gu aipindice |- | Appositional growth | fás comhaisnéiseach |- | Aquarium | uisceadán fir1▼ gu uisceadáin, ai uisceadáin, gi uisceadán |- | Aquatic plant | planda fir4 uisceach |- | Aquatic habitat | gnáthóg baib2 uisceach |- | Aqueous humor | lionn fir3 uiscí |- | Arachnoid | aracnóideach fir1▼ gu aracnóidigh, ai aracnóidigh, gi aracnóideach |- | Arachnoid matter | ábhar fir1 aracnóideach |- | Arteriole | artairín fir4▼ gu artairín, iol artairíní |- | Artery | artaire fir4▼ gu artaire, iol artairí |- | Arthropoda | Arthropoda s iol LA |- | Artificial fertilizer | leasachán fir1 saorga |- | Artificial insemination | inseamhnú fir saorga▼ gu inseamhnaithe shaorga |- | Ascaris | ascaras fir1▼ gu ascarais |- | Ascomycota | ?? |- | Ascospore | ascaspór fir1▼ gu ascaspóir, ai ascaspóir, gi ascaspór |- | Asexual Reproduction | atáirgeadh fir éighnéasach (síolrú fir éighnéasach) |- | Assimilate | asamhlaigh br▼ abr asamhlú, aidbhr asamhlaithe |- | Association | comhluadar fir1▼ gu comhluadair, ai comhluadair, gi comhluadar (plandaí etc.) |- | '''association fibres''' | snáithín comhlachais (DEEPSEEK) (https://en.wikipedia.org/wiki/Association_fiber) |- | Assortative mating (homogamy) | homagamacht bain3▼ gu homagamachta, iol homagamachtaí |- | Asters | astair |- | Asthma | plúchadh fir▼ gu plúchta (asma fir4▼ gu asma) |- | Atlas | Atlas fir1▼ gu Atlais |- | Atom | adamh fir1▼ gu adaimh, ai adaimh, gi adamh |- | Atrioventricular node | nód fir1 aitrimhéadailíneach |- | Atrium {auricle} | aitriam fir4▼ gu aitriam, iol aitriamaí {cluaisín fir4▼ gu cluaisín, iol cluaisíní} |- | Atrophy | seargadh fir▼ gu seargtha (cnaí fir4▼ gu cnaí) |- | Auditory capsule | capsúl fir1 éisteachta |- | Auditory nerve | néaróg bain2 éisteachta▼ gu néaróige éisteachta, ai néaróga éisteachta, gi néaróg éisteachta |- | Auditory organ | orgán fir1 éisteachta |- | Auditory ossicles | cnámhóga éisteachta |- | Autogamy | uathghamacht bain3▼ gu uathghamachta |- | Autolysis | uathalú fir▼ gu uathalaithe |- | Autonomic nervous system | uathchóras fir1 na néaróg▼ gu uathchóras na néaróg |- | Autosome | uathshóm fir1▼ gu uathshóim, ai uathshóim, gi uathshóm |- | Autotomy | uatóime bain4▼ gu uatóime |- | Autotroph | uatrófach fir1▼ gu uatrófaigh, ai uatrófaigh, gi uatrófach |- | Auxin | áicsin bain2▼ gu áicsine |- | Aves | Aves s iol |- | Avitaminosis | avitimíneois bain2▼ gu avitimíneoise, iol avitimíneoisí |- | Axil | ascaill bain2▼ gu ascaille, iol ascaillí |- | Axillary bud | bachlóg bain2 ascailleach▼ gu bachlóige ascaillí, ai bachlóga ascailleacha, gi bachlóg ascailleach |- | Axon | acsón fir1▼ gu acsóin, ai acsóin, gi acsón |} == B == {| class="wikitable" ! Béarla ! Gaeilge |- | Bacillus | bachaillín fir4▼ gu bachaillín, iol bachaillíní |- | Backbone | cnámh bain2 droma▼ gu cnáimhe droma, ai cnámha droma, gi cnámh droma |- | Backcrossing | aischrosáil bain3▼ gu aischrosála, iol aischrosálacha |- | Bacteria | Baakteeriyaa |- | Bactericide | Ajjeestuu baakteeriyaa |- | Bacteriology | baictéir fir io |- | Bark | coirt fem2 |- | Barrier | bacainn fem2 |- | Basal metabolism | meitibileacht bain3 bhunaidh▼ gu meitibileachta bunaidh |- | Basidiomycetes | baisidimícéit bain2▼ gu baisidimícéite |- | Basidium | baisidiam fir4▼ gu baisidiam, iol baisidiamaí |- | Bean | pónaire bain4▼ gu pónaire, iol pónairí |- | Bedbug | míol fir1 leapa▼ gu míl leapa |- | Belly | bolg fir1▼ gu boilg, ai boilg, gi bolg |- | Beetle | ciaróg bain2▼ gu ciaróige, ai ciaróga, gi ciaróg |- | Biennial | débhliantóg bain2▼ gu débhliantóige, ai débhliantóga, gi débhliantóg (planda),débhliantúil a2▼ (saolré planda) |- | Bilateral symmetry | siméadracht bain3 dhéthaobhach▼ gu siméadrachta déthaobhaí |- | Bile | domlas fir1▼ gu domlais |- | Bile duct | ducht fir3 domlais |- | Bilharzia | sisteasóimiáis bain2▼ gu sisteasóimiáise |- | Binary fission | déscoilteadh fir▼ gu déscoilte |- | Binomial nomenclature | ainmníocht bain3 dhéthéarmach▼ gu ainmníochta déthéarmaí |- | Bio | féinaisnéis bain2▼ gu féinaisnéise, iol féinaisnéisí |- | Biochemistry | bithcheimic bain2▼ gu bithcheimice |- | Biodiversity | bithéagsúlacht bain3▼ gu bithéagsúlachta |- | Biogenesis | bithghineas fir1▼ gu bithghinis, ai bithghinis, gi bithghineas |- | Biological control | srianadh fir bitheolaíoch▼ rialú fir bitheolaíoch |- | Biological factor | toisc bain2 bhitheolaíoch |- | Biology | bitheolaíocht bain3▼ gu bitheolaíochta |- | Biomass | bithmhais bain2▼ gu bithmhaise |- | Biosphere | bithsféar fir1▼ gu bithsféir, ai bithsféir, gi bithsféar |- | Biosynthesis | bithshintéis bain2▼ gu bithshintéise, iol bithshintéisí |- | Biotic community | pobal fir2 bitheach |- | Bisexual | déghnéasach fir1▼ gu déghnéasaigh, ai déghnéasaigh, gi déghnéasach |- | Bicuspid valve | comhla bain4 dhéchuspach▼ gu comhla déchuspaí, ai comhlaí déchuspacha |- | Blood | fuil bain3▼ gu fola, iol fola |- | Blood clotting | fuiltéachtadh fir▼ gu fuiltéachta |- | Blood group | fuilghrúpa fir4▼ gu fuilghrúpa, iol fuilghrúpaí |- | Blood platelets | pláitín fir4 fola▼ iol pláitíní fola |- | Blood pressure | brú fir4 fola▼ gu brú fola |- | Blood serum | séiream fir1 fola▼ gu séirim fola |- | Blood vessel | fuileadán fir1▼ gu fuileadáin, ai fuileadáin, gi fuileadán (soitheach fir1 fola) |- | Body cavity | cuas fir1 coirp▼ gu cuais coirp, ai cuais coirp, gi cuas coirp |- | Bone | cnámh bain2▼ gu cnáimhe, ai cnámha, gi cnámh |- | Bony fish | iasc fir1 cnámhach▼ ai éisc chnámhacha |- | Book lungs | '''?scamhóga leabhar''' |- | Botany | luibheolaíocht bain3▼ gu luibheolaíochta |- | Botulism | ispíneachas fir1▼ gu ispíneachais (botalas fir1▼ gu botalais) |- | Brain | inchinn bain2▼ gu inchinne |- | Brain stem | stoc fir1 na hinchinne |- | Breathe v | análaigh ''br'' ''abr'' análú, ''aidbhr'' análaithe |- | bronchus (primary ) | broncas fir1 seachscamhógach |- | Bronchus | broncas fir1 |- | Bud | bachlóg bain2▼ gu bachlóige |- | Budding | bachlú fir▼ gu bachlaithe (ag péacadh) |- | Bud scales | crotal fir1 bachlóige (gainne fir4 bachlóige) |- | Bulb | bleib bain2 an bhleibín, na bleibíní, na mbleibíní. |- | Bulbil | bleibín fir4▼ gu na bleib |- | Bundle sheath | beart-truaill bain2▼ gu beart-truaille |- | Bursa | saicín fir4 |} == C == {| class="wikitable" ! English ! Gaeilge |- | Cactus | cachtas fir1▼ gu cachtais, ai cachtais, gi cachtas |- | Calcifuge | cailctheifeach fir1▼ gu cailctheifigh, ai cailctheifigh, gi cailctheifeach |- | Callus (on hand) | creagán fir1▼ gu creagáin, ai creagáin, gi creagán |- | Callus (on sole) | bonnleac bain2▼ gu bonnleice |- | Callus | callas fir1▼ gu an challais, ai na callais, gi na gcallas |- | Calyx | cailís bain2▼ gu an chalra, na calraí na gcalraí |- | calory | calra fir4 an chalra |- | Canal system | córas fir1 na canála |- | Canine | cainíneach fir1▼ gu cainínigh, ai cainínigh, gi cainíneach |- | Canning | cannú fir▼ gu cannaithe (cannadóireacht bain3▼ gu cannadóireachta) |- | Capillarity | ribeadas fir1▼ gu ribeadais |- | Capsule | capsúl fir1▼ gu capsúil, ai capsúil, gi capsúl |- | Carapace | carapás fir1▼ gu carapáis, ai carapáis, gi carapás |- | Carbon cycle | timthriall fir3 carbóin |- | Cardiac | cairdiach a1 |- | Cardiac muscle | matán fir1 cairdiach |- | Cardinal vein | féith bain2 chairdinéalta |- | Carotid arch | stua fir4 cairdiach |- | Carotid artery | artaire fir4 caratach |- | Carpal | carpasach fir1▼ gu carpasaigh, ai carpasaigh, gi carpasach |- | Carpus gu carpais, ai carpais, gi carpas |- | Cartilage | loingeán fir1▼ gu loingeáin, ai loingeáin, gi loingeán |- | Caterpillar | bolb fir1▼ gu boilb, ai boilb, gi bolb (bratóg bain2▼ gu bratóige, ai bratóga, gi bratóg) |- | Caudal | eireaballach a1 |- | Cauline | cálach a1 |- | Cell | cill bain2▼ gu cille, ai cealla, gi ceall |- | Cell body | cill-chorp fir1▼ gu cill-choirp, ai cill-choirp, gi cill-chorp |- | Cell cycle | timthriall fir3 cille |- | Cell division | cilldeighilt bain2▼ gu cilldeighilte |- | Cell membrane | cillscannán fir1▼ gu cillscannáin, ai cillscannáin, gi cillscannán |- | Cell migration | aistriú fir cille |- | Cell sap | cillsú fir4▼ gu cillsú |- | Cell structure | cilldéanmhas fir1▼ gu cilldéanmhais |- | Cell theory | teoiric bain2 na gceal |- | Cell tissue | fíochán fir1 cille |- | Cell wall | cillbhalla fir4▼ gu cillbhalla, iol cillbhallaí |- | Cellular organelles | orgánaidí na cille |- | Cell transformation | claochlú fir ceall |- | Centrosome | ceintreasóm fir1▼ gu ceintreasóim, ai ceintreasóim, gi ceintreasóm |- | Cenozoic | Caenasóch a1 |- | Cenozoic era | Ré Bain4 Chaenasóch a1 |- | Cephalization | ceifealú fir▼ gu ceifealaithe |- | Cephalochordata | Cephalochordata |- | Cephalothorax | ceifealatóracs fir4▼ gu ceifealatóracs |- | Cerebellum | ceirbrín fir4▼ gu ceirbrín, iol ceirbríní |- | Cerebral cortex | coirtéis bain2 cheirbreach |- | Cervical groove | eitre bain4 cheirbheacsach |- | Cervix | ceirbheacs fir4 |- | Cheese gu cáise, iol cáiseanna |- | Chemoreceptor | ceimeaghabhdóir fir3▼ gu ceimeaghabhdóra, iol ceimeaghabhdóirí |- | Chemosynthesis |ceimishintéis bain2▼ gu ceimishintéise, iol ceimishintéisí |- | Chlorophyll | clóraifill bain2▼ gu clóraifille |- | Chloroplast | clóraplast fir4▼ gi clóraplast, iol clóraplastaí |- | cholera | calar fir1▼ gu calair |- | Chondrichthyes | Chondrichthyes s iol LA |- | Chordata | Chordata s LA |- | Chorion | cóirín fir4▼ gu cóirín, iol cóiríní |- | Chromatophore | crómatafór fir1▼ gu crómatafóir, ai crómatafóir, gi crómatafór |- | Chromoplast | crómaplast fir4▼ gu crómaplast, iol crómaplastaí |- | chromosomes | crómasóm fir1▼ gu crómasóim, ai crómasóim, gi crómasóm |- | Cilium | fabhrán fir1▼ gu fabhráin, ai fabhráin, gi fabhrán |- | Ciliary body | corp fir1 fabhránach |- | Ciliary feeder | beathóir masc3 fabránach |- | Ciliary muscle | matán fir1 fabhránach |- | Ciliary structure | struchtúr fir1 fabhránach |- | Ciliata | ''Ciliata'' |- | Ciliated cell | cill bain2 fhabhránach |- | Circular canal | canáil bain3 chiorclach |- | Circulatory system | córas fir1 imshruthaithe |- | Class | aicme bain4▼ gu aicme, iol aicmí |- | Classification | aicmiú fir▼ gu aicmithe (rangúchán fir1▼ gu rangúcháin) |- | Clasper | claspaire fir4▼ gu claspaire, iol claspairí |- | Clavicle | dealrachán fir1▼ gu dealracháin, ai dealracháin, gi dealrachán |- | Climax | forchéim bain2▼ gu forchéime |- | Clitoris | brillín fir4▼ gu brillín, iol brillíní |- | Clot | téachtán fir1▼ gu téachtáin, ai téachtáin, gi téachtán |- | Coccus | cocas fir1▼ gu cocais, ai cocais, gi cocas |- | Cockroach (common) | ciaróg bain2 dhubh (blatóg bain2 choiteann) |- | Cocoon | cocún fir1▼ gu cocúin, ai cocúin, gi cocún |- | Coelom | céalóm fir1▼ gu céalóim, ai céalóim, gi céalóm |- | Coelomate | céalómach a1 |- | Coelomic cavity | cuas fir1 céalómach |- | coenzyme | comheinsím bain2 gu comheinsíme |- | Coiled filament | filiméad fir1 corntha |- | Cold blooded | fuarfhuilteach |- | Coleoptile | coiléiptíl bain2▼ gu coiléiptíle |- | Colon | drólann bain2▼ gu drólainne, ai drólanna, gi drólann |- | Colony | coilíneacht bain3▼ gu coilíneachta, iol coilíneachtaí |- | Colour vision | aithint bain3 dathanna |- | Commensal | comhthíosach a1 |- | Commensalism | comhthíosachas fir1▼ gu comhthíosachais |- | Common | coiteann a1 |- | Community | pobal fir1▼ gu pobail, ai pobail, gi pobal |- | Companion | coimhdeach |- | Companion cell | cill bain2 choimhdeachta |- | comparative anatomy | anatamaíocht bain3 chomparáideach |- | Comparative physiology | fiseolaíocht bain3 chomparáideach |- | Compensation point | pointe fir4 cúitimh |- | Competition | iomaíocht bain3▼ gu iomaíochta (coimhlint bain2▼ gu coimhlinte) |- | Complete metamorphosis | meiteamorfóis bain2 fhoirfe |- | Composite | cumaisc |- | Compound leaf | comhdhuille fir4▼ gu comhdhuille, iol comhdhuillí |- | Compression | comhbhrú fir▼ gu comhbhrú |- | Conceptacle | coimpreán fir1▼ gu coimpreáin, ai coimpreáin, gi coimpreán |- | Condenser | comhdhlúthadán fir1▼ gu comhdhlúthadáin, ai comhdhlúthadáin, gi comhdhlúthadán |- | Conditional reflex | frithluail bain2 riochtaithe |- | Cone | buaircín fir4▼ gu buaircín, iol buaircíní |- | coniferous | buaircíneach a |- | Conjunctiva | tonn bain2 na súile (tonn bain2 súile) |- | Conjugation | comhchuing bain2▼ gu comhchuinge (comhchuingiú fir▼ gu comhchuingithe) |- | Connective | nascach fir1▼ gu nascaigh |- | Connective tissue | fíochán fir1 tacaíochta |- | Consumer | tomhaltóir fir3▼ gu tomhaltóra, iol tomhaltóirí |- | Contagious | tógálach a1▼ (gabhálach a1) |- | Contraception | frithghiniúint bain3▼ gu frithghiniúna |- | Contractile vacuole | folúisín fir4 chrapthach |- | Control of cell division | cilldeighilt bain2 a rialú |- | Convoluted tubule | fidín fir4 comhchasta |- | Convolution | conbhlóid bain2▼ gu conbhlóide |- | Copulation (animal) | cúpláil bain3 gu na cúplála, na cúplálacha |- | Copulation (human) | comhriachtain fem3 gu na comhriachtana |- | Coral | coiréal fir1 |- | Cork | corc fir1 | - | Corn | arbhar fir1 |- | Cornea | coirne bain4▼ gu coirne, ai iol coirní |- | Corolla | coróinín fir4▼ gu coróinín, iol coróiníní |- | Corpuscle | coirpín fir4▼ gu coirpín, ai coirpíní, gi coirpiní |- | Corpus luteum | ''corpus luteum'' |- | Cortex | coirtéis bain2▼ gu coirtéise |- | Cotyledon | cotailéadón fir1▼ gu cotailéadóin, ai cotailéadóin, gi cotailéadón |- | Craniate | Craniata |- | Cranium | cráiniam fir4▼ gu cráiniam, iol cráiniamaí |- | Crop | barr fir1▼ gu bairr, ai barra, gi barr |- | Crop rotation | uainíocht bain3 na mbarr |- | Crossbreed | crosphóraigh br▼ abr crosphórú, aidbhr crosphóraithe |- | Cross fertilization | crostoirchiú fir▼ gu crostoirchithe |- | cross-over (medicine) | trasacht fem3 |- | cross-pollination | crosphailniú fir▼ gu crosphailnithe |- | Cryptophyte | criptifít bain2▼ gu criptifíte, iol criptifítí |- | Cub | coileán fir1 |- | Culture | cultúr fir1▼ gu cultúir, ai cultúir, gi cultúr |- | Cuticle | cúitineach fir1▼ gu cúitinigh, ai cúitinigh, gi cúitineach |- | Cytology | cíteolaíocht bain3▼ gu cíteolaíochta |- | Cytolysis | cítilíseas |- | Cytoplasma | cíteaplasma fir4▼ gu cíteaplasma, iol cíteaplasmaí |- | Cytosol | cíteasol fir1▼ gu cíteasoil |- | Cytokinesis | cíticinéis bain2▼ gu cíticinéise |} == D == {| class="wikitable" ! English ! Gaeilge |- | Daughter cell | mac-chill bain2▼ gu mac-chille, ai mac-chealla, gi mac-cheall |- | Day light vision | dearcadh sholas an lae |- | Deamination | dí-aimíniú fir▼ gu dí-aimnithe |- | Decay | meath br▼ abr meath, aidbhr meata |- | Decay | meath fir3▼ gu meatha |- | Deciduous | duillsilteach a1 |- | Deciduous tooth | diúlfhiacail bain2▼ gu diúlfhiacaile |- | Decomposer | dianscaoilteoir fir3▼ gu dianscaoilteora, iol dianscaoilteoirí |- | Decortication | quncifannaa |- | Defoliation | harca'uu baalaa |- | Degeneration | dhorama |- | Dehiscent | dhoo'u |- | Dehydration | bishanqee, googinsa |- | Dendrite | miigoo |- | Denitrification | naayitiroojineessuu |- | Dens | Ilkaan |- | Dental formula | Unkee Ilkaanii |- | Dental groove | |- | Dentine | Ilka, ximbirrilka |- | Depauperate | |- | Dermatophyte | comee coraa |- | Dermis | yandii, jalcoraa |- | Dermatitis | sibiijjii |- | Diabetes | Dhibee sukkaaraa |- | Diabetes | Dhukkuba sukkaara fancaana'a |- | Diagnosis | Qorannoo |- | Diaphragm | afuddaa |- | Diastema | filfillee |- | Diastole | Diyaastoolii, Diriirfanna onnee |- | Diatoms | Atoomlamee |- | Dicotyledon | filloo lamee ykn firqii |- | Differentiation | garaagarummoo |- | Diffuse | qirimbisuu |- | Diffusion | qirimbisa |- | Digestion | bullaa'insa soorataa |- | Digestive enzyme | Inzaayimii bullaa'insa |- | Digestive gland | Xannacha bullaa'insa |- | Digestive system | sirna bullaa'insa soorataa |- | Digits | lakqurxa |- | Dihybrid | diqaalessuu-lamee |- | Dimorphism | Boclamee |- | Dioecious | saal-dhilamoo |- | Diploblastic | Baqaanlamee |- | Diploid | Uunkoomlamee , Baaddirlamee |- | Diploid condition | Haala Uunkoomlamee |- | Diploid number | Lakkofsa Uunkoomlamee |- | Disc | Baxxee |- | Discontinuous distribution | |- | Disease | Dhibee, dhukkuba |- | Dispersal | faffaca'a |- | Disperse | firfirsuu |- | Dispersion medium | faffaca'a giddugaleessa |- | Dissimilation | Daakessaa |- | Distal | Fagoo |- | Distribution | Raabsa |- | Diversity | daneessa |- | Division | Garee |- | DNA | DNA(Dhangaggee wirmaatawaa lamee ) |- | DNA cycle | marsaa DNA |- | DNA replication | Garagalchi DNA |- | DNA synthesis | oomishaa DNA |- | DNA Dominance | mo'annoo DNA |- | Dominant | Mo'ataa |- | Dominant character | Amala mo'ataa |- | Donor | kennaa |- | Dormancy | Raftii, mujuja |- | Dormant | mujujaa,,dunquqqaa'aa |- | Dorsal | Duuba |- | Dorsal aorta | Dhiigraabsituu giddicha duubee |- | Dorsal lobe | nyabbaa duubee |- | Double circulation | marsaa dhiigaa dachaa |- | Double cross | we'elaa dachaa |- | Double fertilization | misooma hanqaaquu/rimeessa dachaa |- | Drosophila | Tisiisa midhoo |- | Drupe | Dhagmidhoo |- | Duct | dhuyyama |- | Ductless gland | Xannacha Ujummalessee` |- | Duodenum | macuree duroo |} == E == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Ear | Gurraa |- | Ear drum | Dibee Gurraa |- | Ear ossicle | Lafee gurraa |- | Ecdysis | harcaafachuu |- | Ecological factor | Dhiibaawwan Xiinnaannoo |- | Ecology | Xiinnaannoo |- | Eco species | Sanyii Qeeyyaa |- | Ecosystem | Sirnakkoo ykn Sirnannoo ykn Sirna Qeeyyaa |- | Ecotype | Gosa Xiinaannoo |- | Ectoderm | Coraaloo ykn qaamtuu miciree imii |- | Ectoparasite | Maxxantuu aloo |- | Effector neuron | Lubbiyyoo ribee dhimbaastuu |- | Effector organ | Qaama Dhimbaastuu |- | Efferent branchial arteries | Fuutuu Dhiiga raabsituu Irree |- | Efferent fibres | Foo'aa Fuutuu |- | Efferent loop | Fuutuu luuppii |- | Egestion | Kurumbaasa |- | Egg | Killee, hanqaaquu, buphaa, Okookkaa |- | Egg membrane | Sabaga Killee |- | Elastic cartilage | Mogaa ilaastikii ykn dhiisamee |- | Elephantiasis | bobootee |- | Embryo | Miciree |- | Embryogenesis | Dagaagina Miciree |- | Embryology | Xiimmiciree |- | Embryo sac | Daaduu miciree |- | Embryonic membrane | Sabaga miciree |- | Embryonic period | Deeydeyaa ykn Yeroo miciraawuu |- | Embryophyte | Biqiltoota dachee |- | Enamel | Inaameelii, Ilkarroo |- | Encysted | Golgafuuffoo |- | Endemic | takkaayyee |- | Endocardium | Keessonnee |- | Endocarp | Uwwis-firii Keessoo, gumoo kesoo |- | Endocrine gland | Xannacha cufaa, Xannacha Ujummaleessa |- | Endocrine system | Sirna xannacha cufaa |- | Endodermal cells | Lubbiyyoo Yandii keessoo |- | Endometrium | Sabaga gadaameessaa |- | Endoparasite | Maxxantuu keessoo |- | Endoskeleton | Lafee keessoo |- | Endospore | Keesukee, dhukee keesssoo |- | Endosperm | Soorsanyii |- | Endotoxin | Summii kessoo |- | Energy | Anniissaa |- | Entomology | Qorilbiisa |- | Entomophily | habareessuu ilbiissaa |- | Environment | Naannoo |- | Enzyme | inzaayimii, nam'a |- | Epicardium | daduu onnee |- | ''Epicotyl'' | shaafoo, irfiilloo |- | Epidermis | Iryandii, ippiidarmisii |- | Epiglottis | Cufokkee |- | Epiphyte | Hirkattuu |- | Erection | Dhagooga |- | Erector muscle | Maashaa dhagoogaa |- | Erosion | Harama |- | Erythroblastosis fetalis | Dhiigdiiga gadaacha, hanqina quyyisa dhiigaa gadaacha |- | Esophagus | Liqimsituu, goongiraa |- | Estivation | Raftii bonaa |- | Euglea | Biqilneefka,Yuugliinaa |- | Evolution | Tirannoo, Jijjirama suutaawaa |- | Exchange | Waljijirraa |- | Excretion | Usaansa |- | Excurrent growth | Guddiina gonfoobiilaa |- | Exhale | Hafuura baafachuu |- | Exocarp | Uwwis-firii alaa, Qolola |- | Exocrine gland | Xannacha dhuyyamaa |- | Exodermis | Yandii Alaa |- | Exoskeleton | Lafee Alaa |- | Expansion | Baballina |- | Eye | Ija |- | Eyeball | Kubbaa Ijaa , gumaa ijaa |- | Eyelids | qola ijaa |- | Eye muscles | Mashaalee ijaa |} == F == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Facial nerve | Ribee uulaa |- | Faeces | udaan, huusoo |- | Fallopian tube | ujummoo gadaameessaa |- | False ribs | cinaacha soboo |- | Family | warraa |- | Fat | cooma |- | Fat body | qaama coomtoo |- | Fat cells | lubbiyyoo coomaa |- | Feather | Baallee |- | Fermentation | Raaciteessuu |- | Fern | kaarroo |- | Fertile soil | Biyee gabbataa , Qaljii |- | Fertility | Qaljummaa |- | Fertilization | Misooma hanqaaquu, rimeessa |- | Fertilization membrane | Sabaga rimeessa |- | Fertilizer | Xaa'oo |- | Fibre | kirrii, qajjisa, haanxaa, qaancaa |- | Fibril | Qaaccaa ,cakkee |- | Fibrin | qaancinii, liilana |- | Fibrinogen | liilanhoortuu |- | Fibrous | qaajjisoo |- | Fibula | soma hojjaa qal'aa |- | Filament | dibaalaa |- | Filamentous | dibaalaaawaa |- | Fin | koola |- | Fin rays | xiyyee koola |- | Fish | qurxummii |- | Fission | addaan bahinsa |- | Flagellate | silqixaawoo |- | Flagellum | silqixa |- | Flame cells | lubbiyyoo laboobaa |- | Flat worms | raammooo battee |- | Flea | tafki |- | Floral diagram | caasoo daraaraa |- | Floral formula | unkee daraaraa |- | Floral tube | ujummoo daraaraa |- | Flower | daraaraa |- | Flower bisexual | daraaraa saallamee |- | Flower imperfect | daraaraa gamisaala |- | Flower pistillate | daraaraa dhaltuu(ilillii) |- | Flower staminate | daraaraa kormaa |- | Flower unisexual | daraaraa saal-tokkee |- | Flowering plants | biqiltoota daraaraa |- | Fluid | yaatoo |- | Foetus | gadaacha, curraa |- | Foetus membrane | sabaga curraa, |- | Follicle | foolikilii, lubgoo, subbattii |- | Food chain | funcaa soorataa |- | Food pyramid | dossoo soorataa |- | Food vacuole | buufanyee sorataa |- | Food web | saphuphee sorataa |- | Foot | miila |- | Fore arm | dhundhuma |- | Fore brain | duree sammuu |- | Fossil | dhakkala |- | Fraternal twins | lakkuu adda addaa |- | Fragmentation | cacabiinsa |- | Fructose | firuuktoosii |- | Fruit | firii |- | Function | dalagaa |- | Fungi | Faangasii, Marqoo |- | Fungicide | farra-faangii, farra-marqoo |- | Funicle | lawwadaroo |- | Fur | dabasaa, buukii |} == G == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Galactose | gaalaaktoosii |- | Gall blader | Afuuffee hadhooftuu |- | Ganglion | kuburroo ribee |- | Gel | dhoqqana |- | Gene | dhaalmaya, sanyundee |- | Genitalia | Qaama saalaa |- | Genetics | Xiindhaala |- | Genotype | ruqoo dhaalmayaa |- | Genus | qaccee |- | Geological time | yeroo |- | Geotropism | gaalcha lafaa |- | Germ cell | lubbiyyoo imii |- | Germination | mutaa'uu |- | Germ layer | baqaanimii |- | Germ tube | ujummoo imii |- | Gestation | Ulfaawa(namaaf) rimaawa |- | Gills | Asaassii |- | Gill fungi | Asaassii gosukkoo |- | Gizzard | qochomaa |- | Gland | Xannacha |- | Glomerulus | dirmoo |- | Glucose | gulukoosii |- | Gonad | xannacha saalaa |- | Graft | suqxii |- | Graffian follicle | Goonka garaaf |- | Granulocyte | Maandhabuurraawaa |- | Grass | marga |- | Green gland | xannacha magariisa |- | Growth | guddina |- | Guard cell | lubbiyyoo waardiyaa |- | Gullet | liqimsituu |- | Gut | muculufa |- | Gymnosperm | sanyii-qulloo |} == H == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Habit | |- | Habitat | Bidoolee |- | Hemoglobin | Burebiluu |- | Hair | Rifeensa |- | Hair cell | Lubbiyyoo Rifeensaa |- | Hair follicle | Lubgoo Rifeensaa |- | Hair papilla | Rifeensa xossee |- | Halophytes | Sagiddeelama |- | Haploid number | Uunkoomgamisa, Baaddirgamisa |- | Hard wood | Folka |- | fever | Leeydaa |- | Haemorrhage | Dhiigitii |- | Hearing | Dhagahuu |- | Hemichordata | Cintushaaleeyyii |- | Hepatic | Tiruu |- | Hepatic artery | Dhiiga deebistuu Tiruu |- | Hepatic portal system | Sirna dhiiga geessituu tiruu |- | Herbaceous plants | Biqiltoota jirma lallaafoo |- | Herbalist | |- | Herbicide | Farra Aramaa |- | Herbivorous | Sorattoo biqilootaa |- | Heredity | Dhaalsanyii |- | Hermaphrodite | sangaa raada, bukkee |- | Heterodont | Ilkaanaddee |- | Heterogeneous | Gosaddee |- | Heterotrophic | Sooratoota |- | Hexose | Heksoosii |- | Hibernation | Riphiinsa |- | Hilum | Handhuursanyii |- | Hindbrain | Duubee sammuu |- | Hindgut | Duubee Muculufaa |- | Holophytic | Biqilaanbulaa, biqiltuu qofa nyaatuu |- | Holozoic | Neefkee |- | Homeothermic | Dhiigsukkaawoo |- | Homodont | Ilkaan Walfakkoo |- | Homologous chromosomes | Baaddira Walfakkaatoo |- | Homologous structure | Caasa walfakkataa |- | Homozygous | Gostokkee |- | Hooves | Kottee |- | Hook worm | Raammoo hokkoo |- | Hormone | Hoormoonii |- | Horny jaws | A'ama gaanfee |- | Host | Keessummeessituu |- | Housefly | Tisiisa |- | Humerus | Lafee irree olaanaa |- | Humidity | Jiidhillaa |- | Humus | Kosbiyyee |- | Hybrid | We'elcha, diqaalaa |- | Hydrophyte | Biqilbishee |- | Hydroponics | Biqileeta bishaanii |- | Hydrostatic pressure | Dhibbaa bishaanii |- | Hyperglycaemia | Sukkaara dhiigaa olka’aa |- | Hypertonic | Bulbulqoo olaanaa |- | Hypocotyl | Jirmuta,Soomayyoo |- | Hypothesis | Jennaa, mala-dha'insa |- | Hypotonic | Bulbulqoo gadaanaa |- | Hypoxia | Hanqina ooksijii, Hanqiinadhiituu |} == I == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Identical twins | lakkuu walfakkaatoo |- | Imbibition | Dhugama |- | Image | Fakkaatti |- | Image formation | Uumamuu fakkaatii |- | Immunity | Iraafa, madiinummaa |- | Impermeable | Hinseensifinee |- | Impulse | dhiibbaa |- | Inbreed | Walhora firaa |- | Incisor | Ilkaan fuulduree |- | Incomplete | Hanquu |- | Incomplete dominance | Mo'annaa hanquu |- | Incomplete metamorphosis | Bocjijirraa hanquu |- | Incubation period | Yeroo hammannoo |- | Incubator | Batooree |- | Incus(anvil) | Lafee boraatii |- | Indehiscent | Hindhoonee |- | Independent assortment | mirrii Of-danda'aa |- | Indigenous | biyyumee |- | Infant | daa'ima, sinoo |- | Infection | bacawwii,bocoo |- | Inferior | gadaantee |- | Inferior vena cava | Dhigdeebistuu guddicha gadii |- | Infertile | Gawwii |- | Inflammation | kulkula |- | Inflorescence | Daraartuuta,gorboba daraaraa |- | Inhale | Hafuura baafachuu |- | Inheritances | Dhaala sanyii |- | Inhibition | dhoorkuu |- | Inhibitor | didaa |- | ingestion | Afaanitti fudhachuu |- | Initials | Jalqaba |- | Inject | limmoo |- | Injection | lilmee waraanuu |- | Insect | Ilbiisa |- | Insect pollination | Habareessuu Ilbiisaa |- | Insecticide | Farra Ilbiisoota |- | Insectivore | Soorilbiissa |- | Insoluble | hinbulbulamnee |- | Instinct | amala dhalootaa,yaadumaa |- | Insulin | insuliinii |- | Integument | uwwisa daraaraa |- | Intercellular | Lubbiyyoolee gidduu |- | Intercellular space | iddoo lubbiyyoolee gidduu |- | Internal | keessoo |- | Internal environment | Naannoo keessaa |- | Internode | birkiilee gidduu |- | Interphase | Sadarkaa forfannaa |- | Interstitial fluid | Dhangala'oo lubbiyyoolee gidduu |- | Intestinal gland | Xannacha mar'imaanii |- | Intestine | Mar'imaan |- | Intoxication | summeessuu |- | Intracellular | kees-lubbiyyoo |- | Intramembranous | sabaga keessa |- | Interventricular septum | xiixxuu qaawa onnee gidduu |- | Inversion | garagaltoo |- | Invertebrate | Lafemaleeyyii |- | Involuntary | Fadhiimalummaa |- | Iodine | Ayoodiinii |- | Irregular flower | Daraaraa alidilee |- | Irritability | biri'annoo |- | Isolation | |- | Isotonic | bulbulqixxee |- | Isotope | daaddaa |} == J == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Jaundice | Hossee, Dhukkubba shimbirroo |- | Jaw | A'ama |- | Jaw bone | Lafee a'amaa |- | Jelly | Dhoqonee |- | Jellyfish | Qurxummii dhoqonee |- | Joints | Buusaawwan |- | Juice | Cuunfaa |- | Jute | Quncee qaaccaa |} == K == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Keratin | Burqata rifeensaa |- | Kidney | Kalee |- | Kidney tube | Ujummoo Kalee |- | Kilocalorie | Kumoo'illa |- | Kind | Akaakuu |- | Kinetic energy | Anniisaa sochii |- | Kinetic theory | Yaadiddama sochii |- | Kingdom | Mootummaa |- | Knee | Jilba |} == L == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Labium | Hidhii jalaa |- | Lacrimal duct | dhuyyaama imimmaanii |- | Lactose | Laaktoosii |- | Lactation | Cobaannanii |- | Lactose | Sukkara annanii |- | Lancelet | lawweeeyyii |- | Large intestine | Mar'imaan furdaa |- | Larva | Jiisaa |- | Laryngeal cartilage | Morgaa sanduuqa sagalee |- | Larynx | Sanduuqa sagalee |- | Larynx locomotion | Laagee socho'aa |- | Latent period | Yeroo riphaa |- | Lateral | cinaa |- | Lateral line system | sirna sarara cinaa |- | Lateral roots | hidda cinaa |- | Laxative | teessissaa |- | Layer | baqqaana |- | Leaf blade | qara baalaa |- | Leaf disease | dhukkuba baalaa |- | Leaf let | baalbicuu |- | Leaf scar | godaannisa baalaa |- | Leaf sheath | haguuggii baalaa |- | Leaf stalk | muka baalaa |- | Leather | kal'oo |- | Legumes | shabalakee |- | Lens | doo'innee |- | Lenticel | Dhuyyaama harganjirmaa |- | Leukocytes | Lubbiyyoo dhiiga adii |- | Life cycle | marsaa jireenyaa |- | Life expectancy | tilmaama jireenyaa |- | Life span | jiruu |- | Ligaments | golxa,morgoya |- | Limb | harkaa miila, hududa |- | Limb girdle | sabbata hududaa |- | Limb skeleton | donkoo hududaa |- | Limiting factor | akkumsa timjeessaa |- | Linkage | qunnamsiisoo |- | Lipids | suuphana |- | Liver | tiruu |- | Liver fluke | raammoo tiruu |- | Living organism | lubbu qabeeyyii |- | Lobster | qeensanqabduu |- | Locomotion | sosochii |- | Locomotor organs | qaama sosochii |- | Longitudinal ducts | dhuyyaama dalgee |- | Loop of Henle | looppii Henle |- | Lower jaw | a'ama jalaa |- | Lung | somba |- | Lung worm | Raammoo sombaa |- | Lymph | Dhuyyaa |- | Lymphocyte | Maandhoodhuyyaa |} == M == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Macrogamete | Saallubbiyyoo guddicha |- | Macronucleus | Tambii guddicha |- | Macrospore | Dhukee guddicha |- | Malaria | Busaa |- | Malaria parasite | Maxxantuu busaa |- | Malleus | Lafee Gaduumaa |- | Malpighian body | Qaama malpigiyaanii |- | Malpighian tubes | Ujummoolee malpigiyaanii |- | Maltase | Maalteesii |- | Maltose | Maaltoosii |- | Mammals | Hoosiftoota |- | Mammary gland | Xannacha harmaa |- | Mandibles | Dhamnaa jalaa |- | Mandibular arch | Gooboo a'amaa |- | Mantle | Uwwisoo |- | Marrow | Dhuka |- | Marsupial | Subbeeyyii |- | Matrix | Gummee keessaa |- | Maturation | Bilchina |- | Maturity | Bilchooma, Kaa imummaa |- | Maxilla | Dhamnaa gubbaa |- | Mechanism | Tooftaalee |- | Medulla | Handhuurtaa,wiirtuu |- | Medulla oblongata | Hangullaa diriiraa |- | Membrane | Sabaga |- | Meninges | Sabaga sammuu |- | Menopause | Iggita laguu |- | Menstrual cycle | Marsaa laguu |- | Menstruation | Laguu |- | Meristems | Guddatuu |- | Mesocarp | Abuurkeessoo |- | Metabolism | Nadheefa |- | Metamorphosis | Bocjijjiirraa |- | Metaphase | Sadarkaa kurfli |- | Metatarsus | Lafee barruu miilaa |- | Microbody | Nafbullee |- | Microgamete | Saallubiyyoo xiqqicha |- | Micronucleus | Tambii xiqqicha |- | Micro-organism | Micirjirtii bullee |- | Micropyle | Uraa xiqqicha |- | Microscope | Shifargaa |- | Microspore | Dhukee xiqqicha |- | Microtube | Shifujummoo |- | Midbrain | Gidduu sammuu |- | Midget | Gabucee, tashaa |- | Midrib | Hidda baalaa |- | Migration | Godaansa |- | Migratory nucleus | Tambii godaanaa |- | Milk teeth | Ilkaan aannanee |- | Milky disease | Dhukkuba aannanee |- | Mineral | Albuuda |- | Mineral salt | Soogidda albuuda'aa |- | Mitral valve | Huutuu cimdii |- | Molar | A'oo |- | Molecule | Molokiyuulii |- | Monocotyledon | Fiilloo tokkee |- | Monocyte | Maandhoo tokkee |- | Monoecious | Kornalamee |- | Monohybrid | Wa'ela tokkee |- | Monosaccharide | Sukkaar-tokkee |- | Morphogenesis | Uumjiree |- | Mosquito | Bookee busaa |- | Motor | Sochii |- | Motor nerve | Ribee(aarsituu) sochii |- | Motor neuron | Lubbiyyoo aarsituu sochii |- | Mucosa | Sabaga laanqessaa |- | Mucous cell | Lubbiyyoo furrii |- | Mucus | Furrii |- | Multicellular | Lubbiyyedduu |- | Muscle | Maashaa |- | Muscle tissue | Gummee maashaa |- | Mushroom | Habuuttaa |- | Mutation | Foloqa |- | Mutualism | Walutubbii |} == N == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Naked bud | Kichuu hingolgamnee |- | Nasal cavity | Qaawwa Funyaanii |- | Natural selection | Filamaata uumamaa |- | Nectar | Nadhii daraaraa |- | Nectary | Burqisnadhii |- | Nerve | Aarsituu, Ribee |- | Nerve centre | Aarsituu wiirtuu |- | Nerve cord | Funyoo aarsituu |- | Nerve fibre | Algee aarsituu, haanxaa aarsituu |- | Nerve impulse | Dhiibbaa aarsituu |- | Nerve root | Hidda aarsituu |- | Nervous system | Sirna aarsituu |- | Nervous tissue | Gummee aarsituu |- | Net venation | Hidda baalaa walxaxoo |- | Neuron | Lubbiyyoo aarsituu |- | Niche | Miidaroo |- | Nitrogen cycle | Marsaa naaytiroojiinii |- | Node | Kuburee |- | Nodule | Kuburroo, dhiita'aa |- | Nomenclature | Moggaasa |- | Nostril | Qaawwa funyaanii |- | Notochord | Tushaa dugdaa,goora |- | Nuclear division | Hirama tambii |- | Nuclear membrane | Sabaga wiirtuu, sabaga tambii |- | Nucleolus | Tambittii |- | Nucleoprotein | Tambiiburqata |- | Nucleus | Tambii |- | Nurse | Laamtuu,waldhaanaa |- | Nutrition | Sirna nyaata |- | Nutrient | Dhangaa,sooree |- | Nymph | Corqa,idaayyoo |} == O == {| class="wikitable" ! English ! Afaan Oromoo |- | Occiput | Jalsammuu |- | Occipital bone | Lafee jalsammuu |- | Oil gland | Xannacha zayitaa(quyyisaa) |- | Olfactory | Foolii |- | Olfactory bulb | Kumbulluu foolii |- | Olfactory cells | Lubbiyyoo foolii |- | Olfactory nerve | Aarsituu foolii |- | Omnivorous | Soorlachee |- | Oocyte | Oosaayitii, mandhokokaan, maandhee hanqaaquu |- | Oogamy | Oogami, Walhormaata biimamaa |- | Oogonium | Oogoniyamii, walhormaata biimamaawaa |- | Oology | Ooloojii, Qorkillee, Xiin-okokaan |- | Oosperm | Zaaygootii, miciraan |- | Oospore | Oospoorii, qummee gabbate |} {{compact ToC||side=yes|center=yes|nobreak=yes|seealso=yes|refs=yes|num=yes|extlinks=yes}}  tfjj3qti7dalina93ah9ohtij3s81px 0 124348 1307569 1303376 2026-04-12T19:37:35Z ~2026-16722-18 72895 1307569 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Iceman''' ('''Robert''' "'''Bobby'''" '''Louis Drake'''). == Liosta leabhair == * ''[[Iceman (iml. 1)|X-Men: Iceman]]'' * ''[[X-Men Icons – Iceman]]'' * ''[[Iceman and Angel]]'' * ''[[X-Men Origins: Iceman]]'' * [[Iceman (iml. 3)|''Iceman'' (iml. 3)]] (''[[Iceman: Thawing Out|Thawing Out]]'' agus ''[[Iceman: Absolute Zero|Absolute Zero]]'') * ''[[Iceman: Amazing Friends]]'' * ''[[Astonishing Iceman: Out Cold]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[Spider-Man and His Amazing Friends]]'' * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Iceman}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Iceman]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] t8yf3kaijzysh486huqv0p3fk648d6p 1307602 1307569 2026-04-13T00:21:49Z ~2026-16722-18 72895 1307602 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Iceman''' ('''Robert''' "'''Bobby'''" '''Louis Drake'''). == Liosta leabhair == * ''[[Iceman (iml. 1)|X-Men: Iceman]]'' * ''[[X-Men Icons: Iceman]]'' * ''[[Iceman and Angel]]'' * ''[[X-Men Origins: Iceman]]'' * [[Iceman (iml. 3)|''Iceman'' (iml. 3)]] (''[[Iceman: Thawing Out|Thawing Out]]'' agus ''[[Iceman: Absolute Zero|Absolute Zero]]'') * ''[[Iceman: Amazing Friends]]'' * ''[[Astonishing Iceman: Out Cold]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[Spider-Man and His Amazing Friends]]'' * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Iceman}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Iceman]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] h4dve82m5wqxlds22e3zp8lxdixkiqw 0 124365 1307564 1307037 2026-04-12T19:19:01Z ~2026-16722-18 72895 1307564 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Colossus''' ('''Piotr''' "'''Peter'''" '''Nikolayevich Rasputin'''; '''Пётр Николаевич Распутин'''). == Liosta leabhair == * ''[[Colossus: God's Country]]'' * ''[[Colossus: A Most Dangerous Game]]'' * ''[[Black Sun: Colossus and Nightcrawler]]'' * ''[[X-Men: Colossus: Bloodline]]'' * ''[[X-Men Origins: Colossus]]'' * ''[[X-Men: The Wedding Special – Kitty Pryde and Colossus]]'' * ''[[Magik & Colossus]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' * ''[[Deadpool (scannán)|Deadpool]]'' * ''[[Deadpool 2]]'' * ''[[Deadpool & Wolverine]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-carachtar}} {{Colossus}} {{X-Men}} [[Catagóir:Colossus]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] f7nu01c809w6w6jf6egcvobbdm8fhbe 0 124371 1307545 1306758 2026-04-12T18:14:10Z ~2026-16722-18 72895 1307545 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} [[Íomhá:Eric Dane by Gage Skidmore.jpg|mion|clé]] Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Multiple Man''' ('''James Arthur''' "'''Jamie'''" '''Madrox'''). == Liosta leabhair == * ''[[Fallen Angels]]'' * ''[[Age of Apocalypse]]'' * ''[[X-Factor]]'' ([[X-Factor (iml. 1)|iml. 1]], [[X-Factor (iml. 2)|iml. 2]], agus [[X-Factor (iml. 3)|iml. 3]]) * ''[[Messiah Complex]]'' * ''[[MadroX: Multiple Choice]]'' * ''[[Chaos War]]'' * ''[[They Keep Killing Madrox]]'' * ''[[Multiple Man: It All Makes Sense in the End]]'' * ''[[Dazzler: World Tour]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men '97]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{Multiple Man}} {{X-Men}} [[Catagóir:Multiple Man]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] bj0913uyolg213vr8uf0v6z9m0h4npa 0 124442 1307565 1304906 2026-04-12T19:19:18Z ~2026-16722-18 72895 1307565 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Magik''' ('''Illyana Nikolaievna Rasputina'''; '''Ильяна Николаевна Распутина'''). == Liosta leabhair == * ''[[Uncanny X-Men]]'' * ''[[Magik: Storm & Illyana]]'' * ''[[The New Mutants: Truth or Death]]'' * ''[[New X-Men]]'' * ''[[X-Infernus]]'' * ''[[X-Men: Hellbound]]'' * [[New Mutants (iml. 3)|''New Mutants'' (iml. 3)]] * [[Uncanny X-Men (iml. 2)|''Uncanny X-Men'' (iml. 2)]] * ''[[Avengers vs. X-Men]]'' * ''[[AVX: Versus]]'' * ''[[AVX: Consequences]]'' * ''[[All-New X-Men]]'' * [[Uncanny X-Men (iml. 3)|''Uncanny X-Men'' (iml. 3)]] * ''[[Extraordinary X-Men]]'' * ''[[The New Mutants: Dead Souls]]'' * ''[[Dawn of X]]'' * ''[[X of Swords]]'' * ''[[The Labors of Magik]]'' * [[Magik (iml. 2)|''Magik'' (iml. 2)]] (''[[Magik: Unleashed|Unleashed]]'' agus ''[[Magik: Shadows of Resistance|Shadows of Resistance]]'') * ''[[Blood Hunt]]'' * ''[[Magik & Colossus]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[The New Mutants (scannán)|The New Mutants]]'' * ''[[Marvel Rivals]]'' * ''[[X-Men '97]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Magik}} {{Storm}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Magik]] [[Catagóir:Storm]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] 89tyka05t7eo7pgs3m5mgevisps6ler 0 124844 1307617 1305279 2026-04-13T00:50:25Z ~2026-16722-18 72895 1307617 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Astonishing X-Men: Nightcrawler''''', ar a dtugtar freisin '''''Nightcrawler'' (iml. 3)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Kurt Wagner / Nightcrawler]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Nightcrawler: The Devil Inside]]'' agus ''[[Nightcrawler: The Winding Way]]''. Foilsíodh an tsraith ó 22 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 30 Samhain, [[2005]] thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/09/27/21522|title=''Nightcrawler'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=27 Meán Fómhair 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=27 Meán Fómhair 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://theblackletters.net/nightcrawler-the-winding-way-by-roberto-aguirre-sacasa-darick-robertson-2006-e|title=''Nightcrawler: The Winding Way'', by Roberto Aguirre-Sacasa & Darick Robertson (2006) E|author=Emera|date=16 Samhain 2009|website=The Black Letters|access-date=16 Samhain 2009}}</ref> Lean [[Nightcrawler (iml. 4)|Imleabhar 4]] é. ==Stáirsí scéil== ===''The Devil Inside''=== {{main|Nightcrawler: The Devil Inside}} ===''The Winding Way''=== {{main|Nightcrawler: The Winding Way}} ==Bailiúcháin== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: An Diabhal Istigh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #1–6 | 8 Meitheamh, [[2005]] | {{ISBNT|978-0-7851-1428-4}} |- | '''''Nightcrawler: An Bealach Casadh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #7–12 | 8 Feabhra, [[2006]] | {{ISBNT|978-0-7851-1818-3}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/717/nightcrawler_2004_2006 ''Nightcrawler'' (iml. 3)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] 0nvntp9h9j4y7f8wggn8ye4p5kkfso7 1307618 1307617 2026-04-13T00:50:48Z ~2026-16722-18 72895 1307618 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Astonishing X-Men: Nightcrawler''''', ar a dtugtar freisin '''''Nightcrawler'' (iml. 3)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Kurt Wagner / Nightcrawler]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Nightcrawler: The Devil Inside]]'' agus ''[[Nightcrawler: The Winding Way]]''. Foilsíodh an tsraith ó 22 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 30 Samhain, [[2005]] thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/09/27/21522|title=''Nightcrawler'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=27 Meán Fómhair 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=27 Meán Fómhair 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://theblackletters.net/nightcrawler-the-winding-way-by-roberto-aguirre-sacasa-darick-robertson-2006-e|title=''Nightcrawler: The Winding Way'', by Roberto Aguirre-Sacasa & Darick Robertson (2006) E|author=Emera|date=16 Samhain 2009|website=The Black Letters|access-date=16 Samhain 2009}}</ref> Lean [[Nightcrawler (iml. 4)|Imleabhar 4]] é. ==Stáirsí scéil== ===''The Devil Inside''=== {{main|Nightcrawler: The Devil Inside}} ===''The Winding Way''=== {{main|Nightcrawler: The Winding Way}} ==Bailiúcháin== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: An Diabhal Istigh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #1–6 | 8 Meitheamh, [[2005]] | {{ISBNT|978-0-7851-1428-4}} |- | '''''Nightcrawler: An Bealach Casadh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #7–12 | 8 Feabhra, [[2006]] | {{ISBNT|978-0-7851-1818-3}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/717/nightcrawler_2004_2006 ''Nightcrawler'' (iml. 3)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] sl7fvi7quklru2bxuekflfi0mficuhn 0 124845 1307611 1305281 2026-04-13T00:45:33Z ~2026-16722-18 72895 1307611 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler'' (iml. 1)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtair [[Nightcrawler (carachtar)|Nightcrawler]], [[Magik]], agus [[Kitty Pryde]], ag leanúint an laoch teileapórtála teidil agus é ag iarraidh dragan peataí Kitty, [[Lockheed]], a shábháil ó mhacasamhail den Tobar i Lár an Ama, scríofa agus tarraingthe ag [[Dave Cockrum]]. Foilsíodh an tsraith ó 6 Lúnasa go dtí 5 Samhain, [[1985]] thar ceithre eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|title=The First ''Nightcrawler'' Solo Comic Is One Of The Funnest X-Books Ever [Mutant Week]|url=https://comicsalliance.com/dave-cockrum-nightcrawler-min-series-review|last=Speelman|first=Tom|date=27 Bealtaine 2016|access-date=27 Bealtaine 2016|website=[[ComicsAlliance]]}}</ref> Lean [[Nightcrawler: Passion Play|Imleabhar 2 (''Nightcrawler: Passion Play'')]] é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Cé Mhéad atá ar an mBoggie sin sa Fhuinneog?" || 6 Lúnasa, [[1985]] {{small|(dáta clúdaigh 1 Samhain, 1985)}} || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/58620/nightcrawler_1985_1|date=6 Lúnasa 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Lá Boggie i L'un D'un-T'wn" || 10 Meán Fómhair, 1985 {{small|(dáta clúdaigh 1 Nollaig, 1985)}} || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/58621/nightcrawler_1985_2|date=10 Meán Fómhair 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Chun Bamf, nó Gan Bamf!" || 8 Deireadh Fómhair, 1985 {{small|(dáta clúdaigh 1 Eanáir, [[1986]])}} || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/58622/nightcrawler_1985_3|date=8 Deireadh Fómhair 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Draoi na mBotún" || 5 Samhain, 1985 {{small|(dáta clúdaigh 1 Feabhra, 1986)}} || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/58623/nightcrawler_1985_4|date=5 Samhain 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="22%" | Teideal ! width="40%" | Ábhar bailithe ! width="16%" | Dáta foilsithe ! width="22%" | ISBN |- | '''''Marvel Firsts: The 1980s''''' | ''QuestProbe'' #1, ''West Coast Avengers'' (iml. 1) #1, ''Kitty Pryde and Wolverine'' #1, [[Iceman (iml. 1)|''Iceman'' (iml. 1)]] #1, ''Rocket Raccoon'' #1, ''Gargoyle'' #1, ''[[Secret Wars II]]'' #1, ''Squadron Supreme'' #1, ''Longshot'' #1, ''Nightcrawler'' (iml. 1) #1, ''Balder the Brave'' #1, ''Punisher'' (1985) #1, ''X-Factor'' (1986) #1, ''Firestar'' #1, ''Dakota North'' #1, ''Star Brand'' #1, ''Strikeforce: Morituri'' #1, agus ábhar ó ''Epic Illustrated'' #26 | 19 Samhain, [[2013]] | {{ISBNT|978-0-7851-8545-1}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/21399/nightcrawler_1985_1986 ''Nightcrawler'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} {{Magik}} {{Kitty Pryde}} [[Catagóir:Nightcrawler]] [[Catagóir:Magik]] [[Catagóir:Kitty Pryde]] g89tnq6lckazbue6b66n6tj6w15xs32 0 124868 1307616 1305344 2026-04-13T00:49:00Z ~2026-16722-18 72895 1307616 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler: The Devil Inside''''' (''Nightcrawler: An Diabhal Istigh''), ar a dtugtar freisin '''''Nightcrawler: Ghosts on the Tracks''''' (''Nightcrawler: Taibhsí ar na Rianta''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Nightcrawler (iml. 3)|''Nightcrawler'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Nightcrawler]], scríofa ag [[Roberto Aguirre-Sacasa]] agus tarraingthe ag [[Darick Robertson]]. Foilsíodh an tsraith ó 22 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 23 Feabhra, [[2005]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://noflyingnotights.com/blog/2006/12/01/nightcrawler-vol-1-the-devil-inside|title=Review – ''Nightcrawler'' Vol. 1: ''The Devil Inside''|author=Snow|date=1 Nollaig 2006|website=No Flying, No Tights|access-date=1 Nollaig 2006}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://insidepulse.com/2004/09/27/21522|title=''Nightcrawler'' #1 Review|last=Hatton|first=James|date=27 Meán Fómhair 2004|website=[[Inside Pulse]]|access-date=27 Meán Fómhair 2004}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://www.comicsbulletin.com/reviews/111032082675520.htm|title=''Nightcrawler'' #6 Review|last=Cornwell|first=Jason|date=8 Márta 2005|website=[[Comics Bulletin]]|access-date=17 Deireadh Fómhair 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131017211647/http://www.comicsbulletin.com/reviews/111032082675520.htm|archive-date=17 Deireadh Fómhair 2013|url-status=dead}}</ref> Lean ''[[Nightcrawler: The Winding Way]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "An Diabhal Istigh (Cuid a hAon: An Seomra Faoi Ghlas)" || 22 Meán Fómhair, [[2004]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/838/nightcrawler_2004_1|date=28 Iúil 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "An Diabhal Istigh (Cuid a Dó: An Rópa Snaidhmthe)" || 10 Samhain, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/928/nightcrawler_2004_2|date=10 Samhain 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "An Diabhal Istigh (Cuid a Trí: Ceithre Dheamhan Déag)" || 8 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/28/nightcrawler_2004_3|date=8 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "An Diabhal Istigh (Cuid a Ceathair: Deoraíocht)" || 22 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1425/nightcrawler_2004_4|date=22 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Taibhsí ar na Rianta (Cuid a hAon: Agus Léim Kurt ar an Traein A)"|| 19 Eanáir, [[2005]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1521/nightcrawler_2004_5|date=19 Eanáir 2005 |website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || "Taibhsí ar na Rianta (Cuid a Dó: Guthanna na Marbh)" || 23 Feabhra, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1621/nightcrawler_2004_6|date=23 Feabhra 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: An Diabhal Istigh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #1–6 | 8 Meitheamh, [[2005]] | {{ISBNT|978-0-7851-1428-4}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/1938/nightcrawler_the_devil_inside_trade_paperback ''Nightcrawler: The Devil Inside''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] g39rvdhj9ygjbxnajipho21yzfywd1i 0 124876 1307613 1305365 2026-04-13T00:47:34Z ~2026-16722-18 72895 1307613 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler: The Winding Way''''' (''Nightcrawler: An Bealach Casadh'') foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Nightcrawler (iml. 3)|''Nightcrawler'' (iml. 3)]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Nightcrawler]], scríofa ag [[Roberto Aguirre-Sacasa]] agus tarraingthe ag [[Darick Robertson]]. Foilsíodh an tsraith ó 22 Meitheamh go dtí 230 Samhain, [[2005]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://noflyingnotights.com/blog/2007/07/01/nightcrawler-vol-2-the-winding-way|title=Review – ''Nightcrawler'' Vol. 2: ''The Winding Way''|author=Snow|date=1 Iúil 2007|website=No Flying, No Tights|access-date=1 Iúil 2007}}</ref><ref>{{cite magazine|url=http://theblackletters.net/nightcrawler-the-winding-way-by-roberto-aguirre-sacasa-darick-robertson-2006-e|title=''Nightcrawler: The Winding Way'', by Roberto Aguirre-Sacasa & Darick Robertson (2006) E|author=Emera|date=16 Samhain 2009|website=The Black Letters|access-date=16 Samhain 2009}}</ref> Lean ''[[Nightcrawler: Homecoming]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #7 || "An Bealach Casadh (Cuid a hAon: An Bolg Faoi)" || 22 Meitheamh, [[2005]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/2130/nightcrawler_2004_7|date=22 Meitheamh 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || "An Bealach Casadh (Cuid a Dó: An Carnabhal Dorcha)" || 27 Iúil, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/2239/nightcrawler_2004_8|date=27 Iúil 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || "An Diabhal Istigh (Cuid a Trí: Ceithre Dheamhan Déag)" || 24 Lúnasa, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/2350/nightcrawler_2004_9|date=24 Lúnasa 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || "An Bealach Casadh (Cuid a Ceathair: Rudaí Aingidh)" || 28 Meán Fómhair, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/2494/nightcrawler_2004_10|date=28 Meán Fómhair 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #11 || "An Bealach Casadh (Conclúid)" || 2 Samhain, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #11|url=https://www.marvel.com/comics/issue/2495/nightcrawler_2004_11|date=2 Samhain 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #12 || "Breithlá Shona Dhuit, a Kurt!" || 30 Samhain, 2005 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 3) #12|url=https://www.marvel.com/comics/issue/3096/nightcrawler_2004_12|date=30 Samhain 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: An Bealach Casadh''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 3) #7–12 | 8 Feabhra, [[2006]] | {{ISBNT|978-0-7851-1818-3}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/3487/nightcrawler_the_winding_way_trade_paperback ''Nightcrawler: The Winding Way''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] 6ch48emo9178no1b7x34nbxw4lb6jb0 0 124880 1307619 1305371 2026-04-13T00:52:03Z ~2026-16722-18 72895 1307619 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler'' (iml. 4)''' foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Kurt Wagner / Nightcrawler]], ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Nightcrawler: Homecoming]]'' agus ''[[Nightcrawler: Reborn]]''. Foilsíodh an tsraith ó 9 Aibreán, [[2014]] go dtí 25 Márta, [[2015]] thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://leebattersbyauthor.wordpress.com/2020/08/16/five-graphic-novel-mini-reviews-mad-bat-and-dangerous-to-know|title=Five Graphic Novel Mini-Reviews: Mad, Bat, and Dangerous to Know|last=Battersby|first=Lee|date=16 Lúnasa 2020|website=Lee Battersby by Author|access-date=16 Lúnasa 2020}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.fanboysanonymous.com/2014/09/edit-review-nightcrawler-6-by-chris.html|title=Review: ''Nightcrawler'' #6 by Chris Claremont, Todd Nauck and Rachelle Rosenberg|last=Hamilton|first=Seán|date=13 Meán Fómhair 2013|website=Fanboys Anonymous|access-date=13 Meán Fómhair 2013}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://shadowandflamewithmagik.com/2015/09/04/nightcrawler-volume-two-issue-12|title=''Nightcrawler'' Volume Two Issue 12|last=Klein III|first=John|date=4 Meán Fómhair 2015|website=Shadow and Flame with Magik|access-date=4 Meán Fómhair 2015}}</ref> Lean ''[[Age of X-Man: The Amazing Nightcrawler]]'' agus ''[[Uncanny Spider-Man: Fall of X]]'' é. ==Stáirsí scéil== ===''Homecoming''=== {{main|Nightcrawler: Homecoming}} ===''Reborn''=== {{main|Nightcrawler: Reborn}} ==Bailiúcháin== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: Filleadh Abhaile''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 4) #1–6 | 25 Samhain, [[2014]] | {{ISBNT|978-0-7851-9084-4}} |- | '''''Nightcrawler: Athbheirthe''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 4) #7–12 | 9 Meitheamh, [[2015]] | {{ISBNT|978-0-7851-9085-1}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/18875/nightcrawler_2014_2015 ''Nightcrawler'' (iml. 4)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] hizrewr0hltoyz29wffu1pxg6mmrt2h 0 124882 1307614 1305379 2026-04-13T00:48:07Z ~2026-16722-18 72895 1307614 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler: Homecoming''''' (''Nightcrawler: Filleadh Abhaile'') foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Nightcrawler (iml. 4)|''Nightcrawler'' (iml. 4)]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Nightcrawler]], scríofa ag [[Chris Claremont]] agus tarraingthe ag [[Todd Nauck]], [[Chris Samnee]], agus [[Jamie McKelvie]]. Foilsíodh an tsraith ó 9 Aibreán go dtí 10 Meán Fómhair, [[2014]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://www.ign.com/articles/2014/04/10/nightcrawler-1-review|title=''Nightcrawler'' #1 Review|last=Schedeen|first=Jesse|date=10 Aibreán 2014|website=[[IGN]]|access-date=10 Aibreán 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.comicbookbin.com/Nightcrawler_2_Review001.html|title=''Nightcrawler'' #2 Review|last=Frisk|first=Andy|date=1 Meitheamh 2014|website=Comic Book Bin|access-date=1 Meitheamh 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://sciencefiction.com/2014/06/14/comic-book-review-nightcrawler-3|title=Comic Book Review: ''Nightcrawler'' #3|last=Conover|first=Stuart|date=14 Meitheamh 2014|website=[[ScienceFiction.com]]|access-date=14 Meitheamh 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.popculturemaven.com/comics/new-comic-book-reviews-week-of-81314|title=New Comic Book Reviews Week of 8/13/14|author=PCM Staff|date=15 Lúnasa 2014|website=Pop Culture Maven|access-date=15 Lúnasa 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://thereforeigeek.com/2014/08/16/saturday-reviews-nightcrawler-4|title=Saturday Reviews: ''Nightcrawler'' #4|last=Hales|first=Andrew|date=16 Lúnasa 2014|website=Therefore I Geek|access-date=16 Lúnasa 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.fanboysanonymous.com/2014/08/review-nightcrawler-5-by-chris.html|title=Review: ''Nightcrawler'' #5 by Chris Claremont, Todd Nauck and Rachelle Rosenberg|last=Hamilton|first=Seán|date=15 Lúnasa 2014|website=Fanboys Anonymous|access-date=15 Lúnasa 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.fanboysanonymous.com/2014/09/edit-review-nightcrawler-6-by-chris.html|title=Review: ''Nightcrawler'' #6 by Chris Claremont, Todd Nauck and Rachelle Rosenberg|last=Hamilton|first=Seán|date=13 Meán Fómhair 2013|website=Fanboys Anonymous|access-date=13 Meán Fómhair 2013}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://leebattersbyauthor.wordpress.com/2020/08/16/five-graphic-novel-mini-reviews-mad-bat-and-dangerous-to-know|title=Five Graphic Novel Mini-Reviews: Mad, Bat, and Dangerous to Know|last=Battersby|first=Lee|date=16 Lúnasa 2020|website=Lee Battersby by Author|access-date=16 Lúnasa 2020}}</ref> Lean ''[[Nightcrawler: Reborn]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Tá Nightcrawler Ar Ais!" || 9 Aibreán, [[2014]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50497/nightcrawler_2014_1|date=9 Aibreán 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "An Féidir Linn Dul Abhaile Arís?" || 14 Bealtaine, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50498/nightcrawler_2014_2|date=14 Bealtaine 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Mura n-éiríonn leat ar dtús……tri, Trimega arís!" || 11 Meitheamh, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50499/nightcrawler_2014_3|date=11 Meitheamh 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || {{small|—}} || 9 Iúil, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50500/nightcrawler_2014_4|date=9 Iúil 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || {{small|—}} || 13 Lúnasa, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50501/nightcrawler_2014_5|date=13 Lúnasa 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #6 || {{small|—}} || 10 Meán Fómhair, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50502/nightcrawler_2014_6|date=10 Meán Fómhair 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: Filleadh Abhaile''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 4) #1–6 | 25 Samhain, [[2014]] | {{ISBNT|978-0-7851-9084-4}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/50490/nightcrawler_vol_1_homecoming_trade_paperback ''Nightcrawler: Homecoming''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] 9no7nb42wt0703n8nsfb018e4900t2f 0 124886 1307615 1305394 2026-04-13T00:48:25Z ~2026-16722-18 72895 1307615 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Nightcrawler: Reborn''''' (''Nightcrawler: Athbheirthe'') foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Nightcrawler (iml. 4)|''Nightcrawler'' (iml. 4)]], bunaithe ar an carachtar [[Nightcrawler (carachtar)|Nightcrawler]], scríofa ag [[Chris Claremont]] agus tarraingthe ag [[Todd Nauck]] agus [[Jamie McKelvie]]. Foilsíodh an tsraith ó 8 Deireadh Fómhair, [[2014]] go dtí 25 Márta, [[2015]] thar sé eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://kneelbeforeblog.co.uk/comics/nightcrawler-issue-7|title=On the Panel – ''Nightcrawler'' #7|last=McKenzie|first=Craig|date=13 Deireadh Fómhair 2014|website=Kneel Before Blog|access-date=13 Deireadh Fómhair 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.fanboysanonymous.com/2014/11/review-nightcrawler-8-by-claremont.html|title=Review: ''Nightcrawler'' #8 by Claremont, Nauck and Rosenberg|last=Hamilton|first=Seán|date=15 Samhain 2014|website=Fanboys Anonymous|access-date=15 Samhain 2014}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://graphicpolicy.com/2014/12/12/review-nightcrawler-9|title=Review: ''Nightcrawler'' #9|last=Wendt|first=Edward|date=12 Nollaig 2014|website=[[Graphic Policy]]|access-date=24 Márta 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150324020908/http://graphicpolicy.com/2014/12/12/review-nightcrawler-9/|archive-date=24 Márta 2015|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.fanboysanonymous.com/2015/01/review-of-marvel-nightcrawler-10-by.html|title=Review: ''Nightcrawler'' #10 by Claremont, Nauck and Rosenberg|last=Hamilton|first=Seán|date=20 Eanáir 2015|website=Fanboys Anonymous|access-date=20 Eanáir 2015}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://hushcomics1.wordpress.com/2015/02/15/comic-book-reviews-02-11-15|title=Comic Book Reviews 02-11-15|author=Hush Comics|date=15 Feabhra 2015|website=Hush Comics|access-date=15 Feabhra 2015}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://shadowandflamewithmagik.com/2015/09/04/nightcrawler-volume-two-issue-12|title=''Nightcrawler'' Volume Two Issue 12|last=Klein III|first=John|date=4 Meán Fómhair 2015|website=Shadow and Flame with Magik|access-date=4 Meán Fómhair 2015}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #7 || "Iarmhairt Bhás Wolverine, Cuid a hAon" || 8 Deireadh Fómhair, [[2014]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50503/nightcrawler_2014_7|date=8 Deireadh Fómhair 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || "Iarmhairt Bhás Wolverine, Cuid a Dó" || 12 Samhain, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50504/nightcrawler_2014_8|date=12 Samhain 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || "Scáth-X!" || 10 Nollaig, 2014 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50505/nightcrawler_2014_9|date=10 Nollaig 2014|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || "Na Pleananna is Fearr--!" || 14 Eanáir, [[2015]] || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50506/nightcrawler_2014_10|date=14 Eanáir 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #11 || "Páistí ar an Teitheadh!" || 11 Feabhra, 2015 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #11|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50507/nightcrawler_2014_11|date=11 Feabhra 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #12 || "Éirí na Laochra!" || 25 Márta, 2015 || <ref>{{cite magazine|title=''Nightcrawler'' (iml. 4) #12|url=https://www.marvel.com/comics/issue/50508/nightcrawler_2014_12|date=25 Márta 2015|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Nightcrawler: Athbheirthe''''' | ''Nightcrawler'' (iml. 4) #7–12 | 9 Meitheamh, [[2015]] | {{ISBNT|978-0-7851-9085-1}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/50491/nightcrawler_vol_2_reborn_trade_paperback ''Nightcrawler: Reborn''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Nightcrawler}} [[Catagóir:Nightcrawler]] itoos5k5cplhd52uveqlj6qu6lmnn31 2 124967 1307624 1307496 2026-04-13T07:05:10Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Maelodráin */ 1307624 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]] # [[Aided Maelodráin]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] == Aided Maelodráin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Mhaolodhráin''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Maelodráin''''').<ref name=iso /> Caomhnaítear an scéal sna lámhscríbhinní Rawlinson B 502 (12ú haois) agus B 512 (16ú haois). Insítear conas ar éalaigh Maolodhrán, laoch na [[Laigin|Laighean]], óna dúnmharfóirí [[Uí Mháil]], ansin conas ar maraíodh é faoi dheireadh, agus ansin mar a bhain sé díoltas amach. == Achoimre Éalú Bás Díoltas Aitheachdha agus a iníon, bean chéile Mhaolodhráin == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]] * Bodleian Library, [[Rawlinson B 512]] === Eagráin * {{cite book | first = David | last = Greene | authorlink = David Greene | title = Fingal Rónáin and other stories | location = Áth Cliath | publisher = [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] | year = 1955 | pages = 51-54}} * {{cite book | first = Kuno | last = Meyer | authorlink = Kuno Meyer | title = Hibernica minora, being a fragment of an Old-Irish treatise on the Psalter, Anecdota Oxoniensia, Mediaeval and Modern, Series 8 | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1894 | pages = 76-81}} === Aistriúcháin * {{cite book | first = Lee J. | last = Rayner | authorlink = Lee J. | title = Legends of the Kings of Ireland | location = Corcaigh | publisher = Mercier Press | year = 1988 | pages = 86-88}} * {{cite book | first = Cormac | last = Ó Cadhlaigh | authorlink = Cormac Ó Cadhlaigh | title = Diarmaid mac Chearbhaill | location = Áth Cliath | publisher = [[Oifig an tSoláthair]] | year = 1950 | pages = 47-50}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html Aided Maelodráin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Máelodráin Aided Máelodráin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-sources.html | teideal = Aided Maelodráin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} {{Aided}} [[Catagóir:Aided|Maolodrán]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ gwltm9rbgbzj85u6i49rfnil2eeabol 1307625 1307624 2026-04-13T07:06:04Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Maelodráin */ 1307625 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]] # [[Aided Maelodráin]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] == Aided Maelodráin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Mhaolodhráin''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Maelodráin''''').<ref name=iso /> Caomhnaítear an scéal sna lámhscríbhinní Rawlinson B 502 (12ú haois) agus B 512 (16ú haois). Insítear conas ar éalaigh Maolodhrán, laoch na [[Laigin|Laighean]], óna dúnmharfóirí [[Uí Mháil]], ansin conas ar maraíodh é faoi dheireadh, agus ansin mar a bhain sé díoltas amach. == Achoimre Éalú Bás Díoltas Aitheachdha agus a iníon, bean chéile Mhaolodhráin == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]] * Bodleian Library, [[Rawlinson B 512]] === Eagráin * {{cite book | first = David | last = Greene | authorlink = David Greene | title = Fingal Rónáin and other stories | location = Áth Cliath | publisher = [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] | year = 1955 | pages = 51-54}} * {{cite book | first = Kuno | last = Meyer | authorlink = Kuno Meyer | title = Hibernica minora, being a fragment of an Old-Irish treatise on the Psalter, Anecdota Oxoniensia, Mediaeval and Modern, Series 8 | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1894 | pages = 76-81}} === Aistriúcháin * {{cite book | first = Lee J. | last = Rayner | authorlink = Lee J. | title = Legends of the Kings of Ireland | location = Corcaigh | publisher = Mercier Press | year = 1988 | pages = 86-88}} * {{cite book | first = Cormac | last = Ó Cadhlaigh | authorlink = Cormac Ó Cadhlaigh | title = Diarmaid mac Chearbhaill | location = Áth Cliath | publisher = [[Oifig an tSoláthair]] | year = 1950 | pages = 47-50}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html Aided Maelodráin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Máelodráin Aided Máelodráin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-sources.html | teideal = Aided Maelodráin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Maolodrán]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1c0r06oko8ye6t5lp34hml3hkfq5wx3 1307626 1307625 2026-04-13T07:09:36Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1307626 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]] # [[Aided Maelodráin]] * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] == Aided Maelodráin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Mhaolodhráin''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Maelodráin''''').<ref name=iso /> Caomhnaítear an scéal sna lámhscríbhinní Rawlinson B 502 (12ú haois) agus B 512 (16ú haois). Insítear conas ar éalaigh Maolodhrán, laoch na [[Laigin|Laighean]], óna dúnmharfóirí [[Uí Mháil]], ansin conas ar maraíodh é faoi dheireadh, agus ansin mar a bhain sé díoltas amach. == Achoimre Éalú Bás Díoltas Aitheachdha agus a iníon, bean chéile Mhaolodhráin == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]] * Bodleian Library, [[Rawlinson B 512]] === Eagráin * {{cite book | first = David | last = Greene | authorlink = David Greene | title = Fingal Rónáin and other stories | location = Áth Cliath | publisher = [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] | year = 1955 | pages = 51-54}} * {{cite book | first = Kuno | last = Meyer | authorlink = Kuno Meyer | title = Hibernica minora, being a fragment of an Old-Irish treatise on the Psalter, Anecdota Oxoniensia, Mediaeval and Modern, Series 8 | location = Oxford | publisher = Clarendon Press | year = 1894 | pages = 76-81}} === Aistriúcháin * {{cite book | first = Lee J. | last = Rayner | authorlink = Lee J. | title = Legends of the Kings of Ireland | location = Corcaigh | publisher = Mercier Press | year = 1988 | pages = 86-88}} * {{cite book | first = Cormac | last = Ó Cadhlaigh | authorlink = Cormac Ó Cadhlaigh | title = Diarmaid mac Chearbhaill | location = Áth Cliath | publisher = [[Oifig an tSoláthair]] | year = 1950 | pages = 47-50}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html Aided Maelodráin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Máelodráin Aided Máelodráin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-index.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-maelodrain/Aided-maelodrain-sources.html | teideal = Aided Maelodráin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 12-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Maelodráin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Maolodrán]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ d4aiyh8puhrq3o26jhewda0n954swb6 0 125042 1307525 1307463 2026-04-12T15:40:57Z Alison 570 Imeacht, srl. 1307525 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Clár spástaiscéalaíochta de cuid [[NASA]] is ea '''Artemis'''. Tá sé mar aidhm ag na Stáit Aontaithe dul go rialta ar an nGealach agus bunáit bhuan a bhunú inti.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/04/seoladh-stairiuil-artemis-ii-deanta-oiche-de-ceadaoin/|teideal=Seoladh stairiúil Artemis II déanta oíche Dé Céadaoin|údar=Cóilín Duffy|dáta=2026-04-03|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-04}}</ref> [[Íomhá:Preparing America for Deep Space Exploration- Episode 7.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Ullmhúchán don "Space Launch System" (SLS) sa bhliain 2014]] [[Íomhá:President Trump Signs the Space Council Executive Order.webm|clé|mion|220x220px|Físeán in 2017: D'fhógair Trump go raibh an SLS ag dul chuig an Ghealach]] [[Íomhá:Artemis II High Speed Launch Imagery (KSC-20260401-MH-CSH01-0001-M19183).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: An roicéad ar an 1 Aib 2026: costas agus truailliú ollmhór]] [[Íomhá:Artemis II Mission Overview (jsc2026m000051).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Artemis II - Agallamh ar Domhan leis an bhfoireann; "dul go dtí [[Mars (pláinéad)|Mars]]" an aidhm]] [[Íomhá:Artemis II Flight Day 3 Highlights.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Artemis II / Lá a trí leis an bhfoireann ar bord Orion ]] == Space Launch System == Roicéad, nó córas roicéid, de chuid NASA is ea [[Space Launch System]] (SLS). Ritheadh an ''NASA Authorization Act'' in 2010, acht a shínigh Barack Obama ar an 11 Deireadh Fómhair 2010. Ní raibh sé ar intinn Obama ach roicéad a thógáil chun astaróidigh a bhuaileadh. Ansin chinn Donald Trump an SLS a sheoladh chuig an Ghealach. Shínigh sé an ''Space Policy Directive'' ar an 11 Nollaig 2017. Tá an roicéad féin ar cheann de na struchtúir ba mhó agus ba chumhachtaí a úsáideadh riamh. Mar shampla, do Artemis II, líonadh ceithre umar ollmhóra le hidrigin agus ocsaigin leachtacha roimh an seoladh, rud a chuir thart ar 1,000 tona breise leis an meáchan iomlán, a shroich níos mó ná 2,600 tona. Tharla am an chéad eitilt, Artemis I, ar an 16 Samhain 2022, agus an chéad eitilt foirne, Artemis II, i mí Aibreán 2026, misean timpeall na Gealaí den chéad uair le breis agus leathchéad bliain.<ref name=":0" /> == Misean Artemis II (2026) == Bhí moilleanna agus constaicí suntasacha roimh an misean Artemis II, an chéad uair ó 1972 go raibh daoine chun taisteal lasmuigh d'fhithis an domhain.<ref>{{Lua idirlín|teideal=Nuacht Mhall (Tiobraid Árann)|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/4-aibre%C3%A1n-2026-tiobraid-%C3%A1rann/id1525428808?i=1000759202535|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-04|language=en-CA|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=4 Aibreán 2026}}</ref> Bhí sé beartaithe ar dtús Artemis II a sheoladh i mí Feabhra 2026, ach cuireadh siar é arís agus arís eile de bharr fadhbanna teicniúla agus costais mhóra. Ag pointe amháin, tugadh an roicéad ar ais chuig a haingear chun iniúchadh agus deisiúcháin a dhéanamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22598694/|teideal=Mír grinn na seachtaine seo agus Mary Aggie ag caint faoin charghas agus í ag éirí dearmadach agus turas na spásairí go dtí an ghealach ar an Artemis 2.0|údar=Mary Aggie as an Pholl Dóite, Rann na Feirste / Barrscéalta / RnaG|dáta=3 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-04}}</ref> Cuireadh an misean, ar a dtugtar Artemis II, ar bun ag 6.24pm am áitiúil (11.24pm in Éirinn) ar an 1 Aibreán 2026.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nasa.gov/mission/artemis-ii/|teideal=Artemis II: NASA’s First Crewed Lunar Flyby in 50 Years - NASA|language=en-US|dátarochtana=2026-04-04}}</ref> Ní raibh an seoladh gan imní, áfach. Níos lú ná dhá uair an chloig roimh oscailt na fuinneoige seolta, thug innealtóirí faoi deara fadhb theicniúil leis an gcóras sábháilteachta ar a dtugtar an “flight termination system”. Mar sin féin, réitíodh an fhadhb go pras, agus cuireadh an seoladh ar siúl de réir an sceidil. Tugtar "Orion" ar an spásárthach féin. Bhí an fhoireann comhdhéanta de na Meiriceánaigh Reid Wiseman, Victor Glover agus Christina Koch, in éineacht leis an gCeanadach Jeremy Hansen - an chéad duine de dhath, an chéad bhean agus an chéad neamh-Mheiriceánach ar thuras timpeall na Gealaí. Le linn an turais thart ar dheich lá, bhí sé i gceist acu dul timpeall shatailít nádúrtha an Domhain gan tuirlingt (ar nós an mhisin cháiliúil [[Clár Apollo|Apollo 8]] in 1968). Mairfidh an turas 10 lá, leis an spásárthach ag taisteal timpeall na gealaí, ag úsáid dhomhantarraingt na gealaí chun éifeacht imtharraingthe, nó “slingshot”, a chruthú agus iad a sheoladh ar ais chuig an domhan. Má tá rath acu, beidh siad ag taisteal níos faide ón domhain ná a thaistil aon duine riamh, timpeall 402,000 ciliméadar. Má leanann an misean mar atá beartaithe, meastar go sáróidh na spásairí an taifead maidir leis an achar is faide ón Domhan a thaistil daoine riamh.<ref name=":0" /> Tá an spásárthach deartha le haghaidh níos mó ná turas amháin. {{Príomhalt|Artemis II}} == Conspóidí == === Ar mhaithe leis an gcine daonna nó diomailt airgid ? === Mhaígh Trump go mbeidh Artemis ina "chéim mhór eile i stair an chine dhaonna", agus ina chruthúnas go bhfuil muid ag "filleadh ar an spás" arís. Mhaígh Mark Kelly, iarspásaire agus seanadóir Meiriceánach, gur ar mhaithe leis an náisiún agus leis an gcine daonna a bhí Artemis. Bhí suas le 400,000 duine, ar an “Space Coast” chun seoladh Artemis II a fheiceáil beo i mí Aibreán in 2026. Léirigh sé seo an spéis mhór phoiblí sa mhisean agus sa todhchaí a bhaineann le taisteal spáis. Ach maítear go minic is uafásach an cur amú airgid é Artemis. Tá sé mímhorálta airgead a dhiomailt mar sin, a deirtear fiú.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/science/2026/apr/02/artemis-ii-nasa-moon-launch-american-moment|teideal=Artemis II marks Nasa’s new moon age, wrapped in patriotism and global promise|údar=Richard Luscombe|dáta=2026-04-02|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://spacepolicyonline.com/news/trump-fy2027-budget-supports-moon-missions-but-cuts-everything-else/|teideal=Trump FY2027 NASA Budget Supports Moon Missions, But Cuts Everything Else|language=en-US|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bloomberg.com/opinion/articles/2024-10-17/michael-bloomberg-nasa-s-artemis-moon-mission-is-a-colossal-waste|teideal=NASA’s $100 Billion Moon Mission Is Going Nowhere|údar=Michael R. Bloomberg / bloomberg.com|dáta=2024|dátarochtana=2026}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://reason.com/2026/04/01/nasas-artemis-program-is-a-monument-to-government-waste-it-can-only-go-up-from-here/|teideal=NASA's Artemis program is a monument to government waste. It can only go up from here.|údar=Quade MacDonald|dáta=2026-04-01|language=en-US|work=Reason.com|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dazeddigital.com/life-culture/article/70034/1/do-we-care-humans-stepping-foot-on-moon-2026-nasa-artemis-ii-mission|teideal=Who cares about going to the moon in 2026?|údar=Dazed|dáta=2026-04-02|language=en|work=Dazed|dátarochtana=2026-04-04}}</ref> === Spás-rás === Tá iomaíocht idirnáisiúnta le sonrú, agus an tSín ag obair i dtreo misean daonna ar an nGealach faoi 2030.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/ras-an-spais|teideal=Faoi lán seoil: Rás an Spáis|údar=Eoin P. Ó Murchú / Meon Eile|dáta=2020|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2026-04-04}}</ref> Tá leaindeáil gealaí pleanáilte ag NASA don bhliain 2028, le Artemis IV (eitilt tástála eile is ea Artemis 3 in 2027). Le roinnt moille, brú ó Trump agus fadhbanna eile i rith an tionscnaimh, tá sceipteachas faoin amlíne seo. Chuir Donald Trump brú polaitiúil ar chlár Artemis, ag iarraidh luas a chur leis an dul chun cinn, le súil go mbainfí amach tuirlingt eile ar an nGealach roimh 2029.<ref name=":1" /> Bhí an sprioc sin á ceistiú ag saineolaithe áirithe, go háirithe mar gheall ar an spleáchas ar an earnáil phríobháideach.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2026/mar/30/donald-trump-leader-of-the-free-world-president-safeguards|teideal=Never mind leading the free world, if Donald Trump were your ageing father, when would you take away his car keys?|údar=Gaby Hinsliff|dáta=2026-03-30|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2018/may/05/observer-view-trump-folly-risking-peace-middle-east|teideal=The Observer view on Trump’s folly in risking not just peace in the Middle East|údar=Observer editorial|dáta=2018-05-05|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.taxresearch.org.uk/Blog/2026/04/03/the-space-race-is-a-meaningless-ego-trip/|teideal=The space race is a meaningless ego-trip|údar=Richard Murphy|language=en|work=Funding the Future|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://liberationnews.org/artemis-ii-mission-is-latest-in-100-billion-push-to-extend-u-s-capitalism-off-earth/|teideal=Artemis II mission is latest in $100 billion push to extend U.S. capitalism off Earth – Liberation News|údar=Jasper S|language=en|work=liberationnews.org|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2025/dec/28/the-guardian-view-on-the-new-space-race-humanity-risks-exporting-its-old-politics-to-the-moon|teideal=The Guardian view on the new space race: humanity risks exporting its old politics to the moon|údar=Editorial|dáta=2025-12-28|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/environment/2026/apr/01/as-satellites-fill-earths-orbit-the-space-race-risks-becoming-an-environmental-crisis|teideal=As satellites fill Earth’s orbit, the space race risks becoming an environmental crisis|údar=Oliver Holmes|dáta=2026-04-03|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-04-04}}</ref><ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Clár Apollo]] * [[Artemis II]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Clár Artemis]] 0rhi5cxbgsm6srl2pmvhek797shqs2i 14 125044 1307522 1306446 2026-04-12T15:38:31Z Alison 570 Alison moved page [[Catagóir:Artemis (clár spáis)]] to [[Catagóir:Clár Artemis]] over redirect: Mar na vicíonna eile 1306446 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:NASA]] [[Catagóir:Spáseitilt]] 2kb2k5jqif4k2ipg6m4x65j9juhap13 0 125212 1307520 1307122 2026-04-12T15:19:07Z ~2026-16722-18 72895 1307520 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Psylocke: Guardian]]'' agus ''[[Psylocke: Nightmares of the Past]]''. Foilsíodh an tsraith ó 13 Samhain, [[2024]] go dtí 20 Lúnasa, [[2025]] thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-1-what-was-i-made-for|title=Review – ''Psylocke'' #1: What Was I Made For?|last=Hutchinson|first=Ross|date=13 Samhain 2024|website=[[Comic Watch]]|access-date=13 Samhain 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/08/20/psylocke-10-review|title=''Psylocke'' #10 is a full circle ending to a magnificent series|last=Jones|first=Joe|date=20 Lúnasa 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref> ==Stáirsí scéil== ===''Guardian''=== {{main|Psylocke: Guardian}} ===''Nightmares of the Past''=== {{main|Psylocke: Nightmares of the Past}} ==Bailiúchán== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Caomhnóir''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #1–5 | 8 Iúil, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6156-5}} |- | '''''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #6–10 | 16 Nollaig, 2025 | {{ISBNT|978-1-3029-6157-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/41987/psylocke_2024_present ''Psylocke'' (iml. 2)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] lztir13jpep0qrjj6qhzcqec506hmd7 1307595 1307520 2026-04-12T23:19:01Z ~2026-22626-77 73513 1307595 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), ina bhfuil na stuaí scéil ''[[Psylocke: Guardian]]'' agus ''[[Psylocke: Nightmares of the Past]]''. Foilsíodh an tsraith ó 13 Samhain, [[2024]] go dtí 20 Lúnasa, [[2025]] thar dhá eagrán déag, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-1-what-was-i-made-for|title=Review – ''Psylocke'' #1: What Was I Made For?|last=Hutchinson|first=Ross|date=13 Samhain 2024|website=[[Comic Watch]]|access-date=13 Samhain 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/08/20/psylocke-10-review|title=''Psylocke'' #10 is a full circle ending to a magnificent series|last=Jones|first=Joe|date=20 Lúnasa 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref> ==Stáirsí scéil== ===''Guardian''=== {{main|Psylocke: Guardian}} ===''Nightmares of the Past''=== {{main|Psylocke: Nightmares of the Past}} ==Bailiúcháin== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Caomhnóir''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #1–5 | 8 Iúil, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6156-5}} |- | '''''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #6–10 | 16 Nollaig, 2025 | {{ISBNT|978-1-3029-6157-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/41987/psylocke_2024_present ''Psylocke'' (iml. 2)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] jcxnuaq0ogpy6hlhv5258c9r5f2g3u6 0 125267 1307524 1307497 2026-04-12T15:39:39Z Alison 570 ++ 1307524 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Taisteal Spáis}} Lainseáladh '''Artemis II''' ar an 1 Aibreán 2026,  an chéad uair ó 1972 a d’eitil spásairí timpeall na gealaí. Mhair an turas 10 lá. Thaistil na spásairí níos faide ón domhain ná a thaistil aon duine riamh, timpeall 402,000 ciliméadar. [[Íomhá:10 Days in Orion (jsc2026m000044).webm|clé|mion|220x220px|Físeán : ullmhúchán ]] [[Íomhá:How To Fly Orion (jsc2025m000003).webm|clé|mion|220x220px|Físeán : Conas eitilt]] [[Íomhá:How To Eat In Space (jsc2025m000036).webm|clé|mion|220x220px|Físeán : Conas ithe]] [[Íomhá:Artemis II Flight Day 1 Highlights (jsc2026m).webm|clé|mion|220x220px|Físeán : Lá a hAon ]] [[Íomhá:Artemis II Flight Day 10 Highlights (jsc2026m000086).webm|clé|mion|220x220px|Físeán : Lá a Deich]] == Turas == Thaistil an spásárthach timpeall na gealaí, ag úsáid dhomhantarraingt na gealaí chun éifeacht imtharraingthe, nó “slingshot”, a chruthú agus é a sheoladh ar ais chuig an domhan. Ar an gcriú bhí an chéad bhean, an chéad duine de dhath agus an chéad duine nach Meiriceánach iad chun taisteal chuig an ngealach. Bhí an misean seo ag ullmhú leaindeáil gealaí atá pleanáilte ag NASA don bhliain 2028. Tá an spásárthach deartha le haghaidh níos mó ná turas amháin, agus an sprioc acu bunachar taighde buan a chruthú ar an ngealach. Le roinnt moille, brú ó Trump agus fadhbanna eile i rith an tionscnaimh, tá sceipteachas faoin amlíne seo. Tá roinnt comórtas i gceist mar tá leandáil gealaí a phleanáil ag an tSín ag an am céanna. == Féach freisin == * [[Clár Apollo]] * [[Clár Artemis]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-spás}} [[Catagóir:Clár Artemis]] [[Catagóir:2026]] 092hb39lzzzhi1cjk4dj9uiti0cpj7b 0 125270 1307503 2026-04-12T12:55:55Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:de:Special:Redirect/revision/265645779|Lahn]]" 1307503 wikitext text/x-wiki Is [[Craobhabhainn|craobh-abhainn]] ar dheis agus thoir den [[An Réin|Réin]] sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] í an Lahn, atá 245.6 km ar fhad. Sníonn sí trí [[:de:Nordrhein-Westfalen|Nordrhein-Westfalen]] (23.0 km ón bhfoinse), [[:de:Hessen|Hessen]] (165.6 km) agus [[:de:Rheinland-Pfalz|Rheinland-Pfalz]] (57.0km go dtí a béal). Is é an meánráta doirte ag an mbéal ná thart ar 52 m³/s. Chomh maith leis sin, tá doimhneacht 4.5 m ag an Lahn ag a phointe is doimhne. I measc craobh-aibhneacha na Réine, tá sí sa seachtú háit ó thaobh faide de. == Tíreolaíocht == === Cúrsa === ==== Lahnquelle (Lahnkopf) ==== Tagann an Lahn as oirdheisceart Nordrhein-Westfalen agus ar an teorainn le Hessen in oirdheisceart R''othaargebirge (Na s''léibhte Rothaar), an áit a mbuaileann [[:de:Rhein-Weser-Wasserscheide|Rhein-Weser-Wasserscheide]] (gaːdobhardhroim na Réine-Weser) le Rheinsystem-interne Wasserscheide (córas dobhardhroma na Réine) idir an Lahn agus an tSieg. Tá foinse na Lahne, an Lahntopf, atá suite in oirthear Shiegerland, thart ar 603 m os cionn leibhéal na farraige, siar ó dheas ó Lahnkopf, atá 624,9 m ar airde, in aice le Lahnhof, atá ina bharda de Netphen. Téann codanna den Rothaarsteig agus den Eisenstraße díreach thar fhoinse na Lahne (deːLahnursprung) kyd2es052wv5ij8fw7bhqosu2kuibtx 1307505 1307503 2026-04-12T13:26:06Z Ériugena 188 1307505 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is [[Craobhabhainn|craobhabhainn]] ar dheis agus thoir den [[An Réin|Réin]] sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] í an Lahn, atá 245.6 km ar fhad. Sníonn sí trí [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|an Réin Thuaidh-Viostfáil]] (23.0 km ón bhfoinse), [[Hessen]] (165.6 km) agus [[Rheinland-Pfalz]] (57.0km go dtí a béal). Is é an meánráta doirte ag an mbéal ná thart ar 52 m³/s. Chomh maith leis sin, tá doimhneacht 4.5 m ag an Lahn ag a phointe is doimhne. I measc craobh-aibhneacha na Réine, tá sí sa seachtú háit ó thaobh faide de. [[Íomhá:Quellteich der Lahn am Lahnhof.JPG|thumb|[[Lahnquelle]] ''(Lahntopf)'' in [[Nenkersdorf (Netphen)#Lahnhof|Lahnhof]] in aice le [[Lahnkopf]] i [[Rothaargebirge]]]] [[Íomhá:2011-05-21 Biedenkopf Lahn Sachsenhausen.JPG|thumb|Lahn mit Hochwasserschutzmauer in [[Biedenkopf (Abhainn Lahn le balla cosanta tuilte i mBiedenkopf)]]]] [[Íomhá:Marburg Lahnufer.jpg|thumb|[[Marburg|Marburg (Lahn)]]]] [[Íomhá:Brücke über die Lahn in Wetzlar.jpg|thumb|[[Alte Lahnbrücke (Wetzlar)|Alte Lahnbrücke]] in [[Wetzlar]]]] [[Íomhá:Lahntunnel Weilburg.JPG|thumb|hochkant|Lahntunnel (Tollán Lahn) ([[Weilburger Schifffahrtstunnel]])]] [[Íomhá:Weilburg - Steinerne Brücke.jpg|thumb|[[Steinerne Brücke (Weilburg) (Droichead cloiche)]], Korbbogenbrücke]] [[Íomhá:DSC03686 Blick von Burg Schadeck auf Runkel.jpg|thumb|Lahn in aice le bei [[Runkel]]]] [[Íomhá:Lahn Limburg Dom.jpg|thumb|Lahn bei [[Limburg a.d. Lahn|Limburg]]]] [[Íomhá:Limburg - Alte Lahnbrücke.jpg|thumb|[[Alte Lahnbrücke (Limburg)(Sean Droichead an Lahn)]]]] [[Íomhá:Diez Lahn.jpg|thumb|[[Diez]]]] [[Íomhá:Lahntal am Cramberger Tunnel 2020-04-04.jpg|thumb|[[Lahntalbahn]] [[Lahntalbahn]] thíos an [[Cramberg]]er Krampens]] [[Íomhá:Lahnschleuse.jpg|thumb|Schleuse [[Dausenau]]]] [[Íomhá:Lahnhochwasser bei Limburg.jpg|thumb|hochkant|Liosta tuilte ag Ardeaglais Limburg]] == Tíreolaíocht == === Cúrsa === ==== Lahnquelle (Lahnkopf) ==== Tagann an Lahn as oirdheisceart Nordrhein-Westfalen agus ar an teorainn le [[Hessen]] in oirdheisceart Rothaargebirge (.i. na sléibhte Rothaar), an áit a mbuaileann [[:de:Rhein-Weser-Wasserscheide|Rhein-Weser-Wasserscheide]] (gaːdobhardhroim na Réine-Weser) le Rheinsystem-interne Wasserscheide (córas dobhardhroma na Réine) idir an Lahn agus an tSieg. Tá foinse na Lahne, an Lahntopf, atá suite in oirthear Shiegerland, thart ar 603 m os cionn leibhéal na farraige, siar ó dheas ó Lahnkopf, atá 624,9 m ar airde, in aice le Lahnhof, atá ina bharda de Netphen. Téann codanna den Rothaarsteig agus den Eisenstraße díreach thar fhoinse na Lahne (deːLahnursprung) ==Tagairtí== [[Catagóir:Aibhneacha Hessen]] [[Catagóir:Aibhneacha Réinland-Phalaitíneacht]] [[Catagóir:Marburg-Biedenkopf]] [[Catagóir:Lahn-Dill-Kreis]] [[Catagóir:Abhainn Lahn| ]] [[Catagóir:Uiscebhealaí cónaidhme sa Ghearmáin]] [[Catagóir:Aibhneacha Siegerland]] [[Catagóir:Aibhneacha Westerwald]] [[Catagóir:Aibhneacha na Gearmáine]] krkmty9acd6peaispsqviqee6zq6ohg 1307508 1307505 2026-04-12T13:32:53Z Ériugena 188 1307508 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is [[Craobhabhainn|craobhabhainn]] ar dheis agus thoir den [[An Réin|Réin]] sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] í an Lahn, atá 245.6 km ar fhad <ref name="Kilometrierung" /> . Sníonn sí trí [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|an Réin Thuaidh-Viostfáil]] (23.0 km ón bhfoinse), [[Hessen]] (165.6 km) agus [[Rheinland-Pfalz]] (57.0km go dtí a béal). Is é an meánráta doirte ag an mbéal ná thart ar 52 m³/s. <ref name="PegKalk3" /> Chomh maith leis sin, tá doimhneacht 4.5 m ag an Lahn ag a phointe is doimhne. I measc craobh-aibhneacha na Réine, tá sí sa seachtú háit ó thaobh faide de. [[Íomhá:Quellteich der Lahn am Lahnhof.JPG|thumb|[[Lahnquelle]] ''(Lahntopf)'' in [[Nenkersdorf (Netphen)#Lahnhof|Lahnhof]] in aice le [[Lahnkopf]] i [[Rothaargebirge]]]] [[Íomhá:2011-05-21 Biedenkopf Lahn Sachsenhausen.JPG|thumb|Lahn mit Hochwasserschutzmauer in [[Biedenkopf (Abhainn Lahn le balla cosanta tuilte i mBiedenkopf)]]]] [[Íomhá:Marburg Lahnufer.jpg|thumb|[[Marburg|Marburg (Lahn)]]]] [[Íomhá:Brücke über die Lahn in Wetzlar.jpg|thumb|[[Alte Lahnbrücke (Wetzlar)|Alte Lahnbrücke]] in [[Wetzlar]]]] [[Íomhá:Lahntunnel Weilburg.JPG|thumb|hochkant|Lahntunnel (Tollán Lahn) ([[Weilburger Schifffahrtstunnel]])]] [[Íomhá:Weilburg - Steinerne Brücke.jpg|thumb|[[Steinerne Brücke (Weilburg) (Droichead cloiche)]], Korbbogenbrücke]] [[Íomhá:DSC03686 Blick von Burg Schadeck auf Runkel.jpg|thumb|Lahn in aice le bei [[Runkel]]]] [[Íomhá:Lahn Limburg Dom.jpg|thumb|Lahn bei [[Limburg a.d. Lahn|Limburg]]]] [[Íomhá:Limburg - Alte Lahnbrücke.jpg|thumb|[[Alte Lahnbrücke (Limburg)(Sean Droichead an Lahn)]]]] [[Íomhá:Diez Lahn.jpg|thumb|[[Diez]]]] [[Íomhá:Lahntal am Cramberger Tunnel 2020-04-04.jpg|thumb|[[Lahntalbahn]] [[Lahntalbahn]] thíos an [[Cramberg]]er Krampens]] [[Íomhá:Lahnschleuse.jpg|thumb|Schleuse [[Dausenau]]]] [[Íomhá:Lahnhochwasser bei Limburg.jpg|thumb|hochkant|Liosta tuilte ag Ardeaglais Limburg]] == Tíreolaíocht == === Cúrsa === ==== Lahnquelle (Lahnkopf) ==== Tagann an Lahn as oirdheisceart Nordrhein-Westfalen agus ar an teorainn le [[Hessen]] in oirdheisceart Rothaargebirge (.i. na sléibhte Rothaar), an áit a mbuaileann [[:de:Rhein-Weser-Wasserscheide|Rhein-Weser-Wasserscheide]] (gaːdobhardhroim na Réine-Weser) le Rheinsystem-interne Wasserscheide (córas dobhardhroma na Réine) idir an Lahn agus an tSieg. Tá foinse na Lahne, an Lahntopf, atá suite in oirthear Shiegerland, thart ar 603 m os cionn leibhéal na farraige, siar ó dheas ó Lahnkopf, atá 624,9 m ar airde, in aice le Lahnhof, atá ina bharda de Netphen. Téann codanna den Rothaarsteig agus den Eisenstraße díreach thar fhoinse na Lahne (deːLahnursprung) ==Tagairtí== [[Catagóir:Aibhneacha Hessen]] [[Catagóir:Aibhneacha Réinland-Phalaitíneacht]] [[Catagóir:Marburg-Biedenkopf]] [[Catagóir:Lahn-Dill-Kreis]] [[Catagóir:Abhainn Lahn| ]] [[Catagóir:Uiscebhealaí cónaidhme sa Ghearmáin]] [[Catagóir:Aibhneacha Siegerland]] [[Catagóir:Aibhneacha Westerwald]] [[Catagóir:Aibhneacha na Gearmáine]] phkkdsgu97ui1q09itntbxhufdkh0k8 1307526 1307508 2026-04-12T15:51:45Z Alison 570 Fixes 1307526 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is [[Craobhabhainn|craobhabhainn]] ar dheis agus thoir den [[An Réin|Réin]] sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] í an Lahn, atá 245.6 km ar fhad. Sníonn sí trí [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|an Réin Thuaidh-Viostfáil]] (23.0 km ón bhfoinse), [[Hessen]] (165.6 km) agus [[Rheinland-Pfalz]] (57.0km go dtí a béal). Is é an meánráta doirte ag an mbéal ná thart ar 52 m³/s.<ref name="PegKalk3"> Nóta: Meán-chomhéifeacht urscaoilte an stáisiúin tomhais "Kalkofen" iolraithe faoin limistéar gabhálais iomlán (go matamaiticiúil: 52,05&nbsp;m³/s)</ref> Chomh maith leis sin, tá doimhneacht 4.5 m ag an Lahn ag a phointe is doimhne. I measc craobh-aibhneacha na Réine, tá sí sa seachtú háit ó thaobh faide de. == Tíreolaíocht == === Cúrsa === ==== Lahnquelle (Lahnkopf) ==== Tagann an Lahn as oirdheisceart Nordrhein-Westfalen agus ar an teorainn le [[Hessen]] in oirdheisceart Rothaargebirge (.i. na sléibhte Rothaar), an áit a mbuaileann [[Dobhardhroim na Réine-Weser]] le [[Córas dobhardhroma na Réine]] idir an Lahn agus an tSieg. Tá foinse na Lahne, an Lahntopf, atá suite in oirthear Shiegerland, thart ar 603 m os cionn leibhéal na farraige, siar ó dheas ó Lahnkopf, atá 624,9 m ar airde, in aice le Lahnhof, atá ina bharda de Netphen. Téann codanna den Rothaarsteig agus den Eisenstraße díreach thar fhoinse na Lahne. == Gailearaí == <gallery> Quellteich der Lahn am Lahnhof.JPG|[[Lahnquelle]] ''(Lahntopf)'' in [[Nenkersdorf (Netphen)#Lahnhof|Lahnhof]] in aice le [[Lahnkopf]] i [[Rothaargebirge]] 2011-05-21 Biedenkopf Lahn Sachsenhausen.JPG|Abhainn Lahn le balla cosanta tuilte i mBiedenkopf Marburg Lahnufer.jpg|[[Marburg|Marburg (Lahn)]] Brücke über die Lahn in Wetzlar.jpg|[[Alte Lahnbrücke (Wetzlar)|Alte Lahnbrücke]] in [[Wetzlar]] Lahntunnel Weilburg.JPG|hochkant|Lahntunnel (Tollán Lahn) [[Weilburger Schifffahrtstunnel]] Weilburg - Steinerne Brücke.jpg|[[Steinerne Brücke (Weilburg) (Droichead cloiche)]], Korbbogenbrücke DSC03686 Blick von Burg Schadeck auf Runkel.jpg|Lahn in aice le bei [[Runkel]] Lahn Limburg Dom.jpg|Lahn bei [[Limburg a.d. Lahn|Limburg]] Limburg - Alte Lahnbrücke.jpg|[[Alte Lahnbrücke (Limburg)(Sean Droichead an Lahn)]] Diez Lahn.jpg|thumb|[[Diez]] Lahntal am Cramberger Tunnel 2020-04-04.jpg|[[Lahntalbahn]] [[Lahntalbahn]] thíos an [[Cramberg]]er Krampens Lahnschleuse.jpg|thumb|Schleuse [[Dausenau]] Lahnhochwasser bei Limburg.jpg|thumb|hochkant|Liosta tuilte ag Ardeaglais Limburg </gallery> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Síol-tír-de}} [[Catagóir:Aibhneacha Hessen]] [[Catagóir:Aibhneacha Réinland-Phalaitíneacht]] [[Catagóir:Marburg-Biedenkopf]] [[Catagóir:Lahn-Dill-Kreis]] [[Catagóir:Abhainn Lahn| ]] [[Catagóir:Uiscebhealaí cónaidhme sa Ghearmáin]] [[Catagóir:Aibhneacha Siegerland]] [[Catagóir:Aibhneacha Westerwald]] [[Catagóir:Aibhneacha na Gearmáine]] rnlqe72t6kh9x2prvaai2ituewta6qs 0 125271 1307509 2026-04-12T14:02:50Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:de:Special:Redirect/revision/266089603|Rothaargebirge]]" 1307509 wikitext text/x-wiki '''Is sliabhraon íseal é Das Rothaargebirge, a shroicheann airde suas le 843.1 méadar os cionn leibhéal na farraige san Réin Thuaidh-Viostfáil (Nordrhein-Westfalen) agus Hessen,''' an pointe is airde i réigiún nádúrtha [[:de:Süderbergland|Sauerlandes]] agus ar an meán an fho-shliabhraon is airde agus is '''sneachtúla''' den ''Rheinisches Schiefergebirge ( gaː'' Masaíf na Réine) . 601x81qcq0i6fg5e9a934ebq9nx7q3x 1307510 1307509 2026-04-12T14:16:11Z Ériugena 188 1307510 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is sliabhraon íseal é '''''Das Rothaargebirge''''', a shroicheann airde suas le 843.1 méadar os cionn leibhéal na farraige, san [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|Réin Thuaidh-Viostfáil]] (''Nordrhein-Westfalen'') agus [[Hessen]], an pointe is airde i réigiún nádúrtha [[:de:Süderbergland|Sauerlandes]] agus ar an meán an fho-shliabhraon is airde agus is sneachtúla den ''Rheinisches Schiefergebirge ( gaːMasaíf na Réine). ==Tagairtí== [[Catagóir:Rothaargebirge| ]] [[Catagóir:Mittelgebirge]] [[Catagóir:Limistéar Nádúrtha Süderbergland|! Rothaargebirge]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Hochsauerlandkreis)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Kreis Olpe)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Kreis Siegen-Wittgenstein)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Landkreis Marburg-Biedenkopf)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Landkreis Waldeck-Frankenberg)]] [[Catagóir:Sauerland]] [[Catagóir:Rothaargebirge| ]] 6rostvh7y1isdwlc6403hwpfzb6jx70 1307527 1307510 2026-04-12T15:53:27Z Alison 570 Fixes 1307527 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is sliabhraon íseal é '''''Das Rothaargebirge''''', a shroicheann airde suas le 843.1 méadar os cionn leibhéal na farraige, san [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|Réin Thuaidh-Viostfáil]] (''Nordrhein-Westfalen'') agus [[Hessen]], an pointe is airde i réigiún nádúrtha [[Sauerlandes]] agus ar an meán an fho-shliabhraon is airde agus is sneachtúla den [[Masaíf na Réine]]. == Naisc sheachtracha == * ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Síol-tír-de}} [[Catagóir:Rothaargebirge| ]] [[Catagóir:Mittelgebirge]] [[Catagóir:Limistéar Nádúrtha Süderbergland|! Rothaargebirge]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Hochsauerlandkreis)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Kreis Olpe)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Kreis Siegen-Wittgenstein)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Landkreis Marburg-Biedenkopf)]] [[Catagóir:Tíreolaíocht (Landkreis Waldeck-Frankenberg)]] [[Catagóir:Sauerland]] [[Catagóir:Rothaargebirge| ]] q2so77xdw0fb9yfvcelsdtktei1opvp 0 125272 1307518 2026-04-12T15:00:23Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais breosla a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests'' </ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil...' 1307518 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais breosla a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests'' </ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an gcáin charbóin. Mar thoradh ar an gcogadh sa Mheánoirthear, tá praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus Caolas Hormuz fós dúnta. Tá rabhadh tugtha ag daoine eile sa phobal feirmeoireachta freisin go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. Tráthnóna Dé Máirt, tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair Bhaile Átha Cliath agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Cháin an Taoiseach Mícheál Ó Máirtín an lucht agóide as carrchlós a dhéanamh de Shráid Uí Chonaill, ach dúirt sé go leanfadh sé de bheith ag plé le grúpaí ionadaíochta tionscail.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] 30xykq6yln4l1jsnq5llq4kjlm4iirv 1307521 1307518 2026-04-12T15:37:15Z Alison 570 ++ 1307521 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an gcáin charbóin. Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], tá praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Tá rabhadh tugtha ag daoine eile sa phobal feirmeoireachta freisin go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. Tráthnóna Dé Máirt, tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Cháin an Taoiseach [[Mícheál Ó Máirtín]] an lucht agóide as carrchlós a dhéanamh de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]], ach dúirt sé go leanfadh sé de bheith ag plé le grúpaí ionadaíochta tionscail.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] 4snfrzhw7m98wnbv3pjg82k58dihctr 1307574 1307521 2026-04-12T21:15:02Z TGcoa 21229 1307574 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an g[[cáin charbóin]]. [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 20.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 57.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] == Cúlra == Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], bhí praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Is ar [[Facebook]] agus ar [[TikTok]] a beartaíodh agus a fógraíodh blocáil na mbóithre. == Imeachtaí == '''Dé Máirt, 7 Aibreán''' Thosaigh blocáil na mbóithre ar an 7 Aibreán. Tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Rinneadh "carrchlós" de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Níor thóg sé ach lá amháin ar an lucht blocála smacht de réir a dtola a bhaint amach ar bhóithre na tíre. '''Dé Céadaoin, 8 Aibreán''' Thug an rialtas le fios go moch go gcuirfí an t-arm i mbun díbhlocála dá mba ghá. Ainneoin rabhadh moch maidine an Aire Dlí agus Cirt [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan]] áfach níor facthas an t-arm in aon áit an lá sin (ach amháin feithiclí míleata a bhí ar a mbealach chun traenála) ná an lá dár gcionn ach oiread. Níor theastaigh ach dhá lá chun a thaispeáint go raibh an bonn bainte d’údarás an rialtais ag an lucht blocála. '''Dé Déardaoin, 9 Aibreán''' Tar éis trí lá bhí caidéil na ngaráistí ag dul i ndísc mar gheall ar bhlocáil scaglann ola an Gheata Bháin agus na lárionad dáileacháin ola i nGaillimh agus i bhFaing. '''Dé hAoine, 10 Aibreán''' D'fhreastail "ionadaithe" na mblocálaithe ar chainteanna leis an rialtas . Tugadh ‘ionadaithe’ ar dhaoine nach raibh ionadaíoch ar eagraíocht ná ar chumann ar bith.<ref name=":1" /> Ba léir áfach nach raibh comh-aidhmeanna, gan trácht ar chomh-ionadaithe, ag na daoine a bhí páirteach. Thug an Taoiseach le fios go raibh cuairt trádála, a bhí beartaithe aige féin agus ag cúigear airí rialtais, a thabhairt ar Cheanada curtha ar ceal. == Aidhmeanna == Dúirt daoine éagsúla a bhí i mbun blocála gur laghdú ar cháin bhreosla a theastaigh uathu. D’iarr cuid acu laghdú nó cealú iomlán ar [[Cáin charbóin|cháin charbóin]]. Dúirt daoine eile gur uasteorainn (nó ‘cap’ mar a thug siad air) ar phraghsanna breosla a theastaigh uathu – socrú a chiallódh, dá gcuirfí i bhfeidhm é, nach mbeadh smacht feasta ag an rialtas ar an méid a theastódh chun praghas na hola a choimeád faoin uasteorainn. Thug pobal feirmeoireachta rabhadh go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. == Polaitíocht == Fiú sula ndeachaigh an ghéarchéim in olcas, ba léir an chontúirt a bhí ag bagairt ar an ngeilleagar agus ar an gcóras polaitiúil. Ba léir chomh maith tosca nár chóir do rialtas ar bith ná do pháirtí polaitiúil freagrach ar bith a chur i leataobh agus comhréiteach á lorg acu. == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] lkrpd39flnakqj6djoy7y94842ones7 1307575 1307574 2026-04-12T21:35:11Z TGcoa 21229 1307575 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an g[[cáin charbóin]]. [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 20.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 57.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Whitegate Refinery and Power Station (geograph 3476334).jpg|clé|mion|220x220px|[[Scaglann an Gheata Bháin]]]] [[Íomhá:The "Arabella C" at Foynes (July 2002) - geograph.org.uk - 4719239.jpg|clé|mion|220x220px| lárionaid dáileacháin ola i bhFaing, [[Calafort Faing]]]] == Cúlra == Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], bhí praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Is ar [[Facebook]] agus ar [[TikTok]] a beartaíodh agus a fógraíodh blocáil na mbóithre. == Imeachtaí == '''Dé Máirt, 7 Aibreán''' Thosaigh blocáil na mbóithre ar an 7 Aibreán. Tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Rinneadh "carrchlós" de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Níor thóg sé ach lá amháin ar an lucht blocála smacht de réir a dtola a bhaint amach ar bhóithre na tíre. '''Dé Céadaoin, 8 Aibreán''' Thug an rialtas le fios go moch go gcuirfí an t-arm i mbun díbhlocála dá mba ghá. Ainneoin rabhadh moch maidine an Aire Dlí agus Cirt [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan]] áfach níor facthas an t-arm in aon áit an lá sin (ach amháin feithiclí míleata a bhí ar a mbealach chun traenála) ná an lá dár gcionn ach oiread. Níor theastaigh ach dhá lá chun a thaispeáint go raibh an bonn bainte d’údarás an rialtais ag an lucht blocála. '''Dé Déardaoin, 9 Aibreán''' [[Íomhá:The "Thun Gemini", Belfast (September 2018) - geograph.org.uk - 5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh]] Tar éis trí lá bhí caidéil na ngaráistí ag dul i ndísc mar gheall ar bhlocáil scaglann ola an Gheata Bháin agus na lárionad dáileacháin ola i nGaillimh agus i bhFaing. '''Dé hAoine, 10 Aibreán''' D'fhreastail "ionadaithe" na mblocálaithe ar chainteanna leis an rialtas . Tugadh ‘ionadaithe’ ar dhaoine nach raibh ionadaíoch ar eagraíocht ná ar chumann ar bith.<ref name=":1" /> Ba léir áfach nach raibh comh-aidhmeanna, gan trácht ar chomh-ionadaithe, ag na daoine a bhí páirteach. Thug an Taoiseach le fios go raibh cuairt trádála, a bhí beartaithe aige féin agus ag cúigear airí rialtais, a thabhairt ar Cheanada curtha ar ceal. == Aidhmeanna == Dúirt daoine éagsúla a bhí i mbun blocála gur laghdú ar cháin bhreosla a theastaigh uathu. D’iarr cuid acu laghdú nó cealú iomlán ar [[Cáin charbóin|cháin charbóin]]. Dúirt daoine eile gur uasteorainn (nó ‘cap’ mar a thug siad air) ar phraghsanna breosla a theastaigh uathu – socrú a chiallódh, dá gcuirfí i bhfeidhm é, nach mbeadh smacht feasta ag an rialtas ar an méid a theastódh chun praghas na hola a choimeád faoin uasteorainn. Thug pobal feirmeoireachta rabhadh go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. == Polaitíocht == Fiú sula ndeachaigh an ghéarchéim in olcas, ba léir an chontúirt a bhí ag bagairt ar an ngeilleagar agus ar an gcóras polaitiúil. Ba léir chomh maith tosca nár chóir do rialtas ar bith ná do pháirtí polaitiúil freagrach ar bith a chur i leataobh agus comhréiteach á lorg acu. == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] bnit40f1grtxmb1tzt7upuxv2z5dmn9 1307577 1307575 2026-04-12T22:14:18Z TGcoa 21229 1307577 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an g[[cáin charbóin]]. [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 20.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 57.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Whitegate Refinery and Power Station (geograph 3476334).jpg|clé|mion|220x220px|[[Scaglann an Gheata Bháin]]]] [[Íomhá:The "Arabella C" at Foynes (July 2002) - geograph.org.uk - 4719239.jpg|clé|mion|220x220px| lárionaid dáileacháin ola i bhFaing, [[Calafort Faing]]]] == Cúlra == Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], bhí praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Is ar [[Facebook]] agus ar [[TikTok]] a beartaíodh agus a fógraíodh blocáil na mbóithre. == Imeachtaí == '''Dé Máirt, 7 Aibreán''' Thosaigh blocáil na mbóithre ar an 7 Aibreán. Tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Rinneadh "carrchlós" de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Níor thóg sé ach lá amháin ar an lucht blocála smacht de réir a dtola a bhaint amach ar bhóithre na tíre. '''Dé Céadaoin, 8 Aibreán''' Thug an rialtas le fios go moch go gcuirfí an t-arm i mbun díbhlocála dá mba ghá. Ainneoin rabhadh moch maidine an Aire Dlí agus Cirt [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan]] áfach níor facthas an t-arm in aon áit an lá sin (ach amháin feithiclí míleata a bhí ar a mbealach chun traenála) ná an lá dár gcionn ach oiread. Níor theastaigh ach dhá lá chun a thaispeáint go raibh an bonn bainte d’údarás an rialtais ag an lucht blocála. '''Dé Déardaoin, 9 Aibreán''' [[Íomhá:The "Thun Gemini", Belfast (September 2018) - geograph.org.uk - 5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] Tar éis trí lá bhí caidéil na ngaráistí ag dul i ndísc mar gheall ar bhlocáil scaglann ola an Gheata Bháin agus na lárionad dáileacháin ola i nGaillimh agus i bhFaing. '''Dé hAoine, 10 Aibreán''' Bhí ganntananas breosla ina lán áiteanna anois de bharr an imshuí atá ar bun ag ionaid stórála breosla i Luimneach agus i nGaillimh agus ag scaglann an Gheata Bháin i gCorcaigh, an t-aon cheann sa Stát. Bhí na soláthairtí i bhfastó sna hionaid stórála agus sa Gheata Bán. De bharr nach raibh aon bhreosla á scaoileadh amach astu sin, ní raibh aon acmhainn iontu glacadh le lastas ar bith eile. Bhí lastais ola a chur ó dhoras in Éirinn tráth a bhfuil an cuid eile den domhain in iomaíocht faoina leithéid. Bhí lucht na ngaráistí peitril ag tuar go mbeidh 500 ionad gan aon bhreosla an lá dár gcionn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Imhsuite, scuainí, tranglam tráchta ar an 4ú lá den agóid breosla|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567636-imhsuite-scuaini-tranglam-trachta-ar-an-4u-la-den-agoid-breosla/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'fhreastail "ionadaithe" na mblocálaithe ar chainteanna leis an rialtas . Tugadh ‘ionadaithe’ ar dhaoine nach raibh ionadaíoch ar eagraíocht ná ar chumann ar bith.<ref name=":1" /> Ba léir áfach nach raibh comh-aidhmeanna, gan trácht ar chomh-ionadaithe, ag na daoine a bhí páirteach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cainteanna ar bun, bearta á réiteach ach agóid fós ar bun|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567634-cainteanna-ar-bun-bearta-a-reiteach-ach-agoid-fos-ar-bun/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thug an Taoiseach le fios go raibh cuairt trádála, a bhí beartaithe aige féin agus ag cúigear airí rialtais, a thabhairt ar Cheanada curtha ar ceal. == Aidhmeanna == Dúirt daoine éagsúla a bhí i mbun blocála gur laghdú ar cháin bhreosla a theastaigh uathu. D’iarr cuid acu laghdú nó cealú iomlán ar [[Cáin charbóin|cháin charbóin]]. Dúirt daoine eile gur uasteorainn (nó ‘cap’ mar a thug siad air) ar phraghsanna breosla a theastaigh uathu – socrú a chiallódh, dá gcuirfí i bhfeidhm é, nach mbeadh smacht feasta ag an rialtas ar an méid a theastódh chun praghas na hola a choimeád faoin uasteorainn. Thug pobal feirmeoireachta rabhadh go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. == Polaitíocht == Fiú sula ndeachaigh an ghéarchéim in olcas, ba léir an chontúirt a bhí ag bagairt ar an ngeilleagar agus ar an gcóras polaitiúil. Ba léir chomh maith tosca nár chóir do rialtas ar bith ná do pháirtí polaitiúil freagrach ar bith a chur i leataobh agus comhréiteach á lorg acu. == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-ie}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] pie6v2tib6chhx83c1p9nbr3nuqitte 1307599 1307577 2026-04-12T23:45:36Z TGcoa 21229 1307599 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an g[[cáin charbóin]]. [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 20.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 57.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Whitegate Refinery and Power Station (geograph 3476334).jpg|clé|mion|220x220px|[[Scaglann an Gheata Bháin]]]] [[Íomhá:The "Arabella C" at Foynes (July 2002) - geograph.org.uk - 4719239.jpg|clé|mion|220x220px| lárionaid dáileacháin ola i bh[[Faing]], [[Calafort Faing]]]] == Cúlra == Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], bhí praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Tháinig ardú 68% ar ola théite idir mí Feabhra agus mí an Mhárta, ardú 18% ar dhíosal agus ardú 8% ar pheitril.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí Breosla: Cúnamh Óglaigh na hÉireann lorgtha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567388-agoidi-breosla-cunamh-oglaigh-na-heireann-lorgtha/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 1.8% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mí Aibreáin, de réir figiúirí ón b[[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|Príomh-Oifig Staidrimh]]. Tháinig ardú de 11.1% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin, nach údar iontais é i bhfianaise na corraíola sa Mheánoirthear.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine}} Is ar [[Facebook]] agus ar [[TikTok]] a beartaíodh agus a fógraíodh blocáil na mbóithre. == Imeachtaí == '''Dé Máirt, 7 Aibreán''' Thosaigh blocáil na mbóithre ar an 7 Aibreán. Tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Rinneadh "carrchlós" de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bhí tuairim is 60 tarracóir, trucail agus bus ina suí ar Shráid Uí Chonaill san ardchathair. Níor thóg sé ach lá amháin ar an lucht blocála smacht de réir a dtola a bhaint amach ar bhóithre na tíre.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=BÁC calctha agus moill ar thrácht go náisiúnta ag agóid breosla|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567019-moill-ar-thracht-ag-agoid-naisiunta-faoi-chostas-breosla/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> '''Dé Céadaoin, 8 Aibreán''' Bhí cúrsaí tráchta ar go leor mótarbhealach agus bóithre náisiúnta ar fud na tíre in aimhréidh de bharr imshuí ag an lucht agóide.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=An rialtas le bualadh le hionadaithe an lucht agóide|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567530-an-rialtas-le-bualadh-le-hionadaithe-an-lucht-agoideoiri-breosla/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thug an rialtas le fios go moch go gcuirfí an t-arm i mbun dí-bhlocála dá mba ghá. Ainneoin rabhadh moch maidine an Aire Dlí agus Cirt [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan]] áfach níor facthas an t-arm in aon áit an lá sin (ach amháin feithiclí míleata a bhí ar a mbealach chun traenála) ná an lá dár gcionn ach oiread. Níor theastaigh ach dhá lá chun a thaispeáint go raibh an bonn bainte d’údarás an rialtais ag an lucht blocála.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref> '''Dé Déardaoin, 9 Aibreán''' [[Íomhá:The "Thun Gemini", Belfast (September 2018) - geograph.org.uk - 5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] Tar éis trí lá bhí caidéil na ngaráistí ag dul i ndísc mar gheall ar bhlocáil scaglann ola an Gheata Bháin i gCorcaigh agus na lárionad dáileacháin ola i nGaillimh agus i bhFaing. Sa nGeata Bán, bhí sé ina leamhsháinn idir Ghardaí agus lucht an imshuí ar feadh tamaill. Bhí Calafort na Gaillimhe blocáilte ag thart ar dhá scór agóideoir.<ref name=":2" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fainic ar an lucht agóide gan infreastruchtúr sláinte a bhlocáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567416-fainic-ar-an-lucht-agoide-gan-infreastruchtur-slainte-a-bhlocail/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cé go raibh rochtain ar Chalafort Bhaile Átha Cliath, chuir na hagóidí tráchta ar fud na hardchathrach an-mhoill ar taincéirí a thabhairt chuig na garáistí san Oirthear. Bhí iliomad tuairiscí déanta faoi scuainí fada ag stáisiúin bhreosla agus faoi gharáistí nach bhfuil aon bhreosla fágtha iontu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí breosla pléite ag an nGrúpa Comhordaithe Éigeandála|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567456-agoidi-breosla-pleite-ag-an-ngrupa-comhordaithe-eigeandala/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'iarr na Gardaí ar [[Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)|Óglaigh na hÉireann]] cuidiú leo feithiclí móra a bhaint de na sráideanna. Ach bhí amhras léirithe ag saineolaithe go bhfuil a ndóthain de na feithiclí cuí acu chun na feithiclí ar fad a bhaint, agus gur cheart díriú ar phriarachtaí áirithe, Scaglann Ola an Gheata Bhain, cuir i gcás.<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí Breosla: Cúnamh Óglaigh na hÉireann lorgtha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567388-agoidi-breosla-cunamh-oglaigh-na-heireann-lorgtha/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> (Scaipeadh íomhánna ar na meáin shóisialta d'Óglaigh na hÉireann agus tugadh le tuiscint gur pictiúir a bhí iontu de na Fórsaí Cosanta ag ullmhú le dul amach ar shráideanna na tíre. Ach dheimhníodh gur glacadh na pictiúir sa Liobáin). '''Dé hAoine, 10 Aibreán''' Bhí ganntanas breosla ina lán áiteanna anois de bharr an imshuí atá ar bun ag ionaid stórála breosla i Luimneach agus i nGaillimh agus ag scaglann an Gheata Bháin i gCorcaigh, an t-aon cheann sa Stát. Bhí na soláthairtí i bhfastó sna hionaid stórála agus sa Gheata Bán. De bharr nach raibh aon bhreosla á scaoileadh amach astu sin, ní raibh aon acmhainn iontu glacadh le lastas ar bith eile. Bhí lastais ola a chur ó dhoras in Éirinn tráth a bhfuil an cuid eile den domhain in iomaíocht faoina leithéid. Bhí lucht na ngaráistí peitril ag tuar go mbeidh 500 ionad gan aon bhreosla an lá dár gcionn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Imhsuite, scuainí, tranglam tráchta ar an 4ú lá den agóid breosla|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567636-imhsuite-scuaini-tranglam-trachta-ar-an-4u-la-den-agoid-breosla/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'fhreastail "ionadaithe" na mblocálaithe ar chainteanna leis an rialtas . Tugadh ‘ionadaithe’ ar dhaoine nach raibh ionadaíoch ar eagraíocht ná ar chumann ar bith.<ref name=":1" /> Ba léir áfach nach raibh comh-aidhmeanna, gan trácht ar chomh-ionadaithe, ag na daoine a bhí páirteach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cainteanna ar bun, bearta á réiteach ach agóid fós ar bun|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567634-cainteanna-ar-bun-bearta-a-reiteach-ach-agoid-fos-ar-bun/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thug an Taoiseach le fios go raibh cuairt trádála, a bhí beartaithe aige féin agus ag cúigear airí rialtais, a thabhairt ar Cheanada curtha ar ceal. == Aidhmeanna == Mhaígh an lucht agóide go bhfuil a n-ioncam agus a ngnónna go mór i mbaol de bharr na n-arduithe agus nach féidir leo maireachtáil i bhfianaise na n-arduithe ar chostais fuinnimh.<ref name=":4" /> Dúirt daoine éagsúla a bhí i mbun blocála gur laghdú ar cháin bhreosla a theastaigh uathu. D’iarr cuid acu laghdú nó cealú iomlán ar [[Cáin charbóin|cháin charbóin]]. Dúirt daoine eile gur uasteorainn (nó ‘cap’ mar a thug siad air) ar phraghsanna breosla a theastaigh uathu – socrú a chiallódh, dá gcuirfí i bhfeidhm é, nach mbeadh smacht feasta ag an rialtas ar an méid a theastódh chun praghas na hola a choimeád faoin uasteorainn.<ref name=":3" /> Thug pobal feirmeoireachta rabhadh go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. == Polaitíocht == Fiú sula ndeachaigh an ghéarchéim in olcas, ba léir an chontúirt a bhí ag bagairt ar an ngeilleagar agus ar an gcóras polaitiúil. Ba léir chomh maith tosca nár chóir do rialtas ar bith ná do pháirtí polaitiúil freagrach ar bith a chur i leataobh agus comhréiteach á lorg acu. == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] * [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] b8fwucznwhywbl5cjn0cmuya6a7n4g9 1307628 1307599 2026-04-13T08:15:41Z Alison 570 /* Imeachtaí */ fmd. 1307628 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} I mí Aibreáin 2026 eagraíodh agóidí ar fud na hÉireann i gcoinne an chostais [[breosla]] a bhí ag ardú.<ref>I mBéarla, ''2026 Irish fuel protests''</ref> Ní raibh aon súil ag an rialtas roimh ré leis an ngéarchéim fuinnimh, ná tuiscint acu ar an gcumarsáid a thabharfadh le fios go dtabharfaí faoiseamh go luath do dhaoine a bhí i gcruachás.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-dochar-polaitiuil-agus-eacnamuil-deanta-ag-aighneas-an-bhreosla-agus-morcheachtanna-le-foghlaim-da-bharr/|teideal=Tá dochar polaitiúil agus eacnamúil déanta ag aighneas an bhreosla agus mórcheachtanna le foghlaim dá bharr|údar=Cathal Mac Coille|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D’éiligh roinnt agóideoirí go gcuirfeadh an rialtas uasteorainn ar phraghas an díosail agus go gcuirfí deireadh leis an g[[cáin charbóin]]. [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 20.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Irish fuel protests in Dublin - 10 April 2026 57.jpg|clé|mion|220x220px|BÁC, 10 Aibr 2026]] [[Íomhá:Whitegate Refinery and Power Station (geograph 3476334).jpg|clé|mion|220x220px|[[Scaglann an Gheata Bháin]]]] [[Íomhá:The "Arabella C" at Foynes (July 2002) - geograph.org.uk - 4719239.jpg|clé|mion|220x220px| lárionaid dáileacháin ola i bh[[Faing]], [[Calafort Faing]]]] == Cúlra == Mar thoradh ar an [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|gcogadh sa Mheánoirthear]], bhí praghsanna díosail agus peitril ag ardú go mór, agus [[Caolas Hormuz]] fós dúnta. Tháinig ardú 68% ar ola théite idir mí Feabhra agus mí an Mhárta, ardú 18% ar dhíosal agus ardú 8% ar pheitril.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí Breosla: Cúnamh Óglaigh na hÉireann lorgtha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567388-agoidi-breosla-cunamh-oglaigh-na-heireann-lorgtha/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig 1.8% d'ardú ar an meán ar phraghsanna do thomhaltóirí sa chéad choicís de mí Aibreáin, de réir figiúirí ón b[[Príomh-Oifig Staidrimh na hÉireann|Príomh-Oifig Staidrimh]]. Tháinig ardú de 11.1% ar phraghsanna fuinnimh i gcaitheamh an achair sin, nach údar iontais é i bhfianaise na corraíola sa Mheánoirthear.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1.8% d'ardú ar phraghsanna sa chéad choicís de Mhárta|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0330/1565859-1-8-dardu-ar-phraghsanna-sa-chead-choicis-de-mharta/|date=2026-03-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine}} Is ar [[Facebook]] agus ar [[TikTok]] a beartaíodh agus a fógraíodh blocáil na mbóithre. == Imeachtaí == === Dé Máirt, 7 Aibreán === Thosaigh blocáil na mbóithre ar an 7 Aibreán. Tháinig trucailí agus tarracóirí isteach i lár chathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] agus lean na hagóidí ar aghaidh thar oíche agus sna laethanta ina dhiaidh sin. Rinneadh "carrchlós" de [[Sráid Uí Chonaill|Shráid Uí Chonaill]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/11-aibre%C3%A1n-2026-luimneach/id1525428808?i=1000760921993|teideal=Nuacht Mhall (Luimneach)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=11 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bhí tuairim is 60 tarracóir, trucail agus bus ina suí ar Shráid Uí Chonaill san ardchathair. Níor thóg sé ach lá amháin ar an lucht blocála smacht de réir a dtola a bhaint amach ar bhóithre na tíre.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=BÁC calctha agus moill ar thrácht go náisiúnta ag agóid breosla|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0407/1567019-moill-ar-thracht-ag-agoid-naisiunta-faoi-chostas-breosla/|date=2026-04-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Dé Céadaoin, 8 Aibreán === Bhí cúrsaí tráchta ar go leor mótarbhealach agus bóithre náisiúnta ar fud na tíre in aimhréidh de bharr imshuí ag an lucht agóide.<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=An rialtas le bualadh le hionadaithe an lucht agóide|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567530-an-rialtas-le-bualadh-le-hionadaithe-an-lucht-agoideoiri-breosla/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thug an rialtas le fios go moch go gcuirfí an t-arm i mbun dí-bhlocála dá mba ghá. Ainneoin rabhadh moch maidine an Aire Dlí agus Cirt [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan]] áfach níor facthas an t-arm in aon áit an lá sin (ach amháin feithiclí míleata a bhí ar a mbealach chun traenála) ná an lá dár gcionn ach oiread. Níor theastaigh ach dhá lá chun a thaispeáint go raibh an bonn bainte d’údarás an rialtais ag an lucht blocála.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Tá na hagóidí breosla "mícheart" a deir an Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0408/1567197-ta-na-hagoidi-breosla-micheart-a-deir-an-taoiseach/|date=2026-04-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref> === Dé Déardaoin, 9 Aibreán === [[Íomhá:The "Thun Gemini", Belfast (September 2018) - geograph.org.uk - 5911750.jpg|clé|mion|220x220px|An tancaeir "Thun Gemini"; ní raibh sí in ann a lastas a dhíluchtú ag lárionaid dáileacháin ola Circle K i nGaillimh. Bhí an taincéir ar ancaire i gCuan na Gaillimhe agus sé mhilliún líotar ola ar bord aici, breosla nach rabhthas ábalta a thabhairt i dtír ag calafort na Gaillimhe.]] Tar éis trí lá bhí caidéil na ngaráistí ag dul i ndísc mar gheall ar bhlocáil scaglann ola an Gheata Bháin i gCorcaigh agus na lárionad dáileacháin ola i nGaillimh agus i bhFaing. Sa nGeata Bán, bhí sé ina leamhsháinn idir Ghardaí agus lucht an imshuí ar feadh tamaill. Bhí Calafort na Gaillimhe blocáilte ag thart ar dhá scór agóideoir.<ref name=":2" /><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fainic ar an lucht agóide gan infreastruchtúr sláinte a bhlocáil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567416-fainic-ar-an-lucht-agoide-gan-infreastruchtur-slainte-a-bhlocail/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cé go raibh rochtain ar Chalafort Bhaile Átha Cliath, chuir na hagóidí tráchta ar fud na hardchathrach an-mhoill ar taincéirí a thabhairt chuig na garáistí san Oirthear. Bhí iliomad tuairiscí déanta faoi scuainí fada ag stáisiúin bhreosla agus faoi gharáistí nach bhfuil aon bhreosla fágtha iontu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí breosla pléite ag an nGrúpa Comhordaithe Éigeandála|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567456-agoidi-breosla-pleite-ag-an-ngrupa-comhordaithe-eigeandala/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'iarr na Gardaí ar [[Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)|Óglaigh na hÉireann]] cuidiú leo feithiclí móra a bhaint de na sráideanna. Ach bhí amhras léirithe ag saineolaithe go bhfuil a ndóthain de na feithiclí cuí acu chun na feithiclí ar fad a bhaint, agus gur cheart díriú ar phriarachtaí áirithe, Scaglann Ola an Gheata Bhain, cuir i gcás.<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title=Agóidí Breosla: Cúnamh Óglaigh na hÉireann lorgtha|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0409/1567388-agoidi-breosla-cunamh-oglaigh-na-heireann-lorgtha/|date=2026-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> (Scaipeadh íomhánna ar na meáin shóisialta d'Óglaigh na hÉireann agus tugadh le tuiscint gur pictiúir a bhí iontu de na Fórsaí Cosanta ag ullmhú le dul amach ar shráideanna na tíre. Ach dheimhníodh gur glacadh na pictiúir sa Liobáin). === Dé hAoine, 10 Aibreán === Bhí ganntanas breosla ina lán áiteanna anois de bharr an imshuí atá ar bun ag ionaid stórála breosla i Luimneach agus i nGaillimh agus ag scaglann an Gheata Bháin i gCorcaigh, an t-aon cheann sa Stát. Bhí na soláthairtí i bhfastó sna hionaid stórála agus sa Gheata Bán. De bharr nach raibh aon bhreosla á scaoileadh amach astu sin, ní raibh aon acmhainn iontu glacadh le lastas ar bith eile. Bhí lastais ola a chur ó dhoras in Éirinn tráth a bhfuil an cuid eile den domhain in iomaíocht faoina leithéid. Bhí lucht na ngaráistí peitril ag tuar go mbeidh 500 ionad gan aon bhreosla an lá dár gcionn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Imhsuite, scuainí, tranglam tráchta ar an 4ú lá den agóid breosla|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567636-imhsuite-scuaini-tranglam-trachta-ar-an-4u-la-den-agoid-breosla/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> D'fhreastail "ionadaithe" na mblocálaithe ar chainteanna leis an rialtas . Tugadh ‘ionadaithe’ ar dhaoine nach raibh ionadaíoch ar eagraíocht ná ar chumann ar bith.<ref name=":1" /> Ba léir áfach nach raibh comh-aidhmeanna, gan trácht ar chomh-ionadaithe, ag na daoine a bhí páirteach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cainteanna ar bun, bearta á réiteach ach agóid fós ar bun|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0410/1567634-cainteanna-ar-bun-bearta-a-reiteach-ach-agoid-fos-ar-bun/|date=2026-04-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Thug an Taoiseach le fios go raibh cuairt trádála, a bhí beartaithe aige féin agus ag cúigear airí rialtais, a thabhairt ar Cheanada curtha ar ceal. == Aidhmeanna == Mhaígh an lucht agóide go bhfuil a n-ioncam agus a ngnónna go mór i mbaol de bharr na n-arduithe agus nach féidir leo maireachtáil i bhfianaise na n-arduithe ar chostais fuinnimh.<ref name=":4" /> Dúirt daoine éagsúla a bhí i mbun blocála gur laghdú ar cháin bhreosla a theastaigh uathu. D’iarr cuid acu laghdú nó cealú iomlán ar [[Cáin charbóin|cháin charbóin]]. Dúirt daoine eile gur uasteorainn (nó ‘cap’ mar a thug siad air) ar phraghsanna breosla a theastaigh uathu – socrú a chiallódh, dá gcuirfí i bhfeidhm é, nach mbeadh smacht feasta ag an rialtas ar an méid a theastódh chun praghas na hola a choimeád faoin uasteorainn.<ref name=":3" /> Thug pobal feirmeoireachta rabhadh go n-ardóidh praghas an bhia má leanann ardú praghsanna, mar gheall ar úsáid breosla san fheirmeoireacht. == Polaitíocht == Fiú sula ndeachaigh an ghéarchéim in olcas, ba léir an chontúirt a bhí ag bagairt ar an ngeilleagar agus ar an gcóras polaitiúil. Ba léir chomh maith tosca nár chóir do rialtas ar bith ná do pháirtí polaitiúil freagrach ar bith a chur i leataobh agus comhréiteach á lorg acu. == Féach freisin == * [[Veisteanna buí|Aighneas na Gilets Jaunes sa bhFraince, 2018-2020]] * [[Athrú aeráide in Éirinn]] * [[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Agóidíocht in Éirinn]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Athrú aeráide in Éirinn]] 6g7dfnn3evyeoj3knkeancgvanh9jyj 0 125273 1307519 2026-04-12T15:17:33Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Guardian''''' (''Psylocke: Caomhnóir''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<r...' 1307519 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Guardian''''' (''Psylocke: Caomhnóir''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 13 Samhain, [[2024]] go dtí 19 Márta, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2024/11/13/psylocke-1-review|title=''Psylocke'' #1 is a thrilling start with stunning art and depth|last=Brooke|first=David|date=13 Samhain 2024|website=[[AIPT Comics]]|access-date=13 Samhain 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://weirdsciencemarvelcomics.com/2024/12/18/psylocke-2-review|title=''Psylocke'' #2 Review|last=Hernandez|first=Gabe|date=18 Nollaig 2024|website=Weird Science Marvel Comics|access-date=18 Nollaig 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-3-whats-wrong-with-the-butterflies|title=Review – ''Psylocke'' #3: What’s Wrong With The Butterflies?|last=Hutchinson|first=Ross|date=29 Eanáir 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=29 Eanáir 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/2/16/psylocke-4-review|title=''Psylocke'' #4 //Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=16 Feabhra 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=16 Feabhra 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/03/19/psylocke-5-its-all-come-down-to-this|title=Review – ''Psylocke'' #5 – It's All Come Down to This|last=Nichole|first=Megan|date=19 Márta 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=19 Márta 2025}}</ref> Lean ''[[Psylocke: Nightmares of the Past]]'' é. ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "From the Ashes--A New Beginning!" / "Masks" / "She Was Made for Violence!" || 13 Samhain, [[2024]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120372/psylocke_2024_1|date=13 Samhain 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "X-Man No More" || 18 Nollaig, 2024 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120373/psylocke_2024_2|date=18 Nollaig 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Lady-Killer" || 29 Eanáir, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120374/psylocke_2024_3|date=29 Eanáir 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "A Deadly Display" || 12 Feabhra, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120375/psylocke_2024_4|date=12 Feabhra 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Hostile Hospitality" / "In the Hands of the Taxonomist!" || 19 Márta, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120376/psylocke_2024_5|date=19 Márta 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="25%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Caomhnóir''''' | ''Psylocke'' (iml. 3) #1–5 | 8 Iúil, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6156-5}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120443/psylocke_vol_1_guardian_trade_paperback ''Psylocke: Guardian''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] cmnwyujlx35uajytpx578stv7gcmykk 1307533 1307519 2026-04-12T16:36:40Z ~2026-16722-18 72895 1307533 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Guardian''''' (''Psylocke: Caomhnóir''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 13 Samhain, [[2024]] go dtí 19 Márta, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2024/11/13/psylocke-1-review|title=''Psylocke'' #1 is a thrilling start with stunning art and depth|last=Brooke|first=David|date=13 Samhain 2024|website=[[AIPT Comics]]|access-date=13 Samhain 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://weirdsciencemarvelcomics.com/2024/12/18/psylocke-2-review|title=''Psylocke'' #2 Review|last=Hernandez|first=Gabe|date=18 Nollaig 2024|website=Weird Science Marvel Comics|access-date=18 Nollaig 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-3-whats-wrong-with-the-butterflies|title=Review – ''Psylocke'' #3: What’s Wrong With The Butterflies?|last=Hutchinson|first=Ross|date=29 Eanáir 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=29 Eanáir 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/2/16/psylocke-4-review|title=''Psylocke'' #4 //Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=16 Feabhra 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=16 Feabhra 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/03/19/psylocke-5-its-all-come-down-to-this|title=Review – ''Psylocke'' #5 – It's All Come Down to This|last=Nichole|first=Megan|date=19 Márta 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=19 Márta 2025}}</ref> Lean ''[[Psylocke: Nightmares of the Past]]'' é. ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "From the Ashes--A New Beginning!" / "Masks" / "She Was Made for Violence!" || 13 Samhain, [[2024]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120372/psylocke_2024_1|date=13 Samhain 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "X-Man No More" || 18 Nollaig, 2024 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120373/psylocke_2024_2|date=18 Nollaig 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Lady-Killer" || 29 Eanáir, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120374/psylocke_2024_3|date=29 Eanáir 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "A Deadly Display" || 12 Feabhra, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120375/psylocke_2024_4|date=12 Feabhra 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Hostile Hospitality" / "In the Hands of the Taxonomist!" || 19 Márta, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120376/psylocke_2024_5|date=19 Márta 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="25%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Caomhnóir''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #1–5 | 8 Iúil, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6156-5}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120443/psylocke_vol_1_guardian_trade_paperback ''Psylocke: Guardian''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] pe1twai3v3g757o4adnwtudv88vqip3 1307593 1307533 2026-04-12T23:18:26Z ~2026-22626-77 73513 1307593 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Guardian''''' (''Psylocke: Caomhnóir''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar chéad stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 13 Samhain, [[2024]] go dtí 19 Márta, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2024/11/13/psylocke-1-review|title=''Psylocke'' #1 is a thrilling start with stunning art and depth|last=Brooke|first=David|date=13 Samhain 2024|website=[[AIPT Comics]]|access-date=13 Samhain 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://weirdsciencemarvelcomics.com/2024/12/18/psylocke-2-review|title=''Psylocke'' #2 Review|last=Hernandez|first=Gabe|date=18 Nollaig 2024|website=Weird Science Marvel Comics|access-date=18 Nollaig 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-3-whats-wrong-with-the-butterflies|title=Review – ''Psylocke'' #3: What’s Wrong With The Butterflies?|last=Hutchinson|first=Ross|date=29 Eanáir 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=29 Eanáir 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/2/16/psylocke-4-review|title=''Psylocke'' #4 //Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=16 Feabhra 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=16 Feabhra 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/03/19/psylocke-5-its-all-come-down-to-this|title=Review – ''Psylocke'' #5 – It's All Come Down to This|last=Nichole|first=Megan|date=19 Márta 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=19 Márta 2025}}</ref> Lean ''[[Psylocke: Nightmares of the Past]]'' é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "From the Ashes--A New Beginning!" / "Masks" / "She Was Made for Violence!" || 13 Samhain, [[2024]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120372/psylocke_2024_1|date=13 Samhain 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "X-Man No More" || 18 Nollaig, 2024 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120373/psylocke_2024_2|date=18 Nollaig 2024|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Lady-Killer" || 29 Eanáir, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120374/psylocke_2024_3|date=29 Eanáir 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "A Deadly Display" || 12 Feabhra, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120375/psylocke_2024_4|date=12 Feabhra 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Hostile Hospitality" / "In the Hands of the Taxonomist!" || 19 Márta, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120376/psylocke_2024_5|date=19 Márta 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="25%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Caomhnóir''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #1–5 | 8 Iúil, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6156-5}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120443/psylocke_vol_1_guardian_trade_paperback ''Psylocke: Guardian''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] cdu04fix1essqcbq3t57ky1dxiur6n0 14 125274 1307523 2026-04-12T15:38:31Z Alison 570 Alison moved page [[Catagóir:Artemis (clár spáis)]] to [[Catagóir:Clár Artemis]] over redirect: Mar na vicíonna eile 1307523 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[:Catagóir:Clár Artemis]] 7a1vsnrz45yc26eqfp91xb40snwfgwu 0 125275 1307532 2026-04-12T16:36:11Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Nightmares of the Past''''' (''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], Moises Hidalgo...' 1307532 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Nightmares of the Past''''' (''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 2 Aibreán go dtí 20 Lúnasa, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-6-is-it-ghosts-i-know-a-guy|title=Review – ''Psylocke'' #6 Is It Ghosts? I Know a Guy…|last=Hutchinson|first=Ross|date=2 Aibreán 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Aibreán 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/05/07/psylocke-7-the-return-of-the-dark-past|title=Review – ''Psylocke'' #7 – The Return of the Dark Past|last=Nichole|first=Megan|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=7 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/news/psylocke-and-magik-must-get-to-the-bottom-of-a-metaphysical-mutant-mystery-in-psylocke-7|title=Psylocke And Magik Must Get To The Bottom Of A Metaphysical Mutant Mystery in ''Psylocke'' #7|last=Burdette|first=Chad|date=2 Bealtaine 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/6/18/psylocke-8-review|title=''Psylocke'' #8 // Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=18 Meitheamh 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=18 Meitheamh 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/07/23/psylocke-9-the-past-presents-a-new-threat|title=Review – ''Psylocke'' #9 – The Past Presents a New Threat|last=Nichole|first=Megan|date=23 Iúil 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=23 Iúil 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/08/20/psylocke-10-review|title=''Psylocke'' #10 is a full circle ending to a magnificent series|last=Jones|first=Joe|date=20 Lúnasa 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nexuspointnews.com/review-psylocke-10|title=Review: Alyssa Wong Wraps An Emotional, Character-Driven Arc In ''Psylocke'' #10|author=Keith M.|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Nexus Point News]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/12/17/psylocke-vol-2-nightmares-of-the-past-review|title=''Psylocke'' Vol. 2: ''Nightmares of the Past'' rushes what could have been a definitive conflict for the character|last=Moon|first=Colin|date=17 Nollaig 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=17 Nollaig 2025}}</ref> ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #6 || "House of Ghosts" || 2 Aibreán, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120377/psylocke_2024_6|date=2 Aibreán 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #7 || "Loved and Lost" || 7 Bealtaine, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120378/psylocke_2024_7|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || "Into the Snow" / "Haunted!" || 18 Meitheamh, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120379/psylocke_2024_8|date=18 Meitheamh 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || "A Bird in Hand" || 23 Iúil, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120380/psylocke_2024_9|date=23 Iúil 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || "Unmoored and Unmourned" || 20 Lúnasa, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120381/psylocke_2024_10|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="35%" | Teideal ! width="20%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''''' | ''Psylocke'' (iml. 3) #6–10 | 16 Nollaig, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6157-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120444/psylocke_vol_2_nightmares_of_the_past_trade_paperback ''Psylocke: Nightmares of the Past''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] dtnw6lcrvowr8xxwaptf32frk1ei83x 1307534 1307532 2026-04-12T16:36:54Z ~2026-16722-18 72895 1307534 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Nightmares of the Past''''' (''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 2 Aibreán go dtí 20 Lúnasa, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-6-is-it-ghosts-i-know-a-guy|title=Review – ''Psylocke'' #6 Is It Ghosts? I Know a Guy…|last=Hutchinson|first=Ross|date=2 Aibreán 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Aibreán 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/05/07/psylocke-7-the-return-of-the-dark-past|title=Review – ''Psylocke'' #7 – The Return of the Dark Past|last=Nichole|first=Megan|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=7 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/news/psylocke-and-magik-must-get-to-the-bottom-of-a-metaphysical-mutant-mystery-in-psylocke-7|title=Psylocke And Magik Must Get To The Bottom Of A Metaphysical Mutant Mystery in ''Psylocke'' #7|last=Burdette|first=Chad|date=2 Bealtaine 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/6/18/psylocke-8-review|title=''Psylocke'' #8 // Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=18 Meitheamh 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=18 Meitheamh 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/07/23/psylocke-9-the-past-presents-a-new-threat|title=Review – ''Psylocke'' #9 – The Past Presents a New Threat|last=Nichole|first=Megan|date=23 Iúil 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=23 Iúil 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/08/20/psylocke-10-review|title=''Psylocke'' #10 is a full circle ending to a magnificent series|last=Jones|first=Joe|date=20 Lúnasa 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nexuspointnews.com/review-psylocke-10|title=Review: Alyssa Wong Wraps An Emotional, Character-Driven Arc In ''Psylocke'' #10|author=Keith M.|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Nexus Point News]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/12/17/psylocke-vol-2-nightmares-of-the-past-review|title=''Psylocke'' Vol. 2: ''Nightmares of the Past'' rushes what could have been a definitive conflict for the character|last=Moon|first=Colin|date=17 Nollaig 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=17 Nollaig 2025}}</ref> ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #6 || "House of Ghosts" || 2 Aibreán, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120377/psylocke_2024_6|date=2 Aibreán 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #7 || "Loved and Lost" || 7 Bealtaine, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120378/psylocke_2024_7|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || "Into the Snow" / "Haunted!" || 18 Meitheamh, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120379/psylocke_2024_8|date=18 Meitheamh 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || "A Bird in Hand" || 23 Iúil, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120380/psylocke_2024_9|date=23 Iúil 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || "Unmoored and Unmourned" || 20 Lúnasa, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120381/psylocke_2024_10|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="35%" | Teideal ! width="20%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #6–10 | 16 Nollaig, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6157-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120444/psylocke_vol_2_nightmares_of_the_past_trade_paperback ''Psylocke: Nightmares of the Past''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] jqia3wihe2bflfgwedvtjlnxyq6wjns 1307594 1307534 2026-04-12T23:18:46Z ~2026-22626-77 73513 1307594 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Psylocke: Nightmares of the Past''''' (''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''), foilsithe ag [[Marvel Comics]] mar dara stua scéil [[Psylocke (iml. 2)|''Psylocke'' (iml. 2)]], bunaithe ar an carachtar [[Psylocke|Kwannon / Psylocke]] (ag glacadh an ainm cód go sealadach ó [[Betsy Braddock]]), scríofa ag [[Alyssa Wong]] agus tarraingthe ag [[Vincenzo Carratu]], [[Moises Hidalgo]], agus [[Mahmud Asrar]].<ref>{{cite magazine|url=https://bleedingcool.com/comics/the-cancellation-of-psylocke-in-the-daily-litg-22nd-june-2025|title=The Cancellation of ''Psylocke''… in The Daily LITG, 22nd June, 2025|author-link=Rich Johnston|last=Johnston|first=Rich|date=22 Meitheamh 2025|website=[[Bleeding Cool]]|access-date=22 Meitheamh 2025}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 2 Aibreán go dtí 20 Lúnasa, [[2025]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/comic-book-reviews/psylocke-6-is-it-ghosts-i-know-a-guy|title=Review – ''Psylocke'' #6 Is It Ghosts? I Know a Guy…|last=Hutchinson|first=Ross|date=2 Aibreán 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Aibreán 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/05/07/psylocke-7-the-return-of-the-dark-past|title=Review – ''Psylocke'' #7 – The Return of the Dark Past|last=Nichole|first=Megan|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=7 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/news/psylocke-and-magik-must-get-to-the-bottom-of-a-metaphysical-mutant-mystery-in-psylocke-7|title=Psylocke And Magik Must Get To The Bottom Of A Metaphysical Mutant Mystery in ''Psylocke'' #7|last=Burdette|first=Chad|date=2 Bealtaine 2025|website=[[Comic Watch]]|access-date=2 Bealtaine 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.youdontreadcomics.com/comics/2025/6/18/psylocke-8-review|title=''Psylocke'' #8 // Review|last=Bickerstaff|first=Russ|date=18 Meitheamh 2025|website=[[You Don't Read Comics]]|access-date=18 Meitheamh 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nerdinitiative.com/2025/07/23/psylocke-9-the-past-presents-a-new-threat|title=Review – ''Psylocke'' #9 – The Past Presents a New Threat|last=Nichole|first=Megan|date=23 Iúil 2025|website=[[Nerd Iniatiative]]|access-date=23 Iúil 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/08/20/psylocke-10-review|title=''Psylocke'' #10 is a full circle ending to a magnificent series|last=Jones|first=Joe|date=20 Lúnasa 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://nexuspointnews.com/review-psylocke-10|title=Review: Alyssa Wong Wraps An Emotional, Character-Driven Arc In ''Psylocke'' #10|author=Keith M.|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Nexus Point News]]|access-date=20 Lúnasa 2025}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2025/12/17/psylocke-vol-2-nightmares-of-the-past-review|title=''Psylocke'' Vol. 2: ''Nightmares of the Past'' rushes what could have been a definitive conflict for the character|last=Moon|first=Colin|date=17 Nollaig 2025|website=[[AIPT Comics]]|access-date=17 Nollaig 2025}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #6 || "House of Ghosts" || 2 Aibreán, [[2025]] || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #6|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120377/psylocke_2024_6|date=2 Aibreán 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #7 || "Loved and Lost" || 7 Bealtaine, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #7|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120378/psylocke_2024_7|date=7 Bealtaine 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #8 || "Into the Snow" / "Haunted!" || 18 Meitheamh, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #8|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120379/psylocke_2024_8|date=18 Meitheamh 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #9 || "A Bird in Hand" || 23 Iúil, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #9|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120380/psylocke_2024_9|date=23 Iúil 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #10 || "Unmoored and Unmourned" || 20 Lúnasa, 2025 || <ref>{{cite magazine|title=''Psylocke'' (iml. 2) #10|url=https://www.marvel.com/comics/issue/120381/psylocke_2024_10|date=20 Lúnasa 2025|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="35%" | Teideal ! width="20%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Psylocke: Tromluí an Ama atá Caite''''' | ''Psylocke'' (iml. 2) #6–10 | 16 Nollaig, [[2025]] | {{ISBNT|978-1-3029-6157-2}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/120444/psylocke_vol_2_nightmares_of_the_past_trade_paperback ''Psylocke: Nightmares of the Past''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Psylocke}} [[Catagóir:Psylocke]] 4dy1ascdz5fvdjjosbln3zl8eqaznor 0 125276 1307541 2026-04-12T17:54:42Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:de:Special:Redirect/revision/260433666|Süderbergland]]" 1307541 wikitext text/x-wiki Is príomhghrúpa aonad spásúil nádúrtha (uimhir chóid 33 nó D38) de Mhaisif na Réine i [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|dTuaisceart na Réine-Westfalen]] agus in iarthuaisceart [[Hessen]] é Das '''Süderbergland''', ar a dtugtar '''Südergebirge''' nó '''Bergisch-Sauerländisches Gebirge''' uaireanta freisin. Freagraíonn sé, a bheag nó a mhór, do réigiúin stairiúla Sauerland, Bergisches Land, Siegerland agus Wittgenstein i dTuaisceart na Réine-Westfalen, chomh maith leis an Upland agus iarthuaisceart na <a href="https://de.wikipedia.org/wiki/Hessisches_Hinterland" rel="mw:ExtLink" title="Hessisches Hinterland" class="cx-link" data-linkid="80">Hinterlandes</a> i Hessen. q34mhimj5n2jn4x94rpzx2r0vbec7t2 1307543 1307541 2026-04-12T18:10:47Z Ériugena 188 1307543 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is príomhghrúpa aonad spásúil nádúrtha (uimhir chóid 33 nó D38) de Mhaisif na Réine i [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|dTuaisceart na Réine-Westfalen]] agus in iarthuaisceart [[Hessen]] é Das '''Süderbergland''', ar a dtugtar '''Südergebirge''' nó '''Bergisch-Sauerländisches Gebirge''' uaireanta freisin. Freagraíonn sé, a bheag nó a mhór, do réigiúin stairiúla Sauerland, Bergisches Land, Siegerland agus Wittgenstein i dTuaisceart na Réine-Westfalen, chomh maith leis an Upland agus iarthuaisceart Hinterlandes i Hessen. ==Tagairtí= [[Catagóir:Achar nádúrtha de Mittelgebirgsschwelle]] [[Catagóir::Mittelgebirge]] [[Catagóir:Sléibhtesan Eoraip]] [[Catagóir:Sléibhtesa Ghearmáin]] [[Catagóir:Sliabhraonta na hEorpa]] morilg7y6ctfcrzfdnxj4sgukk1t8v8 1307546 1307543 2026-04-12T18:22:45Z Ériugena 188 1307546 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is príomhghrúpa aonad spásúil nádúrtha (uimhir chóid 33 nó D38) de Mhaisif na Réine i [[An Réin Thuaidh-Viostfáil|dTuaisceart na Réine-Westfalen]] agus in iarthuaisceart [[Hessen]] é Das '''Süderbergland''', ar a dtugtar '''Südergebirge''' nó '''Bergisch-Sauerländisches Gebirge''' uaireanta freisin. Freagraíonn sé, a bheag nó a mhór, do réigiúin stairiúla Sauerland, Bergisches Land, Siegerland agus Wittgenstein i dTuaisceart na Réine-Westfalen, chomh maith leis an Upland agus iarthuaisceart Hinterlandes i Hessen. ==Tagairtí= [[Catagóir:Achar nádúrtha de Mittelgebirgsschwelle]] [[Catagóir:Mittelgebirge]] [[Catagóir:Sléibhtesan Eoraip]] [[Catagóir:Sléibhtesa Ghearmáin]] [[Catagóir:Sliabhraonta na hEorpa]] 5zd9vt27s279fma1904j9yq3vkcsxq1 0 125277 1307542 2026-04-12T18:10:05Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Multiple Man: It All Makes Sense in the End''''' (''Fear Ilghnéitheach: Tá Ciall Leis ar Fad sa Deireadh''), ar a dtugtar freisin '''''Multiple Man'' (iml. 1)''', bunaithe ar an carachtar [[Multiple Man|Jamie Madrox / Multiple Man]], scríofa ag [[Matthew Rosenberg]] agus tarraingthe ag [[Andy MacDonald]] agus [[Marcos Martin]].<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/new...' 1307542 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Multiple Man: It All Makes Sense in the End''''' (''Fear Ilghnéitheach: Tá Ciall Leis ar Fad sa Deireadh''), ar a dtugtar freisin '''''Multiple Man'' (iml. 1)''', bunaithe ar an carachtar [[Multiple Man|Jamie Madrox / Multiple Man]], scríofa ag [[Matthew Rosenberg]] agus tarraingthe ag [[Andy MacDonald]] agus [[Marcos Martin]].<ref>{{cite magazine|url=https://comic-watch.com/news/breaking-news-multiple-man-returns-in-his-own-series-this-july|title=Breaking News: Multiple Man Returns in his own Series this July!|last=Conine|first=David|date=26 Feabhra 2018|website=[[Comic Watch]]|access-date=26 Feabhra 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://screenrant.com/marvel-multiple-man-comics-solo-series|title=Multiple Man Gets His Own Comic Ahead of Movie|last=Raymond|first=Nicholas|date=26 Feabhra 2018|website=[[Screen Rant]]|access-date=26 Feabhra 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.marvel.com/articles/comics/get-the-first-look-inside-multiple-man-1|title=Get the First Look Inside ''Multiple Man'' #1|last=Markus|first=Tucker Chet|date=1 Meitheamh 2018|website=[[Marvel.com]]|access-date=1 Meitheamh 2018}}</ref> Foilsíodh an tsraith ó 27 Meitheamh go dtí 31 Deireadh Fómhair, [[2018]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/multiple-man-it-all-makes-sense-in-the-end|title=Review – ''Multiple Man: It All Makes Sense in the End''|last=Keogh|first=Ian|date=25 Feabhra 2019|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=25 Feabhra 2019}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2018/12/24/a-multitude-of-reasons-why-you-should-read-multiple-man-it-all-makes-sense-in-the-end|title=A multitude of reasons why you should read ''Multiple Man: It All Makes Sense in the End''|last=Muir|first=Nathaniel|date=24 Nollaig 2018|website=[[AIPT Comics]]|access-date=24 Nollaig 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comicon.com/2018/07/02/welcome-to-jamie-madroxs-complicated-life-in-multiple-man-1|title=Welcome To Jamie Madrox’s Complicated Life In ''Multiple Man'' #1|last=Ferguson|first=James|date=2 Iúil 2018|website=[[ComiCon]]|access-date=2 Iúil 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comicbook.com/marvel/news/multiple-man-review|title=Review: ''Multiple Man'' #1 Is an Escalating and Exuberant Crisis of Multiple Madrox|last=Lovett|first=Jamie|date=2 Lúnasa 2018|website=[[ComicBook.com]]|access-date=2 Lúnasa 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.superpoweredfancast.com/multiple-man-2-review|title=''Multiple Man'' #2 Review|last=Generally|first=Deron|date=25 Iúil 2018|website=Superpowered Fancast|access-date=25 Iúil 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://monkeysfightingrobots.co/multiple-man-3-review-nonstop-insanity|title=''Multiple Man'' #3 Review: Nonstop Insanity|author=Dispatch D.C.U.|date=16 Lúnasa 2018|website=Monkeys Fighting Robots|access-date=16 Lúnasa 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://comicon.com/2018/09/25/remember-the-marvel-swimsuit-special-you-will-after-reading-multiple-man-4|title=Remember The Marvel Swimsuit Special? You Will After Reading ''Multiple Man'' #4|last=Ferguson|first=James|date=25 Meán Fómhair 2018|website=[[ComiCon]]|access-date=25 Meán Fómhair 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://aiptcomics.com/2018/10/31/multiple-man-5-review-a-satisfying-ending-to-a-great-story|title=''Multiple Man'' #5 Review: A satisfying ending to a great story|last=Muir|first=Nathaniel|date=31 Deireadh Fómhair 2018|website=[[AIPT Comics]]|access-date=31 Deireadh Fómhair 2018}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Multiple Man Back From the Dead…Sort of…Maybe?" || 27 Meitheamh, [[2018]] || <ref>{{cite magazine|title=''Multiple Man'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/69127/multiple_man_2018_1|date=27 Meitheamh 2018|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Madroz, Madroz, Madroz, Madroz and Madroz!" || 25 Iúil, 2018 || <ref>{{cite magazine|title=''Multiple Man'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/69128/multiple_man_2018_2|date=25 Iúil 2018|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Because We're in the Future!" || 15 Lúnasa, 2018 || <ref>{{cite magazine|title=''Multiple Man'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/69129/multiple_man_2018_3|date=15 Lúnasa 2018|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "The Secret History of Madrox!" || 19 Meán Fómhair, 2018 || <ref>{{cite magazine|title=''Multiple Man'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/69130/multiple_man_2018_4|date=19 Meán Fómhair 2018|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "We Made It This Far, So Let's See How It Ends…Right?" || 31 Deireadh Fómhair, 2018 || <ref>{{cite magazine|title=''Multiple Man'' (iml. 1) #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/69131/multiple_man_2018_5|date=31 Deireadh Fómhair 2018|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="44%" | Teideal ! width="21%" | Ábhar bailithe ! width="14%" | Dáta foilsithe ! width="21%" | ISBN |- | '''''Fear Ilghnéitheach: Tá Ciall Leis ar Fad sa Deireadh''''' | ''Multiple Man'' (iml. 1) #1–5 | 19 Nollaig, [[2018]] | {{ISBNT|978-0-7851-4439-7}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/69126/multiple_man_it_all_makes_sense_in_the_end_trade_paperback ''Multiple Man: It All Makes Sense in the End''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Multiple Man}} [[Catagóir:Multiple Man]] mt7ci0ahmhehhcjuer5q3sg6cdg9qpf 0 125278 1307544 2026-04-12T18:13:19Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Multiple Man: It All Makes Sense in the End]] 1307544 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Multiple Man: It All Makes Sense in the End]] j5utdmazp2mzigk9fquwjxiuunpou9y 0 125279 1307547 2026-04-12T18:37:45Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''MadroX: Multiple Choice''''' (''MadroX: Ilrogha''), ar a dtugtar freisin '''''X-Factor: MadroX – Multiple Choice''''', '''''Multiple Choice: MadroX''''', '''''Marvel Knights: MadroX''''', nó go simplí '''''MadroX''''', bunaithe ar an carachtar [[Multiple Man|Jamie Madrox / Multiple Man]], scríofa ag [[Peter David]] agus tarraingthe ag [[Pablo Raimondi]], [[Drew Hennessy]], B...' 1307547 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''MadroX: Multiple Choice''''' (''MadroX: Ilrogha''), ar a dtugtar freisin '''''X-Factor: MadroX – Multiple Choice''''', '''''Multiple Choice: MadroX''''', '''''Marvel Knights: MadroX''''', nó go simplí '''''MadroX''''', bunaithe ar an carachtar [[Multiple Man|Jamie Madrox / Multiple Man]], scríofa ag [[Peter David]] agus tarraingthe ag [[Pablo Raimondi]], [[Drew Hennessy]], [[Brian Reber]], agus [[David Lloyd]]. Foilsíodh an tsraith ó 15 Meán Fómhair, [[2004]] go dtí 19 Eanáir, [[2005]] thar cúig eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://theslingsandarrows.com/madrox-multiple-choice|title=Review – ''MadroX: Multiple Choice''|last=Plowright|first=Frank|date=8 Deireadh Fómhair 2008|website=[[Slings & Arrows]]|access-date=8 Deireadh Fómhair 2008}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.shelfabuse.com/graphic-novel-reviews/madrox-multiple-choice-tpb-review|title=''Madrox: Multiple Choice'' TPB Review|last=Doherty|first=Carl|date=8 Deireadh Fómhair 2008|website=Shelf Abuse|access-date=8 Deireadh Fómhair 2008}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://henchman4hire.com/2024/09/18/my-6-favorite-multiple-man-comics|title=My 6 Favorite ''Multiple Man'' Comics|last=Mills|first=Seán Ian|date=18 Meán Fómhair 2024|website=Henchman-4-Hire|access-date=18 Meán Fómhair 2024}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://postcultural.com/2011/02/16/from-the-longbox-the-comic-book-noir-of-madrox|title=From the Longbox: The Comic Book Noir of ''Madrox''|author=PC Staff|date=16 Feabhra 2011|website=Postcultural|access-date=16 Feabhra 2011}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/15-greatest-madrox-the-multiple-man-stories|title=15 Greatest Madrox the Multiple Man Stories|last=Cronin|first=Brian|date=20 Deireadh Fómhair 2016|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=20 Deireadh Fómhair 2016}}</ref> ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Soul of a Gumshoe" || 15 Meán Fómhair, [[2004]] || <ref>{{cite magazine|title=''MadroX'' #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/829/madrox_2004_1|date=15 Meán Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "The Chicago Whey" || 20 Deireadh Fómhair, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''MadroX'' #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/901/madrox_2004_2|date=20 Deireadh Fómhair 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Dead Dirty Pool" || 17 Samhain, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''MadroX'' #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/42/madrox_2004_3|date=17 Samhain 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "The Bigger Heat" || 15 Nollaig, 2004 || <ref>{{cite magazine|title=''MadroX'' #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1440/madrox_2004_4|date=15 Nollaig 2004|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #5 || "Once Burned, Twice Shy" || 19 Eanáir, [[2005]] || <ref>{{cite magazine|title=''MadroX'' #5|url=https://www.marvel.com/comics/issue/1533/madrox_2004_5|date=19 Eanáir 2005|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="44%" | Teideal ! width="21%" | Ábhar bailithe ! width="14%" | Dáta foilsithe ! width="21%" | ISBN |- | '''''MadroX: Ilrogha''''' | ''MadroX'' #1–5 | 13 Aibreán, [[2005]] | {{ISBNT|978-0-7851-3031-4}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/collection/1734/madrox_multiple_choice_trade_paperback ''MadroX: Multiple Choice''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Multiple Man}} [[Catagóir:Multiple Man]] jf7x4i5cjkw60y3igi5ilcf0i0xzsm8 0 125280 1307548 2026-04-12T18:38:23Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307548 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125281 1307549 2026-04-12T18:38:37Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307549 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125282 1307550 2026-04-12T18:39:06Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307550 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125283 1307551 2026-04-12T18:39:17Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307551 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125284 1307552 2026-04-12T18:39:36Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307552 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125285 1307553 2026-04-12T18:40:04Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307553 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125286 1307554 2026-04-12T18:40:15Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307554 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125287 1307555 2026-04-12T18:40:25Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[MadroX: Multiple Choice]] 1307555 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[MadroX: Multiple Choice]] sm6hnhh4u7wchagy0ey460bj6rhm6y2 0 125288 1307556 2026-04-12T18:41:34Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348156478|Lee Zeldin]]" 1307556 wikitext text/x-wiki Is polaiteoir agus dlíodóir Meiriceánach é '''Lee Michael Zeldin''' (rugadh 30 Eanáir, 1980). Tá sé ag feidhmiú mar an 17úriarthóir ar an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (GCC) ó Eanáir 2025. Mar bhall den [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Poblachtach]], rinne sé ionadaíocht ar an 1ú ceantar comhdhála i Nua - Eabhrac 1st i [[Teach na nIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá|dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe]] ó 2015 go 2023. Ó 2011 go 2014, d'fhóin Zeldin mar bhall de Sheanad Stát Nua-Eabhrac ón 3ú ceantar Seanad . [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1980]] 9y43bsroudts2hfmibjxi14je964cd5 1307560 1307556 2026-04-12T18:47:21Z Ériugena 188 1307560 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir agus dlíodóir Meiriceánach é '''Lee Michael Zeldin''' (rugadh 30 Eanáir, 1980). Tá sé ag feidhmiú mar an 17ú riarthóir ar an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil (GCC) ó Eanáir 2025. Mar bhall den [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Poblachtach]], rinne sé ionadaíocht ar an 1ú ceantar comhdhála i [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]] i [[Teach na nIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá|dTeach Ionadaithe na Stát Aontaithe]] ó 2015 go 2023. Ó 2011 go 2014, d'fhóin Zeldin mar bhall de Sheanad Stát Nua-Eabhrac ón 3ú ceantar Seanad. ==Féach freisin== *[https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/08/epa-chief-zeldin-climate-denying-group-event Príomhóráid tugtha ag príomhfheidhmeannach an EPA, Trump, Zeldin, ag ócáid an ghrúpa atá ag séanadh na haeráide (i mBéarla)] ==Tagairtí== [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1980]] nprzjmamqh92nto68p9hd0sb8mmutal 14 125289 1307557 2026-04-12T18:42:58Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Navbox | name = Multiple Man | title = ''[[Multiple Man]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Leabhair ghrinn | list1 = ''[[Fallen Angels]]'' • ''[[Age of Apocalypse]]'' • ''[[X-Factor]]'' ([[X-Factor (iml. 1)|iml. 1]] • [[X-Factor (iml. 2)|iml. 2]] • [[X-Factor (iml. 3)|iml. 3]]) • ''[[Messiah Complex]]'' • ''[[MadroX: Multiple Choice]]'' • ''[[Chaos War]]'' • ''[[They Keep Killing Madrox]]'' • ''Multiple Man: It All Makes...' 1307557 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Multiple Man | title = ''[[Multiple Man]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Leabhair ghrinn | list1 = ''[[Fallen Angels]]'' • ''[[Age of Apocalypse]]'' • ''[[X-Factor]]'' ([[X-Factor (iml. 1)|iml. 1]] • [[X-Factor (iml. 2)|iml. 2]] • [[X-Factor (iml. 3)|iml. 3]]) • ''[[Messiah Complex]]'' • ''[[MadroX: Multiple Choice]]'' • ''[[Chaos War]]'' • ''[[They Keep Killing Madrox]]'' • ''[[Multiple Man: It All Makes Sense in the End]]'' • ''[[Dazzler: World Tour]]'' | group2 = Oiriúnuithe | list2 = ''[[X-Men: The Animated Series]]'' (1992–1997) • ''[[X-Men: The Last Stand]]'' (2006) • ''[[Wolverine and the X-Men]]'' (2009) • ''[[X-Men '97]]'' (2024 i láthair) | below = [[Book:Multiple Man|Leabhar]] • [[:Catagóir:Multiple Man|Catagóir]] }}<noinclude> [[Catagóir:Multiple Man|*]][[Catagóir:Navbox]] </noinclude> htjz1hkxwibbqqf1hfu0sb2a4yu0fbd 1307559 1307557 2026-04-12T18:43:54Z ~2026-16722-18 72895 1307559 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] k0obmu6ha9yroq394tv1xqck0lkspju 10 125290 1307558 2026-04-12T18:43:23Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Navbox | name = Multiple Man | title = ''[[Multiple Man]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Leabhair ghrinn | list1 = ''[[Fallen Angels]]'' • ''[[Age of Apocalypse]]'' • ''[[X-Factor]]'' ([[X-Factor (iml. 1)|iml. 1]] • [[X-Factor (iml. 2)|iml. 2]] • [[X-Factor (iml. 3)|iml. 3]]) • ''[[Messiah Complex]]'' • ''[[MadroX: Multiple Choice]]'' • ''[[Chaos War]]'' • ''[[They Keep Killing Madrox]]'' • ''Multiple Man: It All Makes...' 1307558 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Multiple Man | title = ''[[Multiple Man]]'' | state = {{{state|autocollapse}}} | group1 = Leabhair ghrinn | list1 = ''[[Fallen Angels]]'' • ''[[Age of Apocalypse]]'' • ''[[X-Factor]]'' ([[X-Factor (iml. 1)|iml. 1]] • [[X-Factor (iml. 2)|iml. 2]] • [[X-Factor (iml. 3)|iml. 3]]) • ''[[Messiah Complex]]'' • ''[[MadroX: Multiple Choice]]'' • ''[[Chaos War]]'' • ''[[They Keep Killing Madrox]]'' • ''[[Multiple Man: It All Makes Sense in the End]]'' • ''[[Dazzler: World Tour]]'' | group2 = Oiriúnuithe | list2 = ''[[X-Men: The Animated Series]]'' (1992–1997) • ''[[X-Men: The Last Stand]]'' (2006) • ''[[Wolverine and the X-Men]]'' (2009) • ''[[X-Men '97]]'' (2024 i láthair) | below = [[Book:Multiple Man|Leabhar]] • [[:Catagóir:Multiple Man|Catagóir]] }}<noinclude> [[Catagóir:Multiple Man|*]][[Catagóir:Navbox]] </noinclude> htjz1hkxwibbqqf1hfu0sb2a4yu0fbd 0 125291 1307572 2026-04-12T20:44:51Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342258695|Israel Tal]]" 1307572 wikitext text/x-wiki   '''Ba ghinearál de chuid [[Fórsaí Cosanta Iosrael]] (IDF) é Iosrael Tal (Eabhraisישראל טל:; 1'''3 Meán Fómhair 1924 <ref name="CV">{{Cite web-en|url=http://www.yadlashiryon.com/show_item.asp?levelId=64565&itemId=2261&itemType=0|title=Tal's official CV on the IDF's Armoured Corps commemoration site (in Hebrew)|archive-url=https://archive.today/20121216144248/http://www.yadlashiryon.com/show_item.asp?levelId=64565&itemId=2261&itemType=0|archive-date=2012-12-16}}</ref> – 8 Meán Fómhair 2010 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3951575,00.html|work=Ynetnews}}</ref> ), ar a dtugtar '''Talik''' (Eabhrais: טליק) freisin, a raibh cáil air as a eolas ar chogaíocht tancanna agus as ceannaireacht a dhéanamh ar fhorbairt tanc Merkava Iosrael. [[Catagóir:Giúdaigh Iosraelacha]] [[Catagóir:Básanna in 2010]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] 91ok2ot0dtxo98m5nneb0yy0p2ybf9o 1307573 1307572 2026-04-12T20:50:09Z Ériugena 188 1307573 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ghinearál de chuid [[Fórsaí Cosanta Iosrael|Fhórsaí Cosanta Iosrael]] (FCI) é '''Iosrael Tal''' ([[An Eabhrais|Eabhrais]] '''ישראל טל''': Meán Fómhair 1924) <ref name="CV">{{Cite web-en|url=http://www.yadlashiryon.com/show_item.asp?levelId=64565&itemId=2261&itemType=0|title=Tal's official CV on the IDF's Armoured Corps commemoration site (in Hebrew)|archive-url=https://archive.today/20121216144248/http://www.yadlashiryon.com/show_item.asp?levelId=64565&itemId=2261&itemType=0|archive-date=2012-12-16}}</ref> – 8 Meán Fómhair 2010 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3951575,00.html|work=Ynetnews}}</ref> ), ar a dtugtar '''Talik''' (Eabhrais: '''טליק''') freisin, a raibh cáil air as a eolas ar chogaíocht tancanna agus as ceannaireacht a dhéanamh ar fhorbairt tanc Merkava Iosrael. ==Tagairtí== [[Catagóir:Giúdaigh Iosraelacha]] [[Catagóir:Básanna in 2010]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] d5ojoyicqrvi0ihsk6e009cxp9i650x 0 125292 1307578 2026-04-12T22:39:17Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Foirgneamh |imatge=File:Galway Arts Centre - geograph.org.uk - 6428923.jpg |peu=Áras na nGael }} Is é '''[[Áras na nGael]]''' an t-ionad is mó dá bhfuil ag pobal na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] i n[[Gaillimh]]. Tá sé suite ar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]]. Bíonn imeachtaí agus ócáidí Gaeilge ar siúl go rialta ann agus tá [[Teach tábhairne|tigh óil]] neamhspleách ar chúl an tí: [[Club Áras na nGael]].<...' 1307578 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh |imatge=File:Galway Arts Centre - geograph.org.uk - 6428923.jpg |peu=Áras na nGael }} Is é '''[[Áras na nGael]]''' an t-ionad is mó dá bhfuil ag pobal na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] i n[[Gaillimh]]. Tá sé suite ar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]]. Bíonn imeachtaí agus ócáidí Gaeilge ar siúl go rialta ann agus tá [[Teach tábhairne|tigh óil]] neamhspleách ar chúl an tí: [[Club Áras na nGael]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Is mór ag daoine an spás sóisialta a chuireann an tÁras ar fáil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://sin.ie/2022/02/22/su-says-an-ghaeilge-agus-oeg/|teideal=SU SAYS – An Ghaeilge agus OÉG|údar=[[Eímear Nig Oireachtaigh]]|dáta=2022-02-22|work=[[SIN]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|teideal=Is féidir linn ar fad seo a admháil anois - is teanga “cool” í an Ghaeilge anois|údar=[[Hugh Carr]]|dáta=2023-02-20|work=[[JOE.ie]]|dátarochtana=2026-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241008213959/https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|archivedate=8 Deireadh Fómhair 2024}}</ref> Tá breis agus 25 grúpa a bhaineann úsáid as a chuid áiseanna<ref name=":2" /> agus cuirtear fáilte roimh dhaoine aonair, ghrúpaí, nó eagraíochtaí gur mian leo imeacht a reáchtáil ann ach dul i dteagmháil leo.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/?view=article&id=520:%C3%A1ras-na-ngael&catid=104|teideal=Áras na nGael|work=[[Conradh na Gaeilge|cnag.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bíonn imeachtaí, ceardlanna, agus ranganna ar siúl ann do mhuintir na cathrach agus tá stiúideo [[raidió]] in uachtar an tí, a bhíonn in úsáid ag [[Raidió Rí-Rá|Raidió Rí Rá]].<ref name=":0" /> Tá an cur chuige deonach ina ghné thábhachtach de shaol an Árais.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> ==Stair== Tógadh an teach ina bhfuil sé san 18ú haois. Tithe cónaithe a bhí sa tsraith céanna an chéad lá. Ba leis an m[[Bantiarna Gregory]] é tráth. Bhailigh an eagraíocht [[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]] airgead chun áit a cheannach le bheith mar cheannáras seasmhach don phobal agus i 1938 rinneadar amhlaidh.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://arasnangael.ie/ga/history/|teideal=Stair & Cuspóirí|work=Áras na nGael|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bhíodh imeachtaí ar siúl ann go rialta ar feadh tréimhse fhada de bhlianta ón uair ar bunaíodh Áras na nGael. I ndeireadh na seascaidí áfach bhí cúrsaí Gaeilge in ísle brí agus droch-chuma ar an Áras féin. Tháinig stoirm a rinne dochar don díon agus dúnadh an tÁras go ceann i bhfad. Ó lár na seachtóidí bhí daoine ag obair chun bail a chur ar an ionad agus osclaíodh don phobal arís é.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Peadar Mac Fhlannchadha]]|url=http://beo.ie/alt-aras-na-ngael.aspx|title=Áras na nGael|journal=[[Beo!]]|issue=33|month=Eanáir|year=2004}}</ref> I dtús na n-ochtóidí thosaigh glúin úr ag plé leis an Áras. Osclaíodh an tigh óil [[Club Áras na nGael]] i 1986.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> I 1990 osclaíodh oifig eolais san Áras.<ref name=":1" /> Sna 2000idí bhí le maíomh ag lucht an Árais go raibh breis agus tríocha grúpa difriúil ag baint úsáide as na háiseanna. Bhí obair forbartha déanta le cúpla bliain roimhe sin agus don chéad uair ó bunaíodh é bhí úsáid á baint as gach cuid den Áras.<ref name=":1" /> Bualadh an tÁras go trom i rith [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|phaindéim na cóibhide]] agus bhí cúpla bliain dúshlánach acu dá éis sin.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-le-beocht-nua-a-chur-in-aras-na-ngael-tri-filleadh-ar-na-bunchuspoiri/|teideal=Súil le ‘beocht nua’ a chur in Áras na nGael trí ‘filleadh ar na bunchuspóirí’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-05-21|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Rinneadh athchóiriú ar an bhfoirgneamh sna 2020idí luatha agus athosclaíodh é i samhradh 2025 faoi bhainisteoir nua [[Mícheál Mac Aoidh|Mhíchíl Mhic Aoidh]].<ref name=":0" /> Tá sé beartaithe obair chaomhnaithe a dhéanamh ar a dhíon.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Club Áras na nGael]] ([[Teach tábhairne|tigh óil]]) * [[Gaeil na Gaillimhe (CLG)]] * [[An Taibhdhearc]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://arasnangael.ie/ga/home/ arasnangael.ie] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aras na Gaeilge}} [[Catagóir:Áras na nGael| ]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mGaillimh]] [[Catagóir:18ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:1938]] [[Catagóir:Slí an Atlantaigh Fhiáin]] [[Catagóir:Áiteanna is díol spéise do thurasóirí in Éirinn]] [[Catagóir:Gaillimh]] {{síol-ie}} srnmjixnuuz9md6c7p4kio0vfaym3ii 1307590 1307578 2026-04-12T23:11:16Z Taghdtaighde 60452 Mionathruithe 1307590 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh |logo=File:Galway Arts Centre - geograph.org.uk - 6428923.jpg |peu=Áras na nGael }} Is é '''[[Áras na nGael]]''' an t-ionad is mó dá bhfuil ag pobal na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] i n[[Gaillimh]]. Tá sé suite ar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]]. Bíonn imeachtaí agus ócáidí Gaeilge ar siúl go rialta ann agus tá [[Teach tábhairne|tigh óil]] neamhspleách ar chúl an tí: [[Club Áras na nGael]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Is mór ag daoine an spás sóisialta a chuireann an tÁras ar fáil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://sin.ie/2022/02/22/su-says-an-ghaeilge-agus-oeg/|teideal=SU SAYS – An Ghaeilge agus OÉG|údar=[[Eímear Nig Oireachtaigh]]|dáta=2022-02-22|work=[[SIN]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|teideal=Is féidir linn ar fad seo a admháil anois - is teanga “cool” í an Ghaeilge anois|údar=[[Hugh Carr]]|dáta=2023-02-20|work=[[JOE.ie]]|dátarochtana=2026-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241008213959/https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|archivedate=8 Deireadh Fómhair 2024}}</ref> Tá breis agus 25 grúpa a bhaineann úsáid as a chuid áiseanna<ref name=":2" /> agus cuirtear fáilte roimh dhaoine aonair, ghrúpaí, nó eagraíochtaí gur mian leo imeacht a reáchtáil ann ach dul i dteagmháil leo.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/?view=article&id=520:%C3%A1ras-na-ngael&catid=104|teideal=Áras na nGael|work=[[Conradh na Gaeilge|cnag.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bíonn imeachtaí, ceardlanna, agus ranganna ar siúl ann do mhuintir na cathrach agus tá stiúideo [[raidió]] in uachtar an tí, a bhíonn in úsáid ag [[Raidió Rí-Rá|Raidió Rí Rá]].<ref name=":0" /> Tá an cur chuige deonach ina ghné thábhachtach de shaol an Árais.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> ==Stair== Tógadh an teach ina bhfuil sé san 18ú haois. Tithe cónaithe a bhí sa tsraith céanna an chéad lá. Ba leis an m[[Bantiarna Gregory]] é tráth. Bhailigh an eagraíocht [[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]] airgead chun áit a cheannach le bheith mar cheannáras seasmhach don phobal agus i 1938 rinneadar amhlaidh.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://arasnangael.ie/ga/history/|teideal=Stair & Cuspóirí|work=Áras na nGael|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bhíodh imeachtaí ar siúl ann go rialta ar feadh tréimhse fhada de bhlianta ón uair ar bunaíodh Áras na nGael. I ndeireadh na seascaidí áfach bhí cúrsaí Gaeilge in ísle brí agus droch-chuma ar an Áras féin. Tháinig stoirm a rinne dochar don díon agus dúnadh an tÁras go ceann i bhfad. Ó lár na seachtóidí bhí daoine ag obair chun bail a chur ar an ionad agus osclaíodh don phobal arís é.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Peadar Mac Fhlannchadha]]|url=http://beo.ie/alt-aras-na-ngael.aspx|title=Áras na nGael|journal=[[Beo!]]|issue=33|month=Eanáir|year=2004}}</ref> I dtús na n-ochtóidí thosaigh glúin úr ag plé leis an Áras. Osclaíodh an tigh óil [[Club Áras na nGael]] i 1986.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> I 1990 osclaíodh oifig eolais san Áras.<ref name=":1" /> Sna 2000idí bhí le maíomh ag lucht an Árais go raibh breis agus tríocha grúpa difriúil ag baint úsáide as na háiseanna. Bhí obair forbartha déanta le cúpla bliain roimhe sin agus don chéad uair ó bunaíodh é bhí úsáid á baint as gach cuid den Áras.<ref name=":1" /> Bualadh an tÁras go trom i rith [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|phaindéim na cóibhide]] agus bhí cúpla bliain dúshlánach acu dá éis sin.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-le-beocht-nua-a-chur-in-aras-na-ngael-tri-filleadh-ar-na-bunchuspoiri/|teideal=Súil le ‘beocht nua’ a chur in Áras na nGael trí ‘filleadh ar na bunchuspóirí’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-05-21|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Rinneadh athchóiriú ar an bhfoirgneamh sna 2020idí luatha agus athosclaíodh é i samhradh 2025 faoi bhainisteoir nua [[Mícheál Mac Aoidh|Mhíchíl Mhic Aoidh]].<ref name=":0" /> Tá sé beartaithe obair chaomhnaithe a dhéanamh ar a dhíon.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Club Áras na nGael]] ([[Teach tábhairne|tigh óil]]) * [[Gaeil na Gaillimhe (CLG)]] * [[An Taibhdhearc]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://arasnangael.ie/ga/home/ arasnangael.ie] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aras na Gaeilge}} [[Catagóir:Áras na nGael| ]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mGaillimh]] [[Catagóir:18ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:1938]] [[Catagóir:Slí an Atlantaigh Fhiáin]] [[Catagóir:Áiteanna is díol spéise do thurasóirí in Éirinn]] [[Catagóir:Gaillimh]] 2zjw8zumkgu7xjoi6oe79fxuogczxk6 1307596 1307590 2026-04-12T23:23:11Z Taghdtaighde 60452 Pictiúr curtha leis 1307596 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh |logo=File:Galway Arts Centre - geograph.org.uk - 6428923.jpg |peu=Áras na nGael }} Is é '''[[Áras na nGael]]''' an t-ionad is mó dá bhfuil ag pobal na [[An Ghaeilge|Gaeilge]] i n[[Gaillimh]]. Tá sé suite ar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]]. Bíonn imeachtaí agus ócáidí Gaeilge ar siúl go rialta ann agus tá [[Teach tábhairne|tigh óil]] neamhspleách ar chúl an tí: [[Club Áras na nGael]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Is mór ag daoine an spás sóisialta a chuireann an tÁras ar fáil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://sin.ie/2022/02/22/su-says-an-ghaeilge-agus-oeg/|teideal=SU SAYS – An Ghaeilge agus OÉG|údar=[[Eímear Nig Oireachtaigh]]|dáta=2022-02-22|work=[[SIN]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|teideal=Is féidir linn ar fad seo a admháil anois - is teanga “cool” í an Ghaeilge anois|údar=[[Hugh Carr]]|dáta=2023-02-20|work=[[JOE.ie]]|dátarochtana=2026-04-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20241008213959/https://www.joe.ie/gaeilge/paul-mescal-gaeilge-768477|archivedate=8 Deireadh Fómhair 2024}}</ref> Tá breis agus 25 grúpa a bhaineann úsáid as a chuid áiseanna<ref name=":2" /> agus cuirtear fáilte roimh dhaoine aonair, ghrúpaí, nó eagraíochtaí gur mian leo imeacht a reáchtáil ann ach dul i dteagmháil leo.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/?view=article&id=520:%C3%A1ras-na-ngael&catid=104|teideal=Áras na nGael|work=[[Conradh na Gaeilge|cnag.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bíonn imeachtaí, ceardlanna, agus ranganna ar siúl ann do mhuintir na cathrach agus tá stiúideo [[raidió]] in uachtar an tí, a bhíonn in úsáid ag [[Raidió Rí-Rá|Raidió Rí Rá]].<ref name=":0" /> Tá an cur chuige deonach ina ghné thábhachtach de shaol an Árais.<ref name=":3" /><ref name=":1" /> ==Stair== Tógadh an teach ina bhfuil sé san 18ú haois. Tithe cónaithe a bhí sa tsraith céanna an chéad lá. Ba leis an m[[Bantiarna Gregory]] é tráth. Bhailigh an eagraíocht [[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]] airgead chun áit a cheannach le bheith mar cheannáras seasmhach don phobal agus i 1938 rinneadar amhlaidh.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://arasnangael.ie/ga/history/|teideal=Stair & Cuspóirí|work=Áras na nGael|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Bhíodh imeachtaí ar siúl ann go rialta ar feadh tréimhse fhada de bhlianta ón uair ar bunaíodh Áras na nGael. I ndeireadh na seascaidí áfach bhí cúrsaí Gaeilge in ísle brí agus droch-chuma ar an Áras féin. Tháinig stoirm a rinne dochar don díon agus dúnadh an tÁras go ceann i bhfad. Ó lár na seachtóidí bhí daoine ag obair chun bail a chur ar an ionad agus osclaíodh don phobal arís é.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|author=[[Peadar Mac Fhlannchadha]]|url=http://beo.ie/alt-aras-na-ngael.aspx|title=Áras na nGael|journal=[[Beo!]]|issue=33|month=Eanáir|year=2004}}</ref> I dtús na n-ochtóidí thosaigh glúin úr ag plé leis an Áras. Osclaíodh an tigh óil [[Club Áras na nGael]] i 1986.<ref name=":1" /><ref name=":0" /> [[Íomhá:Galway Arts Centre, 2014.jpg|mion|Sráid Dhoiminic Íochtarach sna 2010idí luatha]] I 1990 osclaíodh oifig eolais san Áras. Sna 2000idí bhí le maíomh ag lucht an Árais go raibh breis agus tríocha grúpa difriúil ag baint úsáide as na háiseanna. Bhí obair forbartha déanta le cúpla bliain roimhe sin agus don chéad uair ó bunaíodh é bhí úsáid á baint as gach cuid den Áras.<ref name=":1" /> Bualadh an tÁras go trom i rith [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|phaindéim na cóibhide]] agus bhí cúpla bliain dúshlánach acu dá éis sin.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-le-beocht-nua-a-chur-in-aras-na-ngael-tri-filleadh-ar-na-bunchuspoiri/|teideal=Súil le ‘beocht nua’ a chur in Áras na nGael trí ‘filleadh ar na bunchuspóirí’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-05-21|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Rinneadh athchóiriú ar an bhfoirgneamh sna 2020idí luatha agus athosclaíodh é i samhradh 2025 faoi bhainisteoir nua [[Mícheál Mac Aoidh|Mhíchíl Mhic Aoidh]].<ref name=":0" /> Tá sé beartaithe obair chaomhnaithe a dhéanamh ar a dhíon.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Club Áras na nGael]] ([[Teach tábhairne|tigh óil]]) * [[Gaeil na Gaillimhe (CLG)]] * [[An Taibhdhearc]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://arasnangael.ie/ga/home/ arasnangael.ie] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aras na Gaeilge}} [[Catagóir:Áras na nGael| ]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mGaillimh]] [[Catagóir:18ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:1938]] [[Catagóir:Slí an Atlantaigh Fhiáin]] [[Catagóir:Áiteanna is díol spéise do thurasóirí in Éirinn]] [[Catagóir:Gaillimh]] b22p70ys7pl4appnlcd31r2mze5vny2 0 125293 1307579 2026-04-12T22:39:31Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta |image=File:Dominick St Lower - geograph.org.uk - 6688887.jpg |peu=Sráid Dhoiminic Íochtarach }} Is [[Teach tábhairne|tigh óil]] é '''[[Club Áras na nGael]]''' a bhfuil an [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] mar theanga oibre ann. Tá sé suite ar chúl an tí ag [[Áras na nGael]] ach níl aon cheangal oifigiúil eatarthu.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus...' 1307579 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta |image=File:Dominick St Lower - geograph.org.uk - 6688887.jpg |peu=Sráid Dhoiminic Íochtarach }} Is [[Teach tábhairne|tigh óil]] é '''[[Club Áras na nGael]]''' a bhfuil an [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] mar theanga oibre ann. Tá sé suite ar chúl an tí ag [[Áras na nGael]] ach níl aon cheangal oifigiúil eatarthu.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-le-beocht-nua-a-chur-in-aras-na-ngael-tri-filleadh-ar-na-bunchuspoiri/|teideal=Súil le ‘beocht nua’ a chur in Áras na nGael trí ‘filleadh ar na bunchuspóirí’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-05-21|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> D'oscail an Club a dhoirse i 1986 agus glúin úr ag cur dlús leis an bpobal Gaelach sa chathair.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Peadar Mac Fhlannchadha]]|url=http://beo.ie/alt-aras-na-ngael.aspx|title=Áras na nGael|journal=[[Beo!]]|issue=33|month=Eanáir|year=2004}}</ref> ==Féach freisin== * [[Áras na nGael]] * [[Gaeil na Gaillimhe (CLG)]] * [[Club Chonradh na Gaeilge]] ([[Baile Átha Cliath|BÁC]]) ==Naisc Sheachtracha== * [https://clubarasnangael.clubforce.com/ Suíomh oifigiúil] * [https://www.rte.ie/radio/podcasts/22554861-kyle-sonny-bainisteoir-imeachtai-in-aras-na-ngael/ Agallamh le rúnaí an chlub] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Club Aras na nGael}} [[Catagóir:Áras na nGael]] [[Catagóir:Tithe tábhairne]] [[Catagóir:Clubanna agus cumainn]] [[Catagóir:Cumainn in Éirinn]] [[Catagóir:Cumainn Ghaeilge]] [[Catagóir:Cultúrlanna]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:1986]] [[Catagóir:Gaillimh]] {{síol-ie}} qce958te0svx2qu2f36f0bi4at41ika 0 125294 1307580 2026-04-12T22:39:58Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is eagraíocht é '''[[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]]'''. Is cuid de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] anois é.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=Tuairisc.ie...' 1307580 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is eagraíocht é '''[[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]]'''. Is cuid de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] anois é.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Cheannaíodar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]] sa bhliain 1938 agus rinneadh ionad [[An Ghaeilge|Gaeilge]] de [[Áras na nGael]].<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Áras na nGael]] * [[Conradh na Gaeilge]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://arasnangael.ie/ga/home/ arasnangael.ie] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aras na Gaeilge}}] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Stair Chathair na Gaillimhe]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha]] {{síol-ie}} rkj6kcj7pqhieujcsz9bksq2cwxi17u 1307591 1307580 2026-04-12T23:17:11Z Taghdtaighde 60452 Mionathruithe 1307591 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is eagraíocht é '''[[Gael-Fhorbairt na Gaillimhe]]'''. Is cuid de [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] anois é.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athchoiriu-le-deanamh-ar-dhion-aras-na-ngael-i-ngaillimh-agus-teach-na-cuirte-sa-daingean/|teideal=Athchóiriú le déanamh ar dhíon Áras na nGael i nGaillimh agus Teach na Cúirte sa Daingean|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-04-10|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-04-12}}</ref> Cheannaíodar uimhir 45 [[Sráid Doiminic na Gaillimhe|Sráid Doiminic]] sa bhliain 1938 agus rinneadh ionad [[An Ghaeilge|Gaeilge]] de [[Áras na nGael]].<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Áras na nGael]] * [[Conradh na Gaeilge]] ==Naisc sheachtracha== * Suíomh oifigiúil: [https://arasnangael.ie/ga/home/ arasnangael.ie] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aras na Gaeilge}} [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Stair Chathair na Gaillimhe]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha]] {{síol-ie}} oire796rfv7po45dfom2lpkg4h0x8rh 14 125295 1307581 2026-04-12T22:40:20Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '{{DEFAULTSORT:Aras na nGael}} [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mGaillimh]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha]]' 1307581 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Aras na nGael}} [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mGaillimh]] [[Catagóir:Conradh na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Éireannacha]] me11y3hkt3ugwak2g79vzp6yb3iyfiw 0 125296 1307601 2026-04-13T00:20:54Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Iceman'' (iml. 1)''', ar a dtugtar freisin '''''X-Men: Iceman''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]], scríofa den chuid is mó ag [[J.M. DeMatteis]] agus tarraingthe ag [[Alan Kupperberg]]. Foilsíodh an tsraith ó 7 Lúnasa, [[1984]] go dtí 5 Feabhra, [[1985]] thar ceithre eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearf...' 1307601 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Iceman'' (iml. 1)''', ar a dtugtar freisin '''''X-Men: Iceman''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]], scríofa den chuid is mó ag [[J.M. DeMatteis]] agus tarraingthe ag [[Alan Kupperberg]]. Foilsíodh an tsraith ó 7 Lúnasa, [[1984]] go dtí 5 Feabhra, [[1985]] thar ceithre eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://nerdsonearth.com/2018/03/comics-read-iceman-mini-series-1984|title=Comics You Should Read: ''Iceman'' Mini-Series From 1984|last=Sansbury|first=Jason|access-date=7 Márta 2018|website=Nerds on Earth|date=7 Márta 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://cmro.travis-starnes.com/reviews.php?id=8390|title=Review: ''Iceman'' (1984) #1|author=Jaoblia|access-date=5 Meitheamh 2020|website=The CMRO|date=5 Meitheamh 2020}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://gayleague.com/looking-back-at-that-iceman-mini-series|title=Looking Back At That ''Iceman'' Mini Series|author=GL Staff|access-date=5 Meitheamh 2020|website=Gay League|date=5 Meitheamh 2020}}</ref>.<ref>{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/xmen-best-iceman-stories|title=''X-Men'': 10 Best Iceman Comics, Ranked|last=Kennedy|first=Cole|access-date=20 Meitheamh 2024|website=[[Comic Book Resources]]|date=20 Meitheamh 2024}}</ref> Lean [[X-Men Icons: Iceman|Imleabhar 2 (''X-Men Icons: Iceman'')]] é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "The Fuse!" || 7 Lúnasa, [[1984]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66335/iceman_1984_1|date=7 Lúnasa 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Instant Karma!" || 2 Deireadh Fómhair, 1984 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66336/iceman_1984_2|date=2 Deireadh Fómhair 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Quicksand!" || 4 Nollaig, 1984 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66337/iceman_1984_3|date=4 Nollaig 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "The Price You Pay!" || 5 Feabhra, [[1985]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66338/iceman_1984_4|date=5 Feabhra 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="35%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="15%" | ISBN |- | '''''X-Men: Iceman''''' | ''Iceman'' (iml. 1) #1–4 agus ''[[Bizarre Adventures]]'' #27 | 15 Lúnasa, [[2012]] | {{ISBNT|978-0-7851-6275-9}} |- | '''''Marvel Firsts: The 1980s''''' | ''QuestProbe'' #1, ''West Coast Avengers'' (iml. 1) #1, ''Kitty Pryde and Wolverine'' #1, ''Iceman'' (iml. 1) #1, ''Rocket Raccoon'' #1, ''Gargoyle'' #1, ''[[Secret Wars II]]'' #1, ''Squadron Supreme'' #1, ''Longshot'' #1, [[Nightcrawler (iml. 1)|''Nightcrawler'' (iml. 1)]] #1, ''Balder the Brave'' #1, ''Punisher'' (1985) #1, ''X-Factor'' (1986) #1, ''Firestar'' #1, ''Dakota North'' #1, ''Star Brand'' #1, ''Strikeforce: Morituri'' #1, agus ábhar ó ''Epic Illustrated'' #26 | 19 Samhain, [[2013]] | {{ISBNT|978-0-7851-8545-1}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/24036/iceman_1984_1985 ''Iceman'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Iceman}} [[Catagóir:Iceman]] i9jntxys86zw44okjck1dq91cbo2r4m 1307610 1307601 2026-04-13T00:44:04Z ~2026-16722-18 72895 1307610 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''Iceman'' (iml. 1)''', ar a dtugtar freisin '''''X-Men: Iceman''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]], scríofa den chuid is mó ag [[J.M. DeMatteis]] agus tarraingthe ag [[Alan Kupperberg]]. Foilsíodh an tsraith ó 7 Lúnasa, [[1984]] go dtí 5 Feabhra, [[1985]] thar ceithre eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://nerdsonearth.com/2018/03/comics-read-iceman-mini-series-1984|title=Comics You Should Read: ''Iceman'' Mini-Series From 1984|last=Sansbury|first=Jason|access-date=7 Márta 2018|website=Nerds on Earth|date=7 Márta 2018}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://cmro.travis-starnes.com/reviews.php?id=8390|title=Review: ''Iceman'' (1984) #1|author=Jaoblia|access-date=5 Meitheamh 2020|website=The CMRO|date=5 Meitheamh 2020}}</ref><ref>{{cite magazine|url=https://gayleague.com/looking-back-at-that-iceman-mini-series|title=Looking Back At That ''Iceman'' Mini Series|author=GL Staff|access-date=5 Meitheamh 2020|website=Gay League|date=5 Meitheamh 2020}}</ref>.<ref>{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/xmen-best-iceman-stories|title=''X-Men'': 10 Best Iceman Comics, Ranked|last=Kennedy|first=Cole|access-date=20 Meitheamh 2024|website=[[Comic Book Resources]]|date=20 Meitheamh 2024}}</ref> Lean [[X-Men Icons: Iceman|Imleabhar 2 (''X-Men Icons: Iceman'')]] é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "The Fuse!" || 7 Lúnasa, [[1984]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66335/iceman_1984_1|date=7 Lúnasa 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Instant Karma!" || 2 Deireadh Fómhair, 1984 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66336/iceman_1984_2|date=2 Deireadh Fómhair 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Quicksand!" || 4 Nollaig, 1984 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66337/iceman_1984_3|date=4 Nollaig 1984|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "The Price You Pay!" || 5 Feabhra, [[1985]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 1) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/66338/iceman_1984_4|date=5 Feabhra 1985|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="22%" | Teideal ! width="40%" | Ábhar bailithe ! width="16%" | Dáta foilsithe ! width="22%" | ISBN |- | '''''X-Men: Iceman''''' | ''Iceman'' (iml. 1) #1–4 agus ''[[Bizarre Adventures]]'' #27 | 15 Lúnasa, [[2012]] | {{ISBNT|978-0-7851-6275-9}} |- | '''''Marvel Firsts: The 1980s''''' | ''QuestProbe'' #1, ''West Coast Avengers'' (iml. 1) #1, ''Kitty Pryde and Wolverine'' #1, ''Iceman'' (iml. 1) #1, ''Rocket Raccoon'' #1, ''Gargoyle'' #1, ''[[Secret Wars II]]'' #1, ''Squadron Supreme'' #1, ''Longshot'' #1, [[Nightcrawler (iml. 1)|''Nightcrawler'' (iml. 1)]] #1, ''Balder the Brave'' #1, ''Punisher'' (1985) #1, ''X-Factor'' (1986) #1, ''Firestar'' #1, ''Dakota North'' #1, ''Star Brand'' #1, ''Strikeforce: Morituri'' #1, agus ábhar ó ''Epic Illustrated'' #26 | 19 Samhain, [[2013]] | {{ISBNT|978-0-7851-8545-1}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/24036/iceman_1984_1985 ''Iceman'' (iml. 1)] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Iceman}} [[Catagóir:Iceman]] j9zoui8wkaqb9sib7rrcbcdccshqjht 0 125297 1307605 2026-04-13T00:38:44Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''X-Men Icons: Iceman''''' (''Deilbhíní X-Men: Iceman''), ar a dtugtar freisin '''''Iceman: Icons''''' nó '''''Iceman'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]], scríofa ag [[Dan Abnett]] agus [[Andy Lanning]] agus tarraingthe ag [[Karl Kerschl]], [[Steve Uy]], agus [[Skottie Young]]. Foilsíodh an tsraith...' 1307605 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Sraith leabhar grinn is ea '''''X-Men Icons: Iceman''''' (''Deilbhíní X-Men: Iceman''), ar a dtugtar freisin '''''Iceman: Icons''''' nó '''''Iceman'' (iml. 2)''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar an carachtar [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]], scríofa ag [[Dan Abnett]] agus [[Andy Lanning]] agus tarraingthe ag [[Karl Kerschl]], [[Steve Uy]], agus [[Skottie Young]]. Foilsíodh an tsraith ó 3 Deireadh Fómhair, [[2001]] go dtí 13 Feabhra, [[2002]] thar ceithre eagrán, agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref>{{cite magazine|url=https://www.cbr.com/the-last-time-iceman-had-a-comic-he-also-had-a-kid|title=The Last Time Iceman Had a Comic, He Also Had -- a Kid?!|last=White|first=Brett|date=18 Deireadh Fómhair 2016|website=[[Comic Book Resources]]|access-date=18 Deireadh Fómhair 2016}}</ref> Lean [[Iceman (iml. 3)|Imleabhar 3]] é. ==Eagráin bailithe== ===Eisiúintí=== {| Class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! Eisiúint !! Teideal !! Dáta Foilsithe !! Tagairtí |- | #1 || "Icons, One of Four: The Iceman Cometh" || 3 Deireadh Fómhair, [[2001]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 2) #1|url=https://www.marvel.com/comics/issue/62566/iceman_2001_1|date=3 Deireadh Fómhair 2001|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #2 || "Icons, Two of Four: Cold Snap" || 28 Samhain, 2001 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 2) #2|url=https://www.marvel.com/comics/issue/62567/iceman_2001_2|date=28 Samhain 2001|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #3 || "Icons, Three of Four: Icebreaker" || 2 Eanáir, [[2002]] || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 2) #3|url=https://www.marvel.com/comics/issue/62568/iceman_2001_3|date=2 Eanáir 2002|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |- | #4 || "Icons, Four of Four: No More Mr. Ice Guy" || 13 Feabhra, 2002 || <ref>{{cite magazine|title=''Iceman'' (iml. 2) #4|url=https://www.marvel.com/comics/issue/62569/iceman_2001_4|date=13 Feabhra 2002|website=[[Marvel.com]]|publisher=[[Marvel Comics]]}}</ref> |} ===Bailiúcháin=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="25%" | Teideal ! width="30%" | Ábhar bailithe ! width="15%" | Dáta foilsithe ! width="20%" | ISBN |- | '''''X-Men Icons: Iceman''''' | ''Iceman'' (iml. 2) #1–4 | 1 Nollaig, [[2001]] | {{ISBNT|978-0-7851-0889-4}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/series/22965/iceman_2001_2002 ''X-Men Icons: Iceman''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Iceman}} [[Catagóir:Iceman]] dnwj1x42si7m2anp0yfrt6a5o6lgqan 0 125298 1307606 2026-04-13T00:40:10Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[X-Men Icons: Iceman]] 1307606 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[X-Men Icons: Iceman]] m4hlzojq57u4d6lqonfsqavu5997kej 0 125299 1307607 2026-04-13T00:40:23Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[X-Men Icons: Iceman]] 1307607 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[X-Men Icons: Iceman]] m4hlzojq57u4d6lqonfsqavu5997kej 14 125300 1307608 2026-04-13T00:41:09Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]' 1307608 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] g74m7n84i6junt71xckqe6002h79d0t 0 125301 1307609 2026-04-13T00:42:19Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Iceman (iml. 1)]] 1307609 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman (iml. 1)]] 9rfpoywzyr8qgb8sv7lnuk9a3ps5jjh 14 125302 1307612 2026-04-13T00:46:37Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Guardians of the Galaxy]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]]' 1307612 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Guardians of the Galaxy]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] 72udfu9249u8zjwi27u72ivhtitkctt 0 125303 1307631 2026-04-13T09:35:41Z Ciara Pollock 73525 Leathanach cruthaithe le 'Is comhlacht léiriúcháin teilifíse/scannáin, stiúideo fuaime agus teach áiseanna iarléiriúcháin é Macalla Teoranta atá lonnaithe i gcroílár Chathair Bhaile Átha Cliath.<ref>https://www.macallateo.com/</ref> Bunaíodh é i 1997 mar chomhlacht dhátheangach, ag obair trí Ghaeilge agus Béarla. <references />' 1307631 wikitext text/x-wiki Is comhlacht léiriúcháin teilifíse/scannáin, stiúideo fuaime agus teach áiseanna iarléiriúcháin é Macalla Teoranta atá lonnaithe i gcroílár Chathair Bhaile Átha Cliath.<ref>https://www.macallateo.com/</ref> Bunaíodh é i 1997 mar chomhlacht dhátheangach, ag obair trí Ghaeilge agus Béarla. <references /> n1sskrvcmldsgvx1flcebm7tr22vltr 1307638 1307631 2026-04-13T10:05:04Z Eomurchadha 4240 1307638 wikitext text/x-wiki Is comhlacht léiriúcháin teilifíse agus scannáin, stiúideo fuaime agus teach áiseanna iarléiriúcháin é '''Macalla Teoranta''' atá lonnaithe i gcroílár Chathair Bhaile Átha Cliath.<ref>https://www.macallateo.com/</ref> Bunaíodh é sa bhliain 1997 mar chomhlacht dhátheangach, a oibríonn trí Ghaeilge agus trí Bhéarla. <references /> 5qcmfxfoh84grjfxxnhgp92tnnblccy 0 125304 1307636 2026-04-13T10:00:45Z Ciara Pollock 73525 Leathanach cruthaithe le 'Is scannán beochana Meiriceánach é '''''SpongeBob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!''''' a rinneadh in 2020.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/title/tt4823776/|teideal=IMDB "The Spongebob Movie: Sponge on the Run"|work=www.imdb.com|dátarochtana=2026-04-13}}</ref> Eisíodh an scannán i nGaeilge ar [[Netflix]] i mí Feabhra, 2020 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.fm104.ie/news/entertainment/the-first-irish-language-film-on-netflix-is-now-available...' 1307636 wikitext text/x-wiki Is scannán beochana Meiriceánach é '''''SpongeBob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith!''''' a rinneadh in 2020.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imdb.com/title/tt4823776/|teideal=IMDB "The Spongebob Movie: Sponge on the Run"|work=www.imdb.com|dátarochtana=2026-04-13}}</ref> Eisíodh an scannán i nGaeilge ar [[Netflix]] i mí Feabhra, 2020 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.fm104.ie/news/entertainment/the-first-irish-language-film-on-netflix-is-now-available-to-stream/|teideal=The first Irish-language film on Netflix is now available to stream|language=en|work=FM104|dátarochtana=2026-04-13}}</ref>. Ba é an chéad fhadscannán déanta trí Ghaeilge a eisíodh ar Netflix riamh. [[Macalla Teoranta]] a rinne an dubáil, le Ciara Pollock mar stiúrthóir agus léiritheoir. [[Gabriel Rosenstock]] a d'aistrigh an script.<ref>{{Lua idirlín|url=https://dubdb.fandom.com/wiki/SpongeBob_an_Scann%C3%A1n:_Rith,_Sp%C3%BAinse,_Rith|teideal=SpongeBob an Scannán: Rith, Spúinse, Rith|language=en|work=The Dubbing Database|dátarochtana=2026-04-13}}</ref> == Carachtair (Leagan Gaeilge) == * Marcus Lamb mar Spongebob Squarepants * Lochlann Ó Mearáin mar Patrick Star * Brian Thunder mar Squidward Tentacles * Carmel Stephens mar Sandy Cheeks agus Karen * Liam Heffernan mar Mr. Krabs * Garrett Keogh mar Planctón * [[Dáithí Ó Sé]] mar an Rí Poseidon * Michelle Beamish mar Otto * Dónal de Barra mar Chancellor Poseidon * John Sharpson mar Sage * [[Seán T. Ó Meallaigh]] mar El Diablo * Le guthanna breise ó Barry Barnes, Bríd Ní Ghruagáin, Caitríona Ní Mhurchú, George Sharpson, Gráinne Bleasdale, [[Hilary Bowen-Walsh]], Maurice O'Donoghue, agus [[Sinéad Ní Uallacháin]]. j4supfkqi837c3juw5epze32iqm4x6q 0 125305 1307642 2026-04-13T10:29:38Z Conradder 34685 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán [[Gaeilge]] é '''Foscadh''' (nó '''Foscaḋ''') a eisíodh sa bhliain [[2021]]. Is é [[Seán Breathnach (stiúrthóir)|Seán Breathnach]] a stiúraigh. An leabhar, ''The Thing about December'', de chuid [[Dónal Ryan]] atá an scannán bunaithe. == Léiriú == Rinneadh scannánú air i g[[Corr na Móna]] agus fuiar sé €400,000 deontas ó [[Údarás Craolacháin na hÉireann]]. Reáchtáladh '...' 1307642 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán [[Gaeilge]] é '''Foscadh''' (nó '''Foscaḋ''') a eisíodh sa bhliain [[2021]]. Is é [[Seán Breathnach (stiúrthóir)|Seán Breathnach]] a stiúraigh. An leabhar, ''The Thing about December'', de chuid [[Dónal Ryan]] atá an scannán bunaithe. == Léiriú == Rinneadh scannánú air i g[[Corr na Móna]] agus fuiar sé €400,000 deontas ó [[Údarás Craolacháin na hÉireann]]. Reáchtáladh ''première'' an scannáin ag [[Fleadh Scannán na Gaillimhe]] ar [[23 Iúil]] [[2021]]. == Carachtair == *[[Dónall Ó Héalai]] mar ''John Cunliffe'' *[[Fionnuala Flaherty]] mar ''Siobhán'' *[[Cillian Ó Gairbhí]] mar ''Dave'' *[[Diarmuid de Faoite]] mar ''Stephen'' == Naisc sheachtracha == *[https://www.imdb.com/title/tt13448084/ Foscadh] ar [[IMDb]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-scannán}} {{DEFAULTSORT:Foscadh}} [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Scannáin 2021]] 1etj9nc2knlvxdmkustle0lpxuqyobj 1307644 1307642 2026-04-13T10:52:48Z Conradder 34685 /* Léiriú */ 1307644 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán [[Gaeilge]] é '''Foscadh''' (nó '''Foscaḋ''') a eisíodh sa bhliain [[2021]]. Is é [[Seán Breathnach (stiúrthóir)|Seán Breathnach]] a stiúraigh. An leabhar, ''The Thing about December'', de chuid [[Dónal Ryan]] atá an scannán bunaithe. == Léiriú == Rinneadh scannánú air i g[[Corr na Móna]] agus fuair sé €400,000 deontas ó [[Údarás Craolacháin na hÉireann]]. Reáchtáladh ''première'' an scannáin ag [[Fleadh Scannán na Gaillimhe]] ar [[23 Iúil]] [[2021]]. == Carachtair == *[[Dónall Ó Héalai]] mar ''John Cunliffe'' *[[Fionnuala Flaherty]] mar ''Siobhán'' *[[Cillian Ó Gairbhí]] mar ''Dave'' *[[Diarmuid de Faoite]] mar ''Stephen'' == Naisc sheachtracha == *[https://www.imdb.com/title/tt13448084/ Foscadh] ar [[IMDb]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-scannán}} {{DEFAULTSORT:Foscadh}} [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Scannáin 2021]] 6vdeuddnt1rq5wtr5nzhuia07y6d93m 1307651 1307644 2026-04-13T11:33:47Z Eomurchadha 4240 1307651 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán [[Gaeilge]] é '''Foscadh''' (nó '''Foscaḋ''') a eisíodh sa bhliain [[2021]]. Is é [[Seán Breathnach (stiúrthóir)|Seán Breathnach]] a stiúraigh. Ar an leabhar, ''The Thing about December'', de chuid [[Dónal Ryan]] atá an scannán bunaithe. == Léiriú == Rinneadh scannánú air i g[[Corr na Móna]] agus fuair sé deontas €400,000 ó [[Údarás Craolacháin na hÉireann]]. Reáchtáladh ''première'' an scannáin ag [[Fleadh Scannán na Gaillimhe]] ar [[23 Iúil]] [[2021]]. == Carachtair == *[[Dónall Ó Héalai]] mar ''John Cunliffe'' *[[Fionnuala Flaherty]] mar ''Siobhán'' *[[Cillian Ó Gairbhí]] mar ''Dave'' *[[Diarmuid de Faoite]] mar ''Stephen'' == Naisc sheachtracha == *[https://www.imdb.com/title/tt13448084/ Foscadh] ar [[IMDb]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-scannán}} {{DEFAULTSORT:Foscadh}} [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin TG4]] [[Catagóir:Scannáin 2021]] n2yoknpd21zf301pneu95r5j66pc9qq 0 125306 1307646 2026-04-13T11:19:58Z Eomurchadha 4240 Bhog Eomurchadha an leathanach [[Fréamhacha (scannán)]] go [[Fréwaka (scannán)]] 1307646 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Fréwaka (scannán)]] holor09rq9uji15d9lmi6hc7rft4eq6