Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk James Joyce 0 2325 1308202 1243222 2026-04-16T17:07:28Z Saighneánach 72809 Typo 1308202 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] a rugadh i m[[Baile Átha Cliath]] in [[Éire|Éirinn]] ab ea '''James Augustine Aloysius Joyce''' (gaelaítear a ainm mar ''Séamus Seoige'' scaití). ([[2 Feabhra]] [[1882]] – [[13 Eanáir]] [[1941]]). Ba i m[[Béarla]] a scríobh sé a chuid saothair, ach feictear ina mhórshaothair ar nós ''[[Ulysses]]'' (1922) agus ''[[Finnegans Wake]]'' (1939) go raibh an-eolas aige ar nuatheangacha na hEorpa, beagán [[Gaeilge]] san áireamh, chomh maith le [[Laidin]], [[Gréigis]], [[Fraincis]], [[Spáinnis]], [[Iodáilis]] agus mórán eile nach iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dath-ealaionta-nua-dfhili-na-ngael-smaoisghlas-tus-ulysses-i-ngaeilge-do-la-bloom/|teideal=‘Dath ealaíonta nua d’fhilí na nGael: smaoisghlas’ – tús ‘Ulysses’ i nGaeilge do Lá Bloom|dáta=2023-06-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-16}}</ref> Tá easaontas i measc lucht [[litríocht]]a ar fheabhas chuid den scríbhneoireacht sna [[Leabhar|leabhair]] sin, mar go bhfuil an teanga casta, le meascán teangacha, agus mar gur i bhfoirm sruth smaointe atá cuid mhór de. == Saol == B'as [[Gaillimh]] a bhean, [[Nora Barnacle]]. Chas siad ar 16 Meitheamh 1904. Bhí mac (Giorgio, 1905) agus iníon (Lucia, 1907) acu. Phós Nora agus Joyce sa bhliain 1931. Chaith Joyce cuid mhór dá shaol san [[Eoraip]], i [[Zürich]] na h[[Eilvéis]]e (1915-1919), i d[[Trieste]] na h[[an Iodáil|Iodáile]] (1904-1915, 1919-1920) agus i b[[Páras]] na [[an Fhrainc|Fraince]] (1920-1941), sa chuid ba mhó. Fuair Joyce post i mbanc sa [[an Róimh|Róimh]] fosta (1906-1907) ach b'fhuath leis an chathair úd agus d'fhill seisean agus a theaghlach go Trieste i ndiaidh tamaill ghairid. Bhí Joyce ar ais i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1912 agus a chéad leabhar, ''Dubliners'', á fhoilsiú. Faraor géar gur chaill an clódóir a mhisneach ag an nóiméad deiridh agus dhóigh sé gach uile chóip den leabhar ‘graosta’. Níor leag Joyce cos in Éirinn arís go deo.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/anseo-i-bparas-ata-go-leor-de-ruin-bloomsday/|teideal=Anseo i bPáras atá go leor de rúin Bloomsday|údar=Éilís Neary|dáta=2021-06-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-16}}</ref> Seans maith nach bhfeicfeadh ''Ulysses'' solas an lae murach gur iarr an file [[Ezra Pound]] ar Joyce teacht go Páras sa bhliain 1920. Dar leis an bheathaisnéisí Richard Ellmann, bhí Joyce le seachtain a chaitheamh i bPáras ach d’fhan sé ann ar feadh 20 bliain. Is ansin a chríochnaigh sé ''Ulysses.<ref name=":2" />'' Cuireadh ''Ulysses'' amach i bhfoirm sraithe ar dtús, rud a thug deis do na húdaráis i Meiriceá agus i Sasana cosc a chur ar an úrscéal sular éirigh le Joyce é a chríochnú fiú. Bhí Joyce bocht in umar na haimléise. In 1921, bhuail sé isteach chuig ''Shakespeare and Company'', siopa leabhar i bPáras chun a thrioblóidí a roinnt leis an úinéir, [[Sylvia Beach]]. Bean ar leith a bhí inti agus ba mhór an tacaíocht a thug sí do Joyce agus mhórscríbhneoirí an lae. D’fhoilsigh sí an leabhar ina iomláine ar an 2 Feabhra 1922. === Deireadh a shaoil === Ghoill an [[glácóma]] air, agus é ag druidim le deireadh a shaoil ach go háirithe, agus bhí an-deacracht aige léamh profaí a dhéanamh ar a chuid leabhar. Fuair sé bás i Zürich nuair a tháinig cóma air i ndiaidh obráid ar [[othras]] bréifneach. Nuair a fuair sé bás sa bhliain 1941, shocraigh polaiteoirí na hÉireann ''gan'' freastal ar an tsochraid agus ní bheadh fáil ar ''Ulysses'' in Éirinn go dtí na [[1960idí]].<ref name=":2" /> == Oidhreacht == Is cinnte go raibh an-tionchar ag an stíl sin ar údair eile, agus go bhfuil an-éacht déanta aige i gcuid dá chuid cur síos.[[File:Joyce - Dubliners, 1914 - 3690390 F.jpg|thumb|upright|''Dubliners'', 1914|clé]] == Saothar == [[Íomhá:ULYSSES with Hemingway Signature - NARA - 192691.tif|clé|mion|220x220px|ULYSSES, sínithe ag [[Ernest Hemingway|Hemingway]]]] === Ulysees === Is cur síos ar lá amháin i saol fhir óig an chuid is mó de ''[[Ulysses (úrscéal)|Ulysses]]'', agus ceiliúrann lucht liteartha Bhaile Átha Cliath agus a gcairde [[Lá Bloom]] (''Bloomsday'') ar [[16 Meitheamh]] in ómós do laoch an leabhair, [[Leopold Bloom]]. {{Main|Ulysses}} I measc saothair eile James Joyce tá: * ''[[Chamber Music]]'' ([[1907]]) * ''[[Dubliners]]'' ([[1914]]). * ''[[Exiles]]'' ([[1915]]) * ''[[A Portrait of the Artist as a Young Man]]'' ([[1916]]) * ''[[Pomes Penyeach]]'' ([[1927]]) * ''[[Finnegans Wake]]'' ([[1939]]) === Gaeilge === Bhí caidreamh casta crosta ag James Joyce leis an nGaeilge. Mar shampla, deir Stephen sa ''[[Portrait of the Artist as Young Man]]'' go mbeadh an Béarla i gcónaí mar “an acquired speech” aige.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/james-joyce-agus-an-ghaeilge-you-are-an-irishman-and-you-must-write-in-your-own-tradition/|teideal=James Joyce agus an Ghaeilge: ‘You are an Irishman and you must write in your own tradition’|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=16 Meitheamh 2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-06-16}}</ref> Dúirt Buck Mulligan in [[Ulysses (úrscéal)|Ulysees]]:<blockquote>''‘He’s English and he thinks we ought to speak Irish in Ireland. Sure we ought to, the old woman said, and I’m ashamed that I don’t speak the language myself. I’m told it’s a grand language by them that knows it’''</blockquote>Agus é ar an [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|ollscoil]] i mBaile Átha Cliath, chláraigh Joyce le cúrsa a bhí á reáchtáil ag [[Conradh na Gaeilge]] agus thug cúpla bliain ag foghlaim na teanga, an t-aon iarracht ‘foirmeáilte’ a dhein sé an teanga a shealbhú. Ba é [[Pádraig Mac Piarais]] a bhí ag teagasc ins na ranganna ar a bhfreastail Joyce agus ní róthógtha a bhí an Seoigheach lena chur chuige ná, go deimhin, leis na ranganna féin. Mheas an Piarsach gur den riachtanas é “to exalt Irish by denigrating English”; chuir an meon sin fearg ar Joyce.<ref name=":1" /> Bhí an oiread sin gráin ag an ilteangach óg ar dhearcadh cúng claonta an mhúinteora gur gheall sé dó féin nach bhfoghlaimeodh sé an Ghaeilge go brách.<ref name=":2" /> Scríobh deartháir Joyce,Stanislaus faoin suim a chuir ‘Jim’ sa teanga timpeall an ama seo agus ar an urraim a thug sé di. De bharr a chumais, ba dheacair a shamhlú go bhféadfadh mórán dua bheith ag Joyce féin i mbun Gaeilge a fhoghlaim. D’fhoghlaim sé an Ioruais, mar shampla, chun go mbeadh ar a chumas saothar Ibsen a léamh sa teanga inar céadcheapadh é.<ref name=":1" /> Níl an chuma air go ndein Joyce puinn staidéir breise ar an nGaeilge sna blianta beaga i ndiaidh dó Éire a fhágáil in 1904. Ach tá fianaise ann gur threisigh a spéis sa teanga agus ina saíocht de réir mar a chuaigh sé in aois.<ref name=":1" /> ==== Tionchar ==== Cé gur i mBéarla a scríobh an Seoigeach, maíonn [[Thomas Kinsella]] go bhfuil saothar Joyce mar chuid de shnáithe leanúnach traidisiúin litríochta na hÉireann: ‘…Yeats stands for the Irish tradition as broken; Joyce stands for it as continuous, or healed – or healing – from its mutilation’.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/james-joyce-agus-an-ghaeilge-you-are-an-irishman-and-you-must-write-in-your-own-tradition/|teideal=James Joyce agus an Ghaeilge: ‘You are an Irishman and you must write in your own tradition’|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-12-29}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/a-song-for-nora-barnacle-james-joyce-wouldn-t-have-been-the-writer-he-was-without-her-1.2241728|teideal=A song for Nora Barnacle: ‘James Joyce wouldn’t have been the writer he was without her’|údar=Siobhan Long|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-12-29}}</ref> Ach is díol suntais a laghad suime ar an mórgóir a bhíonn ag scoláirí Joyceacha sa Ghaeilge agus i litríocht na Gaeilge, “an extraordinary situation” i gcás ''Finnegan’s Wake'', dar le Diarmuid Curraoin, “when one considers that, firstly, the author declares in the book Irish to be the second language of the ‘Wake’ and secondly, that there is hardly a page of the novel which does not contain at least one Irish language element”.<ref name=":0"/> ==Gailearaí== <gallery> Íomhá:James Joyce in 1915.jpg|Le Camille Ruf, Zurich, ca. 1915 Íomhá:Joyce oconnell dublin.jpg|Dealbh Joyce i gcathair [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] Íomhá:Muintir Duibhlinne.pdf|Muintir Duibhlinne - Aistriúchán Gaeilge<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.aistriulitriochta.ie/bunachar-na-naistriuchan/|teideal=Bunachar na nAistriúchán|údar=aistriulitriochta.ie|dáta=|language=ga|work=Aistriú Litríochta|dátarochtana=2020-07-10}}</ref> Íomhá:James Joyce - Sep 1922 Shadowland.jpg|James Joyce sa bhliain 1922 san iris ''Shadowland'' Íomhá:Revolutionary Joyce Better Contrast.jpg|clé|mion|Le Camille Ruf, Zurich, timpeall 1918 </gallery> == Féach freisin == * [[Litríocht in Éirinn]] == Naisc sheachtracha == * [http://www.creativequotations.com/one/617.htm Sliochtaí de chuid James Joyce] * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/search?amode=start&author=Joyce%2c%20James Saothair ar an Idirlíon a scríobh James Joyce] * [http://www.james-joyce-music.com Ceol sna saothair a rinne James Joyce] * [http://www.pulainfo.hr/en/jj.asp James Joyce, saoránach Phula] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227192733/http://www.pulainfo.hr/en/jj.asp |date=2008-02-27 }} * [http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm Eolas faoin saol a chaith James Joyce, tuairiscí ó lucht a chomhaimsire srl.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022231242/http://www.pgil-eirdata.org/html/pgil_datasets/authors/j/Joyce,James/life1.htm |date=2012-10-22 }} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Joyce, James}} [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha|Joyce, James]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath|Joyce, James]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1882|Joyce, James]] [[Catagóir:Básanna i 1941|Joyce, James]] [[Catagóir:James Joyce| ]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] ifkd9vb79zin2tbtah1p3j7q792mn4j An Astráil 0 2452 1308320 1280756 2026-04-17T01:12:37Z Peadar Flanagan 69459 1308320 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is tír í an '''Astráil''' atá le fáil idir [[an tAigéan Ciúin]] agus [[an tAigéan Indiach]]. Is í an oileán is mó ar domhan. [[File:Sydney Harbour Bridge night.jpg|thumb|250x250px|Tá an chathair is mó san Astráil, Sydney|clé]] [[File:Melbourne skyline at night.jpg|thumb|220x220px|Melbourne, an dara chathair is mó san Astráil.|clé]] [[File:Acacia pycnantha Golden Wattle.jpg|thumb|Is é an caolach órga (''Acacia pycnantha'', "Golden Wattle" i mBéarla) bláth náisiúnta na hAstráile.|clé|220x220px]] == Tíreolaíocht == Tá beagnach leath na hAstráile ina fásach, agus tá cuid mhaith den fhuílleach neamhthorthúil. Tír ársa shíonchaite atá i gceist, agus ní maith an fód atá ar an gcuid is mó di. Ní raibh ach 15% den talamh oiriúnach don fheirmeoireacht nuair a tháinig na hEorpaigh i ndeireadh an [[18ú haois]], agus ní bheadh ach 10% insaothraithe anois. San Oirthear atá an talamh is méithe agus an méid [[uisce]] is mó, ach rinne na chéad fheirmeoirí díobháil mhór don timpeallacht. Anois, áfach, tá feirmeoirí na hAstráile an-oilte ar thairbhe a bhaint as a gcuid talaimh. Bhíodh coillte móra in oirdheisceart na tíre, ach leagadh an chuid ba mhó díobh sa 19ú haois. Crainn eocalaipe (a dtugtar crainn ghuma orthu) an cineál is coitianta, agus iad ag cur go maith le tír thirim agus le tinte coille. In oirthuaisceart na tíre tá iarsmaí na gcoillte fearthainne. Meastar gur fhág modhanna cliste dóiteáin na mBundúchasach rian buan ar leagan amach agus ar nádúr na gcoillte. Tá aird ag an bpobal agus ag na polaiteoirí araon ar chúrsaí comhshaoil anois, ach is cosúil go mbeidh an tír thíos go mór leis an [[téamh domhanda]], agus a laghad sin uisce ann. == Daonra na hAstráile == An as an 27.2 milliún a bhí ina gcónaí san Astráil in 2024, is ón iasacht 8.6 milliún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://population.gov.au/sites/population.gov.au/files/2024-12/pop-statement-2024.pdf|teideal=Population Statement|údar=population.gov.au}}</ref> Sin beagnach duine as gach triúr, 31.5% den iomlán. As Sasana, India, an tSín agus an Nua-Shéalainn tromlach na ndaoine gallda sa tír, ach dúirt Biúró na Staitisticí in 2025 go raibh daoine a rugadh i mbeagnach gach tír ar domhan ina gcónaí san Astráil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=100,000 a rugadh in Éirinn ina gcónaí anois san Astráil|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0501/1510503-100-000-a-rugadh-in-eirinn-ina-gconai-anois-san-astrail/|date=2025-05-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> De bhunadh [[Sasana|Shasanach]] agus [[Éire]]annach cuid mhór den daonra, ach pobal an-mheasctha atá ann anois, go háirithe sna cathracha, agus neart teangacha le cloisteáil, cé gurb é an [[An Béarla|Béarla]] an príomhtheanga.<ref>Níl Béarla bhfuil stádas dlíthiúil mar theanga oifigiúil sa Bunreacht.</ref> {{Main|Daonra na hAstráile}} == Stair na hAstráile == Tháinig daoine chun cónaithe sa tír timpeall 40,000 bliain ó shin ar a laghad, sinsir na mBundúchasach atá anois ann. Chruthaigh siad a lán cultúr casta, agus tá a gcuid [[teanga (cumarsáid)|teangacha]] ar na cinn is ársa ar domhan. De réir a chéile rinneadh fásach de chuid mhaith den tír, cé go raibh an t-oirthear torthúil go maith i gcónaí. {{Main|Réamhstair na hAstráile}} Ar éigean a bhí eolas ag [[An Eoraip|Eorpaigh]] ar an Astráil go dtí an [[17ú haois|seachtú haois déag]]. Ghlac an [[James Cook|Captaen James Cook]] seilbh ar an tír in ainm na Breataine sa bhliain 1778, agus tugadh [[New South Wales]] ar an limistéar thoir mar a raibh an chéad choilíneacht. De réir a chéile bunaíodh coilíneachtaí eile timpeall na tíre, agus rinneadh aon tír amháin díobh, Comhlathas na hAstráile, sa bhliain 1901. Ba mhór an babhta ar na Bundúchasaigh teacht na nEorpach, agus fuair mórán acu bás de ghalracha agus den lámh láidir, ach tugtar aitheantas anois dá ndúchas. == Rialtas na hAstráile == Córas cónaidhme atá ann: sé stát agus dhá chríoch, chomh maith le cúpla oileán ina gcríocha spleácha. Is é monarc na Ríochta Aontaithe ceann an Stáit. == Féach freisin == * [[Réamhstair na hAstráile]] * [[Stair na hAstráile]] * [[Flóra na hAstráile]] * [[Daonra na hAstráile]] * [[Aimsir na hAstráile]] * [[An Ghaeilge san Astráil]] * [[Ainmneacha Gaeilge Fhásra na hAstráile]] == Stáit na hAstráile == === Na Stáit === # [[Íomhá:Flag of New South Wales.svg|22px]] [[New South Wales]], príomhchathair: [[Sydney]] # [[Íomhá:Flag of Queensland.svg|22px]] [[Queensland]], príomhchathair: [[Brisbane]] # [[Íomhá:Flag of South Australia.svg|22px]] [[An Astráil Theas]], príomhchathair: [[Adelaide]] # [[Íomhá:Flag of Tasmania.svg|22px]] [[An Tasmáin]], príomhchathair: [[Hobart]] # [[Íomhá:Flag of Victoria (Australia).svg|22px]] [[Victoria (An Astráil)|Victoria]], príomhchathair: [[Melbourne]] # [[Íomhá:Flag of Western Australia.svg|22px]] [[An Astráil Thiar]], príomhchathair: [[Perth]] === Na Críocha Intíre === # [[Íomhá:Flag of the Northern Territory.svg|22px]] [[Críoch an Tuaiscirt|'''Críocha an Tuaiscirt''']], príomhchathair: [[Darwin, Críoch an Tuaiscirt|'''Darwin''']] # [[Críoch Phríomhchathair na hAstráile|'''Críoch Phríomhchathair na hAstráile''']], príomhchathair: [[Canberra|'''Canberra''']] == Leabhair == * Denoon, Donald, et al. (2000). ''A History of Australia, New Zealand, and the Pacific''. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-17962-3 * Macintyre, Stuart (2000). ''A Concise History of Australia''. Cambridge, U.K.: Cambridge University Press. ISBN 0-521-62359-6. == Naisc sheachtracha == * [http://www.dfat.gov.au/geo/australia/ About Australia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231054514/http://www.dfat.gov.au/geo/australia/ |date=2014-12-31 }} ón Roinn Gnóthaí Eachtracha agus Trádála * [http://www.gov.au/ Governments of Australia Entry Point] (Federal, State & Territory) * [http://www.australia.gov.au/ Australian Government Entry Portal] * [http://www.abs.gov.au/ Australian Bureau of Statistics] * [http://www.australia.com/ Tourism Australia] * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/australia.htm Australia] ''UCB Libraries GovPubs'' * '''An Ghaeilge''' ** [https://gaeilge.org.au/ Cumann Gaeilge na hAstráile] ** [https://irishlanguageaustralia.wordpress.com/ Cumainn Ghaeilge agus ranganna] == Tagairtí == {{Reflist}}{{Náisiúin G-20}}{{Comhlathas na Náisiún}} {{DEFAULTSORT:Astrail, An}} [[Catagóir:Ballstáit Chomhlathas na Náisiún]] [[Catagóir:An Astráil]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|Astráil]] tc5wu07tovd9vsl6nt7ivtblsfsa5hb An tAigéan Ciúin 0 2792 1308321 1291059 2026-04-17T01:18:01Z Peadar Flanagan 69459 1308321 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Tíreolaíocht Fhisiceach}} Is é an t'''Aigéan Ciúin''' an mhuir is mó ar [[an Domhan|domhan]]. Clúdaíonn sé an tríú chuid de dhromchla an domhain, agus tá achar 179.7 milliún km² (69.4 milliún míle cearnach) aige. Leathann sé 15,500 km (9,600 míle) ó [[Muir Bheiring|Mhuir Bheiring]] san [[An tAigéan Artach|Artach]] go himeallacha reoite [[Muir Ross|Mhuir Ross]] san [[Antartaice|Antartach]]. Tá a leithead is mó soir siar timpeall cúig ghrád ó thuaidh, áit a leathann sé mórthimpeall 19,800 km (12,300 míle) ón [[An Indinéis|Indinéis]] go cois fharraige na [[An Cholóim|Colóime]]. Meastar go minic gurb é [[Caolas Mhalacca]] an áit is faide siar den Aigéan Ciúin. Tá an áit is ísle ar dhromchla an domhain—an [[Trinse Máirianach]]—san Aigéan Ciúin. Tá tuairim is 25,000 oileán san Aigéan Ciúin (níos mó ná mar atá i muireacha eile an domhain le chéile), agus a bhformhór ar an taobh theas den Mheánchiorcal. {{Síol}} <!-- interwiki --> {{DEFAULTSORT:Aigéan Ciúin, An t}} [[Catagóir:Aigéin]] fy6ebtn25a6o6r3h3yd81679kb5iyye Iompróir an Uisce 0 3476 1308203 1209936 2026-04-16T17:11:43Z Saighneánach 72809 Typo 1308203 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} [[Íomhá:Aquarius zodiac sign, Jantar Mantar, Jaipur, India.jpg|mion|Jantar Mantar, Jaipur, India, 17ú haois]] Tá '''Iompróir an Uisce''' ar cheann de na [[Réaltbhuíon|réaltbhuíonta]] is sine a aithnítear ar feadh [[an stoidiaca]], cúrsa dealraitheach na gréine trí na spéartha. '''Aquarius''' (♒) an t-ainm [[Laidin]]e a thugtar air, rud a chiallaíonn "ón [[uisce]]". Tá an réaltbhuíon seo suite i réigiún dá ngairtear go minic an [[Muir (réalteolaí)|Mhuir]] toisc go bhfuil a lán réaltbhuíonta uisciúla ann, mar shampla [[an Míol Mór]], [[na hÉisc]], [[an Abhainn]], srl. Uaireanta, léirítear an Abhainn Eridanus agus í ag rith amach ó phota uisce an Uisceadóra. === Sanasaíocht === Is é an ''Iompróir an Uisce'' an t-ainm is minicí a úsáidtear (ar Google site:.ie), agus molann Foclóir Réalteolaíochta an leagan ''Iompróir an Uisce'' mar théarma Gaeilge. Is dócha go bhfuil sé bunaithe ar an ainm Béarla ''Water-bearer'', agus an téarma ''An tUisceadóir'' aistrithe díreach ón Laidin. == Príomhghnéithe == I measc príomhréaltaí an Uisceadóra ná: * [[Alpha Aquarii|α Aqr]]: dá ngairtear '''Sadalmelik''' ("duine ámharach an rí"), lonnaithe beagnach ar an [[meánchiorcal neamhaí]]; * [[beta Aquarii|β Aqr]]: dá ngairtear freisin '''Sadalsud''' ("an duine is ámharaí i measc an lucht áidh"); * [[Gamma Aquarii|γ Aqr]]: da ngairtear '''Sadachbia''' ("réalt ámharach de rudaí folaithe"); * [[Delta Aquarii|δ Aqr]]: da ngairtear '''Skat''' nó '''Scheat''' ("lorga"). * '''an Próca:''' comhdhéanann na réaltaí γ, ζ, η, agus π Aquarii astaireacht darb ainm '''an Próca''', a léiríonn pota uisce an Uisceadóra * [[Eta Acuairidí]] agus [[Delta Acuairidí]]: baineann dhá [[dreigechith|dhreigechith]] thábhachtacha leis an Uisceadóir: na Eta Acuairidí (4&nbsp;Bealtaine nó i dtrátha an ama sin) agus na Delta Acuairidí (timpeall 28&nbsp;Meitheamh), an dá chuid le chéile ag soláthar thart ar 20 dreige san uair. == Réada suntasacha domhainspéire == * [[Messier 2|M2]]: tá trí cinn de na [[réad domhainspéire|réada domhainspéire]] atá sa réaltbhuíon seo ar [[réad Messier|chatalóg Messier]], agus an [[réaltbhraisle chruinneogach]] M2 ina measc * [[Messier 72|M72]]: réaltbhraisle chruinneogach * [[Messier 73|M73]]: [[réaltbhraisle oscailte]] * [[Réaltnéal Satairn|NGC 7009]]: [[réaltnéal pláinéadeach]] a dtugtar '''Réaltnéal Satairn''' air de bharr a chosúlacht don [[Satarn (pláinéad)|phláinéad]]; tá sé suite ar an taobh thoir theas de [[Eta Aquarii|η Aqr]] * [[Réaltnéal an Héilics|NGC 7293]]: réaltnéal pláinéadach cáiliúil a dtugtar '''Réaltnéal an Héilics''' air; tá sé suite ar an taobh thiar theas de [[Delta Aquarii|δ Aqr]] == Stair == Buanaíodh an réaltbhuíon sna [[seascaidí]], dá ngairtear [[Aois an Uisceadóra]]. Níl aon sainmhíniú caighdeánach, áfach, ar aoiseanna astralaíocha; mar sin de d'fhéadfadh go dtosódh aois an Uisceadóra sa bhliain [2150]] nó fiú amháin [[2660]], de réir an tsainmhinithe a roghnaítear. == Miotaseolaíocht == Ionannaíodh an tUisceadóir ar shlite éagsúla i rith na n-aoiseanna. De réir an mhiotais is iomráití, ionannaítear an tUisceadóir le [[Gainiméide (miotaseolaíocht)|Gainiméide]], ógánach álainn ar thit [[Séas]] i ngrá leis, agus ar fhuadaigh sé go h[[Oilimpeas]] é le bheith ina dháileamh do na déithe. Ionannaítear [[an Cupán]] lena chorn uaireanta. Tríd is tríd, tá dealramh ag an Uisceadóir le cruth fir; má chuirtear réaltóga san áireamh atá níos doiléire ach infheicthe fós ag an tsúil fhornocht, téann an réaltbhuíon i gcosúlacht le deilbh fir, buicéad ina lámh aige agus sruth ag sní amach as. Ionannaíodh an tUisceadóir freisin leis an té a dhoirt amach uiscí [[an Díle|na Díleann]], a bháigh an domhan de réir [[Miotaseolaíocht na Gréige|leagan Gréagach]] an mhiotais sin. Sa chás sin, ionannaíodh réaltbhuíon [[an Abhainn|na hAbhann]], Eridanus, le habhainn atá an tUisceadóir a dhoirteadh amach. Is féidir go mbaineann an tUisceadóir, i dteannta réaltbhuíon [[Peigeasas (réaltbhuíon)|Pheigeasais]], le bunús mhiotas [[Láracha Dhíoméide]], atá páirteach le [[Dhá Shaothar Déag]] [[Earcail]]. Agus is cosúil go bhfuil gaol éigin idir an doirteadh amach aibhneacha, réaltbhuíon cóngarach [[an Gabhar|an Ghabhair]] agus bunús scéal [[Stáblaí Áigéis]], ceann eile den dá shaothar déag. == Astralaíocht == De réir astralaíocht an Domhain Thiar, tá baint ag [[comhartha astralaíoch|comhartha]] an Uisceadóra ([[Eanáir&nbsp;20]] - [[Feabhra&nbsp;18]]) leis an réaltbhuíon den ainm céanna. De réir cosmeolaíochtaí áirithe, baineann an tUisceadóir le [[dúil chlasaiceach]] an [[aer (dúil chlasaiceach)|Aeir]], agus mar sin de aithnítear mar chomhartha an aeir é (i dteannta [[an Mheá|na Meá]] agus [[an Cúpla|an Chúpla]]). Tá sé freisin ar cheann de na ceithre [[Comhartha Daingean|Chomhartha Dhaingeana]] (i dteannta [[an Leon|an Leoin]], [[an Scairp|na Scairpe]], agus [[an Tarbh|an Tairbh]]). Is é an Leon is [[frithchomhartha polach]] an Uisceadóra, agus is é [[Uránas (pláinéad)|Uránas]] is [[pláinéad ceannasach]] leis (sular aimsíodh Uránas, ba é [[Satarn (pláinéad)|Satarn]] a mheastaí mar phláinéad ceannasach an Uisceadóra). Baineann gach comhartha astralaíoch le roinn éigin an choirp, agus tuigtear an roinn sin mar ionad a chumhachta. Rialaíonn an tUisceadóir an [[córas imshruthaithe]] chomh maith leis na [[murnáin]]. Is é an tsiombail atá ar an Uisceadóir ná [[iompóir an uisce]]. I measc tréithe an Uisceadóra áirítear: cumas an scéal ar fad a thuiscint, nádúr cairdiúil neamhfhoirmiúil, géire mheabhrach (go fiú ardintleacht), agus intlíocht. == Réaltaí == == Féach fosta == == Naisc sheachtracha == * [http://www.alcyone.de/SIT/bsc/ Yale Bright Star Catalog] * [http://homepage.ntlworld.com/robin.gatter/data/Aqr.htm an tUisceadóir ar shuíomh Robin Gatter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060508130724/http://homepage.ntlworld.com/robin.gatter/data/Aqr.htm |date=2006-05-08 }} * [http://www.ianridpath.com/startales/aquarius.htm ''Star tales'' de chuid Ian Ridpath] * [http://www.coldwater.k12.mi.us/lms/planetarium/myth/aquarius.html an tUisceadóir agus miotaseolaíocht an Domhain] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060701064828/http://www.coldwater.k12.mi.us/lms/planetarium/myth/aquarius.html |date=2006-07-01 }} * [http://www.dibonsmith.com/aqr_con.htm an tUisceadóir ar shuíomh Richard Dibon-Smith] * [http://www.astronomical.org/portal/modules/wfsection/article.php?articleid=4 Peoria Astronomical Society: an tUisceadóir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615010416/http://www.astronomical.org/portal/modules/wfsection/article.php?articleid=4 |date=2006-06-15 }} * [http://www.allthesky.com/constellations/aquarius/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: an tUisceadóir] == Foinsí == * {{Tagairt leabhair|Údar=Burnham, Robert Jr.|Teideal=Burnham's Celestial Handbook: An Observer's Guide to the Universe Beyond the Solar System, v.1|Foilsitheoir=General Publishing Company, Ltd., Toronto|Bliain=1966, 1978|ID=ISBN 0-486-23673-0}} == Tagairtí == {{reflist}}{{Stoidiaca}} {{RéaltbhuíontaLiostaitheAgTolamaes}} {{LiostaRéaltbhuíonta}} [[Catagóir:Réaltbhuíonta|Uisceadoir]] [[Catagóir:Comharthaí an Stoidiaca|Uisceadoir]] lzh0hpl5lua7f5xxvijqwwozo8riwwp 21 Márta 0 3515 1308208 1303725 2026-04-16T17:45:59Z Saighneánach 72809 Typo 1308208 wikitext text/x-wiki {{Márta}} Is é an '''21 Márta''' an 80ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 81ú lá i mbliain bhisigh. Tá 285 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Namaib]] - Lá na Saoirse (1990) * Lá Idirnáisiúnta [[Siondróm Down]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1685]] — [[Johann Sebastian Bach]], cumadóir ceoil Gearmánach (b.[[1750]]) * [[1763]] — [[William James MacNeven]], scríbhneoir agus dochtúir Gael-Mheiriceánach (b. [[1841]]) * [[1768]] — [[Joseph Fourier|Jean-Baptiste Joseph Fourier]], matamaiticeoir agus fisiceoir Francach (b. [[1830]]) * [[1884]] — [[Nora Barnacle]], céile James Joyce (b. [[1951]]) * [[1886]] — [[Oscar Mac Thréinfhir|Oscar Traynor]], polaiteoir Éireannach (b. [[1963]]) * [[1933]] — [[Michael Heseltine]], Polaiteoir de chuid an Pháirtí Choimeádaigh sa Ríocht Aontaithe * [[1937]] — [[Ann Clwyd]], polaiteoir Breatnach (b. [[2023]]) * [[1946]] — [[Timothy Dalton]], aisteoir Breathnach * [[1949]] — [[Slavoj Žižek]], fealsamh Slóivéanach * [[1950]] — [[Sándor Csernus]], staraí Ungárach * [[1955]] — [[Jair Bolsonaro]], uachtarán ar an mBrasaíl * [[1957]] — [[Pat Breen]], polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael * [[1958]] — [[Gary Oldman]], aisteoir Sasanach * [[1960]] — [[Ayrton Senna]], tiománaithe F1 (b.[[1994]]) * [[1961]] — [[Leslie Stewart]], dornálaí de chuid Oileán na Tríonóide * [[1961]] — [[Lothar Matthäus]], imreoir sacair Gearmánach * [[1962]] — [[Matthew Broderick]], aisteoir agus amhránaí Meiriceánach * [[1963]] — [[Ronald Koeman]], iarimreoir sacair Ollannach * [[1964]] — [[Ieuan Evans]], imreoir rugbaí na Breataine Bige * [[1975]] — [[Mark Williams]], imreoir snúcair gairmiúil Breatnach * [[1977]] — [[Patrick O'Donovan]], polaiteoir Éireannach * [[1980]] — [[Ronaldinho]], imreoir sacair * [[1983]] — [[Bruno Langley]], aisteoir Briotanach * [[1985]] — [[Adrian Peterson]], peileadóir Meiriceánach * [[1990]] — [[Darach Ó hEoghanáin]], iománaí Éireannach * [[1991]] — [[Antoine Griezmann]], imreoir sacair Francach * [[1992]] — [[Karolína Plíšková]], imreoir leadóige Seiceach * [[1992]] — [[Kristýna Plíšková]], imreoir leadóige Seiceach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1617]] — [[Pocahontas]], bean Meiriceánach Dúchasach (r. c[[1596]]) * [[1656]] — [[James Ussher]], ardeaspag Ard Mhacha (r. [[1581]]) * [[1762]] — [[Nicolas-Louis de Lacaille|Nicolas Louis de Lacaille]], réalteolaí Francach (r. [[1713]]) * [[1920]] — [[Peadar Ua Laoghaire]], scríbhneoir Éireannach (r. [[1839]]) * [[1971]] — [[Patrick Palmer]], polaiteoir Éireannach (r. [[1889]]) * [[1978]] — [[Cearbhall Ó Dálaigh]], cúigiú [[Uachtarán na hÉireann]] (r.[[1911]]) * [[1985]] — [[Michael Redgrave]], aisteoir Sasanach (r. [[1908]]) * [[1999]] — [[Ernie Wise]], fuirseoir Sasanach (r. [[1925]]) * [[2005]] — [[Pól Ó Foighil]], polaiteoir (r.[[1928]]) * [[2012]] — [[Ruaraidh MacThòmais]], file Albanach (R. [[1921]]) * [[2015]] — [[Jørgen Ingmann]], ceoltóir Danmhargach (r. [[1925]]) * [[2017]] — [[Martin McGuinness]], polaiteoir Éireannach (r. [[1950]]) * [[2026]] — [[Robert Mueller]], aturnae agus maorlathaí Meiriceánach (r. [[1944]]) == Tarluithe eile == * [[1960]] - [[Sléacht Sharpeville]]: maraíodh 69 duine agus gortaíodh 169 duine eile nuair a rinne póilíní ionsaí ar lucht agóide [[An Afraic Theas|san Afraic Theas]] * [[1965]] - Chuir [[Martin Luther King]] tús le mórshiúl ó [[Selma, Alabama|Selma]] go [[Montgomery, Alabama|Montgomery]], [[Alabama]]. * [[1980]] - D'fhógair [[Jimmy Carter]] go mbaghcatálfaidh [[SAM]] ar [[Cluichí Oilimpeacha an tSamhraidh 1980|an Chluichí Oilimpeacha]], in [[Moscó]], mar [[Cogadh na hAfganastáine (1979-1989)|Cogadh Sóivéadaigh na hAfganastáine]]. * [[1990]] - Bhain [[An Namaib]] a neamhspleáchas amach ón [[Afraic Theas]] * [[2000]] - Thug [[Pápa Eoin Pól II]] cuairt ar [[Iosrael]] * [[2006]] - Bunaíodh [[Twitter]] * [[2009]] - Bhuaigh [[Éire]] a dara Grand Slam sa rugbaí i gcoinne [[An Bhreatain Bheag]] i [[Caerdydd|gCaerdydd]]. [[Catagóir:Dátaí|0321]] [[Catagóir:Míonna|Márta, 21]] oagj2fijf0v6ugljpj8uy9wy6yihzfe 16 Aibreán 0 3541 1308175 1263101 2026-04-16T13:14:31Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1308175 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''16 Aibreán''' an 106ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 107ú lá i mbliain bhisigh. Tá 259 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] - Lá Fhéile [[Bernadette Soubirous|Bernadette]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1283]] — [[Maighréad, Maighdean na hIorua]], Banríon na hAlban (b. [[1290]]) * [[1728]] — [[Joseph Black]], ceimiceoir Briotanach (b. [[1799]]) * [[1786]] — [[John Franklin]], oifigeach i gCabhlach na Breataine, taiscéalaí Artach, agus riarthóir coilíneach (b. [[1847]]) * [[1800]] — [[Humphrey Lloyd]], fisiceoir turgnamhach Éireannach (b. [[1881]]) * [[1844]] — [[Anatole France]], scríbhneoir Francach (b. [[1924]]) * [[1863]] — [[Émile Friant]], péintéir Francach (b. [[1932]]) * [[1867]] — [[Deartháireacha Wright|Wilbur Wright]], ceannródaí eitlíochta (b.[[1912]]) * [[1871]] — [[John Millington Synge]], drámadóir, file, scríbhneoir (b.[[1909]]) * [[1879]] — [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]], polaiteoir Éireannach (b. [[1945]]) * [[1889]] — [[Charlie Chaplin]], aisteoir (b.[[1977]]) * [[1892]] — [[Thomas Powell]], polaiteoir Éireannach (b. [[1971]]) * [[1908]] — [[Paddy Clohessy]], polaiteoir agus iománaí Éireannach (b. [[1971]]) * [[1918]] — [[Spike Milligan]], fuirseoir agus scríbhneoir (b.[[2002]]) * [[1927]] — [[Pápa Beinidict XVI]], (Joseph Alois Ratzinger) (b. [[2022]]) * [[1939]] — [[Dusty Springfield]], amhránaí (b.[[1999]]) * [[1940]] — [[Margrethe II na Danmhairge]], banríon na Danmhairge * [[1947]] — [[Gerry Rafferty]], amhránaí Albanach (b. [[2011]]) * [[1951]] — [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]], breitheamh Éireannach * [[1962]] — [[Antony Blinken|Tony Blinken]], polaiteoir Meiriceánach * [[1962]] — [[Martina Anderson]], polaiteoir Éireannach * [[1968]] — [[Clare Daly]], polaiteoir Éireannach * [[1971]] — [[Selena Quintanilla-Pérez]], amhránaí Meiriceánach (b. [[1995]]) * [[1975]] — [[Sean Maher]], aisteoir Meiriceánach * [[1987]] — [[Aaron Lennon]], imreoir sacair * [[1995]] — [[Mackenzie McDonald]], imreoir leadóige Meiriceánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1520]] — [[Raffaello Sanzio]], péintéir agus ailtire Iodálach (r. [[1483]]) * [[1528]] — [[Albrecht Dürer]], péintéir, déantóir priontaí, matamaiticeoir, agus teoiriceoir Gearmánach (r. [[1471]]) * [[1828]] — [[Francisco de Goya]], 82, péintéir (b.[[1746]]) * [[1850]] — [[Marie Tussaud]], ealaíontóir Francach (r. [[1761]]) * [[1900]] — [[Dankmar Adler]], ailtire (r. [[1844]]) * [[1922]] — [[Frank Lawless]], polaiteoir Éireannach (r. [[1870]]) * [[1923]] — [[Aero Lyons]], poblachtach Éireannach (r. [[1895]]) * [[1946]] — [[Arthur Chevrolet]], 61, déantóir ghluaisteán (b.[[1884]]) * [[1972]] — [[Yasunari Kawabata]], úrscéalaí Seapánach (r. [[1899]]) * [[1991]] — [[David Lean]], 83, stiúrthóir scannán (b.[[1908]]) * [[1992]] — [[Liam Ambrós Ó hAnluain]], bráthair Críostaí agus scoláire Éireannach (r. [[1910]]) * [[2010]] — [[Carlos Franqui]], scríbhneoir Cúbach (r. [[1921]]) == Tarluithe eile == * [[556]] - Coisriceadh [[Pápa Pelagius I]] * [[682]] - Toghadh [[Pápa Leon II]] * [[1854]] - Scrios crith talún príomhchathair [[an tSalvadóir]], [[San Salvador]]. * [[1917]] - D'fhill [[Vlaidímír Leinín]] go [[Cathair Pheadair]] i ndiaidh a dheoraíochta s[[an Eilvéis]] * [[1945]] - [[Dara Cogadh Domhanda]]: Shaor [[Arm na Stát Aontaithe]] an campa príosúnaigh chogaidh ag [[Caisleán Colditz]] * [[1945]] - Dara Cogadh Domhanda: thosaigh [[An tArm Dearg]] [[Cath Bheirlín|an t-ionsaí deireanach]] ar [[Beirlín|Bheirlín]] * [[1964]] - Gearradh 300 bliain príosúin ar na ''"[[Great Train Robbers]]"''. * [[1970]] - Bhuaigh an tOirmhinneach [[Ian Paisley]] suíochán i [[Parlaimint Thuaisceart Éireann|bParlaimint Thuaisceart Éireann]]. * [[2007]] - [[Lámhach Virginia Tech]]: Mharaigh dalta 32 daoine ag coláiste polaiteicnice i mBlacksburg, [[Virginia]]. [[Catagóir:Dátaí|0416]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 16]] k1hp70fvjyjyc0xld79sr44uo76vgcb Comhaontú Aoine an Chéasta 0 4147 1308187 1302907 2026-04-16T16:14:59Z Saighneánach 72809 Typo 1308187 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Is é '''Comhaontú Aoine an Chéasta''' (a dtugtar '''Comhaontú Bhéal Feirste''' agus '''Comhaontú Stormont''' air freisin)<ref>ar a dtugtar Comhaontú Aoine an Chéasta ag roinnt daoine agus Comhaontú Bhéal Feirste ag daoine eile</ref> an comhaontú a shínigh [[Rialtais na hÉireann|rialtais]] na h[[Éire]]ann agus na [[An Bhreatain|Breataine]] ar an [[10 Aibreán]] [[1998]] le todhchaí [[Polaitíocht|pholaitiúil]] [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] a shocrú agus le deireadh a chur leis [[na Trioblóidí]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taimid-ar-thairseach-re-ur-i-stair-ar-dtire-na-meain-ghaeilge-aoine-an-cheasta-1998/|teideal=Na meáin Ghaeilge, Aoine an Chéasta 1998|dáta=1990|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref> Chuir [[Muintir na hÉireann|muintir Phoblacht na hÉireann]] agus Thuaisceart Éireann a dtacaíocht in iúl in [[Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998|dhá reifreann]] ar an [[23 Bealtaine]], [[1998]]. {{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} == Cúlra == === 1994: An chéad sos comhraic === Ba é an chéad sos comhraic de chuid an IRA ar 31 Lúnasa 1994 a réitigh an bealach. Ba chor é nach raibh aon duine ag súil leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/1994-ceasefire/|teideal=The 1994 ceasefire|údar=alphahis|dáta=2020-09-16|language=en-US|work=Northern Ireland|dátarochtana=2022-07-19}}</ref> Ba é faoi ndear sos na nDílseoirí a fógraíodh sé seachtaine ina dhiaidh sin, ar an 13 Deireadh Fómhair 1994.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-la-sin-thoiligh-martin-mcguinness-bualadh-liom-fein-agus-comhghleacai-faoi-run/|teideal=An lá sin thoiligh Martin McGuinness bualadh liom féin agus comhghleacaí faoi rún…|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=1 Meán Fómhair 2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-19}}</ref> Is chun an chéim chinniúnach sin sa bhliain 1994 a ghlacadh a rinneadh an obair mhór – le tiomantas [[Gerry Adams]] agus [[Martin McGuinness]] laistigh de ghluaiseacht na poblachta, ról John Hume ina chainteanna le Adams agus le [[Rialtas na hÉireann|rialtais na hÉireann]], na Breataine agus Mheiriceá, chomh maith le diongbháilteacht [[Ailbhe Mac Raghnaill|Albert Reynolds]]. Lean scata ceannairí iad a raibh páirt mhór acu sa phróiseas polaitiúil ach ba é an chéad sos sin sa bhliain 1994 a réitigh an bealach. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí (sa bhliain 1996), chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.irishnews.com/news/2017/07/20/news/20th-anniversary-of-landmark-1997-ira-ceasefire-1088694/|teideal=20th anniversary of landmark 1997 IRA ceasefire|údar=Claire Simpson|dáta=2017-07-20|language=en|work=The Irish News|dátarochtana=2022-07-19}}</ref> Ar [[9 Nollaig]] [[1994]]. tharla cainteanna foirmeálta idir [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] agus [[Sinn Féin]] don chéad uair, i g[[Eastát Star Monadh|Cnoc an Anfa]], Béal Feirste. === 1996: Buamaí i Sasana === Ní raibh dhá bhliain imithe ó shíniú an tSos Cogaidh, nuair a chuir an tIRA ar ceal é ar an [[9 Feabhra]] [[1996]]. Níos deireanaí ar an lá céanna, phléasc buama leath-thonna i gceantar [[Canary Wharf]] i Londain, buama a rinne damáiste 85 milliún punt do lárionad airgeadais na cathrach agus a mharaigh beirt dhaoine.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1996 Docklands bombing|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=1996_Docklands_bombing&oldid=1085658431|journal=Wikipedia|date=2022-05-01|language=en}}</ref> {{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim go raibh teipthe ar an sos cogaidh, toisc nach raibh Rialtas na Ríochta Aontaithe na comhchainteanna síochána a oscailt do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm. Tháinig tuilleadh buamálacha sna sála ag an gceann seo, go háirithe an ceann i [[Manchain]] a scrios limistéar mór i lár na cathrach ar an 15 Meitheamh 1996. B'é an t-ionsaí buamála ba mhó i stair na [[An Bhreatain|Breataine Móire]] i ndiaidh [[an Dara Cogadh Domhanda]]. Cé go rabhthas in ann líon na dtaismeach a íosmhéidiú, a bhuí is go raibh na seirbhísí éigeandála an-ghasta ag freagairt don réamhrabhadh teileafóin a tugadh don stáisiún áitiúil teilifíse, gortaíodh breis is dhá chéad duine mar sin féin. Bhí cuid acu taobh amuigh den teorainn slándála a cuireadh ar bun timpeall ar an áit dhainséarach. === 1997: An dara sos comhraic === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997 agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] mar [[Taoiseach|Thaoiseach,]] d’aontaigh an bheirt tabhairt faoi phróiseas na síochána in athuair. Ar an [[19 Iúil]] [[1997]] d’fhógair an tIRA athnuachan a sos comhraic ó mheán oíche. Réitigh sé sin an bealach do pháirtíocht Shinn Féin i gcainteanna, do Chomhaontú Aoine an Chéasta agus do roinnt na cumhachta in Stormont. [[Íomhá:Scottish and Northern Ireland Ministers.jpg|mion|Martin McGuinness agus Ian Paisley ag obair le chéile]] == Ullmhucháin == Ar dtús, I mí Mheán Fómhair 1997, bhí an chuma ag teacht ar an scéal go bhfágfaí Sinn Féin taobh amuigh. Ach shínigh Sinn Féin Prionsabail Mitchell, agus fuair polaiteoirí an pháirtí cead isteach sna comhchainteanna. B'iad na prionsabail seo ná: * go gcaithfeadh gach dream polaitiúil a bheith sásta leis go socrófaí na heasaontais pholaitiúla go síochánta; * go gcuirfeadh na paraimíleataigh a gcuid arm uathu; * go dtiocfadh coimisiún neodrach neamhspleách ag fíorú na dí-armála seo, agus go mbeadh gach dream polaitiúil sásta aitheantas agus cabhair a thabhairt don choimisiún sin; * nach rachadh aon dream i muinín na láimhe láidre le torthaí na gcomhchainteanna a athrú; * go mbeadh gach dream sásta leis na comhairlí a bheadh socraithe in éineacht; * agus go n-éireofaí as an dlí paraimíleata, is é sin, nach mbeifí ag bualadh daoine, á lámhachadh sa ghlúin ná á marú mar phionós as aon rud a mbeadh meas na coire air ag na paraimíleataigh. Is é sin, chaithfeadh na dreamanna go léir bheith sásta cúrsaí na póilíneachta, an dlí agus an phionóis a fhágáil faoi na húdaráis chuí. [[Íomhá:Sir John Major and Barry Andrews.jpg|mion|comóradh 20 bliain: [[John Major]] agus Barry Andrews, Institute of International & European Affairs, 11 Nollaig 2018]] == Comhaontú == [[Íomhá:Troubled_Images_Exhibition,_Belfast,_August_2010_(51).JPG|mion|"Man Shot Dead" (Belfast Telegraph, 2000)]] [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (42).JPG|mion|Póstaer]] Ar taobh amháin, bhí [[David Trimble]] ina cheannaire ar an UUP idir 1995-2005, agus tuairimí an-docht aige i dtaobh an Aontachais. Ar an taobh eile, bhí [[John Hume]] agus [[Séamus Mallon]], de chuid an SDLP,, agus [[Gerry Adams]] agus [[Martin McGuinness]] de chuid [[Sinn Féin]]. Tháinig athrú ollmhór ar mheon Trimble le linn 1997-1998 nuair a chonaic sé go raibh an t[[An tIRA Sealadach|IRA]] i ndáiríre dul ar aghaidh leis an bpróiseas síochána. Léirigh an Trimbleach “crógacht thar na bearta” le linn na gcainteanna síochána, agus easaontas agus aighneas ina pháirtí féin, an [[Páirtí Aontachtach Uladh|UUP]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/david-trimble-buaiteoir-duais-nobel-na-siochana-tar-eis-bhais/|teideal=David Trimble, buaiteoir Duais Nobel na Síochána, tar éis bháis|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-07-26}}</ref> Níos déanaí sa bhliain 1998, bronnadh [[Duais Nobel]] ar Trimble agus [[John Hume]] mar aitheantas ar an obair a rinne siad ar mhaithe le Comhaontú Aoine an Chéasta thabhairt ar an saol.   === An téacs === Sa Chomhaontú, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, agus é bunaithe ar phrionsabal na [[Comhshochaíocht|cumhachtroinnte]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Power sharing|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Power_sharing&oldid=1087523302|journal=Wikipedia|date=2022-05-12|language=en}}</ref> Bunaíodh Feidhmeannas Comhchumhachta sa bhliain 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó páirteach ann, ina measc Sinn Féin. Leasú eile ab ea bunú na seirbhíse nua poilíníochta, ar tugadh Seirbhís Póilíníochta Thuaisceart Éireann uirthi. Cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís poilíníochta nua cuóta áirithe íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. == Ráigeanna trioblóide agus foréigin == Ní raibh na paraimíleataigh go léir sásta. Mar sin, scoilt grúpaí áirithe paraimíleata faoi cheist na síochána, agus tháinig dreamanna nua ar an bhfód a thosaigh ag cur a gcogaidh féin beag beann ar an gcomhaontú. B'é Fórsa Óglaigh Uladh an chéad ghrúpa a thit as a chéile de dheasca an easaontais, nuair a bhunaigh na heasaontóirí drong úr, Fórsa na nÓglach Dílseach (LVF, Loyalist Volunteer Force) sa bhliain 1996. I Mí na Nollag 1997, d'fheallmharaigh an t[[Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann|INLA]] [[Billy Wright]], ceannaire na nÓglach Dílseach, agus mharaigh na Dílseoirí roinnt Chaitliceach le cor a thabhairt in aghaidh an chaim. {{Main|Billy Wright}} Thairis sin, chrom dhá ghrúpa easaontóirí de chuid an IRA, an tIRA Leanúnach (''Continuity IRA'') agus an Fíor-IRA (''Real IRA'') ar an mbuamáil, beag beann ar shos cogaidh na Sealadach. I Mí Lúnasa 1998, mharaigh buama de chuid an Fhíor-IRA 29 sibhialtach san [[An Ómaigh|Ómaigh]]. {{Main|Buamáil na hÓmaí (1998)}} B'é seo an buama ba mheasa riamh ó thús na dTrioblóidí, agus is iomaí náisiúnaí Éireannach a ghlac col leis na heasaontóirí Poblachtánacha i ndiaidh an bhuama seo. Ghlac an tINLA féin leis an sos cogaidh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta sa bhliain 1998. Tharla uafás na hÓmaí i 1998 agus ionsaithe eile de chuid easaontóirí poblachtacha. Bhí an tIRA Sealadach agus na dílseoirí ón UVF, [[Cumann Cosanta Uladh|UDA]] agus RHC ciontach as eachtraí freisin. Ó sin i leith, bhí cuid is mó den fhoréigean pharaimíleata dírithe ar an taobh istigh - mar shampla, in áit a bheith ag ionsaí na gCaitliceach, bhí na sceimhlitheoirí Protastúnacha, cuir i gcás, ag ionsaí Protastúnaigh, más Protastúnaigh den chineál "mhícheart" iad ar chúis éigin. D'éirigh ina chogadh dearg idir an UDA agus an UVF faoi dhó ón mbliain 2000 i leith. Thairis sin, bhí "briogáidirí" éagsúla an UDA ag cur cogaidh ar a chéile ó am go ham, ó theastaíonn ó gach duine acu an churadhmhír a fháil de bhrabús na coiriúlachta proifisiúnta a bhíonn idir lámhaibh ag na sceimhlitheoirí. Ní raibh na hÓglaigh Phoblachtánacha chomh sáite céanna san fhaicseanaíocht eatarthu féin. Ach glactar leis gur mharaigh an '[[Fíor IRA]]' [[Denis Donaldson|Donncha Mac Dónaill]], duine a d'admhaigh go raibh sé ag spiaireacht don Rialtas Briotanach sna 1980idí agus sna 1990idí. Cuireadh i leith na Sealadach freisin go raibh siad ag imeaglú daoine agus, fiú, á marú ar chúiseanna pearsanta. Mar shampla, maraíodh fear óg darbh ainm [[Robert McCartney]] sa bhliain 2005, i ndiaidh achrainn i dteach tábhairne le daoine a bhí ina mbaill den IRA Sealadach. == 21 haois: athmhuintearas agus seicteachas == Cé go bhfuil na sceimhlitheoirí éirithe as, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is antoiscí a bhfuil ag éirí leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú. Cuireadh [[Feidhmeannas Thuaisceart Éireann]] agus [[Tionól Thuaisceart Éireann]] ar fionraí sa bhliain 2002, nuair a tháinig an scannal [[Stormontgate, 2002|Stormontgate]] chun solais Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus [[Gerry Adams|Gearóid Mac Ádhaimh]] rialtas comhchumhachta a chur ar bun.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-07-20}}</ref> Níos deireanaí, bhaileodh Sinn Féin neart, gheobhadh siad an ceann is fearr ar an SDLP agus dhíreodh an páirtí ar a fheachtas uile-Éireann le dúil cumhacht a bheith acu thuaidh agus theas. Chuir an tIRA Sealadach in iúl go raibh an chuid ba mhó dá gcuid arm tine díchoimisiúnaithe ó [[Lúnasa]]-[[Meán Fómhair]] 2005, agus nach raibh siad ábalta a thuilleadh oibríochtaí mórscála a chur i gcrích. Is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Caitliceach inniu, agus tá [[Páirtí Aontachtach Uladh]] níos laige ná an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]] (Páirtí Aontachtach Daonlathach). Thairis sin, níor bhain blianta na síochána mórán den t[[seicteachas]], agus tá críochdheighilt na gceantar idir na Protastúnaigh agus na Caitlicigh fós ann. Tá ábhar dúshláin nár comhlíonadh fós i bprionsabail agus in aidhmeanna eile an Chomhaontaithe: comhpháirtíocht, comhurraim agus comhionannas do chearta sibhialta, polaitiúla agus cultúir, saoirse ó leithcheal, athmhuintearas, agus fógairt chearta mhuintir an Tuaiscirt a bheith aitheanta mar a roghnaíonn siad mar Éireannaigh nó mar Bhriotanaigh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-raibh-oiread-measa-riamh-ag-iriseoiri-ar-pholaiteoiri-is-a-bhi-an-la-sin-ag-stormont/|teideal=Ní raibh oiread measa riamh ag iriseoirí ar pholaiteoirí is a bhí an lá sin ag Stormont…|údar=Cathal Mac Coille|dáta=8 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref> == Féach freisin == * [[Dearbhú Shráid Downing]] * [[Oibríocht Chiffon]] * [[Na Trioblóidí]] * [[Buamáil Docklands (1996)]] * [[Buamáil Mhanchain (1996)]] * [[Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.dfa.ie/media/dfa/alldfawebsitemedia/ourrolesandpolicies/northernireland/Comhaont-Aoine-an-Chasta.pdf Téacs an Chomhaontaithe as Gaeilge i bhfoirm PDF] * Tuairimí<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/25-bliain-den-tsiochain-agus-den-chodladh-samh/|teideal=25 bliain den tsíocháin agus den chodladh sámh|údar=Cliodhna Ní Mhianáin|dáta=6 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-raibh-mian-nib-uaisle-na-ba-chraiceailte-na-an-tsiochain-lenar-linn/|teideal=‘Ní raibh mian níb uaisle ná ba chraiceáilte ná an tsíocháin lenár linn’|údar=Eoghan Ó Néill|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d’uireasa an Chomhaoantaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/da-fheabhas-an-comhaontu-nil-aghaidh-tugtha-fos-ar-chuid-de-bhunchuiseanna-na-coimhlinte/|teideal=Dá fheabhas an Comhaontú, níl aghaidh tugtha fós ar chuid de bhunchúiseanna na coimhlinte|údar=Máirín Ní Ghadha|dáta=7 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/blas-reeling-in-the-years-ar-uairibh-ar-chlar-criochnuil-faoin-gcomhaontu/|teideal=Blas ‘Reeling in the Years’ ar uairibh ar chlár críochnúil faoin gComhaontú|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=8 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-raibh-ionam-ach-deagoir-ach-daithin-me-ionracas-uaisleacht-agus-firinne-john-hume/|teideal=‘Ní raibh ionam ach déagóir, ach d’aithin mé ionracas, uaisleacht agus fírinne John Hume’|údar=Claire Hanna|dáta=10 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ni-mar-chaipeis-pholaitiuil-a-shamhlaim-e-faoin-am-seo-ach-mar-theacs-fealsunachta/|teideal=‘Ní mar cháipéis pholaitiúil a shamhlaím é faoin am seo ach mar théacs fealsúnachta’|údar=Pól Ó Muirí|dáta=10 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ag-tuairisciu-o-stormont-do-rnag-an-la-a-siniodh-an-comhaontu/|teideal=Ag tuairisciú ó Stormont do RnaG an lá a síníodh an Comhaontú…|údar=Pól Mac Donncha|dáta=10 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mar-sheasamh-polaitiuil-ta-ras-an-aontachtais-rite/|teideal=‘Mar sheasamh polaitiúil, tá rás an aontachtais rite’|údar=Fionntán de Brún|dáta=9 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ba-chosuil-go-raibh-re-orga-i-ndan-dailtiri-an-chomhaontaithe-an-sdlp-agus-an-uup/|teideal=Ba chosúil go raibh ré órga i ndán d’ailtirí an Chomhaontaithe – an SDLP agus an UUP…|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=9 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suite-chun-boird-le-eugene-mccabe-agus-john-mcgahern-aoine-an-cheasta-1989/|teideal=Suite chun boird le Eugene McCabe agus John McGahern, Aoine an Chéasta, 1989…|údar=Ciarán Ó Cualáin|dáta=7 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/rugadh-muid-i-lar-na-coimhlinte-ni-raibh-cur-amach-againn-ar-aon-saol-eile-ach-e/|teideal=‘Rugadh muid i lár na coimhlinte, ní raibh cur amach againn ar aon saol eile ach é’|údar=Tomaí Ó Conghaile|dáta=8 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/13-bliain-a-bhi-me-ag-daileadh-an-belfast-telegraph-i-no-go-zone/|teideal=13 bliain a bhí mé, ag dáileadh an Belfast Telegraph i ‘No-go zone’|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=7 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref> * Físeán<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-cothrom-an-lae-seo-25-bliain-o-shin-a-siniodh-comhaontu-aoine-an-cheasta/|teideal=FÍSEÁN: Cothrom an lae seo 25 bliain ó shin a síníodh Comhaontú Aoine an Chéasta…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-10}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Na Trioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:1998]] [[Catagóir:Conarthaí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Conarthaí na hÉireann]] [[Catagóir:1990idí in Éirinn]] [[Catagóir:Bunreacht na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Caidreamh Éire-An Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:Feidhmeannas Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Próiseas síochána i dTuaisceart Éirinn]] [[Catagóir:Roinnt na cumhachta]] [[Catagóir:Comhaontú Aoine an Chéasta]] ldiwji1p6tgp7xjhmosp0hsawl3fen7 Austin Clarke 0 6203 1308178 1252007 2026-04-16T15:23:56Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Poet_Austin_Clarke.png|Poet_Austin_Clarke.png]] amach, scrios [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Poet Austin Clarke.png|]] 1308178 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine|imatge=}} File [[Éire]]annach ab ea '''Austin Clarke''', a rugadh ar an [[9 Bealtaine]] [[1896]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Ba dhrámadóir agus úrscéalaí é chomh maith, agus feictear air mar cheann de na filí is tábhachtaí a tháinig ón nglúin i ndiaidh [[W. B. Yeats]]. Cé gur as [[Béarla]] a scríobh sé a shaothar ar fad, tá tionchar na [[Gaeilge]] le feiceáil ann go soiléir. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Clarke, Austin}} [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1896]] [[Catagóir:Básanna i 1974]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] l1rtib4fcwkc6t403oaaa59w0w7bnpq 7 Meán Fómhair 0 6264 1308207 1308105 2026-04-16T17:45:27Z Saighneánach 72809 Typo 1308207 wikitext text/x-wiki {{Meán Fómhair}} Is é an '''7 Meán Fómhair''' an 250ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 251ú lá i mbliain bhisigh. Tá 115 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Bhrasaíl]] - Lá na Saoirse (''Dia da Independência'') == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1533]] — [[Eilís I Shasana]], Banríon Sasana (b.[[1603]]) * [[1815]] — [[John McDouall Stuart]], taiscéalaí Briotanach (b. [[1886]]) * [[1829]] — [[Friedrich August Kekulé von Stradonitz]], ceimiceoir orgánach (b.[[1896]]) * [[1836]] — [[Henry Campbell-Bannerman]], Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (b. [[1908]]) * [[1842]] — [[Johannes Zukertort]], Imreoir fichille (b. [[1888]]) * [[1913]] — [[Henry Kenny]], polaiteoir Éireannach (b. [[1975]]) * [[1914]] — [[James Van Allen|James Alfred Van Allen]], réaltfhisiceoir Meiriceánach (b. [[2006]]) * [[1924]] — [[Bridie Gallagher]], amhránaí Éireannach (b. [[2012]]) * [[1924]] — [[Donal Creed]], polaiteoir Éireannach (b. [[2017]]) * [[1929]] — [[T. P. McKenna]], aisteoir Éireannach (b. [[2011]]) * [[1934]] — [[Omar Karami]], polaiteoir Liobánach (b. [[2015]]) * [[1936]] — [[Buddy Holly]], ceoltóir Mheiriceánach (b.[[1959]]) * [[1950]] — [[Julie Kavner]], ban-aisteoir * [[1953]] — [[Benmont Tench]], ceoltóir Mheiriceánach * [[1954]] — [[Michael Emerson]], aisteoir Meiriceánach (''Lost'') * [[1957]] — [[Terence Beesley]], aisteoir Briotanach (b. [[2017]]) * [[1961]] — [[Donald Curry]], dornálaí Meiriceánach * [[1964]] — [[Eazy-E]], rapálaí Meiriceánach (b. [[1995]]) * [[1967]] — [[Alok Sharma]], polaiteoir Briotanach * [[1971]] — [[Shane Mosley]], dornálaí Meiriceánach * [[1972]] — [[Máire Devine]], polaiteoir Éireannach * [[1977]] — [[Timmy McCarthy]], iománaí agus imreoir peil Ghaelach * [[1986]] — [[Denis Istomin]], imreoir leadóige Úisbéiceastánach * [[1986]] — [[Rocco Quinn]], imreoir sacair Albanach * [[1987]] — [[Robert Snodgrass]], imreoir sacair Albanach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1799]] — [[Jan Ingenhousz]], fiseolaí Ísiltíreach (r. [[1730]]) * [[1942]] — [[Michael Doyle]], polaiteoir Éireannach (r ~ 1861) * [[1978]] — [[Keith Moon]], drumadóir leis an rac-bhanna ''The Who'' (r.[[1947]]) * [[1981]] — [[Christy Brown]], údar, péintéir agus file Éireannach (r.[[1932]] ) * [[1982]] — [[Labhrás Ó Dubhchonna]], 58, stiúrthóir teilifíse (r.[[1924]]) * [[1984]] — [[Liam Ó Flaithearta]], scríbhneoir Éireannach (r.[[1896]]) * [[1991]] — [[Edwin McMillan|Edwin Mattison McMillan]], fisiceoir Meiriceánach (r. [[1907]]) * [[2022]] — [[Marsha Hunt (ban-aisteoir)|Marsha Hunt]], ban-aisteoir Meiriceánach (r. [[1917]]) == Tarluithe eile == * [[1822]] - D'fhógair [[Dom Pedro I]] go raibh [[an Bhrasaíl]] neamhspleách ón [[an Phortaingéil|Phortaingéil]] * [[1901]] - Dheireadh [[Éirí Amach na mBocsar]] * [[1921]] - Bunaíodh [[An Léigiún Muire]] i m[[Baile Átha Cliath]] * [[1923]] - Bunaíodh [[Eagraíocht Idirnáisiúnta na bPóilíní Coireachta]] (nó INTERPOL) * [[1940]] - Thosaigh [[An Bliotsa|an Blitz]]: scrios buamaí na Gearmáine cathair [[Londain|Londan]] ag marú 40,000+ duine idir 1940-1941 * [[1992]] - Sléacht Bisho: scaoil saighdiúirí urchair le linn railí an [[Comhdháil Náisiúnta Afracach|ANC]] s[[an Afraic Theas]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Bisho massacre|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bisho_massacre&oldid=1092845682|journal=Wikipedia|date=2022-06-13|language=en}}</ref> Maraíodh 29 duine agus gortaíodh 150 eile * [[1998]] - D'fhógair an "[[Fíor IRA]]" sos comhraic. * [[2012]] - Dheireadh [[Ceanada]] caidreamh taidhleoireachta leis [[an Iaráin]] go hoifigiúil * [[2021]] - Rinneadh [[Bitcoin]] airgead dlíthairgthe sa [[An tSalvadóir|tSalvadóir]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dátaí|0907]] [[Catagóir:Míonna|Meán Fómhair, 7]] 2sctuj0nzk1vnxi6rq63se8jpsx626t Bairdne 0 6353 1308315 1064641 2026-04-16T23:39:33Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1308315 wikitext text/x-wiki Is éard atá sa '''bhairdne''' (nó '''filíocht na mbard''') ná na scríbhinní a rinne aicme filí a fuair oiliúint i mbardscoileanna na hÉireann agus na hAlban, trí lár na 17ú haoise in Éirinn agus go luath san 18ú haois in Albain. Tá formhór na dtéacsanna atá ar marthain scríofa sa [[Meán-Ghaeilge|Mheán-Ghaeilge]] nó sa [[Nua-Ghaeilge Mhoch]]. Cé go raibh go leor lámhscríbhinní ann, is fíorbheagán díobh a foilsíodh. Meastar gur tréimhse í a bhí an-chobhsaí ó thaobh stíl litríochta mar gheall ar an teanga fhoirmiúil liteartha nár athraigh mórán. Shíolraigh na baird (nó na filí) ó na [[draoithe]] de réir [[Iúl Caesar]]. Ba iad na filí an aicme is airde den [[Aos Dána]]. == Liosta Bard == # Anluan Mac Aodhagáin # Athairne Mac Eoghain # Aodh Ollabhar Ó Carrthoidh # Seaán Ó Clumháin # Brian Ó Corcrán # Brian Ó Corcrán # Tadhg mac Dáire # Aonghus Fionn Ó Dálaigh # Aonghus Mac Cearbhaill Bhuide Ó Dálaigh # Cormac Mhac Taidhg Bhallaigh Ó Dálaigh # Domhnall Mac Taidhg Ó Dálaigh # Donnchadh Mór Ó Dálaigh # Gofraidh Fionn Ó Dálaigh # Lochlann Óg Ó Dálaigh, # Fionn Ó Dálaigh # Eochaidh Ó hEoghusa # Giolla Brighde Ó hEoghusa # Mathghamhain Ó Hifearnáin # Aodh Mac Diarmuda Mac an Bhaird # Eoghan Mac an Bhaird # Fearghal mac Domhnuill Ruaidh mac an Bhaird # Fearghal Óg Mac an Bhaird # Gofraidh Mac Briain Mac an Bhaird # Laoisioch Mac an Bhaird # Giolla Brighde Mac Con Midhe # Eoghan Mac Craith # Maolmhuire Mac Craith # Tadhg mac Dáire # Seaán Buidhe Mac Bruaideadha # Fear Feasa Ó'n Cháinte # Fear Flatha Ó Gnímh # Flaithrí Ó Maoil Chonaire # Philip Bocht Ó hUiginn # Tadhg Mór Ó hUiginn # Maol Sheachluinn na n-Uirsgéal Ó hUiginn ==Féach freisin== * [[Filíocht shiollach na Gaeilge]] * [[Dán díreach]] * [[Dánfhocal]] {{Síol-leabhar}} [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Stair na Gaeilge]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Cultúr Gaelach]] [[Catagóir:Liostaí]] [[Catagóir:13ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:14ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:16ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:17ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Stair na hAlban]] 2ia7e9egt9ydb480k1be2qb1z6hs955 Murúch 0 7154 1308173 1268931 2026-04-16T12:58:47Z Eomurchadha 4240 1308173 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Clonfert Cathedral Mermaid 2009 09 17.jpg|thumb|240px|right|''Murúch Éireannach (bas-relief, [[Ard-Eaglais Chluain Fearta]]).'']] [[Íomhá:Clontuskert_Priory_Doorway_Mermaid_2009_09_16.jpg|thumb|''Murúch greanta i gcloch (is féidir gur scáthán atá aici), [[Prióireacht Chluain Tuaiscirt]]'']] I m[[béaloideas]] na hÉireann, murúch fir nó [[maighdean mhara]] is ea '''Murúch''' ([[Meán-Ghaeilge]] ''{{lang|mga|murdúchann}}'' nó ''{{lang|mga|murdúchu}}''<ref>eDIL s.v. [https://dil.ie/32866 murdúchann, murdúchu]</ref>). Deirtear go bhfuil cochaillín draíochta ag teastáil ó murúch chun taisteal idir muir agus tír. {{tl|síol-ie}} 79fmyoiukeek6vxcuv36jp9br1a1j89 1308174 1308173 2026-04-16T12:59:18Z Eomurchadha 4240 1308174 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Clonfert Cathedral Mermaid 2009 09 17.jpg|thumb|240px|right|''Murúch Éireannach ([[rilíf íseal]], [[Ard-Eaglais Chluain Fearta]]).'']] [[Íomhá:Clontuskert_Priory_Doorway_Mermaid_2009_09_16.jpg|thumb|''Murúch greanta i gcloch (is féidir gur scáthán atá aici), [[Prióireacht Chluain Tuaiscirt]]'']] I m[[béaloideas]] na hÉireann, murúch fir nó [[maighdean mhara]] is ea '''Murúch''' ([[Meán-Ghaeilge]] ''{{lang|mga|murdúchann}}'' nó ''{{lang|mga|murdúchu}}''<ref>eDIL s.v. [https://dil.ie/32866 murdúchann, murdúchu]</ref>). Deirtear go bhfuil cochaillín draíochta ag teastáil ó murúch chun taisteal idir muir agus tír. {{tl|síol-ie}} kwz469kef3rlaii6pj8tyqp6xi51g6z Croí 0 7180 1308200 1303193 2026-04-16T17:03:58Z Saighneánach 72809 Fix 1308200 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Anatamaíocht}} [[Íomhá:Heart numlabels.svg|mionsamhail|clé|200px|1 Aitriam deas <br /> 2 Aitriam clé<br /> 3 Vena cava uachtarach<br /> 4 Aorta<br /> 5 Artaire scamhógach<br /> 6 Féith scamhógach<br /> 7 Comhla bheannach<br /> 8 Comhla aortach<br /> 9 Méadailín clé<br /> 10 Méadailín deas<br /> 11 Vena cava íochtarach<br /> 12 Comhla thríchuspach<br /> 13 Comhla scamhógach]] Is [[Orgán (bitheolaíocht)|orgán]] [[Matán|matánach]] i ndaoine agus in [[Ainmhí|ainmhithe]] eile é an '''croí''' a bhíonn ag pumpáil [[Fuil|fola]] thart ar an [[Corp an duine|chorp]], trí fhuileadán an chórais imshruthaithe. Caidéal atá sa chroí a bhrúnn an fhuil trí na fuileadáin nó an córas imshruthaithe ar fud na colainne. Soláthraíonn an fhuil [[bia]], [[ocsaigin]] agus substaintí eile timpeall na [[colainn]]e agus freisin cuidíonn sé le fuíollábhair mheitibilacha a bhaint. Tá croí an duine thart fán mhéid chéanna le dorn druidte. Tá sé suite idir na scamhóga, sa spás meánchliabhraigh. Tugtar an matán cairdiach ar an chroí. == Imshruthú == I ndaoine, mamaigh eile, agus éin, tá an croí roinnte i gceithre sheomra: na [[Aitriam (bitheolaíocht)|haitriamaí]] clé agus ar dheis uachtaracha, agus na [[Méadailín (croí)|méadailín]]í clé agus ar na dheis íochtaracha. Tugtar, go coitianta, ''- an croí deas'' ar an aitriam agus an mhéadailín ar dheis agus ''- an croí clé'', ar a gcontrapháirt ar an taobh eile. I gcodarsnacht leo, bíonn dhá sheomra sna héisc, aitriam agus méadailín, cé go mbíonn trí sheomra sna reiptílí. I gcroí folláin, sreabhann an fhuil ar bhealach amháin tríd an chroí, as siocair na gcomhlaí croí a chuireann cosc ​​ar sreabhadh droim ar ais. Bíonn an croí faoi chosaint sa [[Peireacairdíteas|pheireacairdiam]] (sac cosanta), ina mbíonn roinnt beag sreabháin.[[File:Surface anatomy of the heart.png|thumb|left|upright|Tá croí an duine suite i lár r an tóracs, lena bhuaic dírithe ar an taobh clé]]Tá dhá chaidéal sa chroí:<ref name=":0">Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim, 2011)</ref> an taobh deas a chaidéalaíonn an fhuil don chóras [[Imshruthaíocht dhúbailte|imshruthaithe]] [[Scamhóg|scamhógach]], agus an taobh clé a chaidéalaíonn fuil don chóras imshruthaithe sa chuid eile den [[An Cholainn Dhaonna|cholainn]]. Sa dá chás, tagann an fhuil amach ón méadailín ar an taobh sin trí artairí a ghabhlaíonn de réir a chéile ina líonra de phíobáin bheaga ar a dtugtar na h[[Artaire|artair]]íní. Ar deireadh gabhlaíonn siad seo ina ribeadáin fola, fuileadáin fhíorbheaga atá fite go dlúth leis na hailbheolais sna scamhóga agus cealla na bhfíochán sa chuid eile den cholainn. Is sna fíocháin sin a idirleathann ocsaigin, bia tuaslagtha is hormóin ón bhfuil isteach sna fíocháin, agus dé-ocsaíd charbóin is fuíollábhair eile amach as na fíocháin is isteach sa bhfuil. Sna ribeadáin fola sna scamhóga a idirleathann ocsaigin isteach sa bhfuil agus a idirleathann dé-ocsaíd charbóin amach aisti. Leanann an fhuil ar aghaidh isteach i bhféitheoigíní a thagann le chéile chun féitheacha a dhéanamh, trína bhfilleann an fhuil ar aitriam an taobh eile den chroí. Mar sin, déanann an fhuil a bealach tríd an gcroí dhá uair, uair amháin trí gach taobh den chroí, chun imshruthú iomlán amháin a chur di. [[Íomhá:Croí.png|mion|270x270px|imshruthú na fola]] ==== Imshruthú sistéamach ==== San imshruthú sistéamach, téann fuil, a bhíonn ocsaigin laghdaithe, ón cheann, ón mhuineál agus ó na sciatháin isteach san aitriam deas, tríd an vena cava uachtarach (príomhfhéith na colainne). Téann an fhuil ón ucht, ón bholg agus ó na cosa isteach tríd an vena cava íochtarach. San am céanna a mbíonn an t-aitriam deas ag líonadh le fuil, bíonn fuil ocsaiginithe ó na [[scamhóg]]a ag dul isteach san aitriam clé, trí na féitheacha scamhógacha. Crapann na matáin sna haitriamaí, osclaíonn na comhlaí déchuspacha agus tríchuspacha agus líonann na méadailíní le fuil. Ansin crapann ballaí matánacha na méadailíní, druideann na comhlaí déchuspacha agus tríchuspacha agus osclaíonn na comhlaí corránacha agus brúitear an fhuil isteach sna h[[Artaire|artairí]]. Brúitear an fhuil ón mhéadailín dheas isteach san artaire scamhógach agus téann an fhuil go dtí na scamhóga. Brúitear an fhuil ón mhéadailín chlé isteach san aorta agus pumpáiltear thart faoin cholainn ar fad í. ==== Seomraí ==== Tá 4 sheomra sa chroí.<ref name=":0" /> Faigheann an t-[[Aitriam (bitheolaíocht)|aitriam]] deas fuil ón gcolainn i gcoitinne tríd an vena cava, agus le linn a [[Siostól|shiostóil]] brúnn an fhuil ar aghaidh tríd an gcomhla aontreoch thríchuspach isteach sa mhéadailín deas. Nuair a chrapann an [[Méadailín (croí)|méadailín]] deas seo le linn a shiostóil siúd, brúitear an fhuil amach an chomhla scamhógach isteach san artaire scamhógach. An fhuil a thagann ar ais ó na scamhóga, atá athnuaite le hocsaigin, téann sí isteach san aitriam clé. Nuair a chrapann an t-aitriam seo ina shiostól féin, brúitear an fhuil isteach tríd an gcomhla bheannach isteach sa mhéadailín clé, an seomra leis na fallaí matánacha is raimhre sa chroí. [[Íomhá:Heart systole.png|clé|mion|200x200px|siostól]] Crapann na matáin sin i siostól an mhéadailín chlé chun an fhuil a chaidéalú amach an chomhla aortach isteach san aorta agus ar aghaidh timpeall na colainne. Tar éis gach siostóil bogann na matáin sa mhéadailín, agus tugtar an [[diastól]] ar an bpas seo ina mbíonn na matáin bogtha. Déanann gach seomra sa chroí caidéalú trí chrapadh mhatáin an tseomra sin, agus tugtar an siostól ar phas an chraptha. Tarlaíonn siostól na n-aitriam ag an am céanna, agus ina dhiaidh sin tarlaíonn siostól na méadailíní ag an am céanna. Le linn siostól na n-aitriam osclaíonn an chomhla aontreoch amach as na seomraí sin, agus ligeann sé sin don fhuil rith ar aghaidh isteach sna méadailíní. Ansin tarlaíonn siostól na méadailíní: dúnann siad a gcomhlaí isteach is osclaíonn a gcomhlaí amach, rud a ligeann don fhuil a bealach ar aghaidh san imshruthú a dhéanamh. Rialú [[Leictreachas|leictreach]] a choimeádann pas gach craptha sa chroí san ord ceart. Is amhlaidh a dhípholaraíonn na [[Cill (bitheolaíocht)|cill]]scannáin i matáin na n-aitriam ar dtús i gcónaí, rud a spreagann na seomraí sin chun craptha. Ina dhiaidh sin leathann an dípholarú go dtí na méadailíní, agus crapann siad sin i gcónaí tar éis na n-aitriam. Le linn na ndípholaruithe sin ritheann dóthain srutha leictrigh sa cholainn chun gur féidir voltais a thomhas idir pointí ar an g[[craiceann]], agus is é seo an [[Leictreachardagrafaíocht|leictreacardagram]]. ==Struchtúr== Tá an croí suite i lár an mheánchliabhraigh taobh thiar de [[Steirneam|chnámh an uchta]] sa [[tóracs|chliabhrach]], ag leibhéal na [[Veirteabrach|veirteabraí]] [[Cliabhrach|tóracsacha]] T5 - T8. Tá an chuid is mó den chroí suite de ghnáth beagán ar chlé an [[Cliabhrach|chliabhraigh]] (cé gur féidir leis corruair bheith beagán ar an taobh dheis) agus braitear é a bheith ar an taobh clé toisc go bhfuil an taobh clé níos láidre, ós rud é mbíonn air fuil a phumpáil go dtí gach cuid den choirp. Toisc go bhfuil an croí idir na scamhóga, bíonn an scamhóg chlé níos lú ná an scamhóg eile. [[Íomhá:Pericardium.jpg|mion|Sraitheanna de bhalla an chroí, lena n-áirítear peireacairdiam an ionathair, agus an peireacairdiam pairiatach.]] ===Balla an chroí === Tá balla an chroí comhdhéanta de trí shraith: * an eipeacairdiam, * an miócairdiam, agus * an [[Ionchairdíteas|ionchairdiam]]. Bíonn balla an chroí comhdhéanta de thrí shraith: an [[Ionchairdíteas|ionchairdiam]] istigh, an miócairdiam lár agus an eipeacairdiam seachtrach. Tá siad seo timpeallaithe ag sac scannánach- dúbailte. ar a dtugtar an peireacairdiam. Tugtar an ionchairdiam ar an tsraith is sia isteach sa chroí. Tá sé comhdhéanta suas de líneáil eipitéiliach ghainneach shimplí, agus clúdaíonn sé comhlaí agus seomraí. Tá sé leanúnach le hintéliam féitheacha agus artairí an chroí, agus tá sé ceangailte leis an mhióchardiam le sraith tanaí d'fhíochán tacaíochta. Is féidir go mbíonn ról le himirt freisin ag an ionchairdiam i rialú crapadh an mhiócairdia, trí hintéilin a thál. Is é an miócairdiam an tsraith i lár bhalla an chroí, matán cairdiach - sraith de mhatán stríocach neamhdheonach, timpeallaithe ag creatlach [[collaigin|collaigine]]. [[Íomhá:Heart attack animation.ogv|mion|Taom croí]] == Imshruthú Dúbailte == Sníonn an fhuil tríd an chroí dhá uair ar turas amháin iomlán den chorp. Uair amháin ag teacht ón choirp ar an taobh dheas, ansin ar an taobh clé ag teacht ó na scamhóga. Cuirtear imshruthú dúbailte ar seo. == Taom croí (ionfharchtadh miócairdiach) == Tarlaíonn taom croí (ionfharchtadh miócairdiach) nuair a chalctar artaire corónach (oclúidiú) le téachtán fola ([[trombóis]]), rud a stopann sreabhadh na fola san artaire sin agus a mharaíonn cuid mhaith den mhatán ar sholáthraigh an t-artaire sin an fhuil chuige.<ref name=":0" /> == Cúram == Is í an ghníomhaíocht choirp ceann de phríomhghnéithe na sláinte agus folláine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.getirelandactive.ie/Professionals/Education-/Primary/Resources/HSE-Get-Your-School-Walking-Irish.pdf|teideal=Spreag an Siúl i do Scoil: Treoir chun siúl a chothú i scoileanna|údar=getirelandactive.ie|dáta=2017|dátarochtana=2021|archivedate=2017-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171116042932/https://www.getirelandactive.ie/Professionals/Education-/Primary/Resources/HSE-Get-Your-School-Walking-Irish.pdf}}</ref> "Cuir ort do bhróga, téigh amach ag siúl le haghaidh leath uair a’ chloig, nó níos mó, agus déanfaidh tú maitheas do do chroí". Sin é an teachtaireacht ag Foras Chroí na hÉirean.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.mayococo.ie/en/Services/OifignaGaeilge/Newsletters/2012Newsletters/Bealtaine2012/Articles/Article,19063,en.aspx|teideal=Mayo County Council -- Articles|dáta=2014-01-31|work=web.archive.org|dátarochtana=2021-09-29|archivedate=2014-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140131084109/http://www.mayococo.ie/en/Services/OifignaGaeilge/Newsletters/2012Newsletters/Bealtaine2012/Articles/Article,19063,en.aspx}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Orgáin]] [[Catagóir:Croí| ]] [[Catagóir:Cairdeolaíocht]] 7hhgadc4dpu38pyog8sv38i1f1gygny An Ollainnis 0 7302 1308209 1237342 2026-04-16T17:48:51Z Saighneánach 72809 /* An Foghareolaíocht */Typo 1308209 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} [[Íomhá:Idioma neerlandés.PNG|mion|clé|Ceantar na hOllainise san Eoraip Thiar. (Ceantar oifigiúil i ndúghorm)]] [[Teanga (cumarsáid)|Teanga]] [[Teangacha Gearmáinice|Gearmáinice]] Iartharach is ea an '''Ollainnis''', nó an '''Ísiltíris''' (''{{Fuaim|nl-Nederlands.ogg|Nederlands}}''), agus í á labhairt ag 24 mhilliún duine, a bheag nó a mhór, san [[an Ísiltír|Ísiltír]], [[Suranam]] agus sa [[an Bheilg|Bheilg]] don chuid is mó. [[Pléimeannais]] a thugtar ar chanúint [[Flóndras|Fhlóndras]] sa [[An Bheilg|Bheilg]]. Is deacair a rá, cé acu teanga ar leith nó canúint Ollainnise atá sa Phléimeannais. Is é an caighdeán céanna a úsáidtear sa dá thír, cé go bhfuil an teanga labhartha an-difriúil sa Bheilg. Labhraítear an [[An Afracáinis|Afracáinis]] san [[An Afraic Theas|Afraic Theas]] agus sa [[an Namaib|Namaib]]. Teanga í a d'fhorbair as an Ollainnis faoi bhrú theangacha eile an réigiúin - canúint a shaothraítear mar theanga ar leith inniu. Mar oidhreacht choilíneach, tá stádas oifigiúil ag an Ollainnis in Aintillí na hÍsiltíre, in [[Arúba]], agus i [[Suranam]]. Is mar theanga iasachta is mó a shaothraítear an Ollainnis sna tíortha seo. Tá gaol réasúnta dlúth ag an Ollainnis leis an nGearmáinis, go háirithe leis an Íseal-Ghearmáinis, is é sin, canúint thraidisiúnta Thuaisceart na Gearmáine. Tá gramadach na hOllainnise níos simplí ná gramadach na Gearmáinise, áfach, nó tá an difríocht idir an bhaininscneach agus an fhirinscneach beagnach imithe san Ollainnis. ''Dutch'' a thugtar ar an Ollainnis as Béarla, ainm atá an-chosúil le hainm na Gearmáinise sa Ghearmáinis féin - ''Deutsch''. (Is é is bunbhrí leis an bhfocal ná "teanga na cosmhuintire", is é sin, caint na ndaoine - le hí a scaradh ón Laidin, teanga na naomh is na n-ollamh.) Bhí na hOllannaigh ag tabhairt an ainm chéanna - ''diets'' nó ''duutsch'' - ar a dteanga féin sna Meánaoiseanna, agus le fírinne, níor aithin siad ach de réir a chéile gur dhá theanga éagsúla a bhí i gceist leis an nGearmáinis agus leis an Ollainnis. Tugtar Sean-Ollainnis ar an gcineál Ollainnise a bhí á labhairt taobh istigh de chríocha na hOllainne agus na Beilge i dtús na Meánaoiseanna. Níl ach iarsmaí scaipthe fágtha den leagan seo den teanga. Ón 12ú go dtí an 16ú haois, bhí leaganacha éagsúla den teanga á scríobh i gcúigí éagsúla, agus iad faoi thionchar na gcanúintí réigiúnda. Thosaigh caighdeánú na teanga sa chúigiú haois déag, agus sa bhliain 1618 a tháinig an chéad Bhíobla amach sa teanga. {{glanadh}} ==An Ollainnis taobh amuigh den Ísiltír== Seachas na 16.7 milliún cainteoirí dúchasacha san [[Ísiltír]], tá an Ollainnis labhartha sna tíortha seo a leanas: ===An Astráil=== Sa bhliain 2001 bhí Ollainnis mar phríomhtheanga ag 40,188 duine san [[Astráil]]. ===An Bheilg=== Is teanga oifigiúil í an Ollainnis sa [[an Bheilg|Bheilg]]. Is í an mháthairtheanga do thart ar 55% de dhaonra na [[an Bheilg|Beilge]]. Cónaíonn an chuid is mó de na cainteoirí Ollainnise i bh[[Flóndras]] (an réigiúin ina bhfuil Ollainnis mar mháthairtheanga ag formhór an daonra). ===Ceanada=== I 2011 ba í an Ollainnis an mháthairtheanga do 110,490 duine i g[[Ceanada]], síos ó 128,900 duine sa bhliain 2006. ===An Nua-Shéalainn=== I 2013 bhí Ollainnis mar phríomhtheanga do 24,006 duine sa [[Nua-Shéalainn]]. ===S.A.M.=== I 2010 bhí Ollainnis mar phríomhtheanga do 136,000 duine i [[S.A.M.]]. ===Suranam=== Is í an Ollainnis an t-aon teanga oifigiúil i [[Suranam]]. Is í an mháthairtheanga do thart ar 60% agus tá sí mar dara teanga ag an chuid eile den daonra. Is í an t-aon tír a labhraíonn Ollainnis i [[Meiriceá Theas]]. == An Foghareolaíocht == === Consain === Is neamhchosúil le teangacha Gearmánacha eile í an Ollanais mar níl análú na gconsain aice. Chomh an formhór na teangacha Gearmáineachas, níor ghlac Ollainnis páirt i rith an Dara Iompú Consan Gearmánach. Úsáideann an Ollainnis na faiceasaigh coghóisiagh na nGearmáinic Ársa, ach caillte nó modhnaithe in a lán teangacha Gearmánacha eile. Chomh an [[An Rúisis|Rúisis]], an Ghearmáinis nó an [[An Bhriotáinis|Bhriotáinis]], tá deiridheamhghlóracha ag Ollainnis. Sna focail na hOllainis, is neamhghlórach é an deiriadhfuaim. Tugann an ghné seo a lán téarma comhfhuaimneach don Ollainnis, Mar Shampla "''hard" (''crua) agus ''"hart" (''croí''),'' agus "''Golf"'' (tonn) agus ''"Golven"'' (tonnta). {| class="wikitable" !  !Débhéalach !Béaildeadach !Ailbheolach !Iarailbheolach !Coghóisiach/ Sine Siain !Glotasach |- !Srónach |m | |n | |ŋ | |- !Pléascach |p b | |t d | |k (ɡ) | |- !Cuimilteach  | |f v |s z |( ʃ) (ʒ) |x ɣ |ɦ |- !Crá | | | colspan="3" |r | |- !Faiceasach | colspan="2" |ʋ |l | |j | |} Úsáidtear ( ʃ) (ʒ) agus (g) i bhfocail iasachta amháin. === Gutaí === {| class="wikitable" |+Gutaí Gearr ! !Tosaigh Neamhchuimsitheach !Tosaigh Cuimsitheach !Lár !Cúil |- !Neas |ɪ |ʏ | | |- !Lár |ɛ | |ə |ɔ |- !Oscailte | colspan="3" | |ɑ |}  {| class="wikitable" |+Gutaí Fada ! !Tosaigh Neamhchuimsitheach !Tosaigh Cuimsitheach !Cúil |- !Neas |i ~ iː |y ~ yː |u ~ uː |- !Láirneas |eː |øː |oː |- !Lároscailte |(ɛː) |(œː) |(ɔː) |- !Oscailtr |aː | colspan="2" | |} Úsáidtear (/ɛː œː ɔː/) i bhfocail [[An Fhraincis|Fraincis]] iasachta den chuid is mó. === Foghairtheaicticí === Is (C)(C)(C)G(C)(C)(C)(C) é an siollastruchtúr na hOllainis. An focal le an uimhir consain atá brúite le chéile is mó is é "''sle'''chtstschr'''ijvend'' " /ˈslɛ'''xtstˌsxr'''ɛi̯vənt/ (ag scríobh is measa) == An Ghramadach == {{reflist}}Roinneann an Ollainnis a lán cosúlachtaí le an ghramadach na nGearmáinis, agus méid níos lú le an ghramadach na mBéarla. === Tuiseail agus Inscní === Tá na tuiseal gramadach díofa in Ollainnis den chuid is mó agus tá siad in úsáid le hainmneacha, forainmneacha agus i bhfrásaí de ghnáth. Tá dhá inscní ag Ollainnis inniu, an neodar agus an comhchoite. (I mBeilg, úsáidtear neodar, baininscne agus an fhirinscne/ comhchoite.) Úsáideann Ollainnis dhá altaí cinnte, "''de''" agus "''het''", tá sin neamhchosúil le na "''an''" agus "''na''" i nGaeilge. Ní léiríonn na haltaí uimhir, léiríonn siad inscne {| class="wikitable" !Tuiseal !Uatha firinscne !Uatha baininscne !Uatha neodar |'''Iolra (aon inscne)''' |- !Ainmneach |de |de |het |de |- !Ginideach |van de / [des] |van de / [der] |van het / [des] |van de / [der] |- !Tabharthach |(aan / voor) de |(aan / voor) de |(aan / voor) het |(aan / voor) de |- !Cuspóireach |de |de |het |de |} [Seanfhoirm] === Ord na bhFocal === Is teanga ainmní - cuspóir - briathar (ACB) é an Ollainnis. Tá riail bhreise ag ord na bhfocal san Ollainnis. Gluaistear an briathar finideach don dara focal san abairt. Sna habairtí le briathar amháin úsáideann Ollainnis an tord ABC nó BAC. ''Jan hielp zijn moeder'' Ian chuidigh a máthair "Chuidigh Ian lena mháthair." Gisteren hielp Jan zijn moeder Inné chuidigh Ian a máthair "Chuidigh Ian lena mháthair inné." == Foclóir == Is Gearmáinic den chuid is mó é an foclóir na hOllainis (timpeall 80%), agus tá 20% focail iasachta ag an stór focail na hOllainis. Is as an Fhraincis iad timpeall 6,8%, os cionn trian don iomlán na bhfocail iasachta. Is as an [[An Laidin|Laidin]] iad 6,1%, focail eolaíocht agus reiligiúin de ghnáth. Is as an Ghearmáinis iad 2,7%, ach tá a lán astu i litriú na hOllainis anois. Mar Shampla; Gearmáinis ''Fremdling'' → Ollainnis ''vreemdeling''. Is as an Bhéarla iad 1,5%, ach tá ag meadú an uimhir seo. == Litriú == Scríobhtar an Ollainnis le an chló Rómhánach. === Aibítir === [[Íomhá:Dutch alphabet (1560).gif|mion|314x314px|Aibítir na hOllainis (1560)]] Úsáideann an aibítir na hOllainis na 26 litrí don bunaibítir Rómhánach, uaireanta is litir an déghreaf "'''IJ, ij"'''. Mar scríobhtar é mar cheannlitir, Mar Shampla ''IJsland'' "an Íoslann", agus tá sé eochair deighilte ar an méarchlár na hOllainis. === Idirdhealaitheagh === Úsáideann Ollainnis an fada a léiríonn béim ''voor/vóór'' "roimh" agus an idirphonc idirdhealú a dhéanamh idir gutaí scríofa ''reëel'' "réalaíoch" . Úsáidtear Idirdhealaitheagh eile uaireanta i bhfocail iasachta, Mar Shampla; ''garçon'' "gasúr", ''bèta'' "béite", ''enquête'' "suirbhé". === Uaschamóg === Léiríonn an uaschamóg litrí scriosta. {| class="wikitable" |'k |(ik) |mé |- |m'n |(mijn) |mo |- |z'n |(zijn) |a |- |'s avonds |(des avonds) |san oíche |- |'s winters |(des winters) |sa gheimhreadh |- |'s-Gravenhage |(des Gravenhage) |[[an Háig]] |- |A'dam |(Amsterdam) |[[Amstardam]] |} {{Teangacha oifigiúla an AE}} {{DEFAULTSORT:Ollainnis, An}} [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha Gearmáinice]] [[Catagóir:An Ísiltír]] [[Catagóir:An Ollainnis]] 0h8zlbfua662l9tk74h0nfxs4tsgv1o Marlon Brando 0 7444 1308243 1307678 2026-04-16T18:47:07Z Seachránaí 53315 Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá 1308243 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[SAM|Meiriceánach]] é '''Marlon Brando, Jr.''' ([[3 Aibreán]] [[1924]] – [[1 Iúil]] [[2004]]), buaiteoir [[Gradaim an Acadaimh|Oscar]], a bhfuil aithne go forleathan air mar cheann de na haisteoirí ab fhearr den [[20ú haois]]. Chuir sé teicnící an chórais Stanislavski i bhfeidhm, ar ar tugadh an ''modh aisteoireachta'', sna [[Scannán|scannáin]] ''A Streetcar Named Desire'' agus ''On the Waterfront'', stiúrtha ag Elia Kazan sna [[1950í]] luatha. Mar gheall ar a stíl aisteoireachta agus a íomhá mar reibiliúnaí i [[Hollywood]] na 1950í, bhí an-tionchar aige ar ghlúin aisteoirí cosúil le [[James Dean]] agus [[Paul Newman]], agus ina dhiaidh sin, ar [[Robert De Niro]] agus [[Al Pacino]]. == Scannáin == [[Íomhá:Van Vechten Marlon Brando image 170904.jpg|clé|mion|206x206px|1948]] [[Íomhá:Marlon Brando 1948.jpg|clé|mion|207x207px|1948]] [[Íomhá:Baldwin Brando Civil Rights March 1963-2.jpg|clé|mion|210x210px|1963]] * ''The Men'' (1950) * ''A Streetcar Named Desire'' (1951) * ''Viva Zapata!'' (1952) * ''Julius Caesar'' (1953) * ''The Wild One'' (1953) * ''On the Waterfront'' (1954) * ''Desirée'' (1954) * ''Guys and Dolls'' (1955) * ''Operation Teahouse'' (1956) * ''The Teahouse of the August Moon'' (1956) * ''Sayonara'' (1957) * ''The Young Lions'' (1958) * ''The Fugitive Kind'' (1959) * ''One-Eyed Jacks'' (1961) (stiúrthóir freisin) * ''Mutiny on the Bounty'' (1962) * ''The Ugly American'' (1963) * ''Bedtime Story'' (1964) * ''Morituri'' (1965) * ''The Chase'' (1966) * ''The Appaloosa'' (1966) * ''Meet Marlon Brando'' (1966) * ''Countess from Hong Kong'' (1967) * ''Reflections in a Golden Eye'' (1967) * ''Candy'' (1968) * ''The Night of the Following Day'' (1968) * ''Burn!'' (1969) * ''King: A Filmed Record... Montgomery to Memphis'' (1970) (scannán faisnéise) * ''The Nightcomers'' (1972) * ''[[The Godfather]]'' (1972) * ''Last Tango in Paris'' (1972) * ''The Missouri Breaks'' (1976) * ''Raoni'' (1978) (scannán faisnéise) (reacaire) * ''Superman'' (1978) * ''Apocalypse Now'' (1979) * ''The Formula'' (1980) * ''A Dry White Season'' (1989) * ''The Freshman'' (1990) * ''Hearts of Darkness: A Filmmaker's Apocalypse'' (1991) (scannán faisnéise) * ''Christopher Columbus: The Discovery'' (1992) * ''Don Juan DeMarco'' (1995) * ''The Island of Dr. Moreau'' (1996) * ''The Brave'' (1997) * ''Free Money'' (1998) * ''The Score'' (2001) * ''Superman Returns'' (2006) * ''Big Bug Man'' (2006) (guth) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Brando, Marlon}} [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] [[Catagóir:Básanna in 2004]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Nebraska]] [[Catagóir:Fir déghnéasacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]] sjuwaodmz5gqg8o4jgh42xppmm3t256 Bostún, Massachusetts 0 7493 1308329 1288620 2026-04-17T07:15:39Z Peadar Flanagan 69459 /* Spórt */ 1308329 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} :''Baineann an t-alt seo leis an gcathair Mheiriceánach. Má tá suim agat sa mbaile in Lincolnshire, Sasana, féach [[Boston, Lincolnshire]].'' Is cathair i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Bostún''' ({{lang-en|Boston}}). Is é príomhchathair Stát [[Massachusetts]] agus an chathair is mó sa stát; is é freisin príomhchathair neamhoifigiúil an réigiúin [[Sasana Nua]] é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/baol-ann-go-ruaigfear-eireannaigh-as-boston-2/|teideal=Baol ann go ruaigfear Éireannaigh as Boston|údar=Máirtín Ó Catháin|dáta=27 Lúnasa 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-08-31}}</ref> Tá Bostún ar cheann de na cathracha is sine agus is saibhre sa tír. Ní ionadh, mar sin, gur áit thábhachtach é freisin i gcúrsaí cultúrtha agus staire. Bhí Bostún i lár an aonaigh ó thaobh chuid mhaith de na móreachtraí i g[[Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá]] - an [[Sléacht i mBostún]], [[Cóisir Tae Bhostúin]], [[Cath Bunker Hill]] agus [[Léigear Bhostúin]]. Tá an chathair suite i lár an réigiúin Mórcheantar Bhostúin (Greater Boston), i measc na gcathracha [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Brookline, Massachusetts|Brookline]], [[Quincy, Massachusetts|Quincy]] agus [[Newton, Massachusetts|Newton]]. I mBéarla, tugtar an t-ainm ''Bostonians'' ar na daoine na cathrach. [[Íomhá:Bostonstraight.jpg|left|thumb|220x220px|Bostún - Ón abhainn (an ''Charles'') ag féachaint ó dheas ar lár na cathrach]] == Spórt == Imríonn an fhoireann phroifisiúnta [[Cispheil|cispheile]] [[Boston Celtics]] agus an fhoireann phroifisiúnta [[daorchluiche]] na [[Boston Red Sox|Red Sox]] i mBostún. [[Íomhá:NBA - Boston Celtics vs. Minnesota Wolverines.jpg|mion|clé|Na Boston Celtics ag imirt i gcoinne na Minnesota Timberwolves|220x220px]] == Féach freisin == * [[Ollscoil Harvard]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=gIk7WHRCAB0 Bostún], treoir ar [[BBC]] Thuaisceart Éireann == Tagairtí == {{Reflist}} {{Massachusetts}} {{Cathracha na Stát Aontaithe}} {{Síol-tír-us}} [[Catagóir:Bostún|*]] l2rqqk3hywm2vbsqi7xfgqv5flymatg 1308330 1308329 2026-04-17T07:24:34Z Peadar Flanagan 69459 1308330 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} :''Baineann an t-alt seo leis an gcathair Mheiriceánach. Má tá suim agat sa mbaile in Lincolnshire, Sasana, féach [[Boston, Lincolnshire]].'' Is cathair i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Bostún''' ({{lang-en|Boston}}). Is é príomhchathair Stát [[Massachusetts]] agus an chathair is mó sa stát; is é freisin príomhchathair neamhoifigiúil an réigiúin [[Sasana Nua]] é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/baol-ann-go-ruaigfear-eireannaigh-as-boston-2/|teideal=Baol ann go ruaigfear Éireannaigh as Boston|údar=Máirtín Ó Catháin|dáta=27 Lúnasa 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-08-31}}</ref> Tá sé ar cheann de na cathracha is sine agus is saibhre sa tír. Ní ionadh, mar sin, gur áit thábhachtach é Bostún ó thaobh cúrsaí cultúrtha agus staire. Mar shampla, ba i mBostún a tharla cuid mhaith móreachtraí de [[Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá|Chogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]: an [[Sléacht i mBostún|Sléacht Bhostúin]], [[Cóisir Tae Bhostúin]], [[Cath Bunker Hill]] agus [[Léigear Bhostúin]]. Tá an chathair suite i lár an réigiúin Mórcheantar Bhostúin (Greater Boston), i measc na gcathracha [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Brookline, Massachusetts|Brookline]], [[Quincy, Massachusetts|Quincy]] agus [[Newton, Massachusetts|Newton]]. I mBéarla, tugtar an t-ainm ''Bostonians'' ar daoine na cathrach. [[Íomhá:Bostonstraight.jpg|left|thumb|220x220px|Bostún - Ón abhainn (an ''Charles'') ag féachaint ó dheas ar lár na cathrach]] == Spórt == Imríonn an fhoireann phroifisiúnta [[Cispheil|cispheile]] [[Boston Celtics]] agus an fhoireann phroifisiúnta [[daorchluiche]] na [[Boston Red Sox|Red Sox]] i mBostún. [[Íomhá:NBA - Boston Celtics vs. Minnesota Wolverines.jpg|mion|clé|Na Boston Celtics ag imirt i gcoinne na Minnesota Timberwolves|220x220px]] == Féach freisin == * [[Ollscoil Harvard]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=gIk7WHRCAB0 Bostún], treoir ar [[BBC]] Thuaisceart Éireann == Tagairtí == {{Reflist}} {{Massachusetts}} {{Cathracha na Stát Aontaithe}} {{Síol-tír-us}} [[Catagóir:Bostún|*]] rct72xedfx74aov1kymcn4ohzjme5l3 1308331 1308330 2026-04-17T07:29:44Z Peadar Flanagan 69459 1308331 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} :''Baineann an t-alt seo leis an gcathair Mheiriceánach. Má tá suim agat sa mbaile in Lincolnshire, Sasana, féach [[Boston, Lincolnshire]].'' Is cathair i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''Bostún''' ({{lang-en|Boston}}). Is é an chathair is mó i [[Massachusetts]] agus príomhchathair de; is é príomhchathair neamhoifigiúil an réigiúin [[Sasana Nua]] fosta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/baol-ann-go-ruaigfear-eireannaigh-as-boston-2/|teideal=Baol ann go ruaigfear Éireannaigh as Boston|údar=Máirtín Ó Catháin|dáta=27 Lúnasa 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-08-31}}</ref> Tá sé ar cheann de na cathracha is sine agus is saibhre sa tír. Ní ionadh, mar sin, gur áit thábhachtach é Bostún ó thaobh cúrsaí cultúrtha agus staire. Mar shampla, ba i mBostún a tharla cuid mhaith móreachtraí de [[Cogadh Réabhlóideach Mheiriceá|Chogadh Réabhlóideach Mheiriceá]]: an [[Sléacht i mBostún|Sléacht Bhostúin]], [[Cóisir Tae Bhostúin]], [[Cath Bunker Hill]] agus [[Léigear Bhostúin]]. Tá an chathair suite i lár an réigiúin Mórcheantar Bhostúin (Greater Boston), i measc na gcathracha [[Cambridge, Massachusetts|Cambridge]], [[Brookline, Massachusetts|Brookline]], [[Quincy, Massachusetts|Quincy]] agus [[Newton, Massachusetts|Newton]]. I mBéarla, tugtar an t-ainm ''Bostonians'' ar daoine na cathrach. [[Íomhá:Bostonstraight.jpg|left|thumb|220x220px|Bostún - Ón abhainn (an ''Charles'') ag féachaint ó dheas ar lár na cathrach]] == Spórt == Imríonn an fhoireann phroifisiúnta [[Cispheil|cispheile]] [[Boston Celtics]] agus an fhoireann phroifisiúnta [[daorchluiche]] na [[Boston Red Sox|Red Sox]] i mBostún. [[Íomhá:NBA - Boston Celtics vs. Minnesota Wolverines.jpg|mion|clé|Na Boston Celtics ag imirt i gcoinne na Minnesota Timberwolves|220x220px]] == Féach freisin == * [[Ollscoil Harvard]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=gIk7WHRCAB0 Bostún], treoir ar [[BBC]] Thuaisceart Éireann == Tagairtí == {{Reflist}} {{Massachusetts}} {{Cathracha na Stát Aontaithe}} {{Síol-tír-us}} [[Catagóir:Bostún|*]] bpo18ega7rb5alzyu53c1a4xac5xn8j Clannad 0 7936 1308171 1275786 2026-04-16T12:50:12Z TGcoa 21229 1308171 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Grúpa ceoil as [[Gaoth Dobhair]] i [[Contae Dhún na nGall|nDún na nGall]], [[Éire]], is ea '''Clannad'''. Aithnítear Clannad ar an gcéad mhórghrúpa ceoil a chuir an Ghaeilge i lár an aonaigh sa 20ú haois.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clannad-croibhriste-ag-bas-noel-ui-dhugain-duine-de-bhunaitheoiri-an-ghrupa/|teideal=Clannad ‘croíbhriste’ ag bás Noel Uí Dhúgáin, duine de bhunaitheoirí an ghrúpa|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> Thaistil siad ar fud na hEorpa sna [[1970idí]] lena gcuid ceol traidisiúnta agus thuill siad clú domhanda leis an cheirnín Gaeilge "[[Theme From Harry's Game]]" in 1982.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.ccdhunnangall.ie/NR/rdonlyres/0A1AB57C-8995-4477-B12E-3C4E5A19274B/0/DCCAnnualRep2005IRISH.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-04-18 |archivedate=2007-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071119014313/http://www.ccdhunnangall.ie/NR/rdonlyres/0A1AB57C-8995-4477-B12E-3C4E5A19274B/0/DCCAnnualRep2005IRISH.pdf }}</ref> Tá gradam [[Gradam Grammy|Grammy]], Meteor, BAFTA, Billboard agus Ivor Novello buaite acu agus níos mó ná 15 milliún ceirnín díolta acu idir 1970-2011.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wliw.org/21pressroom/c/clannad-live-at-christ-church-cathedral-dublin/802/|teideal=Clannad Live at Christ Church Cathedral, Dublin|údar=Brian Lee|dáta=2012-02-10|language=en-US|work=WLIW21 Pressroom|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> [[Íomhá:Tabhairne Leo (95480806).jpg|mion|Tábhairne Leo|220x220px]] [[Íomhá:Clannad2.gif|deas|mion|220x220px|An dara albam a d'eisigh Clannad, ''Clannad 2, 1974''.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Clannad 2|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Clannad_2&oldid=1349120296|journal=Wikipedia|date=2026-04-15|language=en}}</ref> Maire i lár & Noel Duggan (ar chlé), Ciarán Ó Braonáin, Pól Ó Braonáin & Pádraig Ó Dúgáin (ar dheis)]] [[Íomhá:Clannad collage.jpg|mion|Ciarán Brennan, [[Moya Brennan]], Noel Duggan, Pól Brennan, c. 2013|220x220px]] [[Íomhá:FIL 2013 - Clannad - 8391.JPG|mion|Moya Brennan, 2013|330x330px]] [[Íomhá:Clannadleos.jpg|mion|230px|Clannad ag buaileadh i dTábhairne Leo sa bhliain 2005.]] == Baill == Tá baill Chlannad go léir gaolta lena chéileː<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/fonn-ceoil-croileabhar.pdf|teideal=Fonn Ceoil|údar=cogg|dátarochtana=2022|archivedate=2021-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208171146/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/fonn-ceoil-croileabhar.pdf}}</ref> * [[Moya Brennan|Máire Brennan]]: guth agus an chruit. * Pól Brenann: an fheadóg mhór, giotár, guth agus cnaguirlisí * Ciaran Brennann: dord agus méarchlár. * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|Pádraig Duggan]] (d'éag 2016): giotár agus maindilín * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|Noel Duggan]] (d'éag 2022): giotár agus guth. * Eithne Brennan, [[Eithne Ní Bhraonáin]] nó [[Enya]], an deirfiúr níos óige: Bhí sí sa ghrúpa ó 1982 – 1983 (méarchláraí agus cúlamhránaí) ach d‟fhág sí an grúpa chun casadh ina haonair. Ba iad na deartháireacha Ciarán agus Pól Ó Braonáin, agus beirt uncail leo, Noel agus Pádraig Ó Dugáin, a bhí sa ghrúpa ar dtús, agus [[Máire Ní Bhraonáin]], deirfiúr le Ciarán agus Pól. 'Sé '''Clann a'''s '''D'''óbhair foinse ainm an ghrúpa. Clannad a tugadh ar an ngrúpa ceoil as Dobhar i nGaoth Dobhair i dtús na 70idí de bhrí gur de dhá chlann iad de chlann ceoil Uí Dhúgáin i nDobhar,<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=An ceoltóir Pádraig Ó Dúgáin tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0809/808045-padraig-o-dugain-tar-eis-bhais/|date=2016-08-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ón tús chas Clannad saothair thraidisiúnta Ghaelacha le tionlacan fuaimíochta agus uirlisí traidisiúnta. Chan siad as Gaeilge. Bhailigh siad seanleaganacha amhrán óna dteaghlach, óna gcomharsana agus ó na hoileánaigh i nDún na nGall. Bhí cóirithe nua-aimseartha le harmóin acu. Chuaigh snagcheol i bhfeidhm orthu. Sna [[1980idí]], thosaigh an grúpa ag baint úsáide as fuaimeanna sintéiseacha. == Stair == Ghlac na baill páirt i gcomórtais [[Slógadh]] don óige sa bhliain 1970 agus cuireadh dhá rian dá gcuid ar cheirnín speisialta a cuireadh amach mar chomóradh ar an bhféile sin: amhrán dá gcuid féin 'Lisa', agus an t-amhrán traidisiúnta 'Thíos Cois na Trá'.<ref>{{Lua idirlín|url=https://siopa.gael-linn.ie/en/clannad-2-lp|teideal=Clannad 2 LP|language=en|work=Gael Linn|dátarochtana=2022-10-17}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://gripsweat.com/item/352602354177/slgadh-70-rare-1970-gael-linn-live-vinyl-lp-with-2-live-songs-by-clannad|teideal=Gripsweat - Slógadh 70 - Rare 1970 Gael-Linn live vinyl LP with 2 live songs by Clannad!|work=gripsweat.com|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> Meascadh ceol Gaelach, [[snagcheol]] agus stíleanna eile chun stíl dá gcuid féin a chumadh. Bhí traidisiún an cheoil ag muintir Uí Bhraonáin agus Uí Dhúgáin, mar go raibh Leo Brennan ina cheoltóir le seobhanna, agus a bhean Máire 'Baba' Ní Dhugáin ina múinteoir ceoil. Ba é a mbua ag Féile Cheoil Tíre Leitir Ceanainn i 1973 a chuir ar chonair shiúlach an cheoil iad agus a shaothraigh aitheantas agus rathúlacht idirnáisiúnta dóibh.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maire-ni-bhraonain-1952-2026-chuaigh-a-siodulacht-mhaorga-uasal-i-gcion-ar-na-milte/|teideal=MÁIRE NÍ BHRAONÁIN 1952-2026: Chuaigh a síodúlacht mhaorga uasal i gcion ar na mílte…|údar=Lillis Ó Laoire|dáta=16 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Eisíodh an chéad albam i [[1973]] agus chaith an grúpa na blianta ag taisteal ar fud na h[[Éire]]ann agus na h[[Eoraip|Eorpa]]. D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus lena gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil. Thug siad a chéad turas le Clannad ar Mheiriceá sa mbliain 1979 agus dhá bhliain ina dhiaidh sin thug siad an [[sintéiseoir]] isteach sa ngrúpa, rud a spreag an t-ainm don chéad albam eile Fuaim.<ref name=":0" /> === Rath domhanda === Ba i 1982 a bhain siad cáil idirnáisiúnta amach leis an bport "''[[Theme From Harry's Game]]''". Ba iad an lipéad ceoil RCA a d’eisigh ‘[[Theme From Harry's Game|Theme From Harry’s Game]]’ mar shingil. Ní raibh aon siúl leis an rath a bhain an rian amach, ná an lorg a d’fhágfadh sé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/40-bliain-o-bhi-amhran-gaeilge-ar-top-of-the-pops/|teideal=40 bliain ó bhí amhrán Gaeilge ar Top of the Pops…|údar=Seán Ó Dubhchon|dáta=28ú Samhain 2022|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-12-01}}</ref> Ba eagrán stairiúil é an [[Top of the Pops (clár BBC)|Top of the Pops]] a craoladh ar an 11 Samhain 1982. Ba iad Clannad an t-aon bhanna a chan i nGaeilge ar ''Top of the Pops'' riamh Nuair a d'éirigh go maith leo i gcairteanna na Breataine, tháinig tús le Clannad mar ghrúpa ceoil domhanda. Mar gheall ar rath an amhráin seo bhain siad duais mór Ivor Novello. Agus in 1984 rinne Clannad an ceol fá choinne sraith ''Robin Hood'' de chuid an [[BBC]], d'eisigh siad an t-albam ''Legend''. Dá bharr seo, bhain siad [[BAFTA]], ba iad an chéad grúpa Éireannach a bhain a leithéid. I [[1985]] tháinig ceirnín fíor-rathúil eile, ''Macalla''. Ba seo ceann de na ceirníní is mó a d'eisigh an grúpa, d'éirigh go maith leis na hamhráin "''Closer To Your Heart''" agus "''Almost Seems (Too Late To Turn)''". Ach ba é an t-amhrán a cheoil siad le [[Bono]] an t-amhrán ba cháiliúla: rinne "''In A Lifetime''" go maith ar fud na cruinne. Lean Clannad ar aghaidh ag déanamh ceirníní stairiúla, cé gur éirigh go maith le fuaim s'acu féin agus leis an phopcheol, d'fhan siad dílis dá dúchais féin. Chuir siad leaganacha úra do seanamhráin ar cheirníní s'acu, mar shampla, "''Tráthnóna Beag Aréir''" agus "''Buachaill Ón Éirne''". Chruthaigh Clannad gur ghrúpa den scoth a bhí iontu i 1997, nuair a bhain siad duais [[Grammy]] fá choinne an albaim ''Landmarks''. Ó shin, níor eisigh siad aon ábhar nua, ach i ndiaidh iad a theacht le chéile i [[2007]] ag féile [[Celtic Connections]] agus ag na Meteor Ireland Music Awards, dúirt siad gur mhian leofa pilleadh ar ais go dtí an stiúideo. Bhí os cionn 15 milliún albam díolta ag Clannad ar fud an domhain idir 1970-2011.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clannad-croibhriste-ag-bas-noel-ui-dhugain-duine-de-bhunaitheoiri-an-ghrupa/|teideal=Clannad ‘croíbhriste’ ag bás Noel Uí Dhúgáin, duine de bhunaitheoirí an ghrúpa|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> === Céad slán === Ar 18 Feabhra 2023, bhí an [[Airéine O3]] i mBaile Átha Cliath lán go doras nuair a chas Clannad a phort deiridh in Éirinn tar éis leathchéad bliain. Bhí go leor de phobal [[Gaoth Dobhair|Ghaoth Dobhair]] i measc na mílte a tháinig chun a meas do laochra a mbaile féin a chur in iúl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-cead-slan-le-clannad-a-thug-an-ceol-gaelach-ar-fud-an-domhain-mhoir/|teideal=GAILEARAÍ: Céad slán le Clannad a thug an ceol Gaelach ar fud an domhain mhóir|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-02-26}}</ref> Fuair [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|na deartháireacha Pádraig agus Noel Ó Dugáin]] bás in 2016 agus 2022 faoi seach. Bronnadh Saoirse Chontae Dhún na nGall ar an bhuíon cheoil ag searmanas speisialta i dTeach an Chontae, Leifear, ar an 17 Bealtaine 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gne-alt-fograiochta-saoirse-chontae-dhun-na-ngall-bronnta-ar-chlannad/|teideal=GNÉ-ALT FÓGRAÍOCHTA: Saoirse Chontae Dhún na nGall bronnta ar Chlannad|dáta=2024-05-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-24}}</ref> == Dioscliosta == * 1973 - ''Clannad'' '''nó''' ''The Pretty Maid'' * 1975 - ''Clannad 2'' * 1976 - ''Dúlamán'' * 1979 - ''Clannad In Concert'' [Beo] * 1980 - ''Crann Úll'' * 1982 - ''Fuaim'' * 1983 - ''Magical Ring'' * 1984 - ''Legend'' * 1985 - ''Macalla'' * 1987 - ''Sirius'' * 1988 - ''Atlantic Realm'' [Fuaimriain] * 1989 - ''Past Present'' * 1989 - ''The Angel and the Soldier Boy'' [Fuaimriain] * 1990 - ''Anam'' * 1993 - ''Banba'' * 1996 - ''Lore'' * 1997 - ''Landmarks'' * 1998 - ''An Díolaim'' * 2003 - ''The Best Of Clannad: In A Lifetime'' * 2005 - ''Clannad: Live In Concert, 1996'' * 2013 - ''Nádúr'' [[Íomhá:Sleev10.jpg|mion|Clúdach an cheirnín, [[1982]]]] == Féach freisin == * [[Moya Brennan]] * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin]] * [[Enya]] * [[Theme From Harry's Game|Theme from Harry's Game]] * [[Gaoth Dobhair]] == Naisc == * [http://www.clannad.ie Suíomh oifigiúil] * [http://tuairisc.ie/an-ceoltoir-padraig-o-dugain-as-gaoth-dobhair-duine-de-bhunaitheoiri-clannad-imithe-ar-shli-na-firinne/ Tuairisc 2016-08-09: An ceoltóir Pádraig Ó Dúgáin as Gaoth Dobhair, duine de bhunaitheoirí Clannad, imithe ar shlí na fírinne] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1970]] [[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge]] [[Catagóir:Clannad]] qnhg06q62texuxl261v131pshxnwh3j San Diego, California 0 8186 1308328 1233752 2026-04-17T06:58:26Z Peadar Flanagan 69459 1308328 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is cathair i g[[California]], [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] é '''San Diego''', atá suite i g[[Contae San Diego, California|Contae San Diego]]. Is é San Diego an dara chathair is mó sa stáit tar éis [[Los Angeles]], agus an seachtú chathair is mó sa tír. Ainmníodh an chathair in ómós do Naomh Diego d'Alcalá. Is faoi úinéireacht [[Stát California]] atá an 370 acra a bhfuil páirc na rásaí mar chuid díobh. Is ann a bhíonn [[Aonach Chontae San Diego]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sdfair.com/|teideal=San Diego County Fair|language=en|work=www.sdfair.com|dátarochtana=2024-09-15}}</ref> an ceann is mó dá shórt i Meiriceá, áit a mbaineann traidisiún láidir lena leithéid. === Éire === In 2017, bhí rása de chuid an [[Breeders Cup]] buaite ag [[Aidan O’Brien]] le Mendelssohn i Del Mar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://breederscup.com/results/2017?tab=results|teideal=2017 at Del Mar|language=en|work=breederscup.com|dátarochtana=2024-09-15}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/sport/live/2017/nov/03/breeders-cup-meeting-2017-day-one-live|teideal=Aidan O'Brien extends record as Mendelssohn wins Breeders' Cup Juvenile Turf|údar=Greg Wood|dáta=2017-11-04|language=en-GB|work=the Guardian|dátarochtana=2024-09-15}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/baineann-deine-agus-fiantas-le-rasaiocht-capall-mheiricea/|teideal=Baineann déine agus fiántas le rásaíocht capall Mheiriceá|údar=Mártan Ó Ciardha|dáta=2 Bealtaine 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-15}}</ref> == Féach freisin == * [[Páirc Aonaigh Del Mar, California]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-tír-us}} {{California}} {{Cathracha na SAM}} [[Catagóir:San Diego, California|*]] [[Catagóir:California]] [[Catagóir:Cathracha in California]] [[Catagóir:Lárionaid daonra in California]] [[Catagóir:Lárionaid daonra sna Stáit Mheiriceá]] [[Catagóir:Cathracha sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Cathracha is mó daonra sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Príomhbhailte Texas]] bx6lm0jsmmny894yi1gwzh6t37sza53 An tIRA Sealadach 0 9419 1308205 1308090 2026-04-16T17:42:15Z Saighneánach 72809 Typo 1308205 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Eagraíocht pharaimíleata phoblachtánach in [[Éire|Éirinn]] is ea an t'''IRA Sealadach (Provisional Irish Republican Army)''', nó na '''Sealadaigh''', mar a thugtar orthu as [[Gaeilge]] go minic, atá meáite ar gach nasc a bhriseadh idir Éirinn agus an [[Ríocht Aontaithe]], an rialtas [[an Bhreatain|Briotanach]] i d[[Tuaisceart Éireann]] a chur ar ceal agus oileán na hÉireann a athaontú faoi aon rialtas saor amháin. Tá cosc dlí ar an eagraíocht seo ina lán tíortha, go háirithe i b[[Poblacht na hÉireann]], sa Ríocht Aontaithe, agus i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]], ós rud é nach bhfuil ach meas na sceimhlitheoirí acu ar na Sealadaigh. Cosúil leis na heagraíochtaí eile a dtugtar "IRA" orthu, tograíonn na Sealadaigh "[[Óglaigh na hÉireann]]" a thabhairt orthu féin as Gaeilge, cé nach dtaitníonn an úsáid seo le fórsaí armtha Phoblacht na hÉireann, ós é sin an t-ainm atá acu orthu féin, freisin. ==Stair== ===An Réamhstair=== Cosúil le gach ionchollú eile den IRA, glacann na Sealadaigh leis mar phrionsabal go dtéann a fhréamhacha siar go dtí an bhliain 1913, nuair a bhí [[Éire]] faoi smacht ag an stát Briotanach i gcónaí, nó is ansin a bunaíodh Óglaigh na hÉireann. Ghlac Óglaigh na hÉireann páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain 1916, chomh maith le Cogadh na Saoirse (an Cogadh Angla-Éireannach) a phléasc amach i ndiaidh do pharlaimint réabhlóideach na hÉireann, Dáil Éireann, stát neamhspleách a fhógairt d'Éirinn sa bhliain 1919. Le linn Chogadh na Saoirse a ghreamaigh an t-ainm úd IRA díobh. Rinneadh críochdheighilt ar Éirinn nuair a tháinig an tAcht um Rialtas na hÉireann i bhfeidhm. Sa bhliain 1922, cuireadh [[an Conradh Angla-Éireannach]] i ngníomh, agus d'iompaigh na sé gcontaetha is fiche ("Deisceart Éireann") ina dtiarnas (nó ina "[[Saorstát Éireann|saorstát]]") neamhspleách. San am chéanna, d'fhan na sé contaetha ("Tuaisceart Éireann") ina stáitín féinrialaitheach mar chuid den Ríocht Aontaithe. Nuair a síníodh an Conradh Angla-Éireannach, scoilt an tIRA: iad siúd a bhí sásta leis an gconradh chuaigh siad le hArm an tSaorstáit, agus an chuid de na hÓglaigh nár thug a bhfaomhadh dó, d'éirigh ina chogadh cathartha idir iad agus na Saorstátairí. [[Íomhá:Dsc1877ne2.jpg|mion|[[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] (1972): Ceann de na múrmhaisithe i nDoire]] Cé nár thug an lucht frith-Chonartha aitheantas don tSaorstát ina dhiaidh sin féin, dhírigh siad ar na hiarrachtaí le stáitín an Tuaiscirt a chur de dhroim domhain agus le hathaontú na hÉireann a bhaint amach. Mar sin, chuir siad i gcrích feachtas buamála i Sasana sna blianta 1939-1940, feachtas eile i dTuaisceart Éireann sna 40idí agus Feachtas na Teorann, mar a thugtar air, sna blianta 1956-1962. Nuair a tháinig chun solais nár éirigh le Feachtas na Teorann, bhí díospóireacht ag lucht an IRA eatarthu faoi thodhchaí an IRA. Bhí Cathal Goulding, an Ceann Foirne, barúlach go mba chóir don IRA dul leis an Sóisialachas agus cromadh ar fheachtas polaitíochta in áit na láimhe láidre. Seán Mac Stiofáin, áfach, bhí dearcadh ní ba thraidisiúnta, ní ba náisiúnaíche aige ar na cúrsaí. Theastaigh uaidhsean tuilleadh Óglach a fhruiliú agus an tIRA a athbheochan. I ndiaidh chríochdheighilt na hÉireann, d'iompaigh stáitín an Tuaiscirt ina chóras aonpháirtí ''de facto''. Ba é Páirtí Aontachtach Uladh, nó an t''Ulster Unionist Party'', a bhí i seilbh ma parlaiminte féinrialaithí i Stormont, agus na Caitlicigh fágtha in áit na leathphingine. Ba iad na Protastúnaigh a fuair na poist ab fhearr agus an tithíocht ab fhearr, agus rinneadh claonroinnt ar na toghlaigh rialtais áitiúil in áiteanna cosúil le Doire. Fágadh an póilíniú faoi Chonstáblacht Ríoga Uladh agus faoi na B-Speisialaigh - Protastúnaigh den chuid ba mhó. Faoi lár na seascaidí bhí an teannas idir na Caitlicigh agus na Protastúnaigh ag dul in olcas. Sa bhliain 1966 bhí Éire ag comóradh an deichiú cothrom lae is dhá scór i ndiaidh Éirí Amach na Cásca, rud a chuir eagla ar a lán roimh fheachtas nua de chuid an IRA. Leis an imeagla a chuir an bhagairt seo orthu bhunaigh na Protastúnach Fórsa Óglaigh Uladh (UVF), dream paraimíleata a mharaigh triúr daoine i mBealtaine 1966, beirt fhear Caitliceach ina measc. I Mí Eanáir 1967 tháinig Cumann Ceart Sibhialta Thuaisceart Éireann (NICRA) ar an bhfód, agus éagsúlacht grúpaí ag tacú leis an gcumann, idir óglaigh de chuid an IRA agus Aontachtóirí Liobrálacha. Chuaigh an Cumann seo agus eagraíocht chosúil eile, ''People's Democracy'' ("Daonlathas na nDaoine") ag máirseáil ar na sráideanna ag agóid in aghaidh an leithcheala, agus fuair na léirsitheoirí rompu na Dílseoirí, ina measc baill de chuid Óglaigh Phrotastúnacha Uladh, eagraíocht paraimíleata a bhí faoi cheannas Ian Paisley. Is é sean-nós na bProtastúnach sa Tuaisceart an dóú lá déag de Mhí Iúil a cheiliúradh ag máirseáil sa druma mór. Sa bhliain 1969 áfach tharraing an ceiliúradh seo círéibí agus scliúchais i mBéal Feirste, Doire Cholm Cille, agus in áiteanna eile. An mhí seo chugainn bhí círéib trí lá i dTaobh an Bhogaigh, Doire Cholm Cille, i ndiaidh mháirseáil [[Na Printisigh (Doire Cholm Cille)|na bPrintiseach]]. Nuair a bhí "cath Thaobh an Bhogaigh" á chur, thosaigh na Caitlicigh ag déanamh círéibe i mBéal Feirste féin lena ndlúthpháirtíocht le muintir Dhoire Cholm Cille a chur in iúl - thairis sin bhí siad ag iarraidh a fhéachaint chuige nach bhféadfaí trúpaí fortachta is fóirithinte a chur go Doire Cholm Cille. Ba é ba thoradh dó seo ná gur thriail na sluaite Protastúnacha díoltas a agairt ar na Caitlicigh. Cuireadh tithe de chuid na gCaitliceach trí thine, rinneadh dochar agus damáiste dá gcuid maoine, agus bhí na Dílseoirí á n-imeaglú. Mar sin ní raibh de rogha ag 1,505 teaghlach Caitliceach agus 315 teaghlach Protastúnach ach imeacht ón mbaile le linn na gcíréibeacha i dTuaisceart Éireann 1969. I ndiaidh na scliúchas seo bhí 27% den tithíocht scriosta go hiomlán nó chomh dona is go raibh móroibreacha deisiúcháin de dhíth; Caitlicigh a bhí ina gcónaí i 83.3% de na tithe seo. Fuair a lán daoine bás sa teagmháil ar an dá thaobh, agus ba iad na péas a mharaigh cuid mhór acu siúd; mar sin d'imlonnaigh an rialtas trúpaí de chuid Arm na Breataine sa stáitín. Ní raibh mórán arm ag an IRA san am, agus ní raibh na hÓglaigh in ann na ceantair Chaitliceacha a chosaint ar na Dílseoirí, cé gur ceann de phríomhdhualgaisí an IRA a bhí ann ó na 1920idí anuas. Bhí sean-Phoblachtaigh míshásta le Cathal Goulding agus le lucht ardcheannais an IRA i mBaile Átha Cliath, ó nach ndearnadh ullmhúcháin le haghaidh foréigin roimh ré. Ar an 24 Lúnasa tháinig dream ar leith le chéile i mBéal Feirste - Joe Cahill, Séamus Twomey, Dáithí Ó Conaill, Billy McKee agus Jimmy Steele ina measc - agus chinn siad slán a fhágáil ag Cathal Goulding agus lucht a leanúna (Billy McMillen agus Jim Sullivan mar shampla) agus filleadh ar Phoblachtánachas traidisiúnta na láimhe láidre. Ar an 22 de Mhí Mheán Fómhair bhí Twomey, McKee agus Steele i measc an tseisir déag d'fhir armtha a thug aghaidh ar lucht ceannais an IRA i mBéal Feirste ar theip orthu na ceantair Chaitliceacha a chosaint mar ba chóir. Thángthas ar chomhréiteach: d'fhan Billy McMillen i gceannas ar acht nach nglacfadh sé le horduithe ar bith ó lucht ceannasaíochta an IRA i mBaile Átha Cliath. ===Scoilt an IRA sa bhliain 1969=== Tháinig na Sealadaigh ar an bhfód sa bhliain [[1969]]. Thar na blianta fada, bhí siad ag iarraidh Éire Aontaithe a bhaint amach le lámh láidir. Scoilt an tIRA i Mí na Nollag 1969, i ndiaidh cruinniú i Mainistir na Búille, Co. Ros Comáin, Poblacht na hÉireann, agus rinneadh dhá leath den eagraíocht: an tIRA Sealadach agus an tIRA Oifigiúil. Ba iad an dá ábhar ba mhó a bhí á gcardáil ag an gcruinniú ná an rún faoi bhunú "Fhronta na Saoirse Náisiúnta", is é sin, tús a chur le comhoibriú an IRA le dreamanna beaga radacacha ón eite chlé, agus an rún faoi chur ar ceal an neamhfhreastalachais - is é sin, bheadh an eagraíocht sásta páirt a ghlacadh in obair na bparlaimintí sa Bhreatain Mhór, in Éirinn agus i dTuaisceart Éireann. Dhiúltaigh na Poblachtaigh thraidisiúnta vóta a chaitheamh faoi "Fhronta na Saoirse Náisiúnta", agus fuair an rún faomhadh na comhdhála le 29 vóta in aghaidh 12. Maidir le deireadh an neamhfhreastalachais, bhí na Poblachtánaigh thraidisiúnta go mór mór ina aghaidh, agus fuair an rún faomhadh na comhdhála le 27 vóta in aghaidh 12, de réir na dtuairiscí oifigiúla. I ndiaidh na comhdhála chuaigh na Poblachtánaigh thraidisiúnta ag canbhasáil tacaíochta ar fud na hÉireann, agus cruinniú ag stiúrthóir faisnéise an IRA [[Seán Mac Stiofáin]] leis an gcuid de bhallraíocht an IRA nach raibh sásta leis na forbairtí nua. Go gairid ina dhiaidh sin bhí a gcomhdháil féin ag lucht an traidisiúnachais, agus thogh siad Comhairle "Shealadach" don IRA. Ba iad comhaltaí na Comhairle seo ná Seán Mac Stiofáin, [[Ruairí Ó Brádaigh]], Pádraig Ó Maolchatha, Seán Ó Tréasaí, Leon Mac Máirtín, Dáithí Ó Conaill agus Seosamh Ó Cathail. Tagairt a bhí sa téarma úd "sealadach" do Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann ón mbliain 1916. Thairis sin cuireadh béim air go raibh comhdháil nua de chuid an IRA de dhíth le comhairle "dheifnídeach" a cheapadh. Thaobhaigh naoi n-aonad (as trí cinn déag ar fad) de chuid an IRA i mBéal Feirste le Comhairle Shealadach an Airm i Mí na Nollag 1969, B'ionann sin agus 120 gníomhaí agus 500 tacadóir a bheag nó a mhór. Ar an 28 Mí na Nollag 1969 d'eisigh na Sealadaigh an chéad chomhráiteas agus iad ag fógairt: <blockquote><i>Fógraímid go bhfuil muid ag fanacht dílis do phoblacht Éireannach na 32 chondae, mar a forógraíodh ar Cháisc na bliana 1916 í, an phoblacht a bhunaigh Chéad Dáil Éireann sa bhliain 1919 agus a cuireadh ar neamhní le lámh láidir sa bhliain 1921, an phoblacht atá á coinneáil faoi chosc go dtí an lá atá inniu ann ag na stáit críochdheighilte, stát na sé gcontaethe agus stát na sé gcontaethe fichead, a bhrúigh na Gaill orainn... Táimid ag glaoch ar na hÉireannaigh sa bhaile agus i gcéin tuilleadh tacaíochta a thabhairt lenár muintir sa Tuaisceart a chosaint agus le saoirse iomlán a bhaint amach d'Éirinn sa deireadh, idir pholaitiúil, shóisialta, eacnamaíoch agus chultúrtha.</i></blockquote> Chuaigh an scoilt chéanna ar Shinn Féin, páirtí polaitiúil na bPoblachtánach Éireannach, ar an 11 Eanáir 1970. Bhí Ard-Fheis an pháirtí ag iarraidh cinneadh faoi dheireadh an neamhláithreachais a bhaint amach, nuair a thréig duine as gach triúr den chruinniú. Thionóil na toscairí easaontacha seo faoi cheannas Sheáin Mhic Stiofáin, Ruairí Uí Bhrádaigh agus an Mhaolchathaigh, agus toghadh an triúracht seo ina Coiste Gnó Feighlíochta do "Shinn Féin Sealadach". Cé gur fhógair an faicsean seo de Shinn Féin tacaíocht don IRA Sealadach, d'fhan an tIRA Sealadach seachantach i dtaobh polaitíochta agus polaiteoireachta, agus thogair siad fócasú ar "phoblachtánachas na láimhe láidre". Sa bhliain 1969 dheonaigh Rialtas Fhianna Fáil céad míle punt do na coistí féinchosanta sna ceantair Chaitliceacha, ach d'éirigh leis na Sealadaigh seilbh a ghlacadh ar chuid den airgead seo. Ba é ba toradh dó seo ná Géarchéim na nArm: is é sin, cuireadh an dlí ar bheirt iar-Airí Rialtais agus ar dhaoine áirithe eile, ar nós Sheáin Uí Cheallaigh, Óglach de chuid an IRA ó Bhéal Feirste. Chloígh na Sealadaigh le prionsabail an IRA ón tréimhse roimh 1969. Mar sin níor thug siad aitheantas dlisteanachta do chumhacht na Ríochta Aontaithe i dTuaisceart Éireann ná do rialtas Phoblacht na hÉireann. Ghlac siad le Comhairle an Airm mar rialtas sealadach do Phoblacht na huile Éireann. Bhí an tuiscint seo bunaithe ar an oidhreacht pholaitiúil a chuaigh siar a fhad leis an Dara Dáil (1921-1922), mar a tuigeadh do na Sealadaigh, agus iad ag maíomh go raibh leanúnachas dlí idir iad agus an Dáil sin. D'fhruiligh an tIRA cuid mhaith náisiúnaithe ó na Sé Contaetha nach raibh baint ar bith acu leis an IRA roimhe sin, sula ndeachaigh siad le radacachas nuair a phléasc foréigean amach sa Tuaisceart sa bhliain 1969. Ba nós lucht na bliana 1969, nó ''sixty-niners'' i mBéarla, a thabhairt ar an dream áirithe sin. Ghlac an tIRA an Féinics mar shiombail d'athbheochan an Phoblachtánachais Éireannaigh sa bhliain 1969, agus an tsluaghairm úd ''out of the ashes rose the Provisionals'', "as an luaithreach a d'éirigh na Sealadaigh", acu san am - tagairt a bhí ann don dóigh a ndearna an tIRA aiséirí as luaithreach na gceantar Caitliceach a chuaigh trí thine i mBéal Feirste. === 1975-1976: sos comhraic === Ar an [[10 Feabhra]] [[1975]], d'fhógair an tIRA Sealadach sos comhraic agus d'atosaigh [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|rialtas na Breataine]] agus an tIRA ag idirbheartú. D'aontaigh an IRA stop a chur le hionsaithe ar [[Arm na Breataine|fhórsaí slándála na Breataine]], agus chuir na 'fórsaí slándála' deireadh lena gcuid ruathair agus cuardaigh, den chuid is mó.<ref name="kelley2">[http://cain.ulst.ac.uk/events/truce/kelley88.htm Extracts from ''The Longest War: Northern Ireland and the IRA'' by Kevin J. Kelley] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919153020/http://cain.ulst.ac.uk/events/truce/kelley88.htm |date=2012-09-19 }}. Zed Books Ltd, 1988. Conflict Archive on the Internet (CAIN).</ref> Ach chuir na cainteanna seo eagla ar na Dílseoirí. Mar sin chuaigh na [[Dúnmharú|dúnmharuithe]] [[Seicteachas|seicteacha]] in olcas le linn an tsosa comhraic.<ref name="taylor1422">Taylor, Peter (1999). ''Loyalists''. London: Bloomsbury Publishing Plc. p.142</ref><ref name="brits1822">Taylor, Peter. ''Brits: The War Against the IRA''. Bloomsbury Publishing, 2001. p.182</ref> Mharaigh an [[Óglaigh Uladh|UVF]] 120 [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] le linn na bliana 1975.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=October 1975 Northern Ireland attacks|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=October_1975_Northern_Ireland_attacks&oldid=998866077|journal=Wikipedia|date=2021-01-07|language=en}}</ref> Dhírigh ansin roinnt aonad den IRA ar dhul i ngleic leis na dílseoirí. An laghdú ar oibríochtaí [[sceimhlitheoireacht]]a laistigh den IRA ba chúis le roinnt ball, le cead nó gan cead leo siúd a bhí os a gcionn, dul i mbun ionsaithe marfacha buille ar bhuille. Bhí an baol ann go rachadh cúrsaí ó smacht agus bhí an próiseas síochána i gcontúirt dá bharr. Thit an tóin as an bpróiseas an bhliain dár gcionn, 1976, nuair a cuireadh an sos cogaidh ar ceal. I measc na n-eachtraí. {{Main|Sléacht Thulaigh Álainn (1975)}} {{Main|Ráig foréigin de chuid an UVF (Deireadh Fómhair 1975, Tuaisceart Éireann)}}{{Main|Maruithe Reavey agus O'Dowd (1976)}}{{Main|Sléacht Mhuileann Ching (1976)}} === 1994: sos comhraic amháin eile === Ar an 31 Lúnasa 1994, d'fhógair an tIRA go raibh sos cogaidh iomlán á chur i bhfeidhm acu. Ar an 9 Nollaig 1994 i gCnoc an Anfa, Béal Feirste, tharla cainteanna foirmeálta idir Rialtas na Breataine agus Sinn Féin, an chéad uair le 70 bliain anuas. Bhí Sinn Féin den tuairim go raibh teipthe ar an sos cogaidh, toisc nach raibh Rialtas na Ríochta Aontaithe ([[John Major]] agus na [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Coiméadaigh]]) na comhchainteanna síochána a oscailt do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm.{{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} [[Íomhá:No_to_terrorism.jpg|mion]] === 1997 ar aghaidh: an sos comhraic deireadh === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997 agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] mar [[Taoiseach|Thaoiseach,]] d’aontaigh an bheirt tabhairt faoi phróiseas na síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i Mí [[Iúil]] [[1997]], nuair a thosaigh na comhchainteanna le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] a ullmhú. === An próiseas polaitiúil === I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú. B'as na cainteanna seo a d'eascair [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' do na h[[Aontachtóirí na hÉireann|Aontachtóir]]í) sa bhliain 1998.{{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}Sa Chomhaontú seo, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, agus é bunaithe ar phrionsabal na [[Comhshochaíocht|cumhachtroinnte]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Power sharing|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Power_sharing&oldid=1087523302|journal=Wikipedia|date=2022-05-12|language=en}}</ref> Bunaíodh Feidhmeannas Comhchumhachta sa bhliain 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó páirteach ann, ina measc Sinn Féin. Leasú eile ab ea bunú na seirbhíse nua póilíneachta, ar tugadh [[Seirbhís Póilíneachta Thuaisceart Éireann]] (SPTÉ) uirthi. Cuireadh de dhualgas ar an SPTÉ cuóta áirithe íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú. === 2001-2005: Díchoimisiúnú === Ar 23 Deireadh Fómhair 2001 chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú ar a gcuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2022-10-23|archivedate=2022-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221023144800/http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/09/11/horror-at-the-9-11-attacks-contributed-to-peace-in-northern-ireland/|teideal=Horror at the 9/11 attacks contributed to peace in Northern Ireland|údar=Amanda Sloat|dáta=2020-09-11|language=en-US|work=Brookings|dátarochtana=2022-10-23}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001 nuair nach raibh an dara rogha acu tar éis [[9/11]]. Ach fós cuireadh díchoimisiúnú na n-arm ag an IRA ar an méar fhada agus bhí sé sin ina chnámh spairne go dtí go ndearnadh an gníomh iomlán ar deireadh in 2005.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlinte: Saol an Iriseora|url=https://books.google.co.uk/books?id=weSKDwAAQBAJ&pg=PA87&lpg=PA87&dq=%22Cuireadh+d%C3%ADchoimisi%C3%BAn%C3%BA+na+n-arm+ag+an+IRA+ar+an+m%C3%A9ar+fhada+agus+bh%C3%AD+s%C3%A9+sin+ina+chn%C3%A1mh+spairne+do+dt%C3%AD+go+ndearnadh+an+gn%C3%ADomh+ar+deireadh+in+2005.%22&source=bl&ots=VmNQCacHhG&sig=ACfU3U3PVz6s8qdFzexG3DPgnJxVMwroQA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjtz8Xxyvb6AhVkm1wKHf_EAaMQ6AF6BAgJEAM|publisher=Cois Life|date=2016-05-01|language=ga-IE|author=Deaglán De Bréadún}}</ref> Ar an [[28 Iúil]] [[2005]], d'fhógair Comhairle Airm na Sealadach deireadh leis an bhfeachtas armtha. Dúirt siad freisin go mbeidís ag cloí le modhanna [[daonlathas|daonlathacha]] síochánta feasta lena gcuspóirí a bhaint amach, agus nár chóir do na hÓglaigh aon chineál eile gníomhaíochta a chleachtadh.<ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/politics/2005/jul/28/northernireland.devolution3|teideal=IRA orders end to armed campaign|údar=Matthew Tempest|dáta=2005-07-28|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2023-12-09}}</ref> In 2005, dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú go raibh díchoimisiúnú an IRA tarlaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu - Department of Foreign Affairs|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2022-10-23}}</ref> == Féach freisin == * [[Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann|INLA]] * [[Sinn Féin]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:IRA Sealadach}} [[Catagóir:Tuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Sceimhlitheoireacht]] [[Catagóir:IRA Sealadach]] [[Catagóir:Na Trioblóidí]] t6hsf335asxmd288p763767gwedjara Éamonn Ceannt 0 9440 1308193 1293266 2026-04-16T16:37:31Z Saighneánach 72809 Fix 1308193 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Náisiúnachas|Náisiúnaí]] agus [[Réabhlóid|réabhlóidí]] [[Éire]]annach ab ea '''Éamonn Ceannt''' (rugadh ''Edward Thomas Kent'', [[21 Meán Fómhair]], [[1881]] – [[8 Bealtaine]], [[1916]]).<ref name='Ainm'>{{Cite web-en|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=414|title=CEANNT, Éamonn (1881–1916) {{!}} ainm.ie|author=[[Diarmuid Breathnach]] agus [[Máire Ní Mhurchú]]|access-date=2024-02-19|language=ga|work=[[Ainm.ie|An Bunachar Náisiúnta Beathaisnéisí Gaeilge]] (Ainm.ie)}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Seachtar na Cásca Éamonn Ceannt 4 5|url=https://www.youtube.com/watch?v=8aWgVcOPPRk&feature=youtu.be|date=2016-05-22|author=Timothy Cahalan}}</ref> Duine de ceannairí [[Éirí Amach na Cásca]] sa bhliain [[1916]] ab ea é, agus duine den seachtar a shínigh [[Forógra na Poblachta]]. Cuireadh é chun báis i b[[Príosún Chill Mhaighneann]] tar éis theip an Éirí Amach. == Saol == === Tús a shaoil === Rugadh Ceannt mar Edward Thomas Kent i mbeairic na bpóilíní ag Béal Átha Mó, Co. na Gaillimhe, mac le James Kent, oifigeach i g[[Constáblacht Ríoga na hÉireann]], agus a bhean, Joanne Galway.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/sevensignatories/eamonnceannt/|teideal=National Library of Ireland - 1916 Exhibition|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-09}}</ref> Aistríodh James Kent chuig Baile Átha Fhirdhia, Co. Lú, áit ar fhreastail Éamonn ar scoil náisiúnta De La Salle, bhí sé ina fhreastalaí Aifrinn agus bhí sé ina Chaitliceach cráifeach ar feadh a shaoil. Ansin, bhog an teaghlach chuig Droichead Átha, áit ar fhreastail sé ar scoil na mBráithre Críostaí ag Geata Rí an Domhnaigh. Nuair a d'éirigh a athair as i 1892, bhog sé féin agus a theaghlach go Baile Átha Cliath, agus Edward 11 bhliain d'aois.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1916 Seachtar na Cásca - Éamonn Ceannt {{!}} Seinnteoir {{!}} TG4 {{!}} Irish Television Channel, Súil Eile|url=https://www.tg4.ie/ga/player/seinn/?pid=5720155770001&title=%C3%89amonn%20Ceannt&series=1916%20Seachtar%20na%20C%C3%A1sca&pcode=305624&genre=Faisneis|language=ga}}</ref> D'fhreastail Éamonn ar Scoileanna Uí Chonaill ar Shráid Richmond Thuaidh, a bhí á rith ag na [[Bráithre Críostaí]], agus níos déanaí, [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath]]. D'éirigh leis post a fháil le Bardas Bhaile Átha Cliath i rannóg na rátaí agus níos déanaí in oifig cistíochta na cathrach. Bhí suim mhór ag Ceannt i gcúrsaí cultúrtha agus polaitaíochta. Chomh maith le bheith páirteach i ngníomhaíochtaí poblachtánacha bhí spéis aige freisin i gcultúr na hÉireann, go háirithe an Ghaeilge agus stair na hÉireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert|teideal=May 8th: Éamonn Ceannt, Michael Mallin, Seán Heuston, Con Colbert|dáta=2016-04-25|language=en|work=Ireland 2016|dátarochtana=2021-05-08|archivedate=2021-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508193923/https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert}}</ref> Chuaigh sé isteach i g[[Conradh na Gaeilge]] agus d'athraigh sé a ainm go Éamonn Ceannt agus d'fhoghlaim sé chun na píb uilleann a chasadh. Roimh an Éirí Amach bhí sé fostaithe ag Bardas Bhaile Átha Cliath. === Polaitíocht === [[Íomhá:Éamonn Ceannt portrait.jpg|clé|mion|1910]] Sa bhliain 1907, chuaigh Ceannt isteach i bpáirtí polaitiúil nua [[Art Ó Gríofa|Arthur Griffith]], [[Sinn Féin]], a bhí i gcoinne an [[Rialtas Dúchais|Rialtais Dhúchais]], a chur chun cinn coincheap an fhéintuilleamaíocht náisiúnta, agus a bhí dírithe ar [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchas náisiúnta]]. Níos déanaí, toghadh ar chomhairle náisiúnta Shinn Féin é. Is cosúil gur chuir [[Seán Mac Diarmada]] faoi mhóid é i m[[Bráithreachas na Poblachta|Bráithreachas Phoblacht na hÉireann]] an 12 Nollaig 1912. Bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na nÓglachː nuair a bunaíodh [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] i Samhain 1913, toghadh Ceannt ar an gcoiste sealadach, agus bhí sé páirteach in airgead a bhailiú chun airm a fháil. Bhí Ceannt i láthair nuair a thug na gunnaí isteach i m[[Binn Éadair]] agus [[Cill Chomhghaill]] in 1914.<ref name=":0" /> Tar éis cuid den Óglaigh tarraingt amach as an eagraíocht faoi [[John Redmond|Redmond]], toghadh Ceannt, [[Pádraig Mac Piarais|an Piarsach]] agus an [[Seosamh Pluincéad|Pluincéadach]] chuig poist thábhachtacha in Óglaigh na hÉireann, rud a thug smacht dóibh. [[Íomhá:Eamonn Ceannt (28158420417).png|clé|mion]]Ceapadh Ceannt ina [[Ceannfort|cheannfort]] ar an 4ú Chathlán de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath i Márta 1915. Go gairid ina dhiaidh sin, comhthoghadh ar Chomhairle Mhíleata an IRB é. Reáchtáladh go leor de chruinnithe de chuid na Comhairle Míleata ina theach sa Charnán.<ref name=":0" /> === 1916 === Ba é an ceannfort é ar Cheathrú Cathlán na nÓglach le linn an Éirí Amach. [[Íomhá:Éamonn Ceannt Memorial Close-Up - geograph.org.uk - 448392.jpg|clé|mion|tógadh leacht i gcuimhne air; páirc phoiblí, [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]]]] Ar Luain Cásca 1916, ghabh Ceannt agus 120 fear a tháinig ar dualgas i 4ú Chathlán d'Óglaigh na hÉireann, Aontas Bhaile Átha Cliath Theas, teach oibre/ospidéal scaipthe thar dhá acra is caoga ar Shráid San Séamas agus roinnt [[foirgneamh]] clúdaithe (an South Dublin Union, an áit a bhfuil [[Ospidéal Naomh Séamas]] anois). Choinnigh siad cuid den ionad go dtí gur dúradh leo faoin ngéilleadh ginearálta an Domhnach ina dhiaidh sin.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Éamonn Ceannt Memorial - geograph.org.uk - 448389.jpg|clé|mion|leacht cuimhneacháin i mBÁC]] === Bású === Cuireadh Ceannt ar thriail agus cuireadh chun báis é le scuad lámhaigh i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 8 Bealtaine. I measc a ghaolta a bhí fágtha ina dhiaidh, bhí a bhean Áine O'Brennan, a mhac óg Rónán, a dheartháir William, maorsháirsint bhratach i bhFiúsailéirí Ríoga Bhaile Átha Cliath ([[arm na Breataine]]) a bhí lonnaithe i [[Mainistir Fhear Maí]], [[Contae Chorcaí|Co. Chorcaí]].<ref name=":0" /> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ceannt, Éamonn}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1881]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] [[Catagóir:Alumni COBÁC]] [[Catagóir:Baill de BPÉ]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Oifigigh Óglaigh na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Sínitheoirí Fhorógra na Poblachta]] 2gqtkt45id48fqhpyg28ije48ojnv87 Séamus Ó Conghaile 0 9594 1308195 1293270 2026-04-16T16:48:06Z Saighneánach 72809 Fix 1308195 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba cheannaire [[sóisialachas|sóisialach]] [[Éire]]annach é '''Séamas Ó Conghaile''' ({{lang-en|James Connolly}} [[5 Meitheamh]] [[1868]] - [[12 Bealtaine]] [[1916]]) a rugadh i n[[Dún Éideann]] na h[[Albain|Alban]] le tuismitheoirí Éireannacha. Bhunaigh Ó Conghaile [[Arm Cathartha na hÉireann|an tArm Cathartha]] i m[[Baile Átha Cliath]] i [[1913]], i rith an [[Frithdhúnadh 1913|Fhrithdhúnadh]]. Mar Leas-Uachtarán Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann agus Mar Cheannfort-Ghinearál ar Bhriogáid Bhaile Átha Cliath dArm Phoblacht na hÉireann (APÉ), stiúir sé an gníomh míleata le linn [[Éirí Amach na Cásca]] 1916. [[Dúnmharú|Lámhachadh]] é leis na ceannairí eile i b[[Príosún Cill Mhaighneann]], agus é ina shuí ar [[Cathaoir|chathaoir]], gortaithe go dona san Éirí Amach nach raibh sé in ann seasamh. == Saol == === Tús a shaoil === Saolaíodh Séamas Ó Conghaile ag 107 Cowgate, sluma Éireannach i n[[Dún Éideann]] thiar sa bhliain 1868. Mac le heisimircigh Chaitliceacha ó [[Contae Mhuineacháin|Chontae Mhuineacháin]] a bhí ann, John Connolly, carraeir, agus a bhean Mary McGinn.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/sevensignatories/jamesconnolly/|teideal=Séamus Ó Conghaile - 1916 Exhibition|údar=National Library of Ireland|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-12}}</ref> Chuireadar fúthu i n[[geiteo]] sa [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] a bhí lán le hÉireannaigh eile. Saothraithe bochta a bhí iontu den chuid ba mhó. Oileadh sa [[scoil]] Chaitliceach áitiúil é. Chuaigh Séamas ag obair in aois a chéad bhliain déag. Mar thoradh ar an mbochtanas agus an easpa oibre sa cheantar, chláraigh seisean agus a dheartháir ní ba shine John, le h[[Arm na Breataine|Arm na Breataine. Chaith sé seacht mbliana in Éirinn.]] Chuaigh sé ar ais go Dún Éideann i 1890 agus bhí sé an-ghníomhach sa pholaitíocht shóisialach. Mhúin sé é féin, léigh sé go cíocrach faoin [[stair]], faoin [[Polaitíocht|pholaitíocht]], faoin [[eacnamaíocht]] agus faoin [[sóisialachas]]. === 1896ː Baile Átha Cliath === Tháinig sé go Baile Átha Cliath i 1896, áit ar bhunaigh sé an Páirtí Sóisialach Poblachtach agus d'fhoilsigh sé an [[nuachtán]] ''The Workers Republic''. Chuir sé i gcoinne an [[Rialtas Dúchais]] mar go raibh sé ní b'fhearr don mheánaicme, caipitlíoch agus nach dóchúil go gcuirfeadh sé athchóiriú sóisialta chun cinn.<ref name=":0" /> [[Íomhá:James Connolly-1.1.jpg|clé|mion]] === 1903ː Nua-Eabhrac === I 1903, chaith Ó Conghaile trí mhí sna Stáit Aontaithe ar chamchuairt léachta; an bhliain dár gcionn thug sé leis a [[Teaghlach|theaghlach]] le cónaí leis i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], áit a raibh sé gníomhach i gciorcail náisiúnacha agus sóisialacha Éireannacha. [[Íomhá:Lieutenant James McCormack. Irish Citizen's Army Mobilization Card.jpg|clé|mion|Éirí Amach 1916]] [[Íomhá:James Connolly (42977577792).png|clé|mion]] Comhbhunaitheoir ba ea é ar an ngrúpa sindeacáiteach an ''Industrial Workers of the World'' (the ''Wobblies'') agus é ina eagraí i Nua-Eabhrac. Bhí sé ina eagraí náisiúnta chomh maith ar Pháirtí Sóisialach Mheiriceá. I 1907, bhunaigh Ó Conghaile an ''Irish Socialist Federation'' agus chuir sé a n-iris ''The Harp'' in eagar a bunaíodh i 1908. Fad is a bhí sé i Meiriceá, scríobh sé roinnt dá shaothair is mó aithne orthu, lena n-áirítear ''Labour in Irish History'', a raibh an-tionchar aige ar smaointeoireacht [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]], agus a phoileimic cháiliúil, ''Labour Nationality and Religion'', ar foilsíodh an dá cheann díobh i mBaile Átha Cliath i 1910.<ref name=":0" /> === 1910ː ar ais in Éirinn === D'fhill Ó Conghaile ar Éirinn i 1910 agus d'oibrigh sé ar dtús mar eagraí Bhéal Feirste do [[Ceardchumann|Cheardchumann]] Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann, a bhunaigh [[James Larkin|Jim Larkin]]. Bhog sé go Baile Átha Cliath, bhí sé mar thánaiste ag Larkin i rith frithdhúnadh 1913. Nuair a chuaigh Larkin chuig na Stáit Aontaithe i 1914, tháinig Ó Conghaile i gcomharbacht air mar cheannaire ar an [[ITGWU]] agus bhí sé ina eagarthóir ar an ''Irish Worker''. [[Íomhá:2017-06-20 4904x7356 dublin kilmainham gaol james connolly execution.jpg|clé|mion|Bású i b[[Príosún Chill Mhaighneann]]]] Bhí sé in cheannfort chomh maith in [[Arm Cathartha na hÉireann]], a cuireadh le chéile chun oibrithe a chosaint i rith [[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)|fhrithdhúnta 1913]]. Bhí alltacht ar Ó Conghaile nuair a thosaigh an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] i Lúnasa 1914 agus sheol sé feachtas frithearcaíochta. Cheap sé gurb é an réabhlóid an t-aon rogha polaitiúil agus in Eanáir 1916 tháinig sé ar chomhaontú le ceannaireacht [[Bráithreachas na Poblachta|Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann]] le haghaidh comhéirí amach idir [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] agus an ICA, agus ansin comhthoghadh ar Chomhairle Mhíleata an IRB é a bhí bainteach sa réiteach don [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]].<ref name=":0" /> === 1916 === Mar aon le [[Seán Mac Diarmada|Mac Diarmada]] agus [[Seosamh Pluincéad|Pluincéad]], bhí ról ceannasach aige sa réiteach deiridh. Bhí sé freagrach chomh maith, dar ndóigh, as meitheal 200-250 den ICA a bhí ann ar an lá. Bhí ionchur aige le hábhar Fhorógra Phoblacht na hÉireann a dhréachtaigh Mac Piarais, go háirithe na gnéithe sóisialacha, feimineacha agus cothromaíocha. Bhí sé ina Leas-Uachtarán ar an Rialtas Sealadach.<ref name=":0" /> I rith an Éirí Amach, bhí Ó Conghaile in Ard-Oifig an Phoist le formhór na mball den Rialtas Sealadach. Mar Cheannfort-Ghinearál ar rannóg Bhaile Átha Cliath d'Arm Phoblacht na hÉireann, stiúir sé oibríochtaí míleata. Ar an Déardaoin de Sheachtain na Cásca gortaíodh a rúitín go dona taobh amuigh d'[[Ard-Oifig an Phoist]], ach d'fhan sé i gceannas. === Bású === Tar éis an ghéillte, cúisíodh le triail armchúirte é. Cé go raibh sé gortaithe go dona, cuireadh chun báis le scuad lámhaigh é i b[[Príosún Chill Mhaighneann]] ar an 12 Bealtaine. Ba é féin agus Seán Mac Diarmada an bheirt dheireanach a cuireadh chun báis.<ref name=":0" /> D'fhág sé a bhean Lillie Reynolds agus a leanaí, a mhac Rory, a thug seirbhís leis in Ard-Oifig an Phoist ina dhiaidh.[[Íomhá:James Connolly - Dublin statue.JPG|clé|thumb|Dealbh i m[[Baile Átha Cliath]].]] == Mioneolas == * Bhí Séamus Ó Conghaile ar dhuine den bheirt cheannairí in Éirí Amach 1916 a raibh an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] idirnáisiúnta [[Esperanto]] acu.<ref>Cumann Esperanto na hÉireann [https://web.archive.org/web/20071118204529/http://esperanto.ie/english/connolly.htm]</ref> * Sa bhliain [[1966]], athainmníodh Stáisiún Traenach Amiens Street i mBaile Átha Cliath go dtí "[[Stáisiún Uí Chonghaile]]" (Béarla: Dublin Connolly). == Féach freisin == * [http://www.marxists.org Cartlann le téacsanna Béarla a scríobh Séamas Ó Conghaile] *[[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ó Conghaile, Séamus}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Dún Éideann]] [[Catagóir:Feiminigh Éireannacha]] [[Catagóir:Marxachas]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Sínitheoirí Fhorógra na Poblachta]] m666maxfujjmfn2nq3yzw8cgr0mgbjt 1308196 1308195 2026-04-16T16:49:03Z Saighneánach 72809 /* 1903: Nua-Eabhrac */Fix 1308196 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba cheannaire [[sóisialachas|sóisialach]] [[Éire]]annach é '''Séamas Ó Conghaile''' ({{lang-en|James Connolly}} [[5 Meitheamh]] [[1868]] - [[12 Bealtaine]] [[1916]]) a rugadh i n[[Dún Éideann]] na h[[Albain|Alban]] le tuismitheoirí Éireannacha. Bhunaigh Ó Conghaile [[Arm Cathartha na hÉireann|an tArm Cathartha]] i m[[Baile Átha Cliath]] i [[1913]], i rith an [[Frithdhúnadh 1913|Fhrithdhúnadh]]. Mar Leas-Uachtarán Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann agus Mar Cheannfort-Ghinearál ar Bhriogáid Bhaile Átha Cliath dArm Phoblacht na hÉireann (APÉ), stiúir sé an gníomh míleata le linn [[Éirí Amach na Cásca]] 1916. [[Dúnmharú|Lámhachadh]] é leis na ceannairí eile i b[[Príosún Cill Mhaighneann]], agus é ina shuí ar [[Cathaoir|chathaoir]], gortaithe go dona san Éirí Amach nach raibh sé in ann seasamh. == Saol == === Tús a shaoil === Saolaíodh Séamas Ó Conghaile ag 107 Cowgate, sluma Éireannach i n[[Dún Éideann]] thiar sa bhliain 1868. Mac le heisimircigh Chaitliceacha ó [[Contae Mhuineacháin|Chontae Mhuineacháin]] a bhí ann, John Connolly, carraeir, agus a bhean Mary McGinn.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/sevensignatories/jamesconnolly/|teideal=Séamus Ó Conghaile - 1916 Exhibition|údar=National Library of Ireland|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-12}}</ref> Chuireadar fúthu i n[[geiteo]] sa [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] a bhí lán le hÉireannaigh eile. Saothraithe bochta a bhí iontu den chuid ba mhó. Oileadh sa [[scoil]] Chaitliceach áitiúil é. Chuaigh Séamas ag obair in aois a chéad bhliain déag. Mar thoradh ar an mbochtanas agus an easpa oibre sa cheantar, chláraigh seisean agus a dheartháir ní ba shine John, le h[[Arm na Breataine|Arm na Breataine. Chaith sé seacht mbliana in Éirinn.]] Chuaigh sé ar ais go Dún Éideann i 1890 agus bhí sé an-ghníomhach sa pholaitíocht shóisialach. Mhúin sé é féin, léigh sé go cíocrach faoin [[stair]], faoin [[Polaitíocht|pholaitíocht]], faoin [[eacnamaíocht]] agus faoin [[sóisialachas]]. === 1896ː Baile Átha Cliath === Tháinig sé go Baile Átha Cliath i 1896, áit ar bhunaigh sé an Páirtí Sóisialach Poblachtach agus d'fhoilsigh sé an [[nuachtán]] ''The Workers Republic''. Chuir sé i gcoinne an [[Rialtas Dúchais]] mar go raibh sé ní b'fhearr don mheánaicme, caipitlíoch agus nach dóchúil go gcuirfeadh sé athchóiriú sóisialta chun cinn.<ref name=":0" /> [[Íomhá:James Connolly-1.1.jpg|clé|mion]] === 1903: Nua-Eabhrac === I 1903, chaith Ó Conghaile trí mhí sna Stáit Aontaithe ar chamchuairt léachta; an bhliain dár gcionn thug sé leis a [[Teaghlach|theaghlach]] le cónaí leis i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], áit a raibh sé gníomhach i gciorcail náisiúnacha agus sóisialacha Éireannacha. [[Íomhá:Lieutenant James McCormack. Irish Citizen's Army Mobilization Card.jpg|clé|mion|Éirí Amach 1916]] [[Íomhá:James Connolly (42977577792).png|clé|mion]] Comhbhunaitheoir ba ea é ar an ngrúpa sindeacáiteach an ''Industrial Workers of the World'' (the ''Wobblies'') agus é ina eagraí i Nua-Eabhrac. Bhí sé ina eagraí náisiúnta chomh maith ar Pháirtí Sóisialach Mheiriceá. I 1907, bhunaigh Ó Conghaile an ''Irish Socialist Federation'' agus chuir sé a n-iris ''The Harp'' in eagar a bunaíodh i 1908. Fad is a bhí sé i Meiriceá, scríobh sé roinnt dá shaothair is mó aithne orthu, lena n-áirítear ''Labour in Irish History'', a raibh an-tionchar aige ar smaointeoireacht [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]], agus a phoileimic cháiliúil, ''Labour Nationality and Religion'', ar foilsíodh an dá cheann díobh i mBaile Átha Cliath i 1910.<ref name=":0" /> === 1910ː ar ais in Éirinn === D'fhill Ó Conghaile ar Éirinn i 1910 agus d'oibrigh sé ar dtús mar eagraí Bhéal Feirste do [[Ceardchumann|Cheardchumann]] Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann, a bhunaigh [[James Larkin|Jim Larkin]]. Bhog sé go Baile Átha Cliath, bhí sé mar thánaiste ag Larkin i rith frithdhúnadh 1913. Nuair a chuaigh Larkin chuig na Stáit Aontaithe i 1914, tháinig Ó Conghaile i gcomharbacht air mar cheannaire ar an [[ITGWU]] agus bhí sé ina eagarthóir ar an ''Irish Worker''. [[Íomhá:2017-06-20 4904x7356 dublin kilmainham gaol james connolly execution.jpg|clé|mion|Bású i b[[Príosún Chill Mhaighneann]]]] Bhí sé in cheannfort chomh maith in [[Arm Cathartha na hÉireann]], a cuireadh le chéile chun oibrithe a chosaint i rith [[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)|fhrithdhúnta 1913]]. Bhí alltacht ar Ó Conghaile nuair a thosaigh an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] i Lúnasa 1914 agus sheol sé feachtas frithearcaíochta. Cheap sé gurb é an réabhlóid an t-aon rogha polaitiúil agus in Eanáir 1916 tháinig sé ar chomhaontú le ceannaireacht [[Bráithreachas na Poblachta|Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann]] le haghaidh comhéirí amach idir [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] agus an ICA, agus ansin comhthoghadh ar Chomhairle Mhíleata an IRB é a bhí bainteach sa réiteach don [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]].<ref name=":0" /> === 1916 === Mar aon le [[Seán Mac Diarmada|Mac Diarmada]] agus [[Seosamh Pluincéad|Pluincéad]], bhí ról ceannasach aige sa réiteach deiridh. Bhí sé freagrach chomh maith, dar ndóigh, as meitheal 200-250 den ICA a bhí ann ar an lá. Bhí ionchur aige le hábhar Fhorógra Phoblacht na hÉireann a dhréachtaigh Mac Piarais, go háirithe na gnéithe sóisialacha, feimineacha agus cothromaíocha. Bhí sé ina Leas-Uachtarán ar an Rialtas Sealadach.<ref name=":0" /> I rith an Éirí Amach, bhí Ó Conghaile in Ard-Oifig an Phoist le formhór na mball den Rialtas Sealadach. Mar Cheannfort-Ghinearál ar rannóg Bhaile Átha Cliath d'Arm Phoblacht na hÉireann, stiúir sé oibríochtaí míleata. Ar an Déardaoin de Sheachtain na Cásca gortaíodh a rúitín go dona taobh amuigh d'[[Ard-Oifig an Phoist]], ach d'fhan sé i gceannas. === Bású === Tar éis an ghéillte, cúisíodh le triail armchúirte é. Cé go raibh sé gortaithe go dona, cuireadh chun báis le scuad lámhaigh é i b[[Príosún Chill Mhaighneann]] ar an 12 Bealtaine. Ba é féin agus Seán Mac Diarmada an bheirt dheireanach a cuireadh chun báis.<ref name=":0" /> D'fhág sé a bhean Lillie Reynolds agus a leanaí, a mhac Rory, a thug seirbhís leis in Ard-Oifig an Phoist ina dhiaidh.[[Íomhá:James Connolly - Dublin statue.JPG|clé|thumb|Dealbh i m[[Baile Átha Cliath]].]] == Mioneolas == * Bhí Séamus Ó Conghaile ar dhuine den bheirt cheannairí in Éirí Amach 1916 a raibh an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] idirnáisiúnta [[Esperanto]] acu.<ref>Cumann Esperanto na hÉireann [https://web.archive.org/web/20071118204529/http://esperanto.ie/english/connolly.htm]</ref> * Sa bhliain [[1966]], athainmníodh Stáisiún Traenach Amiens Street i mBaile Átha Cliath go dtí "[[Stáisiún Uí Chonghaile]]" (Béarla: Dublin Connolly). == Féach freisin == * [http://www.marxists.org Cartlann le téacsanna Béarla a scríobh Séamas Ó Conghaile] *[[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ó Conghaile, Séamus}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Dún Éideann]] [[Catagóir:Feiminigh Éireannacha]] [[Catagóir:Marxachas]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Sínitheoirí Fhorógra na Poblachta]] 9uyup6t7yijltr2owtk7wqb500g48kn 1308197 1308196 2026-04-16T16:49:19Z Saighneánach 72809 /* 1910: ar ais in Éirinn */ 1308197 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba cheannaire [[sóisialachas|sóisialach]] [[Éire]]annach é '''Séamas Ó Conghaile''' ({{lang-en|James Connolly}} [[5 Meitheamh]] [[1868]] - [[12 Bealtaine]] [[1916]]) a rugadh i n[[Dún Éideann]] na h[[Albain|Alban]] le tuismitheoirí Éireannacha. Bhunaigh Ó Conghaile [[Arm Cathartha na hÉireann|an tArm Cathartha]] i m[[Baile Átha Cliath]] i [[1913]], i rith an [[Frithdhúnadh 1913|Fhrithdhúnadh]]. Mar Leas-Uachtarán Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann agus Mar Cheannfort-Ghinearál ar Bhriogáid Bhaile Átha Cliath dArm Phoblacht na hÉireann (APÉ), stiúir sé an gníomh míleata le linn [[Éirí Amach na Cásca]] 1916. [[Dúnmharú|Lámhachadh]] é leis na ceannairí eile i b[[Príosún Cill Mhaighneann]], agus é ina shuí ar [[Cathaoir|chathaoir]], gortaithe go dona san Éirí Amach nach raibh sé in ann seasamh. == Saol == === Tús a shaoil === Saolaíodh Séamas Ó Conghaile ag 107 Cowgate, sluma Éireannach i n[[Dún Éideann]] thiar sa bhliain 1868. Mac le heisimircigh Chaitliceacha ó [[Contae Mhuineacháin|Chontae Mhuineacháin]] a bhí ann, John Connolly, carraeir, agus a bhean Mary McGinn.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/sevensignatories/jamesconnolly/|teideal=Séamus Ó Conghaile - 1916 Exhibition|údar=National Library of Ireland|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-12}}</ref> Chuireadar fúthu i n[[geiteo]] sa [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] a bhí lán le hÉireannaigh eile. Saothraithe bochta a bhí iontu den chuid ba mhó. Oileadh sa [[scoil]] Chaitliceach áitiúil é. Chuaigh Séamas ag obair in aois a chéad bhliain déag. Mar thoradh ar an mbochtanas agus an easpa oibre sa cheantar, chláraigh seisean agus a dheartháir ní ba shine John, le h[[Arm na Breataine|Arm na Breataine. Chaith sé seacht mbliana in Éirinn.]] Chuaigh sé ar ais go Dún Éideann i 1890 agus bhí sé an-ghníomhach sa pholaitíocht shóisialach. Mhúin sé é féin, léigh sé go cíocrach faoin [[stair]], faoin [[Polaitíocht|pholaitíocht]], faoin [[eacnamaíocht]] agus faoin [[sóisialachas]]. === 1896ː Baile Átha Cliath === Tháinig sé go Baile Átha Cliath i 1896, áit ar bhunaigh sé an Páirtí Sóisialach Poblachtach agus d'fhoilsigh sé an [[nuachtán]] ''The Workers Republic''. Chuir sé i gcoinne an [[Rialtas Dúchais]] mar go raibh sé ní b'fhearr don mheánaicme, caipitlíoch agus nach dóchúil go gcuirfeadh sé athchóiriú sóisialta chun cinn.<ref name=":0" /> [[Íomhá:James Connolly-1.1.jpg|clé|mion]] === 1903: Nua-Eabhrac === I 1903, chaith Ó Conghaile trí mhí sna Stáit Aontaithe ar chamchuairt léachta; an bhliain dár gcionn thug sé leis a [[Teaghlach|theaghlach]] le cónaí leis i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], áit a raibh sé gníomhach i gciorcail náisiúnacha agus sóisialacha Éireannacha. [[Íomhá:Lieutenant James McCormack. Irish Citizen's Army Mobilization Card.jpg|clé|mion|Éirí Amach 1916]] [[Íomhá:James Connolly (42977577792).png|clé|mion]] Comhbhunaitheoir ba ea é ar an ngrúpa sindeacáiteach an ''Industrial Workers of the World'' (the ''Wobblies'') agus é ina eagraí i Nua-Eabhrac. Bhí sé ina eagraí náisiúnta chomh maith ar Pháirtí Sóisialach Mheiriceá. I 1907, bhunaigh Ó Conghaile an ''Irish Socialist Federation'' agus chuir sé a n-iris ''The Harp'' in eagar a bunaíodh i 1908. Fad is a bhí sé i Meiriceá, scríobh sé roinnt dá shaothair is mó aithne orthu, lena n-áirítear ''Labour in Irish History'', a raibh an-tionchar aige ar smaointeoireacht [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]], agus a phoileimic cháiliúil, ''Labour Nationality and Religion'', ar foilsíodh an dá cheann díobh i mBaile Átha Cliath i 1910.<ref name=":0" /> === 1910: ar ais in Éirinn === D'fhill Ó Conghaile ar Éirinn i 1910 agus d'oibrigh sé ar dtús mar eagraí Bhéal Feirste do [[Ceardchumann|Cheardchumann]] Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann, a bhunaigh [[James Larkin|Jim Larkin]]. Bhog sé go Baile Átha Cliath, bhí sé mar thánaiste ag Larkin i rith frithdhúnadh 1913. Nuair a chuaigh Larkin chuig na Stáit Aontaithe i 1914, tháinig Ó Conghaile i gcomharbacht air mar cheannaire ar an [[ITGWU]] agus bhí sé ina eagarthóir ar an ''Irish Worker''. [[Íomhá:2017-06-20 4904x7356 dublin kilmainham gaol james connolly execution.jpg|clé|mion|Bású i b[[Príosún Chill Mhaighneann]]]] Bhí sé in cheannfort chomh maith in [[Arm Cathartha na hÉireann]], a cuireadh le chéile chun oibrithe a chosaint i rith [[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)|fhrithdhúnta 1913]]. Bhí alltacht ar Ó Conghaile nuair a thosaigh an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] i Lúnasa 1914 agus sheol sé feachtas frithearcaíochta. Cheap sé gurb é an réabhlóid an t-aon rogha polaitiúil agus in Eanáir 1916 tháinig sé ar chomhaontú le ceannaireacht [[Bráithreachas na Poblachta|Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann]] le haghaidh comhéirí amach idir [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] agus an ICA, agus ansin comhthoghadh ar Chomhairle Mhíleata an IRB é a bhí bainteach sa réiteach don [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]].<ref name=":0" /> === 1916 === Mar aon le [[Seán Mac Diarmada|Mac Diarmada]] agus [[Seosamh Pluincéad|Pluincéad]], bhí ról ceannasach aige sa réiteach deiridh. Bhí sé freagrach chomh maith, dar ndóigh, as meitheal 200-250 den ICA a bhí ann ar an lá. Bhí ionchur aige le hábhar Fhorógra Phoblacht na hÉireann a dhréachtaigh Mac Piarais, go háirithe na gnéithe sóisialacha, feimineacha agus cothromaíocha. Bhí sé ina Leas-Uachtarán ar an Rialtas Sealadach.<ref name=":0" /> I rith an Éirí Amach, bhí Ó Conghaile in Ard-Oifig an Phoist le formhór na mball den Rialtas Sealadach. Mar Cheannfort-Ghinearál ar rannóg Bhaile Átha Cliath d'Arm Phoblacht na hÉireann, stiúir sé oibríochtaí míleata. Ar an Déardaoin de Sheachtain na Cásca gortaíodh a rúitín go dona taobh amuigh d'[[Ard-Oifig an Phoist]], ach d'fhan sé i gceannas. === Bású === Tar éis an ghéillte, cúisíodh le triail armchúirte é. Cé go raibh sé gortaithe go dona, cuireadh chun báis le scuad lámhaigh é i b[[Príosún Chill Mhaighneann]] ar an 12 Bealtaine. Ba é féin agus Seán Mac Diarmada an bheirt dheireanach a cuireadh chun báis.<ref name=":0" /> D'fhág sé a bhean Lillie Reynolds agus a leanaí, a mhac Rory, a thug seirbhís leis in Ard-Oifig an Phoist ina dhiaidh.[[Íomhá:James Connolly - Dublin statue.JPG|clé|thumb|Dealbh i m[[Baile Átha Cliath]].]] == Mioneolas == * Bhí Séamus Ó Conghaile ar dhuine den bheirt cheannairí in Éirí Amach 1916 a raibh an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] idirnáisiúnta [[Esperanto]] acu.<ref>Cumann Esperanto na hÉireann [https://web.archive.org/web/20071118204529/http://esperanto.ie/english/connolly.htm]</ref> * Sa bhliain [[1966]], athainmníodh Stáisiún Traenach Amiens Street i mBaile Átha Cliath go dtí "[[Stáisiún Uí Chonghaile]]" (Béarla: Dublin Connolly). == Féach freisin == * [http://www.marxists.org Cartlann le téacsanna Béarla a scríobh Séamas Ó Conghaile] *[[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ó Conghaile, Séamus}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Dún Éideann]] [[Catagóir:Feiminigh Éireannacha]] [[Catagóir:Marxachas]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Sínitheoirí Fhorógra na Poblachta]] epwt2fukhssolcrf0x6wqt93a0vt8hq 1308204 1308197 2026-04-16T17:27:46Z Saighneánach 72809 Fix 1308204 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba cheannaire [[sóisialachas|sóisialach]] [[Éire]]annach é '''Séamas Ó Conghaile''' ({{lang-en|James Connolly}} [[5 Meitheamh]] [[1868]] - [[12 Bealtaine]] [[1916]]) a rugadh i n[[Dún Éideann]] na h[[Albain|Alban]] le tuismitheoirí Éireannacha. Bhunaigh Ó Conghaile [[Arm Cathartha na hÉireann|an tArm Cathartha]] i m[[Baile Átha Cliath]] i [[1913]], i rith an [[Frithdhúnadh 1913|Fhrithdhúnadh]]. Mar Leas-Uachtarán Rialtas Sealadach Phoblacht na hÉireann agus Mar Cheannfort-Ghinearál ar Bhriogáid Bhaile Átha Cliath dArm Phoblacht na hÉireann (APÉ), stiúir sé an gníomh míleata le linn [[Éirí Amach na Cásca]] 1916. [[Dúnmharú|Lámhachadh]] é leis na ceannairí eile i b[[Príosún Cill Mhaighneann]], agus é ina shuí ar [[Cathaoir|chathaoir]], gortaithe go dona san Éirí Amach nach raibh sé in ann seasamh. == Saol == === Tús a shaoil === Saolaíodh Séamas Ó Conghaile ag 107 Cowgate, sluma Éireannach i n[[Dún Éideann]] thiar sa bhliain 1868. Mac le heisimircigh Chaitliceacha ó [[Contae Mhuineacháin|Chontae Mhuineacháin]] a bhí ann, John Connolly, carraeir, agus a bhean Mary McGinn.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/sevensignatories/jamesconnolly/|teideal=Séamus Ó Conghaile - 1916 Exhibition|údar=National Library of Ireland|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-12}}</ref> Chuireadar fúthu i n[[geiteo]] sa [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] a bhí lán le hÉireannaigh eile. Saothraithe bochta a bhí iontu den chuid ba mhó. Oileadh sa [[scoil]] Chaitliceach áitiúil é. Chuaigh Séamas ag obair in aois a chéad bhliain déag. Mar thoradh ar an mbochtanas agus an easpa oibre sa cheantar, chláraigh seisean agus a dheartháir ní ba shine John, le h[[Arm na Breataine|Arm na Breataine. Chaith sé seacht mbliana in Éirinn.]] Chuaigh sé ar ais go Dún Éideann i 1890 agus bhí sé an-ghníomhach sa pholaitíocht shóisialach. Mhúin sé é féin, léigh sé go cíocrach faoin [[stair]], faoin [[Polaitíocht|pholaitíocht]], faoin [[eacnamaíocht]] agus faoin [[sóisialachas]]. === 1896: Baile Átha Cliath === Tháinig sé go Baile Átha Cliath i 1896, áit ar bhunaigh sé an Páirtí Sóisialach Poblachtach agus d'fhoilsigh sé an [[nuachtán]] ''The Workers Republic''. Chuir sé i gcoinne an [[Rialtas Dúchais]] mar go raibh sé ní b'fhearr don mheánaicme, caipitlíoch agus nach dóchúil go gcuirfeadh sé athchóiriú sóisialta chun cinn.<ref name=":0" /> [[Íomhá:James Connolly-1.1.jpg|clé|mion]] === 1903: Nua-Eabhrac === I 1903, chaith Ó Conghaile trí mhí sna Stáit Aontaithe ar chamchuairt léachta; an bhliain dár gcionn thug sé leis a [[Teaghlach|theaghlach]] le cónaí leis i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], áit a raibh sé gníomhach i gciorcail náisiúnacha agus sóisialacha Éireannacha. [[Íomhá:Lieutenant James McCormack. Irish Citizen's Army Mobilization Card.jpg|clé|mion|Éirí Amach 1916]] [[Íomhá:James Connolly (42977577792).png|clé|mion]] Comhbhunaitheoir ba ea é ar an ngrúpa sindeacáiteach an ''Industrial Workers of the World'' (the ''Wobblies'') agus é ina eagraí i Nua-Eabhrac. Bhí sé ina eagraí náisiúnta chomh maith ar Pháirtí Sóisialach Mheiriceá. I 1907, bhunaigh Ó Conghaile an ''Irish Socialist Federation'' agus chuir sé a n-iris ''The Harp'' in eagar a bunaíodh i 1908. Fad is a bhí sé i Meiriceá, scríobh sé roinnt dá shaothair is mó aithne orthu, lena n-áirítear ''Labour in Irish History'', a raibh an-tionchar aige ar smaointeoireacht [[Pádraig Mac Piarais|Phádraig Mhic Phiarais]], agus a phoileimic cháiliúil, ''Labour Nationality and Religion'', ar foilsíodh an dá cheann díobh i mBaile Átha Cliath i 1910.<ref name=":0" /> === 1910: ar ais in Éirinn === D'fhill Ó Conghaile ar Éirinn i 1910 agus d'oibrigh sé ar dtús mar eagraí Bhéal Feirste do [[Ceardchumann|Cheardchumann]] Oibrithe Iompair agus Ilsaothair na hÉireann, a bhunaigh [[James Larkin|Jim Larkin]]. Bhog sé go Baile Átha Cliath, bhí sé mar thánaiste ag Larkin i rith frithdhúnadh 1913. Nuair a chuaigh Larkin chuig na Stáit Aontaithe i 1914, tháinig Ó Conghaile i gcomharbacht air mar cheannaire ar an [[ITGWU]] agus bhí sé ina eagarthóir ar an ''Irish Worker''. [[Íomhá:2017-06-20 4904x7356 dublin kilmainham gaol james connolly execution.jpg|clé|mion|Bású i b[[Príosún Chill Mhaighneann]]]] Bhí sé in cheannfort chomh maith in [[Arm Cathartha na hÉireann]], a cuireadh le chéile chun oibrithe a chosaint i rith [[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)|fhrithdhúnta 1913]]. Bhí alltacht ar Ó Conghaile nuair a thosaigh an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]] i Lúnasa 1914 agus sheol sé feachtas frithearcaíochta. Cheap sé gurb é an réabhlóid an t-aon rogha polaitiúil agus in Eanáir 1916 tháinig sé ar chomhaontú le ceannaireacht [[Bráithreachas na Poblachta|Bhráithreachas Phoblacht na hÉireann]] le haghaidh comhéirí amach idir [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] agus an ICA, agus ansin comhthoghadh ar Chomhairle Mhíleata an IRB é a bhí bainteach sa réiteach don [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach]].<ref name=":0" /> === 1916 === Mar aon le [[Seán Mac Diarmada|Mac Diarmada]] agus [[Seosamh Pluincéad|Pluincéad]], bhí ról ceannasach aige sa réiteach deiridh. Bhí sé freagrach chomh maith, dar ndóigh, as meitheal 200-250 den ICA a bhí ann ar an lá. Bhí ionchur aige le hábhar Fhorógra Phoblacht na hÉireann a dhréachtaigh Mac Piarais, go háirithe na gnéithe sóisialacha, feimineacha agus cothromaíocha. Bhí sé ina Leas-Uachtarán ar an Rialtas Sealadach.<ref name=":0" /> I rith an Éirí Amach, bhí Ó Conghaile in Ard-Oifig an Phoist le formhór na mball den Rialtas Sealadach. Mar Cheannfort-Ghinearál ar rannóg Bhaile Átha Cliath d'Arm Phoblacht na hÉireann, stiúir sé oibríochtaí míleata. Ar an Déardaoin de Sheachtain na Cásca gortaíodh a rúitín go dona taobh amuigh d'[[Ard-Oifig an Phoist]], ach d'fhan sé i gceannas. === Bású === Tar éis an ghéillte, cúisíodh le triail armchúirte é. Cé go raibh sé gortaithe go dona, cuireadh chun báis le scuad lámhaigh é i b[[Príosún Chill Mhaighneann]] ar an 12 Bealtaine. Ba é féin agus Seán Mac Diarmada an bheirt dheireanach a cuireadh chun báis.<ref name=":0" /> D'fhág sé a bhean Lillie Reynolds agus a leanaí, a mhac Rory, a thug seirbhís leis in Ard-Oifig an Phoist ina dhiaidh.[[Íomhá:James Connolly - Dublin statue.JPG|clé|thumb|Dealbh i m[[Baile Átha Cliath]].]] == Mioneolas == * Bhí Séamus Ó Conghaile ar dhuine den bheirt cheannairí in Éirí Amach 1916 a raibh an [[Teanga (cumarsáid)|teanga]] idirnáisiúnta [[Esperanto]] acu.<ref>Cumann Esperanto na hÉireann [https://web.archive.org/web/20071118204529/http://esperanto.ie/english/connolly.htm]</ref> * Sa bhliain [[1966]], athainmníodh Stáisiún Traenach Amiens Street i mBaile Átha Cliath go dtí "[[Stáisiún Uí Chonghaile]]" (Béarla: Dublin Connolly). == Féach freisin == * [http://www.marxists.org Cartlann le téacsanna Béarla a scríobh Séamas Ó Conghaile] *[[Stailc agus Frithdhúnadh 1913 (Baile Átha Cliath)]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ó Conghaile, Séamus}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] [[Catagóir:Baill Pháirtí an Lucht Oibre (Éire)]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Ceardchumannaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Dún Éideann]] [[Catagóir:Feiminigh Éireannacha]] [[Catagóir:Marxachas]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Sínitheoirí Fhorógra na Poblachta]] 4nyr3expelldtsn9tjl97pe2y8ep6kf Béiriút 0 9839 1308319 1296637 2026-04-17T00:58:21Z Peadar Flanagan 69459 /* Déimeagrafaic: */ 1308319 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is í '''Béiriút''' ([[Araibis]]: بيروت, traslitriú: Bayrūt) [[príomhchathair]] agus príomhphort na [[An Liobáin|Liobáine]], agus is í an chathair is mó sa tír. Tá cónaí ar 1.2 milliún daoine sa chathair agus 2.1 milliún sa chúlchríoch. Bhí Béiriút ar na hionaid chultúrtha agus tráchtála ba thábhachtaí sa Mheánoirthear ó lár na [[19ú haois]] i leith. Sa bhliain 1866, chuir misinéirí Meiriceánacha an Coláiste Protastúnach Siriach ar bun sa chathair agus é ar na chéad institiúidí ardléinn ar mhúnla Iartharach sa réigiún; mar fhreagair air sin, d'oscail na hÍosánaigh Ollscoil San Iósaf sa bhliain 1875. Ó na 1920idí i leith, tháinig preas beoga as Araibis agus Fraincis araon chun cinn sa chathair. Ionad tábhachtach don fhoilsitheoireacht as Araibis ab í Béiriút freisin, go háirithe i ndiaidh na 1950idí nuair a tháinig deachtóireachtaí chun cumhachta i dtíortha eile sa réigiún. Bhí tionscnamh baincéireachta an Mheánoirthir lonnaithe don chuid is mó i mBéiriút go dtí na 1970idí. Ní hamháin muintir na Liobáine ó dhúchas a chuir le daonra na cathrach ach dhá ghluaiseacht mhór teifeach fosta: na hAirméanaigh a theith ó shléachtanna na nOtamánach sa bhliain 1915 agus a chuir faoi i dtuaisceart na cathrach, ag Burj Hammoud, agus na Palaistínigh a díbríodh óna n-áiteanna dúchais nuair a bunaíodh Stát Iosrael sa bhliain 1948 agus a chuir faoi i roinnt campaí ar a n-áiríodh Burj al-Barajneh, Karantina, Tell az-Zaatar, Sabra agus Chatila. D'imir [[Cogadh Cathartha na Liobáine]] scrios ar chuid mhaith de Bhéiriút. Sa chogadh sin, throid mílístí Críostaí i gcoinne mílístí Moslamacha agus fórsaí armtha Palaistíneacha; ghlac an tSiria agus Iosrael páirt sa chogadh fosta. D'éirigh leis na fórsaí Críostaí smacht a chur ar oirthear na cathrach, agus bhí na Palaistínigh agus fórsaí na Gluaiseachta Náisiúnta Liobánaí i gceannas ar an taobh ó thiar. Scriosadh an chuid ba mhó de shean-lár na cathrach, a bhí suite ar an bhfronta idir an dá leath. Mhair an cogadh ó 1975 go 1990. Tosaíodh ar atógáil na cathrach ina dhiaidh, le hairgead an bhilliúnaí [[Rafik Hariri]], a bhí ina phríomhaire freisin. Sa phróiseas sin, leagadh a raibh fágtha de sheanfhoirgintí chroílár Bhéiriút, agus bhí conspóid ann maidir leis an bhealach a cúitíodh na hiar-áitritheoirí. D'fhulaing an chathair ruathair bhuamála Iosraelacha i mí Iúil agus i mí Lúnasa [[2006]] agus iad siúd ag iarraidh an ruaig a chur ar fhórsaí [[Hisbollah]] i ndeisceart na Liobáine. Rinneadh ionsaí ar aerfort Rafik Hariri ar an [[13ú Iúil]] agus dúnadh é go deireadh na comhraice. == Déimeagrafaic: == Mar nach raibh [[daonáireamh]] san [[An Liobáin|Liobáin]] ón bhliain 1932<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2009-12-24 |archivedate=2009-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325132553/http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf }}</ref>, níl figiúirí iontaofa le fáil maidir le méid a lucht cónaithe. Go [[stair]]iúil, b'iad na Moslamaigh Shunnacha, na Críostaithe Ceartchreidmheacha Gréagacha agus na Críostaithe Caitliceacha Gréagacha na seicteanna reiligiúnacha ba mhó i mbailte móra an chósta Liobánaigh. Sa dara leath den [[19ú haois]], tháinig borradh ar líon na gCríostaithe Marúnacha agus na nDrúsach a d'aistrigh go dtí an chathair óna n-áiteanna dúchais i Sliabh Liobáine. Ó 1915 tá pobail thábhachtacha de Chríostaithe Ceartchreidmheacha Airméanacha agus de Chríostaithe Caitliceacha Airméanacha ina gcónaí sa chathair fosta. Tar éis an dara cogadh domhanda amháin a thosaigh inimirce suntasach ó na réigiúin bhochta imeallacha ina raibh cónaí ar Shíigh na Liobáine, ceantar Jabal Amil i ndeisceart na tíre go háirithe. Tháinig luas faoin inimirce sin le linn an chogaidh chathartha nuair a bhí cúinsí fíor-olc sa deisceart agus na hIosraelaigh, na Palaistínigh agus dreamanna eile i mbun cogaíochta ann. Anois tá siad ar na seicteanna is líonmhaire sa chathair agus an chuid is mó acu ina gcónaí i ndeisceart na cathrach, i gceantair bhochta ar a dtugtar Al-Dahiya ("an bruachbhaile"). Bhí roinnt [[Giúdaigh|Giúdach]] ina gcónaí i gceantar beag darbh ainm "Wadi Abu Jamil", i ngaire don lár na cathrach, ach d'imigh siad ón áit sin le linn an chogaidh chathartha. Athosclaíodh sionagóg an cheantair sa bhliain 2010, mar sin féin, nuair a deisíodh ar deireadh thiar an díobháil a rinne buamaí Iosraelacha dó le linn an chogaidh chathartha. Bíonn an teannas seictiúil ina fhadhb sa chathair ó am an [[cogadh cathartha|chogaidh chathartha]] i leith. == Tagairtí: == <references/> {{Síol-tír}} [[Catagóir:An Liobáin]] [[Catagóir:Cathracha a bhfuil calafoirt]] [[Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir]] [[Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe]] [[Catagóir:Príomhchathracha na hÁise]] 6wut3javp9ps4js1fll19c456s10vv4 An tSúdáin 0 10042 1308248 1244403 2026-04-16T18:49:43Z Saighneánach 72809 /* 20ú haois: Cogadh cathartha sa Deisceart */Typo 1308248 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is tír san [[an Afraic|Afraic]] í '''an tSúdáin''', ([[Araibis]]: '''السودان''') nó '''Poblacht na Súdáine''' (Araibis:''' جمهورية السودان'''), agus roimh 2011, an tír is mó san Afraic (bhain an t[[Súdáin Theas]] a cuid neamhspleáchais amach ó [[An tSúdáin|Phoblacht na Súdáine]] in 2011). Is í [[Cartúm]] príomhchathair na tíre. Tá sí ag críochantacht leis an [[An Libia|Libia]], [[An Éigipt]], [[An Eiritré]], [[An Aetóip]], [[An tSúdáin Theas]], [[Poblacht na hAfraice Láir]] agus le [[Sead]]. == Tíreolaíocht == Is í [[Cartúm]] príomhchathair na Súdáine. Ritheann [[an Níl]] tríd an tír; is i gCartúm a thagann an Níl Ghorm agus an Níl Bhán le chéile le haon abhainn amháin, an Níl féin, a dhéanamh. Is é Jebel Mara (nó Sliabh Mara) an sliabh is mó sa tír. Tá sé suite in iarthar na tíre i Darfur. == Geilleagar == Tá an tSúdáin ar cheann de na tíortha is boichte ar domhan agus timpeall €680 in aghaidh na bliana an meánphá sa bhliain atá ag an 46 milliún duine atá in gcónaí ann, sa bhliain 2021.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/togfaidh-se-roinnt-laethanta-eile-eireannaigh-ata-fos-sa-tsudain-a-aslonnu-aisti/|teideal=Tógfaidh sé ‘roinnt laethanta eile’ Éireannaigh atá fós sa tSúdáin a aslonnú aisti|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-24}}</ref> == Stair == Sa tseanaimsir, thugtaí an t-ainm Arabach ''Bilad-al-Sudan'' (nó as Gaeilge, ceantar na nGorm), ar an gceantar ar fad atá ar an taobh ó dheas den t[[an Sahára|Sahára]]. === 19ú haois === Ón [[19ú haois]] i leith (ón mbliain [[1820]] ar aghaidh), cuireadh cuid mhaith de chríocha na Súdáine (sa tuaisceart ach go háirithe) faoi chois rialtais ar a nglaoitear ''Turkiyya''; b'é seo an rialtas Tuirceach-Éigipteach, faoi údarás an Cheidív i gCaireo. Le linn an ama seo, thosaigh an rialtas ag gabháil sclábhaithe sa deisceart le húsáid mar shaighdiúirí, nó le hiad a dhíol. Faoi bhrú na gcumhachtaí móra, rinne an Éigipt iarracht an sclábhaíocht a chur ar ceal sna 1840idí. I ndeireadh na dála, d'éirigh na Súdánaigh amach i gcoinne an rialtais faoi cheannas Muhammed Ahmed, a ghlac ainm an Mhahdaí air féin. Ar an 13ú lá de Mhí na Márta, sa bhliain 1884 chuir arm an Mhahdaí Cartúm faoi léigear. B'é an ginearál Sasanach, Charles George Gordon, a bhí i gceannas ar fhórsaí na cathrach. Ar deireadh, ar an 26ú lá d'Eanáir, 1885, d'éirigh le harm an Mhahdaí an lámh in uachtar a bhaint amach. Maraíodh Gordon i dteach an ghobharnóra, agus baineadh a chloigeann dá chorp le taispeáint don Mhahdaí go raibh sé marbh. Cé go bhfuair an Mahdaí bás tamall beag ina dhiaidh sin, lean a rialtas (an rialtas Mahdaíoch, mar a déarfá) ar aghaidh go dtí an bhliain 1898 - 1899, agus an Cailif Abdullahi i gceannas air. Bhunaigh an rialtas Mahdaíoch an chathair úd Omdurman, agus gaireadh príomhchathair an rialtais Mhahdaígh di. Ar an dara lá de Mheán Fómhair, [[1898]] d'éirigh le harm Éigipteach-Sasanach faoi cheannas an tSiordáir [[Horatio Kitchener]] i g[[Cath Omdurman]] i gcoinne arm an rialtais Mhahdaígh (nó arm na n''Ansar'', mar a thugtar air de ghnáth - is focal Araibise é ''ansar'' a chiallaíonn "lucht cabhrach", agus is é is brí leis i gcomhthéacs Ioslam ná iad siúd a chabhraigh leis an bh[[Mahamad|Fáidh Muhammad]] nuair a bhí sé á ghéarleanúint agus ar a sheachnadh go fóill). Sna blianta ina dhiaidh sin, cuireadh an tír ar fad faoi chois an rialtais Angla-Éigiptigh. Ghlac [[Winston Churchill]] páirt sa chogadh sin, agus é ag obair ina chomhfhreagraí don nuachtán Sasanach ''The Morning Post'' (Ziegler, 1973). === 20ú haois: Cogadh cathartha sa Deisceart === Sa bhliain [[1956]] bhain An tSúdáin amach a neamhspleáchas. D'éirigh troid idir muintir an deiscirt agus an rialtas nua i gCartúm ón mbliain 1955 amach, agus lean sé ar aghaidh i ré an neamhspleáchais féin. B'é sin an Chéad Chogadh Cathartha sa tSúdáin, nó Cogadh ''Anya-Nya'', mar a thugtar air freisin. Is é is brí le h''anya-nya'' sa teanga Madi ná "nimh nathrach", agus is é sin an t-ainm a ghlac arm an Deiscirt orthu féin. Tháinig deireadh leis an chéad chogadh cathartha sa bhliain [[1972]] le Comhaontú [[Addis Ababa]], a bhronn féinrialtas áirithe ar an deisceart, ach thosaigh cogadh nua, an Dara Cogadh Cathartha, sa bhliain [[1983]]. B'é ba chúis leis an gcogadh seo ná gur thit an tóin as an bhféinrialtas, nuair a bhagair an tUachtarán Jaafar Nimeiry an dlí Ioslamach a chur i bhfeidhm ar an stát ar fad, beag beann ar Chomhaontú Addis Ababa. Ansin, d'éirigh Arm Saoirse Mhuintir na Súdáine (''Sudan People's Liberation Army'', SPLA) amach in aghaidh an rialtais faoi cheannas John Garang. === 21ú haois === Cuireadh deireadh leis an dara cogadh cathartha ar an 24ú lá de Bhealtaine sa bhliain [[2004]], nuair a tháinig ceannaire an SPLA, John Garang, agus Tánaiste na Súdáine ar chomhréiteach maidir leis na fadhbanna seo (Seii, 2004). Sa bhliain 2011, bhí reifreann ann sa deisceart i dtaobh neamhspleáchais. Bhí beagnach 99% de na vótaí ar a shon agus ar an 9ú lá Iúil scair [[an tSúdáin Theas]] ón gcuid eile den tír. ==== Cogadh san oirthear agus i nDarfur ==== Cé gur baineadh síocháin amach sa deisceart sa bhliain 2011, níorbh é sin deireadh leis an tsíorchogaíocht sa tír, áfach. Lean na trioblóidí ar aghaidh in oirthear na tíre, go háirithe nuair a chuaigh dreamanna armtha (na m''Beja'')<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Beja Congress|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Beja_Congress&oldid=1059907103|journal=Wikipedia|date=2021-12-12|language=en}}</ref> chun troda in aghaidh an rialtais. Ansin, thosaigh cogadh nua i n[[Darfur]] in iarthar na tíre, áit a tharla [[cinedhíothú]]. Ar an 4ú Márta, 2009, d'eisigh an Chúirt Choiriúil Idirnáisiúnta barántas gafa ar [[Omar al-Bashir]], uachtarán na Súdáine, as coireanna cogaidh agus coireanna i gcoinne an chine dhaonna. ==== Coimhlint na Súdáine, 2023 ==== {{Main|Coimhlint na Súdáine, 2023}} == Cúltúr == Mar léargas ar chineál meitheal i gcúltúr na Súdáine, féach ar [[Naffir]]. ==Féach freisin == * [[An tSúdáin Theas]] * [[Darfur]] * [[Coimhlint na Súdáine, 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} == Foinsí == * Refugees International (2007), [http://www.refugeesinternational.org/content/article/detail/10081 Returning Sudanese need more help to restart their lives] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928010637/http://www.refugeesinternational.org/content/article/detail/10081 |date=2007-09-28 }} * Seii, J.S. (2004), "The Intergovernmental Authority on Development and the Sudanese Peace Process" i Adar, K., Yoh, J., & Maloka, E., Sudan Peace Process, Challenges and Future Prospects, (Pretoria: African Institute of South Africa). * Ziegler, P. (1973), Omdurman, (New York: Dorset Press) {{DEFAULTSORT:Súdáin, An t}} [[Catagóir:An tSúdáin| ]] [[Catagóir:Ballstáit na Náisiún Aontaithe|S]] lhzw11az9gonqjd96v5ax2uwommz4zt John Wayne 0 10559 1308188 1025220 2026-04-16T16:19:22Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308188 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba aisteoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] é '''John Wayne''' ([[26 Bealtaine]] [[1907]] – [[11 Meitheamh]] [[1979]]), a rugadh faoin ainm '''Marion Robert Morrison'''. Thosaigh sé ag aisteoireacht i scannáin gan focail sna [[1920í]] agus ba laoch na scannán é ó na [[1940í]] go dtí na [[1970í]]. Bhí aithne air mar gheall ar a chuid rólanna i scannáin buachaillí bó agus faoin [[Dara Cogadh Domhanda]]. [[Ailse ghoile]] ba thrúig bháis dó ar an [[11 Meitheamh]] [[1979]] agus in aois 72 bliain dó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.saintjohnscancer.org/about-jwci/|teideal=Cancer Research, Care, and Treatment Institute|language=en-US|work=John Wayne Cancer Institute|dátarochtana=2020-06-11}}</ref> [[Íomhá:West of the Divide.webm|clé|mion|"West of the Divide", 1934]] == Scannáin roghnaithe == [[Íomhá:John Wayne 1934.jpg|clé|mion|"''The Lucky Texan''" 1934]] [[Íomhá:John Wayne portrait.jpg|clé|mion|"Rio Bravo"]] [[Íomhá:John Wayne - still portrait.jpg|clé|mion|1965]] * 1930 – ''The Big Trail'' * 1939 – ''Stagecoach'' * 1939 - ''Allegheny Uprising'' * 1940 – ''The Long Voyage Home'' * 1940 – ''Seven Sinners'' * 1942 – ''Reap the Wild Wind'' * 1942 - ''In Old California'' * 1945 – ''They Were Expendable'' * 1948 – ''Fort Apache'' * 1948 – ''Red River'' * 1948 – ''3 Godfathers'' * 1948 - ''Wake of the Red Witch'' * 1949 – ''She Wore a Yellow Ribbon'' * 1949 - ''Sands of Iwo Jima'' * 1950 – ''Rio Grande'' * 1952 – ''[[The Quiet Man]]'' * 1953 – ''Trouble Along the Way'' * 1953 – ''Hondo'' * 1955 – ''Blood Alley'' * 1956 – ''The Searchers'' * 1957 - ''The Wings of Eagles'' * 1959 – ''Rio Bravo'' * 1959 – ''The Horse Soldiers'' * 1960 – ''The Alamo'' * 1960 – ''North to Alaska'' * 1961 – ''The Comancheros'' * 1962 – ''The Nan Who Shot Liberty Valance'' * 1962 – ''Hatari!'' * 1962 – ''The Longest Day'' * 1962 – ''How the West Was Won'' * 1963 – ''Donovan’s Reef'' * 1963 – ''McLintock!'' * 1965 – ''The Sons of Katie Elder'' * 1966 – ''Cast a Giant Shadow'' * 1967 – ''El Dorado'' * 1968 – ''The Green Berets'' * 1969 – ''True Grit'' * 1969 – ''The Undefeated'' * 1970 – ''Rio Lobo'' * 1971 – ''Big Jake'' * 1972 – ''The Cowboys'' * 1973 - ''The Train Robbers'' * 1974 – ''McQ'' * 1975 – ''Rooster Cogburn'' * 1976 – ''The Shootist'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Wayne,John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907]] [[Catagóir:Básanna i 1979]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Iowa]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Peileadóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]] cgmo4dsc7r4me7to3p16azhwd0ogb3l 1308235 1308188 2026-04-16T18:40:26Z Seachránaí 53315 1308235 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba aisteoir [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] é '''John Wayne''' ([[26 Bealtaine]] [[1907]] – [[11 Meitheamh]] [[1979]]), a rugadh faoin ainm '''Marion Robert Morrison'''. Thosaigh sé ag aisteoireacht i scannáin gan focail sna [[1920í]] agus ba laoch na scannán é ó na [[1940í]] go dtí na [[1970í]]. Bhí aithne air mar gheall ar a chuid rólanna i scannáin buachaillí bó agus faoin [[Dara Cogadh Domhanda]]. [[Ailse ghoile]] ba thrúig bháis dó ar an [[11 Meitheamh]] [[1979]] agus in aois 72 bliain dó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.saintjohnscancer.org/about-jwci/|teideal=Cancer Research, Care, and Treatment Institute|language=en-US|work=John Wayne Cancer Institute|dátarochtana=2020-06-11}}</ref> [[Íomhá:West of the Divide.webm|clé|mion|"West of the Divide", 1934]] == Scannáin roghnaithe == [[Íomhá:John Wayne 1934.jpg|clé|mion|"''The Lucky Texan''" 1934]] [[Íomhá:John Wayne portrait.jpg|clé|mion|"Rio Bravo"]] [[Íomhá:John Wayne - still portrait.jpg|clé|mion|1965]] * 1930 – ''The Big Trail'' * 1939 – ''Stagecoach'' * 1939 – ''Allegheny Uprising'' * 1940 – ''The Long Voyage Home'' * 1940 – ''Seven Sinners'' * 1942 – ''Reap the Wild Wind'' * 1942 – ''In Old California'' * 1945 – ''They Were Expendable'' * 1948 – ''Fort Apache'' * 1948 – ''Red River'' * 1948 – ''3 Godfathers'' * 1948 – ''Wake of the Red Witch'' * 1949 – ''She Wore a Yellow Ribbon'' * 1949 – ''Sands of Iwo Jima'' * 1950 – ''Rio Grande'' * 1952 – ''[[The Quiet Man]]'' * 1953 – ''Trouble Along the Way'' * 1953 – ''Hondo'' * 1955 – ''Blood Alley'' * 1956 – ''The Searchers'' * 1957 – ''The Wings of Eagles'' * 1959 – ''Rio Bravo'' * 1959 – ''The Horse Soldiers'' * 1960 – ''The Alamo'' * 1960 – ''North to Alaska'' * 1961 – ''The Comancheros'' * 1962 – ''The Nan Who Shot Liberty Valance'' * 1962 – ''Hatari!'' * 1962 – ''The Longest Day'' * 1962 – ''How the West Was Won'' * 1963 – ''Donovan’s Reef'' * 1963 – ''McLintock!'' * 1965 – ''The Sons of Katie Elder'' * 1966 – ''Cast a Giant Shadow'' * 1967 – ''El Dorado'' * 1968 – ''The Green Berets'' * 1969 – ''True Grit'' * 1969 – ''The Undefeated'' * 1970 – ''Rio Lobo'' * 1971 – ''Big Jake'' * 1972 – ''The Cowboys'' * 1973 – ''The Train Robbers'' * 1974 – ''McQ'' * 1975 – ''Rooster Cogburn'' * 1976 – ''The Shootist'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Wayne,John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907]] [[Catagóir:Básanna i 1979]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Iowa]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Peileadóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]] bhb359988mro43gzwkx7eipr07p1gay Marlene Dietrich 0 11413 1308246 1308119 2026-04-16T18:48:24Z Seachránaí 53315 Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá 1308246 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[amhránaí]] agus [[aisteoir]] [[An Ghearmáin|Gearmánach]] agus [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] í '''Marlene Dietrich''' ([[27 Nollaig]] [[1901]] – [[6 Bealtaine]] [[1992]]). Ba réalta í le linn an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]] agus na blianta ina dhiaidh. Bhain sí cáil amach sna [[1940idí]] leis an amhrán, "Lili Marlene", === Tús a shaoil === [[Íomhá:Marlene Dietrich in Morocco trailer 2.jpg|thumb|Marlene Dietrich, "''Morocco" 1930''|clé]] In Schöneberg, sa Ghearmáin, a rugadh í agus d'fhás sí aníos i m[[Beirlín]]. . Bhí fonn uirthi bheith ina veidhleadóir ar dtús. Ach d'éirigh sí ina [[aisteoir|haisteoir]], i dtús báire san [[amharclann]], faoi stiúir Max Reinhardt. Bhí an phríomhpháirt ar an [[Scáileán (grianghrafadóireacht)|scáileán]] mór sa [[scannán]] ''Der Blaue Engel'' (1930).<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.imdb.com/name/nm0000017/|teideal=Marlene Dietrich|work=IMDb|dátarochtana=2021-05-06}}</ref> Damhsóir i "gentleman's club" ba ea í (''Lola Lola''). [[Íomhá:Marlene dietrich monitor 1958.JPG|mion|"Monitor", 1958|clé]] === An cogadh === Shínigh sí conradh le Paramount Studios agus d'aistrigh sí go [[Hollywood]] sa bhliain 1930. Níorbh fhada nó go raiibh Dietrich ag glacadh páirt i mórscannáin, faoi stiúir Josef von Sternberg. Cúpla bliain níos déanaí, bhris [[an Dara Cogadh Domhanda]] amach. Bhí an ghráin aici ar na Naitsithe. Chas sí amhráin mhothúchánacha gan scáth gan náire agus thaitnigh a bhealach thar cionn le lucht an airm ar fud an domhain. Is as an dtréimhse sin a tháinig an t-amhrán cáiliúil sin, "Lili Marlene", amhrán a bhain ardmheas amach ar gach taobh den láir chatha, idir [[Comhghuaillithe|Chomhghuaillithe]] agus [[Naitsíochas|Naitsíoch]]. === Níos déanaí === Tar éis an chogaidh, chaith sí cuid mhór dá ham sa saol chabaret, ag seinm agus ag taistil na cruinne. Cliseadh duán ba thrúig bháis di sa bhliain [[1992]] i b[[Páras]] na [[An Fhrainc|Fraince]]. [[Íomhá:Marlene Dietrich in Israel (1960) (Cropped).png|clé|mion|in Israel (1960)]] == Leabhair == * Dietrich, Marlene (1962). "Marlene Dietrich's ABC". Doubleday. * Dietrich, Marlene (1979). "Nehmt nur mein Leben: Reflexionen". Goldmann.  <nowiki>ISBN 3-442-06327-2</nowiki> * Dietrich, Marlene (1989). "Marlene". Grove Press.  <nowiki>ISBN 0-8021-1117-3</nowiki> * Dietrich, Marlene (1990). "Some Facts About Myself".  ISBN 3-89322-226-X == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Dietrich, Marlene}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1901]] [[Catagóir:Básanna i 1992]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Fraincise]] [[Catagóir:Amhránaithe Gearmáinise]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine as Beirlín]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Mná déghnéasacha]] adz7un2u6svi3pwjuuu4of6aipi7rws Aifric 0 11678 1308224 1279140 2026-04-16T18:11:03Z Saighneánach 72809 Typo 1308224 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Sraith Teilifíse}} Ba sraith [[teilifís|theilifíse]] Ghaeilge do dhaoine óga í '''Aifric'''. Thosaigh an tsraith ag craoladh ar an [[31 Deireadh Fómhair|31<sup>ú</sup> lá de Dheireadh Fómhair]] [[2006]]. [[Clíona Ní Chiosáin]] a bhí sa phríomhról. Tá sé bunaithe ar shaol [[cailín]] a bhogann lena [[teaghlach]] ó [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] siar go dtí [[Conamara]]. Ba é [[Paul Mercier]] stiúrthóir na sraithe. == Foireann aisteoirí == * ''Aifric de Spáinn'' - [[Clíona Ní Chiosáin]] * ''Tom de Spáinn'' - [[Barry Barnes]] * ''Janis de Spáinn'' - [[Mairéad Conneely]] * ''Traolach de Spáinn'' - [[Kevin O'Dwyer]] * ''Sophie'' - [[Gráinne Bleasdale]] * ''Claudia'' - [[Sláine Hutchinson]] * ''Samantha'' - [[Ceitilis Ní Bheaglaois]] * ''Muireann'' - [[Máirín Ní Ghaora]] * ''Maidhc'' - [[Josef Hrehorow]] * ''Bertie'' - [[Eoin Ó Dubhghaill]] * ''Jimín'' - [[Cárthach Bán Breathnach]] * ''Beartla'' - [[Colin Ó Muirí]] == Eipeasóidí == * Clár 1.1: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5716629475001&title=Codladh%20na%20hO%C3%ADche&series=Aifric&pcode=145684&genre=Cula4 Codladh na hOíche] (2006) * Clár 1.2: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5716639599001&title=An%20Ch%C3%A9ad%20Ph%C3%B3g&series=Aifric&pcode=145683&genre=Cula4 An Chéad Phóg] (2006) * Clár 1.3: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715092566001&title=T%C3%A1%20Mo%20Chleamhnas%20D%C3%A9anta&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145682 Tá Mo Chleamhnas Déanta] (2006) * Clár 1.4: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715103220001&title=Banna%20Ceoil%20Daid&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145681 Banna Ceoil Daid] (2006) * Clár 1.5: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715104315001&title=An%20Salon&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145680 An Salon] (2006) * Clár 1.6: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715082866001&title=Aingil%20Chlaudia&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145679 Aingil Chlaudia] (2006) * Clár 1.7: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715115615001&title=B%C3%ADonn%20an%20Fh%C3%ADrinne%20Searbh&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145678 Bíonn an Fhírinne Searbh] (2006) * Clár 1.8: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5715082860001&title=Mamma%20Mia&series=Aifric&pcode=145677&genre=Cula4 Mamma Mia] (2006) * Clár 1.9: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5715092571001&title=Saoirse&series=Aifric&pcode=145676&genre=Cula4 Saoirse] (2006) * Clár 1.10: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5715115688001&title=An%20Craiceann%20is%20a%20Luach&series=Aifric&pcode=145669&genre=Cula4 An Chraiceann Is a Luach] (2006) * Clár 1.11: [https://www.tg4.ie/en/player/home/?pid=5715110070001&title=Sophie%20mo%20Namhaid&series=Aifric&pcode=145459&genre=Cula4 Sophie Mo Namhaid] (2006) * Clár 1.12: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715103047001&title=Daid%20agus%20Marie&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=145310 Daid agus Marie] (2006) * Clár 2.1: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715405950001&title=An%20Gr%C3%A1%20Faoi%20Bhl%C3%A1th&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235061 An Grá Faoi Bhláth] (2007) * Clár 2.2: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715409954001&title=Clann%20%C3%A1r%20gClainne&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235062 Clann ár gClainne] (2007) * Clár 2.3: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715405219001&title=An%20Eala%C3%ADon%20%C3%8D%20Seo&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235063 An Ealaíon Í Seo] (2007) * Clár 2.4: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715417132001&title=Gafa%20Le%20Mata&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235064 Gafa Le Mata] (2007) * Clár 2.5: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715416636001&title=Taith%C3%AD%20Oibre&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235065 Taithí Oibre] (2007) * Clár 2.6: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715417137001&title=Br%C3%B3na%20an%20Kling-on&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235066 Bróna an Kling-on] (2007) * Clár 2.7: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715421131001&title=An%20t%C3%89al%C3%BA%20M%C3%B3r&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235067 An tÉalú Mór] (2007) * Clár 2.8: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=6162367902001&title=Cinder%20Eile&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235068 Cinder Eile] (2007) * Clár 2.9: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5715420790001&title=An%20Aimsir%20Fh%C3%A1istineach&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=235069 An Aimsir Fháistineach] (2007) * Clár 3.1: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5716777208001&title=Sp%C3%A1slong&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=264819 Spáslong] * Clár 3.2: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5716775693001&title=Aifric%20agus%20Zara&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=264822 Aifric agus Zara] * Clár 3.3: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5716770968001&title=An%20L%C3%A1mh%20in%20Uachtar&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=264821 An Lámh in Uachtar] * Clár 3.4: [https://www.tg4.ie/en/player/categories/childrens-tv-shows/play/?pid=5716765959001&title=CCTV&series=Aifric&genre=Cula4&pcode=264820 CCTV] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Clár teilifíse TG4}} {{síol-scannán}} [[Catagóir:Cláir Teilifíse Éireannacha]] [[Catagóir:Sraitheanna teilifíse a thosaigh i 2006]] [[Catagóir:Cláir TG4]] [[Catagóir:Cláir Ghrinn]] [[Catagóir:Cláir theilifíse i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir dráma‎]] [[Catagóir:Cláir dráma grinn suímh‎]] [[Catagóir:Cláir dráma grinn suímh i nGaeilge]] [[Catagóir:Cláir ghrinn i nGaeilge]] [[Catagóir:Greann na Gaeilge]] [[Catagóir:Sobalchlár‎]] [[Catagóir:Cláir siamsaíochta‎]] [[Catagóir:Cláir theilifíse]] co719xf7w30f8s5dfxv83jjew015ino Aibítir 0 12037 1308222 1302512 2026-04-16T18:08:36Z Saighneánach 72809 /* Aibítir na Gaeilge */Fix 1308222 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Córais Scríbhneoireachta‎}} Is litreacha iad '''aibítir''' a bhaineann le teanga scríofa agus iad in ord áirithe. Tá an [[scríbhneoireacht]] bunaithe orthu. Chum na Seimítigh an chéad aibítir ceithre mhíle bliain ó shin. Bunaíodh an aibítir sin ar phictiúiríní a chuireadh idéithe in iúl. Fuair na [[An tSean-Ghréig|Gréagaigh]] an aibítir ó phobal Seimíteach, na Féinícigh, a bhunaigh cathair chumhachtach i dtuaisceart na h[[An Afraic|Afraice]], [[An Chartaig]]. Fuair na [[An tSean-Róimh|Rómhánaigh]] an aibítir ó na Gréagaigh agus úsáidtear an aibítir [[An Laidin|Laidineach]] seo chun an chuid is mó de theangacha na hEorpa a scríobh. Ba é an cló Gaelach an chéad chóras scríbhneoireachta a úsáideadh in Éirinn le haghaidh an Ghaeilge a scríobh, de réir an chórais Rómhánaigh. D'úsáideadh an Eaglais Chríostaí stíl scríbhneoireachta cosúil leis ar fud na h[[An Eoraip|Eorpa]] sa chúigiú céad. Tháinig [[Naomh Pádraig]] go hÉirinn sa chúigiú céad agus tá an chuma ar an scéal gur tosaíodh ag scríobh na Gaeilge de réir an chórais seo sa séú céad. B'in an [[Ogham|tOgham]] an córas scríbhneoireachta a bhíodh in Éirinn roimh theacht na [[An Chríostaíocht|Críostaíochta]]. Tagann an t-ainm seo as an dia Cheilteach Ogmios. Ainmníodh na litreacha as crainn sa chóras seo. Fuarthas an córas seo ó dhraoithe Ceilteacha na Mór-roinne agus tá sé le feiceáil ar chlocha cuimhneacháin ar fud na hÉireann. == Aibítir na Gaeilge == === Litreacha traidisiúnta === {| | '''Litir &nbsp;&nbsp;''' || '''Ainm''' ([[Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta|IPA]]) || Crann ([[Ogham]]) |- | [[A]] || á {{IPA|/ɑː/}} || [[ailm]] |- | [[B]] || bé {{IPA|/bʲeː/}} || [[beith]] |- | [[C]] || cé {{IPA|/kʲeː/}}|| [[coll]] |- | [[D]] || dé {{IPA|/dʲeː/}}|| [[dair]] |- | [[E]] || é {{IPA|/eː/}} || [[eadhadh]] nó [[eabhadh]] |- | [[F]] || eif {{IPA|/ɛfʲ/}} || [[fearn]] |- | [[G]] || gé {{IPA|/ɡʲeː/}} || [[gort]] |- | [[H]] || héis {{IPA|/heːʃ/}}|| [[uath]] nó an sceach gheal |- | [[I]] || í {{IPA|/iː/}} || [[íodhadh]] nó an tIúr |- | [[L]] || eil {{IPA|/ɛlʲ/}}|| [[luis]] nó an crann caorthainn |- | [[M]] || eim {{IPA|/ɛmʲ/}}|| [[muin]] nó an fhíniúin |- | [[N]] || ein {{IPA|/ɛnʲ/}}|| [[nion]] nó an fhuinseog |- | [[O]] || ó {{IPA|/oː/}}|| [[onn]] nó an t-aiteann |- | [[P]] || pé {{IPA|/pʲeː/}}|| [[peith]] |- | [[R]] || ear {{IPA|/ɛrˠ/}}|| [[ruis]] nó an trom |- | [[S]] || eas {{IPA|/εsˠ/}} || [[sail]] |- | [[T]] || té {{IPA|/tʲeː/}}|| [[teithne]] nó an cuileann |- | [[U]] || ú {{IPA|/uː/}} || [[úr]] nó an fraoch |} === Litreacha neamh-choitianta === {| | '''Litir &nbsp;&nbsp;''' || '''Ainm''' ([[Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta|IPA]]) |- | [[J]] || jé {{IPA|/dʒeː/}} |- | [[K]] || cá {{IPA|/kɑː/}} |- | [[Q]] || cú {{IPA|/kˠuː/}} |- | [[V]] || vé {{IPA|/vʲeː/}} |- | [[W]] || wae {{IPA|/weː/}} |- | [[X (litir den aibítir)|X]] || eacs {{IPA|/ɛks/}} |- | [[Y]] || yé {{IPA|/ɣʲeː/}} |- | [[Z]] || zae {{IPA|/zˠeː/}} |} Bíonn na litreacha seo a leanas in úsáid i bhfocail nua nó i dtéarmaí áirithe i gcásanna faoi leith: j, k, q, v, w, x, y, z. * vitimín K, línte H agus K, selkie (téarma.ie) * quinín, quionól * vóta, vód, vrác * ‘aonad lán-W’ * xaintéin, xiolán, X-radaíocht * [[Yólais]], Y-chrómasóm * [[zó-eolaíocht]], [[zóifít]], [[zú]] Téarmaí teicniúla atá sách aduain cuid acu (go háirithe k agus w). Bhíodh k in úsáid mar ghiorrúchán sa Ghaeilge fadó. Feictear iad sa mhatamaitic nó san eolaíocht. Bhíodh formhór na litreacha rómhacha in aibítir na Gaeilge mar a scríobhadh í sa bhliain 1697 (CD MS 1335, leathanach 75).<ref>{{Lua idirlín|url=https://x.com/Gaelchlo/status/2021559530216448469|teideal=}}</ref> Bhí na litreacha 'j', 'v' agus 'w' ar iarraidh toisc gur stíleanna malartacha de na litreacha 'i' agus 'u' iad 'j' agus 'v' an uair úd. Ba ghnách 'u' a scríobh in ionad 'w': féach 'Uilliam' mar shampla. == Liosta Aibítir == * [[Aibítir Choireallach]] * [[Aibítir Eabhraise]] * [[Aibítir Ghréagach]] * [[Hangul]] * [[Aibítir Laidineach]] * [[Ogham]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=pxN6E3Arw68 Aibítir na Gaeilge] ''(fuaimniú)'' ''(fiseán 1:29)'' {{Catcómhaoin|Alphabets|Aibítir}} {{síol-teanga}} [[Catagóir:Aibítrí]] 8fhbxakn7envns9azm4vmxynithr5ee 1308223 1308222 2026-04-16T18:08:47Z Saighneánach 72809 /* Litreacha neamh-choitianta */Fix 1308223 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Córais Scríbhneoireachta‎}} Is litreacha iad '''aibítir''' a bhaineann le teanga scríofa agus iad in ord áirithe. Tá an [[scríbhneoireacht]] bunaithe orthu. Chum na Seimítigh an chéad aibítir ceithre mhíle bliain ó shin. Bunaíodh an aibítir sin ar phictiúiríní a chuireadh idéithe in iúl. Fuair na [[An tSean-Ghréig|Gréagaigh]] an aibítir ó phobal Seimíteach, na Féinícigh, a bhunaigh cathair chumhachtach i dtuaisceart na h[[An Afraic|Afraice]], [[An Chartaig]]. Fuair na [[An tSean-Róimh|Rómhánaigh]] an aibítir ó na Gréagaigh agus úsáidtear an aibítir [[An Laidin|Laidineach]] seo chun an chuid is mó de theangacha na hEorpa a scríobh. Ba é an cló Gaelach an chéad chóras scríbhneoireachta a úsáideadh in Éirinn le haghaidh an Ghaeilge a scríobh, de réir an chórais Rómhánaigh. D'úsáideadh an Eaglais Chríostaí stíl scríbhneoireachta cosúil leis ar fud na h[[An Eoraip|Eorpa]] sa chúigiú céad. Tháinig [[Naomh Pádraig]] go hÉirinn sa chúigiú céad agus tá an chuma ar an scéal gur tosaíodh ag scríobh na Gaeilge de réir an chórais seo sa séú céad. B'in an [[Ogham|tOgham]] an córas scríbhneoireachta a bhíodh in Éirinn roimh theacht na [[An Chríostaíocht|Críostaíochta]]. Tagann an t-ainm seo as an dia Cheilteach Ogmios. Ainmníodh na litreacha as crainn sa chóras seo. Fuarthas an córas seo ó dhraoithe Ceilteacha na Mór-roinne agus tá sé le feiceáil ar chlocha cuimhneacháin ar fud na hÉireann. == Aibítir na Gaeilge == === Litreacha traidisiúnta === {| | '''Litir &nbsp;&nbsp;''' || '''Ainm''' ([[Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta|IPA]]) || Crann ([[Ogham]]) |- | [[A]] || á {{IPA|/ɑː/}} || [[ailm]] |- | [[B]] || bé {{IPA|/bʲeː/}} || [[beith]] |- | [[C]] || cé {{IPA|/kʲeː/}}|| [[coll]] |- | [[D]] || dé {{IPA|/dʲeː/}}|| [[dair]] |- | [[E]] || é {{IPA|/eː/}} || [[eadhadh]] nó [[eabhadh]] |- | [[F]] || eif {{IPA|/ɛfʲ/}} || [[fearn]] |- | [[G]] || gé {{IPA|/ɡʲeː/}} || [[gort]] |- | [[H]] || héis {{IPA|/heːʃ/}}|| [[uath]] nó an sceach gheal |- | [[I]] || í {{IPA|/iː/}} || [[íodhadh]] nó an tIúr |- | [[L]] || eil {{IPA|/ɛlʲ/}}|| [[luis]] nó an crann caorthainn |- | [[M]] || eim {{IPA|/ɛmʲ/}}|| [[muin]] nó an fhíniúin |- | [[N]] || ein {{IPA|/ɛnʲ/}}|| [[nion]] nó an fhuinseog |- | [[O]] || ó {{IPA|/oː/}}|| [[onn]] nó an t-aiteann |- | [[P]] || pé {{IPA|/pʲeː/}}|| [[peith]] |- | [[R]] || ear {{IPA|/ɛrˠ/}}|| [[ruis]] nó an trom |- | [[S]] || eas {{IPA|/εsˠ/}} || [[sail]] |- | [[T]] || té {{IPA|/tʲeː/}}|| [[teithne]] nó an cuileann |- | [[U]] || ú {{IPA|/uː/}} || [[úr]] nó an fraoch |} === Litreacha neamh-choitianta === {| | '''Litir &nbsp;&nbsp;''' || '''Ainm''' ([[Aibítir Idirnáisiúnta Foghraíochta|IPA]]) |- | [[J]] || jé {{IPA|/dʒeː/}} |- | [[K]] || cá {{IPA|/kɑː/}} |- | [[Q]] || cú {{IPA|/kuː/}} |- | [[V]] || vé {{IPA|/vʲeː/}} |- | [[W]] || wae {{IPA|/weː/}} |- | [[X (litir den aibítir)|X]] || eacs {{IPA|/ɛks/}} |- | [[Y]] || yé {{IPA|/ɣʲeː/}} |- | [[Z]] || zae {{IPA|/zˠeː/}} |} Bíonn na litreacha seo a leanas in úsáid i bhfocail nua nó i dtéarmaí áirithe i gcásanna faoi leith: j, k, q, v, w, x, y, z. * vitimín K, línte H agus K, selkie (téarma.ie) * quinín, quionól * vóta, vód, vrác * ‘aonad lán-W’ * xaintéin, xiolán, X-radaíocht * [[Yólais]], Y-chrómasóm * [[zó-eolaíocht]], [[zóifít]], [[zú]] Téarmaí teicniúla atá sách aduain cuid acu (go háirithe k agus w). Bhíodh k in úsáid mar ghiorrúchán sa Ghaeilge fadó. Feictear iad sa mhatamaitic nó san eolaíocht. Bhíodh formhór na litreacha rómhacha in aibítir na Gaeilge mar a scríobhadh í sa bhliain 1697 (CD MS 1335, leathanach 75).<ref>{{Lua idirlín|url=https://x.com/Gaelchlo/status/2021559530216448469|teideal=}}</ref> Bhí na litreacha 'j', 'v' agus 'w' ar iarraidh toisc gur stíleanna malartacha de na litreacha 'i' agus 'u' iad 'j' agus 'v' an uair úd. Ba ghnách 'u' a scríobh in ionad 'w': féach 'Uilliam' mar shampla. == Liosta Aibítir == * [[Aibítir Choireallach]] * [[Aibítir Eabhraise]] * [[Aibítir Ghréagach]] * [[Hangul]] * [[Aibítir Laidineach]] * [[Ogham]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=pxN6E3Arw68 Aibítir na Gaeilge] ''(fuaimniú)'' ''(fiseán 1:29)'' {{Catcómhaoin|Alphabets|Aibítir}} {{síol-teanga}} [[Catagóir:Aibítrí]] 7os8ubefv9xx2ytp5m3gycszf1dtj4n Nicíte Cruistsiof 0 13877 1308341 1280989 2026-04-17T09:39:39Z ~2026-23745-22 73604 1308341 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ceannaire [[An Rúis|Rúiseach]] ab ea '''Nicíte Cruistsiof'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Nic%C3%ADte%20Cruistsiof/|teideal="Nicíte Cruistsiof"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-13}}</ref> nó '''Nikita Khrushchev''' ({{lang-ru|Ники́та Серге́евич Хрущёв}}, {{lang-en|Nikita Sergeyevich Khrushchyov}}) ([[17 Aibreán]], [[1894]] - [[11 Meán Fómhair]], [[1971]]). == Saol == [[Íomhá:Joseph Stalin and Nikita Khrushchev, 1936.jpg|200px|clé|thumb|Nikita Krushchev le h[[Iósaf Stailín]] sa bhliain [[1936]].]] Chuaigh Cruistsiof i gceannas ar an [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Soivéadach]] tar éis bháis [[Iósaf Stailín]] sa bhliain [[1953]]. Sa bhliain 1961, d’aithin Cruistsiof nach dtiocfadh leis an teitheadh as Beirlín Thoir a cheadú ní ba mhó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/An_Cogadh_Fuar.pdf|teideal=An Cogadh Fuar|údar=St Marys, Béal Feirste|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref>. D’ordaigh an Ceannaire [[An Rúis|Rúiseach]] go dtógfaí balla ollmhór idir iarthar agus oirthear na cathrach. Scoilteadh Beirlín go buan i Lúnasa 1961: bhí tús curtha le tógáil an bhalla ar an [[13 Lúnasa]] [[1961]].   [[Íomhá:Nikita-Khrushchev-TIME-1958.jpg|clé|mion|233x233px|Nikita Khrushchev, Time, 1958ː Bronnadh an gradam "laoch na bliana" air]] Bhí Cruistsiof ina cheannaire i rith [[Géarchéim na nDiúracán i gCúba|Ghéarchéim na nDiúracán i gCúba]]. Lean Cruistsiof ar aghaidh ina Ard-Rúnaí ar [[Páirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh|Pháirtí Cumannach an Aontais Shóivéadaigh]] go dtí an bhliain [[1964]], nuair a ruaig [[Leonid Brezhnev]] agus a lucht leanúna as an oifig é. == Féach freisin == * [[Cogadh Fuar|An Cogadhh Fuar]] * [[Balla Bheirlín]] * [[Géarchéim na nDiúracán i gCúba]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Ceannairí na Rúise}} {{Síol-beath}} {{Síol-ee}} {{Síol-lt}} {{Síol-lv}} {{Síol-ru}} {{Síol-ua}} {{DEFAULTSORT:Cruistsiof, Nicíte}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1894]] [[Catagóir:Básanna i 1971]] [[Catagóir:Aindiachaithe Rúiseacha]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Boilséivigh]] [[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]] [[Catagóir:Ceannairí Cumannacha]] [[Catagóir:Daoine Sóivéadach]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ginearáil]] [[Catagóir:Impireacht na Rúise]] [[Catagóir:Laochra]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÚcráine]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Rúise]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Rúiseacha]] 63sgssqtwmno8h640frq7hh6j3h3n01 Na Trioblóidí 0 14088 1308206 1308092 2026-04-16T17:44:10Z Saighneánach 72809 Typo 1308206 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} {{Glanadh-mar|claonadh, foclóir agus Gaeilge aisteach}} I gcaint na ngnáthdhaoine, is ionann na '''Trioblóidí''' agus tréimhse na corraíola, an fhoréigin agus na coimhlinte idirphobail, a thosaigh i deisceart na Éireann sna seascaidí déanacha, agus ar tháinig deireadh leis, a bheag nó a mhór, le síniú [[Comhaontú Aoine an Chéasta|Chomhaontú Bhéal Feirste]], nó [[Comhaontú Aoine an Chéasta]], an 10 Aibreán 1998.<ref name="aughey7">{{cite book|last=Aughey|first=Arthur|title=The Politics of Northern Ireland: Beyond the Belfast Agreement|url=https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh|publisher=Routledge|location=London New York|year=2005|isbn=978-0-415-32788-6|oclc=55962335|page=[https://archive.org/details/politicsofnorthe0000augh/page/7 7]}}</ref><ref name="Ireland 1999, page 221">{{cite book|last1=Holland|first1=Jack|title=Hope Against History: The Course of Terrorist trouble in Northern Ireland|date=August 1999|publisher=[[Henry Holt and Company]]|isbn=978-0-8050-6087-4|page=[https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221 221]|quote=The troubles were over, but the killing continued. Some of the heirs to Ireland's violent traditions refused to give up their inheritance.|url=https://archive.org/details/hopeagainsthisto00holl/page/221}}</ref><ref>{{cite book|last1=Gillespie|first1=Gordon|title=Historical Dictionary of the Northern Ireland Conflict|date=November 2007|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-5583-0|page=250}}</ref><ref name="elliot">{{cite book|last1=Elliott|first1=Marianne|title=The Long Road to Peace in Northern Ireland: Peace Lectures from the Institute of Irish Studies at Liverpool University|url=https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse|date=2007|publisher=[[Liverpool University Press]]|isbn=978-1-84631-065-2|pages=[https://archive.org/details/longroadtopeacei0000unse/page/2 2], 188|edition=2}}</ref><ref>{{cite book|last1=Goodspeed|first1=Michael|title=When Reason Fails: Portraits of Armies at War : America, Britain, Israel, and the Future|url=https://archive.org/details/whenreasonfailsp0000good|date=2002|publisher=[[Greenwood Publishing Group]]|isbn=0-275-97378-6|pages=[https://archive.org/details/whenreasonfailsp0000good/page/44 44], 61}}</ref> Tá go leor sainmhínithe tugtha ar na Trioblóidí thar na blianta; cuirtear síos air uaireanta mar "cogadh neamhrialta"<ref>{{cite book |title=Northern Ireland: The Troubles: From The Provos to The Det |last=Lesley-Dixon |first=Kenneth |publisher=[[Pen and Sword Books]] |year=2018 |pages=13}}</ref><ref>{{cite book |title=Severed States: Dilemmas of Democracy in a Divided World |url=https://archive.org/details/severedstatesdil0000scha |last=Schaeffer |first=Robert |publisher=Rowman & Littlefield|year=1999 |pages=[https://archive.org/details/severedstatesdil0000scha/page/152 152]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Rainey |first1=Mark |title=Special Branch officer's insider view of Northern Ireland's 'secret war' |url=https://www.newsletter.co.uk/news/crime/special-branch-officer-s-insider-view-of-northern-ireland-s-secret-war-1-7676099 |work=[[The News Letter]] |publisher=Johnston Publishing (NI) |date=12 November 2016 |access-date=20 February 2019 |archive-date=21 February 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190221000529/https://www.newsletter.co.uk/news/crime/special-branch-officer-s-insider-view-of-northern-ireland-s-secret-war-1-7676099 |url-status=live |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=23 Deireadh Fómhair 2022 |archivedate=21 Feabhra 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190221000529/https://www.newsletter.co.uk/news/crime/special-branch-officer-s-insider-view-of-northern-ireland-s-secret-war-1-7676099 }}</ref> nó "coimhlint d'íseal-déine",<ref>{{cite news |title=Who Won The War? Revisiting NI on 20th anniversary of ceasefires |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |work=BBC News |access-date=26 September 2014 |date=26 September 2014 |last1=Taylor |first1=Peter |archive-date=28 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328032236/https://www.bbc.co.uk/news/uk-northern-ireland-29369805 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/7249681.stm |title=Troubles 'not war' motion passed |publisher=BBC |date=18 February 2008 |access-date=3 March 2015 |archive-date=25 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080225204704/http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/7249681.stm |url-status=live }}</ref><ref>{{cite book |title=The Northern Ireland peace process: ending the troubles? |last=Hennessey |first=Thomas |publisher=Palgrave Macmillan |year=2001 |isbn=978-0-312-23949-7 |pages=[https://archive.org/details/northernirelandp00henn/page/48 48] |url=https://archive.org/details/northernirelandp00henn/page/48 }}</ref> agus fiú '[[cogadh cathartha]]'. Cé gur tharla na Trioblóidí i dTuaisceart Éireann den chuid is mó, ag amanna dhoirt foréigean isteach i gcodanna den Phoblacht, de Shasana agus de mhórthír na hEorpa. [[Íomhá:Dáileadh_na_bProtastúnach_1861-1991.gif|thumb|Dáileadh na bProtastúnach in [[Éirinn]], 1861-1991]] == Eolas Ginearálta == === Líon básanna === Maraíodh os cionn 3,700 duine agus gortaíodh os cionn 50,000 duine, idir [[13 Iúil]] [[1969]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1047-growing-tension/320375-dungiven-disturbances/|teideal=Dungiven Disturbances / Death of Frances McCloskey in Dungiven|údar=RTÉ|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> agus 2022.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cuimhnigh-ar-lion-na-ndaoine-ata-beo-inniu-nach-mbeadh-duireasa-an-chomhaoantaithe/|teideal=Cuimhnigh ar líon na ndaoine atá beo inniu nach mbeadh d’uireasa an Chomhaoantaithe|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=5 Aibreán 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-04-05}}</ref> * Ba é an t[[An tIRA Sealadach|IRA Sealadach]] a mharaigh 1,781 (48% den iomlán); bhí mionghrúpaí poblachtánacha eile, an [[INLA]], IRA Oifigiúil agus easaontóirí freagrach as daoine a mharú freisin, suas le 400 ar fad. * Bhí paraimíleataigh dhílseacha freagrach as 1,115 a mharú, * Mharaigh [[Arm na Breataine]] 315 duine ([[UDR]] agus SAS san áireamh) * Mharaigh an [[Constáblacht Ríoga Uladh|RUC]] 50. Tá cuid de na daoine a maraíodh i ndiaidh Chomhaontú Aoine an Chéasta i measc an 3,700 sin. === Cúiseanna === B'é ba chúis leis an gcoimhlint ná stádas conspóideach Thuaisceart Éireann taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], agus an dóigh a raibh na Protastúnaigh ag mursantacht ar na Caitlicigh sa stáitín, mar a chonacthas do na Caitlicigh féin. B'iad na dreamanna armtha paraimíleata ba mhó a choinnigh an foréigean ag imeacht. Go háirithe, bhí [[An tIRA Sealadach|na Sealadaigh]] — is é sin, faicsean sealadach a scoilt ón [[An tIRA Oifigiúil|IRA Oifigiúil]] in 1969 — ag iarraidh críoch a chur le cumhacht na Ríochta Aontaithe i d[[Tuaisceart Éireann]] agus [[Poblacht]] úr uile-Éireann a chur ar bun. Ba dóigh le cuid de na Protastúnaigh go raibh ag éirí leis an IRA, agus stádas "[[Briotanach]]" an Tuaiscirt ag tréigean, de réir is mar a bhí greim na n[[Aontachtóirí]] á scaoileadh den chumhacht. Mar sin, chrom siad ar fheachtas armtha dá gcuid féin. Tháinig dronga paraimíleata de [[dílseoir|Dhílseoirí]] ar bun. Bhí [[Óglaigh Uladh|Fórsa Óglaigh Uladh]] ([[UVF]]) agus [[Cumann Cosanta Uladh]] (UDA) ar an dá cheann ba thábhachtaí de na baiclí [[sceimhlitheoireacht]]a seo. Thosaigh siad ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh, fiú daoine nach raibh baint dá laghad acu le feachtas [[Miléatas|míleata]] na Sealadach. [[Íomhá:Protestant graffiti in Belfast, Northern Ireland, 1974.jpg|mion|[[Graifít|graifítí]], Béal Feirste 1974]] Ghlac fórsaí slándála an stáit - [[Arm na Breataine|Arm na Breataine Móire]] agus na péas ([[Constáblacht Ríoga Uladh]]) - páirt san fhoréigean fosta. Is é an dearcadh a bhí lucht [[rialtas|rialtais]] na Breataine ar na cúrsaí seo ná gurb eadráin agus idiriscín neodrach a bhí idir lámhaibh ag na fórsaí slándála, agus iad ag iarraidh an dá phobal a anacal is a theasargan ar a chéile agus an [[dlí]], [[síocháin]] na sochaí a choinneáil i bhfeidhm agus féinrialtas [[Daonlathas|daonlathach]] mhuintir an Tuaiscirt a chosaint. Is é an meas a bhí ag na [[Poblachtánaigh Éireannacha]] ná gur páirtí sa choimhlint ab ea na fórsaí slándála, agus go raibh siad ag cleachtadh [[Claonpháirteachas|claonpháirteachais]] ar mhaithe leis na Dílseoirí. Dhearbhaigh an fiosrú úd ''Ballast'' a rinne fear an phobail um chúrsaí póilíneachta (an tOmbudsman Póilíníochta), - dhearbhaigh sé go raibh eilimintí áirithe sna fórsaí slándála, daoine de na péas ar a laghad, ag cuidiú leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha ar chúla téarmaí. Bhí, fiú, baint acu le cúpla cás [[Dúnmharú|dúnmharaithe]]. Chuir siad bac ar an dlí uaireanta, más Dílseoirí a bhí á n-ionchúiseamh faoi choireanna seicteacha. Áitíonn na h[[Aontachtóirí]], áfach, nach raibh claonpháirteachas ar bith ann, agus má bhí féin, nach raibh ach an corrchás ann. Tá siad ag tabhairt le fios fosta go raibh an stát Deisceartach - [[Poblacht na hÉireann]] - ag tacú leis an IRA ar dhóigh chosúil. [[Íomhá:Troubles deaths by perpetrator.png|mion|Básanna, 1969-2001, Sutton, Sutton index data at:<nowiki>http://cain.ulst.ac.uk/sutton/crosstabs.html</nowiki>]] Níorbh é an foréigean an t-aon fhadhb amháin a bhí ann, nó thairis sin, bhí na páirtithe polaitiúla sa Tuaisceart ag teacht salach ar a chéile, ionas nach raibh siad ábalta comhoibriú go héifeachtúil. Bhí an chuid ba mhó de na polaiteoirí ag cáineadh na sceimhlitheoirí agus ag éileamh síochána don tsochaí. San am céanna, bhí siad in achrann a chéile faoi stádas an stáitín taobh istigh den Ríocht Aontaithe, agus faoin gcineál rialtais ab fhóirsteanaí dó. Tháinig an tsíocháin ghuagach ar bun de réir a chéile, nuair a thosaigh próiseas na hidiriscíne agus na gcomhchainteanna ag dul chun cinn: d'éirigh an chuid ba mhó de na paraimíleataigh as an ngleic armtha, agus dhíchoimisiúnaigh siad a gcuid arm tine. Thairis sin, rinneadh athchóiriú ar an bhfórsa póilíneachta, agus ghlan Arm na Breataine Móire as na sráideanna agus as críocha cathacha teorann, cosúil le h[[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]] Theas agus le [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]]. Chuir Comhaontú Aoine an Chéasta séala leis an bhforbairt seo. Thug an Comhaontú aitheantas do sheandearcadh rialtas na Breataine Móire ar cheist an Tuaiscirt, is é sin, go mbeadh an stáitín le fanacht taobh istigh den Ríocht Aontaithe, go dtí go gcinnfeadh móramh a mhuintire ar a mhalairt. Ón taobh eile de, d'admhaigh Rialtas na Breataine Móire go raibh "diminsiún uile-Éireannach" ag baint leis an Tuaisceart, is é sin, gur cuid de shainleas nádúrtha Phoblacht na hÉireann síocháin na sochaí sa Tuaisceart, agus go mbeadh sé faoi mhuintir [[Éire|Oileán na hÉireann]] sa dá stát, thar aon dream eile, ceist na críochdheighilte a fhuascailt agus, an lá is faide anonn, an Teorainn a chur ar ceal, más é toil an mhóraimh ar an dá thaobh é. B'é an chuid dheireanach den chomhréiteach ba mhó a chinntigh tacaíocht na Náisiúnaithe leis an gComhaontú. Thairis sin, chuir an Comhaontú féinrialtas i gceannas ar stáitín an Tuaiscirt, féinrialtas a mbeadh ionadaithe an dá phobal páirteach ann, agus an chumhacht roinnte go ceart cothrom eatarthu. Ón 14 Deireadh Fómhair 2002 go dtí an 8 Bealtaine 2007, áfach, bhí an rialtas seo curtha ar fionraí, agus an stáitín á rialú ó [[Londain]] arís. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (03).JPG|mion|UUP, 1974]] Cé nach raibh ach codán beag de dhaonra an Tuaiscirt sáite sa [[sceimhlitheoireacht]] go pearsanta, agus cé nach raibh na sluaite móra ag tacú leis an sceimhlitheoireacht ach ar éigean, ní raibh éalú ón scáil a chaith na Trioblóidí ar shaol gach duine sa stáitín, lá i ndiaidh lae. Uaireanta, leath na Trioblóidí thar teorainn amach, go dtí [[Sasana]] agus go Poblacht na hÉireann. Ní ba mhó ná uair amháin i rith na mblianta 1969-1998, bhí an chuma ar an scéal go bpléascfadh fíor-chogadh cathartha amach, go háirithe sa bhliain 1972 i ndiaidh Dhomhnach na Fola, nó le linn na mórstailceanna ocrais i dtús na n-ochtóidí, agus an fuath a bhí ag an dá phobal ar a chéile ag dul chun géaradais. D'fhág na Trioblóidí a lorg ar mheon mhuintir an Tuaiscirt, rud atá le haithint inniu féin i gcúrsaí polaitiúla agus sóisialta, ar an gcaidreamh trasphobail agus ar an mbarúil a bhíonn ag na daoine den tsochaí. == Cúlra == === Deighilt an Dá Phobal 1609-1886 === Is é is bunrúta leis an naimhdeas idir Gael is Gall i dTuaisceart Éireann ná [[Plandáil Uladh]], a thosaigh sa bhliain [[1609]]. Le linn na Plandála, choigistigh an Choróin tailte na nGael le hiad a roinnt ar na Plandóirí Protastúnacha, ar mhuintir isteach iad ó [[Albain]] agus ó Shasana. Bhí na Gaeil agus na Plandóirí in adharca a chéile go minic, agus d'éirigh ina chogadh dearg eatarthu sna blianta 1641-1653 agus 1689-1691. Briseadh an cath ar na Gaeil sa dá chogadh, agus cuireadh péindlíthe éagothroma i bhfeidhm le hiad a choinneáil faoi smacht. Chuir na Péindlíthe srianta cúnga le cearta polaitiúla, reiligiúnda agus eacnamaíocha gach duine nach raibh sásta dul san Eaglais Oifigiúil, is é sin, [[Eaglais na hÉireann]]. B'iad na Caitlicigh agus na hEasaontóirí Protastúnacha - ar nós na [[Preispitéireachas|bPreispitéireach]] - araon a bhí thíos leis na dlíthe seo. Sa dara leath den [[18ú haois|ochtú haois déag]], tosaíodh ar [[na Péindlíthe]] a mhaolú is a chur ar ceal, rud a chuir an lasair sa bharrach idir an dá phobal thuaidh arís. Sna [[1780í|1780idí]], mar shampla, baineadh na srianta de na Caitlicigh talamh a fháil ar cíos, rud a chuir go mór leis an iompairc faoi thalamh idir na Gaeil is na Gaill. Nuair a bhí na Caitlicigh i dteideal talamh a cheannach agus dul le ceirdeanna a bhí coiscthe orthu roimhe sin, thosaigh na Protastúnaigh ag ligean a rachta ar na Gaeil. Bhunaigh siad rúnchumann frith-Chaitliceach, ''[[Peep o' the Day Boys]]'', nó Buachaillí Bhodhránacht an Lae, leis na Gaeil a imeaglú agus a ghéarleanúint go gránna. Sna 1790idí, chuaigh na Caitlicigh ag cur le chéile ar a son féin, nó bhunaigh siadsan, ansin, rúnchumann catha den chineál chéanna, mar atá, ''Defenders'' nó Na Cosantóirí. Bhí an dá rúnchumann ag cur troda ar a chéile go minic, agus chuir an bruíonachas seo go mór leis an teannas idir an dá phobal. Má bhí cuid mhór de na Protastúnaigh fonnmhar chun comhoibriú leis na Caitlicigh faoi bhrat an daonlathais agus an [[Réabhlóid na Fraince|réabhlóideachais Fhrancaigh]] roimhe sin, thosaigh an meon soilsithe seo ag dul in éag de réir is mar a bhí an foréigean seicteach ag fás. Tháinig Caitlicigh, Preispitéirigh agus liobrálaigh Phrotastúnacha le chéile sna [[Cumann na nÉireannach Aontaithe|hÉireannaigh Aontaithe]]. Gluaiseacht [[Náisiúnachas|náisiúnaíoch]] a bhí ann a fuair an chéad spreagadh ó réabhlóid na Fraince. Bhí na hÉireannaigh Aontaithe meáite ar dheireadh a chur leis an seicteachas in Éirinn trí Phoblacht a bhunú san oileán, Poblacht a bheadh beag beann ar Shasana agus saor ón naimhdeas trasphobail. Mar a d'iompaigh an scéal amach, áfach, chuaigh aisling na nÉireannach Aontaithe ar neamhní. Theip ar [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|éirí amach na bliana 1798]], agus sna sála aige, tháinig tréimhse úr tíorántachta. Maidir leis an bhforéigean seicteach, níor maolaíodh air, ach a mhalairt. Gríosaíodh na dearg-Dhílseoirí Protastúnacha chun gnímh in aghaidh na [[náisiún]]tóirí agus na radacach, agus bhunaigh siad an t[[Ord Oráisteach]] sa bhliain 1795. De dheasca na n-imeachtaí seo go léir, buanaíodh an scoilt idir Gael agus Gall i g[[Cúige Uladh]]. Le casadh an chéad chéid eile, chuaigh [[Achtanna an Aontais 1800|Acht an Aontais]] i bhfeidhm. Chuir an tAcht seo deireadh le parlaimint na hÉireann, agus hiompaíodh an t-oileán ina dhlúthchuid den Ríocht Aontaithe. Níor athraigh an tAcht mórán faoin naimhdeas seicteach. Má bhí na Preispitéirigh an-tugtha don pholaitíocht radacach san ochtú haois déag, chuir siad craiceann díobh go hiomlán anois, agus iad ag déanamh a gcomhionannú le pobal "dílis" na nAnglacánach anois, mar chuid den phobal Phrotastúnach chéanna. Sa bhliain 1829, d'éirigh le [[Dónall Ó Conaill]] an Saoradh ó Bhráca a bhaint amach do na Gaeil. An chuid ba mhó de na srianta a bhí curtha le saol polaitiúil na gCaitliceach, cuireadh ar ceal iad. (Triúr as gach ceathrar den daonra ab ea Caitlicigh na hÉireann san am seo.) Sa teagmháil chéanna, fuair na [[Giúdachas|Giúdaigh]] agus na hEasaontóirí Protastúnacha na cearta céanna. Mar sin féin, b'é aidhm fhadtéarmach an Chonallaigh ná an Réipeil, is é sin, aisghairm agus cur ar ceal Acht an Aontais. [[1 Eanáir|Lá na Caille]] 1843, d'fhógair sé go dána go mbeadh an Réipeil curtha i gcrích roimh dheireadh na bliana céanna. Más náisiúntóir a bhí sa Chonallach, bhí a chuid náisiúnachais go mór i dtuilleamaí thoil pholaitiúil an tromlaigh, agus é bunaithe ar an síochánachas. In imeacht ama, chuaigh feachtas an Chonallaigh ó neart go neart, agus na Gaeil ag éileamh go n-athbhunófaí Parlaimint na hÉireann agus go mbronnfaí [[Rialtas Dúchais]] ar an oileán. Bhí cuid mhór de na Protastúnaigh drochamhrasach go maith i leith na scéimeanna seo, ó bhí eagla orthu go bhfágfaí in áit na leathphingine iad, dá mbeadh an móramh Caitliceach ag rialú na hÉireann. Mar sin, b'fhearr leo a ndílseacht agus a n-urraim a fhógairt don Choróin agus diúltú go daingean don Rialtas Dúchais. Anois, b'í an chuma nua a bhí ar an tseanchoimhlint ná gurbh iad na hAontachtóirí - iad siúd a bhí i bhfách le hAcht an Aontais - agus na Náisiúntóirí - iad siúd a bhí ina aghaidh - a bhí in adharca a chéile. Sin í an chosúlacht, go bunúsach, atá ar cheist Thuaisceart Éireann inniu féin. Mar sin atá an scéal ón mbliain 1886 i leith, ar a laghad, nó b'ansin a bhí a pháirtí polaitiúil féin ag gach pobal den bheirt, is é sin, páirtí Náisiúnaíoch ag na Caitlicigh agus páirtí Aontachtach ag na Protastúnaigh, agus iad ag cur in aghaidh a chéile. Faoin am seo, bhí [[Cúige Uladh]] ar an gcúige ba mhó tionsclaíochta in Éirinn, agus é go mór mór i dtuilleamaí na Breataine Móire le haghaidh margaí dá gcuid tráchtearraí. Mar sin, ghlac na Protastúnaigh leis nach mb'é a leas eacnamaíoch féin é, dá scaoilfí an nasc idir Éirinn agus an Bhreatain Mhór. === Críochdheighilt na hÉireann 1912-1925 === I ndiaidh na bliana 1910, bhí an chuma ag teacht ar an scéal go mbainfeadh na hÉireannaigh amach an Rialtas Dúchais, nó bhí Páirtí Parlaiminteach na hÉireann dingthe isteach idir dhá pháirtí móra na Parlaiminte i Westminster, agus na Liobrálaigh ag brath ar thacaíocht na nÉireannach leis an tromlach a choinneáil. B'é an Rialtas Dúchais an praghas a chaithfidís a íoc as an tacaíocht sin. Bhí na hAontachtóirí - Protastúnaigh a bhformhór, agus cónaí ar an gcuid ba mhó acu i gCúige Uladh - ag cur i gcoinne an Rialtas Dúchais chomh maith le neamhspleáchas iomlán na hÉireann, ó bhí eagla orthu nach bhfágfaí stádas ar bith acu i dtír a bheadh faoi chois na hEaglaise Caitlicí. Sa bhliain 1912, shínigh na hAontachtóirí, faoi cheannas [[Edward Carson]], forógra poiblí - [[Conradh agus Cúnant Sollúnta Uladh|Cúnant Uladh]] - agus iad ag tabhairt an leabhair go ndiúltóidís amach is amach don Rialtas Dúchais dá bhféachfaí lena leithéid a chur i bhfeidhm ar Chúige Uladh. Le beart a chur le briathar in am an ghátair, bhunaigh siad fórsa paraimíleata - Fórsa Óglaigh Uladh - agus d'iompórtáil siad airm thine ón nGearmáin ar chúla téarmaí. (Rinne lucht [[Éirí Amach na Cásca]] an cleas céanna roinnt bhlianta ina dhiaidh sin.) Mar fhreagra ar [[Óglaigh Uladh]], chuir na Náisiúntóirí ar fud na hÉireann eagraíocht mhíleata dá gcuid féin ar bun - is é sin, [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]], a bhí meáite ar an Rialtas Dúchais a chinntiú d'Éirinn i ndiaidh an chogaidh, sa chás is go rachadh Londain siar ar a gealltanas faoi thionchar na nAontachtóirí, agus an dearcadh dáigh dochomhairleach a bhí acu siúd. De réir a chéile, áfach, d'insíothlaigh [[Bráithreachas na Poblachta]] na hÓglaigh. Rúnchumann réabhlóideach ab ea an Bráithreachas, agus é dírithe ar neamhspleáchas iomlán a bhaint amach d'Éirinn. Náisiúntóirí radacacha ab ea baill an Bhráithreachais, cosúil le [[Pádraig Mac Piarais]]. Ó bhí dhá eagraíocht pharaimíleata - Óglaigh Uladh agus Óglaigh na hÉireann - ag druileáil agus ag máirseáil timpeall go hoscailte, bhí cogadh cathartha ag bagairt ar an tír, ach nuair a phléasc [[an Chéad Chogadh Domhanda]] amach, cuireadh an ghéarchéim ar fionraí. Chuaigh an Rialtas Dúchais ar leabhar an dlí, ach má chuaigh féin, ní raibh sé le dul i bhfeidhm ach i ndiaidh an chogaidh. Rinneadh cnámh spairne den cheist seo arís, nuair a [[Éirí Amach na Cásca|d'éirigh na Náisiúntóirí amach]] um Cháisc na bliana [[1916]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Chuir na saighdiúirí Gallda an t-éirí amach faoi chois leis an mbrúidiúlacht a d'fhoghlaim siad i bpáirc an áir in Ilchríoch na hEorpa, agus cuireadh cúigear déag de cheannairí na Náisiúntóirí chun báis, an chuid ba mhó acu i b[[príosún Chill Mhaighneann]] i mBaile Átha Cliath. Ní dhearna cruálacht na Sasanach ach tuilleadh gríosú a thabhairt don Náisiúnachas radacach, nó nuair a cimíodh na Náisiúntóirí measartha in éineacht leis na fíor-radacaigh, ní raibh an chéad dream acu i bhfad ag tolgadh an réabhlóideachais ón dara dream. B'é an neamhspleáchas iomlán a bhí ag teastáil uathu anois, seachas an Rialtas Dúchais. Tháinig torthaí na forbartha seo chun solais sna holltoghcháin i Mí na Nollag 1918, nuair a bhain [[Sinn Féin]] - páirtí na scarúnaithe - amach tromlach na suíochán parlaiminte in Éirinn. Ní dheachaigh Feisirí Shinn Féin go Westminster riamh. Ina áit sin, tháinig siad le chéile i mBaile Átha Cliath le parlaimint ar leith a bhunú d'Éirinn, parlaimint ar thug siad [[An Chéad Dáil|Dáil Éireann]] uirthi. Is é an rud a bhí déanta acu ansin ná slán a fhágáil ag an Ríocht Aontaithe go deo, cé nach bhfuair siad aitheantas aon tíre dá neamhspleáchas go fóill. San am céanna, thosaigh Óglaigh na hÉireann, a ghlac leis gurbh iad féin arm na tíre úrbhunaithe, - thosaigh siad ag cur cogaidh ar na fórsaí Gallda in Éirinn. Rinneadh an chéad ionsaí in Eanáir 1919 ar [[an tSulchóid Bheag]] i g[[Contae Thiobraid Árann]], agus maraíodh beirt [[Constáblacht Ríoga na hÉireann|saighdiúirí dubha]] Caitliceacha a bhí ag seoladh coinsíneacht geiligníte. Sa bhliain 1920, bhí sé ina chogadh dearg idir na hÓglaigh agus fórsaí armtha na Breataine Móire. Ansin, reachtaigh an Rialtas Briotanach an [[An tAcht um Rialtas na hÉireann|tAcht um Rialtas na hÉireann]] (Government of Ireland Act). B'é an tAcht seo a dheighil Éire ina dhá dlínse, mar atá, Deisceart Éireann agus Tuaisceart Éireann. Dearbhaíodh an chríochdheighilt in athuair sa [[Chonradh Angla-Éireannach]] sa bhliain 1921. Chuir an Conradh deireadh leis an treallchogaíocht agus chruthaigh sé [[Saorstát Éireann]], stát a bhí beagnach neamhspleách, ar an taobh theas den teorainn. Thug an Conradh aitheantas don scoilt a dhealaigh na hAontachtóirí Protastúnacha, arbh in Ultaibh ba mó a bhí cónaí orthu, agus iad ag roghnú na Breataine Móire thar neamhspleáchas na hÉireann, ó na Náisiúntóirí Caitliceacha, arbh fhearr leo stát neamhspleách dá gcuid féin a bheith acu. Cé gur choinnigh Tuaisceart Éireann an nasc leis an Ríocht Aontaithe, fuair sé féinrialtas áirithe chomh maith, agus bunaíodh parlaimint ar leith don stáitín. Níorbh iad na hAontachtóirí féin a d'éiligh a leithéid. Go bunúsach, bhí feisirí fadfhulangacha na Parlaiminte i Westminster ag iarraidh freagra forásach flaithiúil a thabhairt ar cheist na hÉireann - gach gné den cheist seo a raibh siad dubh dóite di le fada an lá. Bhí na hAontachtóirí sásta a gcuid féin a dhéanamh den chóras nua féinrialtais. Stát dlíthiúil daonlathach ab ea stáitín an Tuaiscirt, a d'áitigh siad, agus mar sin, d'fhanfadh sé taobh istigh den [[Ríocht Aontaithe]], ó b'é sin ba mhian le tromlach a mhuintire. Maidir leis na náisiúntóirí Éireannacha, áfach, shíl siad gur críochdheighilt mhídhlíthiúil a bhí ann, nach raibh ag teacht le toil an tromlaigh uile-Éireannaigh. Bhí siadsan inbharúla nach raibh an stáitín dlisteanach ná daonlathach - b'é a dtuairim-san nach raibh ann ach stát saorga a bhí ceaptha le haghaidh na bProtastúnach amháin. Nuair a scaradh an Tuaisceart ón gcuid eile den oileán, bhí duine as an triúr den daonra ansin ina náisiúntóir. Dhiúltaigh na Caitlicigh don stáitín, díreach mar a dhiúltaigh na Protastúnaigh d'aon chineál neamhspleáchas d'Éirinn rompu. B'é seo ba chúis leis na Trioblóidí: níor éirigh leis na hAontachtóirí an pobal Caitliceach a chló leis an stát nua, agus ní raibh na Náisiúntóirí sásta éirí as aisling na hÉireann athaontaithe. Tháinig Tuaisceart Éireann ar an bhfód nuair a bhí cogadh á chur ar fud na hÉireann. Fuair 557 daoine bás de dheasca an fhoréigin pholaitiúil sna blianta 1920-22, le linn [[Cogadh na Saoirse (Éire)|Chogadh na Saoirse]] agus go gairid ina dhiaidh. As an iomlán seo, bhí 303 daoine ina gCaitlicigh (cuid acu ina nÓglaigh freisin), agus 172 ina bProtastúnaigh. [[Constáblacht Ríoga na hÉireann|Saighdiúirí dubha]] ([[Constáblacht Ríoga na hÉireann]]) nó [[Arm na Breataine|saighdiúirí Briotanacha]] a bhí i mbeirt dhaoine is ceithre scór acu. I m[[Béal Feirste]] a thit an chuid ba mhó de na hainghníomhartha amach, nó maraíodh 452 dhaoine ansin, 267 daoine acu ina gCaitlicigh. Sa chuid eile den oileán, b'iad na hÓglaigh ó thaobh amháin de agus an dá chineál saighdiúirí ón taobh eile de a bhí ag cur catha ar a chéile. B'é an chuma a bhí ar na cúrsaí sa Tuaisceart ná go raibh na dreamanna Dílseacha agus an fórsa póilíní cúnta a dtugtaí na B-Speisialtaigh air ag ionsaí agus ag marú Caitlicigh le díoltas a agairt ar an bpobal iomlán as a raibh déanta ag na hÓglaigh. Is é an chiall a bhain na Náisiúntóirí as seo ná gur [[pogram]] a bhí ann, is é sin, go raibh géarleanúint á déanamh orthu ar chúiseanna seicteacha amháin. Sa bhliain 1920, mar shampla, mharaigh na hÓglaigh Cigire Ceantair de chuid Chonstáblacht Ríoga na hÉireann, fear dar shloinne Swanzy, taobh amuigh de theampall Protastúnach i [[Lios na gCearrbhach]]. Ansin, d'imir na Dílseoirí díoltas ar phobal Caitliceach na háite ar fad, nó chuir siad cuid mhór den cheantar Chaitliceach trí thine. Mar sin féin, cé go raibh i bhfad ní ba mhó Caitlicigh thíos leis na gníomhartha uafáis (58 % acu siúd a fuair bás, cé nach raibh ach triúr as gach deichniúr de mhuintir na háite ina gCaitlicigh), rinne lucht an dá thaobh coireanna den chineál sin. Is léir go raibh muintir an Deiscirt féin an-mhíshásta leis an íde a fuair a gcomhreiligiúnaigh thuaidh, agus mar sin, thosaigh siad ag baghcatáil tráchtearraí an Tuaiscirt. Daoine de cheannairí an t[[Saorstát Éireann|Saorstáit úrbhunaithe]], [[Mícheál Ó Coileáin]] ina measc, fiú, - bhí siad inbharúla gur chóir ionsaí míleata a thabhairt faoin Tuaisceart. Stopadh na pleananna seo, áfach, nuair a d'éirigh ina chogadh dearg idir na Saorstátairí agus na Poblachtánaigh, agus idir an dá linn, bhí sé de sheal ag Aontachtóirí an Tuaiscirt córas láidir stáit a chur ar bun is a bhuanú ina stáitín. De thoradh Chogadh Cathartha na hÉireann, áfach, tháinig an tIRA ar an bhfód. Is éard a bhí i gceist leis an IRA ná scoilteán de shean-Óglaigh na hÉireann: dornán de náisiúnaithe dochomhairleacha a bhí meáite ar an dá stát in Oileán na hÉireann a chur de dhroim an tsaoil le Poblacht na mblianta 1919-1921 a athbhunú. [[Íomhá:Carrickfergus.jpg|thumb|Ceann de na múrmhaisithe i g[[Carraig Fhearghais]]. Múrphictiúr de chuid na nDílseoirí é seo, agus é ag fógairt urraime do Dhia agus do Chúige Uladh thar cionn Fhórsa Óglaigh Uladh, Chéad Chathlán Aontroma Thoir.]] Sa bhliain 1925, bhí a lán náisiúnaithe Éireannacha ag súil leis go gcuirfí an chríochdheighilt ar ceal, nó, ar a laghad, go bhfágfadh [[Coimisiún na Teorann|Coimisiún na Teorann]] cuid mhór de chríocha an stáitín thuaidh ag an Saorstát. Níor mhol an Coimisiún ach an corr-mhionathrú anseo agus ansiúd, agus buanaíodh críochdheighilt na hÉireann mar a bhí sí, a bheag nó a mhór. San am sin, thug an Saorstát aitheantas ''de facto'' don Teorainn, cé nach raibh lucht rialtais an tSaorstáit róshásta léi mar rud. Sa bhliain 1937, tháinig bunreacht nua i bhfeidhm in Éirinn a raibh an-lámh ag [[Éamon de Valera]] ina dhréachtú. In Alt a Dó agus in Alt a Trí sa bhunreacht seo a socraíodh gurbh ionann Éire, mar stát, agus oileán na hÉireann. Agus an méid sin ráite, ní mór cuimhne a choinneáil air gur aithin an bunreacht teorainneacha na bliana 1922 go sealadach, go dtí go n-athaontófaí an tír. === Tuaisceart Éireann ina Stát do na Protastúnaigh 1925-1968 === Mar a tuigeadh an scéal do na náisiúnaithe, bhí na Caitlicigh thuaidh faoi leatrom, agus ní raibh i stáitín an Tuaiscirt ach deachtóireacht lofa a bhrúigh na Gaill anuas ar na daoine. Is é an cur síos a thug [[Cathal Ó hEochaidh]], iar-[[Taoiseach|Taoiseach Phoblacht na hÉireann]], ar éalaigh a mhuintir as [[Contae Dhoire]] le linn thrioblóidí na bhfichidí, ná nach raibh sa stáitín ach "slánaonad teipthe" (''failed entity''). Dúirt [[Edward Carson]], ceannaire agus príomh-idé-eolaí na nAontachtóirí sa bhliain 1921 go mbeadh síocháin na sochaí imithe sa Tuaisceart mura meallfaí na Caitlicigh chun páirt a ghlacadh i gcúrsaí an stáit. Ar mhí-ámharaí an tsaoil, rinne lucht a leanúna neamhshuim ar fad den rabhadh seo sna laethanta a bhí le teacht. I ndiaidh thrioblóidí na bhfichidí, thagadh míshuaimhneas seicteach chun solais sa Tuaisceart ó am go ham. Sna daichidí agus sna caogaidí, chuir [[Óglaigh na hÉireann (1922–1969)|an tIRA]] in aghaidh an stáitín, ach níor éirigh le ceachtar den dá fheachtas seo, agus i dtús na seascaidí, bhí saol na tíre socraithe síos, a bheag nó a mhór. [[Íomhá:Ulster Banner (Tudor Crown version, with Union Jack).svg|mion|Bratach TÉ, 1953-1972]] Mar sin féin, bhí an tsíocháin seo iontach sobhriste. Sa bhliain 1966, d'athbhunaigh na Dílseoirí Protastúnacha Fórsa Óglaigh Uladh, an fórsa mídhlíthiúil paraimíleata a bhí ann an chéad uair go gairid roimh [[an Chéad Chogadh Domhanda]], ó bhí siad buartha go dtiocfadh an tIRA ar an bhfód in athuair. Bhí leathbhliain imithe ó [[Éirí Amach na Cásca]], agus cothrom an lae le ceiliúradh. Mharaigh na hÓglaigh Phrotastúnacha triúr daoine ar chúiseanna seicteacha sula raibh de sheal ag na péas breith orthu ar aon nós. Gearradh tréimhse fhada príosúnachta ar na ciontóirí. Ina measc, bhí [[Gusty Spence]], fear a rinne a leithscéal faoina chuid coireanna go poiblí i ndiaidh bhlianta an bhraighdeanais agus a chuaigh le polaitíocht dhlíthiúil sa deireadh thiar. Mhair an t[[UVF]] beo ina dhiaidh sin, agus bhí an-ról aige sna Trioblóidí sna blianta a bhí le teacht. == Tús na dTrioblóidí, 1968-1970 == Glactar leis go coitianta gur sa bhliain [[1968]] a thosaigh na Trioblóidí, nuair a tháinig míshuaimhneas forleathan poiblí sna sála ag mórshiúlta "NICRA, nó Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Cumann%20Cearta%20Sibhialta%20Thuaisceart%20%C3%89ireann/ga/|teideal="Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-10-05}}</ref>. {{Main|Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann}} agus {{Main|Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann}} I dtosach báire, bhí [[Terence O'Neill]], Príomh-Aire an Tuaiscirt, fabhrach d'fheachtas na gceart sibhialta. Bhí sé féin ag iarraidh leasuithe nua-aoiseacha sóisialta a chur i gcrích sa stáitín a rachadh chun sochair do na Caitlicigh. Ansin, áfach, fuair sé é féin faoi ionsaí ag na dearg-Dhílseoirí, cosúil le [[William Craig]] agus iad ag cur feillbhirt ina leith. Ba dual do na hAontachtóirí drochamhras a bheith orthu faoi Chumann na gCeart Sibhialta, agus iad ag déanamh nach raibh ann ach eagraíocht bolscaireachta de chuid an IRA. Bhí cuid acu barúlach, fiú, nár chóir cothrom na Féinne a ghéilleadh do na Caitlicigh ar aon nós, ó ba rud é go raibh an Tuaisceart ceaptha mar thír Phrotastúnach. Phléasc trioblóidí amach le linn na mórshiúlta, nuair a ghabh baiclí Protastúnacha de smachtíní ar lucht na máirseála. Cháin na Caitlicigh [[Constáblacht Ríoga Uladh]], agus iad ag cur ina leith nach ndearnadh a dhath leis na hionsaithe seo a stopadh. B'é ba chúis leis an gcuid ba mhó den fhoréigean seo ná an síolteagasc a bhí idir lámhaibh ag ceannairí an phobail Phrotastúnaigh, agus iad ag áitiú ar an gcosmhuintir go raibh an tIRA díreach ag beartú feachtas nua cogaíochta. Le fírinne, bhí an tIRA sna céadéaga, ar bheagán arm, ar fhíorbheagán Óglach, ar fhíor-mhionbheagán tacaíochta, agus ag tabhairt droim láimhe leis an ngleic armtha ar chúiseanna praiticiúla. B'iad Óglaigh Uladh - an t[[UVF]] - a stáitsigh an chéad fheachtas buamála sa bhliain 1969 leis an drochamhras coitianta a tharraingt anuas ar an IRA. Bhí an feachtas seo dírithe ar na stáisiúin chumhachta agus ar an gcuid eile den infreastruchtúr. Bhí an choimhlint idirphobail ag dul chun olcais ó thús na bliana 1969 ar aghaidh, ach má bhí, chuaigh sí ó smacht ar fad nuair a d'ionsaigh na Dílseoirí mórshiúl Chumann na gCeart Sibhialta i mBun Tolaid i g[[Contae Dhoire]]. Lochtaíodh Constáblacht Ríoga Uladh, ó nach raibh siad ábalta ná sásta lucht na máirseála a chosaint. Ina dhiaidh sin, chrom na Caitlicigh i nDoire agus i mBéal Feirste ar bharacáidí a thógáil. {{Main|Saor Dhoire}} Ón 12 Lúnasa go dtí an [[14 Lúnasa]] [[1969]], bhí ina chogadh dearg idir [[Póilín|péas]] [[Doire|Dhoire]] agus na náisiúnaithe áitiúla - "[[Cath Thaobh an Bhogaigh]]", mar a thugtar air. {{Main|Cath Thaobh an Bhogaigh}} I ndiaidh dhá lá achrainn agus scliúchas, cuireadh saighdiúirí Briotanacha i nDoire chun riail agus reacht a chaomhnú ag 5pm ar 14 Lúnasa.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie//archives/exhibitions/1042-northern-ireland-1969/1048-august-1969/320426-british-troops-in-bogside-derry/|teideal=British Troops in Bogside, Derry|language=en|work=RTÉ Archives|dátarochtana=2019-08-14}}</ref>[[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (55).JPG|mion|"Ulster '71" (NI Civil Rights Association, 1971)]]I mí Lúnasa, mar chuid den 'Ráiteas Downing Street', gheall rialtas na Breataine athleasuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/bitesize/guides/z3jmxnb/revision/4|teideal=The Downing Street Declaration (August 1969) - Violence in 1969: Causes, events and responses - CCEA - GCSE History Revision - CCEA|language=en-GB|work=BBC Bitesize|dátarochtana=2021-07-08}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Joint Declaration of August 1969-Downing St Declaration|url=https://www.persee.fr/doc/irlan_0183-973x_1988_hos_13_1_2469|journal=Études irlandaises|date=1988|pages=180–180|volume=13|issue=1}}</ref> Is minic a deir na hAontachtóirí gurbh í gluaiseacht na gceart sibhialta a chuir tús leis na Trioblóidí. Is é a mbarúil-san gur chuir an feachtas an rialtas ag guagaíl, ionas go ndeachaigh na dreamanna paraimíleata sa bhearna a hosclaíodh. Tá na náisiúnaithe den tuairim, áfach, nach raibh i gceist le feachtas na gceart sibhialta ná rudaí a tharraing rialtas seicteach an Tuaiscirt anuas air féin. == An Tóin ag Titim as Parlaimint Stormont == Sna blianta 1970-1972, chuaigh an foréigean polaitiúil ó smacht ar fad i dTuaisceart Éireann. Shroich sé a bhuaicphointe sa bhliain 1972, nuair a maraíodh beagnach leathchéad duine. Tá roinnt cúiseanna ann le fás seo an fhoréigin. Creideann na hAontachtóirí gurbh é bunú na Sealadach ba phríomhchúis. Is éard a bhí sna Sealadaigh ná scoiltghrúpa de chuid an IRA. Nuair a d'éirigh an tIRA faoi cheannas [[Cathal Goulding|Chathail Goulding]] as an bhforéigean polaitiúil le dul le polaitíocht shíochánta ar thaobh na heite clé, bhí cuid mhaith den eagraíocht míshásta leis an gcomhairle seo, agus bhunaigh siad an tIRA Sealadach le leanúint leis an ngleic armtha. Bhí an tIRA Sealadach dírithe ar "chosaint an phobail Chaitlicigh", seachas ar aontú trasphobail an "lucht oibre" a bhí idir lámhaibh ag an "[[IRA Oifigiúil]]". Mar sin, bhí cuma sách seicteach ar na Sealadaigh, mar eagraíocht. Is é is dóigh leis na hAontachtóirí ná gurbh é feachtas míleata na Sealadaigh a tharraing na Trioblóidí anuas ar an stáitín agus a choinnigh ar siúl iad. Is é tuairim na Náisiúnaithe, arís, gurbh é ba chúis le fás an fhoréigin ná an mealladh a baineadh as an bpobal Caitliceach nuair a chuaigh de lucht na gCeart Sibhialta dóchas na gCaitliceach a shásamh, gan aon trácht a dhéanamh ar an gcos ar bolg a himríodh ar an bpobal ina dhiaidh sin. Luann siad a lán imeachtaí sna blianta seo mar chúiseanna, cosúil le Cuirfiú na bh[[Bóthar na bhFál|Fál]] i Mí Iúil 1970. Choinnigh trí mhíle saighdiúir Sasanach an cuirfiú i bhfeidhm ar cheantar na bh[[Na Fáil Íochtaracha|Fál Íochtarach]] i mBéal Feirste, agus scaoil siad níos mó ná míle go leith d'urchair le linn na troda a chuir siad ar an IRA. Maraíodh ceathrar daoine. Scéal eile den chineál seo ab ea an t-imtheorannú. [[Íomhá:Free Derry Corner in 1969.jpg|mion|'[[Saor Dhoire]]' 1969]] Is é is brí leis an imtheorannú ná daoine a chimiú is a choinneáil i mbraighdeanas ar an t-aon chúis amháin go bhfuiltear in amhras fúthu, gan bhreith cúirte. Tugadh an t-imtheorannú isteach sa bhliain 1971, agus cimíodh níos mó ná trí chéad go leith de dhaoine. Ní raibh ach beirt acu ina bProtastúnaigh, agus mar sin, ghlac na Caitlicigh leis gur beart seicteach eile a bhí ann a bhí dírithe ar na Náisiúnaithe amháin. Ní raibh córas faisnéise an Airm ag obair go rómhaith, nó is iomaí duine acu siúd a himtheorannaíodh nach raibh baint dá laghad aige leis an IRA. Ní ba mheasa fós, agus an gheit a bhain an t-imtheorannú as na daoine éigiontacha, is iomaí duine acu siúd a chuaigh leis an b[[Poblachtánachas in Éirinn|Poblachtánachas]] ní ba deireanaí, agus iad suite siúráilte go raibh an ceart ag na Sealadaigh i ndiaidh an iomláin. Sna blianta 1971-1975, chaith 1981 duine seal i mbraighdeanas den chineál seo. Bhí 1874 daoine acu ina gCaitlicigh nó ina bPoblachtánaigh, agus 107 ina bPoblachtánaigh nó ina nDílseoirí. Bhí ráflaí ag dul timpeall i measc na gCaitliceach go rabhthas ag céasadh na ndaoine imtheorannaithe. Thar aon rud eile, áfach, luann na Náisiúnaithe [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] i n[[Doire]] i Mí Eanáir 1972, nuair a mharaigh na saighdiúirí Briotanacha ceathrar déag de dhaoine neamharmtha le linn léirsiú a bhí ag éileamh cearta sibhialta do na Caitlicigh. Tháinig [[na Sealadaigh]] le chéile mar dhream ar leith sa dara leath den bhliain 1969. Nuair a bhí na péas agus na Dílseoirí ag ionsaí an phobail Chaitlicigh, bhí na Sealadaigh ag cur ina n-aghaidh go foghach fíochmhar, agus dá bharr sin, fuair siad an-tacaíocht ó mhuintir na ngeiteonna Caitliceacha. Cé go raibh na hOifigiúlaigh dírithe ar éirí as an bhfeachtas míleata, chrom siad féin ar an ngleic armtha uaireanta i bhfianaise an dóigh a raibh an caidreamh idir an pobal Caitliceach agus Arm na Breataine ag dul chun donais. Ón mbliain 1970 ar aghaidh bhí na hOifigiúlaigh agus na Sealadaigh araon sáite i gcogaíocht leis na saighdiúirí Briotanacha. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh tar éis níos mó ná céad saighdiúir a mharú, leathmhíle eile a ghortú, agus 1,300 buama a mhadhmadh. Bhí an chuid ba mhó de na buamálacha dírithe ar thargaidí trádálacha - ar an "eacnamaíocht shaorga", mar a thugadh na Sealadaigh orthu. Is iomaí sibhialtach a maraíodh de dheasca na mbuamálacha, go háirithe ar [[Aoine na Fola (Béal Feirste, 1972)|Aoine na Fola]] i Mí Iúil 1972, nuair a phléasc dhá bhuama fichead i lár Bhéal Feirste. D'éirigh na hOifigiúlaigh as an ngleic armtha i Meitheamh 1972, nó ní raibh a gcroíthe san fheachtas míleata riamh. Sa bhliain 1972, bhí na Sealadaigh féin sásta sos cogaidh a ghlacadh le dul i gcomhchainteanna leis an [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas Briotanach]]. Ar an 7 Iúil 1972, bhuail [[William Whitelaw]] le toscaireacht an IRA Shealadaigh, ar a raibh [[Seán Mac Stiofáin]], [[Séamus Ó Tuama]], [[Dáithí Ó Conaill]], [[Gearóid Mac Ádhaimh]] agus [[Máirtín Mag Aonghusa]], faoi rún i [[Londain]]. Is iad na héilimh a chuir Seán Mac Stiofáin os comhair Whitelaw ná: * go bhfógródh rialtas na Ríochta Aontaithe go poiblí go raibh sé i bhfách le muintir oileán na hÉireann go léir a dtuairim a thabhairt agus vóta a chaitheamh chun todhchaí na hÉireann a shocrú; * go bhfógródh rialtas na Ríochta Aontaithe go nglanfadh na saighdiúirí Briotanacha as Éirinn roimh an 1 Eanáir 1975; * go mbaileodh na saighdiúirí Briotanacha leo láithreach as na ceantair ghoilliúnacha; * go bhfaigheadh na cimí polaitiúla pardún ginearálta; * go gcuirfí deireadh ar an toirt le hoibríochtaí armtha na saighdiúirí Briotanacha, agus * go n-éireofaí as an imtheorannú gan mhoill. [[Íomhá:Deaths in The Troubles by area.png|mion|Básanna]] Is léir nach raibh Whitelaw sásta glacadh leis na héilimh seo. Go bunúsach, bhí sé fonnmhar leasuithe sóisialta a chur i gcrích le maolú ar chruachás na g[[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] i d[[Tuaisceart Éireann]], agus shíl sé go bhféadfadh sé cuidiú a fháil ó thoscaireacht na Sealadach leis na leasuithe seo a dhréachtú agus a phleanáil. Maidir leis na toscairí, áfach, bhí port eile ar fad á sheinm acusan: bhí siad meáite ar athaontú na hÉireann a bhaint amach. Bhí siad fonnmhar chun sceideal na n-ullmhúchán don athaontú a phlé le Whitelaw agus spás ama a ghéilleadh don [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas Briotanach]] ar chúiseanna praiticiúla, ach sin a raibh ann. Mar sin agus ar an ábhar sin, níor tháinig a dhath as an ngnáth as na comhchainteanna seo. Shocraigh an dá thaobh go gcoinneoidís an sos cogaidh i bhfeidhm go dtí an 14 Iúil, agus go rachaidís i dteagmháil le chéile sula gcromfaidís ar ais ar an ngleic armtha. Thit an sos cogaidh as a chéile go gairid i ndiaidh dheireadh an chéad bhabhta comhchainteanna, ámh. B'é ba phríomhchúis leis sin ná go raibh na Sealadaigh ar leibhéal na sráide ag iarraidh, san am céanna, socrú leis na saighdiúirí go mbeadh cead ag na Caitlicigh gan dídean roinnt tithe a shealbhú a bhí tréigthe ag a n-úinéirí Protastúnacha. [[Íomhá:UDA mural in Shankill, Belfast.jpg|clé|mion|múrphictiúr UDA]] Bhí na saighdiúirí féin sásta cead isteach a ghéilleadh do na Caitlicigh, ach ansin, chuir Cumann Cosanta Uladh (an tUDA) a ladar sna cúrsaí. Bhagair siad míle murdar ar na Caitlicigh dá mbeadh siad chomh dána leis na tithe a shealbhú, agus dealraíonn sé gur thit an lug ar an lag ag na saighdiúirí ansin. Nuair a tháinig an chéad leoraí ag tabhairt isteach troscáin de chuid na gCaitliceach, stop na saighdiúirí í, ó nach raibh siad fonnmhar an iomarca feirge a chur ar na Dílseoirí, agus nuair a d'fhéach cúpla Óglach de chuid an IRA na saighdiúirí a chur ar athrú comhairle, gabhadh iad. B'é an tátal a bhain Séamus Ó Tuama as na himeachtaí seo ná go raibh na saighdiúirí tar éis an tsíocháin a bhriseadh, agus chrom na Sealadaigh ar an gcogaíocht arís.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Battle of Lenadoon|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Battle_of_Lenadoon&oldid=1075219282|journal=Wikipedia|date=2022-03-04|language=en}}</ref> Is é an freagra a thug na sceimhlitheoirí Dílseacha, cosúil le Fórsa Óglaigh Uladh agus Cumann Cosanta Uladh, a bhí díreach bunaithe, ar fhás an fhoréigin ná gur chrom siad ar na Caitlicigh a mharú. Feallmharfóireacht [[Seicteachas|sheicteach]] a bhí i gceist, nó ba dóigh leis na Dílseoirí gur náisiúnaithe agus "Fíníní" ab ea na Caitlicigh go léir. Bhí cuid de na dúnmharuithe seo as pabhar gránna. Scéal as an ngnáth ab ea [[Búistéirí na Seanchille]]. Dream de Dhílseoirí a bhí iontu a raibh sé de nós acu a gcuid íobartach a bhualadh, a chéasadh agus a ghearradh le scian sula maróidís iad. Mharaigh na Sealadaigh daoine ar chúiseanna seicteacha freisin. Mar shampla, i Mí Eanáir 1976, nuair a bhí seisear sibhialtach Caitliceach dúnmharaithe ag Dílseoirí, d'imir siad díoltas ar an bpobal Protastúnach ar fad trí dheichniúr sibhialtach Protastúnach a chriathrú le piléir. Tugtar Sléacht Mhuileann an Rí ar an ródach seo. Gné eile den fhoréigean pholaitiúil ab ea an dóigh a rabhthas ag ruaigeadh Caitlicigh agus Protastúnaigh as ceantair mheasctha. Mar shampla, b'éigean do na Protastúnaigh bailiú leo as Léana an Dúin i mBéal Feirste, agus cuireadh d'fhiacha ar na Caitlicigh glanadh as [[Ráth Cúil, Béal Feirste|Ráth Cúil]] agus as Westvale. I nDoire, arís, chuaigh na Protastúnaigh ar lorg dídine i nDoire Trasna agus in Eastát an Fhuaráin, a raibh na Protastúnaigh ina dtromlach iontu. Is é an tuiscint a bhain rialtas na Ríochta Aontaithe i Londain as na himeachtaí seo ná nach raibh córas riaracháin Thuaisceart Éireann ábalta an tsíocháin a choimeád, agus sa bhliain 1972, chuir siad rialtas déabhlóidithe an Tuaiscirt ar fionraí. Ina áit sin, thug siad isteach an Riail Dhíreach, is é sin, b'iad an lucht rialtais i Londain a bheadh i gceannas ar an Tuaisceart feasta. Chrom an rialtas ar na fadhbanna a fhuascailt a bhí ag déanamh scime do ghluaiseacht na gceart sibhialta: tarraingíodh teorainneacha nua idir na toghlaigh a bhí claonroinnte ag na hAontachtóirí roimhe sin, tugadh vótaí do na saoránaigh go léir sna toghcháin áitiúla, agus bunaíodh Feidhmeannas Tithíochta Thuaisceart Éireann leis an tithíocht phoiblí a roinnt go cothrom, mar shampla. Ceapadh an Riail Dhíreach, ar dtús, mar chéim ghearrthéarmach, ach b'í an straitéis mheántéarmach ná an féinrialtas a thabhairt ar ais don Tuaisceart ar choinníollacha a bheadh inghlactha ag na hAontachtóirí agus na Náisiúnaithe araon. Níor éirigh leis an rialtas coinníollacha den chineál sin a leagan amach, agus mar sin, lean na Trioblóidí leo faoi lán an tseoil tríd na seachtóidí agus na hochtóidí. == Comhaontú Sunningdale == {{main|Comhaontú Sunningdale}} [[Íomhá:Northern Ireland Assembly election 1973.png|clé|mion|Toghcháin, [[Tionól Thuaisceart Éireann]], 1973]] Is éard a bhí i '''g[[Comhaontú Sunningdale]]''' ná iarracht rialtas cumhachtroinnte a chur ar bun i d[[Tuaisceart Éireann]] agus deireadh a chur leis na Trioblóidí. Sa bhliain [[1973]], i ndiaidh fhoilsiú na tuairisce sainiúla faoi chúrsaí an Tuaiscirt ar tugadh an Páipéar Bán uirthi, cuireadh an chéad bhun le [[Tionól Thuaisceart Éireann]], is é sin, [[parlaimint]] nua an stáitín. Sa deireadh thiar thall, áfach, b'iad na Dílseoirí - Cumann Cosanta Uladh ach go háirithe, a raibh 20,000 duine ina mbaill de san am - agus an lucht oibre Protastúnach a chuir [[comhaontú Sunningdale]] ar ceal. Thit an tóin as an rialtas cumhachtroinnte ar [[28 Bealtaine]] [[1974]]. == 1975-1979 == I ndiaidh teip [[comhaontú Sunningdale|Sunningdale]], chrom rialtas [[Harold Wilson]] i [[Londain]] ar an gceist a phlé, nárbh fhearr, i ndiaidh an iomláin, na trúpaí a ghlanadh as an stáitín gan mhoill. Rinne [[Gearóid Mac Gearailt]] a mharana féin ar an gceist seo i meamram a réitigh sé i Meitheamh [[1975]], a ndearna sé trácht air sa bhliain 2006. B'é an tátal a bhain sé as ná nach mbeadh rialtas na hÉireann ábalta mórán a dhéanamh leis an tsíocháin a choimeád sa Tuaisceart, ó nach raibh ach 12,500 saighdiúir aige. Mar sin, ba dóchúla ná a mhalairt nach ndéanfadh aistarraingt na dtrúpaí Briotanacha ach méadú ar líon na marbh de dheasca na dTrioblóidí. Bhí an foréigean ag leanúint leis go deireadh na seachtóidí. D'fhógair na Sealadaigh sos cogaidh sa bhliain 1975, ach chrom siad ar ais ar an ngleic armtha sa bhliain 1976. Má bhí dóchas ar bith acu i dtús na seachtóidí go mbeadh in ann athaontú na hÉireann a bhaint amach go sciobtha, bhí deireadh súile bainte acu de faoin am seo. Ina áit sin, d'fhorbair siad straitéis an Chogaidh Fhada. B'ionann an [[Cogadh]] Fada agus feachtas foréigin ar leibhéal níos ísle, ach é a bheith leanúnach, ionas nach dtiocfadh deireadh leis go deo na ndeor, dá mbeadh gá leis. Maidir leis na hOifigiúlaigh, áfach, níor chrom siad ar ais ar an gcogadh riamh, agus de réir a chéile, d'iompaigh siad ina bpáirtí sóisialach - "Páirtí na nOibrithe" - a bhí go huile is go hiomlán in aghaidh an fhoréigin. Sa bhliain 1974, áfach, scoilt Arm Fuascailte Náisiúnta na hÉireann (an t[[INLA]]) ó na hOifigiúlaigh, agus iad ag leanúint leo leis an ngleic armtha. [[Íomhá:Belfast houses 1981.jpg|mion| Sráid Pakenham, Cearnóg Shaftesbury, Béal Feirste, 1981 ]] Agus na [[1970idí]] ag druidim chun deireanais, tháinig sé chun solais go raibh an dá phobal ag éirí dubh dóite den chogadh, rud a bhí le haithint, mar shampla, ar an ngluaiseacht síochána, na ''Peace People'' nó Lucht na Síochána. D'eagraigh Lucht na Síochána léirsithe móra in aghaidh an fhoréigin pharaimíleataigh. Thabhaigh an feachtas Duais Síochána Nobel dóibh sa bhliain 1976, ach ní raibh fad saoil iontu mar ghluaiseacht. Nuair a d'impigh siad ar an bpobal Náisiúnaíoch eolas a thabhairt do na fórsaí slándála faoin IRA, thit an tóin as a bhfeachtas. Bhí an oiread fuatha ag na Caitlicigh ar an arm agus ar na péas agus gur shíl siad nach seasamh neodrach a bhí ag Lucht na Síochána a thuilleadh. {{Main|Feallmharú Airey Neave}} == Na Stailceanna Ocrais == {{main|Stailc ocrais 1981}} Sa bhliain [[1981]] chuaigh príosúnaigh [[Poblachtánachas in Éirinn|Phobhlachtánaigh]] ar [[Stailc ocrais 1981|stailc ocrais]] i d[[Tuaisceart Éireann]]. == An Cogadh Fada == [[Íomhá:RUC, Crois.jpg|thumb|Bearaic [[Constáblacht Ríoga Uladh|Chonstáblacht Ríoga Uladh]] (RUC) i g[[Crois Mhic Lionnáin]], [[Contae Ard Mhacha]], ar an 28 Aibreán 2001. Ba chomh-ionad slándála é le linn na dTrioblóidí i gcomhair an RUC agus [[Arm na Breataine]]. Leagadh é sa bhliain 2007.]] Bhí an dá thaobh ag cur feachtas armtha go dtí gur tháinig na sosanna cogaidh. Chuaigh líon na marbh i laghad sna hochtóidí agus sna nóchaidí i gcomparáid leis na seachtóidí. Mar sin féin, d'fhág an foréigean polaitiúil an-drochoidhreacht ag sochaí an Tuaiscirt. Mhair an ghleic armtha ar feadh i bhfad, agus is é an chiall a bhain na daoine as nach dtiocfadh deireadh léi choíche. Is léir gur chuir sé an saol ó mhaith ar go leor daoine i rith na mblianta. Cuidiú mór le Cogadh Fada na Sealadach ab ea na hairm a fuair an tIRA mar bhronntanais ó [[Moammar Qaddafi]], deachtóir na [[An Libia|Libia]]. Bhí Qaddafi i bhfearg le rialtas [[Margaret Thatcher|Thatcher]], ó chabhraigh siad leis na [[SAM|Stáit Aontaithe]] buamaí a chaitheamh ar an [[Tripilí]] sa Libia, buamaí a mharaigh duine clainne de chuid Qaddafi. Cé nach mbíodh saighdiúirí ná péas á marú ag an IRA chomh minic a thuilleadh, bhí an chuma ar an scéal nach raibh srianta ar bith le cumas feallmharfóireachta agus buamadóireachta na Sealadach. Péas, saighdiúirí páirtaimseartha agus sibhialtaigh Phrotastúnacha ba mhó a bhí thíos lena gcuid ionsaithe. Sampla maith de seo ab ea sléacht Lá an Chuimhneacháin in [[Inis Ceithleann]] sa bhliain 1987. Ba nós leis an IRA, chomh maith, targaidí a dhéanamh de thógálaithe, de lucht glantacháin agus cothbhála, agus lucht oibre eile a bhí fostaithe ag na péas nó ag na saighdiúirí Briotanacha. Sa dara leath de na h[[1980idí|ochtóidí]], bhí na paraimíleataigh Phrotastúnacha - na heagraíochtaí úd Fórsa Óglaigh Uladh, Cumann Cosanta Uladh, agus Frithbheartaíocht Uladh - ag tabhairt isteach airm agus pléascáin ón Afraic Theas. Roinneadh na coinsíneachtaí idir an trí eagraíocht, agus ina dhiaidh sin, chuaigh líon fheallmharaithe na gCaitliceach i méadaíocht, cé gur fágadh cuid den trealamh - go háirithe na gránáidí roicéadtiomána - gan úsáid, ó nach raibh na Dílseoirí ábalta leas a bhaint astu. Freagra ab ea na feallmharaithe seo ar an g[[Comhaontú Angla-Éireannach]] sa bhliain 1985, a bhronn an "ról comhairleach" ar rialtas na hÉireann i gcúrsaí an Tuaiscirt. {{Main|Comhaontú Angla-Éireannach}} === An Claonpháirteachas - na Fórsaí Slándála agus na Paraimíleataigh Dhílseacha === Gné chointinneach chonspóideach de na Trioblóidí is ea an claonpháirteachas, is é sin, an dóigh ar chomhoibrigh fórsaí slándála an Stáit leis na sceimhlitheoirí Protastúnacha. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (45).JPG|mion|"Unionist Solidarity Means Victory" (Progressive Unionist Party, 1986),]] ==== Reisimint Chosanta Uladh agus na Dílseoirí ==== Ar an 3 Bealtaine 2003, nocht an líonláithreán nuachta Náisiúnaíoch úd ''Nuzhound'' in Éirinn cáipéisí de chuid Rialtas na Breataine ó thús na seachtóidí, cáipéisí a chaitheann solas ar fhadhb na dlúthbhainte a bhí ag saighdiúirí áirithe de chuid Arm na Breataine, go háirithe saighdiúirí i Reisimint Chosanta Uladh, le dreamanna paraimíleata Dílseacha. Ceann de na cáipéisí seo is ea an tuairisc dar teideal ''Subversion in the UDR'', agus í ag tabhairt mionsonraí faoin bhfadhb seo. Sa bhliain 1973, * glacadh leis go raibh dlúthbhaint ag 5-15% de shaighdiúirí na Reisiminte le dreamanna paraimíleata Dílseacha; * creideadh go bhfuair na Dílseoirí níos mó arm ó Reisimint Chosanta Uladh ná ó aon fhoinse eile, agus nach bhfuair siad airm nua-aimseartha thine ó aon fhoinse eile; * bhí eagla ar na húdaráis nach raibh trúpaí na Reisiminte dílis do "Rialtas a Mórgachta", ach do "Chúige Uladh" amháin; * bhí a fhios ag Rialtas na Breataine go raibh na Dílseoirí ag baint úsáide as airm thine de chuid na Reisiminte le sibhialtaigh Chaitliceacha a fheallmharú. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (64).JPG|mion|Reifreann 1998: "Whiles the Richt Wurd is NAA" (United Unionists, 1998)]] Cé go raibh a fhios ag madraí an bhaile go ndeachaigh ní ba mhó ná dhá chéad arm tine ó lámha Arm na Breataine go dtí na Dílseoirí roimh an mbliain 1973, mhéadaigh Rialtas na Breataine ar ról na Reisiminte i gcúrsaí "coimeádta na síochána" i dTuaisceart Éireann. Ba chuid é seo den straitéis uileghabhálach a bhí ag an Rialtas na Sealadaigh a chloí - polasaí na normáltachta, an Ultachais agus na coiriúlachta - is é sin, cúrsaí an Tuaiscirt a thabhairt chun normáltachta, cúrsaí na slándála a fhágáil faoi fhórsaí áitiúla ("Ultacha"), agus caitheamh leis na sceimhlitheoirí mar a bheadh gnáthchoirpigh iontu. ==== An Grúpa Speisialta Patróil agus na líomhaintí faoi dhrong Ghleann Anna ==== [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (66).JPG|mion|"Racism seriously affects our vision of people" (Racism Awareness Group, 1996), ]]{{Main|Drong Ghleann Anna}}[[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (35).JPG|mion|"Say Yes and Say it Loud" (Belfast Newsletter, 1998), ]] ==== An Claonpháirteachas sna hOchtóidí agus sna Nóchaidí ==== Tá sé dearbhaithe gur thug daoine agus dreamanna áirithe taobh istigh den Arm agus den Chonstáblacht Ríoga eolas do na Dílseoirí ó am go ham ó dheireadh na n-ochtóidí anuas, rud a chuir ar chumas na sceimhlitheoirí Protastúnacha targaidí a dhéanamh de na gníomhaithe Poblachtánacha. Sa bhliain 1992, nocht Brian Nelson, gníomhaire rúnda Briotanach taobh istigh de Chumann Cosanta Uladh go raibh sé tar éis dúnmharú a dhéanamh agus airm a smuigleáil isteach le cabhrú an Airm. De réir mar atá cruthaithe, bhí faicsin san Arm agus sa Chonstáblacht agus iad sásta comhoibriú le Nelson agus le Cumann Cosanta Uladh trí aonad faisnéise de chuid an Airm a dtugtaí Aonad Taighde na bhFórsaí (''The Force Research Unit'') air. Ó dheireadh na nóchaidí anuas, fuair iriseoirí áirithe, Peter Taylor ina measc, an dearbhú ó na Dílseoirí go raibh foinsí sna fórsaí slándála ag seachadadh comhaid agus tuarascálacha faisnéise chucu faoi thargaidí Poblachtánacha. I dtuarascáil ar scaoileadh saor léi ar an [[22 Eanáir]] [[2007]], dúirt an tOmbudsman Póilíníochta Nuala O'Loan go raibh brathadóirí taobh istigh d'Fhórsa Óglaigh Uladh tar éis coireanna tromchúiseacha, dúnmharuithe fiú, a dhéanamh, agus go raibh a fhios ag a lucht teagmhála sna fórsaí slándála iad a bheith sáite ina leithéid. De réir na tuarascála, bhí oifigigh áirithe de chuid an Bhrainse Speisialta ag cumadh ráitis bhréige, ag cur cosc le cuardach fianaise, agus ag "naífhosaíocht" amhrasánaigh nuair a bhí agallamh á chur orthu. Is é an breithiúnas a thug Jimmy Spratt, Comhairleoir de chuid na nAontachtóirí Daonlathacha agus iarchathaoirleach Chomhaontas na bPóilíní ná: "Dá mbeadh ruainne amháin fírinne sa tuarascáil sin, chuirfí an dlí ar iar-phóilíní. Níor cuireadh, agus mar sin, ba chóir don tsaol mhór an tátal a bhaint as an scéal nach bhfuil mórán fíricí ann." Mar sin féin, dúirt an Státrúnaí um Thuaisceart Éireann, Peter Hain, go raibh sé "géarbharúlach go gcuirfear an dlí ar aon duine amháin, ar a laghad, de thoradh na tuarascála a tugadh dúinn inniu". Rud eile a dúirt Hain ná: "Tá deiseanna éagsúla ann a d'fhéadfadh an t-ionchúisitheoir a thapú. Rud tromchúiseach ann féin is ea gur chuir iar-phóilíní áirithe bac leis na fiosruithe agus gur dhiúltaigh siad comhoibriú leis an Ombudsman. Iad siúd a bhí sáite sna rudaí seo, ní mór go n-íocfaidh siad a ndeachú, agus ba chóir do na húdaráis céimeanna a ghlacadh dá réir sin". Dealraíonn sé nach mbeidh rath ar aon ionchúiseamh cibé, i bhfianaise an chineál coireanna atá i gceist. Más fíor gur díothaíodh nó gur hathraíodh fianaise, nó nár bailíodh fianaise ar bith ar an gcéad ásc, is deacair caingean a thosú ar aon nós. Mar sin, cibé a deir Jimmy Spratt, is dócha nach bhfuil mórán tábhachta leis, ó d'fhéach na coirpigh chuige nach mbeadh a dhath fágtha ag an ionchúiseamh, agus de réir na tuarascála úd ''Ballast Report'', d'éirigh leo go seoigh san obair seo. [[Íomhá:Troubled Images Exhibition, Belfast, August 2010 (48).JPG|mion|"All Party Peace Talks Now" (Sinn Fein, 1995)]] ==== Na Líomhaintí faoin Ordú Maraithe ==== Thairis sin, tugann na Poblachtánaigh le fios go raibh sé de pholasaí ag na fórsaí slándála daoine a raibh amhras orthu iad a bheith ina mbaill den IRA, - go raibh sé de pholasaí acu daoine den chineál seo a mharú scun scan, seachas iad a ghabháil. Diúltaíonn na fórsaí slándála do na líomhaintí seo. Is é an tuiscint atá acu féin ar na cúrsaí nár maraíodh aon duine ar an dóigh seo nach raibh ina pharaimíleatach tromarmáilte - cosúil leis an ochtar fear a básaíodh i Loch gCál sa bhliain 1987. Deich mí ina dhiaidh sin, áfach, caitheadh triúr Sealadach i n[[Giobráltar]] nach raibh armáilte ar aon nós. Is iomaí duine a bhain an tátal as an scéal sin ná go raibh polasaí den chineál seo i bhfeidhm ag na Gaill. == 1993-1998: Próiseas na Síochána == === Gníomhaíochtaí na bParaimíleatach === [[Íomhá:Tower 42, City of London (8658657675).jpg|mion|Aibreán 1993, buama IRA, Tower 42, Bishopgate, [[Londain]]]] Cé go raibh an tIRA ag leanúint leis i mbun na gleice armtha, bhí [[Sinn Féin]], a raibh [[Gearóid Mac Ádhaimh]] i gceannas air ón mbliain 1983 anuas, - bhí Sinn Féin ag iarraidh comhchainteanna a thosú le deireadh a chur leis na Trioblóidí. Bhí a fhios ag Gearóid Mac Ádhaimh go mbeadh próiseas fada ann. Sna 1970idí, bhí sé de thuairim aige féin go mairfeadh an cogadh go ceann fiche bliain eile. Chuaigh sé i dteagmháil le [[John Hume]] - ceannaire an [[SDLP]] - go hoscailte, agus san am céanna, bhí comhchainteanna faoi cheilt aige le hoifigiúlaigh de chuid an Rialtais. Bhí na Dílseoirí i mbun oibre den chineál chéanna ar chúla téarmaí, agus iad i dteagmháil le rialtais na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe trí eaglaisigh Phrotastúnacha, go háirithe an ministir Preispitéireach, an tUrramach Roy Magee, chomh maith leis an Ard-Easpag Anglacánach [[Robin Eames]]. I ndiaidh tréimhse fada uisce faoi thalamh, d'fhógair na Dílseoirí agus na Poblachtánaigh araon sos comhraic sa bhliain 1994. Bliain dheacair ab ea an bhliain dheireanach roimh na sosanna cogaidh, agus ní raibh ag maolú ar na gníomhartha uafáis. Ní raibh ach ag méadú ar dhúnmharfóireacht Chumann Cosanta Uladh agus Fhórsa Óglaigh Uladh, nó sa bhliain sin, 1993, mharaigh siad ní ba mhó sibhialtaigh ná na Poblachtánaigh, rud nach ndearna siad roimhe sin. Scaoil an UDA ceathrar Caitliceach i gCarraig Cheasail i g[[Contae Dhoire]]. {{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}} Bhuamáil na Poblachtánaigh Bóthar na Seanchille i Mí Dheireadh Fómhair 1993. {{Main|Buamáil na Seanchille}} Mar dhíoltas air sin, d'ionsaigh an Cumann Cosanta beár i nGlas Stiallach, agus mharaigh siad ochtar. {{Main|Sléacht Rising Sun}} Ar an [[16 Meitheamh]] [[1994]], go gairid roimh na sosanna cogaidh sa bhliain sin, lámhach [[Arm Saoirse Náisiúnta na hÉireann|Arm Náisiúnta Fuascailte na hÉireann]] (an tINLA) triúr ball d'[[Óglaigh Uladh]] i m[[Bóthar na Seanchille]]. B'é an díoltas a d'agair na [[Dílseachas|Dílseoirí]] ná gur bhuail siad isteach i d[[teach tábhairne]] i [[Loch an Oileáin]] i g[[Contae an Dúin]] le cith urchar a scaoileadh ina thimpeall. Maraíodh seisear sibhialtach. {{Main|Sléacht Loch an Oileáin}} Sna míonna deireanacha roimh an sos cogaidh, mharaigh an tIRA ceathrar sean-Dílseoirí, duine acu ina bhall d'[[Óglaigh Uladh]] agus an triúr eile ag baint leis an gCumann Cosanta. Is iomaí ciall is féidir a bhaint as an mbabhta foréigin seo go gairid roimh na sosanna cogaidh. Deir teoiric amháin go raibh eagla ar na Dílseoirí go n-imreofaí feillbheart orthu, agus gur mhéadaigh siad ar an bhforéigean dá réir. De réir míniúcháin eile, bhí na Poblachtánaigh ag sásamh a gcuid seanfhaltanas ar an nóiméad deireanach roimh an sos cogaidh agus iad ag féachaint chuige go mbeadh cuma na cogúlachta dochloíte orthu nuair a chromfaidís ar an bpróiseas polaitiúil. Ar [[15 Nollaig]] [[1993]], eisíodh Dearbhú Comhpháirteach i leith na Síochána, nó Dearbhú Shráid Downing. Níor chuir an doiciméad deireadh leis an fhoréigean, ach chuidigh sé dúshraith a chur síos a dtógfaí socrú síochánta, polaitiúil uirthi.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Ginear%C3%A1lta/2020/Paca%20Acmhainni%CC%81%20Aonad%201%20Roinn%20B%20Rogha%202%20Dearbhu%CC%81%20Shra%CC%81id%20Downing%2C%201993.pdf|teideal=Dearbhú Shrádi Downing|údar=CCEA|dátarochtana=2023}}</ref> {{Main|Dearbhú Shráid Downing}} === 1994: an chéad sos comhraic === I Mí Lúnasa 1994, d'fhógair na Sealadaigh sos comhraic. Sé seachtaine ina dhiaidh sin, chuaigh grúpaí paraimíleata na nDílseoirí le chéile faoi bhrat Chomhcheannas Míleata na nDílseoirí lena sos cogaidh féin a chur in iúl in éineacht. Cé gur theip ar an dá shos cogaidh níos déanaí (sa bhliain 1996), chuir siad deireadh leis an bhforéigean mórscála sa Tuaisceart. Ar [[9 Nollaig]] [[1994]]. tharla cainteanna foirmeálta idir [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] agus [[Sinn Féin]] don chéad uair, i g[[Eastát Star Monadh|Cnoc an Anfa]], Béal Feirste. Foilsodh [[An Creat-Cháipéis, Tuaisceart Éireann]] (Framework Documents) ar 22 Feabhra 1995)<ref>{{Lua idirlín|url=https://alphahistory.com/northernireland/anglo-irish-framework-peace-negotiations-1995/|teideal=Anglo-Irish Framework for peace negotiations (1995)|údar=alphahis|dáta=2017-08-16|language=en-US|work=Northern Ireland|dátarochtana=2024-02-19}}</ref> Ní raibh dhá bhliain imithe ó shíniú an tsos comhraic, nuair a chuir an tIRA ar ceal é ar an [[9 Feabhra]] [[1996]]. {{Main|Buamáil Docklands (1996)}}{{Main|Buamáil Mhanchain (1996)}} Bhí Sinn Féin den tuairim go raibh teipthe ar an sos cogaidh, toisc nach raibh Rialtas na Ríochta Aontaithe ([[John Major]] agus na [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Coiméadaigh]]) na comhchainteanna síochána a oscailt do na Poblachtánaigh sula ndíchoimisiúnódh an tIRA a chuid arm.[[Íomhá:No to terrorism.jpg|mion]] === 1997ː an dara sos comhraic === Nuair a tháinig [[Tony Blair]] i gcumhacht sa Bhreatain i 1997 agus [[Bertie Ó hEachthairn|Bertie Ahern]] mar [[Taoiseach|Thaoiseach,]] d’aontaigh an bheirt tabhairt faoi phróiseas na síochána in athuair. D'fhill an tIRA ar an sos cogaidh i Mí [[Iúil]] [[1997]], nuair a thosaigh na comhchainteanna le [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] a ullmhú. === An próiseas polaitiúil === I ndiaidh na sosanna cogaidh, chrom na príomhpháirtithe polaitíochta sa Tuaisceart ar chomhchainteanna le comhaontas polaitiúil a shocrú. B'as na cainteanna seo a d'eascair [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] (nó 'Comhaontú Bhéal Feirste' do na h[[Aontachtóirí na hÉireann|Aontachtóir]]í) sa bhliain 1998. {{Main|Comhaontú Aoine an Chéasta}}{{Main|Reifreann ar Chomhaontú Aoine an Chéasta, 1998}} Sa Chomhaontú seo, cuireadh rialtas dúchais ar bun don Tuaisceart in athuair, agus é bunaithe ar phrionsabal na [[Comhshochaíocht|cumhachtroinnte]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Power sharing|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Power_sharing&oldid=1087523302|journal=Wikipedia|date=2022-05-12|language=en}}</ref> Bunaíodh Feidhmeannas Comhchumhachta sa bhliain 1999, agus an ceithre pháirtí ba mhó páirteach ann, ina measc Sinn Féin. Leasú eile ab ea bunú na seirbhíse nua poilíníochta, ar tugadh [[Seirbhís Póilíníochta Thuaisceart Éireann]] uirthi. Cuireadh de dhualgas ar an tseirbhís poilíníochta nua cuóta áirithe íosmhéide de Chaitlicigh a fhostú.[[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|'For God and Ulster", Béal Feirste]] == 21 hAois athmhuintearas agus seicteachas == === 2001-2005ː Díchoimisiúnú === Ar 23 Deireadh Fómhair 2001 chuir an tIRA tús le díchoimisiúnú ar a gcuid arm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html|teideal=CNN.com - IRA begins disarming - October 23, 2001|work=edition.cnn.com|dátarochtana=2022-10-23|archivedate=2022-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221023144800/http://edition.cnn.com/2001/WORLD/europe/10/23/ira.announce/index.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.brookings.edu/blog/order-from-chaos/2020/09/11/horror-at-the-9-11-attacks-contributed-to-peace-in-northern-ireland/|teideal=Horror at the 9/11 attacks contributed to peace in Northern Ireland|údar=Amanda Sloat|dáta=2020-09-11|language=en-US|work=Brookings|dátarochtana=2022-10-23}}</ref> Ní dhearna an IRA Sealadach díchoimisiúnú go dtí Deireadh Fómhair 2001 nuair nach raibh an dara rogha acu tar éis [[9/11]]. Ach fós cuireadh díchoimisiúnú na n-arm ag an IRA ar an méar fhada agus bhí sé sin ina chnámh spairne go dtí go ndearnadh an gníomh iomlán ar deireadh in 2005.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cinnlinte: Saol an Iriseora|url=https://books.google.co.uk/books?id=weSKDwAAQBAJ&pg=PA87&lpg=PA87&dq=%22Cuireadh+d%C3%ADchoimisi%C3%BAn%C3%BA+na+n-arm+ag+an+IRA+ar+an+m%C3%A9ar+fhada+agus+bh%C3%AD+s%C3%A9+sin+ina+chn%C3%A1mh+spairne+do+dt%C3%AD+go+ndearnadh+an+gn%C3%ADomh+ar+deireadh+in+2005.%22&source=bl&ots=VmNQCacHhG&sig=ACfU3U3PVz6s8qdFzexG3DPgnJxVMwroQA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjtz8Xxyvb6AhVkm1wKHf_EAaMQ6AF6BAgJEAM|publisher=Cois Life|date=2016-05-01|language=ga-IE|author=Deaglán De Bréadún}}</ref> In 2005, dheimhnigh an Comhlacht Neamhspleách um Dhíchoimisiúnú go raibh díchoimisiúnú an IRA tarlaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dfa.ie/ie/ar-rol-ar-mbeartais/tuaisceart-eireann/comhaontu-aoine-an-cheasta-agus-inniu/|teideal=Comhaontú Aoine an Chéasta agus inniu - Department of Foreign Affairs|work=www.dfa.ie|dátarochtana=2022-10-23}}</ref> === Polataíocht === Cé go bhfuil na sceimhlitheoirí éirithe as, a bheag nó a mhór, is iad na páirtithe is antoiscí a bhfuil ag éirí leo sna toghcháin ó síníodh an Comhaontú. Sa bhliain 2007, d'aontaigh [[Ian Paisley]] agus [[Gerry Adams|Gearóid Mac Ádhaimh]] rialtas comhchumhachta a chur ar bun.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/paisley-and-adams-agree-power-sharing-deal-1.804911|teideal=Paisley and Adams agree power sharing deal|dáta=Bealtaine 2007|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2022-07-20}}</ref> Is é Sinn Féin an páirtí is mó ar an taobh Caitliceach inniu, agus tá [[Páirtí Aontachtach Uladh]] níos laige ná an [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]] (Páirtí Aontachtach Daonlathach). Thairis sin, níor bhain blianta na síochána mórán den t[[seicteachas]], agus tá críochdheighilt na gceantar idir na Protastúnaigh agus na Caitlicigh fós ann. * [[Comhaontú Chill Rìmhinn]], 2006 (St Andrew's Agreement) * [[Comhaontú Hillsborough, 2010]] === Ceist na mórshiúlta === [[Íomhá:Woo Hoo parade Belfast 12 July.jpg|mion|Mórshiúl "Woo Hoo" Béal Feirste 2007]] Is minic a bhíonn scliúchais ann agus an caidreamh trasphobail ag dul ó mhaith nuair a thagann na hOráistigh amach lena gcuid mórshiúlta a dhéanamh. Leis na mórshiúlta seo, bíonn na Dílseoirí ag ceiliúradh chuimhne Chath na Bóinne agus bhua Chlann Bhullaí ar na Caitlicigh sa bhliain 1690. Ba é an bua seo a chuir bun le Cinsealacht na nGall in Éirinn agus a d'fhág na Gaeil faoi leatrom go ceann i bhfad. Ní bhíonn na Caitlicigh sásta le ceiliúradh den chineál seo a fheiceáil in aice leo, agus is minic a bhíonn trioblóidí ann nuair a thagann na hOráistigh róghar do na háiteanna ina bhfuil na Caitlicigh ina bhformhór. Bhíodh an bruíonachas go dona timpeall Bhóthar Gharbhachaidh i bPort an Dúnáin, áit a dtéadh mórshiúl na nOráisteach ó Eaglais Dhroim Crí thart le heastát tithíochta ina bhfuil cónaí ar chuid mhór Caitliceach. Inniu, tá cosc curtha leis an mórshiúl go deo, ós rud é go mbíodh scliúchais ann sna blianta 1995, 1996 agus 1997, agus iad ag maireachtáil na seachtainí fada i ndiaidh lá an mhórshiúil féin. Fuair cuid mhaith daoine bás de dheasca an fhoréigin seo. Mar shampla, mharaigh Fórsa Óglaigh Uladh tiománaí tacsaí Caitliceach, agus caitheadh peitrealbhuama i dteach i mBaile Monaidh ina raibh cónaí ar lánúin mheasctha agus ceathrar mac, ar mharaigh an buama triúr acu. I mBéal Feirste, bhí Bóthar Ormeau agus Bóthar Chromghlinne ina gcnámha spairne ar chúiseanna cosúla. == Tráma == Rinne taithí ar fhoréigean dochar do sciar mór den phobal, idir eachtraí a bhain leis na Trioblóidí agus imeachtaí anróiteacha sna blianta ó Chomhaontú Aoine an Chéasta.<ref>I mí Feabhra 2025, foilsíodh tuairisc dar teideal ‘[https://www.endingtheharm.com/wp-content/uploads/2025/02/Impact-of-Adverse-Childhood-Experiences-report-060225-1.pdf The Prevalence and Impact of Adverse Childhood Experience in Northern Ireland]’, Executive Programme on Paramilitarism and Organised Crime, de chuid Queen’s University</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-ghluin-go-gluin-an-dochar-o-luath-thaithi-thramach-sa-tuaisceart/|teideal=Ó ghlúin go glúin – an dochar ó luath-thaithí thrámach sa Tuaisceart|dáta=2025-02-09|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-09}}</ref> Deir na fulangaithe i gcónaí go gcaithfear reachtaíocht chuí a thabhairt isteach agus, thar aon ní eile, a chur i bhfeidhm lena chruthú go bhfuiltear dáiríre faoi dhul i ngleic le lorg na coimhlinte. D'fhoilsigh an dá Rialtas (na hÉireann agus na Ríochta Aontaithe) creatcháipéis maidir le hoidhreacht na dTrioblóidí ar an 19 Meán Fómhair 2025.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Oidhreacht na dTrioblóidí le plé ag an gComhaireacht|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0930/1536006-oidhreacht-na-dtriobloidi-le-ple-ag-an-gcomhaireacht/|date=2025-09-30|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> {{Príomhalt|Coimisiún Oidhreachta}} == Na Taismigh, 1969-2002: Achoimre == === An fhreagracht === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |An Fhreagracht as na Maruithe [http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="left" |An Dream a bhí Ciontach !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Dreamanna Paraimíleata na bPoblachtánach || align="right" | 2055 |- | Dreamanna Paraimíleata na nDílseoirí || align="right" | 1020 |- | Na Fórsaí Slándála || align="right" | 368 |- | Daoine Anaithnide || align="right" | 80 |- |} === Na Cineálacha Daoine a Maraíodh === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="center" |Na Básanna de réir Stádas an Duine a Maraíodh [http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514142516/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/tables/Status.html |date=2011-05-14 }} |- !colspan="1" align="left" |Stádas !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | Sibhialtach || align="right" | 1855 |- | Baill de chuid na bhFórsaí Slándála agus na bhFórsaí Cúltaca || align="right" | 1123 |- !colspan="2" align="center" |agus iad: |- | — ina saighdiúirí Briotanacha || align="right" | 499 |- | — ina [[Constáblacht Ríoga Uladh|saighdiúirí dubha]] || align="right" | 301 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Chosanta Uladh]]|| align="right" | 197 |- | — ina mbaill de [[Seirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann|Sheirbhís Príosúnachta Thuaisceart Éireann]]|| align="right" | 24 |- | — ina n[[An Garda Síochána|Gardaí]] || align="right" | 9 |- | — ina mbaill de [[Reisimint Ríoga na hÉireann]]|| align="right" | 7 |- | — ina mbaill de thrúpaí cúltaca Arm na Breataine ("[[Territorial Army]]") || align="right" | 7 |- | — ina bpóilíní Sasanacha || align="right" | 6 |- | — ina mbaill den [[An tAerfhórsa Ríoga|Aerfhórsa Ríoga]]|| align="right" | 4 |- | — ina mbaill den [[An Cabhlach Ríoga|Chabhlach Ríoga]]|| align="right" | 3 |- | — ina saighdiúirí Éireannacha || align="right" | 1 |- | Paraimíleataigh Phoblachtánacha || align="right" | 394 |- | Paraimíleataigh Dhílseacha || align="right" | 151 |- |} <br clear=all> === An Áit === {| class="prettytable" style="width:500px" !colspan="2" align="left" |Scaipeachán na mBásanna i dTrioblóidí an Tuaiscirt de réir na hÁite[http://cain.ulst.ac.uk/sutton] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110226040103/http://cain.ulst.ac.uk/sutton/ |date=2011-02-26 }} |- !colspan="1" align="center" |Áit !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | [[Contae Aontroma]] || align="right" | 207 |- | [[Contae Ard Mhacha]] || align="right" | 276 |- | [[Oirthear Bhéal Feirste]]|| align="right" | 128 |- | [[Tuaisceart Bhéal Feirste]]|| align="right" | 576 |- | [[Contae Thír Eoghain]] || align="right" | 339 |- | [[Iarthar Bhéal Feirste]]|| align="right" | 623 |- | [[Contae an Dúin]] || align="right" | 243 |- | [[Contae Fhear Manach]] || align="right" | 112 |- | [[Doire|Cathair Dhoire]] || align="right" | 227 |- | [[Contae Dhoire]] || align="right" | 123 |- | [[Poblacht na hÉireann]] || align="right" | 113 |- | [[Sasana]] || align="right" | 125 |- | Ilchríoch na h[[An Eoraip|Eorpa]] || align="right" | 18 |} === Liosta Cróineolaíoch === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" | Básanna a raibh baint acu le trioblóidí an Tuaiscirt (1969–2001). Na básanna a tugadh mar "bhásanna a raibh baint acu leis na trioblóidí", nó mar "bhásanna nach rabhthas cinnte fúthu, an raibh siad bainteach leis na trioblóidí". |- !colspan="1" align="center" |Bliain !colspan="1" align="right" |Líon na mBásanna |- | 2001 || align="right" | 16 |- | 2000 || align="right" | 19 |- | 1999 || align="right" | 8 |- | 1998 || align="right" | 55 |- | 1997 || align="right" | 21 |- | 1996 || align="right" | 18 |- | 1995 || align="right" | 9 |- | 1994 || align="right" | 64 |- | 1993 || align="right" | 88 |- | 1992 || align="right" | 89 |- | 1991 || align="right" | 96 |- | 1990 || align="right" | 81 |- | 1989 || align="right" | 75 |- | 1988 || align="right" | 104 |- | 1987 || align="right" | 98 |- | 1986 || align="right" | 61 |- | 1985 || align="right" | 57 |- | 1984 || align="right" | 69 |- | 1983 || align="right" | 85 |- | 1982 || align="right" | 110 |- | 1981 || align="right" | 113 |- | 1980 || align="right" | 80 |- | 1979 || align="right" | 121 |- | 1978 || align="right" | 81 |- | 1977 || align="right" | 111 |- | 1976 || align="right" | 295 |- | 1975 || align="right" | 260 |- | 1974 || align="right" | 294 |- | 1973 || align="right" | 253 |- | 1972 || align="right" | 479 |- | 1971 || align="right" | 171 |- | 1970 || align="right" | 28 |- | 1969 || align="right" | 16 |} === Staitisticí Eile === {| class="prettytable" style="width:500px" |- !colspan="2" align="center" |Coireanna eile a raibh baint acu leis na trioblóidí (tuairimiú).<ref>{{cite web |url=http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 |teideal=CAIN: Northern Ireland Society - Security and Defence |foilsitheoir=Cain.ulster.ac.uk |date= |accessdate=2008-11-02 |dátarochtana=2009-09-20 |archivedate=2014-09-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907032750/http://cain.ulster.ac.uk/ni/security.htm#05 }}</ref> |- !colspan="1" align="center" | Cineál !colspan="1" align="right" | Líon |- | Gortú || align="right" | 47,541 |- | Lámhach || align="right" | 36,923 |- | Robáil armtha || align="right" | 22,539 |- | Daoine ar cuireadh an dlí orthu as coireanna paraimíleata || align="right" | 19,605 |- | Buamáil nó iarracht buamála || align="right" | 16,209 |- | Coirloscadh || align="right" | 2,225 |} == Croineolaíocht == 1960idí: [[Gluaiseacht na gCeart Sibhialta i dTuaisceart Éireann]] agus [[Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann]] 1969: [[Saor Dhoire]] agus [[Cath Thaobh an Bhogaigh]] 1971: [[Oibríocht Demetrius]] agus imtheorannú gan triail 1972: [[Domhnach na Fola (1972)|Domhnach na Fola]] 1972: [[Riail dhíreach (Tuaisceart Éireann)|Riail dhíreach]] 1973: [[Comhaontú Sunningdale]] 1974: Bunaíodh an [[Feidhmeannas Comhroinnte Cumhachta]] 1977; [[Feallmharú Airey Neave]] 1981: [[Stailc ocrais 1981|Stailc ocrais]] 1984: [[Buamáil Brighton (1984)|Buamáil Brighton]] 1985: [[Comhaontú Angla-Éireannach]] 1993: [[Dearbhú Shráid Downing|Forógra Shráid Downing]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Downing Street Declaration|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Downing_Street_Declaration&oldid=945802693|journal=Wikipedia|date=2020-03-16|language=en}}</ref> 1998: [[Comhaontú Aoine an Chéasta]]; (1998: [[Tionól Thuaisceart Éireann]]; 2006: [[Comhaontú Chill Rìmhinn]]) agus * [[:Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí|Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Trioblóidí}} [[Catagóir:Na Trioblóidí| ]] [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Thuaisceart Éireann]] e3aok72ia0b3gzu9b2ymptstp18tvia Moya Brennan 0 14233 1308169 1307861 2026-04-16T12:21:30Z TGcoa 21229 1308169 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Sárcheoltóir agus amhránaí as Gaeltacht Dhún na nGall ba ea '''Máire Ní Bhraonáin''' nó '''Moya'''<ref>{{Lua idirlín|url=web.archive.org/web/20080516110341/http://www.moyabrennan.com/gaeilge/|teideal=Fiafraíonn go leor agaibh cad chuige ar athraíodh m'ainm ó Mháire go Moya. Freagair simplí: Tar éis blianta ag ceartá an fhuaim agus an litriú arís agus arís eile, shocraigh mé go mbeadh sé níos simplí dá nglacfar le litriú coitianta amháin.|údar=moyabrennan.com|dáta=2002|dátarochtana=2026}}</ref> '''Brennan,''' a bhain cáil dhomhanda amach mar chuid den bhanna ceoil [[Clannad]] í. Saolaíodh í ar an [[4 Lúnasa]] [[1952]] i n[[Gaoth Dobhair]], [[Contae Dhún na nGall|Dún na nGall]]. Fuair sí bás ar [[13 Aibreán]] [[2026]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://rip.ie/death-notice/moya-brennan-jarvis-donegal-gweedore-627664|teideal=Death Notice of Moya Brennan (Jarvis) (Gweedore, Donegal) {{!}} rip.ie|language=en|work=rip.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Bhí glór agus stíl ar leith ag Moya, chomh maith le bua na cumadóireachta agus máistreacht uirlisí, a bhain clú agus cáil amach di ar fud na cruinne. “''The First Lady of Celtic Music''" a thugtaí uirthi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601217/|teideal=Barrscéalta, clár iomlán,|údar=Raidió na Gaeltachta|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601000/|teideal=Maighréad Ní Dhomhnaill, amhránaí.|údar=RnaG / Adhmhaidin|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An t-amhránaí mór le rá Moya Brennan tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0414/1568108-an-t-amhranai-mor-le-ra-moya-brennan-tar-eis-bhais/|date=2026-04-14|language=ga|author=Ailbhe Ó Monacháin / Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maire-ni-bhraonain-1952-2026-chuaigh-a-siodulacht-mhaorga-uasal-i-gcion-ar-na-milte/|teideal=MÁIRE NÍ BHRAONÁIN 1952-2026: Chuaigh a síodúlacht mhaorga uasal i gcion ar na mílte…|údar=Lillis Ó Laoire|dáta=16 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-glor-aingil-aici-aos-ceoil-na-heireann-croibhriste-i-ndiaidh-bhas-mhaire-ni-bhraonain/|teideal=‘Bhí glór aingil aici’ – aos ceoil na hÉireann croíbhriste i ndiaidh bhás Mháire Ní Bhraonáin|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> [[Íomhá:Moya Brennan - The Boston Globe (1988).jpg|clé|mion|283x283px|Berklee Performance Center,14 Samhjain 1988.]] [[Íomhá:self_aid.jpg|left|220x220px|thumb|Máire le [[Bono]], [[Bob Geldof]] agus Chris de Burgh ag ''SelfAid''. 1990]] [[Íomhá:Clannadleos.jpg|clé|mion|220x220px|2005 ag Leo's Tavern]] [[Íomhá:Mairebrennan2.jpg|clé|mion|330x330px|2006]] [[Íomhá:FIL 2013 - Clannad - 8361.JPG|clé|mion|330x330px|2013]] [[Íomhá:DCU Pres, M Brennan, DCU Chancellor 2022.jpg|clé|mion|220x220px|Bhronn [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|Ollscoil Chathair BhÁC]] Dochtúireacht Oinigh uirthi in 2022<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dochtuireacht-oinigh-bronnta-ar-amhranai-agus-ceoltoir-gaeltachta/|teideal=Dochtúireacht Oinigh bronnta ar amhránaí agus ceoltóir Gaeltachta|dáta=2022-05-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref>]] == Beathaisnéis == Ba í Máire an duine ba shine de naonúr clainne. Ó bhí Mháire ina girseach bheag bhí sí ag gabháil cheoil sa bhaile lena máthair Máire Ní Dhúgáin, níos moille i hallaí damhsa agus i dteach tábhairne a hathar, Leo Brennan, agus i ngeamaireachtaí áitiúla I nGaoth Dobhair. As an meascán ceoil a bhí sa bhaile a tháinig an nuáil go léir a bhain le ceol Chlannad ar dtús. Bhí ''showband'' Leo, An Sliabh Foy, i dteach amháin agus béal dorais, bhí Aodh Ó Dubhgáin a hathair mór, an máistir agus an múinteoir, a thug oiliúint do Mháire agus don chuid eile i bhfilíocht agus i gceol dúchais na Gaeilge. Bhí an nua agus an sean leo ón tús mar sin agus le himeacht aimsire dheamhan faitíos a bhí orthu iad a mheascadh le chéile ar bhealaí úra, tarraingteacha.<ref name=":3" /> Bhí sí meallta ag na glórthaí a leithéidí [[Joni Mitchell]] agus na [[Beach Boys]], sular bheartaigh sí fhéin ar aistear diamhrach ag baint úsáid as stair saibhir agus ceol fonnmhar Ceilteach óna dúchas. === Clannad === Bhain Máire Ní Bhraonáin cáil amach ar an chéad dul síos mar phríomhamhránaí agus mar chláirseoir leis an ghrúpa Clannad. Bunaíodh Clannad in 1970 agus thosaigh siad amach ag seinm i dTábhairne Leo, an teach tábhairne cáiliúil a bhí ag athair mhuintir Uí Bhraonáin, Leo Ó Braonáin. Chuir sí féin, a deirfiúr [[Enya|Eithne]] ([[Enya]]) agus a deartháireacha na milliúin faoi gheasa lena leaganacha nua-aimseartha ar cheoltaí Gaeilge sular thug siad faoin stáitse idirnáisiúnta agus faoi amhráin Bhéarla. Aithnítear Clannad ar an gcéad mhórghrúpa ceoil a chuir an Ghaeilge i lár an aonaigh.<ref name=":0" /> D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus a gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil. Ba é a n-amhrán Gaeilge féin a thaifead siad faoi choinne na sraithe teilifíse Harry's Game i 1982 a chuir in aithne iad don saol mór taobh amuigh d'Éirinn. Bhí os cionn 15 milliún albam díolta ag Clannad agus an t-iliomad duaiseanna buaite acu, ina measc duais [[Gradam Grammy|Grammy]] (1999), duais BAFTA (1984) agus duais Ivor Novello (1982). === Níos déanaí === Sna 1980idí agus níos déanaí, thaifead Máire ceol i gcuideachta roinnt de mhóroirfidigh a linne, leithéidí [[Bono]] agus [[Shane MacGowan]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/archives/2025/1019/1536321-maire-ni-bhraonain/|teideal=Máire Ní Bhraonáin ar an Late Late|údar=RTÉ Archives|dáta=1990|language=en-IE|work=|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> 25 albam san iomlán a thaifead sí – le Clannad agus ina haonar – agus díoladh 20 milliún acu.<ref name=":1" /> I mBliain na Mílaoise, cheol sí a hamhrán ''Perfect Time'' ar Lá Domhanda na hÓige sa Róimh os comhair an Phápa Eoin Pól II agus dhá mhilliún oilithreach. Tá a guth le cluinstin fosta ar scannáin mhóra mar [[Titanic (scannán 1997)|''Titanic'']], ''King Arthur'' agus ''To End All Wars''. Ó 2007, sheinn Moya sa ghrúpa ban [[T with the Maggies]] le [[Mairéad Ní Mhaonaigh]] agus [[Maighread Ní Dhomhnaill|Maighréad]] agus [[Tríona Ní Dhomhnaill|Tríona NÍ Dhomhnaill]]. Ó 2013 d'fhill sí ar cheol na cláirsí le buíon úr traidisiúnta. Ba mhinic a bhronn Moya a bua féin ceoil in aisce ar lucht cúise agus ar chumainn charthanachta a bhí gar dá croí, teaghlaigh [[Pléasc ar an Chraoslach|thubaiste an Chraoslaigh]] ina contae féin ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sparanacht-clannad-bronnta-ar-scannanoir-as-gaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=Sparánacht ‘Clannad’ bronnta ar scannánóir as Gaeltacht Dhún na nGall|dáta=2024-08-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20216230/|teideal=Máire Ní Bhraonáin, a mac Paul agus Cormac de Barra|údar=RnaG|dáta=2013-06-21|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1" /> Thosaigh sí Clubeo i dTábhairne Leo in 2013, le hardán a thabhairt do cheoltóirí óga a bhí ag teacht chun tosaigh agus a raibh gealladh fúthu.<ref name=":3" /> Tar éis leathchéad bliain, chas Máire agus Clannad an phoirt deiridh in Éirinn ar an 17 Feabhra 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-cead-slan-le-clannad-a-thug-an-ceol-gaelach-ar-fud-an-domhain-mhoir/|teideal=GAILEARAÍ: Céad slán le Clannad a thug an ceol Gaelach ar fud an domhain mhóir|dáta=2023-02-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> === Bás agus oidhreacht === Bhí tinneas scamhóige ag dul di le tamall de bhlianta. Cé go raibh Máire tinn le fada agus go raibh súil lena bás luath nó mall, xheol sí amhrán ag Scoil Gheimhridh Ghaoth Dobhair i mí na Nollag 2024, d’ainneoin an tinnis.<ref name=":3" /> Bhásaigh Máire ar [[13 Aibreán]] [[2026]] ina teach cónaithe. Bhí sí 73 bliain d’aois. Fágann sí a céile Tim Jarvis, mac Paul agus iníon Aisling chomh maith lena máthair, a deartháireacha, a deirfiúracha, daoine muinteartha agus cairde.<ref name=":0" /> Thuill sé gradaim agus duaiseanna go leor di féin agus dá comhcheoltóirí i gClannad. Bhí péire a sheas amach di as measc an iomláin, dar léi féin, An Chéad Duais ag Féile Cheoil Tíre Leitir Ceanainn i 1973 i dtús a ré, agus Gradam Phearsa Dhún na nGall in 2023. Bhain an dá dhuais sin lena contae agus lena dúchas féin agus ba mhór a meas orthu dá réir sin.<ref name=":3" /> An bhliain dar gcionn, in 2024, bhronn [[Comhairle Contae Dhún na nGall]] saoirse an chontae uirthi féin agus ar Chlannad as a raibh déanta acu ar son an cheoil agus na Gaeilge.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://donegalnews.com/clannad-to-receive-freedom-of-donegal-at-council-reception/|teideal=Clannad to receive Freedom of Donegal at council reception|údar=Dionne Meehan|dáta=2024-05-16|language=en-US|work=Donegal News|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Ainmníodh do dhá ghradam [[Gradam Grammy|Grammy]] í agus bhuaigh sí Gradam Emmy mar chuid den fhoireann a raibh baint acu leis an gclár faisnéise ''Music in Ireland'' faoi cheol na hÉireann.<ref name=":2" /> === Ceol === Bhí Moya i gcónaí dírithe go dian ar a cuid oibre a rith a haistear éagsúil trí hallaí scoile, clubanna ceoil traidisiúnta, féilte, dioscóanna, tithe pobail agus na hallaí ceolchoirmeacha is cáiliúla sa domhain. Ba í lasair shí leanúnach, líofa Mháire lena cláirseach, lena glór binn agus go deimhin lena teacht i láthair, a mheall tír agus talamh ina dtreo. Guth fódúil ach guth aerga a bhí ag Máire agus chuir sí an chluain chaoin ar chách leis.<ref name=":3" /> Téann áilleacht a ceol agus cumhacht a fuaimeanna go smior san éisteoir. <blockquote>"Imeoidh soir is siar, a dtáinig ariamh, an ghealach is an ghrian ... ", </blockquote>cuid suntais na liricí sin agus guth draíochtúil Mháire in éineacht. == Dioscliosta == * ''Máire'', (1992) * ''Misty Eyed Adventures'', (1994) * ''Perfect Time'', (1998) * ''Whisper To The Wild Water'', (1999) * ''New Irish Hymns'', (2002) (le [[Joanne Hogg]] agus Margaret Becker) * ''Two Horizons'', (2003) * ''Óró - A Live Session'', (2005) * ''An Irish Christmas'', (2005) * ''Signature'', (2006) * ''Heartstrings'', (2008) *''Canvas'', (2017) == Naisc sheachtracha == * Suíomh Oifigiúil Mháire {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231704/http://www.mairebrennan.com/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.clannad.ie Suíomh Oifigiúil Clannad] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Brennan, Moya}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Cláirseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Clannad]] [[Catagóir:Cumadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]] [[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Léiritheoirí ceirníní Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] mxrd0vpb1szdq2o0rhbcuy1z6312r81 1308170 1308169 2026-04-16T12:25:29Z TGcoa 21229 1308170 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Sárcheoltóir agus amhránaí as Gaeltacht Dhún na nGall ba ea '''Máire Ní Bhraonáin''' nó '''Moya'''<ref>{{Lua idirlín|url=web.archive.org/web/20080516110341/http://www.moyabrennan.com/gaeilge/|teideal=Fiafraíonn go leor agaibh cad chuige ar athraíodh m'ainm ó Mháire go Moya. Freagair simplí: Tar éis blianta ag ceartá an fhuaim agus an litriú arís agus arís eile, shocraigh mé go mbeadh sé níos simplí dá nglacfar le litriú coitianta amháin.|údar=moyabrennan.com|dáta=2002|dátarochtana=2026}}</ref> '''Brennan,''' a bhain cáil dhomhanda amach mar chuid den bhanna ceoil [[Clannad]] í. Saolaíodh í ar an [[4 Lúnasa]] [[1952]] i n[[Gaoth Dobhair]], [[Contae Dhún na nGall|Dún na nGall]]. Fuair sí bás ar [[13 Aibreán]] [[2026]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://rip.ie/death-notice/moya-brennan-jarvis-donegal-gweedore-627664|teideal=Death Notice of Moya Brennan (Jarvis) (Gweedore, Donegal) {{!}} rip.ie|language=en|work=rip.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Bhí glór agus stíl ar leith ag Moya, chomh maith le bua na cumadóireachta agus máistreacht uirlisí, a bhain clú agus cáil amach di ar fud na cruinne. “''The First Lady of Celtic Music''" a thugtaí uirthi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601217/|teideal=Barrscéalta, clár iomlán,|údar=Raidió na Gaeltachta|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601000/|teideal=Maighréad Ní Dhomhnaill, amhránaí.|údar=RnaG / Adhmhaidin|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An t-amhránaí mór le rá Moya Brennan tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0414/1568108-an-t-amhranai-mor-le-ra-moya-brennan-tar-eis-bhais/|date=2026-04-14|language=ga|author=Ailbhe Ó Monacháin / Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maire-ni-bhraonain-1952-2026-chuaigh-a-siodulacht-mhaorga-uasal-i-gcion-ar-na-milte/|teideal=MÁIRE NÍ BHRAONÁIN 1952-2026: Chuaigh a síodúlacht mhaorga uasal i gcion ar na mílte…|údar=Lillis Ó Laoire|dáta=16 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-glor-aingil-aici-aos-ceoil-na-heireann-croibhriste-i-ndiaidh-bhas-mhaire-ni-bhraonain/|teideal=‘Bhí glór aingil aici’ – aos ceoil na hÉireann croíbhriste i ndiaidh bhás Mháire Ní Bhraonáin|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> [[Íomhá:Clannad on stage at Leeds Folk Festival, UK, 1982 (photograph by Tony Rees) (2b).jpg|clé|mion|220x220px|Clannad ar stáitse, Leeds Folk Festival, 1982 ]] [[Íomhá:Moya Brennan - The Boston Globe (1988).jpg|clé|mion|283x283px|Berklee Performance Center,14 Samhjain 1988.]] [[Íomhá:self_aid.jpg|left|220x220px|thumb|Máire le [[Bono]], [[Bob Geldof]] agus Chris de Burgh ag ''SelfAid''. 1990]] [[Íomhá:Clannadleos.jpg|clé|mion|220x220px|2005 ag Leo's Tavern]] [[Íomhá:Mairebrennan2.jpg|clé|mion|330x330px|2006]] [[Íomhá:FIL 2013 - Clannad - 8361.JPG|clé|mion|330x330px|2013]] [[Íomhá:DCU Pres, M Brennan, DCU Chancellor 2022.jpg|clé|mion|220x220px|Bhronn [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|Ollscoil Chathair BhÁC]] Dochtúireacht Oinigh uirthi in 2022<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dochtuireacht-oinigh-bronnta-ar-amhranai-agus-ceoltoir-gaeltachta/|teideal=Dochtúireacht Oinigh bronnta ar amhránaí agus ceoltóir Gaeltachta|dáta=2022-05-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref>]] == Beathaisnéis == Ba í Máire an duine ba shine de naonúr clainne. Ó bhí Mháire ina girseach bheag bhí sí ag gabháil cheoil sa bhaile lena máthair Máire Ní Dhúgáin, níos moille i hallaí damhsa agus i dteach tábhairne a hathar, Leo Brennan, agus i ngeamaireachtaí áitiúla I nGaoth Dobhair. As an meascán ceoil a bhí sa bhaile a tháinig an nuáil go léir a bhain le ceol Chlannad ar dtús. Bhí ''showband'' Leo, An Sliabh Foy, i dteach amháin agus béal dorais, bhí Aodh Ó Dubhgáin a hathair mór, an máistir agus an múinteoir, a thug oiliúint do Mháire agus don chuid eile i bhfilíocht agus i gceol dúchais na Gaeilge. Bhí an nua agus an sean leo ón tús mar sin agus le himeacht aimsire dheamhan faitíos a bhí orthu iad a mheascadh le chéile ar bhealaí úra, tarraingteacha.<ref name=":3" /> Bhí sí meallta ag na glórthaí a leithéidí [[Joni Mitchell]] agus na [[Beach Boys]], sular bheartaigh sí fhéin ar aistear diamhrach ag baint úsáid as stair saibhir agus ceol fonnmhar Ceilteach óna dúchas. === Clannad === Bhain Máire Ní Bhraonáin cáil amach ar an chéad dul síos mar phríomhamhránaí agus mar chláirseoir leis an ghrúpa Clannad. Bunaíodh Clannad in 1970 agus thosaigh siad amach ag seinm i dTábhairne Leo, an teach tábhairne cáiliúil a bhí ag athair mhuintir Uí Bhraonáin, Leo Ó Braonáin. Chuir sí féin, a deirfiúr [[Enya|Eithne]] ([[Enya]]) agus a deartháireacha na milliúin faoi gheasa lena leaganacha nua-aimseartha ar cheoltaí Gaeilge sular thug siad faoin stáitse idirnáisiúnta agus faoi amhráin Bhéarla. Aithnítear Clannad ar an gcéad mhórghrúpa ceoil a chuir an Ghaeilge i lár an aonaigh.<ref name=":0" /> D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus a gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil. Ba é a n-amhrán Gaeilge féin a thaifead siad faoi choinne na sraithe teilifíse Harry's Game i 1982 a chuir in aithne iad don saol mór taobh amuigh d'Éirinn. Bhí os cionn 15 milliún albam díolta ag Clannad agus an t-iliomad duaiseanna buaite acu, ina measc duais [[Gradam Grammy|Grammy]] (1999), duais BAFTA (1984) agus duais Ivor Novello (1982). === Níos déanaí === Sna 1980idí agus níos déanaí, thaifead Máire ceol i gcuideachta roinnt de mhóroirfidigh a linne, leithéidí [[Bono]] agus [[Shane MacGowan]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/archives/2025/1019/1536321-maire-ni-bhraonain/|teideal=Máire Ní Bhraonáin ar an Late Late|údar=RTÉ Archives|dáta=1990|language=en-IE|work=|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> 25 albam san iomlán a thaifead sí – le Clannad agus ina haonar – agus díoladh 20 milliún acu.<ref name=":1" /> I mBliain na Mílaoise, cheol sí a hamhrán ''Perfect Time'' ar Lá Domhanda na hÓige sa Róimh os comhair an Phápa Eoin Pól II agus dhá mhilliún oilithreach. Tá a guth le cluinstin fosta ar scannáin mhóra mar [[Titanic (scannán 1997)|''Titanic'']], ''King Arthur'' agus ''To End All Wars''. Ó 2007, sheinn Moya sa ghrúpa ban [[T with the Maggies]] le [[Mairéad Ní Mhaonaigh]] agus [[Maighread Ní Dhomhnaill|Maighréad]] agus [[Tríona Ní Dhomhnaill|Tríona NÍ Dhomhnaill]]. Ó 2013 d'fhill sí ar cheol na cláirsí le buíon úr traidisiúnta. Ba mhinic a bhronn Moya a bua féin ceoil in aisce ar lucht cúise agus ar chumainn charthanachta a bhí gar dá croí, teaghlaigh [[Pléasc ar an Chraoslach|thubaiste an Chraoslaigh]] ina contae féin ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sparanacht-clannad-bronnta-ar-scannanoir-as-gaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=Sparánacht ‘Clannad’ bronnta ar scannánóir as Gaeltacht Dhún na nGall|dáta=2024-08-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20216230/|teideal=Máire Ní Bhraonáin, a mac Paul agus Cormac de Barra|údar=RnaG|dáta=2013-06-21|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1" /> Thosaigh sí Clubeo i dTábhairne Leo in 2013, le hardán a thabhairt do cheoltóirí óga a bhí ag teacht chun tosaigh agus a raibh gealladh fúthu.<ref name=":3" /> Tar éis leathchéad bliain, chas Máire agus Clannad an phoirt deiridh in Éirinn ar an 17 Feabhra 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-cead-slan-le-clannad-a-thug-an-ceol-gaelach-ar-fud-an-domhain-mhoir/|teideal=GAILEARAÍ: Céad slán le Clannad a thug an ceol Gaelach ar fud an domhain mhóir|dáta=2023-02-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> === Bás agus oidhreacht === Bhí tinneas scamhóige ag dul di le tamall de bhlianta. Cé go raibh Máire tinn le fada agus go raibh súil lena bás luath nó mall, xheol sí amhrán ag Scoil Gheimhridh Ghaoth Dobhair i mí na Nollag 2024, d’ainneoin an tinnis.<ref name=":3" /> Bhásaigh Máire ar [[13 Aibreán]] [[2026]] ina teach cónaithe. Bhí sí 73 bliain d’aois. Fágann sí a céile Tim Jarvis, mac Paul agus iníon Aisling chomh maith lena máthair, a deartháireacha, a deirfiúracha, daoine muinteartha agus cairde.<ref name=":0" /> Thuill sé gradaim agus duaiseanna go leor di féin agus dá comhcheoltóirí i gClannad. Bhí péire a sheas amach di as measc an iomláin, dar léi féin, An Chéad Duais ag Féile Cheoil Tíre Leitir Ceanainn i 1973 i dtús a ré, agus Gradam Phearsa Dhún na nGall in 2023. Bhain an dá dhuais sin lena contae agus lena dúchas féin agus ba mhór a meas orthu dá réir sin.<ref name=":3" /> An bhliain dar gcionn, in 2024, bhronn [[Comhairle Contae Dhún na nGall]] saoirse an chontae uirthi féin agus ar Chlannad as a raibh déanta acu ar son an cheoil agus na Gaeilge.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://donegalnews.com/clannad-to-receive-freedom-of-donegal-at-council-reception/|teideal=Clannad to receive Freedom of Donegal at council reception|údar=Dionne Meehan|dáta=2024-05-16|language=en-US|work=Donegal News|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Ainmníodh do dhá ghradam [[Gradam Grammy|Grammy]] í agus bhuaigh sí Gradam Emmy mar chuid den fhoireann a raibh baint acu leis an gclár faisnéise ''Music in Ireland'' faoi cheol na hÉireann.<ref name=":2" /> === Ceol === Bhí Moya i gcónaí dírithe go dian ar a cuid oibre a rith a haistear éagsúil trí hallaí scoile, clubanna ceoil traidisiúnta, féilte, dioscóanna, tithe pobail agus na hallaí ceolchoirmeacha is cáiliúla sa domhain. Ba í lasair shí leanúnach, líofa Mháire lena cláirseach, lena glór binn agus go deimhin lena teacht i láthair, a mheall tír agus talamh ina dtreo. Guth fódúil ach guth aerga a bhí ag Máire agus chuir sí an chluain chaoin ar chách leis.<ref name=":3" /> Téann áilleacht a ceol agus cumhacht a fuaimeanna go smior san éisteoir. <blockquote>"Imeoidh soir is siar, a dtáinig ariamh, an ghealach is an ghrian ... ", </blockquote>cuid suntais na liricí sin agus guth draíochtúil Mháire in éineacht. == Dioscliosta == * ''Máire'', (1992) * ''Misty Eyed Adventures'', (1994) * ''Perfect Time'', (1998) * ''Whisper To The Wild Water'', (1999) * ''New Irish Hymns'', (2002) (le [[Joanne Hogg]] agus Margaret Becker) * ''Two Horizons'', (2003) * ''Óró - A Live Session'', (2005) * ''An Irish Christmas'', (2005) * ''Signature'', (2006) * ''Heartstrings'', (2008) *''Canvas'', (2017) == Naisc sheachtracha == * Suíomh Oifigiúil Mháire {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231704/http://www.mairebrennan.com/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.clannad.ie Suíomh Oifigiúil Clannad] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Brennan, Moya}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Cláirseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Clannad]] [[Catagóir:Cumadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]] [[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Léiritheoirí ceirníní Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] h72mcnzsrzm19b6yxyj6f0oq7ar6grv 1308172 1308170 2026-04-16T12:50:23Z TGcoa 21229 1308172 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Sárcheoltóir agus amhránaí as Gaeltacht Dhún na nGall ba ea '''Máire Ní Bhraonáin''' nó '''Moya'''<ref>{{Lua idirlín|url=web.archive.org/web/20080516110341/http://www.moyabrennan.com/gaeilge/|teideal=Fiafraíonn go leor agaibh cad chuige ar athraíodh m'ainm ó Mháire go Moya. Freagair simplí: Tar éis blianta ag ceartá an fhuaim agus an litriú arís agus arís eile, shocraigh mé go mbeadh sé níos simplí dá nglacfar le litriú coitianta amháin.|údar=moyabrennan.com|dáta=2002|dátarochtana=2026}}</ref> '''Brennan,''' a bhain cáil dhomhanda amach mar chuid den bhanna ceoil [[Clannad]] í. Saolaíodh í ar an [[4 Lúnasa]] [[1952]] i n[[Gaoth Dobhair]], [[Contae Dhún na nGall|Dún na nGall]]. Fuair sí bás ar [[13 Aibreán]] [[2026]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://rip.ie/death-notice/moya-brennan-jarvis-donegal-gweedore-627664|teideal=Death Notice of Moya Brennan (Jarvis) (Gweedore, Donegal) {{!}} rip.ie|language=en|work=rip.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Bhí glór agus stíl ar leith ag Moya, chomh maith le bua na cumadóireachta agus máistreacht uirlisí, a bhain clú agus cáil amach di ar fud na cruinne. “''The First Lady of Celtic Music''" a thugtaí uirthi.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601217/|teideal=Barrscéalta, clár iomlán,|údar=Raidió na Gaeltachta|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22601000/|teideal=Maighréad Ní Dhomhnaill, amhránaí.|údar=RnaG / Adhmhaidin|dáta=2026-04-14|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An t-amhránaí mór le rá Moya Brennan tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0414/1568108-an-t-amhranai-mor-le-ra-moya-brennan-tar-eis-bhais/|date=2026-04-14|language=ga|author=Ailbhe Ó Monacháin / Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maire-ni-bhraonain-1952-2026-chuaigh-a-siodulacht-mhaorga-uasal-i-gcion-ar-na-milte/|teideal=MÁIRE NÍ BHRAONÁIN 1952-2026: Chuaigh a síodúlacht mhaorga uasal i gcion ar na mílte…|údar=Lillis Ó Laoire|dáta=16 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bhi-glor-aingil-aici-aos-ceoil-na-heireann-croibhriste-i-ndiaidh-bhas-mhaire-ni-bhraonain/|teideal=‘Bhí glór aingil aici’ – aos ceoil na hÉireann croíbhriste i ndiaidh bhás Mháire Ní Bhraonáin|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> [[Íomhá:Clannad2.gif|clé|mion|220x220px|An dara albam a d'eisigh Clannad, ''Clannad 2, 1974''.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Clannad 2|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Clannad_2&oldid=1349120296|journal=Wikipedia|date=2026-04-15|language=en}}</ref> Maire i lár & Noel Duggan (ar chlé), Ciarán Ó Braonáin, Pól Ó Braonáin & Pádraig Ó Dúgáin (ar dheis)]] [[Íomhá:Clannad on stage at Leeds Folk Festival, UK, 1982 (photograph by Tony Rees) (2b).jpg|clé|mion|220x220px|Clannad ar stáitse, Leeds Folk Festival, 1982 ]] [[Íomhá:Moya Brennan - The Boston Globe (1988).jpg|clé|mion|283x283px|Berklee Performance Center,14 Samhjain 1988.]] [[Íomhá:self_aid.jpg|left|220x220px|thumb|Máire le [[Bono]], [[Bob Geldof]] agus Chris de Burgh ag ''SelfAid''. 1990]] [[Íomhá:Clannadleos.jpg|clé|mion|220x220px|2005 ag Leo's Tavern]] [[Íomhá:Mairebrennan2.jpg|clé|mion|330x330px|2006]] [[Íomhá:FIL 2013 - Clannad - 8361.JPG|clé|mion|330x330px|2013]] [[Íomhá:DCU Pres, M Brennan, DCU Chancellor 2022.jpg|clé|mion|220x220px|Bhronn [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|Ollscoil Chathair BhÁC]] Dochtúireacht Oinigh uirthi in 2022<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dochtuireacht-oinigh-bronnta-ar-amhranai-agus-ceoltoir-gaeltachta/|teideal=Dochtúireacht Oinigh bronnta ar amhránaí agus ceoltóir Gaeltachta|dáta=2022-05-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref>]] == Beathaisnéis == Ba í Máire an duine ba shine de naonúr clainne. Ó bhí Mháire ina girseach bheag bhí sí ag gabháil cheoil sa bhaile lena máthair Máire Ní Dhúgáin, níos moille i hallaí damhsa agus i dteach tábhairne a hathar, Leo Brennan, agus i ngeamaireachtaí áitiúla I nGaoth Dobhair. As an meascán ceoil a bhí sa bhaile a tháinig an nuáil go léir a bhain le ceol Chlannad ar dtús. Bhí ''showband'' Leo, An Sliabh Foy, i dteach amháin agus béal dorais, bhí Aodh Ó Dubhgáin a hathair mór, an máistir agus an múinteoir, a thug oiliúint do Mháire agus don chuid eile i bhfilíocht agus i gceol dúchais na Gaeilge. Bhí an nua agus an sean leo ón tús mar sin agus le himeacht aimsire dheamhan faitíos a bhí orthu iad a mheascadh le chéile ar bhealaí úra, tarraingteacha.<ref name=":3" /> Bhí sí meallta ag na glórthaí a leithéidí [[Joni Mitchell]] agus na [[Beach Boys]], sular bheartaigh sí fhéin ar aistear diamhrach ag baint úsáid as stair saibhir agus ceol fonnmhar Ceilteach óna dúchas. === Clannad === Bhain Máire Ní Bhraonáin cáil amach ar an chéad dul síos mar phríomhamhránaí agus mar chláirseoir leis an ghrúpa Clannad. Bunaíodh Clannad in 1970 agus thosaigh siad amach ag seinm i dTábhairne Leo, an teach tábhairne cáiliúil a bhí ag athair mhuintir Uí Bhraonáin, Leo Ó Braonáin. Chuir sí féin, a deirfiúr [[Enya|Eithne]] ([[Enya]]) agus a deartháireacha na milliúin faoi gheasa lena leaganacha nua-aimseartha ar cheoltaí Gaeilge sular thug siad faoin stáitse idirnáisiúnta agus faoi amhráin Bhéarla. Aithnítear Clannad ar an gcéad mhórghrúpa ceoil a chuir an Ghaeilge i lár an aonaigh.<ref name=":0" /> D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus a gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil. Ba é a n-amhrán Gaeilge féin a thaifead siad faoi choinne na sraithe teilifíse Harry's Game i 1982 a chuir in aithne iad don saol mór taobh amuigh d'Éirinn. Bhí os cionn 15 milliún albam díolta ag Clannad agus an t-iliomad duaiseanna buaite acu, ina measc duais [[Gradam Grammy|Grammy]] (1999), duais BAFTA (1984) agus duais Ivor Novello (1982). === Níos déanaí === Sna 1980idí agus níos déanaí, thaifead Máire ceol i gcuideachta roinnt de mhóroirfidigh a linne, leithéidí [[Bono]] agus [[Shane MacGowan]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/archives/2025/1019/1536321-maire-ni-bhraonain/|teideal=Máire Ní Bhraonáin ar an Late Late|údar=RTÉ Archives|dáta=1990|language=en-IE|work=|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> 25 albam san iomlán a thaifead sí – le Clannad agus ina haonar – agus díoladh 20 milliún acu.<ref name=":1" /> I mBliain na Mílaoise, cheol sí a hamhrán ''Perfect Time'' ar Lá Domhanda na hÓige sa Róimh os comhair an Phápa Eoin Pól II agus dhá mhilliún oilithreach. Tá a guth le cluinstin fosta ar scannáin mhóra mar [[Titanic (scannán 1997)|''Titanic'']], ''King Arthur'' agus ''To End All Wars''. Ó 2007, sheinn Moya sa ghrúpa ban [[T with the Maggies]] le [[Mairéad Ní Mhaonaigh]] agus [[Maighread Ní Dhomhnaill|Maighréad]] agus [[Tríona Ní Dhomhnaill|Tríona NÍ Dhomhnaill]]. Ó 2013 d'fhill sí ar cheol na cláirsí le buíon úr traidisiúnta. Ba mhinic a bhronn Moya a bua féin ceoil in aisce ar lucht cúise agus ar chumainn charthanachta a bhí gar dá croí, teaghlaigh [[Pléasc ar an Chraoslach|thubaiste an Chraoslaigh]] ina contae féin ina measc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sparanacht-clannad-bronnta-ar-scannanoir-as-gaeltacht-dhun-na-ngall/|teideal=Sparánacht ‘Clannad’ bronnta ar scannánóir as Gaeltacht Dhún na nGall|dáta=2024-08-14|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20216230/|teideal=Máire Ní Bhraonáin, a mac Paul agus Cormac de Barra|údar=RnaG|dáta=2013-06-21|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-14}}</ref><ref name=":1" /> Thosaigh sí Clubeo i dTábhairne Leo in 2013, le hardán a thabhairt do cheoltóirí óga a bhí ag teacht chun tosaigh agus a raibh gealladh fúthu.<ref name=":3" /> Tar éis leathchéad bliain, chas Máire agus Clannad an phoirt deiridh in Éirinn ar an 17 Feabhra 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-cead-slan-le-clannad-a-thug-an-ceol-gaelach-ar-fud-an-domhain-mhoir/|teideal=GAILEARAÍ: Céad slán le Clannad a thug an ceol Gaelach ar fud an domhain mhóir|dáta=2023-02-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-14}}</ref> === Bás agus oidhreacht === Bhí tinneas scamhóige ag dul di le tamall de bhlianta. Cé go raibh Máire tinn le fada agus go raibh súil lena bás luath nó mall, xheol sí amhrán ag Scoil Gheimhridh Ghaoth Dobhair i mí na Nollag 2024, d’ainneoin an tinnis.<ref name=":3" /> Bhásaigh Máire ar [[13 Aibreán]] [[2026]] ina teach cónaithe. Bhí sí 73 bliain d’aois. Fágann sí a céile Tim Jarvis, mac Paul agus iníon Aisling chomh maith lena máthair, a deartháireacha, a deirfiúracha, daoine muinteartha agus cairde.<ref name=":0" /> Thuill sé gradaim agus duaiseanna go leor di féin agus dá comhcheoltóirí i gClannad. Bhí péire a sheas amach di as measc an iomláin, dar léi féin, An Chéad Duais ag Féile Cheoil Tíre Leitir Ceanainn i 1973 i dtús a ré, agus Gradam Phearsa Dhún na nGall in 2023. Bhain an dá dhuais sin lena contae agus lena dúchas féin agus ba mhór a meas orthu dá réir sin.<ref name=":3" /> An bhliain dar gcionn, in 2024, bhronn [[Comhairle Contae Dhún na nGall]] saoirse an chontae uirthi féin agus ar Chlannad as a raibh déanta acu ar son an cheoil agus na Gaeilge.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://donegalnews.com/clannad-to-receive-freedom-of-donegal-at-council-reception/|teideal=Clannad to receive Freedom of Donegal at council reception|údar=Dionne Meehan|dáta=2024-05-16|language=en-US|work=Donegal News|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Ainmníodh do dhá ghradam [[Gradam Grammy|Grammy]] í agus bhuaigh sí Gradam Emmy mar chuid den fhoireann a raibh baint acu leis an gclár faisnéise ''Music in Ireland'' faoi cheol na hÉireann.<ref name=":2" /> === Ceol === Bhí Moya i gcónaí dírithe go dian ar a cuid oibre a rith a haistear éagsúil trí hallaí scoile, clubanna ceoil traidisiúnta, féilte, dioscóanna, tithe pobail agus na hallaí ceolchoirmeacha is cáiliúla sa domhain. Ba í lasair shí leanúnach, líofa Mháire lena cláirseach, lena glór binn agus go deimhin lena teacht i láthair, a mheall tír agus talamh ina dtreo. Guth fódúil ach guth aerga a bhí ag Máire agus chuir sí an chluain chaoin ar chách leis.<ref name=":3" /> Téann áilleacht a ceol agus cumhacht a fuaimeanna go smior san éisteoir. <blockquote>"Imeoidh soir is siar, a dtáinig ariamh, an ghealach is an ghrian ... ", </blockquote>cuid suntais na liricí sin agus guth draíochtúil Mháire in éineacht. == Dioscliosta == * ''Máire'', (1992) * ''Misty Eyed Adventures'', (1994) * ''Perfect Time'', (1998) * ''Whisper To The Wild Water'', (1999) * ''New Irish Hymns'', (2002) (le [[Joanne Hogg]] agus Margaret Becker) * ''Two Horizons'', (2003) * ''Óró - A Live Session'', (2005) * ''An Irish Christmas'', (2005) * ''Signature'', (2006) * ''Heartstrings'', (2008) *''Canvas'', (2017) == Naisc sheachtracha == * Suíomh Oifigiúil Mháire {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231704/http://www.mairebrennan.com/ |date=2008-05-16 }} * [http://www.clannad.ie Suíomh Oifigiúil Clannad] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Brennan, Moya}} [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Cláirseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Clannad]] [[Catagóir:Cumadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1952]] [[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Léiritheoirí ceirníní Éireannacha]] [[Catagóir:Mná]] 6pgyo5ar1z9if0ouqndhkcisk7mhup0 Victoria na Ríochta Aontaithe 0 15332 1308180 1284353 2026-04-16T15:27:41Z Saighneánach 72809 Typo 1308180 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Victoria''' ([[24 Bealtaine]] [[1819]] – [[22 Eanáir]] [[1901]]) ina [[banríon]] ar Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann ó [[20 Meitheamh]] [[1837]] ar aghaidh. Bhí sí ar an gcéad Bhanimpire ar [[an India]] ó 1 Bealtaine 1876 go dtí lá a báis ar 22 Eanáir 1901. [[Íomhá:Queen Victoria by JJE Mayall, 1860.png|clé|mion|1860, le JJE Mayall]] Mhair a réimeas ar feadh 63 bliain, an réimeas is faide a bhí ag aon mhonarc na Breataine riamh, go dtí gur éirigh [[Eilís II]] ar an mbanríon is faide i réim i 2015.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An bhanríon Eilís - an Bhanríon is faide i réim|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0909/726769-an-bhanrion-is-faide-i-reim-sa-bhreatain/|date=2015-09-09|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tugtar 'An Ré Victeoiriach'<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Victorian/|title=“Victorian” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-12}}</ref> ar aimsir a réimis. Tháinig a mac, [[Éadbhard VII na Ríochta Aontaithe|Éadbhard VII]], i gcomharbacht uirthi. [[Íomhá:Queen Victoria descendants haemophilia.svg|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:Queen%20Victoria%20descendants%20haemophilia.svg|mion|[[Haemaifilia]]: Banríon Victoria agus a chlann|clé]] ==Victoria agus Éire== In am Victoria, bhí Éire ina cuid den Ríocht Aontaithe. Thug an Bhanríon Victoria cuairt ar Éirinn ceithre huaire: in 1849, in 1853, in 1861 agus in 1900.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/news/arid-20123438.html|teideal=A queen’s welcome: Victoria’s stormy affair with Ireland|údar=Dan Buckley|dáta=2010-06-26|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2022-02-28}}</ref> [[Íomhá:Queen Victoria bidding adieu to the Lord Lieutenant of Ireland.jpg|clé|mion|1849? slán a rá leis an Ard-Leifteanant (Lord Lieutenant)]] '''1849''' Tugadh ‘Banríon an [[Íomhá:Photograph of John Brown and Queen Victoria.jpg|clé|mion|1868]] Drochshaoil’ uirthi óir tháinig sí féin agus [[an Prionsa Albert]] go hÉirinn in 1849, i rith [[an Gorta Mór|an Ghorta Mhóir]], agus is minic a deirtear nár thug sí ach £5 chun cabhrú leis na daoine a bhí ag fáil bháis leis an ocras. Is é fírinne an scéil gur bhronn sí £2,000, áfach; agus gríosaíodh í i rith na cuairte sin ag muintir [[Corcaigh|Corcaí]], ag muintir [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]], agus i m[[Béal Feirste]] (tá an scéal níos casta áfach<ref name=":0" />). Athainmníodh Cóbh (a tugadh ''Cove'' air i m[[Béarla]] roimhe seo) mar ''Queenstown'' ('baile na banríona') chun an chuairt seo a cheiliúradh.[[Íomhá:Queen Victoria and others (16788728018).jpg|clé|mion|Sráid Grafton , 1900]] '''1853''' [[Íomhá:Queen Victoria's Royal visit to Dublin, Ireland 1.jpg|clé|mion|1900]] Tháinig an bhanríon agus a céile go hÉirinn arís in 1853, chun ''the Exhibition of Art and Art Industry'' a fheiceáil i mBaile Átha Cliath. '''1861''' D’fhill sí ar an tír arís in 1861, le triúr dá gclann, chun a mac is sine, an [[Éadbhard VII na Ríochta Aontaithe|Prionsa Albert Éadbhard]], a fheiceáil (bhí sé ag traenáil leis an arm sa [[an Currach|Churrach]]). Le linn na cuairte seo, d’fhan an teaghlach ríoga i dTeach Fhear Ionad na Banríona ([[Áras an Uachtaráin]] anois) agus ansin i d[[Teach Mhucrois]]. Ina dhiaidh sin, bhí ar úinéir Theach Mhucrois, Henry Arthur Albert, an teach a dhíol chun íoc as na costais. '''1900''' D’eagraíodh an chuairt dheireanach go hÉirinn, i mí Aibreáin 1900, chun crógacht na saighdiúirí Éireannacha sa [[Dara Cogadh na mBórach|Chogadh in Afraic Theas]] a chomóradh. Bronnadh bonn do gach uile phóilín a bhí ar dualgas ag a coinní agus do gach uile státseirbhíseach a bhí ar dualgas i mBaile Átha Cliath le linn na cuairte. === Rialtas Dúchais === Sheas Victoria an fód in aghaidh [[Rialtas Dúchais]] na hÉireann, áfach, agus níor réitigh sí go maith leis an bPríomh-Aire [[William Ewart Gladstone]], a chuir an Chéad Bhille Rialtas Dúchais agus an Dara Bille Rialtas Dúchais os comhair na parlaiminte. [[Íomhá:Queen Victoria statue, Belfast (2) - geograph.org.uk - 432414.jpg|clé|mion|Dealbh i mBéal Feiste inniu]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Monarcaí na Ríochta Aontaithe}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1819]] [[Catagóir:Básanna i 1901]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Indiacha]] [[Catagóir:Eaglais Shasana]] [[Catagóir:Impirí]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Ríthe na nAlbanach]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Briotanacha]] srsxnkwh2momc7p9xi0scbn9yaa89u0 Laurence Olivier 0 15386 1308263 1281456 2026-04-16T19:01:26Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308263 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Laurence Olivier (borders removed).jpg|thumb|deas|220px|Olivier sa bhliain 1939]] Bhí '''Laurence Olivier''' ([[22 Bealtaine]] [[1907]] – [[11 Iúil]] [[1989]]) ar na haisteoirí is mó sa [[20ú haois]]. B'ollmhór an cháil a bhain sé amach mar aisteoir stáitse, aisteoir [[scannán]] agus mar [[Stiúrthóir scannán|stiúrthóir]]. Tá cáil ar leith air mar gheall ar an aisteoireacht a rinne sé i ndrámaí [[William Shakespeare|Shakespeare]]. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Golden Globe i 1949. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{DEFAULTSORT:Olivier, Laurence}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1907]] [[Catagóir:Básanna i 1989]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Surrey]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Pearsanra míleata na Sasana]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Sasanacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] roxk40nqit4kxmyi7mezra760q4fwzm Al Capone 0 16261 1308231 1045289 2026-04-16T18:37:23Z Saighneánach 72809 Typo 1308231 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:AlCaponemugshotCPD.jpg|mion| Al Capone.|clé]] Ba drongadóir [[Iodálach|Iodál]]-[[Meiriceá]]nach é '''Alphonse Gabriel Capone''' ([[17 Eanáir]] [[1899]] – [[25 Eanáir]] [[1947]]), nó mar ab fhearr aithne air '''Al Capone''' nó '''Colméadan''' ('''''Scarface''''' sa Bhéarla). Bhí sé ina cheannaire ar shindeacáit [[Coir|coire]] a bhí bainteach le smuigleáil bhiotáille agus gnóthaí eile a bhí neamh[[dlí|dhlíthiúil]] nuair a bhí [[Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe|Cosc ar Alcól]] sna [[Stáit Aontaithe]] sna [[1920idí]] agus sna [[1930idí]]. [[Íomhá:Al Capone.jpg|mion|16 Bealtaine 1929ː Capone: i bpriosún i bPennsylvania|clé]] [[Íomhá:National Museum of Crime and Punishmen - Saint Valentine's Day Massacre brick (2868502113).jpg|link=https://ga.wikipedia.org/wiki/%C3%8Domh%C3%A1:National%20Museum%20of%20Crime%20and%20Punishmen%20-%20Saint%20Valentine's%20Day%20Massacre%20brick%20(2868502113).jpg|clé|mion|228x228px|Sléacht "Lá Fhéile Vailintín": bríce a bhí sa bhalla ag an am]] Ar [[14 Feabhra]] [[1929]], tharla sléacht "Lá Fhéile Vailintín" i [[Siceagó|Siceágó]] idir buíonta faicseanaíochta an tsaoil fhothoinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/ranna-an-diabhail-1.698182|teideal=Ranna an diabhail|údar=Alan Titley|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-02-14}}</ref> Bhí na coirpigh Iodálacha, an "South Side", faoi stiúir Al Capone. D'ionsaigh siad an "North Side", coirpigh Gael-Mheiriceánacha. Feallmharóidh seachtar as an North Side ach d'éalaigh an ceannaire, [[Bugs Moran]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://drive.google.com/open?id=1yB5lDuJeT1RParm0fvzZw_4j68B8hlOk|teideal="AN TAOBH DORCHA DE GHAEL-MHEIRICEÁ" (lch. 6)|údar=examinations.ie|dáta=2006|foilsitheoir=Sa leabhar, Paddy Whackedː The Untold Story of the Irish American Gangster, ríomhann an t-údar T. J. English scéal agus stair na gcoirpeach Gael-Mheiriceánach ó aimsir an Ghorta go dtí ár linn féin.|dátarochtana=2020}}</ref> === Bás le hadhairt === Scaoileadh Capone saor ón bpríosún sa bhliain 1939 ar bhonn atrua; bhí a shláinte ag meath agus bhí 'paresis' ag cur as dó.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=General paresis of the insane|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=General_paresis_of_the_insane&oldid=1061082802|journal=Wikipedia|date=2021-12-19|language=en}}</ref> I mí Eanáir 1947, bhuail stróc agus [[taom croí]] Capone agus é ina "phálás" i bPalm Island, [[Florida]] lena mhuintir. Tholg sé niúmóine chomh maith agus d'éag ar [[25 Eanáir]] [[1947]], in aois 47 dó. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Capone, Al}} [[Catagóir:Maifia]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Básanna i 1947]] [[Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha]] 1wxkfu84jpphod4l2q0qgsgubn4i70b Bugs Moran 0 16307 1308260 1108439 2026-04-16T18:57:11Z Saighneánach 72809 Typo 1308260 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Detroit police prohibition.jpg|mion|clé|[[Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe|osc ar alcól]] agus drongadóirí]] Ba drongadóir as [[Chicago]] é '''Bugs Moran''' nó '''George Clarence "Bugs" Moran''' sna [[1930idí]] i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]], nuair a bhí [[Cosc ar Alcól sna Stáit Aontaithe|cosc ar alcól]]. Rugadh é ''Adelard Cunin'' in [[Saint Paul, Minnesota|St. Paul]] [[Minnesota]] ar an [[21 Lúnasa]] [[1891]], de réir a [[Beathaisnéis|bheathaisnéis]]í, Jimmy Anderson. Bhí Moran ina cheannaire ar shindeacáit [[Coir|coire]] a bhí bainteach le smuigleáil bhiotáille agus gnóthaí eile a bhí neamh[[Dlí|dhlíthiúil]] sna [[Stáit Aontaithe]] sna [[1920idí]] agus sna [[1930idí]]. [[Íomhá:National Museum of Crime and Punishmen - Saint Valentine's Day Massacre brick (2868502113).jpg|clé|mion|228x228px|sléacht "Lá Fhéile Vailintín": bríce a bhí sa bhalla ag an am]] Ar [[14 Feabhra]] [[1929]], tharla sléacht "Lá Fhéile Vailintín" i [[Siceagó|Siceágó]] idir buíonta faicseanaíochta an tsaoil fhothoinn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/ranna-an-diabhail-1.698182|teideal=Ranna an diabhail|údar=Alan Titley|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-02-14}}</ref> Bhí na coirpigh Iodálacha, an "South Side", faoi stiúir [[Al Capone]]. D'ionsaigh siad an "North Side", coirpigh Gael-Mheiriceánacha. Feallmharóidh seachtar as an North Side ach d'éalaigh an ceannaire, Bugs Moran.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/tmp/1581725260_1151577.pdf|teideal=AN TAOBH DORCHA DE GHAEL-MHEIRICEÁ|údar=examinations.ie|dáta=2006|foilsitheoir=Sa leabhar, Paddy Whackedː The Untold Story of the Irish American Gangster, ríomhann an t-údar T. J. English scéal agus stair na gcoirpeach Gael-Mheiriceánach ó aimsir an Ghorta go dtí ár linn féin.|dátarochtana=2020}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Fuair Moran bás i b[[Príosún|priosún]] Leavenworth ar [[25 Feabhra]] [[1957]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-stair-us}} {{DEFAULTSORT:Moran, Bugs}} [[Catagóir:Daoine as Chicago]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1957]] [[Catagóir:Coiriúlacht eagraithe sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Maifia]] [[Catagóir:Coirpigh Mheiriceánacha]] jmyn4nv8lgpq9bzlt2oamzqoscqt5qg Aird Mhór 0 18703 1308201 1193448 2026-04-16T17:05:47Z Saighneánach 72809 Typo 1308201 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Baile]] is ea '''Aird Mhór'''<ref name='Logainm'>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1411637|title=Aird Mhór/Ardmore {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2024-01-01|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> in [[Poblacht na hÉireann|Éirinn]]. Tá an baile suite ar an g[[cósta]] i ndeisceart na tíre i g[[Contae Phort Láirge]], gar d'[[Eochaill]]. [[Íomhá:St. Declan's Round Tower and Oratory, Ardmore, Co. Waterford.JPG|clé|mion|220x220px|Aird Mhór: téann an [[cloigtheach]] siar go dtí an [[10ú haois]] b'fhéidir agus an tsuíomh go dtí an 5ú haois<ref>{{Lua idirlín|url=http://roundtowers.org/ardmore/index1.htm|teideal=Ardmore Irish Round Tower|work=roundtowers.org|dátarochtana=2019-07-24}}</ref>]] [[Sráidbhaile]] [[iascaireachta]]a atá ann. Tá cónaí ar c. 330 duine ann. Deirtear gurb í Aird Mhór an chéad lónnaíocht [[An Chríostaíocht|Chríostaí]] in Éirinn: go raibh cónaí ar [[Naomh Deaglán]] sa réigiún timpeall 350 – 450 AD agus gur thug sé an [[creideamh]] leis roimh theacht [[Naomh Pádraig|Phádraig Naofa]]. == Tagairtí == {{reflist}}{{Port Láirge}} {{Síol-tír-ie}} [[Catagóir:Bailte i gContae Phort Láirge]] ndmldtqjwwcghn8jm28qfec0aotnowt Tomás Ceannt 0 19644 1308189 1275765 2026-04-16T16:19:39Z Saighneánach 72809 Fix 1308189 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaí]] [[Éire]]annach ó [[Contae Chorcaí|Chontae Chorcaí]] é '''Tomás Ceannt''' ([[29 Lúnasa]] [[1865]] – [[9 Bealtaine]] [[1916]]), nó '''Thomas Kent''' as Béarla, a cuireadh chun báis i ndiaidh troid gunnaí le Constáblacht Ríoga na hÉireann ar an 2u Bealtaine 1916, díreach i ndiaidh Éirí Amach na Cásca 1916.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Thomas Kent - 1916 Rebel Teaser Trailer|url=https://www.youtube.com/watch?v=2tMacUeKUaQ|date=2017-05-09|author=Eoin Ó hAnnracháin}}</ref> == Tús a shaoil == Rugadh Ceannt i dTeach an Bháin Aird, [[Caisleán Ó Liatháin]], in aice le [[Mainistir Fhear Maí]], [[Contae Chorcaí]]. Duine de sheachtar mhac agus beirt iníon le David Kent ba ea é, a raibh [[feirm]] 200 acra aige, agus a bhean Mary Rice.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/executed/thomaskent/|teideal=National Library of Ireland - 1916 Exhibition|údar=Thomas Kent|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-09}}</ref> Fuair Tomás a chuid [[Oideachas|oideachais]] ar an scoil náisiúnta áitiúil, go dtí go raibh sé thart ar cheithre bliana déag nó cúig bliana déag d'aois is dócha, mar ba ghnáth i gceantair tuaithe ag an am. Chaith sé cúig bliana i m[[Boston, Massachusetts|Bostún]], áit a d'oibrigh sé le [[comhlacht]] [[foilsitheoireacht]]a agus fearastú séipéil agus ina raibh sé páirteach in ócáidí cultúrtha Gaelacha, cuid mhór acu a bhí á reáchtáil ag [[Conradh na Gaeilge]]. Nuair a d'fhill sé ar an mbaile thart ar 1889 bhí sé páirteach sa Phlean Beartaíochta, gluaiseacht le haghaidh leasú chóras na talún a bhí eagraithe ag baill de [[Páirtí Parlaiminteach na hÉireann|Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann]], T.C. Harrington agus William O'Brien ach go háirithe. Mar gheall go raibh sé bainteach leis seo, chaith sé dhá mhí i mbun oibre déine taobh istigh de Phríosún Chorcaí, agus é tar éis a bheith faighte ciontaithe as comhcheilg chun íocaíocht cíosa a sheachaint. Ciontaíodh a dheartháir Liam i gcoir eile roimhe sin agus chaith seisean sé mhí i bpríosún.<ref name=":0" /> Chuir sin ar shláinte Tomás agus nuair a tháinig deireadh le ré [[Charles Stewart Parnell|Parnell]] in 1891, stad sé ó bheith páirteach i ngníomhaíochtaí polaitiúla. Ina áit sin chaith sé a chuid ama saor i g[[Conradh na Gaeilge]] chun ceol agus damhsa traidisiúnta a chur chun cinn. [[Íomhá:Bust of Thomas Kent, Cork.jpg|clé|mion|dealbh bhrád, [[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]] i g[[cathair Chorcaí]]]] D'eagraigh na deartháireacha Kent brainse d'[[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] in 1914 ag [[Caisleán Ó Liatháin]]. Dúradh gurbh é an chéad bhrainse ólséantach sa tír riamh. Bhí Tomás tiomnaithe go hiomlán do na hÓglaigh, agus thaistil sé achar fada uaireanta le haghaidh ócáidí speisialta; bhí sé i láthair ag óráid mór le rá de chuid an [[Pádraig Mac Piarais|Phiarsaigh]] ag [[Sochraid Dhiarmada Uí Dhonnabháin Rosa|sochraid]] [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Jeremiah O'Donovan Rossa]] i mBaile Átha Cliath mí Lúnasa 1915, cuir i gcás.<ref name=":0" /> == Éirí Amach na Cásca == Bhí na deartháireacha Kent faoi amhras ag [[Constáblacht Ríoga na hÉireann]] le fada an lá, a thug ruathar faoina dteach ag cuartú airm i dtosach 1916. Mar gheall air sin, chaith Tomás dhá mhí taobh istigh de Phríosún Chorcaí de bharr sheilbh arm. Nuair a chuala deartháireacha Kent trácht ar an [[Éirí Amach na Cásca]], d'’fhan siad ón mbaile agus iad ag súil le horduithe slógaidh. Ach nuair a d'fhreasordaigh [[Eoin Mac Néill]] an ordú slógadh, d'’fhill siad abhaile, oíche 1ú Bealtaine. Chuaigh an Éirí Amach ar aghaidh i m[[Baile Átha Cliath]] ar aon nós, agus cuireadh [[Constáblacht Ríoga na hÉireann]] amach chun baill de [[Bráithreachas Phoblacht na hÉireann|Bhráithreachas Poblacht na hÉireann]], [[Sinn Féin]] agus [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] a gabhadh. Faoin am sin bhí baill d'Óglaigh na hÉireann á thiomsú ag an RIC agus bhí siad ar achan taobh den teach an mhaidin dár gcionn. Nuair a rinneadh ionsaí ar áras na Ceannt, chuir Tomás agus a dheartháir, Risteard, Daithí agus Liam in aghaidh na saighdiúirí. Tá neart tuairiscí faoi céard a thit amach ina dhiaidh sin; ar aon chaoi bhí cath gunnaí ann, a mhair ar feadh ceithre uair an chloig. agus lena linn scaoileadh marbh an Príomhchonstábla William C. Rowe. Gabhadh Tomás agus Liam Kent; gortaíodh Dáithí.<ref name=":0" /> Ar deireadh bhí ar na Ceannt géilleadh, cé go ndearna Risteard iarracht rith agus gortaíodh go marfach é. == Triail agus Bású == Cuireadh Tomás agus Liam os comhair chúirt airm ag Beairic Choinneála Chorcaí.<ref>Cuireadh é i bPríosún Chorcaí, ar chúl Dún Uí Choileáin, Corcaigh (ar a dtugtaí Beairic Victoria tráth).</ref> Fuarthas neamhchiontach Liam, ach daoradh Tomás chun báis. Cuireadh Tomás chun bás os comhair scuad lámhaigh ar an 9ú Bealtaine 1916 i [[Contae Chorcaí|gCorcaigh]]. Cuireadh cúirt ar Dhaithí Ceannt nuair a tháinig sé chuige féin ó na gortuithe; tógadh é go mBaile Átha Cliath, áit a chúidíodh é ar an gcion céanna, fuarthas ciontach é agus cuireadh chun báis é, ach laghdaíodh an breithiúnas báis go bpianseirbhís cúig bliana.<ref name=":0" /> Ach amháin i gcás, [[Ruairí Mac Easmainn]], ba é Tomás Ceannt an t-aon duine curtha chun báis taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath de bharr a pháirt san Éirí Amach. Ní raibh Tomás pósta riamh. == Sochraid Stáit == Go luath sa bhliain 2015, rinne an Taoiseach [[Éanna Ó Coinnigh]] tairiscint sochraid stát ar clann na Ceannt, agus ghlac siad leis. Athnochtadh corp Ceannt ó Phriosún Corcaigh i mí an Mheitheamh 2015 i ndiaidh dó a bheith curtha ar feadh 99 bliain. Bhí an sochraid ann ar an 18ú Meán Fómhair 2015 i Séipéal Naomh Nioclás i g[[Caisleán Ó Liatháin]]. Luigh an corp faoi ghradam stáit i nDún Uí Choileáin i gCorcaigh an lá roimhe. D'fhreastail an tUachtarán Mícheál D. Ó hUiginn ar an aifreann éagnairce, agus rinne [[Éanna Ó Coinnigh]] an óraid cois uaighe. == Cuimhneacháin == [[Íomhá:Cork City, Kent Railway Station - panoramio.jpg|mion|clé|[[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]] i g[[cathair Chorcaí]]]] Tá an stáisiún traenach i g[[cathair Chorcaí]], [[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]], ainmnithe in ómós dó. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ceannt, Tomas}} [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] clucs2u5yzi22n4ow56iv0ld0xtwp6l 1308190 1308189 2026-04-16T16:20:09Z Saighneánach 72809 /* Éirí Amach na Cásca */Again 1308190 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaí]] [[Éire]]annach ó [[Contae Chorcaí|Chontae Chorcaí]] é '''Tomás Ceannt''' ([[29 Lúnasa]] [[1865]] – [[9 Bealtaine]] [[1916]]), nó '''Thomas Kent''' as Béarla, a cuireadh chun báis i ndiaidh troid gunnaí le Constáblacht Ríoga na hÉireann ar an 2u Bealtaine 1916, díreach i ndiaidh Éirí Amach na Cásca 1916.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Thomas Kent - 1916 Rebel Teaser Trailer|url=https://www.youtube.com/watch?v=2tMacUeKUaQ|date=2017-05-09|author=Eoin Ó hAnnracháin}}</ref> == Tús a shaoil == Rugadh Ceannt i dTeach an Bháin Aird, [[Caisleán Ó Liatháin]], in aice le [[Mainistir Fhear Maí]], [[Contae Chorcaí]]. Duine de sheachtar mhac agus beirt iníon le David Kent ba ea é, a raibh [[feirm]] 200 acra aige, agus a bhean Mary Rice.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/executed/thomaskent/|teideal=National Library of Ireland - 1916 Exhibition|údar=Thomas Kent|dáta=2016|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-09}}</ref> Fuair Tomás a chuid [[Oideachas|oideachais]] ar an scoil náisiúnta áitiúil, go dtí go raibh sé thart ar cheithre bliana déag nó cúig bliana déag d'aois is dócha, mar ba ghnáth i gceantair tuaithe ag an am. Chaith sé cúig bliana i m[[Boston, Massachusetts|Bostún]], áit a d'oibrigh sé le [[comhlacht]] [[foilsitheoireacht]]a agus fearastú séipéil agus ina raibh sé páirteach in ócáidí cultúrtha Gaelacha, cuid mhór acu a bhí á reáchtáil ag [[Conradh na Gaeilge]]. Nuair a d'fhill sé ar an mbaile thart ar 1889 bhí sé páirteach sa Phlean Beartaíochta, gluaiseacht le haghaidh leasú chóras na talún a bhí eagraithe ag baill de [[Páirtí Parlaiminteach na hÉireann|Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann]], T.C. Harrington agus William O'Brien ach go háirithe. Mar gheall go raibh sé bainteach leis seo, chaith sé dhá mhí i mbun oibre déine taobh istigh de Phríosún Chorcaí, agus é tar éis a bheith faighte ciontaithe as comhcheilg chun íocaíocht cíosa a sheachaint. Ciontaíodh a dheartháir Liam i gcoir eile roimhe sin agus chaith seisean sé mhí i bpríosún.<ref name=":0" /> Chuir sin ar shláinte Tomás agus nuair a tháinig deireadh le ré [[Charles Stewart Parnell|Parnell]] in 1891, stad sé ó bheith páirteach i ngníomhaíochtaí polaitiúla. Ina áit sin chaith sé a chuid ama saor i g[[Conradh na Gaeilge]] chun ceol agus damhsa traidisiúnta a chur chun cinn. [[Íomhá:Bust of Thomas Kent, Cork.jpg|clé|mion|dealbh bhrád, [[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]] i g[[cathair Chorcaí]]]] D'eagraigh na deartháireacha Kent brainse d'[[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] in 1914 ag [[Caisleán Ó Liatháin]]. Dúradh gurbh é an chéad bhrainse ólséantach sa tír riamh. Bhí Tomás tiomnaithe go hiomlán do na hÓglaigh, agus thaistil sé achar fada uaireanta le haghaidh ócáidí speisialta; bhí sé i láthair ag óráid mór le rá de chuid an [[Pádraig Mac Piarais|Phiarsaigh]] ag [[Sochraid Dhiarmada Uí Dhonnabháin Rosa|sochraid]] [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Jeremiah O'Donovan Rossa]] i mBaile Átha Cliath mí Lúnasa 1915, cuir i gcás.<ref name=":0" /> == Éirí Amach na Cásca == Bhí na deartháireacha Kent faoi amhras ag [[Constáblacht Ríoga na hÉireann]] le fada an lá, a thug ruathar faoina dteach ag cuartú airm i dtosach 1916. Mar gheall air sin, chaith Tomás dhá mhí taobh istigh de Phríosún Chorcaí de bharr sheilbh arm. Nuair a chuala deartháireacha Kent trácht ar an [[Éirí Amach na Cásca]], d'fhan siad ón mbaile agus iad ag súil le horduithe slógaidh. Ach nuair a d'fhreasordaigh [[Eoin Mac Néill]] an ordú slógadh, d'fhill siad abhaile, oíche 1ú Bealtaine. Chuaigh an Éirí Amach ar aghaidh i m[[Baile Átha Cliath]] ar aon nós, agus cuireadh [[Constáblacht Ríoga na hÉireann]] amach chun baill de [[Bráithreachas Phoblacht na hÉireann|Bhráithreachas Poblacht na hÉireann]], [[Sinn Féin]] agus [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] a gabhadh. Faoin am sin bhí baill d'Óglaigh na hÉireann á thiomsú ag an RIC agus bhí siad ar achan taobh den teach an mhaidin dár gcionn. Nuair a rinneadh ionsaí ar áras na Ceannt, chuir Tomás agus a dheartháir, Risteard, Daithí agus Liam in aghaidh na saighdiúirí. Tá neart tuairiscí faoi céard a thit amach ina dhiaidh sin; ar aon chaoi bhí cath gunnaí ann, a mhair ar feadh ceithre uair an chloig. agus lena linn scaoileadh marbh an Príomhchonstábla William C. Rowe. Gabhadh Tomás agus Liam Kent; gortaíodh Dáithí.<ref name=":0" /> Ar deireadh bhí ar na Ceannt géilleadh, cé go ndearna Risteard iarracht rith agus gortaíodh go marfach é. == Triail agus Bású == Cuireadh Tomás agus Liam os comhair chúirt airm ag Beairic Choinneála Chorcaí.<ref>Cuireadh é i bPríosún Chorcaí, ar chúl Dún Uí Choileáin, Corcaigh (ar a dtugtaí Beairic Victoria tráth).</ref> Fuarthas neamhchiontach Liam, ach daoradh Tomás chun báis. Cuireadh Tomás chun bás os comhair scuad lámhaigh ar an 9ú Bealtaine 1916 i [[Contae Chorcaí|gCorcaigh]]. Cuireadh cúirt ar Dhaithí Ceannt nuair a tháinig sé chuige féin ó na gortuithe; tógadh é go mBaile Átha Cliath, áit a chúidíodh é ar an gcion céanna, fuarthas ciontach é agus cuireadh chun báis é, ach laghdaíodh an breithiúnas báis go bpianseirbhís cúig bliana.<ref name=":0" /> Ach amháin i gcás, [[Ruairí Mac Easmainn]], ba é Tomás Ceannt an t-aon duine curtha chun báis taobh amuigh de Bhaile Átha Cliath de bharr a pháirt san Éirí Amach. Ní raibh Tomás pósta riamh. == Sochraid Stáit == Go luath sa bhliain 2015, rinne an Taoiseach [[Éanna Ó Coinnigh]] tairiscint sochraid stát ar clann na Ceannt, agus ghlac siad leis. Athnochtadh corp Ceannt ó Phriosún Corcaigh i mí an Mheitheamh 2015 i ndiaidh dó a bheith curtha ar feadh 99 bliain. Bhí an sochraid ann ar an 18ú Meán Fómhair 2015 i Séipéal Naomh Nioclás i g[[Caisleán Ó Liatháin]]. Luigh an corp faoi ghradam stáit i nDún Uí Choileáin i gCorcaigh an lá roimhe. D'fhreastail an tUachtarán Mícheál D. Ó hUiginn ar an aifreann éagnairce, agus rinne [[Éanna Ó Coinnigh]] an óraid cois uaighe. == Cuimhneacháin == [[Íomhá:Cork City, Kent Railway Station - panoramio.jpg|mion|clé|[[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]] i g[[cathair Chorcaí]]]] Tá an stáisiún traenach i g[[cathair Chorcaí]], [[Stáisiún Cheannt (Corcaigh)|Stáisiún Cheannt]], ainmnithe in ómós dó. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Ceannt, Tomas}} [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1865]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] h7us3a5e1am9q9mpvq6kmg3orim238u Seán Heuston 0 20873 1308191 1266192 2026-04-16T16:21:28Z Saighneánach 72809 Fix 1308191 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Réabhlóidí]] Éireannach agus ball de [[Fianna Éireann]] ab ea '''Seán Mac Aodha''' nó '''Seán Heuston''' as Béarla ([[21 Feabhra]] [[1891]] - [[8 Bealtaine]] [[1916]]). Bhí sé gníomhach maidir le bunú na bhFianna agus ba ghearr go raibh sé ina oifigeach agus ag mealladh tuilleadh fear ann.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1916 Seachtar Dearmadta - Sean Heuston {{!}} Seinnteoir {{!}} TG4 {{!}} Irish Television Channel, Súil Eile|url=https://www.tg4.ie/ga/player/seinn/?pid=5719378120001&title=Sean%20Heuston&series=1916%20Seachtar%20Dearmadta&genre=Faisneis&pcode=387238|language=ga}}</ref> Cuireadh chun báis é i g[[Príosún Chill Mhaighneann]] sa bhliain 1916. Ní raibh sé ach 25 bliana d'aois ag an am. == Saol == Rugadh Heuston ar 21 Feabhra 1891 ag 24 Shráid Gloucester Íochtarach, [[Baile Átha Cliath]], mac le John Heuston, cléireach, agus le Maria McDonald.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/executed/seanheuston/|teideal=National Library of Ireland - 1916 Exhibition|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-08}}</ref> Fuair sé [[oideachas]] go dtí an an grád idirmheánach ó na [[Bráithre Críostaí]] ar Scoileanna O'’Connell ar Shráid Richmond Thuaidh. === Luimneach === Agus é seacht mbliana déag d’aois (1908), chuaigh sé isteach sa [[Great Southern and Western Railway Company]] mar chléireach. Bhí sé lonnaithe i Luimneach ar feadh sé bliana, áit a raibh sé gníomhach mar mhaor le Fianna Éireann. Chuaigh sé isteach i bh[[Fianna Éireann]], an club gasógaíochta a rinne [[Bulmer Hobson]] agus an [[Constance Gore-Booth Markiewicz|Chuntaois Markievicz]], i mí Lúnasa 1909. D'eagraigh sé brainse an-ghníomhach i Luimneach, ag a raibh ballraíocht de 250 buachaill sa deireadh thiar thall.<ref name=":0" /> Chaith sé an chuid is mó den am saor a bhí aige san eagraíocht: ag múineadh Gaeilge agus stair, ag déanamh druileanna, ag máirseáil agus chabhraigh sé le baill íoc as a gcuid éidí. [[Íomhá:Dublin - St. Enda's School - 20200926185708.jpg|clé|mion]] === Ar ais i mBÁC, 1913-1916 === Aistríodh go Baile Átha Cliath é ag an GSWR in 1913 agus cuireadh chuig oifig an bhainisteoir tráchtála ag stáisiún traenach Kingsbridge é (stáisiún Heuston atá air anois). [[Íomhá:Sean Heuston (41217247170).png|clé|mion]] Sna blianta 1913-1916, bhí Heuston, páirteach in [[oideachas]] na mbuachaillí i [[Scoil Éanna]] agus d’eagraigh siad druileáil agus cleachtadh le muscaedaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert|teideal=May 8th: Éamonn Ceannt, Michael Mallin, Seán Heuston, Con Colbert|dáta=2016-04-25|language=en|work=Ireland 2016|dátarochtana=2021-05-08|archivedate=2021-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508193923/https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert}}</ref> [[Íomhá:Heustonbridge.jpg|clé|mion|Is ina dhiaidh atá stáisiún Heuston agus Droichead Heuston i mBaile Átha Cliath ainmnithe.]] Lean sé lena chuid oibre le Fianna Éireann, áit ar chas sé le [[Con Colbert]] agus [[Liam Mellows]], an bheirt acu feiceálach san eagraíocht. Tugadh ceannas ar bhrainse dó ar an taobh ó thuaidh den chathair, lonnaithe in Hardwick Hall.<ref name=":0" /> Tugadh ardú céime dó mar leas-cheannfort de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath agus rinneadh stiúrthóir traenála de freisin. D’earcaigh Colbert agus Pádraig Mac Piarais é chun traenáil a thabhairt do na mic léinn ar [[Scoil Éanna]] i ndruileáil agus muscaedaíocht. Ar ócáid na hairm a theacht i dtír i m[[Binn Éadair]] i mí Iúil 1914, stiúir sé fórsa Fhianna a thug seachadadh gunnaí ar ais go Baile Átha Cliath go sábháilte ar chairt. Chuaigh Heuston le hÓglaigh na hÉireann go gairid i ndiaidh a bhunaithe i mí na Samhna 1913. Rinneadh captaen de sa deireadh thiar thall ar an 1ú Cathlán de chuid Ned Daly. D'oibrigh sé go crua leis a chomplacht, ag eagrú máirseálacha agus inlíochtaí, ag cothú meon dúthrachta agus comrádaíochta, agus ag soláthar airm agus trealaimh trí cheannach agus úsáid á bhaint aige as gach meán a raibh ar láimh aige.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Sean Heuston Phoenix Park.JPG|clé|mion|Cuimneachán i b[[Páirc an Fhionnuisce]]]] === Eirí Amach === Ar Luan Cásca tugadh ceannas ar an Institiúid Déiríochta dó, [[foirgneamh]] ar an taobh ó dheas ó Abhainn na Life, laistiar de na [[Na Ceithre Cúirteanna|Cheithre Cúirteanna]], mar a raibh Daly agus an 1ú Cathlán lonnaithe. Is é an chúram a bhí ar Heuston ná an bealach idir an Bheairic Ríoga (Dún Uí Choileáin ní ba dhéanaí, agus anois ina [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]]) agus na [[Na Ceithre Cúirteanna|Ceithre Cúirteanna]] ar feadh roinnt uaireanta sa chaoi is go mbeadh am go leor ag Daly agus a raibh fágtha den 1ú Briogáid socrú isteach. Mar a tharla, sheas Heuston agus a chomplacht de 30 fear an fód ar feadh níos mó ná dhá lá. Agus iad timpeallaithe agus gan cúis dóchais acu, ghéill Heuston ar an Chéadaoin. === Bású === Cuireadh Seán Heuston os comhair chúirt airm agus daoradh chun báis é. Coinníodh é i nDún Richmond sular tugadh go Príosún Chill Mhaighneann é. Cuireadh chun báis é ar an 8ú Bealtaine 1916 agus é cúig déag is fiche bliain d'aois. B'é an fear is óige dóibh siúd a cuireadh chun báis. Níor phós sé roimh a bhás. D'’fhág sé a mháthair agus a dheartháir Michael ina dhiaidh, a bhí ina mhac léinn ar an Dominican Priory i d[[Tamhlacht]] agus é ag dul le sagartacht.<ref name=":0" /> == Cuimhneachán == I 1966, ainmníodh [[Stáisiún Heuston|Stáisiúin Heuston]] i mBaile Átha Cliath ina chuimhne. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Heuston, Seán}} [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] 18ylfyi7bx5s9vtkvfy3o0djj6i5tzs 1308192 1308191 2026-04-16T16:34:51Z Saighneánach 72809 /* Saol */Fix 1308192 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Réabhlóidí]] Éireannach agus ball de [[Fianna Éireann]] ab ea '''Seán Mac Aodha''' nó '''Seán Heuston''' as Béarla ([[21 Feabhra]] [[1891]] - [[8 Bealtaine]] [[1916]]). Bhí sé gníomhach maidir le bunú na bhFianna agus ba ghearr go raibh sé ina oifigeach agus ag mealladh tuilleadh fear ann.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=1916 Seachtar Dearmadta - Sean Heuston {{!}} Seinnteoir {{!}} TG4 {{!}} Irish Television Channel, Súil Eile|url=https://www.tg4.ie/ga/player/seinn/?pid=5719378120001&title=Sean%20Heuston&series=1916%20Seachtar%20Dearmadta&genre=Faisneis&pcode=387238|language=ga}}</ref> Cuireadh chun báis é i g[[Príosún Chill Mhaighneann]] sa bhliain 1916. Ní raibh sé ach 25 bliana d'aois ag an am. == Saol == Rugadh Heuston ar 21 Feabhra 1891 ag 24 Shráid Gloucester Íochtarach, [[Baile Átha Cliath]], mac le John Heuston, cléireach, agus le Maria McDonald.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.nli.ie/1916/exhibition/ga/content/executed/seanheuston/|teideal=National Library of Ireland - 1916 Exhibition|work=www.nli.ie|dátarochtana=2021-05-08}}</ref> Fuair sé [[oideachas]] go dtí an an grád idirmheánach ó na [[Bráithre Críostaí]] ar Scoileanna O'Connell ar Shráid Richmond Thuaidh. === Luimneach === Agus é seacht mbliana déag d'aois (1908), chuaigh sé isteach sa [[Great Southern and Western Railway Company]] mar chléireach. Bhí sé lonnaithe i Luimneach ar feadh sé bliana, áit a raibh sé gníomhach mar mhaor le Fianna Éireann. Chuaigh sé isteach i bh[[Fianna Éireann]], an club gasógaíochta a rinne [[Bulmer Hobson]] agus an [[Constance Gore-Booth Markiewicz|Chuntaois Markievicz]], i mí Lúnasa 1909. D'eagraigh sé brainse an-ghníomhach i Luimneach, ag a raibh ballraíocht de 250 buachaill sa deireadh thiar thall.<ref name=":0" /> Chaith sé an chuid is mó den am saor a bhí aige san eagraíocht: ag múineadh Gaeilge agus stair, ag déanamh druileanna, ag máirseáil agus chabhraigh sé le baill íoc as a gcuid éidí. [[Íomhá:Dublin - St. Enda's School - 20200926185708.jpg|clé|mion]] === Ar ais i mBÁC, 1913-1916 === Aistríodh go Baile Átha Cliath é ag an GSWR in 1913 agus cuireadh chuig oifig an bhainisteoir tráchtála ag stáisiún traenach Kingsbridge é (stáisiún Heuston atá air anois). [[Íomhá:Sean Heuston (41217247170).png|clé|mion]] Sna blianta 1913-1916, bhí Heuston, páirteach in [[oideachas]] na mbuachaillí i [[Scoil Éanna]] agus d’eagraigh siad druileáil agus cleachtadh le muscaedaíocht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert|teideal=May 8th: Éamonn Ceannt, Michael Mallin, Seán Heuston, Con Colbert|dáta=2016-04-25|language=en|work=Ireland 2016|dátarochtana=2021-05-08|archivedate=2021-05-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210508193923/https://www.ireland2016.gov.ie/may-8th-eamonn-ceannt-michael-mallin-sean-heuston-con-colbert}}</ref> [[Íomhá:Heustonbridge.jpg|clé|mion|Is ina dhiaidh atá stáisiún Heuston agus Droichead Heuston i mBaile Átha Cliath ainmnithe.]] Lean sé lena chuid oibre le Fianna Éireann, áit ar chas sé le [[Con Colbert]] agus [[Liam Mellows]], an bheirt acu feiceálach san eagraíocht. Tugadh ceannas ar bhrainse dó ar an taobh ó thuaidh den chathair, lonnaithe in Hardwick Hall.<ref name=":0" /> Tugadh ardú céime dó mar leas-cheannfort de Bhriogáid Bhaile Átha Cliath agus rinneadh stiúrthóir traenála de freisin. D'earcaigh Colbert agus Pádraig Mac Piarais é chun traenáil a thabhairt do na mic léinn ar [[Scoil Éanna]] i ndruileáil agus muscaedaíocht. Ar ócáid na hairm a theacht i dtír i m[[Binn Éadair]] i mí Iúil 1914, stiúir sé fórsa Fhianna a thug seachadadh gunnaí ar ais go Baile Átha Cliath go sábháilte ar chairt. Chuaigh Heuston le hÓglaigh na hÉireann go gairid i ndiaidh a bhunaithe i mí na Samhna 1913. Rinneadh captaen de sa deireadh thiar thall ar an 1ú Cathlán de chuid Ned Daly. D'oibrigh sé go crua leis a chomplacht, ag eagrú máirseálacha agus inlíochtaí, ag cothú meon dúthrachta agus comrádaíochta, agus ag soláthar airm agus trealaimh trí cheannach agus úsáid á bhaint aige as gach meán a raibh ar láimh aige.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Sean Heuston Phoenix Park.JPG|clé|mion|Cuimneachán i b[[Páirc an Fhionnuisce]]]] === Eirí Amach === Ar Luan Cásca tugadh ceannas ar an Institiúid Déiríochta dó, [[foirgneamh]] ar an taobh ó dheas ó Abhainn na Life, laistiar de na [[Na Ceithre Cúirteanna|Cheithre Cúirteanna]], mar a raibh Daly agus an 1ú Cathlán lonnaithe. Is é an chúram a bhí ar Heuston ná an bealach idir an Bheairic Ríoga (Dún Uí Choileáin ní ba dhéanaí, agus anois ina [[Ard-Mhúsaem na hÉireann]]) agus na [[Na Ceithre Cúirteanna|Ceithre Cúirteanna]] ar feadh roinnt uaireanta sa chaoi is go mbeadh am go leor ag Daly agus a raibh fágtha den 1ú Briogáid socrú isteach. Mar a tharla, sheas Heuston agus a chomplacht de 30 fear an fód ar feadh níos mó ná dhá lá. Agus iad timpeallaithe agus gan cúis dóchais acu, ghéill Heuston ar an Chéadaoin. === Bású === Cuireadh Seán Heuston os comhair chúirt airm agus daoradh chun báis é. Coinníodh é i nDún Richmond sular tugadh go Príosún Chill Mhaighneann é. Cuireadh chun báis é ar an 8ú Bealtaine 1916 agus é cúig déag is fiche bliain d'aois. B'é an fear is óige dóibh siúd a cuireadh chun báis. Níor phós sé roimh a bhás. D'fhág sé a mháthair agus a dheartháir Michael ina dhiaidh, a bhí ina mhac léinn ar an Dominican Priory i d[[Tamhlacht]] agus é ag dul le sagartacht.<ref name=":0" /> == Cuimhneachán == I 1966, ainmníodh [[Stáisiún Heuston|Stáisiúin Heuston]] i mBaile Átha Cliath ina chuimhne. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Éirí Amach na Cásca}} {{DEFAULTSORT:Heuston, Seán}} [[Catagóir:Réabhlóidithe Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1891]] [[Catagóir:Básanna i 1916]] 623jcv3mzhnj0lk320lghozjxwxyjzo Grace Kelly 0 21056 1308238 1274462 2026-04-16T18:44:15Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308238 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ban-[[aisteoir]] [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] agus réalta faisin ba ea '''Grace Patricia Kelly''' ({{lang-ga|Gráinne Pádraigín Ní Cheallaigh}}), nó níos déanaí '''Grace, Banphrionsa Mhonacó,''' de phór [[Éire|Éireannach]] ([[12 Samhain]], [[1929]] – [[14 Meán Fómhair]], [[1982]]). Bhí Grace Kelly ar dhuine de na haisteoirí ba cháiliúla le linn ré órga Hollywood.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clar-faisneise-taitneamhach-faoi-bhanphrionsa-mhaigh-eo-agus-mhonaco/|teideal=Clár faisnéise taitneamhach faoi Bhanphrionsa Mhaigh Eo agus Mhonacó|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=26 Nollaig 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-12-30}}</ref> [[Íomhá:Grace Kelly MGM photo.jpg|clé|mion|Grace Kelly, ag MGM|alt=]][[Íomhá:GraceKellyHighNoonTrailerScreenshot1952.jpg|mion|High Noon, 1952|clé]] [[Íomhá:Mogambo1.jpg|mion|Mogambo, 1953|clé]] [[Íomhá:To Catch a Thief1.jpg|mion|To Catch a Thief, 1955|clé]] [[Íomhá:Stamp 1956 Monaco MiNr0561 mt B002.jpg|clé|mion|1956]] == Saol == Tháinig seanathair Grace as [[Baile Uí Fhiacháin]], i gContae Mhaigh Eo.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1488076/How-Princess-Graces-ancestral-home-fell-into-ruins.html|teideal=How Princess Grace's ancestral home fell into ruins|údar=Thomas Harding|dáta=2005-04-17|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-19}}</ref> Chuaigh John Henry Kelly ar imirce chuig Philadelphia Mheiriceá in 1867. D’éirigh le Jack Kelly, athair Grace, trí bhonn Oilimpeacha a chrochadh leis dá ghaiscí [[Rámhaíocht|rámhaíochta]] in 1920 agus 1924.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Jack Kelly Sr. (rower)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jack_Kelly_Sr._(rower)&oldid=1189871114|journal=Wikipedia|date=2023-12-14|language=en}}</ref> Bhí a dhóthain de mhaoin an tsaoil aige rud a d’fhág saol sócúil ag Grace. === Hollywood === [[Íomhá:Gracia van Monaco (1972).jpg|clé|mion|1972]]Sna [[1950idí]], d'oibrigh Kelly ar an stáitse agus i [[Scannán|scannáin]] de chuid [[Hollywood]]. Sa bhliain 1955, bronnadh [[Gradaim an Acadaimh|Oscar]] dá ról sa ''The Country Girl,'' agus í i mbarr a réime gairmiúla. Bhí sí le feiscint ar scáileán taobh le leithéidí [[Gary Cooper]], [[Clark Gable]], [[Cary Grant]], agus [[Bing Crosby]] agus bhí leithéidí [[Alfred Hitchcock]] agus [[John Ford]] mar stiúrthóirí aici.<ref name=":0" /> Bhí a saol aisteoireachta in airde láin nuair a phós sí an Prionsa Rainier ó Phrionsacht Mhonacó in 1956. === Pósadh === In 1955, d’eagraigh [[Paris Match]] deis [[Grianghrafadóireacht|fótagrafaíocht]]<nowiki/>a do Grace Kelly leis an bPrionsa Rainier ag an bPálás Ríoga in [[Monte Carlo]]. Níor aontaigh an bheirt a bhí i gceist leis ach go drogallach, is cosúil.<ref>{{Lua idirlín|url=http://castletown.ie/ga/exhibitions/|teideal=Taispeántais {{!}} Castletown|údar=|dáta=29 Bealtaine – 30 Meán Fómhair 2017, Gailearaí, Dara hUrlár, Teach Bhaile an Chaisleáin|language=ga|dátarochtana=2020-04-19}}</ref> Níor thúisce le chéile iad ná go raibh siad pósta. Rinne an Phrionsa Rainier aistear chuig na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] i [[mí na Nollag]] – ar chúiseanna [[Míochaine|leighis]], mar dhea – inar chaith sé an [[Nollaig]] le muintir Uí Cheallaigh agus inar iarr sé ar Grace é a [[Pósadh|phósadh]]. Ansin d'fhill Grace go Monacó san [[earrach]] dár gcionn chun pósadh. [[Pósadh|Phós]] sí Prionsa Mhonacó, Rainier III, ar 19 Aibreán 1956 agus d'fhág sí Hollywood. Chaith Grace Kelly an chuid eile dá saol i [[Monacó]]. '''Saol pósta''' Bhí triúr páiste ag Grace Kelly: an prionsa Albert agus na banphrionsaí Caroline agus Stéphanie. Fuair Grace Kelly bás de bharr stróc agus í ag tiomáint, ar an 14 Meán Fómhair 1982, tubaiste a fhágann greanta i scioból samhlaíochta an phobail í mar an duine óg álainn.<ref name=":0" /> == Grace in Éirinn == Bhí Grace Kelly an-mhórtasach as a dúchas Éireannach. Mar shampla bhunaigh sí [[leabharlann]] Éireannach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.visitmonaco.com/de/blog/24811/the-princess-grace-irish-library-monaco|teideal=The Princess Grace Irish Library, Monaco|work=www.visitmonaco.com|dátarochtana=2020-04-19}}{{Dead link|date=Iúil 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Thug sí cúpla cuairt ar Éireann sna [[1960idí|1960dí]] agus na [[1970idí]] (thug  an Lánúin Ríoga cuairt stáit ar Éirinn<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Marion agus an Banphrionsa,|url=https://vimeo.com/84876934|date=2014-01-23|author=Breege Rowley}}</ref> don chéad uair sa bhliain 1961).<ref>{{Lua idirlín|url=http://strutandbellow.com/index.php/2016/10/14/marion-and-the-princess/|teideal=Marion and the Princess – Strut and bellow|language=en-US|dátarochtana=2020-04-19|archivedate=2020-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120234119/http://strutandbellow.com/index.php/2016/10/14/marion-and-the-princess/}}</ref> Chabhraigh Grace Kelly go mór saol an [[Faisean|fhaisin]] in Éirinn a chur chun cinn nuair a chaith sí [[Geansaí Árannach|geansaí Árann]] i bpictiúir di féin faoi theas na [[An Ghrian|gréine]] ar luamh ar an [[An Mheánmhuir|Meánmhuir]], pictiúr a bhí ar chlúdach na h[[Iriseoireacht|iris]]<nowiki/>e [[Vogue]] i lár na [[1950idí]].   Bhí Albert II i measc an phobail i m[[Baile Uí Fhiacháin]] i g[[contae Mhaigh Eo]] mí na Márta 2023 nuair a nochtadh dealbh in ómós dá mháthair.<ref name=":0" />[[Íomhá:Grace Kellycropped.jpg|clé|mion|1981]] == Tionchar == Chuir an AFI (''Institiúid Scannáin Mheiriceá'') Kelly in airde ag #13 i measc na mbanréaltaí scannáin is fearr a bhí ann riamh. Tháinig mac le Grace Kelly, Ailbhe II (Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi), i gcomharbas ar a athair Rainier III sa bhliain 2005. == Scannáin == * [[1951]] : ''Fourteen Hours'' * [[1952]] : ''High Noon'' * [[1953]] : ''Mogambo'' * [[1954]] : ''Dial M for Murder'' * [[1954]] : ''Green Fire'' * [[1954]] : ''Rear Window'' * [[1954]] : ''The Country Girl'' * [[1954]] : ''The Bridges at Toko-Ri'' * [[1955]] : ''To Catch a Thief'' * [[1956]] : ''The Swan'' * [[1956]] : ''High Society'' == Naisc == * [http://www.gracekellyonline.com Suíomh oifigiúil] * Clár ''Grace Kelly: Banphrionsa Mhaigh Eo'' (TG4, 2023) == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kelly, Grace}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1929]] [[Catagóir:Básanna i 1982]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Daoine ó Mhonacó]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] rgrgavgu61cnxwl0wzrvpihb8lc7ddl 1308239 1308238 2026-04-16T18:44:46Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308239 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ban-[[aisteoir]] [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] agus réalta faisin ba ea '''Grace Patricia Kelly''' ({{lang-ga|Gráinne Pádraigín Ní Cheallaigh}}), nó níos déanaí '''Grace, Banphrionsa Mhonacó,''' de phór [[Éire|Éireannach]] ([[12 Samhain]], [[1929]] – [[14 Meán Fómhair]], [[1982]]). Bhí Grace Kelly ar dhuine de na haisteoirí ba cháiliúla le linn ré órga Hollywood.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clar-faisneise-taitneamhach-faoi-bhanphrionsa-mhaigh-eo-agus-mhonaco/|teideal=Clár faisnéise taitneamhach faoi Bhanphrionsa Mhaigh Eo agus Mhonacó|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=26 Nollaig 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-12-30}}</ref> [[Íomhá:Grace Kelly MGM photo.jpg|clé|mion|Grace Kelly, ag MGM|alt=]][[Íomhá:GraceKellyHighNoonTrailerScreenshot1952.jpg|mion|High Noon, 1952|clé]] [[Íomhá:Mogambo1.jpg|mion|Mogambo, 1953|clé]] [[Íomhá:To Catch a Thief1.jpg|mion|To Catch a Thief, 1955|clé]] [[Íomhá:Stamp 1956 Monaco MiNr0561 mt B002.jpg|clé|mion|1956]] == Saol == Tháinig seanathair Grace as [[Baile Uí Fhiacháin]], i gContae Mhaigh Eo.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1488076/How-Princess-Graces-ancestral-home-fell-into-ruins.html|teideal=How Princess Grace's ancestral home fell into ruins|údar=Thomas Harding|dáta=2005-04-17|language=en-GB|dátarochtana=2020-04-19}}</ref> Chuaigh John Henry Kelly ar imirce chuig Philadelphia Mheiriceá in 1867. D’éirigh le Jack Kelly, athair Grace, trí bhonn Oilimpeacha a chrochadh leis dá ghaiscí [[Rámhaíocht|rámhaíochta]] in 1920 agus 1924.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Jack Kelly Sr. (rower)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jack_Kelly_Sr._(rower)&oldid=1189871114|journal=Wikipedia|date=2023-12-14|language=en}}</ref> Bhí a dhóthain de mhaoin an tsaoil aige rud a d’fhág saol sócúil ag Grace. === Hollywood === [[Íomhá:Gracia van Monaco (1972).jpg|clé|mion|1972]]Sna [[1950idí]], d'oibrigh Kelly ar an stáitse agus i [[Scannán|scannáin]] de chuid [[Hollywood]]. Sa bhliain 1955, bronnadh [[Gradaim an Acadaimh|Oscar]] dá ról sa ''The Country Girl,'' agus í i mbarr a réime gairmiúla. Bhí sí le feiscint ar scáileán taobh le leithéidí [[Gary Cooper]], [[Clark Gable]], [[Cary Grant]], agus [[Bing Crosby]] agus bhí leithéidí [[Alfred Hitchcock]] agus [[John Ford]] mar stiúrthóirí aici.<ref name=":0" /> Bhí a saol aisteoireachta in airde láin nuair a phós sí an Prionsa Rainier ó Phrionsacht Mhonacó in 1956. === Pósadh === In 1955, d’eagraigh [[Paris Match]] deis [[Grianghrafadóireacht|fótagrafaíocht]]<nowiki/>a do Grace Kelly leis an bPrionsa Rainier ag an bPálás Ríoga in [[Monte Carlo]]. Níor aontaigh an bheirt a bhí i gceist leis ach go drogallach, is cosúil.<ref>{{Lua idirlín|url=http://castletown.ie/ga/exhibitions/|teideal=Taispeántais {{!}} Castletown|údar=|dáta=29 Bealtaine – 30 Meán Fómhair 2017, Gailearaí, Dara hUrlár, Teach Bhaile an Chaisleáin|language=ga|dátarochtana=2020-04-19}}</ref> Níor thúisce le chéile iad ná go raibh siad pósta. Rinne an Phrionsa Rainier aistear chuig na [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] i [[mí na Nollag]] – ar chúiseanna [[Míochaine|leighis]], mar dhea – inar chaith sé an [[Nollaig]] le muintir Uí Cheallaigh agus inar iarr sé ar Grace é a [[Pósadh|phósadh]]. Ansin d'fhill Grace go Monacó san [[earrach]] dár gcionn chun pósadh. [[Pósadh|Phós]] sí Prionsa Mhonacó, Rainier III, ar 19 Aibreán 1956 agus d'fhág sí Hollywood. Chaith Grace Kelly an chuid eile dá saol i [[Monacó]]. '''Saol pósta''' Bhí triúr páiste ag Grace Kelly: an prionsa Albert agus na banphrionsaí Caroline agus Stéphanie. Fuair Grace Kelly bás de bharr stróc agus í ag tiomáint, ar an 14 Meán Fómhair 1982, tubaiste a fhágann greanta i scioból samhlaíochta an phobail í mar an duine óg álainn.<ref name=":0" /> == Grace in Éirinn == Bhí Grace Kelly an-mhórtasach as a dúchas Éireannach. Mar shampla bhunaigh sí [[leabharlann]] Éireannach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.visitmonaco.com/de/blog/24811/the-princess-grace-irish-library-monaco|teideal=The Princess Grace Irish Library, Monaco|work=www.visitmonaco.com|dátarochtana=2020-04-19}}{{Dead link|date=Iúil 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Thug sí cúpla cuairt ar Éireann sna [[1960idí|1960dí]] agus na [[1970idí]] (thug  an Lánúin Ríoga cuairt stáit ar Éirinn<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Marion agus an Banphrionsa,|url=https://vimeo.com/84876934|date=2014-01-23|author=Breege Rowley}}</ref> don chéad uair sa bhliain 1961).<ref>{{Lua idirlín|url=http://strutandbellow.com/index.php/2016/10/14/marion-and-the-princess/|teideal=Marion and the Princess – Strut and bellow|language=en-US|dátarochtana=2020-04-19|archivedate=2020-01-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200120234119/http://strutandbellow.com/index.php/2016/10/14/marion-and-the-princess/}}</ref> Chabhraigh Grace Kelly go mór saol an [[Faisean|fhaisin]] in Éirinn a chur chun cinn nuair a chaith sí [[Geansaí Árannach|geansaí Árann]] i bpictiúir di féin faoi theas na [[An Ghrian|gréine]] ar luamh ar an [[An Mheánmhuir|Meánmhuir]], pictiúr a bhí ar chlúdach na h[[Iriseoireacht|iris]]<nowiki/>e [[Vogue]] i lár na [[1950idí]].   Bhí Albert II i measc an phobail i m[[Baile Uí Fhiacháin]] i g[[contae Mhaigh Eo]] mí na Márta 2023 nuair a nochtadh dealbh in ómós dá mháthair.<ref name=":0" />[[Íomhá:Grace Kellycropped.jpg|clé|mion|1981]] == Tionchar == Chuir an AFI (''Institiúid Scannáin Mheiriceá'') Kelly in airde ag #13 i measc na mbanréaltaí scannáin is fearr a bhí ann riamh. Tháinig mac le Grace Kelly, Ailbhe II (Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi), i gcomharbas ar a athair Rainier III sa bhliain 2005. == Scannáin == * [[1951]] : ''Fourteen Hours'' * [[1952]] : ''High Noon'' * [[1953]] : ''Mogambo'' * [[1954]] : ''Dial M for Murder'' * [[1954]] : ''Green Fire'' * [[1954]] : ''Rear Window'' * [[1954]] : ''The Country Girl'' * [[1954]] : ''The Bridges at Toko-Ri'' * [[1955]] : ''To Catch a Thief'' * [[1956]] : ''The Swan'' * [[1956]] : ''High Society'' == Naisc == * [http://www.gracekellyonline.com Suíomh oifigiúil] * Clár ''Grace Kelly: Banphrionsa Mhaigh Eo'' (TG4, 2023) == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Kelly, Grace}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1929]] [[Catagóir:Básanna i 1982]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Daoine ó Mhonacó]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] img7lustn118lh99wqjcdhttx3cuy70 Muintir na hÉireann 0 21189 1308176 1307298 2026-04-16T13:35:48Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1308176 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]]. Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí). {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q27. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |links=local |columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19 }} == duine == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] | [[James Joyce]] | 1882-02-02 | 1941-01-13 | [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lonsdale]] | 1903-01-28 | 1971-04-01 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]] | [[William Rowan Hamilton]] | 1805-08-04 | 1865-09-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]] | [[Trevor Sargent]] | 1960-07-26 | | [[Cill Dhéagláin]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Graham Norton]] | 1963-04-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:George Bernard Shaw 1936.jpg|center|128px]] | [[George Bernard Shaw]] | 1856-07-26 | 1950-11-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]] | [[Francis Beaufort]] | 1774-05-27 | 1857-12-17 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]] | 1950-12-10 | 2018-11-07 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]] | [[Rosanna Davison]] | 1984-04-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 10 | | [[Seán Ó Céirín]] | 1962-07-19 | 2001-08-21 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] | [[Oscar Wilde]] | 1854-10-16<br/>1854-06-16 | 1900-11-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]] | [[Bram Stoker]] | 1847-11-08<br/>1847-03-08 | 1912-04-20 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samuel Beckett]] | 1906-04-13 | 1989-12-22 | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] | [[W. B. Yeats]] | 1865-06-13<br/>1865-03-13 | 1939-01-28 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Swift]] | 1667-11-30 | 1745-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]] | [[Alan Averill|Q43379]] | 1975-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]] | [[Robert Boyle]] | 1627-01-25 | 1691-12-31 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]] | 1941-04-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]] | 1951-04-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]] | [[Anne Enright]] | 1962-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]] | [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]] | 1944-10-16 | 2025-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Patrick Kavanagh]] | 1904-10-21 | 1967-11-30 | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roddy Doyle]] | 1958-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona Shaw]] | 1958-07-10 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]] | [[James O'Shea]] | 1988-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]] | [[Naomh Bríd]] | 451<br/>453 | 525 | ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]''<br/>[[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Pierce Brosnan]] | 1953-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] | [[George Berkeley]] | 1685-03-12 | 1753-01-14 | ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]] | [[Richard Harris]] | 1930-10-01 | 2002-10-25 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]] | [[Mary Harris Jones]] | 1830-05-01 | 1930-11-30 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]] | [[William Thomas Mulvany]] | 1806-03-11 | 1885-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Ireland]] | 1986-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 33 | | [[Sandie Jones]] | 1951-11-09 | 2019-09-19 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]] | [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]] | 1769-05-01 | 1852-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán Lindisfarne]] | 590 | 651-08-31 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Ned O'Sullivan]] | 1950-11-25 | | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maeve Binchy]] | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29 | 2012-07-30 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]] | [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]] | 1951-09-12 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]] | [[George Gabriel Stokes]] | 1819-08-13 | 1903-02-01 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]] | [[Joey O'Brien]] | 1986-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]] | [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]] | 1821-02-17 | 1861-01-17 | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] | [[Edmund Burke|Edmond Búrc]] | 1729-01-12 | 1797-07-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]] | [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]] | 1816-04-12 | 1903-02-09 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 44 | | [[John Desmond Bernal]] | 1901-05-10 | 1971-09-15 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colin Farrell]] | 1976-05-31 | | ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]'' |- | style='text-align:right'| 46 | [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]] | [[Eddie Jordan|Q173175]] | 1948-03-30 | 2025-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Íomhá:Michael Collins 1922.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Coileáin]] | 1890-10-16 | 1922-08-22 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]] | [[Seán MacSwiney]] | 19th century | 20th century | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 49 | | [[James O'Keeffe]] | 1912 | 1986-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]] | [[Edward Carson]] | 1854-02-09 | 1935-10-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 51 | | [[Conor Maguire]] | 1889-12-16 | 1971-09-26 | [[Conga]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]] | [[Edna O'Brien]] | 1930-12-15 | 2024-07-27 | [[Tuaim Gréine]] |- | style='text-align:right'| 53 | | [[Ben Briscoe]] | 1934-03-11 | 2023-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]] | [[Naomh Cilian]] | 640 | 689 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]] | [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]] | 1903-10-06 | 1995-06-25 | [[Dún na Mainistreach]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Keane]] | 1980-07-08 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]] | [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]] | 1960-01-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | 1944-05-21 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]] | [[Roy Keane]] | 1971-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]] | [[Damien Duff]] | 1979-03-02 | | [[Baile Baodáin]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sinéad O'Connor]] | 1966-12-08 | 2023-07-26 | [[Gleann na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Ryan]] | 1891-12-06<br/>1892-12-06 | 1970-09-25 | ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]'' |- | style='text-align:right'| 63 | [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]] | [[Cillian Murphy]] | 1976-05-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Gambon]] | 1940-10-19 | 2023-09-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]] | [[Mark Dearey]] | 1963-03-19 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]] | [[Brendan Gleeson]] | 1955-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 67 | | [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]] | 1509 | 1565-01-02 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]] | [[Naomh Breandán]] | 486 | 577 | [[An Fhianait]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]] | [[John Field]] | 1782-07-26 | 1837-01-23<br/>1837-01-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Íomhá:Evanna Lynch (51693246964).jpg|center|128px]] | [[Evanna Lynch]] | 1991-08-16 | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]] | [[Eoin Colfer]] | 1965-05-14 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[John Millington Synge]] | 1871-04-16 | 1909-03-24 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Rhys Meyers]] | 1977-07-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]] | [[Stephen Gately]] | 1976-03-17 | 2009-10-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]] | [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]] | 1850-06-24 | 1916-06-05 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]] | [[Bob Geldof]] | 1951-10-05 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 77 | | [[Iris Murdoch]] | 1919-07-15 | 1999-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] | [[Laurence Sterne]] | 1713-11-24 | 1768-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]] | [[Glen Hansard]] | 1970-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]] | [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]] | 1944-08-09 | 2026-04-06 | [[Cill Iníon Léinín]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]] | [[Sheamus]] | 1978-01-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 82 | | [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]] | 1965-09-06 | 2009-02-20 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]] | [[Seán Mac Réamainn]] | 1856-09-01 | 1918-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Hara]] | 1920-08-17 | 2015-10-24 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]] | [[Cecelia Ahern]] | 1981-09-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]] | [[Niamh Kavanagh]] | 1968-02-13 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]] | 1911-05-17 | 1998-06-23 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 88 | [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]] | [[Brenda Fricker]] | 1945-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]] | [[Eimear Quinn]] | 1972-12-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Íomhá:Sarah Bolger (48484781976) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sarah Bolger]] | 1991-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]] | [[Sharon Corr]] | 1970-03-24 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]] | [[Veronica Guerin]] | 1959-07-05 | 1996-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]] | [[Elaine Cassidy]] | 1979-12-31 | | [[Cill Chomhghaill]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Sonia O'Sullivan]] | 1969-11-28 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fionnula Flanagan]] | 1941-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 96 | | [[Michelle Smith]] | 1969-12-16 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[Dubhghlas de hÍde]] | 1860-01-17 | 1949-07-12 | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]] | [[Lady Gregory]] | 1852-03-15 | 1932-05-22 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]] | [[Steve Finnan]] | 1976-04-24 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Richard Dunne]] | 1979-09-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]] | [[William O'Brien]] | 1852-10-02 | 1928-02-25 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]] | 1803-10-17 | 1864-06-18 | [[Caisleán Dhrom Ólainn]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Brendan mac Nemainn]] | 5th century | 573 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Muirí]] | 1972-09-15 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]] | [[Samantha Mumba]] | 1983-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]] | [[Christy Moore]] | 1945-05-07 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kerry Condon]] | 1983-01-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]] | [[Marian Keyes]] | 1963-09-10 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]] | [[Imelda May]] | 1974-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]] | [[Alison Doody]] | 1966-11-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 111 | | [[Frank O'Farrell]] | 1927-10-09 | 2022-03-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie Taylor]] | 1986-07-02 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]] | [[Gráinne Ní Mháille]] | 1539 | 1603<br/>1599-06-18 | [[Oileán Chliara|Cliara]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]] | [[Mary Black]] | 1955-05-23<br/>1955-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]] | [[Dorothea Jordan]] | 1761-11-21 | 1816-07-05 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]] | [[John Lyons]] | 1977-06 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]] | [[Andrea Corr]] | 1974-05-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]] | [[Proinsias Ó Fathaigh]] | 1880-01-12 | 1953-07-12 | [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]] | [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]] | 1821-12-27 | 1896-02-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Bóramha]] | 941 | 1014-04-23 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]] | [[Éamon Ó Cuív]] | 1950-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Mac Piarais]] | 1879-11-10 | 1916-05-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]] | [[Tomás Ághas]] | 1885-01-12 | 1917-09-25 | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEochaidh]] | 1961-11-08 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 125 | | [[Tony Gregory]] | 1947-12-05 | 2009-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Claire Keegan]] | 1968 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 127 | | [[Michael Keyes]] | 1886-03-31 | 1959-09-08 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]] | [[Seosamh Pluincéad]] | 1887-11-21 | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]] | [[John Joly]] | 1857-11-01 | 1933-12-08 | [[Breacánach]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]] | 550 | 623-09-25 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]] | [[Sunniva]] | 10th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Doyle]] | 1983-09-18 | | [[Maigh Arnaí]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Byrne]] | 1950-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]] | [[Shane Long]] | 1987-01-22 | | [[Gort na hUamha]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]] | [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]] | 1949-09-30 | | [[Na Solláin]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]] | [[Naomh Abbán]] | 570 | 620-03-16 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]] | [[John O'Shea]] | 1981-04-30 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]] | 1952-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hIrighile]] | 1923-05-02 | 2008-04-12 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]] | [[Edward Sabine]] | 1788-10-14 | 1883-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ronan Keating]] | 1977-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Íomhá:Damien Rice live 2.jpg|center|128px]] | [[Damien Rice]] | 1973-12-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Íomhá:Portrait of Roger Casement P557.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Mac Easmainn]] | 1864-09-01 | 1916-08-03 | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Brian McFadden]] | 1980-04-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]] | [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]] | 1737-05-02 | 1805-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]] | [[Breandán Ó Beacháin]] | 1923-02-09 | 1964-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]] | [[John Banville]] | 1945-12-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Meaney]] | 1953-05-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]] | [[Stephen Hunt]] | 1981-08-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]] | [[Dónall Ó Conaill]] | 1775-08-06 | 1847-05-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cathasaigh]] | 1880-03-30 | 1964-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]] | [[Thomas Moore]] | 1779-05-28 | 1852-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | [[Robert Sheehan]] | 1988-01-07 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Glenn Whelan]] | 1984-01-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]] | [[Keith Andrews]] | 1980-09-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]] | [[Steve Staunton]] | 1969-01-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Paul McShane]] | 1986-01-06 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]] | [[Charles Stewart Parnell]] | 1846-06-27 | 1891-10-06 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Irwin]] | 1965-10-31 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]] | [[Columbán]] | 543 | 615-11-23 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]] | [[Nicky Byrne]] | 1978-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]] | [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]] | 1882-08-25 | 1966-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kelly]] | 1983-09-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]] | [[Henry Grattan]] | 1746-07-03 | 1820-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]] | [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]] | 1769-06-18 | 1822-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]] | 1855-05-17 | 1931-03-26 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]] | 1844-11-21 | 1919-06-25 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]] | [[James Ussher]] | 1581-01-04 | 1656-03-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Íomhá:John Bruton, February 2002 (cropped 02).jpg|center|128px]] | [[John Bruton|Seán de Briotún]] | 1947-05-18 | 2024-02-06 | [[Dún Búinne]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó hEochaidh]] | 1925-09-16 | 2006-06-13 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]] | [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]] | 1798-11-01 | 1868-05-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 172 | | [[Seán Eichingeam]] | 1870 | 1923-04-23 | [[Cuan Bhaile na Cúirte]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aibhistín de Staic]] | 1879-12-07 | 1929-04-27 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]] | [[Féilim Ó Néill]] | 1603 | 1653<br/>1652-03-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Quinn]] | 1966-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] | 1670 | 1738-03-25 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]] | [[Ken Doherty]] | 1969-09-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]] | [[Laurence Parsons]] | 1840-11-17 | 1908-08-29 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]] | [[Edward Cecil Guinness]] | 1847-11-10 | 1927-10-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]] | [[Pádraig Sáirséal]] | 1655 | 1693-08-21 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]] | [[Feargus O'Connor]] | 1794-07-18 | 1855-08-30<br/>1855-08-31 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]] | [[Catherine Day]] | 1954-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]] | [[Art Ó Gríofa]] | 1872-03-31 | 1922-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Richard Brinsley Sheridan]] | 1751-10-30 | 1816-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]] | [[Darren Shan]] | 1972-07-03<br/>1972-07-02 | | [[Londain]]<br/>[[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]] | 1950-08-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]] | [[Liam Brady]] | 1956-02-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]] | [[Stephen Roche]] | 1959-11-28 | | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]] | [[Aidan Gillen]] | 1968-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]] | [[John Tyndall]] | 1820-08-02 | 1893-12-04 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Drew]] | 1934-09-16 | 2008-08-16 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]] | [[Gearóid Óg Mac Gearailt]] | 1487 | 1534-09-02 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]] | [[John Lighton Synge]] | 1897-03-23 | 1995-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]] | [[Charles Villiers Stanford]] | 1852-09-30 | 1924-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]] | [[Luke Kelly]] | 1940-11-17 | 1984-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]] | [[Liam Ó Flaithearta]] | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19 | 1984-09-07<br/>1984-07-07 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]] | [[Darren O'Dea]] | 1987-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]] | [[Antoine Thomson d'Abbadie]] | 1810-01-03 | 1897-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]] | 1965-09-19 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Boyne]] | 1971-04-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]] | [[Henry Wilson]] | 1864-05-05 | 1922-06-22 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 202 | | [[Máirtín Mac Cumascaigh]] | 1978-11-09 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ailbhe Mac Raghnaill]] | 1932-11-03 | 2014-08-21 | [[Rúscaigh]] |- | style='text-align:right'| 204 | | [[Dan Neville]] | 1946-12-08 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Liam Twomey]] | 1967-04-03 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cuffe]] | 1963-04-03 | | [[Seanchill]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]] | [[Bernard Durkan]] | 1945-03-26 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]] | [[Bernard Ó hAilín]] | 1944-09-09 | 2024-06-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cearbhall Ó Dálaigh]] | 1911-02-12 | 1978-03-21<br/>1978-03-11 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]] | [[Denis Naughten]] | 1973-06-23 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Cosgair]] | 1920-04-13 | 2017-10-04 | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Harrington]] | 1971-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Loingsigh]] | 1917-08-15 | 1999-10-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]] | [[Dylan Moran]] | 1971-11-03 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]] | 1891-06-20 | 1976-01-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hand]] | 1946-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Anthony Lawlor]] | 1959-06-13 | | [[Baile Eoin]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]] | 1513 | 1537 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 219 | | [[Alice Kyteler]] | 1263 | No/unknown value | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 220 | | [[Gary Deegan]] | 1987-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]] | 6th century | 627 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]] | [[William Stokes]] | 1804-10-01 | 1878-01-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]] | [[Andrew Kerins]] | 1840-05-18 | 1915-04-17 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]] | [[Padraic Colum]] | 1881-12-08 | 1972-01-11 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]] | [[Eileen Desmond]] | 1932-12-29 | 2005-01-06 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 226 | | [[Josephine Hart]] | 1942-03-01 | 2011-06-02 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 227 | | [[Dónal McCann]] | 1943-05-07 | 1999-07-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]] | [[Dan O'Herlihy]] | 1919-05-01 | 2005-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]] | [[Theobald Wolfe Tone]] | 1763-06-20 | 1798-11-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]] | [[Eileen Gray]] | 1878-08-08<br/>1879 | 1976-10-31 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]] | [[Tommy Bowe]] | 1984-02-22 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Brádaigh]] | 1939-08-16 | | ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]'' |- | style='text-align:right'| 233 | [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]] | [[Cáit Ní Bhriain]] | 1897-12-03 | 1974-08-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Marian Harkin]] | 1953-11-26 | | [[Baile an Tóchair]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Nora Barnacle]] | 1884-03-21 | 1951-04-10 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]] | [[Maria Doyle Kennedy]] | 1964-09-25 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]] | [[Catherine Hayes]] | 1818-10-29<br/>1825 | 1861-08-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]] | [[Déirdre de Búrca]] | 1963-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]] | [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]] | 1949-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]] | 1950-12-06 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Cluskey]] | 1930-04-08 | 1989-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]] | [[Pádraig Faulkner]] | 1918-03-12 | 2012-06-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Gerry Collins]] | 1938-10-16 | | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]] | 1927-01-20 | 2013-03-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]] | [[Tony O'Reilly]] | 1936-05-07 | 2024-05-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 246 | | [[Kirsten Sheridan]] | 1976-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]] | [[Rob Kearney]] | 1986-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]] | [[Arthur Guinness]] | 1725 | 1803-01-23 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]] | [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]] | 1851-12-03 | 1948-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]] | [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]] | 1945-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]] | 1936-05-08 | 2006-05-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Keating]] | 1930-01-07 | 2009-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 253 | | [[Breandán Ó hEithir]] | 1930-01-18 | 1990-10-26 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Giolla]] | 1924-01-25 | 2010-02-04 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]] | [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]] | 1975-07-13 | | [[An Port Rua]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[James Dillon|Séamus Diolún]] | 1902-09-26 | 1986-02-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]] | [[Richard Griffith]] | 1784-09-20 | 1878-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]] | [[Edward Hincks]] | 1792-08-19 | 1866-12-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]] | [[David Forde]] | 1979-12-20 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]] | [[Domhnall Gleeson]] | 1983-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]] | [[Liam Tomás Mac Cosgair]] | 1880-06-06 | 1965-11-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]] | 1956-05-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Smith]] | 1956-06-01 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Pattison]] | 1936-04-19 | 2018-02-04 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]] | [[Róisín Murphy]] | 1973-07-05 | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 266 | | [[Seán Flanagan]] | 1922-01-26 | 1993-02-05 | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]] | [[Mary Lou McDonald]] | 1969-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Doireann Ní Bhriain]] | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 269 | | [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]] | 1940-03-01 | 2008-05-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 270 | | [[Dawn Martin]] | 1976-06-28 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]] | [[Mary White]] | 1948-11-24 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 272 | | [[Marina Carr]] | 1964-11-17 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]] | [[Siobhan Fahey]] | 1958-09-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]] | [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]] | 1953-03-11 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]] | [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]] | 1959-06-13 | | [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Ainifín]] | 1959-06-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]] | [[Seán F. Lemass]] | 1899-07-15 | 1971-05-11 | [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]] |- | style='text-align:right'| 278 | | [[Margaret Hassan]] | 1945-04-18 | 2004-11-08 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Browne|Nollaig de Brún]] | 1915-12-20 | 1997-05-21 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]] | [[Andy Reid]] | 1982-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 281 | | [[David Kelly]] | 1929-07-11 | 2012-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]] | [[Colm Tóibín]] | 1955-05-30 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]] | [[Keith Fahey]] | 1983-01-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]] | [[James Hoban]] | 1762 | 1831-12-08 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]] | [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]] | 1877-02-16 | 1938-07-27 | [[Abhainn an Scáil]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]] | [[Batt O'Keeffe]] | 1945-04-02 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]] | [[James Stephens (scríbhneoir)]] | 1882-02-09<br/>1882-02-02 | 1950-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]] | [[Phil Prendergast]] | 1959-09-20 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 289 | | [[Ruth Bradley]] | 1987-01-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kenny]] | 1971-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Cillian Sheridan]] | 1989-02-23 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 292 | | [[Yvonne McGuinness]] | 1972-10-12 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]] | [[Thomas Francis Meagher]] | 1823-08-03 | 1867-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]] | [[Máirtín Ó Direáin]] | 1910-11-29 | 1988-03-19 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tras Honan|Q523455]] | 1930-01-04 | 2023-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]] | [[Mary Kennedy]] | 1956-10-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Nessa Childers]] | 1956-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[William Trevor]] | 1928-05-24 | 2016-11-20 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]] | [[Dave Allen]] | 1936-07-06 | 2005-03-10 | [[Teach na Giúise]] |- | style='text-align:right'| 300 | | [[Christy Brown]] | 1932-06-05 | 1981-09-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]] | [[Alan Shatter]] | 1951-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]] | [[Anthony Stokes]] | 1988-07-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 303 | | [[Éinde Ó Callaráin]] | 1942-05 | 2004-04-08 | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | [[George Francis Fitzgerald]] | 1851-08-03 | 1901-02-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Avril Doyle]] | 1949-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]] | [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]] | 1950-08-01 | | [[Cromadh]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Byrne]] | 1956-02-26 | | [[An Cloigín Gorm]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Maighréad de Bhál]] | 1515 | 1584 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]] | [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]] | 1937-05-31 | 2024-10-03 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[Íomhá:Dervla Kirwan in 2016.jpg|center|128px]] | [[Dervla Kirwan]] | 1971-10-24<br/>1971-10-23 | | [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]] | 1971-09-06 | 2018-01-15 | [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]] | [[Mary Ward]] | 1827-04-27 | 1869-08-31 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 313 | | [[Paddy Canny]] | 1919-09-09 | 2008-06-28 | ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]'' |- | style='text-align:right'| 314 | [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]] | [[Joe Kinnear]] | 1946-12-27 | 2024-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[Roibeard Emmet]] | 1780-03-04 | 1803-09-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[Íomhá:Billy Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Billy Kelleher]] | 1968-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]] | [[Jimmy Deenihan]] | 1952-09-11 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]] | [[Pat Breen]] | 1957-03-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]] | [[Robert O'Hara Burke]] | 1821-05-06 | 1861-06-28<br/>1861-07-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]] | 1949-05-18 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]] | [[Peadar de Lása]] | 1678-10-30<br/>1678-09-29 | 1751-04-19 | [[Cill Íde]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]] | [[Cathal Brugha]] | 1874-07-18 | 1922-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 323 | | [[Máirtín Ó Cadhain]] | 1906-01-04 | 1970-10-18 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]] | [[Risteárd Ó Maolchatha]] | 1886-05-10 | 1971-12-16 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]] | [[Charles Maturin]] | 1782-09-25 | 1824-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]] | [[Naomh Feargal]] | 700 | 784-11-27 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 327 | [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]] | [[Paddy Keenan]] | 1950-01-30 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 328 | | [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]] | 1989-06-07 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]] | [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]] | 1807-03-10 | 1849-12-27 | ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]'' |- | style='text-align:right'| 330 | [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]] | [[Dion Boucicault]] | 1822-12-26 | 1890-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]] | [[Donal MacIntyre]] | 1966-01-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]] | 1961-03-20 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]] | [[Kian Egan]] | 1980-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 334 | | [[Niall Caille]] | 9th century | 846 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]] | [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]] | 1983-04-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]] | 470 | 549<br/>552 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael P. Kitt]] | 1950-05-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]] | [[James Everett]] | 1894-05-01 | 1967-12-18 | ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]'' |- | style='text-align:right'| 339 | [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Amhlaidh]] | 1964-03-04 | 2026-01-23 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 340 | | [[Seán Treacy]] | 1923-09-22 | 2018-03-23 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]] | [[Louis Walsh]] | 1952-08-05 | | [[Coillte Mach]] |- | style='text-align:right'| 342 | | [[Hugh O'Flaherty]] | 1898-02-28 | 1963-10-30 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]] | [[Thomas John Barnardo]] | 1845-07-04 | 1905-09-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 344 | | [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]] | 1886-01-01 | 1969-01-24 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]] | [[Seoirse de Brún]] | 1698-06-15 | 1792-02-18<br/>1792-09-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Art O'Connor]] | 1888 | 1950-05-10 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]] | [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]] | 1792-04-23 | 1882-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]] | [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]] | 1629-11-01 | 1681-07-01 | [[Loch Craobh]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Criomhthain]] | 1855 | 1937-03-07 | [[Na Blascaodaí]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]] | [[James Napper Tandy]] | 1740 | 1803-08-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]] | [[Domhnall Ua Buachalla]] | 1866-02-05 | 1963-10-30 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]] | [[John McCormack]] | 1884-06-14 | 1945-09-16 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 353 | | [[Seathrún Céitinn]] | 1569 | 1644 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 354 | | [[Conor McPherson]] | 1971-08-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]] | [[Terry Wogan]] | 1938-08-03 | 2016-01-31 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Delany]] | 1935-03-06 | 2026-03-11 | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]] | [[George Johnstone Stoney]] | 1826-02-15 | 1911-07-05 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Coghlan]] | 1952-11-21 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 359 | | [[Conchúr Crús Ó Briain]] | 1917-11-03 | 2008-12-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[Íomhá:Paddy Moloney.jpg|center|128px]] | [[Paddy Moloney]] | 1938-08-01 | 2021-10-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Naomh Ciarán]] | 516 | 546 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Rosenstock]] | 1949-09-29 | 2026-04-06 | [[Cill Fhíonáin]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]] | [[Robert Kane]] | 1809-09-24 | 1890-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]] | [[Patrick Peyton]] | 1909-01-09 | 1992-06-03 | [[Áth Tí an Mheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]] | [[Ruby Walsh]] | 1979-05-14 | | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 366 | | [[Éamann Ó Braonáin]] | 1978-10-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]] | [[Shane Filan]] | 1979-07-05<br/>1979-07 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Horan]] | 1993-09-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]] | [[Jack Gleeson]] | 1992-05-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 370 | [[Íomhá:Poet Austin Clarke.png|center|128px]] | [[Austin Clarke]] | 1896-05-09 | 1974-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 371 | | [[Paddy Reilly]] | 1939-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]] | [[Larry Mullen]] | 1961-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | 1960-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Brian Kerr]] | 1953-03-03<br/>1953-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 375 | | [[Gráinne Seoige]] | 1973-11-05 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 376 | | [[Billy Roche]] | 1949-01-11 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Mac Murchadha]] | 1110 | 1171-05-01 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]] | [[Bobby Aylward]] | 1955-04-01 | 2022-07-14 | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 379 | | [[Bobby Molloy]] | 1936-07-09 | 2016-10-02 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]] | [[Richard Kirwan]] | 1733-08-01 | 1812-06-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]] | [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]] | 1918-11-19 | 1990-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 382 | | [[Peadar de Bhulbh]] | 1727 | 1803 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]] | 1959-05-21 | 2011-06-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]] | 1930-11-17 | 1995-11-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]] | [[Brian O'Driscoll]] | 1979-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]] | [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]] | 1963-07-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Íomhá:Micheál Martin TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Máirtín]] | 1960-08-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]] | [[William Orpen]] | 1878-11-27 | 1931-09-29 | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]] | [[Naomh Deaglán]] | 5th century | 5th century | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[Íomhá:Cynthia Ní Mhurchú, 2024.jpg|center|128px]] | [[Cynthia Ní Mhurchú]] | 1966 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 391 | | [[Gráinne Murphy]] | 1993-03-26 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 392 | | [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]] | | 675 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]] | [[Michael Carruth]] | 1967-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]] | [[Dermot Bolger]] | 1959-02-06 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]] | [[Stefan Molyneux]] | 1966-09-24 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 396 | | [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]] | 1956-04-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 397 | | [[T. P. McKenna]] | 1929-09-07 | 2011-02-13 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]] | [[Tomás Ó Deirg]] | 1897-11-26 | 1956-11-19 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]] | [[Jim Corr]] | 1964-07-31 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Graham Linehan]] | 1968-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]] | [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]] | 1533 | 1583-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 402 | | [[Patrick O'Donnell]] | 1907-08-21 | 1970-10-04 | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Owen Heary]] | 1976-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]] | [[Ernest Shackleton]] | 1874-02-15 | 1922-01-05 | [[Caisleán Cill Chá]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]] | [[Seán Pilib Ó Maolchalann]] | 1840-02-29 | 1914-08-12 | [[Lios Ceannúir]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]] | [[Shane Horgan]] | 1978-07-18 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]] | 1892-06-07 | 1927-07-10 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]] | [[Kenny Egan]] | 1982-01-07 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]] | [[Eoin Ó Dubhthaigh]] | 1892-10-20 | 1944-11-30 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]] | [[John Hayes]] | 1973-11-02 | | ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]'' |- | style='text-align:right'| 411 | [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]] | [[Peter Sutherland]] | 1946-04-25 | 2018-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 412 | | [[Darren Sutherland]] | 1982-04-18 | 2009-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]] | [[Riobárd Bartún]] | 1881-03-14 | 1975-08-10 | [[Áth na mBó]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Jim Higgins]] | 1945-05-04 | | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Curtáin]] | 1884-03-20 | 1920-03-20 | ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]'' |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Seán Ó Neachtain]] | 1947-05-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]] | [[Gordon D'Arcy]] | 1980-02-10 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ceannt]] | 1881-09-21 | 1916-05-08 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Maolallaí]] | 1945-11-10 | 2010-08-31 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]] | [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]] | 1852-02-24 | 1933-01-21 | ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]'' |- | style='text-align:right'| 421 | [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]] | [[Colum McCann]] | 1965-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]] | [[William Brown (aimiréal)|William Brown]] | 1777-06-22 | 1857-03-14<br/>1857-03-03 | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]] | [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]] | 1979-01-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Moylan]] | 1888-11-19 | 1957-11-16 | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]] | [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]] | 1762-12-25 | 1826-10-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]] | [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]] | 1953-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]] | [[Harry Clarke]] | 1889-03-17 | 1931-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Séamus Kirk]] | 1945-04-26 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]] | [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]] | 1956-05-28 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]] | [[George Petrie]] | 1790-01-01 | 1866-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]] | [[Éamon Mac Giollamóir]] | 1955-04-24 | | [[An Chealtrach]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]] | [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]] | 1870-07-08 | 1950-04-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]] | [[Robert Mallet]] | 1810-06-03 | 1881-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]] | [[George Charles Beresford]] | 1864-07-10 | 1938-02-21 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Hogan]] | 1960-07-04 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Briain]] | 1972-02-04 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]] | [[Donal Lunny]] | 1947-03-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]] | [[Finn Bálor]] | 1981-07-25 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]] | [[Seán Gallagher]] | 1962-07-07 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]] | [[Tom O'Donnell]] | 1926-08-30 | 2020-10-08 | ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]'' |- | style='text-align:right'| 441 | [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]] | [[Robert McClure]] | 1807-01-28 | 1873-10-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]] | [[Timothy J. Murphy]] | 1893-07-17 | 1949-04-29 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]] | [[Marcus Daly]] | 1841-12-05 | 1900-11-12 | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]] | [[Charles Flanagan]] | 1956-11-01 | | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Charles McDonald]] | 1935-06-11 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]] | [[Violet Gibson]] | 1876-08-31 | 1956-05-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]] | [[Colm Burke]] | 1957-01-17 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Íomhá:David Andrews (politician).jpg|center|128px]] | [[David Andrews]] | 1935-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]] | [[Robert Adams]] | 1791 | 1875-01-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]] | [[Daniel Morrissey]] | 1895-11-28 | 1981-01-01 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]] | [[Cormac Breathnach]] | 1886 | 1956-05-29 | [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]'' |- | style='text-align:right'| 452 | | [[Fearghal mac Maoil Dúin]] | | 722-12-11 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]] | [[Cormac mac Cuileannáin]] | 9th century<br/>836 | 908-09-13 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 454 | | [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]] | 10th century | 956 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 455 | | [[Domhnall mac Aodha]] | 6th century | 642-01 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 456 | | [[Aodh Allán]] | 7th century | 743 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 457 | | [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]] | 7th century | 695 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]] | [[Daisy Bates]] | 1856-10-16 | 1951-04-18 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]] | [[Daniel Mannix]] | 1864-03-04 | 1963-11-06 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dara Calleary]] | 1973-05-10 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Darragh O'Brien]] | 1974-07-08 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]] | [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]] | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Deirdre Clune]] | 1959-06-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 464 | | [[Denis J. O'Sullivan]] | 1918-03-05 | 1987-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] | [[Denis O'Donovan]] | 1955-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]] | 1948-02-24 | 2010-06-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]] | [[Dermot Morgan]] | 1952-03-31 | 1998-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]] | [[Deasún Ó Máille]] | 1939-02-02 | 2021-07-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Wilson]] | 1965-11-20 | | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Loingsigh]] | 1893-11-20 | 1923-04-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]] | [[Philip Pettit]] | 1945 | | [[Béal Átha Ghártha]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]] | [[Dominic Hannigan]] | 1965-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 473 | | [[John O'Donohue]] | 1956-01-01 | 2008-01-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 474 | | [[Donnchadha Ó Máille]] | 1921 | 1968-03-10 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]] | [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]] | 1887 | 1966-03-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 476 | | [[Pádraig Ó Donnagáin]] | 1923-10-29 | 2000-11-26 | [[Mainistir Bhuithe]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paschal Donohoe]] | 1974-09-19 | | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 478 | | [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]] | | 879-11-20 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 479 | | [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]] | 9th century | 944 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]] | [[Victor Herbert]] | 1859-02-01 | 1924-05-26 | [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]] |- | style='text-align:right'| 481 | | [[Kieran Crotty]] | 1930-08-20 | 2022 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 482 | | [[Eamonn Casey]] | 1927-04-24 | 2017-03-13 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 483 | | [[John McGahern]] | 1934-11-12 | 2006-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]] | [[Fland Mac Máel Sechnaill]] | 847<br/>848 | 916-05-25 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 485 | | [[Domhnall mac Murchadha]] | 7th century | 763 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Conaire]] | 1882-02-28 | 1928-10-06 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]] | [[Whitley Stokes]] | 1830-02-28 | 1909-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 488 | | [[Patrick Baxter]] | 1891-10-01 | 1959-04-03 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]] | 1914-01-18 | 1993-06-29 | [[Cearnóg Parnell]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]] | [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]] | 522-10-15 | 600-11-24 | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 491 | | [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]] | 733 | 797-02-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 492 | | [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]] | 8th century | 833 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]] | [[Éamann Iognáid Rís]] | 1762-06-01 | 1844-08-29 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 494 | | [[Patrick Byrne]] | 1925-04-02 | 2021-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Edward J. Flanagan]] | 1886-07-13 | 1948-05-15 | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]] | [[Ardal O'Hanlon]] | 1965-10-08 | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]] | [[Peadar Ó Cearnaigh]] | 1883-12-12 | 1942-11-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]] | [[Edward Cooper]] | 1798-05-01 | 1863-04-28<br/>1863-04-23 | [[Faiche Stiabhna]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Wilfrid Brambell]] | 1912-03-22 | 1985-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]] | [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]] | 1789 | 1865-07-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]] | [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]] | 1886-02-09 | 1948-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[Seán Moore]] | 1913-05-19 | 1986-10-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 503 | | [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]] | 1933-03-11 | 2000-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]] | 1621-04-25 | 1679-10-16 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc MacSharry]] | 1973-07-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]] | 1953-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 507 | | [[Oliver J. Flanagan]] | 1920-05-22 | 1987-04-26 | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]] | [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]] | 1901-07-17 | 1982-03-18 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]] | [[Eoghan Ó Comhraí]] | 1794-11-20 | 1862-07-30 | ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]'' |- | style='text-align:right'| 510 | [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]] | [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]] | 1883-11-28 | 1922-12-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]] | [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1952-04-26 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]] | 1886-12-08 | 1951-03-27 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]] | [[Francis Ledwidge]] | 1887-08-19 | 1917-07-31 | [[Baile Shláine]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]] | [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]] | 1846-03-25 | 1906-05-30<br/>1896 | [[An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 515 | | [[Marianus Scottus]] | 1028 | 1082-12-22 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]] | 1938-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]] | [[Ambrós Ó hUiginn]] | 1720-02-13 | 1801-03-19 | [[Baile an Fharaidh]] |- | style='text-align:right'| 518 | | [[Martin Cahill]] | 1949-05-23 | 1994-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]] | [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]] | 1878-08-17 | 1957-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ceannt]] | 1865-08-29 | 1916-05-09 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Higgins]] | 1949-05-20 | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]] | [[Hugh Kennedy]] | 1879-07-11 | 1936-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]] | [[Willie O'Dea]] | 1952-11-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]] | 1943-05-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]] | [[Gerald Barry]] | 1952-04-28 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[Peadar Rís]] | 1935-06-16 | 1992-10-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 527 | | [[Timothy O'Donovan]] | 1881-04-04 | 1951 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 528 | | [[John Ormonde]] | 1905-09-15 | 1981-06-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Riada]] | 1931-08-01 | 1971-10-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]] | [[Traolach Mac Suibhne]] | 1879-03-28 | 1920-10-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]] | [[John B. Keane]] | 1928-07-21 | 2002-05-30 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]] | [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]] | 1940-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]] | [[Willo Flood]] | 1985-04-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jonathan Sexton]] | 1985-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 535 | | [[Michael K. Noonan]] | 19th century | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Gabriel de Mhistéal]] | 1951-12-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 537 | | [[Feargal Ó hAnnluain]] | 1936-02-02 | 1957-01-01 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 538 | | [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]] | 1912-12-25 | 1983-05-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[James FitzGerald-Kenney]] | 1878-01-01 | 1956-10-21 | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[Fiachra Ó Ceallaigh]] | 1933-08-18 | 2018-07-29 | [[Lios Uí Chathasaigh]] |- | style='text-align:right'| 541 | | [[Fidelma Healy Eames]] | 1962-07-14 | | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richie Ryan]] | 1929-02-27 | 2019-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]] | [[Fionán Ó Loingsigh]] | 1889-03-17 | 1966-06-03 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]] | [[Katherine Plunket]] | 1820-11-22 | 1932-10-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]] | 1926-02-09 | 2011-05-19 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]] | [[Nonpareil Dempsey]] | 1862-12-15 | 1895-11-02<br/>1896-11-01 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 547 | | [[Frank Daly]] | 1886 | 1950-02-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Proinnsias Táiliúr]] | 1550 | 1621-01-30 | [[Sord]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]] | [[Frank Feighan]] | 1962-07-04 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 550 | [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]] | [[Peter Stringer]] | 1977-12-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Niamh Bhreathnach]] | 1945-06-01 | 2023-02-06 | [[Baile Uí Lachnáin]] |- | style='text-align:right'| 552 | | [[Peadar Doyle]] | 19th century | 1956-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Ó Súilleabháin]] | 1891-01-28 | 1948-03-25 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 554 | | [[Shane McEntee]] | 1956-12-19 | 2012-12-21 | [[An Obair]] |- | style='text-align:right'| 555 | | [[Gemma Hussey]] | 1938-11-11 | 2024-11-26 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]] | [[Gene Fitzgerald]] | 1932-08-21 | 2007-12-14 | [[An Baile Gallda]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seoirse Ó Colla]] | 1925-10-18 | 1983-09-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 558 | | [[Gerard Sweetman]] | 1908-06-10 | 1970-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Ryan]] | 1956-06-04 | 2010-04-30 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]] | [[P. J. Ruttledge]] | 1892 | 1952-05-08 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robert Briscoe]] | 1894-09-25 | 1969-03-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 562 | | [[Paddy O’Toole]] | 1938-01-15 | 2025-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]] | [[Hugh Lane]] | 1875-11-09 | 1915-05-07 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]] | [[Paddy Burke]] | 1955-01-15 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 565 | | [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]] | 1874-01-06 | 1949-05-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 566 | | [[Seachnassach mac Blathmaic]] | | 671 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 567 | | [[Blathmac mac Aodha Sláine]] | 7th century | 665 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 568 | | [[Conghal Ceannmhaghair]] | | 710 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 569 | | [[Fógartach mac Néill]] | 7th century | 724 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Kinsella]] | 1928-05-04 | 2021-12-22 | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]] | [[Violet Florence Martin]] | 1862-06-11 | 1915-12-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 572 | | [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]] | 1943-05-10 | 2023-01-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 573 | | [[John McCann]] | 1905-06-17 | 1980-02-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]] | [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]] | 1881-01-23 | 1968-10-31 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 575 | | [[Henry Kenny]] | 1913-09-07 | 1975-09-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Morgan Dockrell]] | 1880 | 1955-10-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 577 | | [[Mervyn Taylor]] | 1931-12-01 | 2021-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]] | [[Hugh Leonard]] | 1926-11-09 | 2009-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Grealish]] | 1965-12-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]] | [[Humphrey Lloyd]] | 1800-04-16 | 1881-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]] | [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]] | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]] | [[Pat Kenny]] | 1948-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[Íomhá:Caroline corr.jpg|center|128px]] | [[Caroline Corr]] | 1973-03-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 584 | | [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]] | 1936-07-05 | 2009-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[Paddy Belton]] | 1926-06-25 | 1987-05-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]] | [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]] | 1948-02-16 | 2008-07-09 | [[Bóthar na Trá]] |- | style='text-align:right'| 587 | | [[William Murphy]] | 1892-02-12 | 1967-11-16 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]] | [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]] | 1116 | 1198-12-02 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]] | [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]] | 1972-06-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]] | [[James Campbell]] | 1851-04-04 | 1931-03-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jim Gibbons]] | 1924-08-03 | 1997-12-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]] | [[Michael Lowry]] | 1954-03-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Séamas Ó hArgadáin]] | 1782 | 1855 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]] | [[James Reilly]] | 1955-08-16 | | [[Lusca]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Tully]] | 1915-09-18 | 1992-05-20 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 596 | | [[Martin O'Sullivan]] | 2nd millennium | 1956-01-20 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 597 | | [[Jerry Cronin]] | 1925-09-15 | 1990-10-19 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]] | [[Seán Garland]] | 1934-03-07 | 2018-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 599 | | [[Jim Walsh]] | 1947-05-05 | | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]] | [[Joe Dolan]] | 1939-10-16 | 2007-12-26 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]] | [[John Gormley]] | 1959-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Eoin]] | 1893-09-30 | 1973-07-07 | [[Béal Átha na Lao]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1872 | 1957-03-26 | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[John M. O'Sullivan]] | 1881-02-18 | 1948-02-09 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]] | [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]] | 1923-07-08 | 2007-07-09 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]] | [[John Sealy Townsend]] | 1868-06-07 | 1957-02-16 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Larry Gogan]] | 1934-05-03 | 2020-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 608 | | [[Joseph Blowick]] | 1903-03-13 | 1970-08-12 | [[Baile na Cora]] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Tom Sheahan]] | 1968-09-05 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leo Varadkar]] | 1979-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]] | 1878-04-11 | 1972-09-29 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Terence Flanagan]] | 1975-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Boland]] | 1917-10-15 | 2001-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]] | [[Kevin Farrell]] | 1947-09-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Glen Crowe]] | 1977-12-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pat Fenlon]] | 1969-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 617 | | [[Thomas Kilroy]] | 1934-09-23 | 2023-12-07 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[Tom O'Higgins]] | 1916-07-23 | 2003-02-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]] | [[Luke Wadding]] | 1588-10-16 | 1657-11-18 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]] | [[Mark Feehily]] | 1980-05-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]] | 1873-11-26 | 1950-10-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 622 | | [[Sam Maguire]] | 1877-03-11 | 1927-02-06 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]] | 1831-09-10 | 1915-06-29 | [[Ros Ó gCairbre]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]] | [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]] | 1887-04-27 | 1922-08-01 | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 625 | | [[Noel Coonan]] | 1951-01-06 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Labhrás Ó Murchú]] | 1939-08-14 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 627 | | [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]] | 1906-01-04 | 1974-10-17 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Hanlon]] | 1934-02-07 | 2026-03-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Laurence O'Neill]] | 1874 | 1943-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]] | [[Tríona Ní Dhomhnaill]] | 1953 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]] | [[Liam Aighleart]] | 1952-09-27 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[Liam Mac Cóil]] | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]] | [[Kevin Barry]] | 1902-01-20 | 1920-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]] | [[Maighread Ní Dhomhnaill]] | 1955 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 635 | | [[Louis le Brocquy]] | 1916-11-10 | 2012-04-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Spillane]] | 1961 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Clinton]] | 1915-02-07 | 2001-12-23 | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]] | [[Mark Daly]] | 1973-03-12 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 639 | | [[Martin O'Donoghue]] | 1933-05-13 | 2018-07-20 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 640 | | [[Maurice Cummins]] | 1953-02-25 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 641 | | [[Maurice E. Dockrell]] | 1908-10-06 | 1986-12-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Cíosóg]] | 1847-09-20 | 1906-11-27 | [[Cora Finne]] |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Michael Hayes]] | 1889-12-01 | 1976-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 644 | | [[Michael Hilliard]] | 1903-03-11 | 1982-01-01 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]] | 1951-05-29 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]] | [[Trevor Joyce]] | 1947-10-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 647 | | [[Niall Tóibín]] | 1929-11-21 | 2019-11-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]] | [[Niall Ó Brolcháin]] | 1965-04-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]] | [[Nora Owen]] | 1945-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Floinn]] | 1945-04-15 | 2018-03-14 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 651 | [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Cuilinn]] | 1803-04-29 | 1878-10-24 | ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 652 | [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]] | [[Oscar Traynor]] | 1886-03-21 | 1963-12-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Connell]] | 1979-10-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]] | 1946-04-02 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Muireann Nic Amhlaoibh]] | 1978 | | [[Inis Oírr]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Donnabháin]] | 1806-07-25 | 1861-12-10 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]] | 1931-03-02 | 2025-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]] | [[Patrick J. Reynolds]] | 1920-11-25 | 2003-12-27 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 659 | | [[Patrick Lalor]] | 1926-07-19 | 2016-07-29 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 660 | | [[Patrick Little]] | 1884-06-17 | 1963-05-16 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Patrick McGrath]] | 2nd millennium | 1956-06-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 662 | | [[Paul Bradford]] | 1963-12-01 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 663 | | [[Peadar Mercier]] | 1914 | 1991 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Pearse Wyse]] | 1928-03-02 | 2009-04-28 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]] | [[Peter Barry|Peadar de Barra]] | 1928-08-10 | 2016-08-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] | 1748 | 1784-06-17 | ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]'' |- | style='text-align:right'| 667 | | [[Peter Hughes]] | 19th century | 1954-06-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]] | [[Willie Clancy]] | 1918-12-24 | 1973-01-24 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 669 | | [[Philip Brady]] | 1898-06-10 | 1995-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 670 | | [[Philip Cosgrave]] | 1884-11-02 | 1923-10-23 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]] | [[William Molyneux]] | 1656-04-17 | 1698-10-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]] | [[Dervla Murphy]] | 1931-11-28 | 2022-05-22 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]] | [[Thomas D'Arcy McGee]] | 1825-04-13 | 1868-04-07 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Maonlaí]] | 1964-11-07 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richard Boyd Barrett]] | 1967-02-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 676 | | [[Robert Hilliard]] | 1904-04-07 | 1937-02-22 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]] | [[Robert Troy]] | 1982-01-24 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]] | [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]] | 1824-02-08 | 1879-10-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]] | 1944-06-29 | 2005-06-07 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 680 | | [[Seán Gibbons]] | 1883-05-31 | 1952-04-19 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 681 | | [[Seán Goulding]] | 1877 | 1959-12-15 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Seán Kenny]] | 1942-10-01 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Seán Sherwin]] | 1946 | 2025-04-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Ross]] | 1949-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Saighre]] | 1st millennium<br/>375 | 530 | [[Cléire]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]] | [[Val Doonican]] | 1927-02-03 | 2015-07-02<br/>2015-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Dunphy]] | 1945-08-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]] | [[Steve Collins]] | 1964-07-21 | | [[an Chabrach]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]] | [[Séamus Burke|Séamus Búrc]] | 1893-06-14 | 1967-01-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Séamus Dolan]] | 1914-12-10 | 2010-08-10 | [[An Blaic]] |- | style='text-align:right'| 691 | | [[Diarmuid Ó Murchú]] | 1975-08-22 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]] | [[Barry McGuigan]] | 1961-02-28 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]] | [[Mike McTigue]] | 1892-11-26 | 1966-08-12 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]] | [[Terry Leyden]] | 1945-10-01 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 695 | [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]] | [[Lorcán Ua Tuathail]] | 1128 | 1180-11-14 | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]] | [[John O'Flynn]] | 1982-07-11 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Domhnaill]] | 1951-10-07<br/>1952-10-07 | 2006-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]] | [[Tomás Cróc|Thomas Croke]] | 1824-05-28 | 1902-07-22 | ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]'' |- | style='text-align:right'| 699 | | [[Thomas Finlay]] | 1922-09-17 | 2017-12-03 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]] | 1918-02-14 | 2006-10-02 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 701 | | [[Thomas Walsh]] | 1901-12-18 | 1956-07-14 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]] | [[Timmy Dooley]] | 1969-02-13 | | [[Baile Uí Bheoláin]] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[Séamus Ó Beaglaoich]] | 1949-09 | 2023-01-09 | [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Tom Nolan]] | 1921-07-27 | 1992-08-17 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 705 | | [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]] | 1919-10-15 | 1984-05-01 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]] | [[Roy O'Donovan]] | 1985-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]] | [[Naomh Ruadhán]] | | 584-04-15 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Mathúna]] | 1815-01-12 | 1877-02-07<br/>1877-02-06 | ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 709 | [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]] | [[Sitric II]] | 970 | 1042 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 710 | | [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]] | 1928-05-17 | 2018-09-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]] | [[William Norton|Liam Ó Neachtain]] | 1900 | 1963-12-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]] | [[Patrick Francis Moran]] | 1830-09-16 | 1911-08-16 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]] | [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]] | 1763-10-15 | 1798-06-04 | ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]'' |- | style='text-align:right'| 714 | [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]] | [[Patrick Edward Connor]] | 1820-03-17 | 1891-12-17 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]] | [[Colin Healy]] | 1980-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 716 | [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Alex White]] | 1958-12-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]] | [[William Lamport]] | 1615<br/>1611 | 1659-11-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]] | [[Alexander Mitchell]] | 1780-04-13 | 1868-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 719 | | [[Alexis FitzGerald Óg]] | 1945-05-07 | 2015-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]] | [[Alfie Byrne]] | 1882-03-17 | 1956-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 721 | | [[Alfred P. Byrne]] | 1913 | 1952-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]] | [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]] | 1779-03-30 | 1835-12-25 | ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]'' |- | style='text-align:right'| 723 | [[Íomhá:UNA FODEN AT RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107005 (19922574374).jpg|center|128px]] | [[Una Healy]] | 1981-10-10 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Tomás Ó Rathile]] | 1882-11-11 | 1953-11-16 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]] | [[Jim Stynes]] | 1966-04-23 | 2012-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Shane Lowry]] | 1987-04-02 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Giolla Meidhre]] | 1747 | 1805-07-27 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]] | [[Ian Gibson]] | 1939-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 729 | | [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]] | 1088 | 1156 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]] | [[Milo O'Shea]] | 1926-06-02 | 2013-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]] | [[Agnes Mary Clerke]] | 1842-02-10 | 1907-01-20 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Dubhuí]] | 1842-09-03 | 1928-09-29 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 733 | [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]] | [[Eliza Lynch]] | 1835-03-06 | 1886-07-27 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 734 | | [[Aengus Mac Grianna]] | 1964-07-09 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 735 | | [[Breandán Breathnach]] | 1912-04-01 | 1985-11-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]] | [[Caitriona Balfe]] | 1979-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 737 | | [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]] | 1922-01-02 | 1998-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Ó Rinn]] | 1920-10-12 | 1979-03-02 | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]] | [[Ciara Grant]] | 1978-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Clare Daly]] | 1968-04-11 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]] | [[Colm Cúipéir]] | 1983-06-03 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]] | [[Constance Smith]] | 1928-01-22 | 2003-06-30 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[D. S. Ó Ciara]] | 1970-11-11 | | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Dónal Ó Seancháin]] | 1977-01-04 | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 745 | | [[Dónal Ó Caoimh]] | 1907-06-02 | 1967-06-02 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Darragh Ó Sé]] | 1975-04-01 | | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]] | [[Declan Kidney]] | 1959-10-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]] | [[Déaglán Ó Súilleabháin]] | 1983-12-18 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise O'Sullivan]] | 1994-02-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 750 | | [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]] | | 1072-02-07 | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]] | [[Dolores Keane]] | 1953-09-26 | 2026-03-16 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 752 | | [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]] | | 1194 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]] | [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]] | | 1064 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]] | [[Matt Talbot]] | 1856-05-02 | 1925-06-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Éadbhard Ó Cathaoir]] | 1941-10-14 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]] | [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]] | 1868-05-07 | 1916-05-05 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]] | [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]] | 1879-05-29 | 1956-06-02 | ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]'' |- | style='text-align:right'| 758 | [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]] | [[Eric Elwood]] | 1969-02-26 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]] | [[Seán Heuston]] | 1891-02-21 | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ennis]] | 1919-05-05 | 1982-10-05 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[Alec Reid]] | 1931-08-05 | 2013-11-22 | [[An tAonach]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 762 | | [[Fiach mac Aodha Ó Broin]] | 1534 | 1597-05-08 | [[Síol Éalaigh]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]] | [[Frances Black]] | 1960-06-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 764 | | [[Francis Browne]] | 1880-01-03 | 1960-07-07 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 765 | | [[Frank Kelly]] | 1938-12-28 | 2016-02-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[Íomhá:George Gardner2.jpg|center|128px]] | [[George Gardner]] | 1877-03-17 | 1954-07-08 | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]] | [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] | 1946 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 768 | | [[Gormflaith ingen Murchada]] | 960 | 1030 | [[An Nás]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[Grace Gifford]] | 1888-03-04 | 1955-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 770 | | [[Henry Bagenal]] | 1556 | 1598-08-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 771 | | [[James Nolan]] | 1977-01-27 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 772 | | [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]] | 1919 | 1952 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]] | 1830-07-23 | 1907-03-16 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Seachnasaigh]] | 1818 | 1883-05-18<br/>1883-05-05 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]] | [[John Philpot Curran]] | 1750-07-24 | 1817-10-14 | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 776 | | [[Kevin Danaher]] | 1913-01-30 | 2002-03-14 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 777 | | [[Caoimhín Ó hIfearnáin]] | 1929-08-20 | 2013-01-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lucinda Creighton]] | 1980-01-20 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[Marc Ó Sé]] | 1980-04-21 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Piarais]] | 1881-11-15 | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]] | [[Mary Davis]] | 1954-08-06 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Michael Coleman]] | 1891-01-31 | 1945-01-04 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]] | [[Michael Herbert]] | 1925-05-17 | 2006-06-20 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]] | 1937-01-04 | | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 785 | | [[Mícheál Mac Síthigh]] | 1954-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]] | [[Tomás Mac Donnchadha]] | 1878-02-01 | 1916-05-03 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]] | [[Seán Mac Diarmada]] | 1883-02-28 | 1916-05-12 | [[Coillte Clochair]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]] | [[Conchur Ó Colbaird]] | 1888-10-19 | 1916-05-08 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]] | 1877-01-16 | 1916-05-04 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Mulláin]] | 1874-12-01 | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ó Dálaigh]] | 1891-02-25 | 1916-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]] | 1875-04-22<br/>1875-04-21 | 1916-04-29<br/>1916-04-28 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 793 | | [[Máire Mhac an tSaoi]] | 1922-04-04 | 2021-10-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 794 | [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ríordáin]] | 1916-12-03 | 1977-02-21 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]] | [[Peig Sayers]] | 1873 | 1958 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[Moss Keane]] | 1948-07-27 | 2010-10-05 | [[Corra]] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[Eoghan Ó Tuairisc]] | 1919-04-03 | 1982-08-24 | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 798 | | [[Muiris Ó Súilleabháin]] | 1904-02-19 | 1950-06-25 | [[An Blascaod Mór]] |- | style='text-align:right'| 799 | | [[Seán Ó Tuama]] | 1926-01-28 | 2006-10-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 800 | | [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]] | | 1070 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]] | [[Alan Titley]] | 1947-06-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 802 | | [[Ulick O'Connor]] | 1928 | 2019-10-07 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[Vincent Morley]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]] | [[Peadar Ua Laoghaire]] | 1839-04 | 1920-03-21 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 805 | | [[Seán Clárach Mac Domhnaill]] | 1691 | 1754-01-07 | ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]'' |- | style='text-align:right'| 806 | [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niamh Fahey]] | 1987-10-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 807 | | [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]] | 1928-02-05 | 1994-09-19 | ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 808 | | [[Nollaig Ó Sceacháin]] | 1945-12-06 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 809 | | [[Paddy Ambrose]] | 1928-10-17 | 2002-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[Paddy Coad]] | 1920-04-04 | 1992-08-03<br/>1992-03-08 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]] | [[Pat Scully]] | 1970-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Spealáin]] | 1955-12-01 | | [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]] | [[Patrick Weston Joyce]] | 1827 | 1914-01-07 | [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 814 | | [[Paul Galvin]] | 1979-11-02 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 815 | | [[Myles Dillon]] | 1900-04-11 | 1972-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]] | [[Robert Dwyer Joyce]] | 1830<br/>1836 | 1883 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Brádaigh]] | 1932-10-02 | 2013-06-05 | [[An Longfort]] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Seán 'ac Dhonncha]] | 1919-10-02 | 1996-12-14 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Seán Puircell]] | 1928-12-17 | 2005-08-27 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Seán Ó Conaill]] | 1853-01-21 | 1931-05-21 | ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 821 | | [[Dáibhí Ó Bruadair]] | 1625 | 1698-01 | [[Barraigh Mhóra]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]] | [[John Dillon|Seán Diolún]] | 1851-09-04 | 1927-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]] | [[Thomas Antisell]] | 1817-01-16 | 1893-06-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]] | [[Ed Joyce]] | 1978-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 825 | | [[Tom Munnelly]] | 1944-05-25 | 2007-08-30 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 826 | | [[Tommy Langan]] | 1921-09-23 | 1974-09-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Tomás Ó Murchú]] | 1921 | 1985 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[Tomás Breatnach]] | 1983-05-27<br/>1983 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]] | [[Vincent Browne]] | 1944-07-17 | | [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 831 | | [[Peadar Ó Gealacáin]] | 1793 | 1860 | [[Maigh nEalta]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Willie Walsh]] | 1961-10-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Áine O'Gorman]] | 1989-05-13 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 834 | | [[Éamon de Buitléar]] | 1930-01-22 | 2013-01-27 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Aodh Mac Gabhráin]] | 1670 | 1738 | [[Gleann Ghaibhle]] |- | style='text-align:right'| 836 | | [[Brian Shelley]] | 1981-11-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 837 | | [[Brión mac Echach Muigmedóin]] | 5th century | 5th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 838 | | [[Dave Mooney]] | 1984-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]] | [[Eve Hewson]] | 1991-07-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 840 | | [[Colm Ó Maonlaí]] | 1966-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Páidí Ó Sé]] | 1955-05-16 | 2012-12-15 | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] | 1930-08-20 | 2024-06-25 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]] | [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]] | 1897-07-01 | 1980-07-02 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]] | [[Séamas Mac Stiofáin]] | 1825-01-26 | 1901-04-28 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]] | [[Seán Céitinn]] | 1889-09-28 | 1977-12-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]] | [[Geraldine Kennedy]] | 1951-09-01 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] | 1961 | | [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]] | [[Máiréad Ní Ghráda]] | 1896-12-23 | 1971-06-13 | [[Cill Mháille]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Amond]] | 1988-04-15 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]] | [[Killian Brennan]] | 1984-01-31 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 851 | | [[Martin Coleman]] | 1983-02-15 | | [[Béal Átha an Cheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]] | [[Todd Carty]] | 1963-08-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]] | [[John Perry]] | 1956-08-15 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]] | 1968-01-12 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]] | [[Seán Fleming]] | 1958-02-01 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]] | [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]] | 1945-07-13 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]] | [[Tommy Broughan]] | 1947-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynch]] | 1953-06-07 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 859 | [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]] | [[Paul Kehoe]] | 1973-01-11 | | [[Brí]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Ring]] | 1953-12-24 | | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]] | [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]] | 1954-04-25 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barry Andrews]] | 1967-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[Billy Timmins]] | 1959-10-01 | | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 864 | | [[Brian O'Shea]] | 1944-12-09 | 2026-01-28 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]] | [[Emmet Stagg]] | 1944-10-01 | 2024-03-17 | [[Maolla]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]] | [[Fergus O'Dowd]] | 1948-09-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]] | [[Jack Wall]] | 1945-07-01 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]] | [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]] | 1967-10-08 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 869 | | [[Ivor Mac Alaigh]] | 1958-05-06 | | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Tom Hayes]] | 1952-02-16 | | [[An Gabhailín]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Olivia Mitchell]] | 1947-07-31 | | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]] | [[David Stanton]] | 1957-02-15 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Oilibhéar Breathnach]] | 1937-07-13 | 1996-03-09 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 874 | | [[Tomás de Bhaldraithe]] | 1916-12-14 | 1996-04-24 | ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]'' |- | style='text-align:right'| 875 | [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]] | [[Damien English]] | 1978-02-21 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Brian O'Doherty]] | 1928-05-04 | 2022-11-07 | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 877 | [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]] | [[Eamonn Andrews]] | 1922-12-19 | 1987-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 878 | | [[Vivion de Valera]] | 1910-12-13 | 1982-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]] | [[Colm Ó Cíosóig]] | 1964-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 880 | | [[Sinéad de Valera]] | 1878-06-03 | 1975-01-07 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ua Duinnín]] | 1860-12-25 | 1934-09-29 | [[An Ráth Mhór]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[Íomhá:Luke 'Ming' Flanagan Strokestown 2011.png|center|128px]] | [[Luke 'Ming' Flanagan]] | 1972-01-22 | | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 883 | | [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]] | 1950-04-20 | 2005-06-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[Caitlín Maude]] | 1941-06-22 | 1982-06-06 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]] | [[Seán Sabhat]] | 1928 | 1957-01-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Tomás Mac Síomóin]] | 1938 | 2022-02-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 887 | | [[Máire Mullarney]] | 1921-09-01 | 2008-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]] | [[Dónal Óg Ó Cíosóg]] | 1977-03-16 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]] | 1935-04-22 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Braoin]] | 1894-08-11 | 1969-12-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]] | [[Gay Byrne]] | 1934-08-05 | 2019-11-04 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Lesley Roy]] | 1986-09-17 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]] | [[Naomh Odhrán]] | 5th century | 563 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 894 | [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]] | [[Timothy Daniel Sullivan]] | 1827-05-29 | 1914-03-31 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]] | [[D. A. Binchy]] | 1899-06-03 | 1989-05-04 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]] | [[Aisling Bea]] | 1984-03-16 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]] | [[Simon Zebo]] | 1990-03-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]] | 1944-12-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Sean Hales]] | 1880-03-30 | 1922-12-07 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. O'Connell]] | 1882-11-21 | 1969-06-22 | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]] | [[Ronan Finn]] | 1987-12-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 902 | | [[Óengus mac Óengobann]] | 8th century | 824 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]] | [[Earnán Ó Máille]] | 1897-05-26 | 1957-03-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 904 | | [[Aaron Mac Cuinneagáin]] | 1993-04-04 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]] | [[Eithne Inglis]] | 1875-01-10 | 1944-01-27 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]] | [[Adam Fergus]] | | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]] | [[Adrian Hardiman]] | 1951-05-21 | 2016-03-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aengus Ó Snodaigh]] | 1964-07-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 909 | [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]] | [[Úna Ní Fhaircheallaigh]] | 1874-06-24 | 1951-11-05 | [[Achadh an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 910 | | [[Aodhán Ó Fógartaigh]] | 1982-07-20 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 911 | [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aodán Ó hAirt]] | 1988-08-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Mathúna]] | 1980-06-08 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 913 | | [[Aodán Ó Sé]] | 1990-06-29 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]] | [[Aidan Price]] | 1981-12-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aideen Hayden]] | 1959 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]] | 1984 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Aine Lawlor]] | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 918 | | [[Eileen MacDonagh]] | 1956-07-20 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 919 | | [[Alan Ó Brógáin]] | 1982-01-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]] | [[Alan Dillon]] | 1984 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Alan Farrell]] | 1977-12-29 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 922 | | [[Alan Mathews]] | 1965-06-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]] | [[Alan Ó Nualláin]] | 1985-06-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 924 | | [[Alexander Haslett]] | 1883-09-02 | 1951-01-17 | [[Glasloch]] |- | style='text-align:right'| 925 | | [[Alfred O'Rahilly]] | 1884-10-01 | 1969-08-01 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[Alice Maher]] | 1956 | | ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]'' |- | style='text-align:right'| 927 | [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]] | [[Alicia Adélaide Needham]] | 1863-10-31 | 1945-12-24 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]] | [[Amanda Byram]] | 1973-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 929 | | [[Ambrós Ó Donnabháin]] | 1962-06-11 | | [[Gníomh go Leith]] |- | style='text-align:right'| 930 | | [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]] | 1780<br/>1783-05-01 | 1838-11-20 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Amy Huberman]] | 1979-03-20 | | [[Cábán tSíle]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]] | [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] | 1742-08-03 | 1832-07-05<br/>1832-04-05 | [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]] | [[Andrew Doyle]] | 1960-07-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]] | [[Aindriu Ó Morain]] | 1983-11-02 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]] | [[Ann Phelan]] | 1961-09-16 | | [[Gráig na Manach]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]] | [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]] | 1852-05-13 | 1911-09-20 | ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]'' |- | style='text-align:right'| 937 | | [[Anna Geary]] | 1988-07-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]] | [[Anna Haslam]] | 1829-04-06 | 1922-11-28 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 939 | | [[Annalise Murphy]] | 1990-02-01 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 940 | | [[Anne Colley]] | 1951-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]] | [[Anne Devlin]] | 1780 | 1851-09-01 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 942 | | [[Anne Doyle]] | 1952-01-30 | | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 943 | | [[Anne Ferris]] | 1954-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Ann Lovett]] | 1968-04-06 | 1984-01-31 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]] | 1919-05-09 | 2001-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Anthony Barry]] | 1901-06-07 | 1983-10-24 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Antóin Ó Dálaigh]] | 1969-10-29 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]] | [[Antóin de Nais]] | 1984-10-12 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Aodán Mac Gearailt]] | 1978-10-29 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Ríordáin]] | 1976-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]] | [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]] | 1983 | | ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]'' |- | style='text-align:right'| 952 | | [[Aoife Ní Thuairisg]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 953 | | [[Art Ó Cléirigh]] | 1879-10-25 | 1932-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 954 | | [[Arthur Spring]] | 1976-07-05 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 955 | | [[Daragh O'Malley]] | 1954-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]] | [[Averil Power]] | 1978-07-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 957 | | [[Bang Bang]] | 1906-04-19 | 1981-01-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Barney Mellows]] | 1896-03-29 | 1942-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Barry Cogan]] | 1936-09-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[Íomhá:Barry Cowen.jpg|center|128px]] | [[Barry Cowen]] | 1967-08-28 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 961 | | [[Batt Donegan]] | 1910-12-21 | 1978-08-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Batt O'Connor]] | 1870-07-04 | 1935-02-07 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 963 | | [[Beatrice Gubbins]] | 1878-09-19 | 1944-08-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 964 | | [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]] | 1949-03-11 | 2023-11-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 965 | | [[Beircheart Ó Conchúir]] | 1979-01-25 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 966 | [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]] | [[Bernadette O'Farrell]] | 1924-01-30 | 1999-09-26 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 967 | | [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]] | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]] | [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]] | 1984-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 969 | | [[Bernard Cowen]] | 1932-01-29 | 1984-01-24 | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 970 | [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]] | [[Bernard Dunne]] | 1980-02-06 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 971 | | [[Bernard O'Shea]] | 1978 | | [[Darú, Contae Laoise|Darú]] |- | style='text-align:right'| 972 | | [[Liam Cúipéir]] | 1987-12-16 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Bill O'Herlihy]] | 1938-09-26 | 2015-05-25 | [[An Glaisín]] |- | style='text-align:right'| 974 | | [[Billy Fox]] | 1939-01-03 | 1974-03-12 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 975 | | [[Billy Woods]] | 1973-10-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]] | [[Bob Doyle]] | 1916-02-12 | 2009-01-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Bob Quinn]] | 1935<br/>1939 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]] | [[Mary Bailey]] | 1890-12-01 | 1960-07-29 | ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]'' |- | style='text-align:right'| 979 | [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]] | [[Margaret Cousins]] | 1878-11-07 | 1954-03-11 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 980 | | [[Breandán Ó Buachalla]] | 1936-01-15 | 2010-05-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 981 | | [[Brenda Power]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 982 | | [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]] | 1985-07-22 | | [[An Geata Bán]] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Brendan Crinion]] | 1923-11-11 | 1989-07-02 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]] | [[Brendan Grace]] | 1951-04-01 | 2019-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 985 | [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]] | [[Brendan Halligan]] | 1936-07-05 | 2020-08-09 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Brendan Ingle]] | 1940-06-19 | 2018-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]] | [[Brendan Kehoe]] | 1970-12-03 | 2011-07-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[Brendan Kennelly]] | 1936 | 2021-10-17 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]] | [[Brendan Maher]] | 1989-01-05 | | [[Buiríos Ó Luigheach]] |- | style='text-align:right'| 990 | [[Íomhá:Brendan O’Carroll was the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin REF-102282 (16640203117) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan O'Carroll]] | 1955-09-15 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 991 | [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]] | [[Brendan Ryan]] | 1953-02-05 | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 992 | | [[Brendan Shine]] | 1947-06-02 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Brendan Toal]] | 1940-12-01 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]] | [[Brian Hayes]] | 1969-08-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 995 | | [[Brian Ó Murchú]] | 1982-07-21 | | ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]'' |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Brian Ó hAlluráin]] | 1991-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó hUiginn]] | 1882-07-01 | 1963-03-03 | [[Cill Scíre]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]] | [[Brian Stanley]] | 1961-01-12 | | [[Buiríos Mór Osraí]] |- | style='text-align:right'| 999 | | [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]] | 1971-08 | | [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]] |- | style='text-align:right'| 1000 | | [[Bridget Rice]] | 1885-05-07 | 1967-12-08 | [[Cluain Cearbán]] |- | style='text-align:right'| 1001 | | [[Briege Corkery]] | 1986-12-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1002 | | [[Eva Rothschild]] | 1972<br/>1971-02<br/>1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Bryan Cullen]] | 1984-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Cusack]] | 1882-08-02 | 1973-05-24 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Bryan Sheehan]] | 1985-08-25 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1006 | | [[Bríd Ní Neachtain]] | 1959 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1007 | | [[Mary Byrne]] | 1959-11-03 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Brugha]] | 1879-12-11 | 1959-12-01 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]] | [[Caoimhghín Ó Caoláin]] | 1953-09-18 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]] | [[Carmel Snow]] | 1887-08-27 | 1961-05 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1011 | | [[Carrie Acheson]] | 1934-09-11 | 2023-01-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Cathal Mac an Oirchinnigh]] | 1991 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]] | [[Cathal Mac Coille]] | 1952 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Murchadha]] | 1880-02-16 | 1958-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Catherine Connolly]] | 1957-07-12 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]] | [[Catherine Murphy]] | 1953-09-01 | | [[Baile Phámar]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]] | [[Catherine Noone]] | 1976-06-24 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]] | | | ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]'' |- | style='text-align:right'| 1019 | [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]] | [[Charles J. Kickham]] | 1828-05-09 | 1882-08-22 | [[Muileann na hUamhan]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]] | [[Cathal Ó Conchubhair]] | 1710-01-01 | 1791-07-01 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]] | [[Charlie Bird]] | 1949-09-09 | 2024-03-11 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]] | [[John Doyle]] | 1797 | 1868-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]] | [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]] | 1964-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]] | [[Christie Hennessy]] | 1945-11-19 | 2007-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christopher Byrne]] | 1886 | 1957-09-05 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Seoige]] | 1992-01-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]] | [[Christy Dignam]] | 1960-05-23 | 2023-06-13 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1028 | | [[Cian Ó Diolún]] | 1988-10-30 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1029 | | [[Cian Ó Súilleabháin]] | 1988-03-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciara Conway]] | 1980-08-13 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1031 | | [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]] | 1993-07-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1032 | | [[Ciarán Mac Mathúna]] | 1925-11-26 | 2009-12-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Lynch]] | 1964-06-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Ciarán Murphy]] | 1940-05-30 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1035 | | [[Ciarán Ó Faoláin]] | 1976-02-28 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1036 | [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]] | [[Cillian Ó Buachalla]] | 1992-07-14 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Cillian O'Connor]] | 1992-05 | | [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1038 | | [[Colette Nic Aodha]] | 1967 | | [[Sruthair]] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Cóilín Ó Fionnalaigh]] | 1989-08-25 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1040 | | [[Colin Moran]] | 1980-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1041 | | [[Cóilín Ó Riain]] | 1988-09-02 | | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1042 | [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]] | [[Colm Ó Callanáin]] | 1982-07-18 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1043 | | [[Colm Ó Gealbháin]] | 1993-02-02 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1044 | | [[Colm Keaveney]] | 1971-01-11 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1045 | [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]] | [[Colm de Bhailís]] | 1796-05-02 | 1906-02-27 | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 1046 | [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]] | [[Colmán mac Duach]] | 550<br/>6th century | 632-10-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1047 | [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]] | [[Conchubhar Ó Coileáin]] | 1881-11-13 | 1937-11-23 | ''[[:d:Q65559960|Aránach]]'' |- | style='text-align:right'| 1048 | | [[Con Meaney]] | 1890-12-08 | 1970-09-11 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]] | 1982-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Conor Allis]] | 1990-03-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1051 | [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]] | [[Conchúr Ó Cuana]] | 1992-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Conchúir Ó Fogartaigh]] | 1990-05-12 | | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 1053 | | [[Conchur Ó Liatháin]] | 1992-07-30 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[Conchúir Mac Craith]] | 1991-05-29 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1055 | [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]] | [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]] | 1988-07-14 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Conchur Ó Súilleabháin]] | 1989-03-08 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1057 | | [[Cornelius Connolly]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1058 | | [[Cáit Keane]] | 1949-09-24 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1059 | [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]] | [[D.P. Moran|David Patrick Moran]] | 1869-03-22 | 1936-01-31 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1060 | [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]] | [[Damien Dempsey]] | 1975 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Hayes]] | 1982-02-18 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Dan Desmond]] | 1913-10-03 | 1964-12-09 | [[Bun an Tábhairne]] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]] | [[Dan Keating]] | 1902-01-02 | 2007-10-02 | [[Caisleán na Mainge]] |- | style='text-align:right'| 1064 | | [[Dan Spring]] | 1910-07-01 | 1988-01-01 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1065 | | [[Daniel Bohane]] | 1983 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1066 | | [[Daniel Byrne]] | 1885-10-05 | 1952-06-09 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1067 | | [[Daniel Corkery]] | 1883-09-20 | 1961-04-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 1068 | | [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]] | 1878-02-14 | 1964-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1069 | | [[Dónall Ó Cearnaigh]] | 1989-12-19 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1070 | | [[Daniel McCarthy]] | 1883-01-22 | 1957-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1071 | | [[Daniel Moloney]] | 1909 | 1963-06-26 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1072 | | [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]] | | 1968-08-04 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1073 | | [[Daniel Vaughan]] | 1897-07-27 | 1975-09-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[Danny Sutcliffe]] | 1992-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1075 | [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]] | [[Dara Murphy]] | 1969-12-02 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1076 | [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Cinnéide]] | 1975-04-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[Dara Ó Conaola]] | 1945 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1078 | | [[Darach Ó hEoghanáin]] | 1990-03-21 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1079 | | [[Darach Mac Con Iomaire]] | 1977 | | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1080 | | [[Darach Ó Catháin]] | 1922 | 1987 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 1081 | [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]] | [[Darach Ó Scolaí]] | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1082 | [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Darina Allen]] | 1948-06-13 | | [[An Chúlchoill]] |- | style='text-align:right'| 1083 | | [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]] | 1992-03-26 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]] | [[Darrell Figgis]] | 1882-09-17 | 1925-10-27 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Darren Magee]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1086 | [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dave Fanning]] | 1956-02-27<br/>1955 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1087 | [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[David Burke]] | 1990-01-07 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1088 | [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cullinane]] | 1974-07-04 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[Daithí Mac Éinrí]] | | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[David Moran]] | 1988-06-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1091 | | [[Daithí Ó Treasaigh]] | 1989-11-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Declan Costello]] | 1926-08-01 | 2011-06-06 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[Declan O'Mahony]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Denis Allen]] | 1896-01-02 | 1961-03-29 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1095 | [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donnacha Bastic]] | 1981-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1096 | [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]] | [[Denis Behan]] | 1984-01-02 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Donncha Ó Cochláin]] | 1945-06-07 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1098 | | [[Denis Farrelly]] | 1912-09-18 | 1974-12-27 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1099 | [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]] | [[Denis Florence MacCarthy]] | 1817-05-26 | 1882-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1100 | [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]] | [[Denis Landy]] | 1962-02-28 | | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Donncha Ó Moráin]] | 1956-01-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]] | 1108 | 1193 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1103 | [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Derek Keating]] | 1955-05 | 2023-05-06 | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Derek Ó Loinn]] | 1978-07-04 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Derek Mooney]] | 1967-03-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Derek Murray]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1107 | [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]] | [[Derek Nolan]] | 1982 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Dermot Somers]] | 1947 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1109 | [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]] | [[Derry O'Sullivan]] | 1944 | 2025-08-16 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Des Cahill]] | 1953-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Desmond Governey]] | 1920-09-11 | 1984-12-29 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1112 | | [[Dessie Farrell]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1113 | [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]] | [[Dessie Ellis]] | 1953-09-23 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1114 | | [[Seán Óg de Paor]] | 1970-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1115 | [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Diane Caldwell]] | 1988-09-11 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1116 | | [[Diarmuid Lynch]] | 1878-01-10 | 1950-11-09 | [[Trácht Fhionn]] |- | style='text-align:right'| 1117 | | [[Diarmuid O'Carroll]] | 1987-03-16 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1118 | [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]] | 1978-07-27 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1119 | | [[Dick Dowling]] | 1938-12-12 | 2024-03-30 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1120 | [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]] | [[Willie Penrose|Liam Penrose]] | 1956-08-01 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Don Davern]] | 1935-03-04 | 1968-11-02 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1122 | | [[Donal Creed]] | 1924-09-07 | 2017-11-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Donal O'Donoghue]] | 1894-06-05 | 1971-07-26 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1124 | | [[Donal Ó Grádaigh]] | 1981-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Domhnall Ó Tuathaigh]] | 1989-09-20 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1126 | [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]] | [[Donnacha Walsh]] | 1984-07-03 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1127 | | [[Donncha Ó Dúlaing]] | 1933-03-15 | 2021-09-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1128 | | [[Donnchadh Ó Briain]] | 1897-11-17 | 1981-09-22 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[Donnchadh Ó Corráin]] | 1942-02-28 | 2017-10-25 | ''[[:d:Q104308060|Graighin]]'' |- | style='text-align:right'| 1130 | [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]] | [[Dora Sigerson Shorter]] | 1866-08-16 | 1918-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1131 | [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dorothy Cross]] | 1956 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1132 | | [[Dorothy Stopford-Price]] | 1890-09-09 | 1954-01-30<br/>1954-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1133 | | [[Dáithí Ó Sé]] | 1976-06-02 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[Dónall Mac Giolla Easpaig]] | 1948-04-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1135 | | [[Dónall Mac Amhlaigh]] | 1926 | 1989-01-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Edward Conway]] | 1894-07-03 | 1968-12-29 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Eamon Rice]] | 1873-04-26 | 1937-11-07 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1138 | [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamon Scanlon]] | 1954-09-20 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Éamon Ó Ciosáin]] | 1899 | 1979-05-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Éamonn Ó Néill]] | 1882 | 1954-11-03 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1141 | [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] | [[Eavan Boland]] | 1944-09-24 | 2020-04-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Eddie Filgate]] | 1915-09-16 | 2017-01-19 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1143 | | [[Edward Aylward]] | 1894 | 1976-02 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[Edward Walsh]] | 1805 | 1850-08-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1145 | | [[Eighneachán Ó hAnnluain]] | 1933 | 1994-12-14 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[Eimear Ní Chonaola]] | 1977 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1147 | [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]] | [[Eleanor Maguire]] | 1970-03-27 | 2025-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1148 | [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Elizabeth O'Farrell]] | 1884-11-05 | 1957-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1149 | | [[Ellen Hutchins]] | 1785-03-17 | 1815-02-09 | [[Béal Átha Leice]] |- | style='text-align:right'| 1150 | [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Emma Eliza Regan]] | 1990-12-04 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1151 | | [[Eoghan Mac Diarmada]] | 1983-04-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]] | [[Eoghan Murphy]] | 1982-04-23 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Eoghan Ó Gadhra]] | 1985-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]] | 1691 | 1756 | [[An Eatharla]] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]] | [[Eoin Brosnan]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1156 | | [[Eoin Ó Ceadagáin]] | 1986-09-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1157 | [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Lorcáin]] | 1984-07-17 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]] | [[Eoin Liostún]] | 1957-10-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1159 | [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Broin]] | 1972-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eric Byrne]] | 1947-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]] | 1862-03-08 | 1951 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1162 | | [[Ernest Alton]] | 1873 | 1952-02-18 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1163 | [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]] | [[James Walsh]] | 1880-02-20 | 1948-11-30 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1164 | [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pixie McKenna]] | 1971-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1165 | [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]] | [[Eva Gore-Booth]] | 1870-05-22 | 1926-06-30 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1166 | | [[Eva Philbin]] | 1914-01-04 | 2005-06-24 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1167 | | [[Evelyn O'Rourke]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Evie Hone]] | 1894-04-22 | 1955-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[Feargal Quinn]] | 1936-11-27 | 2019-04-25 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1170 | [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]] | [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]] | | 1265 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1171 | | [[Fiach Mac Conghail]] | 1964-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Fiachra Breathnach]] | 1986-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[Finbarr Dwyer]] | 1946-09-20 | 2014-02-08 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 1174 | [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]] | [[Finian Hanley]] | 1985-01-04 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1175 | [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]] | [[Finian McGrath]] | 1953-04-09 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Fintan Coogan, Mór]] | 1910-04-13 | 1984-11-04 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1177 | [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]] | [[Fintan O'Toole]] | 1958-02-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Fiona Glascott]] | 1982-11-22 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1179 | | [[Flor Crowley]] | 1934-12-27 | 1997-05-16 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Francis Brennan]] | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1181 | [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]] | [[Francis Cahill]] | 1882 | 1957-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Francis Humphreys]] | 1891 | 1961-04-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Francis McGuinness]] | 1868 | 1934-11-30 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]] | [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]] | 1878-12-23 | 1916-04-26 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]] | 1951-10-10 | | [[Baile Bhailcín]] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Frank Drohan]] | 1879-08-13 | 1953-03-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]] | [[Frank MacDermot]] | 1886-11-25 | 1975-06-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Proinnsias de Priondargást]] | 1933-07-13 | 2015-02-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1189 | | [[Frank Sherwin]] | 1905 | 1981 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Frank Stockwell]] | 1928-12-07 | 2009-03-09 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1191 | | [[Frank Taylor]] | 1914-05-30 | 1998-04-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[Frederick Crowley]] | 1880 | 1945-05-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1193 | | [[Garraí Mag Uidhir]] | 1983-06-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1194 | | [[Gabhán Ó Mathúna]] | 1987-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1195 | | [[George C. Bennett]] | 1877 | 1963-06-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1196 | [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]] | [[George Francis Mulvany]] | 1809 | 1869 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1197 | [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]] | [[George Lee (iriseoir)|George Lee]] | 1962-09-27 | | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[George Morrison]] | 1922-11-03 | 2025-08-04 | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1199 | | [[George Nicolls]] | 1886-04-29 | 1942-05-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[George Wolfe]] | 1860 | 1941-12-01 | [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]] |- | style='text-align:right'| 1201 | | [[Gerard Brennan]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1202 | | [[Gearóid de Paor]] | 1952-06-27 | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1203 | | [[Gerald Fitzgibbon]] | 1866-10-08 | 1942-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1204 | [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]] | [[Gerald Nash]] | 1975-12-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1205 | | [[Gerard Lynch]] | 1931-06-15 | 2025-12-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1206 | | [[Gerry Brady]] | 1948 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1207 | | [[Gerry Hutch]] | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1208 | | [[Gerry L'Estrange]] | 1917-11-07 | 1996-04-05 | [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 1209 | [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]] | [[Glenda Gilson]] | 1981-03-03 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1210 | | [[Gerard McDonnell]] | 1971-01-20 | 2008-08-02 | ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1211 | [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]] | [[Gobnait]] | | 6th century | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1212 | | [[Godfrey Timmins]] | 1927-09-06 | 2001-04-11 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]] | [[Graham Ó Cáinte]] | 1980-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1214 | | [[Graham Mag Oireachtaigh]] | 1973-05-17 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1215 | [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]] | [[Graham Knuttel]] | 1954 | 2023 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Margaretta Bowen]] | 1880-01-01 | 1981-04-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Roddy Connolly]] | 1901-02-11 | 1980-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1218 | [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]] | [[William Dargan]] | 1799-02-28 | 1867-02-07 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1219 | | [[Gus Healy]] | 1904-05-20 | 1987-07-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1220 | [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington in 1916.png|center|128px]] | [[Hanna Sheehy-Skeffington]] | 1877-05-24 | 1946-04-20 | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1221 | [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]] | [[Heather Humphreys]] | 1960-05-14 | | ''[[:d:Q31173147|An Droim]]'' |- | style='text-align:right'| 1222 | | [[Helena Molony]] | 1883-01-15 | 1967-01-28<br/>1967-01-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1223 | [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]] | [[Thomas Addis Emmet]] | 1764-04-24 | 1827-11-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1224 | | [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]] | 1928-05-25 | 2010-02-25 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1225 | [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]] | [[Henry Joseph Monck Mason]] | 1778-07-15 | 1858-04-14 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1226 | [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Kelly]] | 1946-04-17 | 2025-02-25 | [[Baile Átha Luain]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]] | [[Hildegarde Naughton]] | 1977-05-01 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Tom Hales]] | 1892-03-05 | 1966-04-29 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 1229 | | [[Honor Crowley]] | 1903-10-19 | 1966-10-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1230 | | [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]] | 1939-07-05 | 2023-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1231 | | [[Hugh Colohan]] | 1894-09-30 | 1931-04-15 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1232 | | [[Hugh Geoghegan]] | 1938-05-16 | 2024-07-07 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1233 | [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]] | [[Hugh Gibbons]] | 1916-07-06 | 2007-11-13 | [[Béal na mBuillí]] |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]] | 1786-06-24 | 1861-06-01 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1235 | | [[Ian Dempsey]] | 1961-01-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1236 | [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Ó Riain]] | 1902-09-11 | 1944-06-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ivana Bacik]] | 1968-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1238 | | [[J. J. Clancy]] | 1890-01-23 | 1932-05-01 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 1239 | | [[J. J. Ó Dúláinne]] | 1982-03-06 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]] | [[Jack Doyle]] | 1913-08-31 | 1978-12-13 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1241 | [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jack Finlay]] | 1890 | 1942-09-30 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1242 | | [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]] | 1957-11-19 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1243 | | [[Jackie Fahey]] | 1928-01-23 | 2019-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1244 | | [[Jackie Healy-Rae]] | 1931-03-09 | 2014-12-05 | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1245 | | [[Seán de Paor]] | 1916-05-30 | 1994-02-23 | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1246 | [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Tirial]] | 1982-06-19 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1247 | [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]] | [[Jacqui Hurley]] | 1984-01-15 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1248 | | [[James B. Lynch]] | | 1954-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1249 | | [[James Bannon]] | 1958-03-06 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1250 | | [[James Berry]] | 1842 | 1914-06-04 | [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]] |- | style='text-align:right'| 1251 | | [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]] | No/unknown value | 1964-05-12 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1252 | [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Colbert]] | 1890-01-03 | 1970-01-28 | [[Caisleán Maí Tamhnach]] |- | style='text-align:right'| 1253 | | [[James Collins]] | 1900-10-30 | 1967-09-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1254 | | [[James Cosgrave]] | 1865-09-12 | 1936-04-18 | [[Dún an Uchta]] |- | style='text-align:right'| 1255 | | [[James Daly]] | 1899 | 1920-11-02 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 1256 | | [[James Devins]] | 1873 | 1922-09-20 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1257 | | [[James Dolan]] | 1882-03-29 | 1955-07-14 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]] | [[James Heffernan]] | 1979-10-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]] | [[James Hickey]] | 1886 | 1966-06-07 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1260 | | [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1261 | [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]] | [[James Lennon]] | 1881 | 1958-08-13 | [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]] | [[Séamus Mac Cártaigh]] | 1990-03-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1263 | | [[Séamas Mac Fhearaigh]] | 1971-11-26 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1264 | [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]] | [[James McGee]] | 1987-06-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1265 | | [[James Morrisroe]] | 1875-04-05 | 1937-12-31 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1266 | | [[James Murphy]] | 1887-12-28 | 1961-10-07 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]] | [[James O'Mara]] | 1873-08-06 | 1948-11-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1268 | | [[James Pattison]] | 1886-06-28 | 1963-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1269 | [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Sceacháil]] | 1988-02-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1270 | | [[James Tunney]] | 1892 | 1964-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1271 | [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]] | [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]] | 1972-02-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1272 | | [[Iasan Scorlóg]] | 1976-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1273 | | [[Jasper Wolfe]] | 1872-08-03 | 1952-08-27 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 1274 | | [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]] | 1980-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1275 | [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]] | [[Jerry Buttimer]] | 1967-03-18 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1276 | [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jessie Buckley]] | 1989-12-28 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]] | [[Jillian van Turnhout]] | 1968-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1278 | | [[Jim D'Arcy]] | 1954-07-20 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]] | [[Jim Daly]] | 1972-12-20 | | [[Draighneach]] |- | style='text-align:right'| 1280 | | [[Jim Gavin]] | 1971-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1281 | | [[Séamas Langtún]] | 1918-01-18 | 1987-04-18 | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 1282 | | [[Séamus de Barra-Ó Murchú]] | 1954-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1283 | | [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]] | 1945-02-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1284 | | [[Joan Burke]] | 1928-02-08 | 2016-11-27 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1285 | [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]] | [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]] | 1961-06-04 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1286 | | [[Joe Behan]] | 1959-07-30 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1287 | [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]] | [[Joe Bergin]] | 1981-02-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1288 | [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]] | [[Seosamh Ó Cainín]] | 1988-10-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1289 | [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Carey]] | 1975-06-24 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1290 | | [[Seosamh Ó Déin]] | 1977-11-15 | | [[Cill Ia]] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]] | [[Joe Duffy]] | 1956-01-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]] | [[Joe Gamble]] | 1982-01-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1293 | | [[Seosamh Mac Donncha]] | 1953 | 2016-05-20 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1294 | [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]] | [[Joe O'Reilly]] | 1955-04-01 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1295 | | [[Joe Steve Ó Neachtain]] | 1942 | 2020-01-19 | ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1296 | | [[John Bowman (craoltóir)]] | 1942 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1297 | | [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]] | 1918-01-14 | 2019-08-12 | [[An Bóthar Leathan]] |- | style='text-align:right'| 1298 | | [[Seán Ó Conalláin]] | 1989-01-23 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1299 | [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]] | [[John Crowley]] | 1870 | 1934 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1300 | [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]] | [[John Curran]] | 1960-06-17 | | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1301 | | [[John Daly]] | 1867-03-23 | 1932-02-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1302 | | [[John Delaney]] | 1967-10-16 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1303 | | [[John Dinneen]] | 1867-03-23 | 1942-01-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1304 | | [[John Donnellan]] | 1937-03-27 | | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1305 | | [[John Flynn]] | 1891-11-10 | 1968-08-22 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1306 | | [[John Galvin]] | 1907-05-15 | 1963-10-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]] | [[John Gilroy]] | 1967-07-20 | | [[Baile Átha Buí]] |- | style='text-align:right'| 1308 | [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]] | [[John Good]] | | 1941-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]] | [[John Halligan]] | 1955-01-18 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1310 | | [[John Healy]] | 1903-05-26 | 1995 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1311 | [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]] | [[John Hely-Hutchinson]] | 1724 | 1794-09-04 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1312 | [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]] | [[John J. McGuinness]] | 1955-03-15 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1313 | | [[John Jinks]] | 1872 | 1934-09-11 | [[Droim Chliabh]] |- | style='text-align:right'| 1314 | | [[John Joe Doyle]] | 1906-06-14 | 2000-08-11 | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1315 | | [[John Joe McGirl]] | 1921-03-25 | 1988-12-08 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 1316 | | [[John Joe O'Reilly]] | 1881-04-24 | 1967-12-28 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1317 | | [[John Joe Rice]] | 1893 | 1970-07-24 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1318 | | [[Seán Ó Céin]] | 1917-02-18 | 1975-10-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1319 | | [[John Leonard]] | 1976-10-20 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1320 | | [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]] | 1889-04-10 | 1957-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1321 | | [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]] | 1952-11-14 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[John Mannion Óg]] | 1944-10-26 | 2006-04-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1323 | | [[John Mannion, Mór]] | 1907-06-04 | 1978-09-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 1324 | | [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]] | 1987-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1325 | | [[John McCoy]] | 1940-07-01 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1326 | | [[Seán Ó Maoláin]] | 1981-01-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1327 | | [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]] | 1753 | 1798<br/>1798-06-26 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]] | [[John Murray (craoltóir Éireannach)]] | 1964 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1329 | | [[John O’Byrne|John O'Byrne]] | 1884-04-24 | 1954-01-14 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1330 | | [[John O'Donovan]] | 1908 | 1982-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Seán Ó Caoimh]] | 1951-04-15 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1332 | | [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]] | 1933-05-03 | 2015-10-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1333 | | [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]] | 1894-09-01 | 1959-06-21 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1334 | [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[John O'Mahony]] | 1953-06-08 | 2024-07-06 | [[Cill Mobhí]] |- | style='text-align:right'| 1335 | | [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]] | 1901-06-08 | 1990-02-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]] | [[John Paul Phelan]] | 1978-09-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1337 | | [[Seán Tennyson]] | 1985-02-06 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1338 | | [[John Whelan]] | 1961-03-24 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1339 | | [[Johnny Callanan]] | 1910-05-20 | 1982-06-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1340 | | [[Johnny Connor]] | 1899 | 1955-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1341 | | [[Johnny Geoghegan]] | 1913-11-05 | 1975-01-05 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1342 | [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jon Kenny]] | 1957-12-12 | 2024-11-15 | [[An tOspidéal]] |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gloinn]] | 1993-06-07 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1344 | [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]] | [[Jonathan O'Brien]] | 1971-12-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]] | 1806 | 1885-07-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1346 | | [[Joseph Bermingham]] | 1919-05-09 | 1995-08-11 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1347 | | [[Joseph Hughes]] | 1905-09-18 | 1960-01-20 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]] | [[Joseph McGuinness]] | 1875-04-10 | 1922-05-31 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Barrett]] | 1971-04-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1350 | | [[Justin McKenna]] | 1896-06-09 | 1950-03-23 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1351 | [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]] | [[Kate Meyrick]] | 1875-08-07 | 1933-01-19 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Kathleen Lynn]] | 1874-01-28 | 1955-09-14 | [[Cill Ala]] |- | style='text-align:right'| 1353 | [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Kathleen O'Callaghan]] | 1885-10-11 | 1961-03-16 | ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]'' |- | style='text-align:right'| 1354 | | [[Kathleen O'Connor]] | 1934-07-30 | 2017-12-13 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1355 | [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Reilly]] | 1988-09-17 | | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Thomas]] | 1979-01-20 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1357 | [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]] | [[Katie Holten]] | 1975-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1358 | | [[Caoimhín Ó Cáinte]] | 1986 | | [[Inis Eonáin]] |- | style='text-align:right'| 1359 | | [[Caoimhín Ó Dubháin]] | 1991-10 | | ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]'' |- | style='text-align:right'| 1360 | | [[Kevin Hartnett]] | 1984-06-04 | | [[An Seangharraí]] |- | style='text-align:right'| 1361 | | [[Caoimhín Mac Meanman]] | 1986-12-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Caoimhín Ó Móráin]] | 1987-03-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1363 | [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kieran O'Donnell]] | 1963-05-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1364 | | [[Kieran O'Leary]] | 1987-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1365 | | [[Killian Young]] | 1987-01-04 | | [[An Rinn Aird]] |- | style='text-align:right'| 1366 | | [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]] | 1870-07-16 | 1956-12-27 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1367 | | [[Larry McMahon]] | 1929-01-18 | 2006-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Laura Whitmore]] | 1985-05-04 | | [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1369 | [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]] | [[Labhrás Mag Fhionnail]] | 1852-04-09 | 1923-04-17 | [[Dealbhna]] |- | style='text-align:right'| 1370 | | [[Lee Keegan]] | 1989-10-25 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1371 | [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]] | [[Leona Maguire]] | 1994-11-30 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1372 | | [[Liam Ahern]] | 1916-01-12 | 1974-07-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1373 | | [[Liam Ó Fionnalaigh]] | 1958-01-01 | | [[Baile an Phoill]] |- | style='text-align:right'| 1374 | | [[Liam Hamilton]] | 1928-09-08 | 2000-11-29 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 1375 | [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]] | [[Liam Kearney]] | 1983-01-10 | | [[Conaithe]] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]] | 1945-10-01 | 2005-10-22 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1377 | | [[Liam Mac Con Iomaire]] | 1937-10-09 | 2019-05-05 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 1378 | | [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]] | 1951-04-16 | | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1379 | | [[Liam de Róiste]] | 1882-06-15 | 1959-05-15 | [[Baile Mhontáin]] |- | style='text-align:right'| 1380 | [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Linda Bhreathnach]] | 1983 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1381 | | [[Lionel Booth]] | 1914-06-12 | 1997-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1382 | | [[Lorcan Allen]] | 1940-03-27 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1383 | | [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]] | 1880s | 1939 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1384 | | [[Lorenzo Ó Meachair]] | 1899-09-16 | 1973-05-17 | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1385 | [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]] | [[Louise Quinn]] | 1990-06-17 | | [[Baile Coimín]] |- | style='text-align:right'| 1386 | | [[Lucy Kennedy]] | 1976-04-21 | | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1387 | | [[Luke Belton]] | 1918-08-09 | 2006-06-18 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1388 | | [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]] | 1951-01-25 | | [[Muine Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1389 | | [[Macdara Ó Fátharta]] | | | [[Inis Meáin]] |- | style='text-align:right'| 1390 | [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]] | [[Maeve Higgins]] | 1981-03-24 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1391 | | [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]] | 1897-04-29 | 1944-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1392 | | [[Majella O'Donnell]] | 1960-04-14 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1393 | | [[Manchán Magan]] | 1970-08-20 | 2025-10-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1394 | | [[Mainchín Seoighe]] | 1920-08-18 | 2006-07-03 | ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 1395 | [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]] | [[Margaret Burke Sheridan]] | 1889-10-15 | 1958-04-16 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1396 | | [[Margaret Collins-O'Driscoll]] | 1878 | 1945-06-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1397 | | [[Margaret Mary Pearse]] | 1878-08-24 | 1968-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1398 | [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]] | [[Margaret Pearse]] | 1857-02-12 | 1932-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1399 | | [[Marian Finucane]] | 1950-05-21 | 2020-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1400 | [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]] | [[Marie-Louise O'Donnell]] | 1952-09-05 | | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 1401 | | [[Marie Moloney]] | 1958-08-26 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1402 | | [[Marie Mullen]] | 1953 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1403 | | [[Marita Conlon-McKenna]] | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1404 | [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Mór]] | 1897-01-15 | 1970-09-29 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1405 | [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Óg]] | 1939-09-05 | 2018-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1406 | | [[Mark Vaughan]] | 1985-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1407 | | [[Martin Brennan]] | 1903-03-01 | 1956-06-21 | [[Tobar an Choire]] |- | style='text-align:right'| 1408 | | [[Martin Conlon]] | 1879 | 1966-01-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1409 | [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Conway]] | 1974-04-08 | | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 1410 | [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]] | [[Martin Ferris]] | 1952-02-10 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1411 | | [[Martin Gibbons]] | 1953-03-01 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1412 | [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]] | [[Martin Heydon]] | 1978-08-09 | | [[Cill Chuillinn]] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Mac Donnchadha]] | 1858<br/>1857 | 1934-11-24 | [[Garmna]] |- | style='text-align:right'| 1414 | | [[Martin Medlar]] | 1899-12-04 | 1965-06-04 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1415 | | [[Martin Roddy]] | 1883-12-09 | 1948-01-08 | ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]'' |- | style='text-align:right'| 1416 | | [[Martin Ryan]] | 1900-01-31 | 1943-07-22 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1417 | [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Sabhaois]] | 1898 | 1919-12-19 | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 1418 | | [[Máirtín Ó Stoirín]] | 1964-09-28 | | [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]] |- | style='text-align:right'| 1419 | [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]] | [[Marty Morrissey]] | 1958-10-28 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1420 | [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]] | [[An Bhantiarna Mary Heath]] | 1896-11-10 | 1939-05-09 | [[Cnoc an Doire]] |- | style='text-align:right'| 1421 | [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Ann O'Brien]] | 1960-09-08 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1422 | [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]] | [[Mary Banotti]] | 1939-05-29 | 2024-05-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1423 | | [[Mary Colum]] | 1884-06-13<br/>1887-06-13 | 1957-10-22 | [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1424 | | [[Máire Ní Aodáin]] | 1862<br/>1862-05-19 | 1942<br/>1942-07-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1425 | | [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] | 1945-06-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]] | 1959-06-10 | | [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1427 | | [[Mary Moran]] | 1960-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1428 | | [[Mary Reynolds]] | 1889-10-10 | 1974-08-29 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1429 | | [[Mary Ryan]] | 1898-01-31 | 1981-02-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1430 | | [[Mary Wilson (craoltóir)]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1431 | [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]] | [[Maitiú Ó Conchubhair]] | 1960 | | [[Inis na mBreatnach]] |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]] | [[Mattie McGrath]] | 1958-09-01 | | ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]'' |- | style='text-align:right'| 1433 | | [[Maura Derrane]] | 1970-07-08 | | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1434 | | [[Maura Laverty]] | 1907<br/>1907-05-15 | 1966-07-28 | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 1435 | | [[Maureen O'Carroll]] | 1913-03-29 | 1984-05-09 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1436 | | [[Maureen Potter]] | 1925-01-03 | 2004-04-07 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 1437 | [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]] | [[Muiris Ó Daimhín]] | 1842-06-29 | 1927-01-27 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]] | [[Muiris Mac Gearailt]] | 1969 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]] | [[Maurice Quinlivan]] | 1967-11-23 | | [[Baile Uí Neachtain Beag]] |- | style='text-align:right'| 1440 | | [[Muiris Ó Seanacháin]] | 1990-02-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1441 | [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]] | [[Micheál Mac Amhlaoibh]] | 1841-09-10 | 1913-03-15 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1442 | | [[Maxwell Henry Close]] | 1822 | 1903-09-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]] | [[MayKay]] | 1986 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1444 | [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]] | [[Megan Campbell]] | 1993-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1445 | | [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]] | 1884 | 1970-10-06 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1446 | | [[Michael Carty]] | 1916-12-16 | 1975-04-23 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1447 | [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]] | [[Michael Colivet]] | 1882-03-29 | 1955-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1448 | | [[Michael Comiskey]] | 1953-10-01 | | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1449 | [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Creed]] | 1963-06-29 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]] | [[Michael Darragh MacAuley]] | 1986-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1451 | | [[Michael Davern]] | 1900-07-22 | 1973-07-25 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1452 | | [[Michael Derham]] | 1889 | 1923-11-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]] | [[Michael Devine]] | 1973-03-19 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1454 | | [[Michael Doyle]] | 1861 | 1942-09-07 | ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]'' |- | style='text-align:right'| 1455 | [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Egan]] | 1866-02 | 1947-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1456 | | [[Michael F. Kitt]] | 1914-09-13 | 1974-12-24 | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1457 | | [[Micheál Ó Fionnalaigh]] | 1985-02-28 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1458 | | [[Micheál Mac Síomóin]] | 1989-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1459 | [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Healy-Rae]] | 1967-01-11 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1460 | [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Michael Heffernan]] | 1885-04-03 | 1970-11-21 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1461 | | [[Michael Hennessy]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1462 | | [[Mícheál Caomhánach]] | 1979-04-06 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1463 | | [[Michael Lipper]] | 1932-06-01 | 1987-10-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1464 | | [[Michael Lyons]] | 1910-11-01 | 1991-11-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1465 | | [[Michael Lyster]] | 1954-04-11 | 2026-03-21 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1466 | | [[Michael McCarthy]] | 1976-11-15 | | [[Dún Mánmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1467 | [[Íomhá:Michael McGlynn 2016.jpg|center|128px]] | [[Michael McGlynn]] | 1964-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]] | 1976-08-23 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1469 | [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]] | [[Michael McNamara]] | 1974-03-01 | | [[An Scairbh]] |- | style='text-align:right'| 1470 | | [[Michael Meehan]] | 1984 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1471 | | [[Michael Mullins]] | 1953-02-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1472 | | [[Michael Murphy]] | 1919-03-12 | 2000-10-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1473 | | [[Mícheál Ó hEithir]] | 1920-06-02 | 1996-11-24 | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1474 | [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hIceadha]] | 1860-03-12<br/>1861-03-12 | 1916-11-19 | ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]'' |- | style='text-align:right'| 1475 | | [[Micheál Ó Síothcháin]] | 1870-12-17 | 1945-03-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1476 | | [[Michael Sheridan]] | 1896 | 1970-07-06 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Staines]] | 1885-05-01 | 1955-10-26 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]] | [[Michael W. D'Arcy]] | 1970-02-26 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 1479 | | [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]] | 1983-04-23 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1480 | | [[Michael ffrench-O'Carroll]] | 1919-09-15 | 2007-05-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1481 | | [[Michelle Mulherin]] | 1972-01-20 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle O'Neill]] | 1977-01-10 | | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1483 | | [[Micheál Ó Síoda]] | 1888-05-30 | 1966-10-19 | [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]] |- | style='text-align:right'| 1484 | | [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]] | 1941-10-13 | 2004-05-11 | [[Oileán Ciarraí]] |- | style='text-align:right'| 1485 | | [[Mick Fitzpatrick]] | 1893 | 1968-10-08 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1486 | | [[Mícheál Mac Aodha]] | 1912-07-12 | 1982-09-13 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]] | [[Mick Moloney]] | 1944-11-15 | 2022-07-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]] | 1936-06-09 | 2025-04-03 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Íomhá:Mick Wallace in 2019.jpg|center|128px]] | [[Mick Wallace]] | 1955-11-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1490 | | [[Mickey Kearns]] | 1943-04-18 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1491 | | [[Mike Denver]] | 1980-06-15 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1492 | | [[Mike Frank Russell]] | 1977 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1493 | | [[Mildred Anne Butler]] | 1858-01-11 | 1941-10-11 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1494 | [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Miriam O'Callaghan]] | 1960-01-06 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1495 | | [[Monica Barnes]] | 1936-02-12 | 2018-05-03 | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1496 | | [[Muiris Mac Conghail]] | 1941-05-12 | 2019-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1497 | | [[Myrtle Allen]] | 1924-03-13 | 2018-06-13 | ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1498 | [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]] | [[Máire Nic Shiubhlaigh]] | 1883-05-05 | 1958-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chinnéide]] | 1879-01-17 | 1967-05-25 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Níall de Búrca]] | 1991-05-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1501 | [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]] | [[Niall Collins]] | 1973-03-30 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1502 | | [[Nioclás Inglis]] | 1962-10-20 | | [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]] |- | style='text-align:right'| 1503 | | [[Nollaig Ó Conchubhair]] | 1990-04-12 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1504 | | [[Nollaig Mac Craith]] | 1990-12-17 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1505 | | [[Nollaig Ó Muraíle]] | | | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 1506 | | [[Nollaig Ó Gadhra]] | 1943-12-16 | 2008-08-13 | [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]] |- | style='text-align:right'| 1507 | [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Oliver Callan]] | 1980-12-27 | | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 1508 | | [[Ollie Cahill]] | 1975-09-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1509 | | [[Orla Guerin]] | 1966-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[P. J. Moloney]] | 1869-03-20 | 1947-09-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1511 | | [[P.S. Ó Riain]] | 1977-06-15 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1512 | | [[Pádraig Mac Aindriú]] | 1988-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1513 | | [[Pádraig Ó Faoláin]] | 1910-09-16 | 1971-12-07 | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1514 | | [[Pádraig de Priondragás]] | 1958 | | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Neill]] | 1968-11-16 | | [[Baile an Róba]] |- | style='text-align:right'| 1516 | | [[Paschal Mooney]] | 1947-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]] | [[Pat Deering]] | 1967-02-02 | | [[Ráth Bhile]] |- | style='text-align:right'| 1518 | | [[Pádraig Ó Dónalláin]] | 1985-06-19 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1519 | | [[Pat Gilroy]] | 1971-11-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]] | [[Pat Ingoldsby]] | 1942-08-25 | 2025-03-01 | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1521 | | [[Pat O'Neill]] | 1958-11-14 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1522 | | [[Patricia Burke Brogan]] | 1926-03-17 | 2022-09-05 | [[Cill an Dísirt]] |- | style='text-align:right'| 1523 | | [[Patrick Beegan]] | 1895-05-26 | 1958-02-02 | [[Ceapaigh an tSeagail]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]] | [[Patrick Belton]] | 1885 | 1945-01-30 | [[Béal Átha Liag]] |- | style='text-align:right'| 1525 | | [[Patrick Brennan]] | 1891 | 20th century | [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]] |- | style='text-align:right'| 1526 | | [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]] | 1879-04-16 | 1945-02-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1527 | | [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]] | 1904-01-26 | 1985-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1528 | | [[Patrick Cahill]] | 1884-09-11 | 1946-11-12 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1529 | | [[Patrick Clancy]] | 1877 | 1947-02-21 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1530 | | [[Patrick Connor]] | 1906-03-15 | 1989-08-26 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1531 | | [[Patrick Crotty]] | 1902-11-23 | 1970-11-26 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1532 | | [[Patrick Dooley]] | 1910-01-14 | 1982-05-02 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 1533 | | [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]] | 1875-07-28 | 1946-07-21 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1534 | | [[Patrick Finucane]] | 1890-12-05 | 1984-04-10 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1535 | | [[Patrick Fogarty]] | | 1947-05-02 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1536 | | [[Patrick Gaffney]] | | 1943 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1537 | | [[Patrick Giles]] | 1899 | 1965-03-13 | [[Maigh Dearmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1538 | | [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]] | 1891-05-13 | 1936-07-14 | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 1539 | | [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]] | 1907-03-25 | 1972-10-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1540 | [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hOrgáin]] | 1988-05-05 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1541 | | [[Patrick Kerrigan]] | 1928-02-21 | 1979-07-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1542 | | [[Patrick Kinane]] | 1892-07-03 | 1957-07-15 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1543 | | [[Patrick Lenihan]] | 1902-09-04 | 1970-03-11 | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 1544 | | [[Patrick Leonard]] | 1862 | 1944-05-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1545 | | [[Patrick Maher]] | 1989-10-12 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1546 | | [[Patrick Malone]] | 1916-05-30 | 1993-12-03 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1547 | | [[Patrick McCarvill]] | 1893-05-23 | 1955-03-16 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1548 | | [[Patrick Norton]] | 1928 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1549 | | [[Patrick Nulty]] | 1982-11-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1550 | | [[Patrick O'Byrne]] | 1870-08 | 1944-01-20 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 1551 | | [[Pádraig Ó Conchubhair]] | 1991-02-06 | | ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]'' |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]] | [[Patrick O'Donovan]] | 1977-03-21 | | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1553 | | [[Pádraig Ó Caoimh]] | 1881<br/>1881-07-03 | 1973-09-20 | ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]'' |- | style='text-align:right'| 1554 | | [[Patrick O'Malley]] | 1943-07-01 | 2021-03-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1555 | | [[Patrick Palmer]] | 1889-04-13 | 1971-03-21 | [[Dún na Séad]] |- | style='text-align:right'| 1556 | | [[Patrick Shanahan]] | 1908-03-10 | 2000-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1557 | | [[Patrick Teehan]] | 1904-04-14 | 1985-12-25 | [[Tigh Moling]] |- | style='text-align:right'| 1558 | | [[Paudge Brennan]] | 1922-02-18 | 1998-06-10 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1559 | [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]] | [[Paudie Coffey]] | 1969-05-15 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1560 | | [[Paudie O'Sullivan]] | 1988-11-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1561 | | [[Paul Casey]] | 1981-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paul Coghlan]] | 1944-06-01 | 2023-06-08 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1563 | | [[Paul (Óg) Connaughton]] | 1982-01 | | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1564 | | [[Paul Griffin]] | | | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1565 | | [[Paul O'Connor]] | | | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1566 | [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Riain]] | 1988-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1567 | | [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]] | 1992-05-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1568 | | [[Peadar Cowan]] | 1903-10-23 | 1962-05-09 | [[Ármhach]] |- | style='text-align:right'| 1569 | [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Peadar Tóibín]] | 1974-06-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1570 | | [[Percy Dockrell]] | 1914-12-27 | 1979-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1571 | [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]] | [[Peter Fitzpatrick]] | 1962-05-11 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]] | [[Peter Mathews]] | 1951-08 | 2017-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1573 | | [[Phelim Calleary]] | 1895-10-03 | 1974-01-04 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1574 | | [[Pilib Ó Mathúna]] | 1991-01-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]] | [[Philip McGuinness]] | 1984-02-29 | 2010-04-19 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1576 | | [[Pilib Mac Mathúna]] | 1987-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1577 | | [[Philip Shanahan]] | 1874-10-27 | 1931-11-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1578 | | [[Pierce McCan]] | 1882-08-02 | 1919-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1579 | | [[Proinsias Mac Aonghusa]] | 1933-06-23 | 2003-09-28 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1580 | | [[Pádhraic Ó Comáin]] | | | ''[[:d:Q4253241|Leacach]]'' |- | style='text-align:right'| 1581 | [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Maher]] | 1989-02-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1582 | | [[Pádraig Ó Baoill]] | 1993 | | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1583 | | [[Pádraig Reidy]] | 1986 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1584 | | [[Pádraig Tyers]] | 1925-10-20 | 2010-02-19 | [[Tuar an Fhíona]] |- | style='text-align:right'| 1585 | | [[Pádraig Ó Fiannachta]] | 1927 | 2016-07-15 | ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]'' |- | style='text-align:right'| 1586 | | [[Pádraig Ó Siochfhradha]] | 1883-03-10 | 1964-11-19 | ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]'' |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]] | [[Pádraig Ó Snodaigh]] | 1935<br/>1935-05-18 | 2025-01-02 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1588 | | [[Páidí Ó Lionáird]] | 1968-08-17 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Foighil]] | 1928-06-01 | 2005-03-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1590 | [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]] | [[Rachel Allen]] | 1971-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1591 | [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]] | [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]] | 1965-12-30 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1592 | [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray D'Arcy]] | 1964-09-01 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1593 | | [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]] | 1970 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1594 | [[Íomhá:Becky Lynch July 2019.jpg|center|128px]] | [[Becky Lynch]] | 1987-01-30 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1595 | [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]] | [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]] | 1971-01-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1596 | [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]] | [[Richard Barrington]] | 1849 | 1915-09-15 | ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]'' |- | style='text-align:right'| 1597 | | [[Richard Barry]] | 1919-09-04 | 2013-04-28 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1598 | | [[Richard Beamish]] | 1862-06-16<br/>1861-06-16 | 1938-02-23 | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1599 | [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Richard Corish]] | 1889-01-01 | 1945-07-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1600 | | [[Risteárd de hAe]] | 1902 | 1976 | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1601 | | [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]] | 1547 | 1618 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1602 | | [[Richard Walsh]] | 1889 | 1957-12-04 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1603 | | [[Richard Wilson]] | 1875 | 1957-02-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[Risteard Ó hÓgáin]] | 1988-08-08 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1605 | | [[Risteard de Hindeberg]] | 1863-09-18 | 1916-03-17 | ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]'' |- | style='text-align:right'| 1606 | | [[Risteárd Cooper]] | 1969-02 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1607 | | [[Rita Ann Higgins]] | 1955 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1608 | [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]] | [[Robert Ballagh]] | 1943-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1609 | | [[Robert Day]] | 1885 | 1949 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1610 | | [[Robert Dowds]] | 1953-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1611 | | [[Roibeard Ó Faracháin]] | 1909-04-24 | 1984-12-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1612 | | [[Robert Lahiffe]] | 1911 | 1975-03-08 | [[Gort Inse Guaire|An Gort]] |- | style='text-align:right'| 1613 | | [[Roger Garland]] | 1933-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1614 | | [[Roger Sweetman]] | 1874-08-18 | 1954-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1615 | | [[Roibeard Ó Maolalaigh]] | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1616 | | [[Ronan Collins]] | 1952-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1617 | | [[Rónán Ó Corráin]] | 1981-02-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1618 | [[Íomhá:A rest in rotten row.jpg|center|128px]] | [[Rose Maynard Barton]] | 1856-04-21 | 1929 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1619 | [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]] | [[Rosemary Smith]] | 1937-08-07 | 2023-12-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1620 | | [[Ross McConnell]] | | | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1621 | | [[Ross O'Carroll]] | 1987-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1622 | | [[Ruairí Brugha]] | 1917-10-15 | 2006-01-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1623 | | [[Ryan Ó Dubhuir]] | 1986-07-23 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1624 | [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan O'Shaughnessy]] | 1992-09-27 | | [[Na Sceirí]] |- | style='text-align:right'| 1625 | [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan Tubridy]] | 1973-05-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1626 | [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]] | [[Róisín O]] | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1627 | | [[Rónán Mac Con Iomaire]] | 1975-01-02 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1628 | [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rónán Mullen]] | 1970-10-13 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1629 | | [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] | 1970-05-06 | 2023-09-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1630 | | [[Rónán Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1631 | | [[Samuel Holt]] | 1887 | 1929-04-18 | [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]] |- | style='text-align:right'| 1632 | [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sandra McLellan]] | 1961-05 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1633 | [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]] | [[Sarah Purser]] | 1848-03-22 | 1943-08-07 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1634 | | [[Seamus Moore]] | 1947-06-18 | | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 1635 | | [[Séamas Ó Muíneacháin]] | 1973-10-22 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1636 | [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]] | [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]] | 1944 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1637 | [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]] | [[Sean O'Rourke]] | 1955 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1638 | | [[Seán Ardagh]] | 1947-11-25 | 2016-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1639 | | [[Seán Brosnan]] | 1916-12-21 | 1979-04-18 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1640 | | [[Seán Bán Breathnach]] | 1949 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1641 | | [[Seán Carroll]] | 1892-01-20 | 1954-02-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Crowe]] | 1957-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1643 | | [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]] | 1981-11-11 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1644 | | [[Seán Dunne]] | 1918-12-18 | 1969-06-25 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1645 | | [[Seán FitzPatrick]] | 1948-05-25 | 2021-11-08 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1646 | | [[Seán French (1890–1937)|Seán French]] | 1890-05-29 | 1937-09-12 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1647 | | [[Seán French (1931–2011)|Seán French]] | 1931-11-08 | 2011-12-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1648 | | [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]] | 1884 | 1941<br/>1928-01-24 | [[Cuan Dor]] |- | style='text-align:right'| 1649 | [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] | 1975-05-07 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1650 | | [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]] | 1889 | 1974-03-14 | ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 1651 | | [[Seán McCurtin]] | 1896-06-24 | 1982-11-12 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1652 | [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]] | [[Seán McGarry]] | 1886-08-02 | 1958-12-09 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1653 | | [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]] | 1932-12 | 2025-04-14 | [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]] |- | style='text-align:right'| 1654 | | [[Seán Ó Gráda]] | 1889-12-01 | 1966-04-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1655 | | [[Seán O'Mahony]] | 1864 | 1934-11-28 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1656 | [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]] | [[Seán O'Sullivan]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1657 | [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]] | [[Seán Sherlock]] | 1972-12-06 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1658 | | [[Seán Ó Tiobraide]] | 1897 | 1939-07-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1659 | [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]] | [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]] | 1895-02-14 | 1920-10-14 | [[Sulchóid Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1660 | | [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1896-04-17 | 1994-06-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1661 | | [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]] | 1929-06-21 | 2006-10-27 | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1662 | [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Fearghaíl]] | 1960-04-17 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1663 | | [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]] | 1650 | 1729-03-09 | ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1664 | | [[Mike Murphy]] | 1941-10-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1665 | | [[Seán Ó Dulaoích]] | 1986-09-26 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1666 | | [[Shane Mac Dhuarcáin]] | 1987-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1667 | | [[Shane Murphy]] | 1983-08-19 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1668 | | [[Shane O'Neill]] | 1986-03-01 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1669 | | [[Shane Ryan]] | 1978-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1670 | | [[Sharon Ní Bheoláin]] | 1966-02-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1671 | | [[Sheila Galvin]] | 1914-02-23 | 1983-03-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1672 | [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]] | 1986-10-17 | | [[Na Clocha Liatha]] |- | style='text-align:right'| 1673 | | [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]] | 1700 | 1760 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1674 | | [[Osmond Esmonde]] | 1896-04-04 | 1936-07-22 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1675 | | [[Siún Nic Gearailt]] | 1971-09-14 | | [[An Fheothanach]] |- | style='text-align:right'| 1676 | | [[Sorcha Ní Ghuairim]] | 1911-10-11 | 1976-12-24 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1677 | [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]] | [[Stella Steyn]] | 1907-12-26 | 1987-07-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1678 | [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]] | [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]] | 1989-06-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1679 | | [[Stephen Barrett]] | 1913-12-26 | 1976-09-08 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1680 | [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Stiofán Cluxton]] | 1981-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1681 | [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]] | [[Stephen Coughlan]] | 1910-12-26 | 1994-12-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1682 | | [[Stephen Fuller]] | 1900-01-01 | 1984 | [[Cill Flainn]] |- | style='text-align:right'| 1683 | | [[Stephen Jordan]] | 1886-12-26 | 1975-09-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1684 | [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]] | [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]] | 1989-01-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1685 | | [[Stiofán Ó Cuív]] | 1991-04-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1686 | [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]] | [[Stephen Rice]] | 1984-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1687 | [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]] | [[Susan Denham]] | 1945-05-07 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1688 | [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]] | [[Susan O'Keeffe]] | 1960-09-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1689 | | [[Séadna Ó Móra]] | 1993-03-09 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1690 | [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamas Ó Callanáin]] | 1988-09-15 | | [[An Drom]] |- | style='text-align:right'| 1691 | | [[Séamus Doyle]] | 1885 | 1971-04-30 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1692 | | [[Séamus Dwyer]] | 1886-11-15 | 1922-12-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1693 | | [[Séamus Fitzgerald]] | 1896-08-21 | 1972-07-23 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Healy]] | 1950-08-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1695 | | [[Séamus Mac an Iomaire]] | 1891-01-13 | 1967-11-15 | [[Maínis]] |- | style='text-align:right'| 1696 | | [[Seán Ó Loirgneáin]] | | | ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]'' |- | style='text-align:right'| 1697 | | [[Síle Ní Bhraonáin]] | 1983 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1698 | | [[Síle Seoige]] | 1979-04-13 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1699 | [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[T. S. Ó Maoildeirg]] | 1987-11-16 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Crowley]] | 1890-05-01 | 1970-03-12 | [[Baile an Londraigh]] |- | style='text-align:right'| 1701 | [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Donnchadha]] | 1874<br/>1874-09-04 | 1949<br/>1949-09-21 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1702 | | [[Tommy Tiernan]] | 1969-06-16 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1703 | | [[Terry Brennan]] | 1942-05-24 | 2020-06-19 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 1704 | [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Coinnialláin]] | 1780 | 1854 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1705 | [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]] | [[Thomas Bracken]] | 1843-12-21 | 1898-02-16 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 1706 | | [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]] | 1908-06-10 | 1951-11-20 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1707 | [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]] | [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]] | 1977-06-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1708 | [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]] | [[Tomás Dáibhis]] | 1814-10-14 | 1845-09-16 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1709 | | [[Thomas Dunne]] | 1926-03-10 | 1990-08-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1710 | [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]] | [[Thomas F. O'Higgins]] | 1890-04-08 | 1953-11-01 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 1711 | | [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]] | 1893-10-11 | 1932-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1712 | | [[Thomas Harris]] | 1895 | 1974-02-18 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1713 | [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]] | [[Thomas Hunter]] | 1885 | 1932-03-11 | [[Baile Chaisleáin an Róistigh]] |- | style='text-align:right'| 1714 | | [[Thomas Hussey]] | 1936-01-25 | 2024-01-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1715 | | [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]] | 1926-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1716 | | [[Thomas Meaney]] | 1931-08-11 | 2022 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1717 | [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]] | [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]] | 1871-11-30 | 1943-06-11 | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1718 | | [[Thomas O'Donoghue]] | 1890 | 20th century | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1719 | | [[Thomas O'Mahony]] | | 1924-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1720 | [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]] | [[Thomas Pringle]] | 1967-08-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1721 | [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]] | 1767-11-21 | 1803-10-21 | [[Drom Átháin]] |- | style='text-align:right'| 1722 | [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Riain]] | 1989-09-19 | | [[Tulach an Iarainn]] |- | style='text-align:right'| 1723 | | [[Thomas Tynan]] | 1859 | 1953-09-24 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1724 | | [[Timmy McCarthy]] | 1977-09-07 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1725 | | [[Timothy O'Connor]] | 1906-10-01 | 1986-07-21 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1726 | | [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]] | 1899-07-26 | 1971-03-03 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]] | [[Timothy Quill]] | 1901-05-09 | 1960-06-10 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 1728 | [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Toiréasa Ferris]] | 1980-03-24 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1729 | | [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]] | 1968-10-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1730 | | [[Tom Clancy]] | 1924-10-29 | 1990-11-07 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1731 | | [[Tom Condon]] | 1987-11-09 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1732 | | [[Tom Fleming]] | 1951-02 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1733 | [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]] | [[Tom Kettle]] | 1880-02-09 | 1916-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1734 | | [[Tom Leonard]] | 1924-05-30 | 2004-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1735 | | [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]] | 1894-10-14 | 1973-12-04 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1736 | | [[Tom Murphy]] | 1935-02-23 | 2018-05-15 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1737 | | [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] | 1915-08-06 | 1995-02-01 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 1738 | | [[Tom Sailí Ó Flaithearta]] | 1931 | 2021-04-15 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1739 | | [[Tomás Ó Doinn]] | 1974-05-21 | | [[Tuaim Uí Mheára]] |- | style='text-align:right'| 1740 | | [[Tommy Griffin]] | 1978-04-12 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1741 | [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]] | [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]] | 1988-02-26 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1742 | | [[Tomás Mac Eoin]] | 1937 | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1743 | | [[Tomás Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1744 | | [[Antóin de Brún]] | 1973-07-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1745 | | [[Antoine Ó Ceallaigh]] | 1993-12-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1746 | | [[Tónaí Mac Taidhg]] | 1946-01 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1747 | | [[Tony Mulcahy]] | 1959-04-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1748 | | [[Treasa Ní Cheannabháin]] | 1953 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1749 | | [[Trevor Mac Goill]] | 1975 | | [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1750 | [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]] | [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]] | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1751 | | [[Uileog de Búrca]] | 1829-12-29 | 1887-11-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1752 | | [[Val Mulkerns]] | 1925-02-14 | 2018-03-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1753 | [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]] | [[Vincent White]] | 1885 | 1958-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1754 | | [[Vincent Woods]] | 1960 | | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1755 | | [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]] | 1915-05-03 | 1967-04-22 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1756 | [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[Ualtar Breathnach]] | 1991-05-25 | | [[Ros Bearrcon]] |- | style='text-align:right'| 1757 | [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]] | [[Wilhelmina Geddes]] | 1887 | 1955 | [[Liatroim]] |- | style='text-align:right'| 1758 | | [[Uilliam Ó Domhnaill]] | 16th century | 1628-07-11 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1759 | | [[William Davin]] | 1890-02 | 1956-03-01 | [[Ráth Domhnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1760 | | [[William Desmond]] | | 1941-09-05 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1761 | | [[William Duffy]] | 1865-04-07 | 1945-01-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1762 | | [[William Frederick Wakeman]] | 1822 | 1900 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1763 | | [[William Hayes]] | 1913-01-18<br/>1930 | 1994-01-07 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 1764 | | [[William Higgins]] | 1763 | 1825 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 1765 | [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]] | [[William James MacNeven]] | 1763-03-21 | 1841-07-12 | [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]] |- | style='text-align:right'| 1766 | | [[William O'Donnell]] | | 1947-02-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1767 | | [[William Redmond]] | 1886 | 1932-04-17 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1768 | | [[William Sears]] | 1868 | 1929-03-23 | [[An Éill]] |- | style='text-align:right'| 1769 | [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]] | [[William Stockley]] | 1859-06-29 | 1943-07-22 | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1770 | | [[Willie O'Dwyer]] | 1984-04-04 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 1771 | [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]] | 1861-04-15 | 1917-06-07 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1772 | | [[Áine Collins]] | 1969-09-01 | | [[Bántír]] |- | style='text-align:right'| 1773 | | [[Éamon Rooney]] | | 1993-11-09 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1774 | | [[Éamonn Mac Thomáis]] | 1927-01-13 | 2002-08-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1775 | | [[Éanna Ní Lamhna]] | 1950 | | [[Baile an Ghearlánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1776 | | [[Éilís Ní Dhuibhne]] | 1954-02-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1777 | [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]] | [[Úna O'Hagan]] | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[Íomhá:2018 Helen McEntee (39947643565) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]] | 1986-06-08 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1779 | [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]] | [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]] | 1606 | 1649-03-09 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1780 | | [[Paul Doolin]] | 1963-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1781 | | [[Kieran Cremin]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1782 | | [[Hector Ó hEochagáin]] | 1969-08-17 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1783 | | [[Nollaig Ó hÍcí]] | 1980-12-12 | | ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1784 | | [[Noel Harrington]] | 1970-12-24 | | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 1785 | | [[Gearóid Mac Cuinneagáin]] | 1961-08-30 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 1786 | | [[Ronan Hussey]] | | | [[An tSnaidhm]] |- | style='text-align:right'| 1787 | [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]] | [[Terry Cavanagh]] | 1984 | | [[Tigh Damhnata]] |- | style='text-align:right'| 1788 | | [[William Bowles]] | 1705<br/>1714 | 1780-08-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1789 | [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]] | [[John Boyle O'Reilly]] | 1844-06-28 | 1890-08-10 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1790 | | [[Beairtle Ó Conaire]] | | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1791 | [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]] | [[Biddy Jenkinson]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1792 | [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]] | [[Big Tom]] | 1936-09-18 | 2018-04-17 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1793 | [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]] | [[Brendan Griffin]] | 1982-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1794 | | [[Brian Walsh]] | 1972-09-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1795 | | [[Colm Mac Séalaigh]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1796 | [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]] | [[Daithí Mac Gearailt]] | 1971-08-02 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1797 | | [[Dymphna Lonergan]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1798 | | [[Dáithí Ó hÓgáin]] | 1949 | 2011 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1799 | | [[Dáithí Mac Cárthaigh]] | | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1800 | | [[Dáibhí de Barra]] | 1758 | 1851 | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 1801 | | [[Déaglán Collinge]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1802 | | [[Domhnall Ó Conchubhair]] | 1847 | 1930-09-27 | ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1803 | | [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]] | 1910-06-01 | 2001-06-07 | [[Domhnach Broc]] |- | style='text-align:right'| 1804 | | [[Eilís Ní Dheá]] | | | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1805 | | [[Jackie Mac Donncha]] | 1946 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1806 | | [[Jimmy O'Brien Moran]] | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1807 | | [[Liam Mac Amhlaigh]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1808 | | [[Maidhc Dainín Ó Sé]] | 1942-02-02 | 2013-08-29 | [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1809 | | [[Mairéad Mhic Dhonncha]] | 1945 | | ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]'' |- | style='text-align:right'| 1810 | | [[Mark Geary]] | 1971-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1811 | [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]] | 1951-03-10 | | [[An Port Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1812 | | [[Micheál Ó Cuaig]] | 1950 | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 1813 | | [[Máire Ní Scolaí]] | 1909-05-24 | 1985-06-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1814 | | [[Máirtín Ó Corrbuí]] | 1912-11-17 | 2002-05-08 | ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 1815 | | [[Máirtín Óg Mac Donncha]] | | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1816 | | [[Máirín Ní Rodaigh]] | | 1965-10 | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1817 | | [[Mícheál W. Ó Murchú]] | | | [[Ráth Chormaic]] |- | style='text-align:right'| 1818 | | [[Mícheál Breathnach]] | 1881-09-16 | 1908-09-28 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1819 | | [[Mícheál de Barra]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 1820 | | [[Mícheál Ó Bréartúin]] | 1930 | 2011 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1821 | | [[Niall Ó Ciosáin]] | 1960 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1822 | [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]] | [[Nell Ní Chróinín]] | 1990 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1823 | | [[Niall Ó Cárthaigh]] | 1981-09-01 | | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 1824 | | [[Paddy Bushe]] | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1825 | | [[Patsy Ó Ceannabháin]] | 1943 | 1998 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1826 | | [[Peadar Ó hUallaigh]] | 1950 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1827 | | [[Paul Seevers]] | 1969 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1828 | | [[Páraic Breathnach]] | 1956 | | ''[[:d:Q65391591|Carna]]'' |- | style='text-align:right'| 1829 | | [[Pádraig Standún]] | 1946 | | ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]'' |- | style='text-align:right'| 1830 | | [[Pádraig Ó Cíobháin]] | 1951-03-12 | | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1831 | | [[Pádraic Óg Ó Conaire]] | 1893-03-11 | 1971-08-05 | ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 1832 | | [[Seosamh Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 1833 | | [[Seán Ó Curraoin]] | | | [[Bearna]] |- | style='text-align:right'| 1834 | | [[Seán Ó Ruadháin]] | 1883-02-20 | 1966-06-22 | [[Gaoth Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1835 | [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]] | [[Stephen Donnelly]] | 1975-12-14 | | [[Deilgne]] |- | style='text-align:right'| 1836 | | [[Séamas Mac Annaidh]] | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1837 | | [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]] | 1715 | 1795 | [[Tuar na Fola]] |- | style='text-align:right'| 1838 | | [[Tomás Ó Neachtain]] | | | ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]] | [[Tony McLoughlin]] | 1949-01-19 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1840 | | [[Torlach Mac Con Midhe]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1841 | | [[Énrí Ó Muirgheasa]] | 1874-01-14 | 1945-08-13 | ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]'' |- | style='text-align:right'| 1842 | | [[Neasa Ní Chinnéide]] | 1952 | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 1843 | [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]] | [[Mary Anne Sadlier]] | 1820-12-31 | 1903-04-05 | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1844 | | [[Kit Ahern]] | 1915-01-13 | 2007-12-27 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1845 | | [[Seán Ó Conghaile]] | 1948-06-14 | | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 1846 | [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]] | [[Michael Colreavy]] | 1948-09 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1847 | | [[Neil Ronan]] | 1979-09-01 | | [[Bealach Átha]] |- | style='text-align:right'| 1848 | | [[Nicky McFadden]] | 1962-12-25 | 2014-03-25 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1849 | | [[Tadhg Dall Ó hUiginn]] | 1550 | 1591-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1850 | | [[Tomás Ó Néill Ruiséal]] | 1828 | 1908 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1851 | | [[Mary Elizabeth Byrne]] | 1880-07-02 | 1931-01-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1852 | [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Floinn]] | 1986-07-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1853 | | [[Anraí Ó Riain]] | 1957-04-07 | 2020-11-24 | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1854 | | [[Seosamh Ó Ceocháin]] | 1918-08-18 | 1988-01-05 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1855 | [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]] | [[Jennie Wyse Power]] | 1858-05-01 | 1941-01-05 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]] | [[James Ware]] | 1594-11-26 | 1666-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1857 | [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]] | [[Doireann Ní Ghríofa]] | 1981-04-29 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1858 | [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]] | [[Michael Donnellan]] | 1900 | 1964-09-27 | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1859 | | [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]] | 1836-09-29 | 1899-01-10 | ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]'' |- | style='text-align:right'| 1860 | [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]] | [[Joseph MacBride]] | 1860 | 1938-01-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1861 | [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]] | [[Tom O'Sullivan]] | 1978-11-15 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1862 | | [[Keith Hanley]] | 1993-08-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1863 | | [[Louis Dalton]] | 1862-09-20 | 1945-01-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1864 | | [[Hugh Law]] | 1872<br/>1872-07-28 | 1943-04-01<br/>1943-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1865 | | [[James Crowley]] | 1880 | 1946-01-21 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1866 | | [[Francis Bulfin]] | 1874-02-12 | 1951-03-22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1867 | [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]] | [[Bridget Redmond]] | 1905 | 1952-05-03 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 1868 | | [[John Horgan]] | 1876 | 1955-06-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1869 | | [[Patrick Egan]] | 1891 | 1960-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1870 | | [[Michael Kilroy]] | 1884-09-14 | 1962-12-23 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1871 | | [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]] | 1897-03-01 | 1965-02-14 | [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]] |- | style='text-align:right'| 1872 | [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]] | [[Paul Galligan]] | 1888-06-20 | 1966-12-14 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 1873 | | [[John Butler]] | 1891 | 1968-02-16 | [[Béal na Molt]] |- | style='text-align:right'| 1874 | [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]] | [[Rosie Hackett]] | 1893-07-25<br/>1883 | 1976-05-04<br/>1976-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1875 | [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]] | [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]] | 1929-02-14 | 1976-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1876 | [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]] | [[Martin Corry]] | 1890-12-12 | 1979-02-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1877 | [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]] | [[Jack Murphy]] | 1920 | 1984-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1878 | | [[Des Foley]] | 1940-09-12 | 1995-02-05 | [[Cionn Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1879 | | [[Jack McQuillan]] | 1920-08-30 | 1998-03-08 | [[Béal Átha Feorainne]] |- | style='text-align:right'| 1880 | | [[Michael O'Halloran]] | 1933-08-20 | 1999-11-29 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1881 | [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Kent]] | 1867-02-02 | 1930-11 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1882 | | [[Joseph MacDonagh]] | 1883-05-18 | 1922-12-25 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 1883 | | [[Ellen O'Leary]] | 1831 | 1889 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1884 | | [[Harry Colley]] | 1891-02-21 | 1972-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1885 | | [[Críostóir Ó Floinn]] | 1927-12-18 | 2023-10-09 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1886 | | [[Don Cockburn]] | 1930-03-13 | 2017-09-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1887 | | [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]] | 1934-01-25 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1888 | | [[Tony Scannell]] | 1945-08-14 | 2020-05-26 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1889 | | [[Jim Fahy]] | 1946 | 2022 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1890 | | [[Patrick Gallagher]] | 1946-12-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1891 | | [[Henry Abbott]] | 1947-12-18 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1892 | [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]] | [[Yvonne Farrell]] | 1951 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1893 | [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lorraine Higgins]] | 1979-08-03 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1894 | | [[John Kelly]] | 1960-02-02 | | [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1895 | | [[Mary Mooney]] | 1958-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1896 | | [[Thomas Nagle]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1897 | | [[Seosamh Ó Cuana]] | 1965-03-17 | | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 1898 | | [[John Fitzgibbon]] | 1967-05-06 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1899 | | [[Imelda Henry]] | 1967-03-05 | | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1900 | | [[Paul Brogan]] | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1901 | | [[Cathal Barrett]] | 1993-07-21 | | ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]'' |- | style='text-align:right'| 1902 | | [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]] | 1989-01-03 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1903 | [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Comdhain]] | 1991-03-19 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1904 | | [[Jake Ó Diolúin]] | 1992 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1905 | | [[Shay Byrne]] | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1906 | | [[Marc Eilís]] | 1990-08-26 | | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1907 | | [[Iásón Mac Giollarnáth]] | 1993-12-22 | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1908 | | [[Domhnall Caomhánach]] | 1140 | 1175 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1909 | | [[Nicolás Bhailís]] | 1548 | 1585-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1910 | | [[Séamus Ó hAirtnéada]] | 1990-07-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1911 | | [[Peter Duggan]] | 1993 | | ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]'' |- | style='text-align:right'| 1912 | | [[Daithí Mac an Oirchinnigh]] | 1992-12-07 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1913 | | [[Lorcán Mac Lochlainn]] | 1989-11-14 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1914 | [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Murchú]] | 1989-01-01 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Seán Ó Dónaill]] | 1994-06-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1916 | [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Duibhir]] | 1991-09-17 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1917 | [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lúcás Ó Fearghaill]] | 1990-02-25 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1918 | | [[Roibeard Ó Sé]] | 1990-07-20 | | [[Carraig Uí Leighin]] |- | style='text-align:right'| 1919 | | [[Nioclás Mac Uaid]] | 1989-06-12 | | [[Eifinn]] |- | style='text-align:right'| 1920 | | [[Shane Ó Carthaigh]] | 1994-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1921 | [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]] | [[Hozier]] | 1990-03-17 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1922 | | [[James O'Donoghue]] | 1990-06-19 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1923 | | [[Pádraig Breathnach]] | 1992-03-12 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1924 | | [[Pól Ó Mainnín]] | 1993-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1925 | | [[Róisín Elsafty]] | 1976 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 1926 | | [[Eímear Noone]] | 1970s | | [[Cill Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 1927 | | [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]] | | 862 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1928 | [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]] | [[Seán Canney]] | 1960-04-06 | | ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 1929 | [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]] | [[Seán Cúipéir]] | 1989-11-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[John Kennedy (peileadóir)]] | 20th century | | ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]'' |- | style='text-align:right'| 1931 | [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]] | 1993-10-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1932 | | [[Conor McManus]] | | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1933 | [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]] | [[Brendan McCahey]] | 1976 | | ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]'' |- | style='text-align:right'| 1934 | | [[Séamus de Barra]] | 1990-06-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1935 | | [[Rós Ní Mhaonaigh]] | 1740 | 1798 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1936 | [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]] | 1962-03-08 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1937 | | [[Déin Mac Concharraige]] | 1990-02-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1938 | | [[Stephen Walsh]] | 1985-12-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1939 | | [[Ailéin Ó Ceadagáin]] | 1993-05-17 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 1940 | [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]] | [[Lynn Ní Bhaoighealláin|Lynn Boylan]] | 1976-11-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1941 | [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Cahalane]] | 1992-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]] | [[Ruth Coppinger]] | 1967-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1943 | | [[Áistín Ó Gliasáin]] | 1995-06-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1944 | [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]] | [[Gabrielle McFadden]] | 1967-04-09 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1945 | [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]] | [[Liadh Ní Riada]] | 1966-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1946 | [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]] | [[Roderic O’Gorman]] | 1982-12-12 | | [[Mullach Eadrad]] |- | style='text-align:right'| 1947 | [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]] | [[Edith Anne Stoney]] | 1869-01-06 | 1938-06-25 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 1948 | | [[Joseph Cooper Walker]] | 1761 | 1810-04-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1949 | | [[Seán Mac Mathúna]] | 1936 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1950 | [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Héalaí]] | 1987 | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1951 | [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]] | [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]] | 1792 | 1867 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1952 | | [[Killian Burke]] | 1993-01-09 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1953 | | [[Lee Chin]] | 1992-10-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1954 | [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Lachtnáin]] | 1992-12-09 | | [[Baile na Martra]] |- | style='text-align:right'| 1955 | | [[Rónán Ó Meachair]] | 1995-11-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1956 | [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]] | [[Sarah Greene]] | 1984-07-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1957 | | [[Peter Charleton]] | 1956-03-27 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1958 | | [[Seosamh Ó hOldáin]] | 1990-07-02 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1959 | [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]] | [[Thomas Barr]] | 1992-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1960 | | [[Christina Noble]] | 1944-12-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1961 | | [[Seán Breathnach]] | 1993 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1962 | [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Donovan]] | 1994-04-19 | | ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]'' |- | style='text-align:right'| 1963 | [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]] | [[Arthur Hart Guinness]] | 1768 | 1855 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1964 | [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]] | [[Gerard Craughwell]] | 1953-11-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]] | [[Michael Fitzmaurice]] | 1969-09-18 | | [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]] |- | style='text-align:right'| 1966 | | [[Sara Berkeley]] | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1967 | | [[Sarah Mary Fitton]] | 1796 | 1874-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1968 | [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]] | [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]] | 1845-01-27 | 1916-08-18<br/>1916-08-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1969 | [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]] | [[Thomas James Mulvany]] | 1779 | 1845-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1970 | [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]] | [[Nóirín O'Sullivan]] | 1960-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1971 | | [[William Haliday]] | 1788 | 1812 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1972 | | [[Áine Ní Fhoghludha]] | 1880-11-10 | 1932-04-14 | ''[[:d:Q104319641|An Móta]]'' |- | style='text-align:right'| 1973 | | [[Patrick Ganly]] | 1809 | 1899 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1974 | [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]] | [[Robert Murphy]] | 1806 | 1843-03-12 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1975 | | [[William Kirby Sullivan]] | 1821 | 1890 | [[An Druipseach]] |- | style='text-align:right'| 1976 | [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]] | [[Molly Sterling]] | 1998-03-08 | | [[Pocán]] |- | style='text-align:right'| 1977 | [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]] | [[Gavin Duffy]] | 1960-04-29 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1978 | | [[Seán Mac Craith]] | 1994-07-28 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1979 | [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]] | [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]] | | 1126 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1980 | | [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]] | | 1142 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1981 | [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]] | [[Gavin James]] | 1991-07-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1982 | | [[Mary Swanzy]] | 1882 | 1978 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1983 | | [[Seosamh Laoide]] | 1865-05-24 | 1939-09-21 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1984 | [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]] | [[Bríd Smith]] | 1961-09-18 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 1985 | [[Íomhá:Áine Ní Ghlinn.jpg|center|128px]] | [[Áine Ní Ghlinn]] | 1955 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1986 | | [[Lucy O'Byrne]] | 1991<br/>1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1987 | | [[Robert Francis Ruttledge]] | 1899-09-11 | 2002-01-12 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1988 | | [[Liam Ó Rinn]] | 1886-11-20 | 1943-10-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1989 | [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]] | [[Gerard Barrett]] | 1987-07-05 | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1990 | | [[Máirin de Valéra]] | 1912-04-12 | 1984-08-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1991 | | [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]] | 1951 | 1982-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1992 | | [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]] | 1989-10-14 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 1993 | | [[Fanny Currey]] | 1848-05-30 | 1917-03-30 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1994 | [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Jacksepticeye]] | 1990-02-07 | | [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 1995 | | [[Catherine Isabella Osborne]] | 1818-06-30 | 1880-06-21 | ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]'' |- | style='text-align:right'| 1996 | | [[Colm Ó Ceallaigh]] | 1928 | 2017 | [[Camas]] |- | style='text-align:right'| 1997 | | [[Seán Ua Cearnaigh]] | 1933-06-13 | 2020-10-26 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1998 | | [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]] | 1996-01-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1999 | | [[Daithí Mac Braoin]] | 1985-09-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2000 | | [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]] | 1993 | | [[An tÁth Leacach]] |- | style='text-align:right'| 2001 | | [[Déaglán hAnnáin]] | 1992-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2002 | | [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]] | 1990-06-02 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2003 | | [[Kim Hayden]] | | | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2004 | | [[Morgan Jageurs]] | 1862 | 1932-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2005 | | [[Peter Morgan Jaguers]] | 1862 | 1932 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2006 | | [[Nollaig Ní Laoire]] | 1989 | | [[Ráth Chairn]] |- | style='text-align:right'| 2007 | | [[Seán Ó Lúing]] | 1917-05-16 | 2000-02-10 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2008 | | [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] | 1924 | 2012 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2009 | | [[Páidí Ó Briain]] | 1989-09-05 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2010 | | [[Pól de Brún]] | 1989-09-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2011 | | [[Risteard Mac Cárthaigh]] | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2012 | | [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | 1883-05-09 | 1967-01-18 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 2013 | | [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | 1870 | 1939-08-20 | ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 2014 | | [[Seánie O'Brien]] | 1919-08-23 | 1988 | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2015 | | [[Máire Ní Shúilleabháin]] | 1884-02-02 | 1914-07-14 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2016 | | [[Séamus Ó hÍcí]] | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2017 | | [[Séamus Ó Riain]] | 1987-04-07 | | [[Garraí Uí Spealáin]] |- | style='text-align:right'| 2018 | | [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]] | 1853-09-20 | 1940-03-07 | ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 2019 | | [[Uáin Mac Conmara]] | 1986-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2020 | | [[Patrick Donoghue]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2021 | [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]] | [[Claire Hanna]] | 1980-06-19 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2022 | | [[Moyra Barry]] | 1886 | 1960-02-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2023 | [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Susan McKenna-Lawlor]] | 1935-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2024 | | [[Ruth Brandt]] | 1936-06-22 | 1989-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2025 | | [[Conchúir Mac Domhnall]] | 1995-09-22 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2026 | | [[Cormac Ó Murchú]] | 1993-04-21 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2027 | | [[Dorothy Blackham]] | 1896-03-01 | 1975-09-03 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2028 | | [[Seán Mac Beinéid]] | 1996-12-05 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2029 | | [[Stiofán Mac Beinéid]] | 1995-10-08 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2030 | | [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]] | 1996-03-02 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2031 | [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]] | [[Noel Rock]] | 1987-11-11 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 2032 | | [[Séamus Ó Cinnéide]] | 1993-06-26 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2033 | | [[Rónán Ó Loingsigh]] | 1996 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2034 | [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Mainnín]] | 1994-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2035 | | [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]] | 1996-05-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2036 | | [[Neilí Ní Bhriain]] | 1864-06-04 | 1925-04-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2037 | | [[Tadhg de Búrca]] | 1994-09-19 | | [[Clais Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2038 | | [[William Ganly]] | 1855 | 1926-02-20 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 2039 | | [[Edward Hayes]] | 1810<br/>1814 | 1870-11-12 | [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]] |- | style='text-align:right'| 2040 | | [[Ré Ó Laighléis]] | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2041 | [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]] | [[William Henry Gregory]] | 1817-07-12<br/>1817-06-13 | 1892-03-06 | [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2042 | [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Mac an Airchinnigh]] | 1990-09-24 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2043 | [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]] | [[Sinéad Diver]] | 1977-02-17 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2044 | [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Daithí de Búrca]] | 1992-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2045 | | [[Brían Ó Fiannachta]] | 1993-03-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2046 | | [[Seán Ó Caoilte]] | 1993-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2047 | [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]] | [[Conchúir Ó Faoláin]] | 1996-10-31 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2048 | | [[Roibeard Ó Leannáin]] | 1993 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2049 | [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hAnmhuire]] | 1993-05-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2050 | [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]] | [[Iasón Ó Floinn]] | 1994-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2051 | [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Mainnín]] | 1993-03-06 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2052 | | [[Louise O'Neill]] | 1985-02-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2053 | [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]] | [[Shelley McNamara]] | 1952 | | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 2054 | | [[Pádraic Breathnach]] | 1942-07-12 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2055 | [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]] | [[Cormac Devlin]] | 1980-08-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2056 | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cosgrave]] | 1983-03-19 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2057 | [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie McCabe]] | 1995-09-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2058 | | [[Gerard Hogan]] | 1964-12-23<br/>1958 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2059 | | [[Eoghan Ó Siadhail]] | 1584 | 1650-06-21 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 2060 | [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]] | [[Paul Mercier]] | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2061 | [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Martin]] | 1972-09-30 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2062 | [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]] | [[Gino Kenny]] | 1972-06-25 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2063 | [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]] | [[Imelda Munster]] | 1968-02-24 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2064 | [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Cassells]] | 1971-03-26 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2065 | [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Funchion]] | 1981-04-22 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2066 | [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]] | [[Michael Harty]] | 1955-04-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2067 | [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Frank O'Rourke]] | 1969-06-11 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2068 | [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]] | [[Maria Bailey]] | 1976-04-10 | | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 2069 | [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]] | [[John Brady]] | 1973-07-28 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2070 | [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]] | [[John Brassil]] | 1963-05-16 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2071 | [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Declan Breathnach]] | 1959-06-01 | | [[Droichead an Chnoic]] |- | style='text-align:right'| 2072 | [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Brophy]] | 1973-01-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2073 | [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]] | [[James Browne]] | 1975-10-15 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2074 | [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]] | [[Pat Buckley]] | 1968-07-13 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2075 | [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]] | [[Peter Burke]] | 1982-10-22 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2076 | [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]] | [[Mary Butler]] | 1963-01-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2077 | [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]] | [[Jackie Cahill]] | 1957-08-05 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2078 | [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]] | [[Pat Casey]] | 1962-03-11 | | [[An Láithreach]] |- | style='text-align:right'| 2079 | [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Lisa Chambers]] | 1986-08-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2080 | [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]] | [[Jack Chambers]] | 1990-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2081 | [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]] | [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]] | 1958-07-15 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2082 | [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]] | [[Danny Healy-Rae]] | 1954-07-16 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2083 | [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Kenny]] | 1971-10-01 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]] | [[John Lahart]] | 1960-10-08 | | [[Baile Uí Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2085 | [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]] | [[James Lawless]] | 1976-08-19 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2086 | [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]] | [[Josepha Madigan]] | 1970-05-21 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2087 | [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise Mitchell]] | 1976-11-22 | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2088 | [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]] | [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]] | 1963-05-12 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2089 | [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]] | [[Aindrias Moynihan]] | 1967-10-17 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2090 | [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margaret Murphy O'Mahony]] | 1969-10-07 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2091 | [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murphy]] | 1965-08-26 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2092 | [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]] | [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]] | 1975-09-25 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2093 | [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]] | [[Carol Nolan]] | 1978-05-23 | | [[Baile Mhic Ádaim]] |- | style='text-align:right'| 2094 | [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Jim O'Callaghan]] | 1968-01-05 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2095 | [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]] | [[Kate O'Connell]] | 1980-01-03 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2096 | [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]] | [[Kevin O'Keeffe]] | 1964-03-09 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2097 | [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | 1989-06-14 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2098 | [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona O'Loughlin]] | 1965-09-08 | | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 2099 | [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Louise O'Reilly]] | 1973-09-27 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2100 | [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]] | [[Anne Rabbitte]] | 1970-04-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2101 | [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]] | [[Niamh Smyth]] | 1972-04-19 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2102 | | [[Julia Grenan]] | 1883-07-02 | 1972-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2103 | [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]] | [[Sabina Higgins]] | 1944-05-07 | | [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]] |- | style='text-align:right'| 2104 | [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]] | [[Cian O’Callaghan]] | 1979-05-10<br/>1979-05-07 | | [[Cill Fhionntain]] |- | style='text-align:right'| 2105 | | [[Vincent Barry]] | 1908 | 1975 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2106 | | [[Seán Mac Giobúin]] | 1992-09-21 | | [[Áth Dara]] |- | style='text-align:right'| 2107 | [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]] | [[Lynn Ruane]] | 1984-10-20 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2108 | [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dee Forbes]] | 1967-02 | | [[Drom Dhá Liag]] |- | style='text-align:right'| 2109 | [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]] | [[Alice Mary Higgins]] | 1975-06-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2110 | | [[Michael Lawson]] | 1997 | | [[Cúil Darach]] |- | style='text-align:right'| 2111 | [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]] | [[Fintan Warfield]] | 1992-03-16 | | [[Crois Araild]] |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]] | [[Tim Lombard]] | 1976-02-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2113 | [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Murnane-O'Connor]] | 1966-05-24 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2114 | [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]] | [[Aidan Davitt]] | 1978-10-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2115 | [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Horkan]] | 1961-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2116 | [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]] | [[Maura Hopkins]] | 1984-05-25 | | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 2117 | [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]] | [[Conor Cleary]] | 1994 | | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2118 | [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Gary O'Donovan]] | 1992-12-30 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2119 | | [[Aron Ó Seanachair]] | 1997 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 2120 | [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Victor Boyhan]] | 1961-04-30 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 2121 | [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rose Conway-Walsh]] | 1969-10-13 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2122 | [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maria Byrne]] | 1967-11-27 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2123 | [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]] | [[Lorraine Clifford-Lee]] | 1972-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2124 | [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]] | [[Máire Devine]] | 1972-09-07 | | [[Na Saoirsí]] |- | style='text-align:right'| 2125 | [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul Gavan]] | 1965-11-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2126 | [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]] | [[Keith Swanick]] | 1974-07-12 | | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 2127 | [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]] | [[Neale Richmond]] | 1983-03-15 | | [[Baile an tSaoir]] |- | style='text-align:right'| 2128 | [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]] | [[Catherine Ardagh]] | 1982-09-20 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2129 | | [[Michael O'Higgins]] | 1917-11-01 | 2005-03-09 | [[Teach Srafáin]] |- | style='text-align:right'| 2130 | | [[Brigid Hogan-O'Higgins]] | 1932-03-10 | 2022-11-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2131 | [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Colette Kelleher]] | 1960-10-09 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]] | [[Billy Lawless]] | 1951-07-04 | 2024-11-08 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2133 | [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Céidigh]] | 1957-01-02 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2134 | | [[Seán de Brún]] | 1993 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2135 | [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]] | [[Anne Marie Waters]] | 1977-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2136 | | [[Daithí Ó Riada (An Clár)]] | 1993 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2137 | | [[Diarmaid Ó Broin]] | 1994 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2138 | | [[James Toher]] | 1993 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]] | [[Paul Daly]] | 1958-01-19 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2140 | [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]] | [[John Dolan]] | 1956-01-13 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2141 | [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]] | [[Joan Freeman]] | 1958-04-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2142 | | [[Dónall Mac Cormaic]] | 1993-01-28 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2143 | | [[Thomas de Vere Coneys]] | 1804 | 1851-12-28 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2144 | | [[Séamas Ó Dubhghaill]] | 1855-07-25 | 1929-05-30 | ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2145 | | [[Seosamh Ó Tórna]] | 1888-08-02 | 1967-04-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2146 | | [[Peadar Bairéad]] | | 2019 | [[Iorras]] |- | style='text-align:right'| 2147 | | [[Siobhán Ní Shúilleabháin]] | 1928-08-31 | 2013-05-21 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2148 | | [[Barra de Nais|Barry Nash]] | 1996-12-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2149 | | [[Seán Mac Clochaire]] | 1997-08-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2150 | | [[Moya Llewelyn Davies]] | 1881-03-25 | 1943-09-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 2151 | | [[Liam de Bluinsín]] | 1996 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2152 | | [[Edward King-Tenison]] | 1805-01-21 | 1878-06-19 | ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]'' |- | style='text-align:right'| 2153 | | [[Damien Ó Ciaragáin]] | 1994-01-11 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2154 | [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adrian Ó Tuathaigh]] | 1993-05-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2155 | | [[Siobhán McSweeney]] | 1979-12-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2156 | | [[Charles Dawson]] | 1842 | 1917 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2157 | | [[Nancy Corrigan]] | 1912-06-21 | 1983 | [[Acaill]] |- | style='text-align:right'| 2158 | | [[Jemma Redmond]] | 1978-03-16 | 2016-08-16 | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2159 | | [[Margaret Dobbs]] | 1871-11-19 | 1962-01-02 | [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2160 | | [[Jamie Barron]] | 1993 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2161 | [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]] | [[Sheila Tinney]] | 1918-01-15 | 2010-03-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2162 | | [[Austin Carroll]] | 1835<br/>1835-02-23 | 1909<br/>1909-11-29 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2163 | [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]] | [[Enda Ó Coinnín]] | 1955-01-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2164 | [[Íomhá:Brendan Murray RedCarpet Kyiv 2017.jpg|center|128px]] | [[Brendan Murray]] | 1996-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2165 | | [[David Byrne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2166 | | [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]] | 1994 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2167 | | [[Lúcás Miach]] | 1996-10-29 | | [[Baile Níos]] |- | style='text-align:right'| 2168 | | [[Aisling Ní Dhonnchadha]] | | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2169 | | [[Kathleen Watkins]] | 1934-10-17 | 2024-11-07 | [[Teach Sagard]] |- | style='text-align:right'| 2170 | | [[Rory Keenan]] | 1980-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2171 | | [[Donncha Ó Céileachair]] | 1918 | 1960 | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2172 | | [[Mary Elmes]] | 1908-05-05 | 2002-03-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2173 | | [[Matthew Hussey]] | 1942 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] |- | style='text-align:right'| 2174 | | [[Michael English]] | 1979-04-23 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 2175 | [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]] | 1915-03-26 | 1998-07-26 | [[Cill Ghallagáin]] |- | style='text-align:right'| 2176 | | [[Colm Ó Spealáin]] | 1993-07-01 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2177 | | [[Darragh Mac Giobúin]] | 1997-04-01 | | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 2178 | | [[Mícheál Ó Cathaláin]] | 1995-06-17 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2179 | | [[Seán Mac Erlaine]] | 1976-07-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2180 | | [[Marc Ó Colmáin]] | 1997-12-23 | | [[An Bhlarna]] |- | style='text-align:right'| 2181 | | [[Déin Ó Brosnacháin]] | 1991-06-24 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2182 | | [[Roibeard Ó Floinn]] | 1997-11-07 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hayley Nolan]] | 1997-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2184 | | [[Barra Ó Cochláin]] | 1990 | | [[Baile Gunnair]] |- | style='text-align:right'| 2185 | | [[Darragh Ó Liatháin]] | 1997 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2186 | [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Perry]] | 1980-03-15 | | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2187 | | [[Mac Shile Ó hAodha]] | 1998 | | [[Cill Díoma]] |- | style='text-align:right'| 2188 | | [[Seán Ó Finn]] | 1996-01-24 | | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 2189 | | [[Aron Ó Giolláin]] | 1996 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2190 | | [[Peadar Lamb]] | 1930 | 2017-09-01 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2191 | [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]] | [[Nicola Coughlan]] | 1987-01-09 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2192 | | [[Conn Ó Ceallacháin]] | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2193 | | [[Eiric na Leamhna]] | 1994 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Mac Donncha]] | 1965-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2195 | [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]] | [[Aaron Connolly]] | 2000-01-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2196 | | [[Teresa Mannion]] | 1961 | | ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]'' |- | style='text-align:right'| 2197 | | [[Biddy White Lennon]] | 1945 | 2017-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2198 | | [[Robert William Alexander]] | 1905-11-21 | 1979-12-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2199 | | [[Seána Kerslake]] | 1992-10-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2200 | | [[Keelin Shanley]] | 1968-08-24 | 2020-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2201 | [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn.png|center|128px]] | [[Evanne Ní Chuilinn]] | 1981 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2202 | | [[Domhnaill Ó Bearáin]] | 1928-02-28 | 2018-01-03 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 2203 | | [[Seán Ó Donnchú]] | 1996-01-25 | | [[Inis Cara]] |- | style='text-align:right'| 2204 | | [[Tadhg Ó Mathúna]] | 1997-01-13 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 2205 | | [[Denise McCormack]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2206 | [[Íomhá:Kerry minor Capt, Fellow Fossa Man David Clifford.jpg|center|128px]] | [[David Clifford]] | 1999-01-22 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2207 | | [[Níall Ó Scolaí]] | 1994-04-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2208 | | [[Colm Basquel]] | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2209 | | [[Evan Mac Cumascaigh]] | 1998 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2210 | [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]] | [[Tara Flynn]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2211 | | [[Lúc Ó Scannláin]] | 1996-06-02 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2212 | | [[Risteard Ó Laocha]] | 1997-03-13 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2213 | | [[Máirtín Ó Ceocháin]] | 1998-12-09 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2214 | | [[Darren Ó Braonáin]] | 1996-11-13 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2215 | | [[Pádraig Ó Loinn]] | 1996-12-02 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2216 | | [[Pádraig Ó Duíginn]] | 1995-09-23 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2217 | | [[Catherine Corless]] | 1954 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2218 | | [[Darach Ó Séaghdha]] | 20th century | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2219 | | [[Cecilia Margaret Nairn]] | 1791 | 1857-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2220 | | [[Osgur Ó Ciardha]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2221 | | [[Victoria Coffey]] | 1911-09-16 | 1999-06-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]] | [[Harriet Scott]] | 1993-02-10 | | [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]] |- | style='text-align:right'| 2223 | | [[Georgia Drummy]] | 2000-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2224 | [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]] | [[Sally Rooney]] | 1991-02-20 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2225 | | [[James Murnaghan]] | 1881 | 1973 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2226 | [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rhasidat Adeleke]] | 2002-08-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2227 | | [[Adrian Breen]] | 1992-05-28 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2228 | | [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]] | 1996-07-09 | | [[Lothra]] |- | style='text-align:right'| 2229 | | [[Seán Ó Conchúir]] | 1998-10-01 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 2230 | [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]] | [[Maud Joynt]] | 1868-03-07 | 1940-07-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 2231 | [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leanne Kiernan]] | 1999-04-27 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 2232 | | [[Margaret Grey Porter]] | | 1881 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2233 | | [[Risteard Inglis]] | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2234 | | [[Séamus Ó Flanagáin]] | 1997 | | ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2235 | | [[Darragh Ó Donnabháin]] | 1995 | | ''[[:d:Q59726393|Úlla]]'' |- | style='text-align:right'| 2236 | | [[Grace O'Flanagan]] | 1989-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2237 | | [[Nicola Evans]] | 1990-01-17 | | [[Cluain Sceach]] |- | style='text-align:right'| 2238 | | [[Yvonne O'Byrne]] | 1992-01-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2239 | | [[Roisin Upton|Q56033407]] | 1994-04-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2240 | | [[Nicola Daly]] | 1988-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2241 | | [[Aifric Mac Aodha]] | 1979 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2242 | | [[Caitríona Ní Chléirchín]] | 1978 | | [[Scairbh na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 2243 | | [[Eleanor Knott]] | 1886-11-18 | 1975-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2244 | | [[Éanna Ó Muireasa]] | 1994 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2245 | | [[Dónall Ó Muireasa]] | 1993-04-20 | | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2246 | | [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]] | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2247 | | [[Clíodhna Ní Lionáin]] | | | [[Cúil Ghréine]] |- | style='text-align:right'| 2248 | | [[Bríd Ní Mhóráin]] | 1951 | | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 2249 | | [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]] | 1702 | 1795 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2250 | | [[Mary Georgina Barton]] | 1861-04-03 | 1949-11-08 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2251 | | [[Claire O'Riordan]] | 1994-10-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2252 | | [[Rory Ó Beagáin]] | 1992-04-11 | | [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]] | [[Kellie Harrington]] | 1989-12-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2254 | | [[Donncha Ó Cróinín]] | 1919-12-08 | 1990-06-05 | [[Baile Mhic Íre]] |- | style='text-align:right'| 2255 | | [[Vicky Phelan]] | 1974-10-28 | 2022-11-14 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2256 | [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]] | [[Jane Ní Dhulchaointigh]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2257 | [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Meg Connery]] | 1879 | 1956-12 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 2258 | | [[Brian Ó hEadhra]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2259 | | [[Niall Déiseach]] | 1994 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2260 | | [[Karen Byrne]] | 1992-05-30 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 2261 | | [[Marc Mac Eochaidh]] | 1998-09-09 | | [[Cill Síoláin]] |- | style='text-align:right'| 2262 | | [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]] | 1990-07-07 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2263 | | [[Vincent Lambe]] | 1980-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2264 | | [[Patrick Smyth]] | 1824 | 1865-10-14 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 2265 | | [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2266 | | [[Alan Dempsey]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2267 | | [[Ben Troy]] | | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 2268 | | [[Thomas Wall]] | 1906-07-04 | 1985-08-20 | ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]'' |- | style='text-align:right'| 2269 | [[Íomhá:Bryan Dobson.jpg|center|128px]] | [[Bryan Dobson]] | 1960-02-10 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2270 | | [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]] | | | [[Ráth Caola]] |- | style='text-align:right'| 2271 | [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]] | [[Ógie Ó Céilleachair]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2272 | | [[Heather Payne]] | 2000-01-26 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2273 | | [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]] | 1996-11-23 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2274 | | [[Clíodna Cussen]] | 1932-09-18 | 2022-08-02 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2275 | [[Íomhá:Dermot Kennedy performing at 2019 Lowlands Festival.png|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]] | 1991-12-13 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 2276 | | [[Naoise Dolan]] | 1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2277 | | [[John Farrelly]] | 2000-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2278 | | [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]] | 1994-06-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2279 | [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]] | [[Emma Dabiri]] | 1979-03-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2280 | | [[Alice Little]] | 1990-05-03 | | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 2281 | | [[Mabel Sharman Crawford]] | 1820-06-03 | 1912-02-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2282 | | [[Diarmaid Ó Muirithe]] | 1935-11-11 | 2014-07-11 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 2283 | | [[Ciara Ní É]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2284 | [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Gadirova]] | 2004-10-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2285 | [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]] | [[Caoilinn Hughes]] | 1985 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2286 | [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]] | [[Isibeal Atkinson]] | 2001-07-17 | | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] |- | style='text-align:right'| 2287 | | [[Jessica Ziu]] | 2002-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2288 | | [[Sinéad Ní Uallacháin]] | | | ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2289 | | [[Oonah Keogh]] | 1903-05-02 | 1989-07-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2290 | | [[Seán Pléimeann]] | 1814 | 1896-01-28 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2291 | [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]] | [[Troy Parrott]] | 2002-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2292 | | [[Risteárd Ó Glaisne]] | 1927-09-02 | 2003-11-06 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2293 | | [[Emilie Pine]] | 1977<br/>1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2294 | | [[Dáirine Ní Mheadhra]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2295 | [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]] | [[Cathal Berry]] | 1977 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2296 | [[Íomhá:Gavin Bazunu and Alex McCarthy 22112025 (2) (Gavin Bazunu).jpg|center|128px]] | [[Gavin Bazunu]] | 2002-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2297 | | [[Charlotte Dease]] | 1873-07-20 | 1953-05-05 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2298 | | [[Cáit Feiritéar]] | 1916-12-01 | 2005-06-08 | ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]'' |- | style='text-align:right'| 2299 | [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murtagh]] | 1942 | | [[Dún an Rí]] |- | style='text-align:right'| 2300 | | [[Nessa Ní Shéaghdha]] | 1916-03-14 | 1993-04-11 | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 2301 | [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Paul Mescal]] | 1996-02-02 | | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 2302 | [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]] | 1615 | 1686 | [[Cluain idir Dhá Lá]] |- | style='text-align:right'| 2303 | | [[Caitlín Ní Thoirbheird]] | 1891-05-05 | 1969-07-24 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2304 | [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]] | [[Mark Ward (polaiteoir)]] | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2305 | [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]] | [[Louisa Harland]] | 1993-01-31<br/>1994-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2306 | | [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]] | 1943 | 2017-09-09 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 2307 | | [[Teresa Mullen]] | 1938-04-27 | 1989-08-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2308 | | [[Caitlín Ní Chualáin]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2309 | | [[Peadar Ó Riada]] | 1954-12 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2310 | | [[Liam Budhlaeir]] | 1923-09-28 | 1995-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2311 | | [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] | | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2312 | [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hazel Chu]] | 1980 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2313 | | [[Maura Higgins]] | 1990-11-25<br/>1990-10-25 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2314 | | [[Seán Ó hÉalaí]] | 1938-01-27 | 2017-12-11 | ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]'' |- | style='text-align:right'| 2315 | | [[Áine Hensey]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2316 | | [[Aogán Ó Muircheartaigh]] | 1948 | 2025-05-26 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2317 | | [[John Beag Ó Flatharta]] | | | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 2318 | | [[Mícheál de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2319 | | [[Seán Ó Tuairisg]] | 1945-11-01 | 2023-04-19 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2320 | | [[Caitlín Ní Mhaolchróin]] | 1895-11-22 | 1973-06-13 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2321 | | [[Nóra Ághas]] | 1882-07-15 | 1970-01-20 | ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]'' |- | style='text-align:right'| 2322 | [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Holly Cairns]] | 1989-11-04 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2323 | | [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]] | 1869 | 1949-07-17 | ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 2324 | | [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]] | 1878 | 1910 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2325 | | [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]] | 1903-11-30 | 1996-12-12 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2326 | [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Murchú]] | 1978-05-03 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2327 | [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]] | [[Sorca Clarke]] | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2328 | [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]] | [[Violet-Anne Wynne]] | 1988 | | [[Cill Rois]] |- | style='text-align:right'| 2329 | [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] | 1990-01-06 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2330 | [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]] | [[Pa Daly]] | 1969 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2331 | [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Carroll MacNeill]] | 1980-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2332 | [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc Ó Cathasaigh]] | 1977-01-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2333 | [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]] | [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]] | 1982-06-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2334 | [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]] | [[Brian Leddin]] | 1979 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2335 | [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Malcolm Noonan]] | 1966 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2336 | [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]] | [[Claire Kerrane]] | 1992-04-24 | | [[Dún Gar]] |- | style='text-align:right'| 2337 | [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pauline Tully]] | 20th century | | [[Cill na Leice]] |- | style='text-align:right'| 2338 | [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]] | [[Patrick Costello]] | 1980-05-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2339 | [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]] | [[Norma Foley]] | 1970 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2340 | [[Íomhá:Verona Murphy (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Verona Murphy]] | 1971 | | ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]'' |- | style='text-align:right'| 2341 | [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jennifer Whitmore]] | 1974-06 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2342 | [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]] | [[Emer Higgins]] | 1980s | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2343 | [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]] | [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]] | 1969 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2344 | [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]] | [[Steven Matthews]] | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2345 | [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lyra Valkyria]] | 1996-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2346 | [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]] | [[Patricia Ryan (polaiteoir)]] | 1969-03-03 | | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2347 | [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]] | [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]] | 1983-05-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2348 | [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]] | [[Paul Donnelly]] | 1969 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2349 | | [[Máirín Ní Mhuiríosa]] | 1906-09-05 | 1982-08-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2350 | | [[Tony Holohan]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2351 | [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]] | [[Eibhlín Nic Niocaill]] | 1884-10-22 | 1909-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2352 | [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mike Ryan]] | 1965 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2353 | | [[Bríd Ní Ghiolláin]] | 1894-11-15 | 2003-12-31 | ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]'' |- | style='text-align:right'| 2354 | | [[Sorcha Richardson]] | 1990 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2355 | | [[Eileen O'Faoláin]] | 1900-06-10 | 1988-09-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2356 | [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]] | [[Orla Comerford]] | 1997-09-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2357 | | [[Nan Tom Teaimín]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2358 | | [[Máire Ní Chéileachair]] | | | ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]'' |- | style='text-align:right'| 2359 | [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Richie Conroy]] | | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2360 | [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]] | [[John Cummins|Q96384541]] | 1988 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2361 | | [[Lyra (amhránaí)|Lyra]] | 1993-05-19 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2362 | | [[Pádraigín Haicéad]] | 1604 | 1654-11 | ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]'' |- | style='text-align:right'| 2363 | | [[Sibéal Davitt]] | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2364 | [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[CMAT]] | 1996-02-23<br/>1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2365 | [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jamie Finn]] | 1998-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2366 | | [[Niamh Farrelly]] | 1999-04-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2367 | | [[Áine Ní Chíobháin]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2368 | | [[Breandán 'ac Gearailt]] | | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2369 | | [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]] | 1959-07-29 | 2016-09-19 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 2370 | | [[Maud Cotter]] | 1954 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2371 | | [[Aodhán Madden]] | 1947 | 2015 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2372 | | [[Caitlín Ní Chionnaith]] | 1897-09-09 | 1988-03-22 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 2373 | [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]] | [[Rachael Blackmore]] | 1989-07-11 | | ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]'' |- | style='text-align:right'| 2374 | [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]] | [[Saoirse Noonan]] | 1999-07-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2375 | | [[Paddy McMahon]] | 1933 | 2019 | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 2376 | | [[SON]] | 1990-04-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2377 | | [[Bernadette Nic an tSaoir]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2378 | | [[Seán Garvey]] | 1952 | 2022-05-06 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 2379 | [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Éanna Hardwicke]] | 1996-10-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2380 | | [[Annraoi Ó Liatháin]] | 1917-10-15 | 1981-07-27 | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2381 | | [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | 1877-01-21 | 1944-04-03 | ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]'' |- | style='text-align:right'| 2382 | [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]] | [[Katie McGreal]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2383 | | [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]] | 1903-01-21 | 1974-02-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2384 | | [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]] | 1918-07-31 | 1998-01-26 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 2385 | | [[Conleth Ellis]] | 1937 | 1988-05-10 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2386 | [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]] | [[Colm Bairéad]] | 1981 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2387 | | [[Diarmuid de Faoite]] | 1967 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2388 | | [[Pádraig Ó Macháin]] | | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 2389 | | [[Siún Ní Dhuinn]] | | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2390 | | [[Abbie Larkin]] | 2005-04-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2391 | | [[Carol Cronin]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2392 | | [[Liam Prút]] | 1940 | 2023-09-30 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2393 | | [[Tadhg Ó Dúshláine]] | 1951-06-06 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2394 | | [[James Henry (aistritheoir)|Séamas Ó hInnéirghe]] | 1918 | | ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]'' |- | style='text-align:right'| 2395 | | [[Isobel Ní Riain]] | 1969 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2396 | | [[Seosamh Ó Guairim]] | 1955-12-12 | 2017-03-06 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 2397 | | [[Eoin Ó Catháin]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2398 | | [[Dáithí de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2399 | | [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]] | 1944 | | ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]'' |- | style='text-align:right'| 2400 | | [[Mairéad Ní Fhlatharta]] | | | ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2401 | | [[Niamh Ní Chróinín]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2402 | | [[Aodán Ó Ceallaigh]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2403 | | [[Nan Ghriallais]] | 1936-04-02 | 2018-11-19 | [[Muiceanach idir Dhá Sháile]] |- | style='text-align:right'| 2404 | | [[Sorcha O'Raghallaigh]] | | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 2405 | | [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Q116060748]] | 1936-01-16 | 2026-01-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2406 | | [[Flann Ó Riain]] | 1929-09-18 | 2008-12-06 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 2407 | | [[Simon Ó Faoláin]] | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2408 | [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gavan Reilly]] | | | ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]'' |- | style='text-align:right'| 2409 | | [[Joan Mallon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2410 | | [[Molly Bracken]] | 1908-02-03 | 1991-11-19 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]] | [[Deirdre Brennan]] | 1934 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2412 | | [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]] | 1996-09-19 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2413 | | [[Olan Monk]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2414 | | [[Louisa Ní Éideáin]] | 1984 | | [[Léim an Bhradáin]] |- | style='text-align:right'| 2415 | | [[Stephen O'Hanlon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2416 | | [[Roibeard Ó Cathasaigh]] | | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2417 | | [[Séamus Ó hUltacháin]] | 1948 | 2023-09-19 | ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 2418 | | [[Cormac Mac Gearailt]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2419 | | [[Iarla Ó Muirthile]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2420 | [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]] | [[Anne Marie McMahon]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2421 | | [[Diarmuid Breathnach]] | 1930-08-05 | 2023-11-13 | ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]'' |- | style='text-align:right'| 2422 | | [[Síomha Ní Ruairc]] | 20th century | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2423 | | [[John William Seoighe]] | 1919 | 2015 | ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]'' |- | style='text-align:right'| 2424 | | [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]] | 1936 | 2005 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2425 | | [[Máire an Ghabha]] | 1905-03-18 | 1999 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2426 | | [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]] | 1937 | | [[Leitreach Ard]] |- | style='text-align:right'| 2427 | | [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]] | 1922-11-22 | 2013-03-23 | ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 2428 | | [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]] | 1918-04 | 2001-04 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2429 | | [[John Sheáin Dharach Seoige]] | | | ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]'' |- | style='text-align:right'| 2430 | | [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]] | 1926-08-15 | 2013-11-12 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2431 | | [[Tom Phaddy Mac Diarmada]] | 1909-03-02 | 2001-04-02 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2432 | | [[Johnny Báille]] | 1932-03-25 | 2004-09-26 | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 2433 | | [[Tess Uí Chonghaile]] | | 2005-03-08 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 2434 | [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bambie Thug]] | 1993-03-06 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2435 | | [[Maidhc Cheannabháin]] | | | ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]'' |- | style='text-align:right'| 2436 | | [[Meáirt Churraoin]] | 1913-12-12 | 1999 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 2437 | | [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]] | | | ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]'' |- | style='text-align:right'| 2438 | | [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]] | 1947 | 2025-01-03 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 2439 | | [[Conchubhar Ó Luasa]] | 1996 | | ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]'' |- | style='text-align:right'| 2440 | | [[Domhnall Mac Síthigh]] | 1951-03-21 | 2017-06-09 | ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]'' |- | style='text-align:right'| 2441 | | [[Pat Cheoinín]] | 1915 | 2008 | [[Fínis]] |- | style='text-align:right'| 2442 | | [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]] | 1945 | | ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 2443 | | [[Feistí Ó Conluain]] | 1925 | 2001-06-04 | ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]'' |- | style='text-align:right'| 2444 | | [[Máire Nic Dhonnchadha]] | 1937 | 2020-12-01 | ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 2445 | | [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]] | 1938 | 2012-01-26 | [[Inis Mhic Cionaith]] |- | style='text-align:right'| 2446 | | [[Bina McLoughlin]] | 1929 | 2001-02-16 | ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]'' |- | style='text-align:right'| 2447 | | [[Róisín Chambers]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2448 | | [[Edwina Guckian]] | | | [[Droim ar Snámh]] |- | style='text-align:right'| 2449 | [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]] | [[Róisín Seoighe]] | | | [[Ros an Mhíl]] |- | style='text-align:right'| 2450 | | [[Shauna Bannon]] | 1993-10-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2451 | | [[Seamas Ó hAoláin]] | | | [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2452 | | [[Ciarán Ó hÓgartaigh]] | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2453 | | [[Tadhg Hickey]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2454 | | [[Síle Denvir]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2455 | | [[Joni Crone]] | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2456 | | [[Tara Howley]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2457 | | [[Pádraig Rynne]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2458 | | [[Marina Ní Dhubháin]] | | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 2459 | [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]] | [[Nicholas Carolan]] | 1946 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2460 | | [[Hilary Bowen-Walsh]] | | | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 2461 | | [[Séaghan Ó Súilleabháin]] | 1999 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2462 | | [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]] | 1896-02-11 | 1961-09-08 | ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]'' |- | style='text-align:right'| 2463 | [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]] | [[Albert Dolan]] | 1998-12-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2464 | [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hayes]] | 1987-02-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2465 | | [[Mike Mac Domhnaill]] | | | ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]'' |- | style='text-align:right'| 2466 | [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barra Ó hÉanacháin]] | 1997 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2467 | | [[Minnie Cormack|Q131573974]] | 1862 | 1919<br/>1920 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2468 | | [[Tomás Ó Coileáin]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2469 | | [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]] | 1925 | 1992-12-26 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2470 | | [[Doireann Ní Ghlacáin]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2471 | | [[Muireann Ní Chíobháin]] | 1984 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2472 | | [[Cúán de Búrca]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2473 | | [[Marie-Louise Nicholson]] | | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 2474 | | [[John Prendergast]] | | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2475 | | [[Seoirsín Bashford]] | | | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2476 | | [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]] | | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 2477 | | [[Cormac Ó Beaglaoich]] | | | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 2478 | | [[Majella Ní Dhomhnaill]] | | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2479 | | [[Siobhán Peoples]] | | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2480 | | [[Colm Broderick]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2481 | | [[Izzy Kamikaze]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2482 | | [[David Dunne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2483 | | [[Áine de Baróid]] | 1950 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2484 | | [[Colm Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2485 | | [[Sailí Ní Anluain]] | 1830s | 1896-12-28 | ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]'' |- | style='text-align:right'| 2486 | | [[Rob Fell]] | | | [[Na Foidhrí]] |- | style='text-align:right'| 2487 | | [[Labhrás Ó Finneadha]] | | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2488 | | [[Kathleen Loughnane]] | | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2489 | [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]] | [[James O'Donnell|Q137181527]] | 1828 | 1897-10-17 | ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2490 | | [[Breda Hegarty]] | | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2491 | | [[Máirín Uí Chonchubhair]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2492 | | [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]] | 1903 | 1961-04-11 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2493 | | [[Seán Ó Morónaigh]] | 1940 | 2023-04-24 | [[Úlla]] |- | style='text-align:right'| 2494 | | [[Séamus Ó Muircheartaigh]] | 1877-07-01 | 1927-03-11 | [[Ard na Caithne]] |- | style='text-align:right'| 2495 | | [[Seán Ó Maoilchiaráin]] | | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2496 | [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]] | [[Íte Ní Chionnaith]] | | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 2497 | | [[Laura J. Pakenham]] | 2001 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2498 | | [[Peadar Ó Treasaigh]] | | 2026-02-28 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2499 | | [[Éadaoin Fitzmaurice]] | | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 2500 | | [[Síomha Hennessy]] | | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2501 | | [[Róisín O'Donovan]] | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]] | [[Jedward]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]] | [[Naomh Damhnait]] | 7th century | 7th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]] | [[Dustin Turcaí]] | 1988-11-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |} {{Wikidata list end}} {{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] att56xc37tyfy0jky4h0biqzbc6s5zv 1308179 1308176 2026-04-16T15:24:00Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Poet_Austin_Clarke.png|Poet_Austin_Clarke.png]] amach, scrios [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Poet Austin Clarke.png|]] 1308179 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Grúpa Daonna}} Tá 6.38 mhilliún '''duine in Éirinn''' (Gaeilge: ''Muintir na hÉireann'', ''na hÉireannaigh'', ''na Gaeil'') (Béarla: ''The People of Ireland'') (Ultais: ''Tha fowk o Airlann''). Is de bhunadh [[Na Ceiltigh|Ceilteach]] an chuid is mó den daonra, a tháinig i dtír ó mhór-roinn na [[An Eoraip|hEorpa]] thar na cianta. Bhí cuid mhaith inimirce, freisin, ó am go ham ó thíortha eile, go háirithe as [[Alba]], agus ar bhonn níos lú, as [[Sasana]]. Is [[Caitliceachas|Caitlicigh]] formhór (os cionn 70%) an daonra. Is [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] formhór na coda eile, beagán níos mó ná leath na ndaoine in [[Cúige Uladh|Ulaidh]], agus iad roinnte idir eaglaisí éagsúla, go háirithe [[Preispitéireachas|Preispitéirigh]] agus Anglacaigh (a bhaineann le h[[Eaglais na hÉireann]]. Féach ar an alt [[Creideamh in Éirinn]] le tuilleadh sonraí). {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?yob ?yod WHERE { ?item wdt:P19 ?pob . ?pob wdt:P131* wd:Q27. OPTIONAL { ?item wdt:P569 ?dob. BIND(YEAR(?dob) as ?yob) } OPTIONAL { ?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) as ?yod) } . } |wdq=. |sort=569 |section=31 |links=local |columns=number:#,P18,label:nome,P569,P570,P19 }} == duine == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:James Joyce by Alex Ehrenzweig, 1915 cropped.jpg|center|128px]] | [[James Joyce]] | 1882-02-02 | 1941-01-13 | [[Ráth Garbh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Kathleen Yardley Lonsdale (1903-1971).jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lonsdale]] | 1903-01-28 | 1971-04-01 | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:William Rowan Hamilton painting.jpg|center|128px]] | [[William Rowan Hamilton]] | 1805-08-04 | 1865-09-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Trevor Sargent.jpg|center|128px]] | [[Trevor Sargent]] | 1960-07-26 | | [[Cill Dhéagláin]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:GrahamNorton-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Graham Norton]] | 1963-04-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:George Bernard Shaw 1936.jpg|center|128px]] | [[George Bernard Shaw]] | 1856-07-26 | 1950-11-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Sir Francis Beaufort by Stephen Pearce.jpg|center|128px]] | [[Francis Beaufort]] | 1774-05-27 | 1857-12-17 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Mícheál Ó Súilleabháin (left) honorary conferring of Seamus Heaney (right) at the University of Limerick, 1996.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Súilleabháin (ollamh)|Mícheál Ó Súilleabháin]] | 1950-12-10 | 2018-11-07 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:2016-02-01 Rosanna Davison.jpg|center|128px]] | [[Rosanna Davison]] | 1984-04-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 10 | | [[Seán Ó Céirín]] | 1962-07-19 | 2001-08-21 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Oscar Wilde by Napoleon Sarony. Three-quarter-length photograph, seated.jpg|center|128px]] | [[Oscar Wilde]] | 1854-10-16<br/>1854-06-16 | 1900-11-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Bram Stoker 1906.jpg|center|128px]] | [[Bram Stoker]] | 1847-11-08<br/>1847-03-08 | 1912-04-20 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Samuel Beckett, Pic, 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Samuel Beckett]] | 1906-04-13 | 1989-12-22 | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:William Butler Yeats by George Charles Beresford.jpg|center|128px]] | [[W. B. Yeats]] | 1865-06-13<br/>1865-03-13 | 1939-01-28 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Jonathan Swift by Charles Jervas detail.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Swift]] | 1667-11-30 | 1745-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Primordial Party.San 2016 16.jpg|center|128px]] | [[Alan Averill|Q43379]] | 1975-08-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:The Shannon Portrait of the Hon Robert Boyle.jpg|center|128px]] | [[Robert Boyle]] | 1627-01-25 | 1691-12-31 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:2022 Michael D. Higgins (51988246304) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál D. Ó hUigínn|Mícheál D. Ó hUiginn]] | 1941-04-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Enda Kenny (2012) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Enda Kenny|Éanna Ó Coinnigh]] | 1951-04-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Enright Anne koeln literaturhaus 181108.jpg|center|128px]] | [[Anne Enright]] | 1962-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Íomhá:Paul Durcan 2018.png|center|128px]] | [[Paul Durcan|Pól Mac Duarcáin]] | 1944-10-16 | 2025-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Íomhá:Poet Patrick Kavanagh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Patrick Kavanagh]] | 1904-10-21 | 1967-11-30 | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Íomhá:Roddy Doyle in the festival garden at Haus der Berliner Festspiele on September 14th 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roddy Doyle]] | 1958-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Íomhá:ThatXmasBFILFF191024 (55 of 119) (54100308426) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona Shaw]] | 1958-07-10 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Jay OShea v Stoke cropped.jpg|center|128px]] | [[James O'Shea]] | 1988-08-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Íomhá:Brigid of Kildare, Vitrall, 1903 (Macon, Georgia, St. Joseph Parish Church).jpg|center|128px]] | [[Naomh Bríd]] | 451<br/>453 | 525 | ''[[:d:Q5438072|Fochaird]]''<br/>[[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Íomhá:PierceBrosnan-byPhilipRomano.jpg|center|128px]] | [[Pierce Brosnan]] | 1953-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Íomhá:George Berkeley by Jonh Smibert.jpg|center|128px]] | [[George Berkeley]] | 1685-03-12 | 1753-01-14 | ''[[:d:Q15215556|Dysart Castle]]'' |- | style='text-align:right'| 29 | [[Íomhá:Richard Harris 1985 (1).jpg|center|128px]] | [[Richard Harris]] | 1930-10-01 | 2002-10-25 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Íomhá:Mother Jones no. 3.jpg|center|128px]] | [[Mary Harris Jones]] | 1830-05-01 | 1930-11-30 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[Íomhá:William Thomas Mulvany by Schaarwächter.jpg|center|128px]] | [[William Thomas Mulvany]] | 1806-03-11 | 1885-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[Íomhá:Stephen Ireland 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Stephen Ireland]] | 1986-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 33 | | [[Sandie Jones]] | 1951-11-09 | 2019-09-19 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[Íomhá:Sir Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington.jpg|center|128px]] | [[Arthur Wellesley, 1ú Diúc Wellington]] | 1769-05-01 | 1852-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[Íomhá:Saint Aidan.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán Lindisfarne]] | 590 | 651-08-31 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[Íomhá:Ned O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Ned O'Sullivan]] | 1950-11-25 | | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 37 | [[Íomhá:Binchy33 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maeve Binchy]] | 1940-05-28<br/>1939-05-28<br/>1939-05-29 | 2012-07-30 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 38 | [[Íomhá:BertieAhernBerlin2007-bis.jpg|center|128px]] | [[Bertie Ahern|Parthalán Ó hEachthairn]] | 1951-09-12 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 39 | [[Íomhá:George Gabriel Stokes, ante 1903 - Accademia delle Scienze di Torino 0155 B.jpg|center|128px]] | [[George Gabriel Stokes]] | 1819-08-13 | 1903-02-01 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 40 | [[Íomhá:JoeyO'Brien.JPG|center|128px]] | [[Joey O'Brien]] | 1986-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 41 | [[Íomhá:Stieler - Lola Montez (Schönheitengalerie).jpg|center|128px]] | [[Lola Montez (Eliza Gilbert, damhsóir)|Lola Montez]] | 1821-02-17 | 1861-01-17 | [[An Ghráinseach, Contae Shligigh|An Ghráinseach]] |- | style='text-align:right'| 42 | [[Íomhá:Sir Joshua Reynolds - Edmund Burke, 1729 - 1797. Statesman, orator and author - PG 2362 - National Galleries of Scotland.jpg|center|128px]] | [[Edmund Burke|Edmond Búrc]] | 1729-01-12 | 1797-07-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 43 | [[Íomhá:Sir Charles Gavan Duffy (Weekly Times, 1874).jpg|center|128px]] | [[Cathal Gabhán Ó Dubhthaigh]] | 1816-04-12 | 1903-02-09 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 44 | | [[John Desmond Bernal]] | 1901-05-10 | 1971-09-15 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 45 | [[Íomhá:2025 Colin Farrell - 2 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colin Farrell]] | 1976-05-31 | | ''[[:d:Q104261563|Caisleán Cnucha]]'' |- | style='text-align:right'| 46 | [[Íomhá:Eddie Jordan 2017 United States GP .jpg|center|128px]] | [[Eddie Jordan|Q173175]] | 1948-03-30 | 2025-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 47 | [[Íomhá:Michael Collins 1922.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Coileáin]] | 1890-10-16 | 1922-08-22 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 48 | [[Íomhá:Seán MacSwiney, Oct 1920 (cropped).png|center|128px]] | [[Seán MacSwiney]] | 19th century | 20th century | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 49 | | [[James O'Keeffe]] | 1912 | 1986-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 50 | [[Íomhá:Sir Edward Carson, bw photo portrait seated.jpg|center|128px]] | [[Edward Carson]] | 1854-02-09 | 1935-10-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 51 | | [[Conor Maguire]] | 1889-12-16 | 1971-09-26 | [[Conga]] |- | style='text-align:right'| 52 | [[Íomhá:Edna O'Brien (2016).jpg|center|128px]] | [[Edna O'Brien]] | 1930-12-15 | 2024-07-27 | [[Tuaim Gréine]] |- | style='text-align:right'| 53 | | [[Ben Briscoe]] | 1934-03-11 | 2023-07-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 54 | [[Íomhá:Heilbronn-Kilianskirche-SeyfferAltar03.JPG|center|128px]] | [[Naomh Cilian]] | 640 | 689 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 55 | [[Íomhá:Ernest Walton.jpg|center|128px]] | [[Ernest Walton|Ernest Thomas Sinton Walton]] | 1903-10-06 | 1995-06-25 | [[Dún na Mainistreach]] |- | style='text-align:right'| 56 | [[Íomhá:2013 Robbie Keane (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robbie Keane]] | 1980-07-08 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 57 | [[Íomhá:Brian Cowen at White House on Saint Patrick's Day 2009.jpg|center|128px]] | [[Brian Cowen|Brian Ó Comhain]] | 1960-01-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 58 | [[Íomhá:Mary Robinson (2014).jpg|center|128px]] | [[Máire Mhic Róibín]] | 1944-05-21 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 59 | [[Íomhá:Roy keane 2014.jpg|center|128px]] | [[Roy Keane]] | 1971-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 60 | [[Íomhá:DDuff.JPG|center|128px]] | [[Damien Duff]] | 1979-03-02 | | [[Baile Baodáin]] |- | style='text-align:right'| 61 | [[Íomhá:Sinead O'Connor (14828633401) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sinéad O'Connor]] | 1966-12-08 | 2023-07-26 | [[Gleann na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 62 | [[Íomhá:Dr James Ryan, 1932 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Ryan]] | 1891-12-06<br/>1892-12-06 | 1970-09-25 | ''[[:d:Q22084281|Teach Munna]]'' |- | style='text-align:right'| 63 | [[Íomhá:CillianMurphy-TIFF2025-01-Cropped (cropped).png|center|128px]] | [[Cillian Murphy]] | 1976-05-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 64 | [[Íomhá:Michael Gambon cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Gambon]] | 1940-10-19 | 2023-09-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 65 | [[Íomhá:Mark Deery.jpeg|center|128px]] | [[Mark Dearey]] | 1963-03-19 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 66 | [[Íomhá:Brendan Gleeson.jpg|center|128px]] | [[Brendan Gleeson]] | 1955-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 67 | | [[Siobhán Nic Gearailt, Cuntaois Urumhan]] | 1509 | 1565-01-02 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 68 | [[Íomhá:Saint brendan german manuscript.jpg|center|128px]] | [[Naomh Breandán]] | 486 | 577 | [[An Fhianait]] |- | style='text-align:right'| 69 | [[Íomhá:John field.jpg|center|128px]] | [[John Field]] | 1782-07-26 | 1837-01-23<br/>1837-01-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 70 | [[Íomhá:Evanna Lynch (51693246964).jpg|center|128px]] | [[Evanna Lynch]] | 1991-08-16 | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 71 | [[Íomhá:Eoin Colfer at BookExpo (05180).jpg|center|128px]] | [[Eoin Colfer]] | 1965-05-14 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 72 | [[Íomhá:John Millington Synge - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[John Millington Synge]] | 1871-04-16 | 1909-03-24 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 73 | [[Íomhá:Jonathan Rhys Meyers Cabourg 2013.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Rhys Meyers]] | 1977-07-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 74 | [[Íomhá:Stephen Gately 2009.jpg|center|128px]] | [[Stephen Gately]] | 1976-03-17 | 2009-10-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 75 | [[Íomhá:Herbert Kitchener 1914.jpg|center|128px]] | [[Herbert Kitchener, an Chéad Iarla Kitchener|Horatio Kitchener]] | 1850-06-24 | 1916-06-05 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 76 | [[Íomhá:Geldof, Bob (IMF 2009).jpg|center|128px]] | [[Bob Geldof]] | 1951-10-05 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 77 | | [[Iris Murdoch]] | 1919-07-15 | 1999-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 78 | [[Íomhá:Laurence Sterne by Sir Joshua Reynolds.jpg|center|128px]] | [[Laurence Sterne]] | 1713-11-24 | 1768-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 79 | [[Íomhá:WP2016 GlenHansard FFM.jpg|center|128px]] | [[Glen Hansard]] | 1970-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 80 | [[Íomhá:Seán Barrett Ceann Comhairle 2015.png|center|128px]] | [[Seán Barrett (polaiteoir i nDún Laoghaire)|Seán Barrett]] | 1944-08-09 | 2026-04-06 | [[Cill Iníon Léinín]] |- | style='text-align:right'| 81 | [[Íomhá:Sheamus March 2018.jpg|center|128px]] | [[Sheamus]] | 1978-01-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 82 | | [[Christopher Nolan (scríbhneoir)|Christopher Nolan]] | 1965-09-06 | 2009-02-20 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 83 | [[Íomhá:John Redmond 1917.JPG|center|128px]] | [[Seán Mac Réamainn]] | 1856-09-01 | 1918-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 84 | [[Íomhá:Autographed Photograph From Maureen O'Hara Price to Clifton Cates, circa 1945 (22479452472).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Hara]] | 1920-08-17 | 2015-10-24 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 85 | [[Íomhá:Cecelia Ahern - Buchmesse Wien 2022 (a).JPG|center|128px]] | [[Cecelia Ahern]] | 1981-09-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 86 | [[Íomhá:Niamh Kavanagh in Oslo 2010.jpg|center|128px]] | [[Niamh Kavanagh]] | 1968-02-13 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 87 | [[Íomhá:Maureen O Sullivan, The New Movie Magazine, 1934.jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (aisteoir)|Maureen O'Sullivan]] | 1911-05-17 | 1998-06-23 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 88 | [[Íomhá:Brenda Fricker March 1990.jpg|center|128px]] | [[Brenda Fricker]] | 1945-02-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 89 | [[Íomhá:Eimear Quinn tijdens Het Grote Songfestivalfeest 2019.jpg|center|128px]] | [[Eimear Quinn]] | 1972-12-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 90 | [[Íomhá:Sarah Bolger (48484781976) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sarah Bolger]] | 1991-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 91 | [[Íomhá:Sharon Corr.png|center|128px]] | [[Sharon Corr]] | 1970-03-24 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 92 | [[Íomhá:Veronica Guerin 1.jpg|center|128px]] | [[Veronica Guerin]] | 1959-07-05 | 1996-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 93 | [[Íomhá:Elaine Cassidy 2012.png|center|128px]] | [[Elaine Cassidy]] | 1979-12-31 | | [[Cill Chomhghaill]] |- | style='text-align:right'| 94 | [[Íomhá:Sonia O'Sullivan from Sean Kelly and Sonia O Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Sonia O'Sullivan]] | 1969-11-28 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 95 | [[Íomhá:Fionnula Flanagan (2018) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fionnula Flanagan]] | 1941-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 96 | | [[Michelle Smith]] | 1969-12-16 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 97 | [[Íomhá:Douglas Hyde - Project Gutenberg eText 19028.jpg|center|128px]] | [[Dubhghlas de hÍde]] | 1860-01-17 | 1949-07-12 | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 98 | [[Íomhá:Lady gregory.jpg|center|128px]] | [[Lady Gregory]] | 1852-03-15 | 1932-05-22 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 99 | [[Íomhá:Finnan.jpg|center|128px]] | [[Steve Finnan]] | 1976-04-24 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 100 | [[Íomhá:Richard Dunne 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Richard Dunne]] | 1979-09-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 101 | [[Íomhá:William O'Brien 1917.jpg|center|128px]] | [[William O'Brien]] | 1852-10-02 | 1928-02-25 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 102 | [[Íomhá:Smith O'Brien, The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[William Smith O’Brien|William Smith O'Brien]] | 1803-10-17 | 1864-06-18 | [[Caisleán Dhrom Ólainn]] |- | style='text-align:right'| 103 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church St. Brendan Window 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Brendan mac Nemainn]] | 5th century | 573 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 104 | [[Íomhá:Naoise Ó Muirí 2013.jpg|center|128px]] | [[Naoise Ó Muirí]] | 1972-09-15 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 105 | [[Íomhá:WithSMcropped.jpg|center|128px]] | [[Samantha Mumba]] | 1983-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 106 | [[Íomhá:Christy Moore in Vicar Street.jpg|center|128px]] | [[Christy Moore]] | 1945-05-07 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 107 | [[Íomhá:Kerry Condon during an interview in 2022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kerry Condon]] | 1983-01-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 108 | [[Íomhá:Marian Keyes 2022.jpg|center|128px]] | [[Marian Keyes]] | 1963-09-10 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 109 | [[Íomhá:Imelda May (1).jpg|center|128px]] | [[Imelda May]] | 1974-07-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 110 | [[Íomhá:Alison Doody 2.jpg|center|128px]] | [[Alison Doody]] | 1966-11-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 111 | | [[Frank O'Farrell]] | 1927-10-09 | 2022-03-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 112 | [[Íomhá:Katie Taylor 2012 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie Taylor]] | 1986-07-02 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 113 | [[Íomhá:Grainne Mhaol Ni Mhaille Statue.jpg|center|128px]] | [[Gráinne Ní Mháille]] | 1539 | 1603<br/>1599-06-18 | [[Oileán Chliara|Cliara]] |- | style='text-align:right'| 114 | [[Íomhá:Maryolympia.jpg|center|128px]] | [[Mary Black]] | 1955-05-23<br/>1955-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 115 | [[Íomhá:Jordan by Hoppner.jpg|center|128px]] | [[Dorothea Jordan]] | 1761-11-21 | 1816-07-05 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 116 | [[Íomhá:John Lyons 2012.jpg|center|128px]] | [[John Lyons]] | 1977-06 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 117 | [[Íomhá:Andrea corr glastonbury.jpg|center|128px]] | [[Andrea Corr]] | 1974-05-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 118 | [[Íomhá:Frank Fahy .PNG|center|128px]] | [[Proinsias Ó Fathaigh]] | 1880-01-12 | 1953-07-12 | [[Contae na Gaillimhe]]<br/>[[Éire]] |- | style='text-align:right'| 119 | [[Íomhá:Ladywilde.jpg|center|128px]] | [[Jane Francesca Agnes Wilde|Jane Wilde]] | 1821-12-27 | 1896-02-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 120 | [[Íomhá:Brian Bóruma mac Cennétig (1723) (crop).jpg|center|128px]] | [[Brian Bóramha]] | 941 | 1014-04-23 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 121 | [[Íomhá:Éamon Ó Cuív clutching a cup.png|center|128px]] | [[Éamon Ó Cuív]] | 1950-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 122 | [[Íomhá:Patrick Pearse cph.3b15294.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Mac Piarais]] | 1879-11-10 | 1916-05-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 123 | [[Íomhá:Thomas Ashe, half-length portrait (34628644896).jpg|center|128px]] | [[Tomás Ághas]] | 1885-01-12 | 1917-09-25 | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 124 | [[Íomhá:Seán Haughey, Jan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEochaidh]] | 1961-11-08 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 125 | | [[Tony Gregory]] | 1947-12-05 | 2009-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 126 | [[Íomhá:Dublin Writers Festival 2007 (686228986) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Claire Keegan]] | 1968 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 127 | | [[Michael Keyes]] | 1886-03-31 | 1959-09-08 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 128 | [[Íomhá:Joseph Mary Plunkett.jpg|center|128px]] | [[Seosamh Pluincéad]] | 1887-11-21 | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 129 | [[Íomhá:John Joly.jpg|center|128px]] | [[John Joly]] | 1857-11-01 | 1933-12-08 | [[Breacánach]] |- | style='text-align:right'| 130 | [[Íomhá:Cork (47) 1.jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnbarra|Naomh Fionnbharra]] | 550 | 623-09-25 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 131 | [[Íomhá:StSunniva.jpg|center|128px]] | [[Sunniva]] | 10th century | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 132 | [[Íomhá:Kevin Doyle at Avaya (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Doyle]] | 1983-09-18 | | [[Maigh Arnaí]] |- | style='text-align:right'| 133 | [[Íomhá:Gabriel Byrne 2010.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Byrne]] | 1950-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 134 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Shane Long 02.jpg|center|128px]] | [[Shane Long]] | 1987-01-22 | | [[Gort na hUamha]] |- | style='text-align:right'| 135 | [[Íomhá:Charlie McCreevy portrait.jpg|center|128px]] | [[Charles McCreevy|Cathal Mac Riabhaigh]] | 1949-09-30 | | [[Na Solláin]] |- | style='text-align:right'| 136 | [[Íomhá:Eilean Mor Chapel.jpg|center|128px]] | [[Naomh Abbán]] | 570 | 620-03-16 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 137 | [[Íomhá:Manchester - Old Trafford - Manchester United vs Crawley Town.jpg|center|128px]] | [[John O'Shea]] | 1981-04-30 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 138 | [[Íomhá:Cox Portrait 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Cox|Pádraig Mac an Choiligh]] | 1952-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 139 | [[Íomhá:Patrick Hillery (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hIrighile]] | 1923-05-02 | 2008-04-12 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 140 | [[Íomhá:Edward Sabine Maull&Fox BNF Gallica.jpg|center|128px]] | [[Edward Sabine]] | 1788-10-14 | 1883-06-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 141 | [[Íomhá:Ronan Keating - 2016-11-25 Night of the Proms (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ronan Keating]] | 1977-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 142 | [[Íomhá:Damien Rice live 2.jpg|center|128px]] | [[Damien Rice]] | 1973-12-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 143 | [[Íomhá:Portrait of Roger Casement P557.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Mac Easmainn]] | 1864-09-01 | 1916-08-03 | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 144 | [[Íomhá:Brian McFadden (cropped2).jpg|center|128px]] | [[Brian McFadden]] | 1980-04-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 145 | [[Íomhá:Joshua Reynolds - William Petty.jpg|center|128px]] | [[William Petty, 2ú hIarla Shelburne|William Petty]] | 1737-05-02 | 1805-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 146 | [[Íomhá:BRENDANBEHAN.jpg|center|128px]] | [[Breandán Ó Beacháin]] | 1923-02-09 | 1964-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 147 | [[Íomhá:John Banville (2019) III.jpg|center|128px]] | [[John Banville]] | 1945-12-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 148 | [[Íomhá:Colm Meaney at the 2024 Toronto International Film Festival (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Meaney]] | 1953-05-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 149 | [[Íomhá:Stephen Hunt 2011.jpg|center|128px]] | [[Stephen Hunt]] | 1981-08-01 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 150 | [[Íomhá:Daniel O'Connell.png|center|128px]] | [[Dónall Ó Conaill]] | 1775-08-06 | 1847-05-15 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 151 | [[Íomhá:Sean ocasey 1924.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cathasaigh]] | 1880-03-30 | 1964-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 152 | [[Íomhá:Thomas Moore from NPG.jpg|center|128px]] | [[Thomas Moore]] | 1779-05-28 | 1852-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 153 | [[Íomhá:10.5.17RobertSheehanByLuigiNovi1.jpg|center|128px]] | [[Robert Sheehan]] | 1988-01-07 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 154 | [[Íomhá:Glenn Whelan 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Glenn Whelan]] | 1984-01-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 155 | [[Íomhá:Keith Andrews, Brentford F.C. head coach, August 2025.jpg|center|128px]] | [[Keith Andrews]] | 1980-09-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 156 | [[Íomhá:Staunton, Steve.jpg|center|128px]] | [[Steve Staunton]] | 1969-01-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 157 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Paul McShane 03 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Paul McShane]] | 1986-01-06 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 158 | [[Íomhá:Charles Stewart Parnell (Portrait).jpg|center|128px]] | [[Charles Stewart Parnell]] | 1846-06-27 | 1891-10-06 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 159 | [[Íomhá:Denis Irwin (2017-07-29 img06) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denis Irwin]] | 1965-10-31 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 160 | [[Íomhá:San Colombano.jpg|center|128px]] | [[Columbán]] | 543 | 615-11-23 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 161 | [[Íomhá:ESC2016 - Ireland 01 3.jpg|center|128px]] | [[Nicky Byrne]] | 1978-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 162 | [[Íomhá:Sean T OKelly WhiteHouse 19390517.jpg|center|128px]] | [[Seán T. Ó Ceallaigh|Seán Tomás Ó Ceallaigh]] | 1882-08-25 | 1966-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 163 | [[Íomhá:Stephen Kelly 2012 Sopot.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kelly]] | 1983-09-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 164 | [[Íomhá:Cropped portrait of Henry Grattan.jpg|center|128px]] | [[Henry Grattan]] | 1746-07-03 | 1820-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 165 | [[Íomhá:Lord Castlereagh Marquess of Londonderry.jpg|center|128px]] | [[Robert Stewart, Bíocunta an Chaisleáin Riabhaigh]] | 1769-06-18 | 1822-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 166 | [[Íomhá:Timothy Michael Healy Thoms Whos Who 1923.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó hEaluithe (polaiteoir)|Tadhg Ó hEaluithe]] | 1855-05-17 | 1931-03-26 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 167 | [[Íomhá:William Martin Murphy Oil Painting by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[William Martin Murphy|William Máirtín Ó Murchadha]] | 1844-11-21 | 1919-06-25 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 168 | [[Íomhá:James Ussher by Sir Peter Lely.jpg|center|128px]] | [[James Ussher]] | 1581-01-04 | 1656-03-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 169 | [[Íomhá:John Bruton, February 2002 (cropped 02).jpg|center|128px]] | [[John Bruton|Seán de Briotún]] | 1947-05-18 | 2024-02-06 | [[Dún Búinne]] |- | style='text-align:right'| 170 | [[Íomhá:Charles Haughey 1967 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó hEochaidh]] | 1925-09-16 | 2006-06-13 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 171 | [[Íomhá:Benjamin Guinness ILN.jpg|center|128px]] | [[Benjamin Lee Guinness|Benjamin Guinness]] | 1798-11-01 | 1868-05-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 172 | | [[Seán Eichingeam]] | 1870 | 1923-04-23 | [[Cuan Bhaile na Cúirte]] |- | style='text-align:right'| 173 | [[Íomhá:Austin Stack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aibhistín de Staic]] | 1879-12-07 | 1929-04-27 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 174 | [[Íomhá:Sir Phelim O’Neill.png|center|128px]] | [[Féilim Ó Néill]] | 1603 | 1653<br/>1652-03-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 175 | [[Íomhá:Niall Quinn 2011 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Quinn]] | 1966-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 176 | [[Íomhá:Maurice O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin]] | 1670 | 1738-03-25 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 177 | [[Íomhá:Ken Doherty PHC 2012-3.jpg|center|128px]] | [[Ken Doherty]] | 1969-09-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 178 | [[Íomhá:Lawrence Parsons.jpg|center|128px]] | [[Laurence Parsons]] | 1840-11-17 | 1908-08-29 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 179 | [[Íomhá:1stEarlOfIveagh.jpg|center|128px]] | [[Edward Cecil Guinness]] | 1847-11-10 | 1927-10-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 180 | [[Íomhá:Portrait of Patrick Sarsfield, Earl of Lucan NGI.4328.PNG|center|128px]] | [[Pádraig Sáirséal]] | 1655 | 1693-08-21 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 181 | [[Íomhá:Feargus Edward O'Connor-crop.jpg|center|128px]] | [[Feargus O'Connor]] | 1794-07-18 | 1855-08-30<br/>1855-08-31 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 182 | [[Íomhá:Catherine Day, Secretary-General of the EC - 2011.jpg|center|128px]] | [[Catherine Day]] | 1954-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 183 | [[Íomhá:Arthur Griffith (1871-1922).jpg|center|128px]] | [[Art Ó Gríofa]] | 1872-03-31 | 1922-08-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 184 | [[Íomhá:Richard Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Richard Brinsley Sheridan]] | 1751-10-30 | 1816-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 185 | [[Íomhá:Darren Shan (2016).jpg|center|128px]] | [[Darren Shan]] | 1972-07-03<br/>1972-07-02 | | [[Londain]]<br/>[[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 186 | [[Íomhá:Dick Spring, April 1995 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dick Spring|Risteard Mac An Earraigh]] | 1950-08-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 187 | [[Íomhá:Liam Brady rte.jpg|center|128px]] | [[Liam Brady]] | 1956-02-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 188 | [[Íomhá:Stephen ROCHE.jpg|center|128px]] | [[Stephen Roche]] | 1959-11-28 | | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 189 | [[Íomhá:Aidan Gillen Official.jpg|center|128px]] | [[Aidan Gillen]] | 1968-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 190 | [[Íomhá:John Tyndall portrait mid career.jpg|center|128px]] | [[John Tyndall]] | 1820-08-02 | 1893-12-04 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 191 | [[Íomhá:Ronnie drew 2004.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Drew]] | 1934-09-16 | 2008-08-16 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 192 | [[Íomhá:Gerald Fitzgerald 9th Earl of Kildare 2.JPG|center|128px]] | [[Gearóid Óg Mac Gearailt]] | 1487 | 1534-09-02 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 193 | [[Íomhá:Ray-Sachs-Ivor-Robinson-Art-Komar-and-John-Lighton-Synge-Jablonna-1962-Photo.png|center|128px]] | [[John Lighton Synge]] | 1897-03-23 | 1995-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 194 | [[Íomhá:Charles Villiers Stanford c1894bw.jpg|center|128px]] | [[Charles Villiers Stanford]] | 1852-09-30 | 1924-03-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 195 | [[Íomhá:Statua di Luke Kelly.jpg|center|128px]] | [[Luke Kelly]] | 1940-11-17 | 1984-01-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 196 | [[Íomhá:Liam O'Flaherty.jpeg|center|128px]] | [[Liam Ó Flaithearta]] | 1896-08-28<br/>1896-04-28<br/>1897-04-19 | 1984-09-07<br/>1984-07-07 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 197 | [[Íomhá:Darren O'Dea 2011.jpg|center|128px]] | [[Darren O'Dea]] | 1987-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 198 | [[Íomhá:Anton abbadia.png|center|128px]] | [[Antoine Thomson d'Abbadie]] | 1810-01-03 | 1897-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 199 | [[Íomhá:Ciarán Cannon April 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cannon|Ciarán Ó Canáin]] | 1965-09-19 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 200 | [[Íomhá:John Boyne in Dublin (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Boyne]] | 1971-04-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 201 | [[Íomhá:Henry Hughes Wilson, British general, photo portrait standing in uniform.jpg|center|128px]] | [[Henry Wilson]] | 1864-05-05 | 1922-06-22 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 202 | | [[Máirtín Mac Cumascaigh]] | 1978-11-09 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 203 | [[Íomhá:Albert Reynolds (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ailbhe Mac Raghnaill]] | 1932-11-03 | 2014-08-21 | [[Rúscaigh]] |- | style='text-align:right'| 204 | | [[Dan Neville]] | 1946-12-08 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 205 | [[Íomhá:Liam Twomey, May 2015 (17744432900) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Liam Twomey]] | 1967-04-03 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 206 | [[Íomhá:Ciarán Cuffe Annual Green Convention 2018.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Cuffe]] | 1963-04-03 | | [[Seanchill]] |- | style='text-align:right'| 207 | [[Íomhá:Bernard Durkan (official portrait) 2020 (cropped) 2.png|center|128px]] | [[Bernard Durkan]] | 1945-03-26 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 208 | [[Íomhá:Bernard Allen November 1996.png|center|128px]] | [[Bernard Ó hAilín]] | 1944-09-09 | 2024-06-22 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 209 | [[Íomhá:Cearbhall Ó Dálaigh, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cearbhall Ó Dálaigh]] | 1911-02-12 | 1978-03-21<br/>1978-03-11 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 210 | [[Íomhá:DOOR STEP 2016-07-12 Denis Naughten (27644046983).jpg|center|128px]] | [[Denis Naughten]] | 1973-06-23 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 211 | [[Íomhá:Taoiseach Liam Cosgrave-Patricks Day 1976.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Cosgair]] | 1920-04-13 | 2017-10-04 | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 212 | [[Íomhá:PadraigHarrington2004RyderCup.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Harrington]] | 1971-08-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 213 | [[Íomhá:Jack Lynch, 1972 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Loingsigh]] | 1917-08-15 | 1999-10-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 214 | [[Íomhá:Dylan Moran Melbourne.jpg|center|128px]] | [[Dylan Moran]] | 1971-11-03 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 215 | [[Íomhá:US visit of Taoiseach Costello in 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[John A. Costello|Seán A Mac Coisdealbha]] | 1891-06-20 | 1976-01-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 216 | [[Íomhá:Eoin Hand (1981).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hand]] | 1946-03-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 217 | [[Íomhá:Anthony Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Anthony Lawlor]] | 1959-06-13 | | [[Baile Eoin]] |- | style='text-align:right'| 218 | [[Íomhá:Thomas FitzGerald, 10th Earl of Kildare.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Gearailt, 10ú hIarla Chill Dara|Tomás Mac Gearailt]] | 1513 | 1537 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 219 | | [[Alice Kyteler]] | 1263 | No/unknown value | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 220 | | [[Gary Deegan]] | 1987-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 221 | [[Íomhá:Enniscorthy St. Aidan's Cathedral East Aisle Fifth Window Saint Aidan Detail 2009 09 28.jpg|center|128px]] | [[Naomh Aodhán (Maodhóg)]] | 6th century | 627 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 222 | [[Íomhá:William Stokes (1804 - 1878).jpg|center|128px]] | [[William Stokes]] | 1804-10-01 | 1878-01-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 223 | [[Íomhá:BrotherWalfrid(AndrewKerins).jpg|center|128px]] | [[Andrew Kerins]] | 1840-05-18 | 1915-04-17 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 224 | [[Íomhá:PadraicColum.jpeg|center|128px]] | [[Padraic Colum]] | 1881-12-08 | 1972-01-11 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 225 | [[Íomhá:Eileen Desmond 1981 02.jpg|center|128px]] | [[Eileen Desmond]] | 1932-12-29 | 2005-01-06 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 226 | | [[Josephine Hart]] | 1942-03-01 | 2011-06-02 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 227 | | [[Dónal McCann]] | 1943-05-07 | 1999-07-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 228 | [[Íomhá:Dan O'Herlihy 1955.JPG|center|128px]] | [[Dan O'Herlihy]] | 1919-05-01 | 2005-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 229 | [[Íomhá:Portrait of Theobald Wolfe Tone (4672711).jpg|center|128px]] | [[Theobald Wolfe Tone]] | 1763-06-20 | 1798-11-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 230 | [[Íomhá:Eileen Gray.jpg|center|128px]] | [[Eileen Gray]] | 1878-08-08<br/>1879 | 1976-10-31 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 231 | [[Íomhá:Tommy Bowe.jpg|center|128px]] | [[Tommy Bowe]] | 1984-02-22 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 232 | [[Íomhá:Cardinal Sean Patrick Brady.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Brádaigh]] | 1939-08-16 | | ''[[:d:Q5309129|Drumcalpin]]'' |- | style='text-align:right'| 233 | [[Íomhá:Kate O'Brien, 1926.jpg|center|128px]] | [[Cáit Ní Bhriain]] | 1897-12-03 | 1974-08-13 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 234 | [[Íomhá:Marian Harkin, Dec 2024 - 54193737946 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Marian Harkin]] | 1953-11-26 | | [[Baile an Tóchair]] |- | style='text-align:right'| 235 | [[Íomhá:Portrait of Nora Joyce (Mrs. James Joyce) 1926–1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Nora Barnacle]] | 1884-03-21 | 1951-04-10 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 236 | [[Íomhá:Maria Doyle Kennedy 2014 crop.jpg|center|128px]] | [[Maria Doyle Kennedy]] | 1964-09-25 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 237 | [[Íomhá:Catherine Hayes.jpg|center|128px]] | [[Catherine Hayes]] | 1818-10-29<br/>1825 | 1861-08-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 238 | [[Íomhá:Deirdre de Búrca at Lisbon 2.jpg|center|128px]] | [[Déirdre de Búrca]] | 1963-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 239 | [[Íomhá:Joan Burton crop.jpg|center|128px]] | [[Joan Burton|Siobhán de Bhurtúin]] | 1949-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 240 | [[Íomhá:Jan O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Jan O'Sullivan|Jan Uí Shúilleabháin]] | 1950-12-06 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 241 | [[Íomhá:Frank Cluskey, 1981 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Frank Cluskey]] | 1930-04-08 | 1989-05-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 242 | [[Íomhá:Padraig Faulkner, 1980 (cropped).png|center|128px]] | [[Pádraig Faulkner]] | 1918-03-12 | 2012-06-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 243 | [[Íomhá:Gerard Collins MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Gerry Collins]] | 1938-10-16 | | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 244 | | [[John O'Connell (Baile Átha Cliath)|John O'Connell]] | 1927-01-20 | 2013-03-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 245 | [[Íomhá:Tony O'Reilly 1959.jpg|center|128px]] | [[Tony O'Reilly]] | 1936-05-07 | 2024-05-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 246 | | [[Kirsten Sheridan]] | 1976-07-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 247 | [[Íomhá:Rob Kearney 2015 RWC.jpg|center|128px]] | [[Rob Kearney]] | 1986-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 248 | [[Íomhá:Arthur Guinness.jpg|center|128px]] | [[Arthur Guinness]] | 1725 | 1803-01-23 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 249 | [[Íomhá:George Noble Plunkett, circa 1915.jpg|center|128px]] | [[George Noble Plunkett|An Cunta Pluincéad]] | 1851-12-03 | 1948-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 250 | [[Íomhá:Alan Dukes, December 1996 (cropped original).jpg|center|128px]] | [[Alan Dukes|Ailéin de Diúc]] | 1945-04-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 251 | [[Íomhá:Michael O'Leary, September 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Aire)|Michael O'Leary]] | 1936-05-08 | 2006-05-11 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 252 | [[Íomhá:Justin Keating 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Keating]] | 1930-01-07 | 2009-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 253 | | [[Breandán Ó hEithir]] | 1930-01-18 | 1990-10-26 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 254 | [[Íomhá:Tomás Mac Giolla.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Giolla]] | 1924-01-25 | 2010-02-04 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 255 | [[Íomhá:Alan Kelly 2011.jpg|center|128px]] | [[Alan Kelly (polaiteoir)|Alan Kelly]] | 1975-07-13 | | [[An Port Rua]] |- | style='text-align:right'| 256 | [[Íomhá:James Dillon circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[James Dillon|Séamus Diolún]] | 1902-09-26 | 1986-02-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 257 | [[Íomhá:Portrait of Sir Richard John Griffith, 1st Bt. (by Stephen Catterson Smith).jpg|center|128px]] | [[Richard Griffith]] | 1784-09-20 | 1878-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 258 | [[Íomhá:Edward Hincks.jpg|center|128px]] | [[Edward Hincks]] | 1792-08-19 | 1866-12-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 259 | [[Íomhá:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - David Forde 01.jpg|center|128px]] | [[David Forde]] | 1979-12-20 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 260 | [[Íomhá:Domhnall Gleeson - Walk of Fame.jpg|center|128px]] | [[Domhnall Gleeson]] | 1983-05-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 261 | [[Íomhá:William Thomas Cosgrave.jpg|center|128px]] | [[Liam Tomás Mac Cosgair]] | 1880-06-06 | 1965-11-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 262 | [[Íomhá:Brendan Howlin Aviva (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Howlin|Breandán Ó hAmhláin]] | 1956-05-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 263 | [[Íomhá:Brendan Smith 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan Smith]] | 1956-06-01 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 264 | [[Íomhá:Séamus Pattison, 1982 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Pattison]] | 1936-04-19 | 2018-02-04 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 265 | [[Íomhá:The British Library - Classic Album Sundays present an Evening with Róisín Murphy (zPkiYJX5h7Q - 1920x1080 - 8m43s).png|center|128px]] | [[Róisín Murphy]] | 1973-07-05 | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 266 | | [[Seán Flanagan]] | 1922-01-26 | 1993-02-05 | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 267 | [[Íomhá:Mary Lou McDonald, 2018.jpg|center|128px]] | [[Mary Lou McDonald]] | 1969-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 268 | | [[Doireann Ní Bhriain]] | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 269 | | [[Nuala O'Faolain|Nuala Ó Faoláin]] | 1940-03-01 | 2008-05-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 270 | | [[Dawn Martin]] | 1976-06-28 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 271 | [[Íomhá:Mary White Green Party.jpg|center|128px]] | [[Mary White]] | 1948-11-24 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 272 | | [[Marina Carr]] | 1964-11-17 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 273 | [[Íomhá:Siobhan Fahey.jpg|center|128px]] | [[Siobhan Fahey]] | 1958-09-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 274 | [[Íomhá:Mary Harney cropped.jpg|center|128px]] | [[Mary Harney|Máire Ní Áirne]] | 1953-03-11 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 275 | [[Íomhá:Mairead McGuinness 2023.jpg|center|128px]] | [[Mairead McGuinness|Máiréad Nic Aonasa]] | 1959-06-13 | | [[Droichead Átha]]<br/>[[Baile Átha Fhirdhia]] |- | style='text-align:right'| 276 | [[Íomhá:Mary Hanafin (cropped).jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Ainifín]] | 1959-06-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 277 | [[Íomhá:Seán Lemass, 1966.jpg|center|128px]] | [[Seán F. Lemass]] | 1899-07-15 | 1971-05-11 | [[An Baile Breac (Baile Átha Cliath)|An Baile Breac]] |- | style='text-align:right'| 278 | | [[Margaret Hassan]] | 1945-04-18 | 2004-11-08 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 279 | [[Íomhá:Noel Browne, 1948 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Browne|Nollaig de Brún]] | 1915-12-20 | 1997-05-21 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 280 | [[Íomhá:Andy Reid.png|center|128px]] | [[Andy Reid]] | 1982-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 281 | | [[David Kelly]] | 1929-07-11 | 2012-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 282 | [[Íomhá:Colm toibin 2006.jpg|center|128px]] | [[Colm Tóibín]] | 1955-05-30 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 283 | [[Íomhá:KeithFahey Augsburg.jpg|center|128px]] | [[Keith Fahey]] | 1983-01-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 284 | [[Íomhá:James Hoban circa 1800 - Crop.jpg|center|128px]] | [[James Hoban]] | 1762 | 1831-12-08 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 285 | [[Íomhá:Tom Crean2b.JPG|center|128px]] | [[Tom Crean|Tomás Ó Croidheáin]] | 1877-02-16 | 1938-07-27 | [[Abhainn an Scáil]] |- | style='text-align:right'| 286 | [[Íomhá:Batt O'Keeffe 2.png|center|128px]] | [[Batt O'Keeffe]] | 1945-04-02 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 287 | [[Íomhá:James Stephens, 1935.jpg|center|128px]] | [[James Stephens (scríbhneoir)]] | 1882-02-09<br/>1882-02-02 | 1950-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 288 | [[Íomhá:Prendergast, Phil-9374.jpg|center|128px]] | [[Phil Prendergast]] | 1959-09-20 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 289 | | [[Ruth Bradley]] | 1987-01-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 290 | [[Íomhá:SKenny.jpg|center|128px]] | [[Stephen Kenny]] | 1971-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 291 | [[Íomhá:Cillian Sheridan.jpg|center|128px]] | [[Cillian Sheridan]] | 1989-02-23 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 292 | | [[Yvonne McGuinness]] | 1972-10-12 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 293 | [[Íomhá:Thomas F. Meagher.jpg|center|128px]] | [[Thomas Francis Meagher]] | 1823-08-03 | 1867-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 294 | [[Íomhá:Ó Mórna agus Dánta Eile.png|center|128px]] | [[Máirtín Ó Direáin]] | 1910-11-29 | 1988-03-19 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 295 | [[Íomhá:Tras Honan at the meeting of the European Parliament in Luxembourg (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tras Honan|Q523455]] | 1930-01-04 | 2023-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 296 | [[Íomhá:Mary Kennedy at Electric Picnic 2024.jpg|center|128px]] | [[Mary Kennedy]] | 1956-10-04 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 297 | [[Íomhá:Nessa Childers MEP Ireland 01 (cropped).JPG|center|128px]] | [[Nessa Childers]] | 1956-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 298 | | [[William Trevor]] | 1928-05-24 | 2016-11-20 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 299 | [[Íomhá:Dave Allen 1968.JPG|center|128px]] | [[Dave Allen]] | 1936-07-06 | 2005-03-10 | [[Teach na Giúise]] |- | style='text-align:right'| 300 | | [[Christy Brown]] | 1932-06-05 | 1981-09-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 301 | [[Íomhá:Alan Shatter.jpg|center|128px]] | [[Alan Shatter]] | 1951-02-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 302 | [[Íomhá:Anthony Stokes Tehran derby.jpg|center|128px]] | [[Anthony Stokes]] | 1988-07-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 303 | | [[Éinde Ó Callaráin]] | 1942-05 | 2004-04-08 | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 304 | [[Íomhá:PSM V63 D476 George Francis FitzGerald.png|center|128px]] | [[George Francis Fitzgerald]] | 1851-08-03 | 1901-02-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 305 | | [[Avril Doyle]] | 1949-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 306 | [[Íomhá:Frances Fitzgerald 2011.jpg|center|128px]] | [[Frances Fitzgerald|Proinséas Mhic Gearailt]] | 1950-08-01 | | [[Cromadh]] |- | style='text-align:right'| 307 | [[Íomhá:Catherine Byrne TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Byrne]] | 1956-02-26 | | [[An Cloigín Gorm]] |- | style='text-align:right'| 308 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Maighréad de Bhál]] | 1515 | 1584 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 309 | [[Íomhá:Mary O'Rourke, September 2009.jpg|center|128px]] | [[Mary O'Rourke|Máire Uí Ruairc]] | 1937-05-31 | 2024-10-03 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 310 | [[Íomhá:Dervla Kirwan in 2016.jpg|center|128px]] | [[Dervla Kirwan]] | 1971-10-24<br/>1971-10-23 | | [[Baile an Teampaill (Baile Átha Cliath)|Baile an Teampaill]] |- | style='text-align:right'| 311 | [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|center|128px]] | [[Dolores O'Riordan|Dolores Ní Ríordáin]] | 1971-09-06 | 2018-01-15 | [[Baile Uí Bhricín Thuaidh]] |- | style='text-align:right'| 312 | [[Íomhá:Mary Ward (scientist).jpg|center|128px]] | [[Mary Ward]] | 1827-04-27 | 1869-08-31 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 313 | | [[Paddy Canny]] | 1919-09-09 | 2008-06-28 | ''[[:d:Q104294289|Gleann Dríth]]'' |- | style='text-align:right'| 314 | [[Íomhá:Joe Kinnear Hull City v. Newcastle United 1.png|center|128px]] | [[Joe Kinnear]] | 1946-12-27 | 2024-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 315 | [[Íomhá:Robert Emmet--The Irish Patriot.jpg|center|128px]] | [[Roibeard Emmet]] | 1780-03-04 | 1803-09-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 316 | [[Íomhá:Billy Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Billy Kelleher]] | 1968-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 317 | [[Íomhá:Minister Jimmy Deenihan at the Feile na Greine Festival, Tech Amergin, Waterville, Co Kerry. 2012.JPG|center|128px]] | [[Jimmy Deenihan]] | 1952-09-11 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 318 | [[Íomhá:Pat Breen 2017 at Opening plenary session, 11 December 2017 cropped.jpg|center|128px]] | [[Pat Breen]] | 1957-03-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 319 | [[Íomhá:William Strutt, Portrait of Robert O'Hara Burke, 1860.jpg|center|128px]] | [[Robert O'Hara Burke]] | 1821-05-06 | 1861-06-28<br/>1861-07-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 320 | [[Íomhá:Pat Rabbitte, circa 2002.jpg|center|128px]] | [[Pat Rabbite|Pádraic Ó Coinín]] | 1949-05-18 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 321 | [[Íomhá:Peter von Lacy.PNG|center|128px]] | [[Peadar de Lása]] | 1678-10-30<br/>1678-09-29 | 1751-04-19 | [[Cill Íde]] |- | style='text-align:right'| 322 | [[Íomhá:Cathalbrugha.JPG|center|128px]] | [[Cathal Brugha]] | 1874-07-18 | 1922-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 323 | | [[Máirtín Ó Cadhain]] | 1906-01-04 | 1970-10-18 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 324 | [[Íomhá:Gen. Richard Mulcahy LCCN2014717121.jpg|center|128px]] | [[Risteárd Ó Maolchatha]] | 1886-05-10 | 1971-12-16 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 325 | [[Íomhá:Maturin.jpg|center|128px]] | [[Charles Maturin]] | 1782-09-25 | 1824-10-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 326 | [[Íomhá:Saint Virgilius, Salzburg.jpg|center|128px]] | [[Naomh Feargal]] | 700 | 784-11-27 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 327 | [[Íomhá:Paddy Keenan ACF.jpg|center|128px]] | [[Paddy Keenan]] | 1950-01-30 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 328 | | [[John Joe Nevin|John Joseph Nevin]] | 1989-06-07 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 329 | [[Íomhá:James Fintan Lalor (Young Irelander).jpg|center|128px]] | [[James Fintan Lalor (Éire Óg)|James Fintan Lalor]] | 1807-03-10 | 1849-12-27 | ''[[:d:Q136402282|Tenakill House]]'' |- | style='text-align:right'| 330 | [[Íomhá:DionBoucicault.jpg|center|128px]] | [[Dion Boucicault]] | 1822-12-26 | 1890-09-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 331 | [[Íomhá:Donal MacIntyre.jpg|center|128px]] | [[Donal MacIntyre]] | 1966-01-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 332 | [[Íomhá:Michael O’Leary 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael O'Leary (Ryanair)|Michael O'Leary]] | 1961-03-20 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 333 | [[Íomhá:Kian Egan 2009.jpg|center|128px]] | [[Kian Egan]] | 1980-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 334 | | [[Niall Caille]] | 9th century | 846 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 335 | [[Íomhá:Paul Murphy 2013.jpg|center|128px]] | [[Paul Murphy (Polaiteoir Éireannach)|Paul Murphy]] | 1983-04-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 336 | [[Íomhá:Statue St Finnian of Clonard (cropped).jpg|center|128px]] | [[Naomh Fionnán (Cluain Ioraird)|Fionnán Chluain Ioraird]] | 470 | 549<br/>552 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 337 | [[Íomhá:Michael Kitt, 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael P. Kitt]] | 1950-05-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 338 | [[Íomhá:James Everett, 1949.jpg|center|128px]] | [[James Everett]] | 1894-05-01 | 1967-12-18 | ''[[:d:Q104276727|Ráth Droma]]'' |- | style='text-align:right'| 339 | [[Íomhá:Brian-Crowley-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Amhlaidh]] | 1964-03-04 | 2026-01-23 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 340 | | [[Seán Treacy]] | 1923-09-22 | 2018-03-23 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 341 | [[Íomhá:Louis Walsh2009July.jpg|center|128px]] | [[Louis Walsh]] | 1952-08-05 | | [[Coillte Mach]] |- | style='text-align:right'| 342 | | [[Hugh O'Flaherty]] | 1898-02-28 | 1963-10-30 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 343 | [[Íomhá:Drbarnardo.jpg|center|128px]] | [[Thomas John Barnardo]] | 1845-07-04 | 1905-09-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 344 | | [[Patrick Hogan (Ceann Comhairle)|Patrick Hogan]] | 1886-01-01 | 1969-01-24 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 345 | [[Íomhá:Portrait of George Brown.jpg|center|128px]] | [[Seoirse de Brún]] | 1698-06-15 | 1792-02-18<br/>1792-09-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 346 | [[Íomhá:Art O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Art O'Connor]] | 1888 | 1950-05-10 | [[Cill Droichid]] |- | style='text-align:right'| 347 | [[Íomhá:John Thomas Romney Robinson by James Simonton c1850s.png|center|128px]] | [[Thomas Romney Robinson|John Thomas Romney Robinson]] | 1792-04-23 | 1882-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 348 | [[Íomhá:Oliver Plunket by Edward Luttrell.jpg|center|128px]] | [[Oilibhéar Pluincéad|Oilibhéar Pluincéid]] | 1629-11-01 | 1681-07-01 | [[Loch Craobh]] |- | style='text-align:right'| 349 | [[Íomhá:Tomás Ó Criomhthain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Criomhthain]] | 1855 | 1937-03-07 | [[Na Blascaodaí]] |- | style='text-align:right'| 350 | [[Íomhá:James Napper Tandy.jpg|center|128px]] | [[James Napper Tandy]] | 1740 | 1803-08-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 351 | [[Íomhá:Domhnall Ua Buachalla circa 1916.png|center|128px]] | [[Domhnall Ua Buachalla]] | 1866-02-05 | 1963-10-30 | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 352 | [[Íomhá:John McCormack, 1884-1945 LCCN2003677331.jpg|center|128px]] | [[John McCormack]] | 1884-06-14 | 1945-09-16 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 353 | | [[Seathrún Céitinn]] | 1569 | 1644 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 354 | | [[Conor McPherson]] | 1971-08-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 355 | [[Íomhá:Terry Wogan MBE Investiture cropped.jpg|center|128px]] | [[Terry Wogan]] | 1938-08-03 | 2016-01-31 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 356 | [[Íomhá:Ron Delany 1957.jpg|center|128px]] | [[Ronnie Delany]] | 1935-03-06 | 2026-03-11 | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 357 | [[Íomhá:PSM V79 D211 George Johnston Stoney.png|center|128px]] | [[George Johnstone Stoney]] | 1826-02-15 | 1911-07-05 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 358 | [[Íomhá:Eamonn Coghlan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Coghlan]] | 1952-11-21 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 359 | | [[Conchúr Crús Ó Briain]] | 1917-11-03 | 2008-12-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 360 | [[Íomhá:Paddy Moloney.jpg|center|128px]] | [[Paddy Moloney]] | 1938-08-01 | 2021-10-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 361 | [[Íomhá:Birr St. Brendan's Church Saint Kieran Window Detail 2010 09 10.jpg|center|128px]] | [[Naomh Ciarán]] | 516 | 546 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 362 | [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|center|128px]] | [[Gabriel Rosenstock]] | 1949-09-29 | 2026-04-06 | [[Cill Fhíonáin]] |- | style='text-align:right'| 363 | [[Íomhá:Robert Kane (chemist).jpg|center|128px]] | [[Robert Kane]] | 1809-09-24 | 1890-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 364 | [[Íomhá:Adhemar de Barros e Patrick Peyton (1964).jpg|center|128px]] | [[Patrick Peyton]] | 1909-01-09 | 1992-06-03 | [[Áth Tí an Mheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 365 | [[Íomhá:RubyWalsh2013.jpg|center|128px]] | [[Ruby Walsh]] | 1979-05-14 | | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 366 | | [[Éamann Ó Braonáin]] | 1978-10-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 367 | [[Íomhá:Shane Filan.jpg|center|128px]] | [[Shane Filan]] | 1979-07-05<br/>1979-07 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 368 | [[Íomhá:President Biden celebrates 2023 Saint Patrick's Day at the White House (4) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niall Horan]] | 1993-09-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 369 | [[Íomhá:2023-04-29 18-11-19 ILCE-7C DSC15774 Kiri DxO.jpg|center|128px]] | [[Jack Gleeson]] | 1992-05-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 370 | | [[Austin Clarke]] | 1896-05-09 | 1974-03-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 371 | | [[Paddy Reilly]] | 1939-10-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 372 | [[Íomhá:LarryMullenJr.jpg|center|128px]] | [[Larry Mullen]] | 1961-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 373 | [[Íomhá:Bono singing in Indianapolis on Joshua Tree Tour 2017 9-10-17.jpg|center|128px]] | [[Bono]] | 1960-05-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 374 | | [[Brian Kerr]] | 1953-03-03<br/>1953-03-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 375 | | [[Gráinne Seoige]] | 1973-11-05 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 376 | | [[Billy Roche]] | 1949-01-11 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 377 | [[Íomhá:Diarmaid Mac Murrough Expugnatio Hibernica.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Mac Murchadha]] | 1110 | 1171-05-01 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 378 | [[Íomhá:Bobby Aylward.jpg|center|128px]] | [[Bobby Aylward]] | 1955-04-01 | 2022-07-14 | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 379 | | [[Bobby Molloy]] | 1936-07-09 | 2016-10-02 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 380 | [[Íomhá:Kirwan Richard portrait.jpg|center|128px]] | [[Richard Kirwan]] | 1733-08-01 | 1812-06-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 381 | [[Íomhá:Brendan Corish 1949.png|center|128px]] | [[Brendan Corish|Breandán Mac Fheorais]] | 1918-11-19 | 1990-02-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 382 | | [[Peadar de Bhulbh]] | 1727 | 1803 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 383 | [[Íomhá:Brian Lenihan, July 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Seosamh Ó Luineacháin]] | 1959-05-21 | 2011-06-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 384 | [[Íomhá:Brian Lenihan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brian Pádraig Ó Luineacháin]] | 1930-11-17 | 1995-11-01 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 385 | [[Íomhá:Brian O'Driscoll 2.jpg|center|128px]] | [[Brian O'Driscoll]] | 1979-01-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 386 | [[Íomhá:Eamon Ryan Green Party.jpg|center|128px]] | [[Eamon Ryan|Éamon Ryan]] | 1963-07-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 387 | [[Íomhá:Micheál Martin TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Máirtín]] | 1960-08-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 388 | [[Íomhá:George Charles Beresford - William Orpen (1903).jpg|center|128px]] | [[William Orpen]] | 1878-11-27 | 1931-09-29 | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 389 | [[Íomhá:Declans church.jpg|center|128px]] | [[Naomh Deaglán]] | 5th century | 5th century | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 390 | [[Íomhá:Cynthia Ní Mhurchú, 2024.jpg|center|128px]] | [[Cynthia Ní Mhurchú]] | 1966 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 391 | | [[Gráinne Murphy]] | 1993-03-26 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 392 | | [[Ceann Faoladh mac Blathmaic]] | | 675 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 393 | [[Íomhá:Michael Carruth, 1992.jpg|center|128px]] | [[Michael Carruth]] | 1967-07-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 394 | [[Íomhá:Dermot Bolger.png|center|128px]] | [[Dermot Bolger]] | 1959-02-06 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 395 | [[Íomhá:Stefan Molyneux 2014-02-10.jpg|center|128px]] | [[Stefan Molyneux]] | 1966-09-24 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 396 | | [[Kevin Moran (peileadóir)|Kevin Moran]] | 1956-04-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 397 | | [[T. P. McKenna]] | 1929-09-07 | 2011-02-13 | [[An Mullach, Contae an Chabháin|An Mullach]] |- | style='text-align:right'| 398 | [[Íomhá:Thomas Derrig.JPG|center|128px]] | [[Tomás Ó Deirg]] | 1897-11-26 | 1956-11-19 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 399 | [[Íomhá:Jim Corr (Vienna, 2016) 01.jpg|center|128px]] | [[Jim Corr]] | 1964-07-31 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 400 | [[Íomhá:Graham Linehan - 2013 (8735745502) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Graham Linehan]] | 1968-05-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 401 | [[Íomhá:Blason famille ie Fitzgerald de Desmond.svg|center|128px]] | [[Gearailt Mac Gearailt, 14ú Iarla Dheasumhan]] | 1533 | 1583-11-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 402 | | [[Patrick O'Donnell]] | 1907-08-21 | 1970-10-04 | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 403 | [[Íomhá:3968-owen heary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Owen Heary]] | 1976-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 404 | [[Íomhá:Ernest Henry Shackleton Nadar.jpg|center|128px]] | [[Ernest Shackleton]] | 1874-02-15 | 1922-01-05 | [[Caisleán Cill Chá]] |- | style='text-align:right'| 405 | [[Íomhá:JohnPhilipHolland.jpg|center|128px]] | [[Seán Pilib Ó Maolchalann]] | 1840-02-29 | 1914-08-12 | [[Lios Ceannúir]] |- | style='text-align:right'| 406 | [[Íomhá:Shane Horgan 2009 cropped.jpg|center|128px]] | [[Shane Horgan]] | 1978-07-18 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 407 | [[Íomhá:Full length picture, Kevin O'Higgins, Minister of Home Affairs (23878736159) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin O’Higgins|Caoimhín Ó hUiginn]] | 1892-06-07 | 1927-07-10 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 408 | [[Íomhá:Sinkevichinring.jpg|center|128px]] | [[Kenny Egan]] | 1982-01-07 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 409 | [[Íomhá:Eoin O'Duffy.png|center|128px]] | [[Eoin Ó Dubhthaigh]] | 1892-10-20 | 1944-11-30 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 410 | [[Íomhá:John Hayes LQ 2010.jpg|center|128px]] | [[John Hayes]] | 1973-11-02 | | ''[[:d:Q5308307|An Drom Salach]]'' |- | style='text-align:right'| 411 | [[Íomhá:Peter Sutherland (1985).jpg|center|128px]] | [[Peter Sutherland]] | 1946-04-25 | 2018-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 412 | | [[Darren Sutherland]] | 1982-04-18 | 2009-09-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 413 | [[Íomhá:RobertChildersBarton.jpg|center|128px]] | [[Riobárd Bartún]] | 1881-03-14 | 1975-08-10 | [[Áth na mBó]] |- | style='text-align:right'| 414 | [[Íomhá:Jim-Higgins-Ireland-MIP-Europaparlament-by-Leila-Paul-1.jpg|center|128px]] | [[Jim Higgins]] | 1945-05-04 | | [[Béal Átha hAmhnais]] |- | style='text-align:right'| 415 | [[Íomhá:Thomas mac curtain.jpg|center|128px]] | [[Tomás Mac Curtáin]] | 1884-03-20 | 1920-03-20 | ''[[:d:Q81933233|Baile an Chnocáin]]'' |- | style='text-align:right'| 416 | | [[Seán Ó Neachtain]] | 1947-05-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 417 | [[Íomhá:GordonDarcy.jpg|center|128px]] | [[Gordon D'Arcy]] | 1980-02-10 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 418 | [[Íomhá:Éamonn Ceannt.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ceannt]] | 1881-09-21 | 1916-05-08 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 419 | [[Íomhá:Mick lally.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Maolallaí]] | 1945-11-10 | 2010-08-31 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 420 | [[Íomhá:Edouard Manet Georges Moore.jpg|center|128px]] | [[George Moore (úrscéalaí)|George Moore]] | 1852-02-24 | 1933-01-21 | ''[[:d:Q805406|An Baile Glas]]'' |- | style='text-align:right'| 421 | [[Íomhá:Colum McCann Speaking2.jpg|center|128px]] | [[Colum McCann]] | 1965-02-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 422 | [[Íomhá:Daguerrotipo Brown.jpg|center|128px]] | [[William Brown (aimiréal)|William Brown]] | 1777-06-22 | 1857-03-14<br/>1857-03-03 | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 423 | [[Íomhá:Henry Shefflin.jpg|center|128px]] | [[Henry Shefflin|Anraí Ó Sibhleáin]] | 1979-01-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 424 | [[Íomhá:Seán Moylan, c. 1920 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Moylan]] | 1888-11-19 | 1957-11-16 | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 425 | [[Íomhá:Michael Kelly by Adele Romany.jpg|center|128px]] | [[Michael Kelly (teanór agus fear amharclainne)|Michael Kelly]] | 1762-12-25 | 1826-10-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 426 | [[Íomhá:Richard Bruton 2013.jpeg|center|128px]] | [[Richard Bruton|Risteard de Briotún]] | 1953-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 427 | [[Íomhá:Harry Clarke (photo).jpg|center|128px]] | [[Harry Clarke]] | 1889-03-17 | 1931-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 428 | | [[Séamus Kirk]] | 1945-04-26 | | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 429 | [[Íomhá:John O'Donoghue.JPG|center|128px]] | [[John O'Donoghue (polaiteoir)|John O'Donoghue]] | 1956-05-28 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 430 | [[Íomhá:Journal of the Royal Society of Antiquaries of Ireland (1916) (14780125542).jpg|center|128px]] | [[George Petrie]] | 1790-01-01 | 1866-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 431 | [[Íomhá:Eamon Gilmore Conference 2010 cropped.jpg|center|128px]] | [[Éamon Mac Giollamóir]] | 1955-04-24 | | [[An Chealtrach]] |- | style='text-align:right'| 432 | [[Íomhá:Robert Alexander Stewart Macalister - 1870-to-1950.jpg|center|128px]] | [[R. A. Stewart Macalister|Robert Alexander Stewart MacAlister]] | 1870-07-08 | 1950-04-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 433 | [[Íomhá:RobertMallet.jpg|center|128px]] | [[Robert Mallet]] | 1810-06-03 | 1881-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 434 | [[Íomhá:George Charles Beresford 1934-5.jpg|center|128px]] | [[George Charles Beresford]] | 1864-07-10 | 1938-02-21 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 435 | [[Íomhá:(Phil Hogan) 160531 Informal Meeting Ministers of Agriculture Informal Meeting of EU Ministers of Agriculture (26766297963) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Phil Hogan]] | 1960-07-04 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 436 | [[Íomhá:Dara Ó Briain 2011 BAFTAs.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Briain]] | 1972-02-04 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 437 | [[Íomhá:Donal-lunny-the-basement-sydney-australia-24-03-06.jpg|center|128px]] | [[Donal Lunny]] | 1947-03-10 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 438 | [[Íomhá:Finn Bálor Backstage cropped.jpg|center|128px]] | [[Finn Bálor]] | 1981-07-25 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 439 | [[Íomhá:Seán Gallagher.jpg|center|128px]] | [[Seán Gallagher]] | 1962-07-07 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 440 | [[Íomhá:Tom O'Donnell, 1982 (cropped).tif|center|128px]] | [[Tom O'Donnell]] | 1926-08-30 | 2020-10-08 | ''[[:d:Q104313425|Builgidín]]'' |- | style='text-align:right'| 441 | [[Íomhá:Robert McClure.jpg|center|128px]] | [[Robert McClure]] | 1807-01-28 | 1873-10-17 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 442 | [[Íomhá:TJ Murphy Cork Labour.png|center|128px]] | [[Timothy J. Murphy]] | 1893-07-17 | 1949-04-29 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 443 | [[Íomhá:MarcusDaly.jpg|center|128px]] | [[Marcus Daly]] | 1841-12-05 | 1900-11-12 | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 444 | [[Íomhá:Charlie Flanagan 2014.jpg|center|128px]] | [[Charles Flanagan]] | 1956-11-01 | | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 445 | [[Íomhá:Charles McDonald, June 12 1973 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Charles McDonald]] | 1935-06-11 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 446 | [[Íomhá:VioletGibson1926.jpg|center|128px]] | [[Violet Gibson]] | 1876-08-31 | 1956-05-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 447 | [[Íomhá:Colm Burke 2015.jpg|center|128px]] | [[Colm Burke]] | 1957-01-17 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 448 | [[Íomhá:David Andrews (politician).jpg|center|128px]] | [[David Andrews]] | 1935-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 449 | [[Íomhá:Robert Adams Irish Surgeon.jpg|center|128px]] | [[Robert Adams]] | 1791 | 1875-01-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 450 | [[Íomhá:Daniel Morrissey 1927.png|center|128px]] | [[Daniel Morrissey]] | 1895-11-28 | 1981-01-01 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 451 | [[Íomhá:Cormac Breathnach 1933 (cropped).png|center|128px]] | [[Cormac Breathnach]] | 1886 | 1956-05-29 | [[Cathair Saidhbhín]]<br/>''[[:d:Q65557497|An Chnapóg]]'' |- | style='text-align:right'| 452 | | [[Fearghal mac Maoil Dúin]] | | 722-12-11 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 453 | [[Íomhá:Dublin St. Patrick's Cathedral North Transept Window King Cormac of Cashel Detail King Cormac 2012 09 26.jpg|center|128px]] | [[Cormac mac Cuileannáin]] | 9th century<br/>836 | 908-09-13 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 454 | | [[Conghalach Chnóbha|Congalach Cnogba]] | 10th century | 956 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 455 | | [[Domhnall mac Aodha]] | 6th century | 642-01 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 456 | | [[Aodh Allán]] | 7th century | 743 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 457 | | [[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]] | 7th century | 695 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 458 | [[Íomhá:DaisyBates1921-2.jpg|center|128px]] | [[Daisy Bates]] | 1856-10-16 | 1951-04-18 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 459 | [[Íomhá:Daniel Mannix 1926.jpg|center|128px]] | [[Daniel Mannix]] | 1864-03-04 | 1963-11-06 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 460 | [[Íomhá:Dara Calleary (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dara Calleary]] | 1973-05-10 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 461 | [[Íomhá:Darragh O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Darragh O'Brien]] | 1974-07-08 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 462 | [[Íomhá:David Feldman SA at Autumn Stampex 2017.jpg|center|128px]] | [[David Feldman (saineolaí stampaí)|David Feldman]] | 1947 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 463 | [[Íomhá:Deirdre Clune 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Deirdre Clune]] | 1959-06-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 464 | | [[Denis J. O'Sullivan]] | 1918-03-05 | 1987-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 465 | [[Íomhá:Denis O'Donovan at the Enthronement of Naruhito (1).jpg|center|128px]] | [[Denis O'Donovan]] | 1955-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 466 | [[Íomhá:Dermot Earley 2009.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Mochóir (Mór)|Diarmuid Ó Mochóir]] | 1948-02-24 | 2010-06-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 467 | [[Íomhá:Father Ted's wax figure.jpg|center|128px]] | [[Dermot Morgan]] | 1952-03-31 | 1998-02-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 468 | [[Íomhá:Desmond O'Malley, 1979 (election box crop).tif|center|128px]] | [[Deasún Ó Máille]] | 1939-02-02 | 2021-07-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 469 | [[Íomhá:Diarmuid Wilson.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Wilson]] | 1965-11-20 | | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 470 | [[Íomhá:Liamlynchira.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Loingsigh]] | 1893-11-20 | 1923-04-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 471 | [[Íomhá:Philip Pettit.jpg|center|128px]] | [[Philip Pettit]] | 1945 | | [[Béal Átha Ghártha]] |- | style='text-align:right'| 472 | [[Íomhá:Dominic Hannigan.jpg|center|128px]] | [[Dominic Hannigan]] | 1965-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 473 | | [[John O'Donohue]] | 1956-01-01 | 2008-01-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 474 | | [[Donnchadha Ó Máille]] | 1921 | 1968-03-10 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 475 | [[Íomhá:Joseph McGrath 1922.png|center|128px]] | [[Joseph McGrath (réabhlóidí agus fear gnó)|Seosamh Mac Craith]] | 1887 | 1966-03-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 476 | | [[Pádraig Ó Donnagáin]] | 1923-10-29 | 2000-11-26 | [[Mainistir Bhuithe]] |- | style='text-align:right'| 477 | [[Íomhá:Paschal Donohoe, 2025.11.12 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paschal Donohoe]] | 1974-09-19 | | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 478 | | [[Aodh Fionnliath|Áed Findliath]] | | 879-11-20 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 479 | | [[Donnchadh Donn|Donnchad Donn]] | 9th century | 944 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 480 | [[Íomhá:Victor Herbert.jpg|center|128px]] | [[Victor Herbert]] | 1859-02-01 | 1924-05-26 | [[Baile Átha Cliath]]<br/>[[Geansaí (oileán)|Geansaí]] |- | style='text-align:right'| 481 | | [[Kieran Crotty]] | 1930-08-20 | 2022 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 482 | | [[Eamonn Casey]] | 1927-04-24 | 2017-03-13 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 483 | | [[John McGahern]] | 1934-11-12 | 2006-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 484 | [[Íomhá:Flann for Érinn.png|center|128px]] | [[Fland Mac Máel Sechnaill]] | 847<br/>848 | 916-05-25 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 485 | | [[Domhnall mac Murchadha]] | 7th century | 763 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 486 | [[Íomhá:Statue of Pádraic Ó Conaire in Eyre Square Galway.jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Conaire]] | 1882-02-28 | 1928-10-06 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 487 | [[Íomhá:Whitleystokes.jpg|center|128px]] | [[Whitley Stokes]] | 1830-02-28 | 1909-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 488 | | [[Patrick Baxter]] | 1891-10-01 | 1959-04-03 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 489 | | [[Patrick Lindsay|Patrick J. Lindsay]] | 1914-01-18 | 1993-06-29 | [[Cearnóg Parnell]] |- | style='text-align:right'| 490 | [[Íomhá:Buttevant St. Mary's Church North Window Lower Lights Detail Saint Colman of Cloyne Detail 2012 09 08.jpg|center|128px]] | [[Naomh Colmán|Colmán mac Léníne]] | 522-10-15 | 600-11-24 | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 491 | | [[Donnchad Midi|Donnchad Midi mac Domnaill]] | 733 | 797-02-06 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 492 | | [[Conchúr mac Donnchadha|Conchobar mac Donnchada]] | 8th century | 833 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 493 | [[Íomhá:Edmund Ignatius Rice.JPG|center|128px]] | [[Éamann Iognáid Rís]] | 1762-06-01 | 1844-08-29 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 494 | | [[Patrick Byrne]] | 1925-04-02 | 2021-10-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 495 | [[Íomhá:Boys Town founder Edward J. Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Edward J. Flanagan]] | 1886-07-13 | 1948-05-15 | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 496 | [[Íomhá:Ardal O'Hanlon.png|center|128px]] | [[Ardal O'Hanlon]] | 1965-10-08 | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 497 | [[Íomhá:Peadar Kearney, 1912 (retouched).jpg|center|128px]] | [[Peadar Ó Cearnaigh]] | 1883-12-12 | 1942-11-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 498 | [[Íomhá:Edward Joshua Cooper.jpg|center|128px]] | [[Edward Cooper]] | 1798-05-01 | 1863-04-28<br/>1863-04-23 | [[Faiche Stiabhna]] |- | style='text-align:right'| 499 | [[Íomhá:Wilfred Bramble (Hospital Fete) (5722158967) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Wilfrid Brambell]] | 1912-03-22 | 1985-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 500 | [[Íomhá:James Barry.jpg|center|128px]] | [[Margaret Ann Bulkley (James Barry)|James Barry]] | 1789 | 1865-07-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 501 | [[Íomhá:Edwin Maxwell in Romance on the Run (1938).jpg|center|128px]] | [[Edwin Maxwell (aisteoir)|Edwin Maxwell]] | 1886-02-09 | 1948-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 502 | | [[Seán Moore]] | 1913-05-19 | 1986-10-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 503 | | [[Lochlainn Ó Raifeartaigh]] | 1933-03-11 | 2000-11-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 504 | [[Íomhá:Roger Boyle, 1st Earl of Orrery 1571466001 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Roger Boyle, 1ú Iarla Orbhraí|Roger Boyle, Céad Iarla Orbhraí]] | 1621-04-25 | 1679-10-16 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 505 | [[Íomhá:Marc McSharry in 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc MacSharry]] | 1973-07-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 506 | [[Íomhá:Eoin Ryan Jnr, 2009 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ryan|Eoin Ó Riain]] | 1953-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 507 | | [[Oliver J. Flanagan]] | 1920-05-22 | 1987-04-26 | [[Móinteach Mílic]] |- | style='text-align:right'| 508 | [[Íomhá:Paddy Smith, 1927.jpg|center|128px]] | [[Patrick "Paddy" Smith|Patrick Smith]] | 1901-07-17 | 1982-03-18 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 509 | [[Íomhá:Grayscalecurry.png|center|128px]] | [[Eoghan Ó Comhraí]] | 1794-11-20 | 1862-07-30 | ''[[:d:Q5297157|Dún Átha]]'' |- | style='text-align:right'| 510 | [[Íomhá:Rory O'Connor portrait.jpg|center|128px]] | [[Rory O'Connor|Ruairí Ó Conchúir]] | 1883-11-28 | 1922-12-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 511 | [[Íomhá:Kelly, Seán-9813.jpg|center|128px]] | [[Seán Kelly (Fine Gael)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1952-04-26 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 512 | | [[James Geoghegan (Fianna Fáil)|James Geoghegan]] | 1886-12-08 | 1951-03-27 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 513 | [[Íomhá:For remembrance, soldier poets who have fallen in the war, Adcock, 1920 DJVU pg 71.jpg|center|128px]] | [[Francis Ledwidge]] | 1887-08-19 | 1917-07-31 | [[Baile Shláine]] |- | style='text-align:right'| 514 | [[Íomhá:Michael Davitt (Charlie Farr) restored.png|center|128px]] | [[Michael Davitt (feachtasóir)|Mícheál Dáibhéad]] | 1846-03-25 | 1906-05-30<br/>1896 | [[An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 515 | | [[Marianus Scottus]] | 1028 | 1082-12-22 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 516 | [[Íomhá:Ray MacSharry, May 1980 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray MacSharry|Réamann Mac Searraigh]] | 1938-04-29 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 517 | [[Íomhá:Portrait of Ambrosio O'Higgins.jpg|center|128px]] | [[Ambrós Ó hUiginn]] | 1720-02-13 | 1801-03-19 | [[Baile an Fharaidh]] |- | style='text-align:right'| 518 | | [[Martin Cahill]] | 1949-05-23 | 1994-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 519 | [[Íomhá:Orpen OSJGogarty.jpg|center|128px]] | [[Oliver St. John Gogarty|Oliver St John Gogarty]] | 1878-08-17 | 1957-09-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 520 | [[Íomhá:Thomas Kent, executed Irish nationalist 1916.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ceannt]] | 1865-08-29 | 1916-05-09 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 521 | [[Íomhá:Joe Higgins TD, 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Higgins]] | 1949-05-20 | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 522 | [[Íomhá:Hugh Kennedy.jpg|center|128px]] | [[Hugh Kennedy]] | 1879-07-11 | 1936-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 523 | [[Íomhá:Willie O'Dea 2009.jpg|center|128px]] | [[Willie O'Dea]] | 1952-11-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 524 | [[Íomhá:Michael Noonan, May 2017 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Noonan|Micheál Ó Nuanáin]] | 1943-05-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 525 | [[Íomhá:Gerald Barry 2007.jpg|center|128px]] | [[Gerald Barry]] | 1952-04-28 | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 526 | | [[Peadar Rís]] | 1935-06-16 | 1992-10-25 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 527 | | [[Timothy O'Donovan]] | 1881-04-04 | 1951 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 528 | | [[John Ormonde]] | 1905-09-15 | 1981-06-25 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 529 | [[Íomhá:Seanoriada.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Riada]] | 1931-08-01 | 1971-10-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 530 | [[Íomhá:Terrence mac swiney.jpg|center|128px]] | [[Traolach Mac Suibhne]] | 1879-03-28 | 1920-10-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 531 | [[Íomhá:John B. Keane, Irish playwright, cropped.jpg|center|128px]] | [[John B. Keane]] | 1928-07-21 | 2002-05-30 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 532 | [[Íomhá:Proinsias De Rossa, cropped.jpg|center|128px]] | [[Proinsias de Rossa|Proinsias De Rossa]] | 1940-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 533 | [[Íomhá:Willo Flood 3.jpg|center|128px]] | [[Willo Flood]] | 1985-04-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 534 | [[Íomhá:Johnny Sexton, Jan 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jonathan Sexton]] | 1985-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 535 | | [[Michael K. Noonan]] | 19th century | 20th century | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 536 | [[Íomhá:Gay Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Gabriel de Mhistéal]] | 1951-12-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 537 | | [[Feargal Ó hAnnluain]] | 1936-02-02 | 1957-01-01 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 538 | | [[Mícheál Ó Móráin|Micheál Ó Móráin]] | 1912-12-25 | 1983-05-06 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 539 | | [[James FitzGerald-Kenney]] | 1878-01-01 | 1956-10-21 | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 540 | | [[Fiachra Ó Ceallaigh]] | 1933-08-18 | 2018-07-29 | [[Lios Uí Chathasaigh]] |- | style='text-align:right'| 541 | | [[Fidelma Healy Eames]] | 1962-07-14 | | [[Maigh Locha]] |- | style='text-align:right'| 542 | [[Íomhá:Richie Ryan, 1981 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richie Ryan]] | 1929-02-27 | 2019-03-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 543 | [[Íomhá:Judge Fionan O'Loingsigh - 1948.tif|center|128px]] | [[Fionán Ó Loingsigh]] | 1889-03-17 | 1966-06-03 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 544 | [[Íomhá:Katherine Plunket.jpg|center|128px]] | [[Katherine Plunket]] | 1820-11-22 | 1932-10-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 545 | [[Íomhá:Garret FitzGerald 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Garret Fitzgerald|Gearóid Mac Gearailt]] | 1926-02-09 | 2011-05-19 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 546 | [[Íomhá:Nonpareil Jack Dempsey portrait.jpg|center|128px]] | [[Nonpareil Dempsey]] | 1862-12-15 | 1895-11-02<br/>1896-11-01 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 547 | | [[Frank Daly]] | 1886 | 1950-02-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 548 | [[Íomhá:Dublin Martyrs by Conall McCabe (2001).jpg|center|128px]] | [[Proinnsias Táiliúr]] | 1550 | 1621-01-30 | [[Sord]] |- | style='text-align:right'| 549 | [[Íomhá:Frank Feighan 2014.jpg|center|128px]] | [[Frank Feighan]] | 1962-07-04 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 550 | [[Íomhá:Peter Stringer Munster.jpg|center|128px]] | [[Peter Stringer]] | 1977-12-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 551 | [[Íomhá:Niamh Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Niamh Bhreathnach]] | 1945-06-01 | 2023-02-06 | [[Baile Uí Lachnáin]] |- | style='text-align:right'| 552 | | [[Peadar Doyle]] | 19th century | 1956-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 553 | [[Íomhá:Gearoid O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Ó Súilleabháin]] | 1891-01-28 | 1948-03-25 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 554 | | [[Shane McEntee]] | 1956-12-19 | 2012-12-21 | [[An Obair]] |- | style='text-align:right'| 555 | | [[Gemma Hussey]] | 1938-11-11 | 2024-11-26 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 556 | [[Íomhá:Gene Fitzgerald, 1978 (cropped).tif|center|128px]] | [[Gene Fitzgerald]] | 1932-08-21 | 2007-12-14 | [[An Baile Gallda]] |- | style='text-align:right'| 557 | [[Íomhá:George Colley, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seoirse Ó Colla]] | 1925-10-18 | 1983-09-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 558 | | [[Gerard Sweetman]] | 1908-06-10 | 1970-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 559 | [[Íomhá:Gerry Ryan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Ryan]] | 1956-06-04 | 2010-04-30 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 560 | [[Íomhá:PJ Ruttledge.png|center|128px]] | [[P. J. Ruttledge]] | 1892 | 1952-05-08 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 561 | [[Íomhá:President John F. Kennedy Meets with Lord Mayor of Dublin Robert Briscoe (cropped).jpg|center|128px]] | [[Robert Briscoe]] | 1894-09-25 | 1969-03-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 562 | | [[Paddy O’Toole]] | 1938-01-15 | 2025-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 563 | [[Íomhá:Sir Hugh Percy Lane.jpg|center|128px]] | [[Hugh Lane]] | 1875-11-09 | 1915-05-07 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 564 | [[Íomhá:Paddy Burke 2014.jpg|center|128px]] | [[Paddy Burke]] | 1955-01-15 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 565 | | [[Timothy Sullivan (breitheamh)|Timothy Sullivan]] | 1874-01-06 | 1949-05-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 566 | | [[Seachnassach mac Blathmaic]] | | 671 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 567 | | [[Blathmac mac Aodha Sláine]] | 7th century | 665 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 568 | | [[Conghal Ceannmhaghair]] | | 710 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 569 | | [[Fógartach mac Néill]] | 7th century | 724 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 570 | [[Íomhá:Thomas Kinsella - University of Pennsylvania - 16 November 2009 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Thomas Kinsella]] | 1928-05-04 | 2021-12-22 | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 571 | [[Íomhá:Violet Florence Martin.jpg|center|128px]] | [[Violet Florence Martin]] | 1862-06-11 | 1915-12-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 572 | | [[John L. Murray (breitheamh)|John L. Murray]] | 1943-05-10 | 2023-01-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 573 | | [[John McCann]] | 1905-06-17 | 1980-02-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 574 | [[Íomhá:William O'Brien.png|center|128px]] | [[William O'Brien (Páirtí an Lucht Oibre)|William O'Brien]] | 1881-01-23 | 1968-10-31 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 575 | | [[Henry Kenny]] | 1913-09-07 | 1975-09-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 576 | [[Íomhá:H. M. Dockrell 1948 election pamphlet (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Morgan Dockrell]] | 1880 | 1955-10-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 577 | | [[Mervyn Taylor]] | 1931-12-01 | 2021-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 578 | [[Íomhá:Hugh Leonard, Playwright, 2004.jpg|center|128px]] | [[Hugh Leonard]] | 1926-11-09 | 2009-02-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 579 | [[Íomhá:Newly Elected Deputy Noel Grealish 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Noel Grealish]] | 1965-12-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 580 | [[Íomhá:Humphrey Lloyd.jpg|center|128px]] | [[Humphrey Lloyd]] | 1800-04-16 | 1881-01-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 581 | [[Íomhá:Jason Byrne pictured vs Drogheda United at Dalymount Park, Aug 2014.png|center|128px]] | [[Jason Byrne (imreoir sacair)|Jason Byrne]] | 1978-02-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 582 | [[Íomhá:Pat Kenny.jpg|center|128px]] | [[Pat Kenny]] | 1948-01-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 583 | [[Íomhá:Caroline corr.jpg|center|128px]] | [[Caroline Corr]] | 1973-03-17 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 584 | | [[Alan Kelly (imreoir)|Alan Kelly]] | 1936-07-05 | 2009-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 585 | | [[Paddy Belton]] | 1926-06-25 | 1987-05-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 586 | [[Íomhá:Séamus Brennan Jan 2008.jpg|center|128px]] | [[Séamus Brennan|Séamus Ó Braonáin]] | 1948-02-16 | 2008-07-09 | [[Bóthar na Trá]] |- | style='text-align:right'| 587 | | [[William Murphy]] | 1892-02-12 | 1967-11-16 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 588 | [[Íomhá:Rory O'Connor Stone Carving.jpg|center|128px]] | [[Ruaidrí mac Tairrdelbach Ua Conchobair]] | 1116 | 1198-12-02 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 589 | [[Íomhá:Simon Coveney 2018.jpg|center|128px]] | [[Simon Coveney|Síomón Ó Cómhanaigh]] | 1972-06-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 590 | [[Íomhá:James Campbell, Vanity Fair, 1909-08-25.jpg|center|128px]] | [[James Campbell]] | 1851-04-04 | 1931-03-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 591 | [[Íomhá:Jim Gibbons, 1979 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jim Gibbons]] | 1924-08-03 | 1997-12-20 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 592 | [[Íomhá:Michael Lowry.jpg|center|128px]] | [[Michael Lowry]] | 1954-03-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 593 | | [[Séamas Ó hArgadáin]] | 1782 | 1855 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 594 | [[Íomhá:James Reilly April 2014.jpg|center|128px]] | [[James Reilly]] | 1955-08-16 | | [[Lusca]] |- | style='text-align:right'| 595 | [[Íomhá:James Tully, 1954 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Tully]] | 1915-09-18 | 1992-05-20 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 596 | | [[Martin O'Sullivan]] | 2nd millennium | 1956-01-20 | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 597 | | [[Jerry Cronin]] | 1925-09-15 | 1990-10-19 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 598 | [[Íomhá:Seán Garland.jpg|center|128px]] | [[Seán Garland]] | 1934-03-07 | 2018-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 599 | | [[Jim Walsh]] | 1947-05-05 | | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 600 | [[Íomhá:JoeDolan1975.jpg|center|128px]] | [[Joe Dolan]] | 1939-10-16 | 2007-12-26 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 601 | [[Íomhá:John Gormley TD, Minister for the Environment, Heritage and Local Government.jpg|center|128px]] | [[John Gormley]] | 1959-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 602 | [[Íomhá:Sean MacEoin.jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Eoin]] | 1893-09-30 | 1973-07-07 | [[Béal Átha na Lao]] |- | style='text-align:right'| 603 | [[Íomhá:JJ O'Kelly, circa 1918 to 1931.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ceallaigh (Sceilg)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1872 | 1957-03-26 | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 604 | [[Íomhá:John Marcus O'Sullivan (cropped).jpg|center|128px]] | [[John M. O'Sullivan]] | 1881-02-18 | 1948-02-09 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 605 | [[Íomhá:John Wilson, 1987 (cropped).png|center|128px]] | [[John Wilson|Seán P. Mac Uilliam]] | 1923-07-08 | 2007-07-09 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 606 | [[Íomhá:John Sealy Townsend.jpg|center|128px]] | [[John Sealy Townsend]] | 1868-06-07 | 1957-02-16 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 607 | | [[Larry Gogan]] | 1934-05-03 | 2020-01-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 608 | | [[Joseph Blowick]] | 1903-03-13 | 1970-08-12 | [[Baile na Cora]] |- | style='text-align:right'| 609 | | [[Tom Sheahan]] | 1968-09-05 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 610 | [[Íomhá:Leo Varadkar TD (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leo Varadkar]] | 1979-01-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 611 | [[Íomhá:Kathleen Clarke as Lord Mayor of Dublin, circa 1940, colourised.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Bean Uí Chléirigh|Kathleen Clarke]] | 1878-04-11 | 1972-09-29 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 612 | [[Íomhá:Terence Flanagan.jpg|center|128px]] | [[Terence Flanagan]] | 1975-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 613 | [[Íomhá:Kevin Boland 1960 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kevin Boland]] | 1917-10-15 | 2001-09-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 614 | [[Íomhá:Kevin Joseph Farrell 1.jpg|center|128px]] | [[Kevin Farrell]] | 1947-09-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 615 | | [[Glen Crowe]] | 1977-12-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 616 | [[Íomhá:Fenlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pat Fenlon]] | 1969-03-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 617 | | [[Thomas Kilroy]] | 1934-09-23 | 2023-12-07 | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 618 | | [[Tom O'Higgins]] | 1916-07-23 | 2003-02-25 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 619 | [[Íomhá:Portrait of Luke Wadding P2027.jpg|center|128px]] | [[Luke Wadding]] | 1588-10-16 | 1657-11-18 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 620 | [[Íomhá:Mark Feehily 2011.jpg|center|128px]] | [[Mark Feehily]] | 1980-05-28 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 621 | [[Íomhá:Osborn Bergin, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Osborn Bergin|Osborn Joseph Bergin]] | 1873-11-26 | 1950-10-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 622 | | [[Sam Maguire]] | 1877-03-11 | 1927-02-06 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 623 | [[Íomhá:Jeremiah O'Donovan Rossa.jpg|center|128px]] | [[Diarmaid Ó Donnabháin Rosa|Diarmaid Ó Donnabháin Rossa]] | 1831-09-10 | 1915-06-29 | [[Ros Ó gCairbre]] |- | style='text-align:right'| 624 | [[Íomhá:Harry Boland Portrait.jpg|center|128px]] | [[Harry Boland|Énrí Ó Beóláin]] | 1887-04-27 | 1922-08-01 | [[Baile Phib]] |- | style='text-align:right'| 625 | | [[Noel Coonan]] | 1951-01-06 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 626 | | [[Labhrás Ó Murchú]] | 1939-08-14 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 627 | | [[William FitzGerald (breitheamh)|William FitzGerald]] | 1906-01-04 | 1974-10-17 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 628 | [[Íomhá:Rory O'Hanlon, November 2006 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Hanlon]] | 1934-02-07 | 2026-03-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 629 | [[Íomhá:Right Hon Laurence O'Neill The Lord Mayor cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Laurence O'Neill]] | 1874 | 1943-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 630 | [[Íomhá:Tríona Ní Dhomhnaill 2005.jpg|center|128px]] | [[Tríona Ní Dhomhnaill]] | 1953 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 631 | [[Íomhá:Flickr - DEEEP Project - MEP Liam Aylward, Ireland.jpg|center|128px]] | [[Liam Aighleart]] | 1952-09-27 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 632 | | [[Liam Mac Cóil]] | 1952 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 633 | [[Íomhá:Kevin Barry.jpg|center|128px]] | [[Kevin Barry]] | 1902-01-20 | 1920-11-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 634 | [[Íomhá:Maighread Ní Dhomhnaill.jpg|center|128px]] | [[Maighread Ní Dhomhnaill]] | 1955 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 635 | | [[Louis le Brocquy]] | 1916-11-10 | 2012-04-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 636 | [[Íomhá:John Spillane 1 2010 (cropped).JPG|center|128px]] | [[John Spillane]] | 1961 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 637 | [[Íomhá:Mark Clinton, 1975 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mark Clinton]] | 1915-02-07 | 2001-12-23 | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 638 | [[Íomhá:Зустріч Президента України з головами обох палат парламенту Ірландії 11.jpg|center|128px]] | [[Mark Daly]] | 1973-03-12 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 639 | | [[Martin O'Donoghue]] | 1933-05-13 | 2018-07-20 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 640 | | [[Maurice Cummins]] | 1953-02-25 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 641 | | [[Maurice E. Dockrell]] | 1908-10-06 | 1986-12-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 642 | [[Íomhá:Michael cusack portrait.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Cíosóg]] | 1847-09-20 | 1906-11-27 | [[Cora Finne]] |- | style='text-align:right'| 643 | | [[Michael Hayes]] | 1889-12-01 | 1976-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 644 | | [[Michael Hilliard]] | 1903-03-11 | 1982-01-01 | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 645 | [[Íomhá:McDowell says NO! (9826113044) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael McDowell|Mícheál Mac Dubhghaill]] | 1951-05-29 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 646 | [[Íomhá:Trevor Joyce 2020.jpg|center|128px]] | [[Trevor Joyce]] | 1947-10-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 647 | | [[Niall Tóibín]] | 1929-11-21 | 2019-11-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 648 | [[Íomhá:Niall O Brolchain Mayor Galway.jpg|center|128px]] | [[Niall Ó Brolcháin]] | 1965-04-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 649 | [[Íomhá:Nora Owen, May 1996.jpg|center|128px]] | [[Nora Owen]] | 1945-06-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 650 | [[Íomhá:Liam O'Flinn.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Floinn]] | 1945-04-15 | 2018-03-14 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 651 | [[Íomhá:CardinalPaulCullen.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Cuilinn]] | 1803-04-29 | 1878-10-24 | ''[[:d:Q6966181|An Fhorrach Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 652 | [[Íomhá:Oscar Traynor (under the X) (7541615018).jpg|center|128px]] | [[Oscar Traynor]] | 1886-03-21 | 1963-12-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 653 | [[Íomhá:Paul O'Connell warmup.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Connell]] | 1979-10-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 654 | [[Íomhá:Ruairi Quinn (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ruairi Quinn|Ruairí Ó Cuinn]] | 1946-04-02 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 655 | [[Íomhá:Muireann Nic Amhlaoibh. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Muireann Nic Amhlaoibh]] | 1978 | | [[Inis Oírr]] |- | style='text-align:right'| 656 | [[Íomhá:Odonovan.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Donnabháin]] | 1806-07-25 | 1861-12-10 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 657 | [[Íomhá:Patrick Cooney, 1994 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cooney|Pádraig Ó Cuanaigh]] | 1931-03-02 | 2025-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 658 | [[Íomhá:Patrick J. Reynolds 1984.jpg|center|128px]] | [[Patrick J. Reynolds]] | 1920-11-25 | 2003-12-27 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 659 | | [[Patrick Lalor]] | 1926-07-19 | 2016-07-29 | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 660 | | [[Patrick Little]] | 1884-06-17 | 1963-05-16 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 661 | | [[Patrick McGrath]] | 2nd millennium | 1956-06-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 662 | | [[Paul Bradford]] | 1963-12-01 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 663 | | [[Peadar Mercier]] | 1914 | 1991 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 664 | | [[Pearse Wyse]] | 1928-03-02 | 2009-04-28 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 665 | [[Íomhá:Peter Barry.jpg|center|128px]] | [[Peter Barry|Peadar de Barra]] | 1928-08-10 | 2016-08-26 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 666 | | [[Eoghan Rua Ó Súilleabháin]] | 1748 | 1784-06-17 | ''[[:d:Q81944530|Na Mínteoga]]'' |- | style='text-align:right'| 667 | | [[Peter Hughes]] | 19th century | 1954-06-24 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 668 | [[Íomhá:Willie clancy statue.jpg|center|128px]] | [[Willie Clancy]] | 1918-12-24 | 1973-01-24 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 669 | | [[Philip Brady]] | 1898-06-10 | 1995-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 670 | | [[Philip Cosgrave]] | 1884-11-02 | 1923-10-23 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 671 | [[Íomhá:William Molyneux - Kneller.jpg|center|128px]] | [[William Molyneux]] | 1656-04-17 | 1698-10-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 672 | [[Íomhá:Dervla Murphy 2008.jpg|center|128px]] | [[Dervla Murphy]] | 1931-11-28 | 2022-05-22 | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 673 | [[Íomhá:McGee-sm.jpg|center|128px]] | [[Thomas D'Arcy McGee]] | 1825-04-13 | 1868-04-07 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 674 | [[Íomhá:Liam Ó Maonlaí 2007.jpg|center|128px]] | [[Liam Ó Maonlaí]] | 1964-11-07 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 675 | [[Íomhá:Richard Boyd Barrett 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Richard Boyd Barrett]] | 1967-02-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 676 | | [[Robert Hilliard]] | 1904-04-07 | 1937-02-22 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 677 | [[Íomhá:Robert Troy.jpg|center|128px]] | [[Robert Troy]] | 1982-01-24 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 678 | [[Íomhá:Comandante John Riley 1848, bust Mexico.jpg|center|128px]] | [[Seán Pádraig Ó Raghallaigh]] | 1824-02-08 | 1879-10-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 679 | | [[Seán Doherty (Ros Comáin)|Seán Ó Dochartaigh]] | 1944-06-29 | 2005-06-07 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 680 | | [[Seán Gibbons]] | 1883-05-31 | 1952-04-19 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 681 | | [[Seán Goulding]] | 1877 | 1959-12-15 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 682 | | [[Seán Kenny]] | 1942-10-01 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 683 | | [[Seán Sherwin]] | 1946 | 2025-04-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 684 | [[Íomhá:Shane Ross (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Ross]] | 1949-07-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 685 | [[Íomhá:Window depicting St. Kieran, Seir Kieran Church, Bell Hill.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Saighre]] | 1st millennium<br/>375 | 530 | [[Cléire]] |- | style='text-align:right'| 686 | [[Íomhá:Val Doonican.png|center|128px]] | [[Val Doonican]] | 1927-02-03 | 2015-07-02<br/>2015-07-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 687 | [[Íomhá:Eamon Dunphy 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamonn Dunphy]] | 1945-08-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 688 | [[Íomhá:Steve Collins.jpg|center|128px]] | [[Steve Collins]] | 1964-07-21 | | [[an Chabrach]] |- | style='text-align:right'| 689 | [[Íomhá:Seumas Burke LCCN2014716858.jpg|center|128px]] | [[Séamus Burke|Séamus Búrc]] | 1893-06-14 | 1967-01-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 690 | | [[Séamus Dolan]] | 1914-12-10 | 2010-08-10 | [[An Blaic]] |- | style='text-align:right'| 691 | | [[Diarmuid Ó Murchú]] | 1975-08-22 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 692 | [[Íomhá:Pat Doherty MP with Mary Doherty and Barry McGuigan at the London St Patrick's Day march. (16232423774).jpg|center|128px]] | [[Barry McGuigan]] | 1961-02-28 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 693 | [[Íomhá:Mike McTigue.jpg|center|128px]] | [[Mike McTigue]] | 1892-11-26 | 1966-08-12 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 694 | [[Íomhá:Terry Leyden.jpg|center|128px]] | [[Terry Leyden]] | 1945-10-01 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 695 | [[Íomhá:Wexford Church of the Immaculate Conception South Aisle Window Saint Laurentius O Toole Detail 2010 09 29.jpg|center|128px]] | [[Lorcán Ua Tuathail]] | 1128 | 1180-11-14 | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 696 | [[Íomhá:John OFlynn.jpg|center|128px]] | [[John O'Flynn]] | 1982-07-11 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 697 | [[Íomhá:Michealod.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó Domhnaill]] | 1951-10-07<br/>1952-10-07 | 2006-07-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 698 | [[Íomhá:Thomas William Croke 2.jpg|center|128px]] | [[Tomás Cróc|Thomas Croke]] | 1824-05-28 | 1902-07-22 | ''[[:d:Q60554581|Cill Bhrain]]'' |- | style='text-align:right'| 699 | | [[Thomas Finlay]] | 1922-09-17 | 2017-12-03 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 700 | [[Íomhá:Thomas J. Fitzpatrick 1984.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. Fitzpatrick (An Cabhán)|Thomas J. Fitzpatrick]] | 1918-02-14 | 2006-10-02 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 701 | | [[Thomas Walsh]] | 1901-12-18 | 1956-07-14 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 702 | [[Íomhá:Timmy Dooley.jpg|center|128px]] | [[Timmy Dooley]] | 1969-02-13 | | [[Baile Uí Bheoláin]] |- | style='text-align:right'| 703 | | [[Séamus Ó Beaglaoich]] | 1949-09 | 2023-01-09 | [[Baile na bPoc, Paróiste Mórdhach|Baile na bPoc]] |- | style='text-align:right'| 704 | | [[Tom Nolan]] | 1921-07-27 | 1992-08-17 | [[Míseal]] |- | style='text-align:right'| 705 | | [[Joe Heaney|Seosamh Ó hÉanaí]] | 1919-10-15 | 1984-05-01 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 706 | [[Íomhá:Roy O'Donovan 03-08-2013 1.jpg|center|128px]] | [[Roy O'Donovan]] | 1985-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 707 | [[Íomhá:01 St. Ruadhan, James Watson & Co., Youghal Stained Glass, at St. Ruadhan Church in Lorrha.png|center|128px]] | [[Naomh Ruadhán]] | | 584-04-15 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 708 | [[Íomhá:JohnO'Mahony1867 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Mathúna]] | 1815-01-12 | 1877-02-07<br/>1877-02-06 | ''[[:d:Q104312834|Loch an Eanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 709 | [[Íomhá:Sihtric 989 1036 ruler of Dublin.jpg|center|128px]] | [[Sitric II]] | 970 | 1042 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 710 | | [[William J. Murphy (Páirtí an Lucht Oibre)|William J. Murphy]] | 1928-05-17 | 2018-09-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 711 | [[Íomhá:William Norton circa 1927 to 1932.png|center|128px]] | [[William Norton|Liam Ó Neachtain]] | 1900 | 1963-12-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 712 | [[Íomhá:Patrick Cardinal Moran.jpg|center|128px]] | [[Patrick Francis Moran]] | 1830-09-16 | 1911-08-16 | [[Leithghlinn an Droichid]] |- | style='text-align:right'| 713 | [[Íomhá:Lord Edward Fitzgerald by Hugh Douglas Hamilton.jpg|center|128px]] | [[an Tiarna Éadbhard Mac Gearailt]] | 1763-10-15 | 1798-06-04 | ''[[:d:Q5047391|Teach Carton]]'' |- | style='text-align:right'| 714 | [[Íomhá:GenPEConnor.jpg|center|128px]] | [[Patrick Edward Connor]] | 1820-03-17 | 1891-12-17 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 715 | [[Íomhá:Colin Healy.jpg|center|128px]] | [[Colin Healy]] | 1980-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 716 | [[Íomhá:Alex White TD 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Alex White]] | 1958-12-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 717 | [[Íomhá:William Lamport.jpg|center|128px]] | [[William Lamport]] | 1615<br/>1611 | 1659-11-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 718 | [[Íomhá:AlexanderMitchellWithDundalkBayInRearGround Portrait 1873 OilOnCanvas ByRobertHooke BelfastHarbourCommissioners.jpg|center|128px]] | [[Alexander Mitchell]] | 1780-04-13 | 1868-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 719 | | [[Alexis FitzGerald Óg]] | 1945-05-07 | 2015-07-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 720 | [[Íomhá:Alfred Byrne.jpeg|center|128px]] | [[Alfie Byrne]] | 1882-03-17 | 1956-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 721 | | [[Alfred P. Byrne]] | 1913 | 1952-07-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 722 | [[Íomhá:Raiftearaí.jpg|center|128px]] | [[Antoine Raiftearaí|Antaine Raiftearaí]] | 1779-03-30 | 1835-12-25 | ''[[:d:Q60555058|Cill Liadáin]]'' |- | style='text-align:right'| 723 | [[Íomhá:UNA FODEN AT RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107005 (19922574374).jpg|center|128px]] | [[Una Healy]] | 1981-10-10 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 724 | | [[Tomás Ó Rathile]] | 1882-11-11 | 1953-11-16 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 725 | [[Íomhá:Jim stynes.jpg|center|128px]] | [[Jim Stynes]] | 1966-04-23 | 2012-03-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 726 | [[Íomhá:Shane Lowry Ryder Cup 2025-194 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Shane Lowry]] | 1987-04-02 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 727 | [[Íomhá:Sculpture of Brian Merriman, Ennistymon - geograph.org.uk - 1602652.jpg|center|128px]] | [[Brian Mac Giolla Meidhre]] | 1747 | 1805-07-27 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 728 | [[Íomhá:Ian Gibson FLM2019-1.jpg|center|128px]] | [[Ian Gibson]] | 1939-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 729 | | [[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]] | 1088 | 1156 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 730 | [[Íomhá:Milo O'Shea 1967.jpg|center|128px]] | [[Milo O'Shea]] | 1926-06-02 | 2013-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 731 | [[Íomhá:Agnes Mary Clerke portrait photo.jpg|center|128px]] | [[Agnes Mary Clerke]] | 1842-02-10 | 1907-01-20 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 732 | [[Íomhá:John Devoy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Dubhuí]] | 1842-09-03 | 1928-09-29 | ''[[:d:Q2084287|An Chill]]'' |- | style='text-align:right'| 733 | [[Íomhá:Eliza lynch 1864.jpg|center|128px]] | [[Eliza Lynch]] | 1835-03-06 | 1886-07-27 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 734 | | [[Aengus Mac Grianna]] | 1964-07-09 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 735 | | [[Breandán Breathnach]] | 1912-04-01 | 1985-11-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 736 | [[Íomhá:Caitriona Balfe at the 2024 Toronto International Film Festival (crop).jpg|center|128px]] | [[Caitriona Balfe]] | 1979-10-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 737 | | [[Cathal Goulding|Cathal Ó Goillín]] | 1922-01-02 | 1998-12-26 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 738 | [[Íomhá:Christy Ring visits (1) 1956 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Ó Rinn]] | 1920-10-12 | 1979-03-02 | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 739 | [[Íomhá:Ciara grant.jpg|center|128px]] | [[Ciara Grant]] | 1978-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 740 | [[Íomhá:Clare Daly (48758765246) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Clare Daly]] | 1968-04-11 | | [[Droichead Nua]] |- | style='text-align:right'| 741 | [[Íomhá:Colm Cooper from Sean Marty Lockhart & Colm Cooper - 2009.jpg|center|128px]] | [[Colm Cúipéir]] | 1983-06-03 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 742 | [[Íomhá:Constance Smith in Man in the Attic.jpg|center|128px]] | [[Constance Smith]] | 1928-01-22 | 2003-06-30 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 743 | [[Íomhá:Djcarey2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[D. S. Ó Ciara]] | 1970-11-11 | | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 744 | | [[Dónal Ó Seancháin]] | 1977-01-04 | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 745 | | [[Dónal Ó Caoimh]] | 1907-06-02 | 1967-06-02 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 746 | | [[Darragh Ó Sé]] | 1975-04-01 | | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 747 | [[Íomhá:Declan-Kidney-09-05-23.jpg|center|128px]] | [[Declan Kidney]] | 1959-10-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 748 | [[Íomhá:Declan O'Sullivan.JPG|center|128px]] | [[Déaglán Ó Súilleabháin]] | 1983-12-18 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 749 | [[Íomhá:NC Courage vs Gotham FC (Mar 2024) 141 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise O'Sullivan]] | 1994-02-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 750 | | [[Diarmaid mac Maoil na mBó|Diarmait mac Maíl na mBó]] | | 1072-02-07 | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 751 | [[Íomhá:D-keane-1985 Restored.jpg|center|128px]] | [[Dolores Keane]] | 1953-09-26 | 2026-03-16 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 752 | | [[Domnall Mór Ua Briain|Domhnall Mór Ó Briain]] | | 1194 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 753 | [[Íomhá:Stowe Missal cumdach (inverted).png|center|128px]] | [[Donnchadh mac Briain|Donnchad mac Briain]] | | 1064 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 754 | [[Íomhá:Talbot.jpg|center|128px]] | [[Matt Talbot]] | 1856-05-02 | 1925-06-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 755 | | [[Éadbhard Ó Cathaoir]] | 1941-10-14 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 756 | [[Íomhá:Major John MacBride.jpg|center|128px]] | [[John MacBride (réabhlóidí)|Seán Mac Giolla Bhríde]] | 1868-05-07 | 1916-05-05 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 757 | [[Íomhá:Image reproduced by permission of the National Folklore Collection, University Dublin.jpg|center|128px]] | [[Eibhlís Uí Chróinín (amhránaí ar an sean-nós)|Eibhlís Uí Chróinín]] | 1879-05-29 | 1956-06-02 | ''[[:d:Q65558645|An Ráth Thiar]]'' |- | style='text-align:right'| 758 | [[Íomhá:Eric Elwood HK Sevens 1993.png|center|128px]] | [[Eric Elwood]] | 1969-02-26 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 759 | [[Íomhá:Sean-Heuston.jpg|center|128px]] | [[Seán Heuston]] | 1891-02-21 | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 760 | [[Íomhá:SeamusEnnis.jpg|center|128px]] | [[Séamus Ennis]] | 1919-05-05 | 1982-10-05 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 761 | | [[Alec Reid]] | 1931-08-05 | 2013-11-22 | [[An tAonach]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 762 | | [[Fiach mac Aodha Ó Broin]] | 1534 | 1597-05-08 | [[Síol Éalaigh]] |- | style='text-align:right'| 763 | [[Íomhá:Frances Black 2020.jpg|center|128px]] | [[Frances Black]] | 1960-06-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 764 | | [[Francis Browne]] | 1880-01-03 | 1960-07-07 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 765 | | [[Frank Kelly]] | 1938-12-28 | 2016-02-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 766 | [[Íomhá:George Gardner2.jpg|center|128px]] | [[George Gardner]] | 1877-03-17 | 1954-07-08 | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 767 | [[Íomhá:Jimfitzpatricl.png|center|128px]] | [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]] | 1946 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 768 | | [[Gormflaith ingen Murchada]] | 960 | 1030 | [[An Nás]] |- | style='text-align:right'| 769 | [[Íomhá:Grace Gifford by William Orpen.jpg|center|128px]] | [[Grace Gifford]] | 1888-03-04 | 1955-12-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 770 | | [[Henry Bagenal]] | 1556 | 1598-08-14 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 771 | | [[James Nolan]] | 1977-01-27 | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 772 | | [[Seán Seosamh Ó Raghallaigh]] | 1919 | 1952 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 773 | [[Íomhá:John O Leary 1900 Hollyer.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Laoghaire (Fínín)|Seán Ó Laoghaire]] | 1830-07-23 | 1907-03-16 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 774 | [[Íomhá:Johnoshanassy.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Seachnasaigh]] | 1818 | 1883-05-18<br/>1883-05-05 | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 775 | [[Íomhá:John Philpot Curran from NPG.jpg|center|128px]] | [[John Philpot Curran]] | 1750-07-24 | 1817-10-14 | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 776 | | [[Kevin Danaher]] | 1913-01-30 | 2002-03-14 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 777 | | [[Caoimhín Ó hIfearnáin]] | 1929-08-20 | 2013-01-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 778 | [[Íomhá:Lucinda Creighton (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lucinda Creighton]] | 1980-01-20 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 779 | | [[Marc Ó Sé]] | 1980-04-21 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 780 | [[Íomhá:Williepearse.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Piarais]] | 1881-11-15 | 1916-05-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 781 | [[Íomhá:Mary Davis 1.jpg|center|128px]] | [[Mary Davis]] | 1954-08-06 | | [[Béal Átha na Muice]] |- | style='text-align:right'| 782 | | [[Michael Coleman]] | 1891-01-31 | 1945-01-04 | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 783 | [[Íomhá:Michael Herbert.jpg|center|128px]] | [[Michael Herbert]] | 1925-05-17 | 2006-06-20 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 784 | | [[Mick O'Connell|Mícheál Ó Conaill]] | 1937-01-04 | | [[Oileán Dairbhre]] |- | style='text-align:right'| 785 | | [[Mícheál Mac Síthigh]] | 1954-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 786 | [[Íomhá:Thomas MacDonagh.png|center|128px]] | [[Tomás Mac Donnchadha]] | 1878-02-01 | 1916-05-03 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 787 | [[Íomhá:Seán Mac Diarmada.png|center|128px]] | [[Seán Mac Diarmada]] | 1883-02-28 | 1916-05-12 | [[Coillte Clochair]] |- | style='text-align:right'| 788 | [[Íomhá:Conn Colbert.JPG|center|128px]] | [[Conchur Ó Colbaird]] | 1888-10-19 | 1916-05-08 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 789 | [[Íomhá:Michael O'Hanrahan.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó hAnnracháin|Micheál Ó hAnnracháin]] | 1877-01-16 | 1916-05-04 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 790 | [[Íomhá:Michael Mallin - (Commandant Irish Republican Army) Executed May 8th, 1916. (36052732403).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Mulláin]] | 1874-12-01 | 1916-05-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 791 | [[Íomhá:Edwarddaly.jpg|center|128px]] | [[Éamonn Ó Dálaigh]] | 1891-02-25 | 1916-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 792 | [[Íomhá:The O'Rahilly (28201706279) (2).jpg|center|128px]] | [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]] | 1875-04-22<br/>1875-04-21 | 1916-04-29<br/>1916-04-28 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 793 | | [[Máire Mhac an tSaoi]] | 1922-04-04 | 2021-10-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 794 | [[Íomhá:Seán Ó Ríordáin - Bust.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Ríordáin]] | 1916-12-03 | 1977-02-21 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 795 | [[Íomhá:Peig Sayers c1945.png|center|128px]] | [[Peig Sayers]] | 1873 | 1958 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 796 | | [[Moss Keane]] | 1948-07-27 | 2010-10-05 | [[Corra]] |- | style='text-align:right'| 797 | | [[Eoghan Ó Tuairisc]] | 1919-04-03 | 1982-08-24 | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 798 | | [[Muiris Ó Súilleabháin]] | 1904-02-19 | 1950-06-25 | [[An Blascaod Mór]] |- | style='text-align:right'| 799 | | [[Seán Ó Tuama]] | 1926-01-28 | 2006-10-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 800 | | [[Murchadh mac Diarmada|Murchad mac Diarmata]] | | 1070 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 801 | [[Íomhá:An Titlíoch ria.jpg|center|128px]] | [[Alan Titley]] | 1947-06-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 802 | | [[Ulick O'Connor]] | 1928 | 2019-10-07 | [[Ráth Garbh]] |- | style='text-align:right'| 803 | | [[Vincent Morley]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 804 | [[Íomhá:Peadar Ua Laoghaire.png|center|128px]] | [[Peadar Ua Laoghaire]] | 1839-04 | 1920-03-21 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 805 | | [[Seán Clárach Mac Domhnaill]] | 1691 | 1754-01-07 | ''[[:d:Q4518970|Baile an Teampaill]]'' |- | style='text-align:right'| 806 | [[Íomhá:Niamh Fahey 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Niamh Fahey]] | 1987-10-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 807 | | [[Nioclás Tóibín (amhránaí)|Nioclás Tóibín]] | 1928-02-05 | 1994-09-19 | ''[[:d:Q65559250|Baile Uí Raghallaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 808 | | [[Nollaig Ó Sceacháin]] | 1945-12-06 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 809 | | [[Paddy Ambrose]] | 1928-10-17 | 2002-02-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 810 | | [[Paddy Coad]] | 1920-04-04 | 1992-08-03<br/>1992-03-08 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 811 | [[Íomhá:PatScullyManager.jpg|center|128px]] | [[Pat Scully]] | 1970-06-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 812 | [[Íomhá:Pink Spillane.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Spealáin]] | 1955-12-01 | | [[An Teampall Nua, Contae Chiarraí|An Teampall Nua]] |- | style='text-align:right'| 813 | [[Íomhá:P W Joyce.png|center|128px]] | [[Patrick Weston Joyce]] | 1827 | 1914-01-07 | [[Luimneach]]<br/>[[An Sliabh Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 814 | | [[Paul Galvin]] | 1979-11-02 | | [[Leic Snámha]] |- | style='text-align:right'| 815 | | [[Myles Dillon]] | 1900-04-11 | 1972-06-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 816 | [[Íomhá:Robert Dwyer Joyce.jpg|center|128px]] | [[Robert Dwyer Joyce]] | 1830<br/>1836 | 1883 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 817 | [[Íomhá:Ruairí Ó Brádaigh 2004.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Brádaigh]] | 1932-10-02 | 2013-06-05 | [[An Longfort]] |- | style='text-align:right'| 818 | | [[Seán 'ac Dhonncha]] | 1919-10-02 | 1996-12-14 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 819 | | [[Seán Puircell]] | 1928-12-17 | 2005-08-27 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 820 | | [[Seán Ó Conaill]] | 1853-01-21 | 1931-05-21 | ''[[:d:Q104310160|Cill Rialaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 821 | | [[Dáibhí Ó Bruadair]] | 1625 | 1698-01 | [[Barraigh Mhóra]] |- | style='text-align:right'| 822 | [[Íomhá:John Dillon.jpg|center|128px]] | [[John Dillon|Seán Diolún]] | 1851-09-04 | 1927-08-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 823 | [[Íomhá:Thomas Antisell (1817-1893).jpg|center|128px]] | [[Thomas Antisell]] | 1817-01-16 | 1893-06-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 824 | [[Íomhá:Ed Joyce 2007 cropped.jpg|center|128px]] | [[Ed Joyce]] | 1978-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 825 | | [[Tom Munnelly]] | 1944-05-25 | 2007-08-30 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 826 | | [[Tommy Langan]] | 1921-09-23 | 1974-09-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 827 | | [[Tomás Ó Murchú]] | 1921 | 1985 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 828 | | [[Tomás Breatnach]] | 1983-05-27<br/>1983 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 829 | [[Íomhá:Vincent Browne.jpg|center|128px]] | [[Vincent Browne]] | 1944-07-17 | | [[Béal an Átha, Contae Luimnigh|Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 830 | [[Íomhá:David McWilliams.jpg|center|128px]] | [[David McWilliams]] | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 831 | | [[Peadar Ó Gealacáin]] | 1793 | 1860 | [[Maigh nEalta]] |- | style='text-align:right'| 832 | [[Íomhá:Willie Walsh (cropped).jpg|center|128px]] | [[Willie Walsh]] | 1961-10-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 833 | [[Íomhá:Aine O'Gorman Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Áine O'Gorman]] | 1989-05-13 | | [[Cill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 834 | | [[Éamon de Buitléar]] | 1930-01-22 | 2013-01-27 | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 835 | | [[Aodh Mac Gabhráin]] | 1670 | 1738 | [[Gleann Ghaibhle]] |- | style='text-align:right'| 836 | | [[Brian Shelley]] | 1981-11-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 837 | | [[Brión mac Echach Muigmedóin]] | 5th century | 5th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 838 | | [[Dave Mooney]] | 1984-10-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 839 | [[Íomhá:Eve Hewson (cropped).png|center|128px]] | [[Eve Hewson]] | 1991-07-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 840 | | [[Colm Ó Maonlaí]] | 1966-12-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 841 | | [[Páidí Ó Sé]] | 1955-05-16 | 2012-12-15 | [[Ceann Trá]] |- | style='text-align:right'| 842 | [[Íomhá:Micheál Ó Muircheartaigh in Villa Maria, Waterville. 2012.JPG|center|128px]] | [[Mícheál Ó Muircheartaigh]] | 1930-08-20 | 2024-06-25 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 843 | [[Íomhá:Tom Barry IRA.jpg|center|128px]] | [[Tom Barry (Óglach na hÉireann)|Tomás de Barra]] | 1897-07-01 | 1980-07-02 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 844 | [[Íomhá:James Stephens Fenian.jpg|center|128px]] | [[Séamas Mac Stiofáin]] | 1825-01-26 | 1901-04-28 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 845 | [[Íomhá:Sean Keating self-portrait.jpg|center|128px]] | [[Seán Céitinn]] | 1889-09-28 | 1977-12-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 846 | [[Íomhá:Geraldine Kennedy, 2015 (cropped).png|center|128px]] | [[Geraldine Kennedy]] | 1951-09-01 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 847 | [[Íomhá:TadhgMacD-0005.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Mac Dhonnagáin]] | 1961 | | [[Achadh Mór, Contae Mhaigh Eo|Achadh Mór]] |- | style='text-align:right'| 848 | [[Íomhá:Máiréad Ní Ghráda.jpg|center|128px]] | [[Máiréad Ní Ghráda]] | 1896-12-23 | 1971-06-13 | [[Cill Mháille]] |- | style='text-align:right'| 849 | [[Íomhá:Padraig Amond.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Amond]] | 1988-04-15 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 850 | [[Íomhá:Kbrennan2.JPG|center|128px]] | [[Killian Brennan]] | 1984-01-31 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 851 | | [[Martin Coleman]] | 1983-02-15 | | [[Béal Átha an Cheasaigh]] |- | style='text-align:right'| 852 | [[Íomhá:Todd Carty.jpg|center|128px]] | [[Todd Carty]] | 1963-08-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 853 | [[Íomhá:John Perry, May 2014.jpg|center|128px]] | [[John Perry]] | 1956-08-15 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 854 | [[Íomhá:Michael Moynihan 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Moynihan (polaiteoir Corcaíoch)|Michael Moynihan]] | 1968-01-12 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 855 | [[Íomhá:Seán Fleming.jpg|center|128px]] | [[Seán Fleming]] | 1958-02-01 | | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 856 | [[Íomhá:Joe Costello 2013.jpg|center|128px]] | [[Joe Costello (polaiteoir Éireannach)|Seosamh Mac Coisdealbha]] | 1945-07-13 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 857 | [[Íomhá:Thomas P. Broughan.jpg|center|128px]] | [[Tommy Broughan]] | 1947-08-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 858 | [[Íomhá:Kathleen Lynch 2013.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Lynch]] | 1953-06-07 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 859 | [[Íomhá:Paul Kehoe TD.jpg|center|128px]] | [[Paul Kehoe]] | 1973-01-11 | | [[Brí]] |- | style='text-align:right'| 860 | [[Íomhá:Michael Ring 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Michael Ring]] | 1953-12-24 | | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 861 | [[Íomhá:Róisín Shortall 2020.jpg|center|128px]] | [[Róisín Shortall|Róisín Ní Shoirtéil]] | 1954-04-25 | | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 862 | [[Íomhá:Barry Andrews, July 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barry Andrews]] | 1967-05-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 863 | | [[Billy Timmins]] | 1959-10-01 | | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 864 | | [[Brian O'Shea]] | 1944-12-09 | 2026-01-28 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 865 | [[Íomhá:Emmet Stagg, circa 2002 02.jpg|center|128px]] | [[Emmet Stagg]] | 1944-10-01 | 2024-03-17 | [[Maolla]] |- | style='text-align:right'| 866 | [[Íomhá:Fergus O'Dowd 2013.jpg|center|128px]] | [[Fergus O'Dowd]] | 1948-09-01 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 867 | [[Íomhá:Jack Wall, circa 2002 03.jpg|center|128px]] | [[Jack Wall]] | 1945-07-01 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 868 | [[Íomhá:John Deasy 2015.jpg|center|128px]] | [[John Deasy (Fine Gael)|John Deasy]] | 1967-10-08 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 869 | | [[Ivor Mac Alaigh]] | 1958-05-06 | | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 870 | | [[Tom Hayes]] | 1952-02-16 | | [[An Gabhailín]] |- | style='text-align:right'| 871 | [[Íomhá:Olivia Mitchell.jpg|center|128px]] | [[Olivia Mitchell]] | 1947-07-31 | | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 872 | [[Íomhá:David Stanton 2016.jpg|center|128px]] | [[David Stanton]] | 1957-02-15 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 873 | | [[Oilibhéar Breathnach]] | 1937-07-13 | 1996-03-09 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 874 | | [[Tomás de Bhaldraithe]] | 1916-12-14 | 1996-04-24 | ''[[:d:Q65559040|Baile na Cora]]'' |- | style='text-align:right'| 875 | [[Íomhá:Damien English 2015.jpg|center|128px]] | [[Damien English]] | 1978-02-21 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 876 | | [[Brian O'Doherty]] | 1928-05-04 | 2022-11-07 | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 877 | [[Íomhá:Eamonn Andrews, 1954.jpg|center|128px]] | [[Eamonn Andrews]] | 1922-12-19 | 1987-11-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 878 | | [[Vivion de Valera]] | 1910-12-13 | 1982-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 879 | [[Íomhá:ColmÓCíosóig.png|center|128px]] | [[Colm Ó Cíosóig]] | 1964-10-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 880 | | [[Sinéad de Valera]] | 1878-06-03 | 1975-01-07 | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 881 | [[Íomhá:Dinneen by Yeats.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ua Duinnín]] | 1860-12-25 | 1934-09-29 | [[An Ráth Mhór]] |- | style='text-align:right'| 882 | [[Íomhá:Luke 'Ming' Flanagan Strokestown 2011.png|center|128px]] | [[Luke 'Ming' Flanagan]] | 1972-01-22 | | [[Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 883 | | [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]] | 1950-04-20 | 2005-06-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 884 | | [[Caitlín Maude]] | 1941-06-22 | 1982-06-06 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 885 | [[Íomhá:Seán-south.jpg|center|128px]] | [[Seán Sabhat]] | 1928 | 1957-01-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 886 | | [[Tomás Mac Síomóin]] | 1938 | 2022-02-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 887 | | [[Máire Mullarney]] | 1921-09-01 | 2008-08-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 888 | [[Íomhá:Dónal Óg Cusack at Web Summit 2014 cropped.jpg|center|128px]] | [[Dónal Óg Ó Cíosóg]] | 1977-03-16 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 889 | [[Íomhá:Tim Pat and Martin McGuinness (cropped).jpg|center|128px]] | [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]] | 1935-04-22 | | [[Baile na Manach]] |- | style='text-align:right'| 890 | [[Íomhá:Daniel Breen police notice1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Braoin]] | 1894-08-11 | 1969-12-27 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 891 | [[Íomhá:Gay Byrne.JPG|center|128px]] | [[Gay Byrne]] | 1934-08-05 | 2019-11-04 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 892 | | [[Lesley Roy]] | 1986-09-17 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 893 | [[Íomhá:Isle of Iona, St. Oran's Chapel doorway - geograph.org.uk - 921177.jpg|center|128px]] | [[Naomh Odhrán]] | 5th century | 563 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 894 | [[Íomhá:Timothy Daniel Sullivan00.jpg|center|128px]] | [[Timothy Daniel Sullivan]] | 1827-05-29 | 1914-03-31 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 895 | [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 102-08594, Daniel A. Binchy.jpg|center|128px]] | [[D. A. Binchy]] | 1899-06-03 | 1989-05-04 | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 896 | [[Íomhá:MK17449 Aisling Bea.jpg|center|128px]] | [[Aisling Bea]] | 1984-03-16 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 897 | [[Íomhá:Simon Zebo 2017.jpg|center|128px]] | [[Simon Zebo]] | 1990-03-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 898 | | [[Fearghas Ó Ceallaigh|Fergus Kelly]] | 1944-12-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 899 | [[Íomhá:Sean Hales, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Sean Hales]] | 1880-03-30 | 1922-12-07 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 900 | [[Íomhá:Tom J. O'Connell, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Thomas J. O'Connell]] | 1882-11-21 | 1969-06-22 | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 901 | [[Íomhá:David O'Leary and Ronan Finn.jpg|center|128px]] | [[Ronan Finn]] | 1987-12-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 902 | | [[Óengus mac Óengobann]] | 8th century | 824 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 903 | [[Íomhá:Ernie O'Malley Prison 2.jpg|center|128px]] | [[Earnán Ó Máille]] | 1897-05-26 | 1957-03-25 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 904 | | [[Aaron Mac Cuinneagáin]] | 1993-04-04 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 905 | [[Íomhá:Ada English.jpg|center|128px]] | [[Eithne Inglis]] | 1875-01-10 | 1944-01-27 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 906 | [[Íomhá:Adam Fergus at DarkLight Con 4 by People Conventions.jpg|center|128px]] | [[Adam Fergus]] | | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 907 | [[Íomhá:Adrian Hardiman - 20090224.jpg|center|128px]] | [[Adrian Hardiman]] | 1951-05-21 | 2016-03-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 908 | [[Íomhá:Aengus Ó Snodaigh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aengus Ó Snodaigh]] | 1964-07-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 909 | [[Íomhá:Agnes O'Farrelly, circa 1890.png|center|128px]] | [[Úna Ní Fhaircheallaigh]] | 1874-06-24 | 1951-11-05 | [[Achadh an Iúir]] |- | style='text-align:right'| 910 | | [[Aodhán Ó Fógartaigh]] | 1982-07-20 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 911 | [[Íomhá:Aidan Harte (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aodán Ó hAirt]] | 1988-08-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 912 | [[Íomhá:Aidan O'Mahony & Eoin Bradley (cropped) - Aidan O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Mathúna]] | 1980-06-08 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 913 | | [[Aodán Ó Sé]] | 1990-06-29 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 914 | [[Íomhá:Aidan Price.jpg|center|128px]] | [[Aidan Price]] | 1981-12-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 915 | [[Íomhá:Senator Aideen Hayden (cropped).jpg|center|128px]] | [[Aideen Hayden]] | 1959 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 916 | | [[Ailbhe Ní Ghearbhuigh]] | 1984 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 917 | [[Íomhá:Aine Lawlor.jpg|center|128px]] | [[Aine Lawlor]] | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 918 | | [[Eileen MacDonagh]] | 1956-07-20 | | [[An Ghaobhach]] |- | style='text-align:right'| 919 | | [[Alan Ó Brógáin]] | 1982-01-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 920 | [[Íomhá:Alan Dillon 2020.jpg|center|128px]] | [[Alan Dillon]] | 1984 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 921 | [[Íomhá:Alan Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Alan Farrell]] | 1977-12-29 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 922 | | [[Alan Mathews]] | 1965-06-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 923 | [[Íomhá:Alan Nolan cropped.jpg|center|128px]] | [[Alan Ó Nualláin]] | 1985-06-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 924 | | [[Alexander Haslett]] | 1883-09-02 | 1951-01-17 | [[Glasloch]] |- | style='text-align:right'| 925 | | [[Alfred O'Rahilly]] | 1884-10-01 | 1969-08-01 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 926 | | [[Alice Maher]] | 1956 | | ''[[:d:Q4220554|Cill Mhaoileachair]]'' |- | style='text-align:right'| 927 | [[Íomhá:Madame-Alicia-Adelaide-Needham.jpg|center|128px]] | [[Alicia Adélaide Needham]] | 1863-10-31 | 1945-12-24 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 928 | [[Íomhá:AmandaByramJuly10.JPG|center|128px]] | [[Amanda Byram]] | 1973-06-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 929 | | [[Ambrós Ó Donnabháin]] | 1962-06-11 | | [[Gníomh go Leith]] |- | style='text-align:right'| 930 | | [[Amhlaoibh Ó Súilleabháin]] | 1780<br/>1783-05-01 | 1838-11-20 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 931 | [[Íomhá:Amy Huberman at Dublin Film Festival.jpg|center|128px]] | [[Amy Huberman]] | 1979-03-20 | | [[Cábán tSíle]] |- | style='text-align:right'| 932 | [[Íomhá:Louis Hersent-Crossing the bridge at Landshut.jpg|center|128px]] | [[Andrew O'Reilly von Ballinlough]] | 1742-08-03 | 1832-07-05<br/>1832-04-05 | [[Baile an Locha, Contae Ros Comáin|Baile an Locha]] |- | style='text-align:right'| 933 | [[Íomhá:Andrew Doyle, May 2015.jpg|center|128px]] | [[Andrew Doyle]] | 1960-07-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 934 | [[Íomhá:Andy Moran.jpg|center|128px]] | [[Aindriu Ó Morain]] | 1983-11-02 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 935 | [[Íomhá:Ann Phelan 2013.jpg|center|128px]] | [[Ann Phelan]] | 1961-09-16 | | [[Gráig na Manach]] |- | style='text-align:right'| 936 | [[Íomhá:Anna Parnell c1878.jpg|center|128px]] | [[Anna Parnell|Anna Catherine Parnell]] | 1852-05-13 | 1911-09-20 | ''[[:d:Q2699632|Teach Avondale]]'' |- | style='text-align:right'| 937 | | [[Anna Geary]] | 1988-07-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 938 | [[Íomhá:Annahaslam.jpg|center|128px]] | [[Anna Haslam]] | 1829-04-06 | 1922-11-28 | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 939 | | [[Annalise Murphy]] | 1990-02-01 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 940 | | [[Anne Colley]] | 1951-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 941 | [[Íomhá:Portrait-of-anne-devlin.jpg|center|128px]] | [[Anne Devlin]] | 1780 | 1851-09-01 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 942 | | [[Anne Doyle]] | 1952-01-30 | | [[Fearna]] |- | style='text-align:right'| 943 | | [[Anne Ferris]] | 1954-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 944 | | [[Ann Lovett]] | 1968-04-06 | 1984-01-31 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 945 | | [[Anne Butler Yeats|Anne Yeats]] | 1919-05-09 | 2001-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 946 | | [[Anthony Barry]] | 1901-06-07 | 1983-10-24 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 947 | | [[Antóin Ó Dálaigh]] | 1969-10-29 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 948 | [[Íomhá:Anthony Nash cropped.jpg|center|128px]] | [[Antóin de Nais]] | 1984-10-12 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 949 | | [[Aodán Mac Gearailt]] | 1978-10-29 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 950 | [[Íomhá:Aodhán Ó Ríordáin.jpg|center|128px]] | [[Aodhán Ó Ríordáin]] | 1976-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 951 | [[Íomhá:Aoibhinn Ni Shuilleabhain in Soroti.jpg|center|128px]] | [[Aoibhinn Ní Shúilleabháin]] | 1983 | | ''[[:d:Q5043765|Ceathrú na Con]]'' |- | style='text-align:right'| 952 | | [[Aoife Ní Thuairisg]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 953 | | [[Art Ó Cléirigh]] | 1879-10-25 | 1932-11-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 954 | | [[Arthur Spring]] | 1976-07-05 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 955 | | [[Daragh O'Malley]] | 1954-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 956 | [[Íomhá:Averil Power 2.jpg|center|128px]] | [[Averil Power]] | 1978-07-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 957 | | [[Bang Bang]] | 1906-04-19 | 1981-01-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 958 | | [[Barney Mellows]] | 1896-03-29 | 1942-02-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 959 | | [[Barry Cogan]] | 1936-09-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 960 | [[Íomhá:Barry Cowen.jpg|center|128px]] | [[Barry Cowen]] | 1967-08-28 | | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 961 | | [[Batt Donegan]] | 1910-12-21 | 1978-08-26 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 962 | [[Íomhá:Batt O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Batt O'Connor]] | 1870-07-04 | 1935-02-07 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 963 | | [[Beatrice Gubbins]] | 1878-09-19 | 1944-08-12 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 964 | | [[Ben Óg Dunne|Ben Dunne]] | 1949-03-11 | 2023-11-18 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 965 | | [[Beircheart Ó Conchúir]] | 1979-01-25 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 966 | [[Íomhá:Bernadette O'Farrell - Sponsor, July 25, 1959.jpg|center|128px]] | [[Bernadette O'Farrell]] | 1924-01-30 | 1999-09-26 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 967 | | [[Bernard Brogan Snr|Bernard Brogan]] | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 968 | [[Íomhá:Bernard Brogan at Web Summit 2014b.jpg|center|128px]] | [[Bernard Brogan Jnr|Bernard Brogan]] | 1984-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 969 | | [[Bernard Cowen]] | 1932-01-29 | 1984-01-24 | [[Clóirtheach]] |- | style='text-align:right'| 970 | [[Íomhá:Bernard dunne.jpg|center|128px]] | [[Bernard Dunne]] | 1980-02-06 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 971 | | [[Bernard O'Shea]] | 1978 | | [[Darú, Contae Laoise|Darú]] |- | style='text-align:right'| 972 | | [[Liam Cúipéir]] | 1987-12-16 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 973 | | [[Bill O'Herlihy]] | 1938-09-26 | 2015-05-25 | [[An Glaisín]] |- | style='text-align:right'| 974 | | [[Billy Fox]] | 1939-01-03 | 1974-03-12 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 975 | | [[Billy Woods]] | 1973-10-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 976 | [[Íomhá:BobDoyleDeath.JPG|center|128px]] | [[Bob Doyle]] | 1916-02-12 | 2009-01-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 977 | | [[Bob Quinn]] | 1935<br/>1939 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 978 | [[Íomhá:Lady Mary Bailey.jpg|center|128px]] | [[Mary Bailey]] | 1890-12-01 | 1960-07-29 | ''[[:d:Q7369899|Caisleán an Rosa Mhóir]]'' |- | style='text-align:right'| 979 | [[Íomhá:Margaret E. Cousins, 1932.png|center|128px]] | [[Margaret Cousins]] | 1878-11-07 | 1954-03-11 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 980 | | [[Breandán Ó Buachalla]] | 1936-01-15 | 2010-05-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 981 | | [[Brenda Power]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 982 | | [[Breandán de Buigléir|Breandán Dé Buigléir]] | 1985-07-22 | | [[An Geata Bán]] |- | style='text-align:right'| 983 | | [[Brendan Crinion]] | 1923-11-11 | 1989-07-02 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 984 | [[Íomhá:Brendan Grace.jpg|center|128px]] | [[Brendan Grace]] | 1951-04-01 | 2019-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 985 | [[Íomhá:Brendan Halligan, circa 1983.jpg|center|128px]] | [[Brendan Halligan]] | 1936-07-05 | 2020-08-09 | [[Rialto]] |- | style='text-align:right'| 986 | | [[Brendan Ingle]] | 1940-06-19 | 2018-05-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 987 | [[Íomhá:Brendan-Kehoe.jpg|center|128px]] | [[Brendan Kehoe]] | 1970-12-03 | 2011-07-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 988 | | [[Brendan Kennelly]] | 1936 | 2021-10-17 | [[Béal Átha Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 989 | [[Íomhá:Brendan Maher (2014).jpg|center|128px]] | [[Brendan Maher]] | 1989-01-05 | | [[Buiríos Ó Luigheach]] |- | style='text-align:right'| 990 | [[Íomhá:Brendan O’Carroll was the Grand Marshal At The St. Patrick's Day Parade In Dublin REF-102282 (16640203117) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Brendan O'Carroll]] | 1955-09-15 | | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 991 | [[Íomhá:Brendan Ryan 2013.png|center|128px]] | [[Brendan Ryan]] | 1953-02-05 | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 992 | | [[Brendan Shine]] | 1947-06-02 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 993 | | [[Brendan Toal]] | 1940-12-01 | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 994 | [[Íomhá:Minister Brian Hayes at Sneem River.JPG|center|128px]] | [[Brian Hayes]] | 1969-08-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 995 | | [[Brian Ó Murchú]] | 1982-07-21 | | ''[[:d:Q3930472|Ráth Chormaic]]'' |- | style='text-align:right'| 996 | | [[Brian Ó hAlluráin]] | 1991-05-17 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 997 | [[Íomhá:Brian O'Higgins - Banba.jpg|center|128px]] | [[Brian Ó hUiginn]] | 1882-07-01 | 1963-03-03 | [[Cill Scíre]] |- | style='text-align:right'| 998 | [[Íomhá:Brian Stanley 2013.jpg|center|128px]] | [[Brian Stanley]] | 1961-01-12 | | [[Buiríos Mór Osraí]] |- | style='text-align:right'| 999 | | [[Brian Whelehan|Brian Ó Faoileacháin]] | 1971-08 | | [[Beannchar, Contae Uíbh Fhailí|Beannchar]] |- | style='text-align:right'| 1000 | | [[Bridget Rice]] | 1885-05-07 | 1967-12-08 | [[Cluain Cearbán]] |- | style='text-align:right'| 1001 | | [[Briege Corkery]] | 1986-12-16 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1002 | | [[Eva Rothschild]] | 1972<br/>1971-02<br/>1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1003 | | [[Bryan Cullen]] | 1984-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1004 | [[Íomhá:Bryan Cusack (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bryan Cusack]] | 1882-08-02 | 1973-05-24 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1005 | | [[Bryan Sheehan]] | 1985-08-25 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1006 | | [[Bríd Ní Neachtain]] | 1959 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1007 | | [[Mary Byrne]] | 1959-11-03 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1008 | [[Íomhá:Caitlín Brugha.jpg|center|128px]] | [[Caitlín Brugha]] | 1879-12-11 | 1959-12-01 | [[Biorra]] |- | style='text-align:right'| 1009 | [[Íomhá:Caoimhghín Ó Caoláin speaking to press 2013 crop.jpg|center|128px]] | [[Caoimhghín Ó Caoláin]] | 1953-09-18 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1010 | [[Íomhá:Carmel snow.jpg|center|128px]] | [[Carmel Snow]] | 1887-08-27 | 1961-05 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1011 | | [[Carrie Acheson]] | 1934-09-11 | 2023-01-16 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1012 | | [[Cathal Mac an Oirchinnigh]] | 1991 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1013 | [[Íomhá:Cathal Mac Coille.jpg|center|128px]] | [[Cathal Mac Coille]] | 1952 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 1014 | [[Íomhá:Cathal Ó Murchadha (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Murchadha]] | 1880-02-16 | 1958-04-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1015 | [[Íomhá:Inauguration of Catherine Connolly, 11 November 2025 15 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Catherine Connolly]] | 1957-07-12 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1016 | [[Íomhá:Catherine Murphy politician frameless photo.jpg|center|128px]] | [[Catherine Murphy]] | 1953-09-01 | | [[Baile Phámar]] |- | style='text-align:right'| 1017 | [[Íomhá:Catherine Noone.jpg|center|128px]] | [[Catherine Noone]] | 1976-06-24 | | [[Clár Chlainne Mhuiris]] |- | style='text-align:right'| 1018 | | [[Cearbhall Óg Ó Dálaigh]] | | | ''[[:d:Q65559822|An Phailís]]'' |- | style='text-align:right'| 1019 | [[Íomhá:Charles J Kickham.JPG|center|128px]] | [[Charles J. Kickham]] | 1828-05-09 | 1882-08-22 | [[Muileann na hUamhan]] |- | style='text-align:right'| 1020 | [[Íomhá:Charles O'Conor of Belanagare.png|center|128px]] | [[Cathal Ó Conchubhair]] | 1710-01-01 | 1791-07-01 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1021 | [[Íomhá:Charlie Bird crop.jpg|center|128px]] | [[Charlie Bird]] | 1949-09-09 | 2024-03-11 | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1022 | [[Íomhá:John Doyle by Henry Edward Doyle mw01929.jpg|center|128px]] | [[John Doyle]] | 1797 | 1868-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1023 | [[Íomhá:Chris Andrews 2018.jpg|center|128px]] | [[Chris Andrews (polaiteoir)|Chris Andrews]] | 1964-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1024 | [[Íomhá:Christie Hennessy.jpg|center|128px]] | [[Christie Hennessy]] | 1945-11-19 | 2007-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1025 | [[Íomhá:Christopher Byrne, 1920s (cropped).jpg|center|128px]] | [[Christopher Byrne]] | 1886 | 1957-09-05 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1026 | [[Íomhá:Christopher Joyce (hurler).jpg|center|128px]] | [[Criostóir Seoige]] | 1992-01-04 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1027 | [[Íomhá:Christydignam.jpg|center|128px]] | [[Christy Dignam]] | 1960-05-23 | 2023-06-13 | [[Fionnghlas]] |- | style='text-align:right'| 1028 | | [[Cian Ó Diolún]] | 1988-10-30 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1029 | | [[Cian Ó Súilleabháin]] | 1988-03-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1030 | [[Íomhá:Ciara Conway 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciara Conway]] | 1980-08-13 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1031 | | [[Ciarán Mac Giolla Chainnigh]] | 1993-07-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1032 | | [[Ciarán Mac Mathúna]] | 1925-11-26 | 2009-12-11 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1033 | [[Íomhá:Ciarán Lynch 2014.jpg|center|128px]] | [[Ciarán Lynch]] | 1964-06-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1034 | | [[Ciarán Murphy]] | 1940-05-30 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1035 | | [[Ciarán Ó Faoláin]] | 1976-02-28 | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1036 | [[Íomhá:Cillian Buckley cropped.jpg|center|128px]] | [[Cillian Ó Buachalla]] | 1992-07-14 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1037 | | [[Cillian O'Connor]] | 1992-05 | | [[Baile an Tobair, Contae Mhaigh Eo (Ceara)|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1038 | | [[Colette Nic Aodha]] | 1967 | | [[Sruthair]] |- | style='text-align:right'| 1039 | | [[Cóilín Ó Fionnalaigh]] | 1989-08-25 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1040 | | [[Colin Moran]] | 1980-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1041 | | [[Cóilín Ó Riain]] | 1988-09-02 | | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1042 | [[Íomhá:Colm Callanan cropped.jpg|center|128px]] | [[Colm Ó Callanáin]] | 1982-07-18 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1043 | | [[Colm Ó Gealbháin]] | 1993-02-02 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1044 | | [[Colm Keaveney]] | 1971-01-11 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1045 | [[Íomhá:Colm de Bhailís.png|center|128px]] | [[Colm de Bhailís]] | 1796-05-02 | 1906-02-27 | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 1046 | [[Íomhá:Saint Colman MacDuagh window, Hugh Lane Gallery.jpg|center|128px]] | [[Colmán mac Duach]] | 550<br/>6th century | 632-10-29 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1047 | [[Íomhá:Con Collins.jpg|center|128px]] | [[Conchubhar Ó Coileáin]] | 1881-11-13 | 1937-11-23 | ''[[:d:Q65559960|Aránach]]'' |- | style='text-align:right'| 1048 | | [[Con Meaney]] | 1890-12-08 | 1970-09-11 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1049 | [[Íomhá:Conal Keaney (cropped).jpg|center|128px]] | [[Conal Keaney|Conal Ó Cianaigh]] | 1982-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1050 | | [[Conor Allis]] | 1990-03-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1051 | [[Íomhá:Conor Cooney.jpg|center|128px]] | [[Conchúr Ó Cuana]] | 1992-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1052 | | [[Conchúir Ó Fogartaigh]] | 1990-05-12 | | [[Caisleán an Chomair]] |- | style='text-align:right'| 1053 | | [[Conchur Ó Liatháin]] | 1992-07-30 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1054 | | [[Conchúir Mac Craith]] | 1991-05-29 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1055 | [[Íomhá:Conor McGregor, UFC 189 World Tour London (2).jpg|center|128px]] | [[Conor McGregor|Conchúr Mac Gréagóir]] | 1988-07-14 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1056 | | [[Conchur Ó Súilleabháin]] | 1989-03-08 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1057 | | [[Cornelius Connolly]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1058 | | [[Cáit Keane]] | 1949-09-24 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1059 | [[Íomhá:David Patrick Moran.png|center|128px]] | [[D.P. Moran|David Patrick Moran]] | 1869-03-22 | 1936-01-31 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1060 | [[Íomhá:Damien Dempsey.jpg|center|128px]] | [[Damien Dempsey]] | 1975 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1061 | [[Íomhá:Damien Hayes cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Hayes]] | 1982-02-18 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1062 | | [[Dan Desmond]] | 1913-10-03 | 1964-12-09 | [[Bun an Tábhairne]] |- | style='text-align:right'| 1063 | [[Íomhá:Dankeating.jpg|center|128px]] | [[Dan Keating]] | 1902-01-02 | 2007-10-02 | [[Caisleán na Mainge]] |- | style='text-align:right'| 1064 | | [[Dan Spring]] | 1910-07-01 | 1988-01-01 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1065 | | [[Daniel Bohane]] | 1983 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1066 | | [[Daniel Byrne]] | 1885-10-05 | 1952-06-09 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1067 | | [[Daniel Corkery]] | 1883-09-20 | 1961-04-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 1068 | | [[Daniel Corkery (údar)|Daniel Corkery]] | 1878-02-14 | 1964-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1069 | | [[Dónall Ó Cearnaigh]] | 1989-12-19 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1070 | | [[Daniel McCarthy]] | 1883-01-22 | 1957-03-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1071 | | [[Daniel Moloney]] | 1909 | 1963-06-26 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1072 | | [[Dan O’Rourke|Daniel O'Rourke]] | | 1968-08-04 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1073 | | [[Daniel Vaughan]] | 1897-07-27 | 1975-09-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1074 | | [[Danny Sutcliffe]] | 1992-02-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1075 | [[Íomhá:Dara Murphy 2015.jpg|center|128px]] | [[Dara Murphy]] | 1969-12-02 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 1076 | [[Íomhá:Ocinneide cropped.jpg|center|128px]] | [[Dara Ó Cinnéide]] | 1975-04-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1077 | | [[Dara Ó Conaola]] | 1945 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1078 | | [[Darach Ó hEoghanáin]] | 1990-03-21 | | [[Cluain Lára]] |- | style='text-align:right'| 1079 | | [[Darach Mac Con Iomaire]] | 1977 | | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 1080 | | [[Darach Ó Catháin]] | 1922 | 1987 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 1081 | [[Íomhá:Darach Ó Scolaí.JPG|center|128px]] | [[Darach Ó Scolaí]] | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1082 | [[Íomhá:Darina Allen, Ballymaloe Cookery (42147510135) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Darina Allen]] | 1948-06-13 | | [[An Chúlchoill]] |- | style='text-align:right'| 1083 | | [[Darragh Ó Cuaig|daragh fives]] | 1992-03-26 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1084 | [[Íomhá:Darrell Figgis, 1924.jpg|center|128px]] | [[Darrell Figgis]] | 1882-09-17 | 1925-10-27 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1085 | | [[Darren Magee]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1086 | [[Íomhá:Dave Fanning 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dave Fanning]] | 1956-02-27<br/>1955 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1087 | [[Íomhá:David Burke (Hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[David Burke]] | 1990-01-07 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1088 | [[Íomhá:David Cullinane TD (40211918003) (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Cullinane]] | 1974-07-04 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1089 | | [[Daithí Mac Éinrí]] | | | [[Ráth Eanaigh]] |- | style='text-align:right'| 1090 | | [[David Moran]] | 1988-06-29 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1091 | | [[Daithí Ó Treasaigh]] | 1989-11-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1092 | | [[Declan Costello]] | 1926-08-01 | 2011-06-06 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 1093 | | [[Declan O'Mahony]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1094 | | [[Denis Allen]] | 1896-01-02 | 1961-03-29 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1095 | [[Íomhá:Denis Bastick during the 2013 NFL Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Donnacha Bastic]] | 1981-05-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1096 | [[Íomhá:Denis Behan Writing.jpg|center|128px]] | [[Denis Behan]] | 1984-01-02 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1097 | | [[Donncha Ó Cochláin]] | 1945-06-07 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1098 | | [[Denis Farrelly]] | 1912-09-18 | 1974-12-27 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1099 | [[Íomhá:Portrait of Denis Florence McCarthy P549.jpg|center|128px]] | [[Denis Florence MacCarthy]] | 1817-05-26 | 1882-04-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1100 | [[Íomhá:Denis Landy.jpg|center|128px]] | [[Denis Landy]] | 1962-02-28 | | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1101 | [[Íomhá:Denis 'Ogie' Moran. Sea Lodge Hotel. Waterville.jpg|center|128px]] | [[Donncha Ó Moráin]] | 1956-01-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1102 | | [[Dearbhorghaill iníon Mhurchaidh Uí Mhaoil Sheachlainn|Derbforgaill]] | 1108 | 1193 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1103 | [[Íomhá:Derek Keating 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Derek Keating]] | 1955-05 | 2023-05-06 | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 1104 | | [[Derek Ó Loinn]] | 1978-07-04 | | [[Áth na nUrlainn]] |- | style='text-align:right'| 1105 | | [[Derek Mooney]] | 1967-03-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1106 | | [[Derek Murray]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1107 | [[Íomhá:Derek Nolan Election Photo.jpg|center|128px]] | [[Derek Nolan]] | 1982 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1108 | | [[Dermot Somers]] | 1947 | | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1109 | [[Íomhá:Derry O`Sullivan poet 41x33cm 2002.jpg|center|128px]] | [[Derry O'Sullivan]] | 1944 | 2025-08-16 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1110 | | [[Des Cahill]] | 1953-05-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1111 | | [[Desmond Governey]] | 1920-09-11 | 1984-12-29 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1112 | | [[Dessie Farrell]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1113 | [[Íomhá:Cllr Ellis Mansion House, Dublin.JPG|center|128px]] | [[Dessie Ellis]] | 1953-09-23 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 1114 | | [[Seán Óg de Paor]] | 1970-12-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1115 | [[Íomhá:Diane Caldwell 20200223 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Diane Caldwell]] | 1988-09-11 | | [[Baile Brigín]] |- | style='text-align:right'| 1116 | | [[Diarmuid Lynch]] | 1878-01-10 | 1950-11-09 | [[Trácht Fhionn]] |- | style='text-align:right'| 1117 | | [[Diarmuid O'Carroll]] | 1987-03-16 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1118 | [[Íomhá:Diarmuid O'Sullivan cropped.jpg|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Súilleabháin (iománaí)|Diarmuid Ó Súilleabháin]] | 1978-07-27 | | [[Cluain, Contae Chorcaí|Cluain]] |- | style='text-align:right'| 1119 | | [[Dick Dowling]] | 1938-12-12 | 2024-03-30 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1120 | [[Íomhá:Willie Penrose 2005 cropped.jpg|center|128px]] | [[Willie Penrose|Liam Penrose]] | 1956-08-01 | | [[Baile na Carraige]] |- | style='text-align:right'| 1121 | | [[Don Davern]] | 1935-03-04 | 1968-11-02 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1122 | | [[Donal Creed]] | 1924-09-07 | 2017-11-23 | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 1123 | | [[Donal O'Donoghue]] | 1894-06-05 | 1971-07-26 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1124 | | [[Donal Ó Grádaigh]] | 1981-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1125 | | [[Domhnall Ó Tuathaigh]] | 1989-09-20 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1126 | [[Íomhá:Donnchadh-walsh.png|center|128px]] | [[Donnacha Walsh]] | 1984-07-03 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1127 | | [[Donncha Ó Dúlaing]] | 1933-03-15 | 2021-09-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1128 | | [[Donnchadh Ó Briain]] | 1897-11-17 | 1981-09-22 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1129 | | [[Donnchadh Ó Corráin]] | 1942-02-28 | 2017-10-25 | ''[[:d:Q104308060|Graighin]]'' |- | style='text-align:right'| 1130 | [[Íomhá:Dora Sigerson.jpg|center|128px]] | [[Dora Sigerson Shorter]] | 1866-08-16 | 1918-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1131 | [[Íomhá:Dorothy Cross, March 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dorothy Cross]] | 1956 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1132 | | [[Dorothy Stopford-Price]] | 1890-09-09 | 1954-01-30<br/>1954-01-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1133 | | [[Dáithí Ó Sé]] | 1976-06-02 | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1134 | | [[Dónall Mac Giolla Easpaig]] | 1948-04-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1135 | | [[Dónall Mac Amhlaigh]] | 1926 | 1989-01-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1136 | | [[Edward Conway]] | 1894-07-03 | 1968-12-29 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1137 | | [[Eamon Rice]] | 1873-04-26 | 1937-11-07 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1138 | [[Íomhá:Eamon Scanlon (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eamon Scanlon]] | 1954-09-20 | | [[Baile an Mhóta (Sligeach)|Baile an Mhóta]] |- | style='text-align:right'| 1139 | | [[Éamon Ó Ciosáin]] | 1899 | 1979-05-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1140 | | [[Éamonn Ó Néill]] | 1882 | 1954-11-03 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1141 | [[Íomhá:Eavan Boland in 1996.jpg|center|128px]] | [[Eavan Boland]] | 1944-09-24 | 2020-04-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1142 | | [[Eddie Filgate]] | 1915-09-16 | 2017-01-19 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1143 | | [[Edward Aylward]] | 1894 | 1976-02 | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1144 | | [[Edward Walsh]] | 1805 | 1850-08-06 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1145 | | [[Eighneachán Ó hAnnluain]] | 1933 | 1994-12-14 | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1146 | | [[Eimear Ní Chonaola]] | 1977 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1147 | [[Íomhá:Professor Eleanor Maguire FMedSci FRS.jpg|center|128px]] | [[Eleanor Maguire]] | 1970-03-27 | 2025-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1148 | [[Íomhá:Elizabeth O'Farrell, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Elizabeth O'Farrell]] | 1884-11-05 | 1957-06-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1149 | | [[Ellen Hutchins]] | 1785-03-17 | 1815-02-09 | [[Béal Átha Leice]] |- | style='text-align:right'| 1150 | [[Íomhá:Irish Actress Emma Eliza Regan- 2014-04-10 01-42 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Emma Eliza Regan]] | 1990-12-04 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1151 | | [[Eoghan Mac Diarmada]] | 1983-04-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1152 | [[Íomhá:Eoghan Murphy 2014.png|center|128px]] | [[Eoghan Murphy]] | 1982-04-23 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1153 | | [[Eoghan Ó Gadhra]] | 1985-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1154 | | [[Eoghan an Mhéirín Mac Cárthaigh|Eoghan Mac Cárthaigh]] | 1691 | 1756 | [[An Eatharla]] |- | style='text-align:right'| 1155 | [[Íomhá:Eoin Brosnan. Kerry Footballer and Solicitor..JPG|center|128px]] | [[Eoin Brosnan]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1156 | | [[Eoin Ó Ceadagáin]] | 1986-09-01 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1157 | [[Íomhá:Pte Eoin Larkin Kilkenny Hurler (4951370639).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Lorcáin]] | 1984-07-17 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1158 | [[Íomhá:Eoin Liston. Sea Lodge Hotel. Waterville.JPG|center|128px]] | [[Eoin Liostún]] | 1957-10-16 | | [[Baile an Bhuinneánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1159 | [[Íomhá:Eoin Ó Broin 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Ó Broin]] | 1972-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1160 | [[Íomhá:Eric Byrne 2010 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eric Byrne]] | 1947-04-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1161 | | [[Patrick Power (Staraí Éireannach)|Patrick Power]] | 1862-03-08 | 1951 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1162 | | [[Ernest Alton]] | 1873 | 1952-02-18 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1163 | [[Íomhá:JJ Walsh Mugshots.jpg|center|128px]] | [[James Walsh]] | 1880-02-20 | 1948-11-30 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1164 | [[Íomhá:Pixie McKenna at the BAFTA's (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pixie McKenna]] | 1971-01-20 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1165 | [[Íomhá:Eva Selina Laura Gore-Booth (c. late1880s).jpg|center|128px]] | [[Eva Gore-Booth]] | 1870-05-22 | 1926-06-30 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1166 | | [[Eva Philbin]] | 1914-01-04 | 2005-06-24 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1167 | | [[Evelyn O'Rourke]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1168 | | [[Evie Hone]] | 1894-04-22 | 1955-03-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1169 | | [[Feargal Quinn]] | 1936-11-27 | 2019-04-25 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1170 | [[Íomhá:Roscommon St. Mary's Priory Choir Tomb Effigy 2014 08 28.jpg|center|128px]] | [[Felim mac Cathail Crobdeirg Ua Conchobair]] | | 1265 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1171 | | [[Fiach Mac Conghail]] | 1964-08-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1172 | | [[Fiachra Breathnach]] | 1986-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1173 | | [[Finbarr Dwyer]] | 1946-09-20 | 2014-02-08 | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 1174 | [[Íomhá:Finian Hanley cropped.jpg|center|128px]] | [[Finian Hanley]] | 1985-01-04 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1175 | [[Íomhá:Finian McGrath politician.jpg|center|128px]] | [[Finian McGrath]] | 1953-04-09 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1176 | | [[Fintan Coogan, Mór]] | 1910-04-13 | 1984-11-04 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1177 | [[Íomhá:Fintan O'Toole, 2010.jpg|center|128px]] | [[Fintan O'Toole]] | 1958-02-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1178 | | [[Fiona Glascott]] | 1982-11-22 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1179 | | [[Flor Crowley]] | 1934-12-27 | 1997-05-16 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1180 | | [[Francis Brennan]] | 1953-09-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1181 | [[Íomhá:Frank Cahill.jpg|center|128px]] | [[Francis Cahill]] | 1882 | 1957-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1182 | | [[Francis Humphreys]] | 1891 | 1961-04-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1183 | | [[Francis McGuinness]] | 1868 | 1934-11-30 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 1184 | [[Íomhá:FrancisSheehy-Skeffington.gif|center|128px]] | [[Francis Sheehy-Skeffington|Proinsias Mac Síthigh-Sceimhealtún]] | 1878-12-23 | 1916-04-26 | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 1185 | | [[Frank Clarke (breitheamh)|Frank Clarke]] | 1951-10-10 | | [[Baile Bhailcín]] |- | style='text-align:right'| 1186 | | [[Frank Drohan]] | 1879-08-13 | 1953-03-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1187 | [[Íomhá:Frank MacDermot, 1933.jpg|center|128px]] | [[Frank MacDermot]] | 1886-11-25 | 1975-06-24 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1188 | | [[Proinnsias de Priondargást]] | 1933-07-13 | 2015-02-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1189 | | [[Frank Sherwin]] | 1905 | 1981 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1190 | | [[Frank Stockwell]] | 1928-12-07 | 2009-03-09 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1191 | | [[Frank Taylor]] | 1914-05-30 | 1998-04-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1192 | | [[Frederick Crowley]] | 1880 | 1945-05-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1193 | | [[Garraí Mag Uidhir]] | 1983-06-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1194 | | [[Gabhán Ó Mathúna]] | 1987-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1195 | | [[George C. Bennett]] | 1877 | 1963-06-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1196 | [[Íomhá:Self-portrait of George Francis Mulvany, first Director of the National Gallery of Ireland.jpg|center|128px]] | [[George Francis Mulvany]] | 1809 | 1869 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1197 | [[Íomhá:George Lee at count.jpg|center|128px]] | [[George Lee (iriseoir)|George Lee]] | 1962-09-27 | | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1198 | | [[George Morrison]] | 1922-11-03 | 2025-08-04 | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1199 | | [[George Nicolls]] | 1886-04-29 | 1942-05-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1200 | | [[George Wolfe]] | 1860 | 1941-12-01 | [[An Baile Mór, Contae Chill Dara|An Baile Mór]] |- | style='text-align:right'| 1201 | | [[Gerard Brennan]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1202 | | [[Gearóid de Paor]] | 1952-06-27 | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1203 | | [[Gerald Fitzgibbon]] | 1866-10-08 | 1942-12-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1204 | [[Íomhá:Ged Nash.jpg|center|128px]] | [[Gerald Nash]] | 1975-12-07 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1205 | | [[Gerard Lynch]] | 1931-06-15 | 2025-12-20 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1206 | | [[Gerry Brady]] | 1948 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1207 | | [[Gerry Hutch]] | 1963 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1208 | | [[Gerry L'Estrange]] | 1917-11-07 | 1996-04-05 | [[An tSráid, Contae na hIarmhí|An tSráid]] |- | style='text-align:right'| 1209 | [[Íomhá:Glenda Gilson at adiff 2016.jpg|center|128px]] | [[Glenda Gilson]] | 1981-03-03 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1210 | | [[Gerard McDonnell]] | 1971-01-20 | 2008-08-02 | ''[[:d:Q4220515|Cill Churnáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1211 | [[Íomhá:Saint Gobnait.jpg|center|128px]] | [[Gobnait]] | | 6th century | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1212 | | [[Godfrey Timmins]] | 1927-09-06 | 2001-04-11 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1213 | [[Íomhá:Graham Canty.jpg|center|128px]] | [[Graham Ó Cáinte]] | 1980-07-23 | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1214 | | [[Graham Mag Oireachtaigh]] | 1973-05-17 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1215 | [[Íomhá:Pictiúr fíorach.jpg|center|128px]] | [[Graham Knuttel]] | 1954 | 2023 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1216 | | [[Margaretta Bowen]] | 1880-01-01 | 1981-04-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1217 | | [[Roddy Connolly]] | 1901-02-11 | 1980-12-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1218 | [[Íomhá:William Dargan - Project Gutenberg eText 17293.jpg|center|128px]] | [[William Dargan]] | 1799-02-28 | 1867-02-07 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1219 | | [[Gus Healy]] | 1904-05-20 | 1987-07-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1220 | [[Íomhá:Hanna Sheehy-Skeffington in 1916.png|center|128px]] | [[Hanna Sheehy-Skeffington]] | 1877-05-24 | 1946-04-20 | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1221 | [[Íomhá:Heather Humphreys 2016.jpg|center|128px]] | [[Heather Humphreys]] | 1960-05-14 | | ''[[:d:Q31173147|An Droim]]'' |- | style='text-align:right'| 1222 | | [[Helena Molony]] | 1883-01-15 | 1967-01-28<br/>1967-01-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1223 | [[Íomhá:ThomasAddisEmmet.jpg|center|128px]] | [[Thomas Addis Emmet]] | 1764-04-24 | 1827-11-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1224 | | [[Henry Barron (breitheamh)|Henry Barron]] | 1928-05-25 | 2010-02-25 | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 1225 | [[Íomhá:Dublin Old Library Trinity College 05.jpg|center|128px]] | [[Henry Joseph Monck Mason]] | 1778-07-15 | 1858-04-14 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1226 | [[Íomhá:Henry Kelly hosting 'After Dark' (cropped).jpg|center|128px]] | [[Henry Kelly]] | 1946-04-17 | 2025-02-25 | [[Baile Átha Luain]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1227 | [[Íomhá:Hildegarde Naughton.jpg|center|128px]] | [[Hildegarde Naughton]] | 1977-05-01 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 1228 | [[Íomhá:Tom Hales, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Tom Hales]] | 1892-03-05 | 1966-04-29 | [[Baile na Daibhche]] |- | style='text-align:right'| 1229 | | [[Honor Crowley]] | 1903-10-19 | 1966-10-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1230 | | [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]] | 1939-07-05 | 2023-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1231 | | [[Hugh Colohan]] | 1894-09-30 | 1931-04-15 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1232 | | [[Hugh Geoghegan]] | 1938-05-16 | 2024-07-07 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1233 | [[Íomhá:Dr Hugh Gibbons.jpg|center|128px]] | [[Hugh Gibbons]] | 1916-07-06 | 2007-11-13 | [[Béal na mBuillí]] |- | style='text-align:right'| 1234 | [[Íomhá:John T O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Seán Tuathmhumhain Ó Briain]] | 1786-06-24 | 1861-06-01 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1235 | | [[Ian Dempsey]] | 1961-01-16 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1236 | [[Íomhá:Frank Ryan from the International Brigades, Zaragoza, 5 April 1938 (28963225728).jpg|center|128px]] | [[Proinsias Ó Riain]] | 1902-09-11 | 1944-06-10 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1237 | [[Íomhá:Ivana Bacik 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ivana Bacik]] | 1968-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1238 | | [[J. J. Clancy]] | 1890-01-23 | 1932-05-01 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 1239 | | [[J. J. Ó Dúláinne]] | 1982-03-06 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1240 | [[Íomhá:Jack Doyle, circa the early 1930s.jpg|center|128px]] | [[Jack Doyle]] | 1913-08-31 | 1978-12-13 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1241 | [[Íomhá:Jack Finlay (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jack Finlay]] | 1890 | 1942-09-30 | [[Contae Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1242 | | [[Jack O'Shea|Seán Ó Sé]] | 1957-11-19 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1243 | | [[Jackie Fahey]] | 1928-01-23 | 2019-03-18 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1244 | | [[Jackie Healy-Rae]] | 1931-03-09 | 2014-12-05 | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1245 | | [[Seán de Paor]] | 1916-05-30 | 1994-02-23 | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 1246 | [[Íomhá:Jackie Tyrrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Tirial]] | 1982-06-19 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1247 | [[Íomhá:Jacqui Hurley.png|center|128px]] | [[Jacqui Hurley]] | 1984-01-15 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1248 | | [[James B. Lynch]] | | 1954-03-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1249 | | [[James Bannon]] | 1958-03-06 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1250 | | [[James Berry]] | 1842 | 1914-06-04 | [[Bun Abhann, Contae Mhaigh Eo|Bun Abhann]] |- | style='text-align:right'| 1251 | | [[James Burke (Ros Comáin)|James Burke]] | No/unknown value | 1964-05-12 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1252 | [[Íomhá:James Colbert, 1927 (cropped).jpg|center|128px]] | [[James Colbert]] | 1890-01-03 | 1970-01-28 | [[Caisleán Maí Tamhnach]] |- | style='text-align:right'| 1253 | | [[James Collins]] | 1900-10-30 | 1967-09-01 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1254 | | [[James Cosgrave]] | 1865-09-12 | 1936-04-18 | [[Dún an Uchta]] |- | style='text-align:right'| 1255 | | [[James Daly]] | 1899 | 1920-11-02 | [[Béal Átha Mó]] |- | style='text-align:right'| 1256 | | [[James Devins]] | 1873 | 1922-09-20 | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1257 | | [[James Dolan]] | 1882-03-29 | 1955-07-14 | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1258 | [[Íomhá:James heffernan.png|center|128px]] | [[James Heffernan]] | 1979-10-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1259 | [[Íomhá:James Hickey, 1937.jpg|center|128px]] | [[James Hickey]] | 1886 | 1966-06-07 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1260 | | [[James Kelly (Fianna Fáil)|James Kelly]] | No/unknown value | No/unknown value | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1261 | [[Íomhá:James (Seamus) Lennon, circa 1920s.png|center|128px]] | [[James Lennon]] | 1881 | 1958-08-13 | [[An Bhuiríos, Contae Cheatharlach|An Bhuiríos]] |- | style='text-align:right'| 1262 | [[Íomhá:James McCarthy during the 2013 NFL Final.jpg|center|128px]] | [[Séamus Mac Cártaigh]] | 1990-03-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1263 | | [[Séamas Mac Fhearaigh]] | 1971-11-26 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 1264 | [[Íomhá:McGee WMQ14 (6) (14583901776).jpg|center|128px]] | [[James McGee]] | 1987-06-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1265 | | [[James Morrisroe]] | 1875-04-05 | 1937-12-31 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1266 | | [[James Murphy]] | 1887-12-28 | 1961-10-07 | [[Contae Lú]] |- | style='text-align:right'| 1267 | [[Íomhá:James O'Mara.jpg|center|128px]] | [[James O'Mara]] | 1873-08-06 | 1948-11-21 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1268 | | [[James Pattison]] | 1886-06-28 | 1963-12-31 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1269 | [[Íomhá:James Skehill (2013).jpg|center|128px]] | [[Séamus Ó Sceacháil]] | 1988-02-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1270 | | [[James Tunney]] | 1892 | 1964-05-11 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1271 | [[Íomhá:Jason Byrne - SYTYF.JPG|center|128px]] | [[Jason Byrne (fear grinn)|Jason Byrne]] | 1972-02-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1272 | | [[Iasan Scorlóg]] | 1976-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1273 | | [[Jasper Wolfe]] | 1872-08-03 | 1952-08-27 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 1274 | | [[Jennifer Zamparelli|Jennifer Maguire]] | 1980-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1275 | [[Íomhá:Jerry Buttimer 2014.jpg|center|128px]] | [[Jerry Buttimer]] | 1967-03-18 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1276 | [[Íomhá:Jessie Buckley at the Toronto International Film Festival 01 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jessie Buckley]] | 1989-12-28 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1277 | [[Íomhá:Jillian van Turnhout.jpg|center|128px]] | [[Jillian van Turnhout]] | 1968-03-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1278 | | [[Jim D'Arcy]] | 1954-07-20 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1279 | [[Íomhá:Jim Daly politician.jpg|center|128px]] | [[Jim Daly]] | 1972-12-20 | | [[Draighneach]] |- | style='text-align:right'| 1280 | | [[Jim Gavin]] | 1971-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1281 | | [[Séamas Langtún]] | 1918-01-18 | 1987-04-18 | [[Gabhrán]] |- | style='text-align:right'| 1282 | | [[Séamus de Barra-Ó Murchú]] | 1954-08-22 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1283 | | [[Séamus Ó Géibheannaigh|Jimmy Keaveney]] | 1945-02-12 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1284 | | [[Joan Burke]] | 1928-02-08 | 2016-11-27 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 1285 | [[Íomhá:Joan Collins TD 2011.jpg|center|128px]] | [[Joan Collins (polaiteoir)|Joan Collins]] | 1961-06-04 | | [[Droimeanach]] |- | style='text-align:right'| 1286 | | [[Joe Behan]] | 1959-07-30 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1287 | [[Íomhá:Joe Bergin (Gaelic footballer, 2015).jpg|center|128px]] | [[Joe Bergin]] | 1981-02-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1288 | [[Íomhá:Joe Canning (2013).jpg|center|128px]] | [[Seosamh Ó Cainín]] | 1988-10-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1289 | [[Íomhá:Joe Carey 2014.jpg|center|128px]] | [[Joe Carey]] | 1975-06-24 | | [[Droichead an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1290 | | [[Seosamh Ó Déin]] | 1977-11-15 | | [[Cill Ia]] |- | style='text-align:right'| 1291 | [[Íomhá:Joe Duffy.jpg|center|128px]] | [[Joe Duffy]] | 1956-01-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1292 | [[Íomhá:Joe Gamble Writing.jpg|center|128px]] | [[Joe Gamble]] | 1982-01-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1293 | | [[Seosamh Mac Donncha]] | 1953 | 2016-05-20 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1294 | [[Íomhá:Joe O'Reilly Irish Cavan politician head.jpg|center|128px]] | [[Joe O'Reilly]] | 1955-04-01 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1295 | | [[Joe Steve Ó Neachtain]] | 1942 | 2020-01-19 | ''[[:d:Q113192695|An Chré Dhubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1296 | | [[John Bowman (craoltóir)]] | 1942 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1297 | | [[John Coffey (iománaí)|Seán Ó Cofaigh]] | 1918-01-14 | 2019-08-12 | [[An Bóthar Leathan]] |- | style='text-align:right'| 1298 | | [[Seán Ó Conalláin]] | 1989-01-23 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1299 | [[Íomhá:Dr John Crowley TD.png|center|128px]] | [[John Crowley]] | 1870 | 1934 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1300 | [[Íomhá:John Curran politician.jpg|center|128px]] | [[John Curran]] | 1960-06-17 | | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 1301 | | [[John Daly]] | 1867-03-23 | 1932-02-23 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1302 | | [[John Delaney]] | 1967-10-16 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1303 | | [[John Dinneen]] | 1867-03-23 | 1942-01-01 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1304 | | [[John Donnellan]] | 1937-03-27 | | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1305 | | [[John Flynn]] | 1891-11-10 | 1968-08-22 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1306 | | [[John Galvin]] | 1907-05-15 | 1963-10-11 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1307 | [[Íomhá:John Gilroy.png|center|128px]] | [[John Gilroy]] | 1967-07-20 | | [[Baile Átha Buí]] |- | style='text-align:right'| 1308 | [[Íomhá:John Good (cropped).jpg|center|128px]] | [[John Good]] | | 1941-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1309 | [[Íomhá:John Halligan 2011.jpg|center|128px]] | [[John Halligan]] | 1955-01-18 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1310 | | [[John Healy]] | 1903-05-26 | 1995 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1311 | [[Íomhá:John Hely-Hutchinson.jpg|center|128px]] | [[John Hely-Hutchinson]] | 1724 | 1794-09-04 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1312 | [[Íomhá:John McGuinness 2006.jpg|center|128px]] | [[John J. McGuinness]] | 1955-03-15 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1313 | | [[John Jinks]] | 1872 | 1934-09-11 | [[Droim Chliabh]] |- | style='text-align:right'| 1314 | | [[John Joe Doyle]] | 1906-06-14 | 2000-08-11 | [[Cora Chaitlín]] |- | style='text-align:right'| 1315 | | [[John Joe McGirl]] | 1921-03-25 | 1988-12-08 | [[Béal an Átha Móir]] |- | style='text-align:right'| 1316 | | [[John Joe O'Reilly]] | 1881-04-24 | 1967-12-28 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1317 | | [[John Joe Rice]] | 1893 | 1970-07-24 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1318 | | [[Seán Ó Céin]] | 1917-02-18 | 1975-10-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1319 | | [[John Leonard]] | 1976-10-20 | | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1320 | | [[John Lynch (Ciarraí)|John Lynch]] | 1889-04-10 | 1957-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1321 | | [[John Mac Menamin (breitheamh)|John Mac Menamin]] | 1952-11-14 | | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1322 | | [[John Mannion Óg]] | 1944-10-26 | 2006-04-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1323 | | [[John Mannion, Mór]] | 1907-06-04 | 1978-09-10 | [[An Clochán (Contae na Gaillimhe)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 1324 | | [[Seán Mac Gafraidh (iománaí)|Seán Mac Gafraidh]] | 1987-09-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1325 | | [[John McCoy]] | 1940-07-01 | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1326 | | [[Seán Ó Maoláin]] | 1981-01-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1327 | | [[Seán Ó Murchú (sagart)|Seán Ó Murchú]] | 1753 | 1798<br/>1798-06-26 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1328 | [[Íomhá:John Murray broadcaster crop.jpg|center|128px]] | [[John Murray (craoltóir Éireannach)]] | 1964 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 1329 | | [[John O’Byrne|John O'Byrne]] | 1884-04-24 | 1954-01-14 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1330 | | [[John O'Donovan]] | 1908 | 1982-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1331 | | [[Seán Ó Caoimh]] | 1951-04-15 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1332 | | [[John O'Leary (Ciarraí)|John O'Leary]] | 1933-05-03 | 2015-10-05 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1333 | | [[John O'Leary (Loch Garman)|John O'Leary]] | 1894-09-01 | 1959-06-21 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1334 | [[Íomhá:John O'Mahony.jpg|center|128px]] | [[John O'Mahony]] | 1953-06-08 | 2024-07-06 | [[Cill Mobhí]] |- | style='text-align:right'| 1335 | | [[John O'Sullivan (Corcaigh)|John O'Sullivan]] | 1901-06-08 | 1990-02-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1336 | [[Íomhá:John Paul Phelan 2014.jpg|center|128px]] | [[John Paul Phelan]] | 1978-09-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1337 | | [[Seán Tennyson]] | 1985-02-06 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1338 | | [[John Whelan]] | 1961-03-24 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1339 | | [[Johnny Callanan]] | 1910-05-20 | 1982-06-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1340 | | [[Johnny Connor]] | 1899 | 1955-12-11 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1341 | | [[Johnny Geoghegan]] | 1913-11-05 | 1975-01-05 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1342 | [[Íomhá:Jon Kenny and Seán Kelly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jon Kenny]] | 1957-12-12 | 2024-11-15 | [[An tOspidéal]] |- | style='text-align:right'| 1343 | [[Íomhá:Jonathan Glynn (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gloinn]] | 1993-06-07 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1344 | [[Íomhá:Jonathan O'Brien 2014.jpg|center|128px]] | [[Jonathan O'Brien]] | 1971-12-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1345 | [[Íomhá:Jonathan Pim 1806-1885.jpg|center|128px]] | [[Jonathan Pim (1806–1885)|Jonathan Pim]] | 1806 | 1885-07-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1346 | | [[Joseph Bermingham]] | 1919-05-09 | 1995-08-11 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1347 | | [[Joseph Hughes]] | 1905-09-18 | 1960-01-20 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1348 | [[Íomhá:Joseph McGuiness (38537799191).jpg|center|128px]] | [[Joseph McGuinness]] | 1875-04-10 | 1922-05-31 | [[Tearmann Bearaigh]] |- | style='text-align:right'| 1349 | [[Íomhá:Justin Barrett, 2017 Ard Fheis (cropped).jpg|center|128px]] | [[Justin Barrett]] | 1971-04-13 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1350 | | [[Justin McKenna]] | 1896-06-09 | 1950-03-23 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1351 | [[Íomhá:Kate Meyrick.jpg|center|128px]] | [[Kate Meyrick]] | 1875-08-07 | 1933-01-19 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1352 | | [[Kathleen Lynn]] | 1874-01-28 | 1955-09-14 | [[Cill Ala]] |- | style='text-align:right'| 1353 | [[Íomhá:Kathleen O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Kathleen O'Callaghan]] | 1885-10-11 | 1961-03-16 | ''[[:d:Q104304114|Crois Uí Mhathúna]]'' |- | style='text-align:right'| 1354 | | [[Kathleen O'Connor]] | 1934-07-30 | 2017-12-13 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1355 | [[Íomhá:Kathryn Reilly (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Reilly]] | 1988-09-17 | | [[Baile Shéamais Dhuibh]] |- | style='text-align:right'| 1356 | [[Íomhá:Kathryn Thomas at RTÉ's winter season launch (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kathryn Thomas]] | 1979-01-20 | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1357 | [[Íomhá:Katie Holten 2013 Sensing Change from video.png|center|128px]] | [[Katie Holten]] | 1975-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1358 | | [[Caoimhín Ó Cáinte]] | 1986 | | [[Inis Eonáin]] |- | style='text-align:right'| 1359 | | [[Caoimhín Ó Dubháin]] | 1991-10 | | ''[[:d:Q5167663|Cuanach]]'' |- | style='text-align:right'| 1360 | | [[Kevin Hartnett]] | 1984-06-04 | | [[An Seangharraí]] |- | style='text-align:right'| 1361 | | [[Caoimhín Mac Meanman]] | 1986-12-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1362 | | [[Caoimhín Ó Móráin]] | 1987-03-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1363 | [[Íomhá:Kieran O'Donnell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Kieran O'Donnell]] | 1963-05-08 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1364 | | [[Kieran O'Leary]] | 1987-07-28 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1365 | | [[Killian Young]] | 1987-01-04 | | [[An Rinn Aird]] |- | style='text-align:right'| 1366 | | [[Láimhbheartach Mac Cionnaith]] | 1870-07-16 | 1956-12-27 | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 1367 | | [[Larry McMahon]] | 1929-01-18 | 2006-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1368 | [[Íomhá:Jaguar XE - Arrival in London (15185880955) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Laura Whitmore]] | 1985-05-04 | | [[Bré]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1369 | [[Íomhá:Laurence Ginnell.jpg|center|128px]] | [[Labhrás Mag Fhionnail]] | 1852-04-09 | 1923-04-17 | [[Dealbhna]] |- | style='text-align:right'| 1370 | | [[Lee Keegan]] | 1989-10-25 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1371 | [[Íomhá:Leona Maguire 2011 EK Amateur Noordwijk.JPG|center|128px]] | [[Leona Maguire]] | 1994-11-30 | | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1372 | | [[Liam Ahern]] | 1916-01-12 | 1974-07-13 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1373 | | [[Liam Ó Fionnalaigh]] | 1958-01-01 | | [[Baile an Phoill]] |- | style='text-align:right'| 1374 | | [[Liam Hamilton]] | 1928-09-08 | 2000-11-29 | [[Baile Mhistéala]] |- | style='text-align:right'| 1375 | [[Íomhá:Liam Kearney.jpg|center|128px]] | [[Liam Kearney]] | 1983-01-10 | | [[Conaithe]] |- | style='text-align:right'| 1376 | | [[Liam Lawlor|Liam Ó Leathlobhair]] | 1945-10-01 | 2005-10-22 | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 1377 | | [[Liam Mac Con Iomaire]] | 1937-10-09 | 2019-05-05 | [[Casla]] |- | style='text-align:right'| 1378 | | [[William M. McKechnie (breitheamh)|William M. McKechnie]] | 1951-04-16 | | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1379 | | [[Liam de Róiste]] | 1882-06-15 | 1959-05-15 | [[Baile Mhontáin]] |- | style='text-align:right'| 1380 | [[Íomhá:Linda Bhreathnach.jpg|center|128px]] | [[Linda Bhreathnach]] | 1983 | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1381 | | [[Lionel Booth]] | 1914-06-12 | 1997-05-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1382 | | [[Lorcan Allen]] | 1940-03-27 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1383 | | [[Lorcan Robbins|Lorcán O Roibín]] | 1880s | 1939 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1384 | | [[Lorenzo Ó Meachair]] | 1899-09-16 | 1973-05-17 | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1385 | [[Íomhá:Louise Quinn Eskilstuna.jpg|center|128px]] | [[Louise Quinn]] | 1990-06-17 | | [[Baile Coimín]] |- | style='text-align:right'| 1386 | | [[Lucy Kennedy]] | 1976-04-21 | | [[Cuas an Ghainimh]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1387 | | [[Luke Belton]] | 1918-08-09 | 2006-06-18 | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 1388 | | [[M. J. Nolan|M.J. Ó Nualláin]] | 1951-01-25 | | [[Muine Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1389 | | [[Macdara Ó Fátharta]] | | | [[Inis Meáin]] |- | style='text-align:right'| 1390 | [[Íomhá:Maeve Higgins.jpeg|center|128px]] | [[Maeve Higgins]] | 1981-03-24 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1391 | | [[Mainie Jellett|Mainie Harriet Jellett]] | 1897-04-29 | 1944-02-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1392 | | [[Majella O'Donnell]] | 1960-04-14 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1393 | | [[Manchán Magan]] | 1970-08-20 | 2025-10-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1394 | | [[Mainchín Seoighe]] | 1920-08-18 | 2006-07-03 | ''[[:d:Q104313381|Baile Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 1395 | [[Íomhá:Die Sopranistin Margaret Sheridan und der Dirigent Vincenzo Bellezza in London, 1938.jpg|center|128px]] | [[Margaret Burke Sheridan]] | 1889-10-15 | 1958-04-16 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1396 | | [[Margaret Collins-O'Driscoll]] | 1878 | 1945-06-17 | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1397 | | [[Margaret Mary Pearse]] | 1878-08-24 | 1968-11-07 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1398 | [[Íomhá:Margaret Pearse in later life.jpg|center|128px]] | [[Margaret Pearse]] | 1857-02-12 | 1932-04-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1399 | | [[Marian Finucane]] | 1950-05-21 | 2020-01-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1400 | [[Íomhá:Marie-Louise O'Donnell.jpg|center|128px]] | [[Marie-Louise O'Donnell]] | 1952-09-05 | | [[Béal Easa]] |- | style='text-align:right'| 1401 | | [[Marie Moloney]] | 1958-08-26 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1402 | | [[Marie Mullen]] | 1953 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1403 | | [[Marita Conlon-McKenna]] | 1956 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1404 | [[Íomhá:Mark Killilea Snr, 1927.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Mór]] | 1897-01-15 | 1970-09-29 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1405 | [[Íomhá:Mark Killilea MEP 1994.jpg|center|128px]] | [[Mark Killilea, Óg]] | 1939-09-05 | 2018-12-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1406 | | [[Mark Vaughan]] | 1985-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1407 | | [[Martin Brennan]] | 1903-03-01 | 1956-06-21 | [[Tobar an Choire]] |- | style='text-align:right'| 1408 | | [[Martin Conlon]] | 1879 | 1966-01-23 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1409 | [[Íomhá:Martin Conway 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Conway]] | 1974-04-08 | | [[Inis Díomáin]] |- | style='text-align:right'| 1410 | [[Íomhá:Martin Ferris TD (6133609624).jpg|center|128px]] | [[Martin Ferris]] | 1952-02-10 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1411 | | [[Martin Gibbons]] | 1953-03-01 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1412 | [[Íomhá:Martin Heydon 2017.jpg|center|128px]] | [[Martin Heydon]] | 1978-08-09 | | [[Cill Chuillinn]] |- | style='text-align:right'| 1413 | [[Íomhá:Martin McDonogh.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Mac Donnchadha]] | 1858<br/>1857 | 1934-11-24 | [[Garmna]] |- | style='text-align:right'| 1414 | | [[Martin Medlar]] | 1899-12-04 | 1965-06-04 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1415 | | [[Martin Roddy]] | 1883-12-09 | 1948-01-08 | ''[[:d:Q18022071|Cill Mhic Eoghain]]'' |- | style='text-align:right'| 1416 | | [[Martin Ryan]] | 1900-01-31 | 1943-07-22 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1417 | [[Íomhá:Martin savage.jpg|center|128px]] | [[Máirtín Sabhaois]] | 1898 | 1919-12-19 | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 1418 | | [[Máirtín Ó Stoirín]] | 1964-09-28 | | [[An Bealach, Contae Loch Garman|An Bealach]] |- | style='text-align:right'| 1419 | [[Íomhá:Marty Morrissey perched upon a stool.jpg|center|128px]] | [[Marty Morrissey]] | 1958-10-28 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1420 | [[Íomhá:StateLibQld 1 114664 Men and women who rival the birds, 1930 (cropped).jpg|center|128px]] | [[An Bhantiarna Mary Heath]] | 1896-11-10 | 1939-05-09 | [[Cnoc an Doire]] |- | style='text-align:right'| 1421 | [[Íomhá:Mary Ann O'Brien, 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Ann O'Brien]] | 1960-09-08 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1422 | [[Íomhá:1657534158379 P487 BANOTTI 003 MOBILE.jpg|center|128px]] | [[Mary Banotti]] | 1939-05-29 | 2024-05-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1423 | | [[Mary Colum]] | 1884-06-13<br/>1887-06-13 | 1957-10-22 | [[Cúil Mhuine]]<br/>[[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1424 | | [[Máire Ní Aodáin]] | 1862<br/>1862-05-19 | 1942<br/>1942-07-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1425 | | [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] | 1945-06-17 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1426 | [[Íomhá:Mary Mitchell O'Connor 2011.jpg|center|128px]] | [[Mary Mitchell O'Connor|Máire Mistéil Ní Chonchubhair]] | 1959-06-10 | | [[Baile an Mhuilinn, Contae na Gaillimhe|Baile an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1427 | | [[Mary Moran]] | 1960-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1428 | | [[Mary Reynolds]] | 1889-10-10 | 1974-08-29 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1429 | | [[Mary Ryan]] | 1898-01-31 | 1981-02-08 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1430 | | [[Mary Wilson (craoltóir)]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1431 | [[Íomhá:Matt Connor of Offaly — one of the greatest footballers of all time.jpg|center|128px]] | [[Maitiú Ó Conchubhair]] | 1960 | | [[Inis na mBreatnach]] |- | style='text-align:right'| 1432 | [[Íomhá:Mattie McGrath.jpg|center|128px]] | [[Mattie McGrath]] | 1958-09-01 | | ''[[:d:Q7017303|An Caisleán Nua]]'' |- | style='text-align:right'| 1433 | | [[Maura Derrane]] | 1970-07-08 | | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 1434 | | [[Maura Laverty]] | 1907<br/>1907-05-15 | 1966-07-28 | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 1435 | | [[Maureen O'Carroll]] | 1913-03-29 | 1984-05-09 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1436 | | [[Maureen Potter]] | 1925-01-03 | 2004-04-07 | [[Fionnradharc]] |- | style='text-align:right'| 1437 | [[Íomhá:Maurice Davin.jpg|center|128px]] | [[Muiris Ó Daimhín]] | 1842-06-29 | 1927-01-27 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1438 | [[Íomhá:Maurice Fitzgerald, Semple Stadium Wall of Fame.jpg|center|128px]] | [[Muiris Mac Gearailt]] | 1969 | | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1439 | [[Íomhá:Maurice Quinlivan 2015.jpg|center|128px]] | [[Maurice Quinlivan]] | 1967-11-23 | | [[Baile Uí Neachtain Beag]] |- | style='text-align:right'| 1440 | | [[Muiris Ó Seanacháin]] | 1990-02-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1441 | [[Íomhá:Max Arthur Macauliffe Portrait.jpg|center|128px]] | [[Micheál Mac Amhlaoibh]] | 1841-09-10 | 1913-03-15 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1442 | | [[Maxwell Henry Close]] | 1822 | 1903-09-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1443 | [[Íomhá:Fight Like Apes - MayKay.jpg|center|128px]] | [[MayKay]] | 1986 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1444 | [[Íomhá:Megan Campbell (21384714842).jpg|center|128px]] | [[Megan Campbell]] | 1993-06-28 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1445 | | [[Michael Brennan (Fine Gael)|Michael Brennan]] | 1884 | 1970-10-06 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 1446 | | [[Michael Carty]] | 1916-12-16 | 1975-04-23 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1447 | [[Íomhá:Michael Colivet, circa 1920s.png|center|128px]] | [[Michael Colivet]] | 1882-03-29 | 1955-05-04 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1448 | | [[Michael Comiskey]] | 1953-10-01 | | [[Cluainín]] |- | style='text-align:right'| 1449 | [[Íomhá:Michael Creed in 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Creed]] | 1963-06-29 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1450 | [[Íomhá:Michael Darragh MacAuley.jpg|center|128px]] | [[Michael Darragh MacAuley]] | 1986-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1451 | | [[Michael Davern]] | 1900-07-22 | 1973-07-25 | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1452 | | [[Michael Derham]] | 1889 | 1923-11-20 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1453 | [[Íomhá:Mick Devine.jpg|center|128px]] | [[Michael Devine]] | 1973-03-19 | | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1454 | | [[Michael Doyle]] | 1861 | 1942-09-07 | ''[[:d:Q26715338|Tagoat]]'' |- | style='text-align:right'| 1455 | [[Íomhá:M Egan JP TC Cork cropped from Ireland's National Pledge, April 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Egan]] | 1866-02 | 1947-03 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1456 | | [[Michael F. Kitt]] | 1914-09-13 | 1974-12-24 | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1457 | | [[Micheál Ó Fionnalaigh]] | 1985-02-28 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1458 | | [[Micheál Mac Síomóin]] | 1989-04-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1459 | [[Íomhá:Michael Healy-Rae 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michael Healy-Rae]] | 1967-01-11 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 1460 | [[Íomhá:Michael Heffernan TD, circa 1910s.png|center|128px]] | [[Michael Heffernan]] | 1885-04-03 | 1970-11-21 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1461 | | [[Michael Hennessy]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1462 | | [[Mícheál Caomhánach]] | 1979-04-06 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1463 | | [[Michael Lipper]] | 1932-06-01 | 1987-10-18 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1464 | | [[Michael Lyons]] | 1910-11-01 | 1991-11-19 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1465 | | [[Michael Lyster]] | 1954-04-11 | 2026-03-21 | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 1466 | | [[Michael McCarthy]] | 1976-11-15 | | [[Dún Mánmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1467 | [[Íomhá:Michael McGlynn 2016.jpg|center|128px]] | [[Michael McGlynn]] | 1964-05-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1468 | [[Íomhá:Michael McGrath 2014 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Michael McGrath (Corcaigh Theas-Láir)|Michael McGrath]] | 1976-08-23 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1469 | [[Íomhá:1718895518772 20240620 MCNAMARA Michael IE 004.jpg|center|128px]] | [[Michael McNamara]] | 1974-03-01 | | [[An Scairbh]] |- | style='text-align:right'| 1470 | | [[Michael Meehan]] | 1984 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1471 | | [[Michael Mullins]] | 1953-02-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1472 | | [[Michael Murphy]] | 1919-03-12 | 2000-10-28 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1473 | | [[Mícheál Ó hEithir]] | 1920-06-02 | 1996-11-24 | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1474 | [[Íomhá:Michael P O'Hickey.jpg|center|128px]] | [[Micheál Ó hIceadha]] | 1860-03-12<br/>1861-03-12 | 1916-11-19 | ''[[:d:Q104319975|An Charraig Bheag]]'' |- | style='text-align:right'| 1475 | | [[Micheál Ó Síothcháin]] | 1870-12-17 | 1945-03-01 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1476 | | [[Michael Sheridan]] | 1896 | 1970-07-06 | [[Contae an Chabháin]] |- | style='text-align:right'| 1477 | [[Íomhá:Michael Staines 1918.jpg|center|128px]] | [[Michael Staines]] | 1885-05-01 | 1955-10-26 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1478 | [[Íomhá:Michael D'Arcy 2014.jpg|center|128px]] | [[Michael W. D'Arcy]] | 1970-02-26 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 1479 | | [[Mícheál Breathnach (Port Láirge)|Mícheál Breathnach]] | 1983-04-23 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1480 | | [[Michael ffrench-O'Carroll]] | 1919-09-15 | 2007-05-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1481 | | [[Michelle Mulherin]] | 1972-01-20 | | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1482 | [[Íomhá:Michelle O'Neill, Feb 2024 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Michelle O'Neill]] | 1977-01-10 | | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1483 | | [[Micheál Ó Síoda]] | 1888-05-30 | 1966-10-19 | [[An Carn Mór, Contae na Gaillimhe|An Carn Mór]] |- | style='text-align:right'| 1484 | | [[Mick Doyle (rugbaí)|Mick Doyle]] | 1941-10-13 | 2004-05-11 | [[Oileán Ciarraí]] |- | style='text-align:right'| 1485 | | [[Mick Fitzpatrick]] | 1893 | 1968-10-08 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1486 | | [[Mícheál Mac Aodha]] | 1912-07-12 | 1982-09-13 | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 1487 | [[Íomhá:Mick Moloney.jpg|center|128px]] | [[Mick Moloney]] | 1944-11-15 | 2022-07-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1488 | [[Íomhá:Mick O'Dwyer in 2012.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Ó Duibhir (peileadóir)|Mícheál Ó Duibhir]] | 1936-06-09 | 2025-04-03 | [[An Coireán]] |- | style='text-align:right'| 1489 | [[Íomhá:Mick Wallace in 2019.jpg|center|128px]] | [[Mick Wallace]] | 1955-11-09 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1490 | | [[Mickey Kearns]] | 1943-04-18 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1491 | | [[Mike Denver]] | 1980-06-15 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 1492 | | [[Mike Frank Russell]] | 1977 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1493 | | [[Mildred Anne Butler]] | 1858-01-11 | 1941-10-11 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1494 | [[Íomhá:Miriam O'Callaghan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Miriam O'Callaghan]] | 1960-01-06 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1495 | | [[Monica Barnes]] | 1936-02-12 | 2018-05-03 | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 1496 | | [[Muiris Mac Conghail]] | 1941-05-12 | 2019-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1497 | | [[Myrtle Allen]] | 1924-03-13 | 2018-06-13 | ''[[:d:Q7810423|Tivoli, Corcaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 1498 | [[Íomhá:Portrait of Maire Nic Shiubhlaigh P3647.jpg|center|128px]] | [[Máire Nic Shiubhlaigh]] | 1883-05-05 | 1958-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1499 | [[Íomhá:Maire-Ni-Chineide2.jpg|center|128px]] | [[Máire Ní Chinnéide]] | 1879-01-17 | 1967-05-25 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 1500 | [[Íomhá:Niall Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Níall de Búrca]] | 1991-05-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1501 | [[Íomhá:Niall Collins.jpg|center|128px]] | [[Niall Collins]] | 1973-03-30 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 1502 | | [[Nioclás Inglis]] | 1962-10-20 | | [[Cuilleann, Contae Thiobraid Árann|Cuilleann]] |- | style='text-align:right'| 1503 | | [[Nollaig Ó Conchubhair]] | 1990-04-12 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1504 | | [[Nollaig Mac Craith]] | 1990-12-17 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1505 | | [[Nollaig Ó Muraíle]] | | | [[Cnoc Mhuire, Contae Mhaigh Eo|Cnoc Mhuire]] |- | style='text-align:right'| 1506 | | [[Nollaig Ó Gadhra]] | 1943-12-16 | 2008-08-13 | [[Fíonach, Contae Luimnigh|Fíonach]] |- | style='text-align:right'| 1507 | [[Íomhá:Oliver Callan in chat with Ryan Tubridy.jpg|center|128px]] | [[Oliver Callan]] | 1980-12-27 | | [[Inis Caoin]] |- | style='text-align:right'| 1508 | | [[Ollie Cahill]] | 1975-09-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1509 | | [[Orla Guerin]] | 1966-05-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1510 | [[Íomhá:P. J. Moloney, 22 Jan 1919 (cropped).jpg|center|128px]] | [[P. J. Moloney]] | 1869-03-20 | 1947-09-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1511 | | [[P.S. Ó Riain]] | 1977-06-15 | | [[Baile Sheáin, Contae Chill Chainnigh|Baile Sheáin]] |- | style='text-align:right'| 1512 | | [[Pádraig Mac Aindriú]] | 1988-07-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1513 | | [[Pádraig Ó Faoláin]] | 1910-09-16 | 1971-12-07 | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 1514 | | [[Pádraig de Priondragás]] | 1958 | | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1515 | [[Íomhá:Panti Bliss (20922291612).jpg|center|128px]] | [[Rory O'Neill]] | 1968-11-16 | | [[Baile an Róba]] |- | style='text-align:right'| 1516 | | [[Paschal Mooney]] | 1947-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1517 | [[Íomhá:Pat Deering 2016.png|center|128px]] | [[Pat Deering]] | 1967-02-02 | | [[Ráth Bhile]] |- | style='text-align:right'| 1518 | | [[Pádraig Ó Dónalláin]] | 1985-06-19 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1519 | | [[Pat Gilroy]] | 1971-11-03 | | [[Marino]] |- | style='text-align:right'| 1520 | [[Íomhá:PAT INGOLDSBY 3 BW.jpg|center|128px]] | [[Pat Ingoldsby]] | 1942-08-25 | 2025-03-01 | [[Mullach Íde]] |- | style='text-align:right'| 1521 | | [[Pat O'Neill]] | 1958-11-14 | | [[Contae Chill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1522 | | [[Patricia Burke Brogan]] | 1926-03-17 | 2022-09-05 | [[Cill an Dísirt]] |- | style='text-align:right'| 1523 | | [[Patrick Beegan]] | 1895-05-26 | 1958-02-02 | [[Ceapaigh an tSeagail]] |- | style='text-align:right'| 1524 | [[Íomhá:Patrick Belton, 1933.jpg|center|128px]] | [[Patrick Belton]] | 1885 | 1945-01-30 | [[Béal Átha Liag]] |- | style='text-align:right'| 1525 | | [[Patrick Brennan]] | 1891 | 20th century | [[Míleac, Contae an Chláir|Míleac]] |- | style='text-align:right'| 1526 | | [[Patrick Burke (An Clár)|Patrick Burke]] | 1879-04-16 | 1945-02-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1527 | | [[Patrick Burke (Baile Átha Cliath)|Patrick Burke]] | 1904-01-26 | 1985-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1528 | | [[Patrick Cahill]] | 1884-09-11 | 1946-11-12 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1529 | | [[Patrick Clancy]] | 1877 | 1947-02-21 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1530 | | [[Patrick Connor]] | 1906-03-15 | 1989-08-26 | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1531 | | [[Patrick Crotty]] | 1902-11-23 | 1970-11-26 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1532 | | [[Patrick Dooley]] | 1910-01-14 | 1982-05-02 | [[Baile Átha Í]] |- | style='text-align:right'| 1533 | | [[Patrick Duffy (polaiteoir)|Patrick Duffy]] | 1875-07-28 | 1946-07-21 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1534 | | [[Patrick Finucane]] | 1890-12-05 | 1984-04-10 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1535 | | [[Patrick Fogarty]] | | 1947-05-02 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1536 | | [[Patrick Gaffney]] | | 1943 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1537 | | [[Patrick Giles]] | 1899 | 1965-03-13 | [[Maigh Dearmhaí]] |- | style='text-align:right'| 1538 | | [[Patrick Hogan (Cumann na nGaedheal)|Patrick Hogan]] | 1891-05-13 | 1936-07-14 | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 1539 | | [[Patrick Hogan (Tiobraid Árann)|Patrick Hogan]] | 1907-03-25 | 1972-10-05 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1540 | [[Íomhá:Patrick Horgan.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó hOrgáin]] | 1988-05-05 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1541 | | [[Patrick Kerrigan]] | 1928-02-21 | 1979-07-04 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1542 | | [[Patrick Kinane]] | 1892-07-03 | 1957-07-15 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1543 | | [[Patrick Lenihan]] | 1902-09-04 | 1970-03-11 | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 1544 | | [[Patrick Leonard]] | 1862 | 1944-05-10 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1545 | | [[Patrick Maher]] | 1989-10-12 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1546 | | [[Patrick Malone]] | 1916-05-30 | 1993-12-03 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1547 | | [[Patrick McCarvill]] | 1893-05-23 | 1955-03-16 | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 1548 | | [[Patrick Norton]] | 1928 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1549 | | [[Patrick Nulty]] | 1982-11-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1550 | | [[Patrick O'Byrne]] | 1870-08 | 1944-01-20 | [[Ros Cré]] |- | style='text-align:right'| 1551 | | [[Pádraig Ó Conchubhair]] | 1991-02-06 | | ''[[:d:Q7850732|An Tobar]]'' |- | style='text-align:right'| 1552 | [[Íomhá:Patrick O'Donovan - 2018.jpg|center|128px]] | [[Patrick O'Donovan]] | 1977-03-21 | | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 1553 | | [[Pádraig Ó Caoimh]] | 1881<br/>1881-07-03 | 1973-09-20 | ''[[:d:Q60556178|Nuachabháil]]'' |- | style='text-align:right'| 1554 | | [[Patrick O'Malley]] | 1943-07-01 | 2021-03-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1555 | | [[Patrick Palmer]] | 1889-04-13 | 1971-03-21 | [[Dún na Séad]] |- | style='text-align:right'| 1556 | | [[Patrick Shanahan]] | 1908-03-10 | 2000-02-01 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1557 | | [[Patrick Teehan]] | 1904-04-14 | 1985-12-25 | [[Tigh Moling]] |- | style='text-align:right'| 1558 | | [[Paudge Brennan]] | 1922-02-18 | 1998-06-10 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1559 | [[Íomhá:Paudie Coffey.jpg|center|128px]] | [[Paudie Coffey]] | 1969-05-15 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1560 | | [[Paudie O'Sullivan]] | 1988-11-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1561 | | [[Paul Casey]] | 1981-10-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1562 | [[Íomhá:Paul Coghlan, June 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paul Coghlan]] | 1944-06-01 | 2023-06-08 | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1563 | | [[Paul (Óg) Connaughton]] | 1982-01 | | [[An Creagán, Contae na Gaillimhe|An Creagán]] |- | style='text-align:right'| 1564 | | [[Paul Griffin]] | | | [[Stigh Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1565 | | [[Paul O'Connor]] | | | [[Neidín]] |- | style='text-align:right'| 1566 | [[Íomhá:Paul Ryan (hurler).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Riain]] | 1988-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1567 | | [[Pádraic Ó Mathúna|Pauric Mahony]] | 1992-05-11 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1568 | | [[Peadar Cowan]] | 1903-10-23 | 1962-05-09 | [[Ármhach]] |- | style='text-align:right'| 1569 | [[Íomhá:Peadar Tóibín 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Peadar Tóibín]] | 1974-06-19 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1570 | | [[Percy Dockrell]] | 1914-12-27 | 1979-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1571 | [[Íomhá:Peter Fitzpatrick.jpg|center|128px]] | [[Peter Fitzpatrick]] | 1962-05-11 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 1572 | [[Íomhá:Peter Mathews.jpg|center|128px]] | [[Peter Mathews]] | 1951-08 | 2017-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1573 | | [[Phelim Calleary]] | 1895-10-03 | 1974-01-04 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 1574 | | [[Pilib Ó Mathúna]] | 1991-01-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1575 | [[Íomhá:7d1b3dc73225f14081cadd08c3ce5775.jpg--the late philly mcguinness will be honoured next sunday when the gaa park in mohill is rededicated as the philly mcguinness memorial park.jpg|center|128px]] | [[Philip McGuinness]] | 1984-02-29 | 2010-04-19 | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1576 | | [[Pilib Mac Mathúna]] | 1987-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1577 | | [[Philip Shanahan]] | 1874-10-27 | 1931-11-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1578 | | [[Pierce McCan]] | 1882-08-02 | 1919-03-06 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1579 | | [[Proinsias Mac Aonghusa]] | 1933-06-23 | 2003-09-28 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1580 | | [[Pádhraic Ó Comáin]] | | | ''[[:d:Q4253241|Leacach]]'' |- | style='text-align:right'| 1581 | [[Íomhá:Pádraic Maher(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Maher]] | 1989-02-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1582 | | [[Pádraig Ó Baoill]] | 1993 | | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1583 | | [[Pádraig Reidy]] | 1986 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1584 | | [[Pádraig Tyers]] | 1925-10-20 | 2010-02-19 | [[Tuar an Fhíona]] |- | style='text-align:right'| 1585 | | [[Pádraig Ó Fiannachta]] | 1927 | 2016-07-15 | ''[[:d:Q65559350|An Paideac]]'' |- | style='text-align:right'| 1586 | | [[Pádraig Ó Siochfhradha]] | 1883-03-10 | 1964-11-19 | ''[[:d:Q65558431|Baile an Ghóilín]]'' |- | style='text-align:right'| 1587 | [[Íomhá:PádraigÓSnodaigh.JPG|center|128px]] | [[Pádraig Ó Snodaigh]] | 1935<br/>1935-05-18 | 2025-01-02 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1588 | | [[Páidí Ó Lionáird]] | 1968-08-17 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 1589 | [[Íomhá:Pól Ó Foighil.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Foighil]] | 1928-06-01 | 2005-03-21 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1590 | [[Íomhá:Rachel Allen at MAD Symposium.jpg|center|128px]] | [[Rachel Allen]] | 1971-10-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1591 | [[Íomhá:Ray Butler.jpg|center|128px]] | [[Ray Butler (polaiteoir)|Ray Butler]] | 1965-12-30 | | [[Ceanannas]] |- | style='text-align:right'| 1592 | [[Íomhá:RTE's WINTER SEASON LAUNCH (SMOCK ALLEY THEATRE) REF-107022 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ray D'Arcy]] | 1964-09-01 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1593 | | [[Ray Kennedy (iriseoir)|Ray Kennedy]] | 1970 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1594 | [[Íomhá:Becky Lynch July 2019.jpg|center|128px]] | [[Becky Lynch]] | 1987-01-30 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1595 | [[Íomhá:Regina Doherty, 2017.jpg|center|128px]] | [[Regina Doherty|Ríona Uí Dhochartaigh]] | 1971-01-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1596 | [[Íomhá:Barrington,Richard Manliffe01.png|center|128px]] | [[Richard Barrington]] | 1849 | 1915-09-15 | ''[[:d:Q104277926|An Fásach Rua]]'' |- | style='text-align:right'| 1597 | | [[Richard Barry]] | 1919-09-04 | 2013-04-28 | [[Mainistir Fhear Maí]] |- | style='text-align:right'| 1598 | | [[Richard Beamish]] | 1862-06-16<br/>1861-06-16 | 1938-02-23 | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1599 | [[Íomhá:Richard Corish, circa 1930s.jpg|center|128px]] | [[Richard Corish]] | 1889-01-01 | 1945-07-19 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1600 | | [[Risteárd de hAe]] | 1902 | 1976 | [[Mainistir na Féile]] |- | style='text-align:right'| 1601 | | [[Richard Stanihurst|Richard Stanyhurst]] | 1547 | 1618 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1602 | | [[Richard Walsh]] | 1889 | 1957-12-04 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1603 | | [[Richard Wilson]] | 1875 | 1957-02-20 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1604 | [[Íomhá:Richie Hogan from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[Risteard Ó hÓgáin]] | 1988-08-08 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1605 | | [[Risteard de Hindeberg]] | 1863-09-18 | 1916-03-17 | ''[[:d:Q104320133|Barr Beithí]]'' |- | style='text-align:right'| 1606 | | [[Risteárd Cooper]] | 1969-02 | | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1607 | | [[Rita Ann Higgins]] | 1955 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1608 | [[Íomhá:Robert Ballagh 2014.jpg|center|128px]] | [[Robert Ballagh]] | 1943-09-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1609 | | [[Robert Day]] | 1885 | 1949 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1610 | | [[Robert Dowds]] | 1953-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1611 | | [[Roibeard Ó Faracháin]] | 1909-04-24 | 1984-12-29 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1612 | | [[Robert Lahiffe]] | 1911 | 1975-03-08 | [[Gort Inse Guaire|An Gort]] |- | style='text-align:right'| 1613 | | [[Roger Garland]] | 1933-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1614 | | [[Roger Sweetman]] | 1874-08-18 | 1954-05-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1615 | | [[Roibeard Ó Maolalaigh]] | 1966 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1616 | | [[Ronan Collins]] | 1952-10-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1617 | | [[Rónán Ó Corráin]] | 1981-02-26 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1618 | [[Íomhá:A rest in rotten row.jpg|center|128px]] | [[Rose Maynard Barton]] | 1856-04-21 | 1929 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1619 | [[Íomhá:Rosemary Smith 1965.jpg|center|128px]] | [[Rosemary Smith]] | 1937-08-07 | 2023-12-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1620 | | [[Ross McConnell]] | | | [[Glas Naíon]] |- | style='text-align:right'| 1621 | | [[Ross O'Carroll]] | 1987-01-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1622 | | [[Ruairí Brugha]] | 1917-10-15 | 2006-01-31 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1623 | | [[Ryan Ó Dubhuir]] | 1986-07-23 | | [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] |- | style='text-align:right'| 1624 | [[Íomhá:Ryan O'Shaughnessy (2) 20180508 EuroVisionary (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan O'Shaughnessy]] | 1992-09-27 | | [[Na Sceirí]] |- | style='text-align:right'| 1625 | [[Íomhá:Ryan Tubridy, 2018 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Ryan Tubridy]] | 1973-05-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1626 | [[Íomhá:Róisín O On Stage With Mary Black Her Mother At The Stand For The Truth Event --stand4truth--143406 (29372207157).jpg|center|128px]] | [[Róisín O]] | 1988 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1627 | | [[Rónán Mac Con Iomaire]] | 1975-01-02 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1628 | [[Íomhá:Rónán Mullen - 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rónán Mullen]] | 1970-10-13 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1629 | | [[Rónán Mac Aodha Bhuí]] | 1970-05-06 | 2023-09-19 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1630 | | [[Rónán Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1631 | | [[Samuel Holt]] | 1887 | 1929-04-18 | [[An Chúil, Contae na hIarmhí|An Chúil]] |- | style='text-align:right'| 1632 | [[Íomhá:Sandra McLellan TD, Cork East (cropped).jpg|center|128px]] | [[Sandra McLellan]] | 1961-05 | | [[Eochaill]] |- | style='text-align:right'| 1633 | [[Íomhá:Sarah Purser by John Butler Yeats.png|center|128px]] | [[Sarah Purser]] | 1848-03-22 | 1943-08-07 | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 1634 | | [[Seamus Moore]] | 1947-06-18 | | [[Callainn]] |- | style='text-align:right'| 1635 | | [[Séamas Ó Muíneacháin]] | 1973-10-22 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1636 | [[Íomhá:Sean Barrett 2014.png|center|128px]] | [[Sean Barrett (eacnamaí)|Sean Barrett]] | 1944 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1637 | [[Íomhá:Sean O'Rourke crop.jpg|center|128px]] | [[Sean O'Rourke]] | 1955 | | [[Port Laoise]] |- | style='text-align:right'| 1638 | | [[Seán Ardagh]] | 1947-11-25 | 2016-05-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1639 | | [[Seán Brosnan]] | 1916-12-21 | 1979-04-18 | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 1640 | | [[Seán Bán Breathnach]] | 1949 | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1641 | | [[Seán Carroll]] | 1892-01-20 | 1954-02-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 1642 | [[Íomhá:Seán Crowe 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Crowe]] | 1957-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1643 | | [[Seán Ó Curraoin (iománaí)|Seán Ó Curraoin]] | 1981-11-11 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1644 | | [[Seán Dunne]] | 1918-12-18 | 1969-06-25 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1645 | | [[Seán FitzPatrick]] | 1948-05-25 | 2021-11-08 | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1646 | | [[Seán French (1890–1937)|Seán French]] | 1890-05-29 | 1937-09-12 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1647 | | [[Seán French (1931–2011)|Seán French]] | 1931-11-08 | 2011-12-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1648 | | [[Seán Hayes (polaiteoir)|Seán Hayes]] | 1884 | 1941<br/>1928-01-24 | [[Cuan Dor]] |- | style='text-align:right'| 1649 | [[Íomhá:Seán Kyne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Cadhain (polaiteoir)|Seán Ó Cadhain]] | 1975-05-07 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1650 | | [[Seán McCarthy (Corcaigh)|Seán McCarthy]] | 1889 | 1974-03-14 | ''[[:d:Q7899349|Garraí Thancaird]]'' |- | style='text-align:right'| 1651 | | [[Seán McCurtin]] | 1896-06-24 | 1982-11-12 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1652 | [[Íomhá:Sean McGarry, Circa 1914-1923.png|center|128px]] | [[Seán McGarry]] | 1886-08-02 | 1958-12-09 | [[Dún Droma]] |- | style='text-align:right'| 1653 | | [[Seán Ó Murchú (peileadóir)|Seán Ó Murchú]] | 1932-12 | 2025-04-14 | [[An Com, Contae Chiarraí (Corca Dhuibhne)|An Com]] |- | style='text-align:right'| 1654 | | [[Seán Ó Gráda]] | 1889-12-01 | 1966-04-07 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1655 | | [[Seán O'Mahony]] | 1864 | 1934-11-28 | [[Baile Mhic Andáin]] |- | style='text-align:right'| 1656 | [[Íomhá:Sean-osullivan.png|center|128px]] | [[Seán O'Sullivan]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1657 | [[Íomhá:Sean Sherlock Portrait 2020.jpeg|center|128px]] | [[Seán Sherlock]] | 1972-12-06 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1658 | | [[Seán Ó Tiobraide]] | 1897 | 1939-07-15 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1659 | [[Íomhá:Sean Treacy circa 1919.jpg|center|128px]] | [[Seán Tracey (réabhlóidí, 1895-1920)|Seán Ó Treasaigh]] | 1895-02-14 | 1920-10-14 | [[Sulchóid Bheag]] |- | style='text-align:right'| 1660 | | [[Seán Ó Ceallaigh (polaiteoir Cláiríneach)|Seán Ó Ceallaigh]] | 1896-04-17 | 1994-06-15 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1661 | | [[Johnny Chóil Mhaidhc Ó Coisdealbha]] | 1929-06-21 | 2006-10-27 | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1662 | [[Íomhá:Seán Ó Fearghaíl 2016.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Fearghaíl]] | 1960-04-17 | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1663 | | [[Seán Ó Neachtain (Scoláire Gaeilge)|Seán Ó Neachtain]] | 1650 | 1729-03-09 | ''[[:d:Q67061513|Cluain Oileáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1664 | | [[Mike Murphy]] | 1941-10-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1665 | | [[Seán Ó Dulaoích]] | 1986-09-26 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1666 | | [[Shane Mac Dhuarcáin]] | 1987-07-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1667 | | [[Shane Murphy]] | 1983-08-19 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 1668 | | [[Shane O'Neill]] | 1986-03-01 | | [[Baile an Easpaig]] |- | style='text-align:right'| 1669 | | [[Shane Ryan]] | 1978-10-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1670 | | [[Sharon Ní Bheoláin]] | 1966-02-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1671 | | [[Sheila Galvin]] | 1914-02-23 | 1983-03-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1672 | [[Íomhá:Simon Harris at the Special European Council - 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Simon Harris|Síomón Ó hEarchaí]] | 1986-10-17 | | [[Na Clocha Liatha]] |- | style='text-align:right'| 1673 | | [[Seán Ó Súilleabháin (saighdiúir)|Seán Ó Súilleabháin]] | 1700 | 1760 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1674 | | [[Osmond Esmonde]] | 1896-04-04 | 1936-07-22 | [[Contae Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1675 | | [[Siún Nic Gearailt]] | 1971-09-14 | | [[An Fheothanach]] |- | style='text-align:right'| 1676 | | [[Sorcha Ní Ghuairim]] | 1911-10-11 | 1976-12-24 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 1677 | [[Íomhá:Stella Steyn.jpg|center|128px]] | [[Stella Steyn]] | 1907-12-26 | 1987-07-21 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1678 | [[Íomhá:Stephanie Roche.jpg|center|128px]] | [[Stephanie Zambra|Stephanie Roche]] | 1989-06-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1679 | | [[Stephen Barrett]] | 1913-12-26 | 1976-09-08 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1680 | [[Íomhá:Stephen Cluxton kick out 2012 cropped.jpg|center|128px]] | [[Stiofán Cluxton]] | 1981-12-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1681 | [[Íomhá:Seán MacBride circa 1947.jpg|center|128px]] | [[Stephen Coughlan]] | 1910-12-26 | 1994-12-20 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1682 | | [[Stephen Fuller]] | 1900-01-01 | 1984 | [[Cill Flainn]] |- | style='text-align:right'| 1683 | | [[Stephen Jordan]] | 1886-12-26 | 1975-09-15 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1684 | [[Íomhá:Stephen McDonnell.jpg|center|128px]] | [[Stephen McDonnell (iománaí)|Stephen McDonnell]] | 1989-01-28 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1685 | | [[Stiofán Ó Cuív]] | 1991-04-29 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1686 | [[Íomhá:Stephen Rice (footballer).jpg|center|128px]] | [[Stephen Rice]] | 1984-10-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1687 | [[Íomhá:Susan Denham 2014.jpg|center|128px]] | [[Susan Denham]] | 1945-05-07 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 1688 | [[Íomhá:Susan O'Keeffe 2014.png|center|128px]] | [[Susan O'Keeffe]] | 1960-09-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1689 | | [[Séadna Ó Móra]] | 1993-03-09 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1690 | [[Íomhá:Séamus Callanan (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamas Ó Callanáin]] | 1988-09-15 | | [[An Drom]] |- | style='text-align:right'| 1691 | | [[Séamus Doyle]] | 1885 | 1971-04-30 | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1692 | | [[Séamus Dwyer]] | 1886-11-15 | 1922-12-20 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1693 | | [[Séamus Fitzgerald]] | 1896-08-21 | 1972-07-23 | [[An Cóbh]] |- | style='text-align:right'| 1694 | [[Íomhá:Seamus Healy, Dec 2024 - (54192713966) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Séamus Healy]] | 1950-08-09 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1695 | | [[Séamus Mac an Iomaire]] | 1891-01-13 | 1967-11-15 | [[Maínis]] |- | style='text-align:right'| 1696 | | [[Seán Ó Loirgneáin]] | | | ''[[:d:Q104328324|An Pháirc Gharbh]]'' |- | style='text-align:right'| 1697 | | [[Síle Ní Bhraonáin]] | 1983 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1698 | | [[Síle Seoige]] | 1979-04-13 | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 1699 | [[Íomhá:TJ Reid from TJ Reid, Seán Kelly, Richie Hogan, Walter Walsh.jpg|center|128px]] | [[T. S. Ó Maoildeirg]] | 1987-11-16 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1700 | [[Íomhá:Tadhg Crowley 1924 Election Poster.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Crowley]] | 1890-05-01 | 1970-03-12 | [[Baile an Londraigh]] |- | style='text-align:right'| 1701 | [[Íomhá:Tadhg O Donnchadha 1902.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Donnchadha]] | 1874<br/>1874-09-04 | 1949<br/>1949-09-21 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1702 | | [[Tommy Tiernan]] | 1969-06-16 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1703 | | [[Terry Brennan]] | 1942-05-24 | 2020-06-19 | [[Cairlinn]] |- | style='text-align:right'| 1704 | [[Íomhá:Thaddeus Connellan, by James Northcote.jpg|center|128px]] | [[Tadhg Ó Coinnialláin]] | 1780 | 1854 | [[An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1705 | [[Íomhá:ThomasBracken-NZ.JPG|center|128px]] | [[Thomas Bracken]] | 1843-12-21 | 1898-02-16 | [[Cluain Eois]] |- | style='text-align:right'| 1706 | | [[Thomas Burke (An Clár)|Thomas Burke]] | 1908-06-10 | 1951-11-20 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 1707 | [[Íomhá:Thomas Byrne.jpg|center|128px]] | [[Thomas Byrne (An Mhí Thoir)|Thomas Byrne]] | 1977-06-01 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 1708 | [[Íomhá:Thomas Davis Young Irelander.JPG|center|128px]] | [[Tomás Dáibhis]] | 1814-10-14 | 1845-09-16 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1709 | | [[Thomas Dunne]] | 1926-03-10 | 1990-08-03 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1710 | [[Íomhá:TF O'Higgins, 1933.png|center|128px]] | [[Thomas F. O'Higgins]] | 1890-04-08 | 1953-11-01 | [[An Sráidbhaile, Contae Laoise|An Sráidbhaile]] |- | style='text-align:right'| 1711 | | [[Thomas Finlay (Cumann na nGaedheal)|Thomas Finlay]] | 1893-10-11 | 1932-11-22 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1712 | | [[Thomas Harris]] | 1895 | 1974-02-18 | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1713 | [[Íomhá:ThomasHunter.jpg|center|128px]] | [[Thomas Hunter]] | 1885 | 1932-03-11 | [[Baile Chaisleáin an Róistigh]] |- | style='text-align:right'| 1714 | | [[Thomas Hussey]] | 1936-01-25 | 2024-01-21 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1715 | | [[Thomas J. Fitzpatrick (Baile Átha Cliath)|Thomas J. Fitzpatrick]] | 1926-07-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1716 | | [[Thomas Meaney]] | 1931-08-11 | 2022 | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1717 | [[Íomhá:Irish nationalist politician Thomas O'Donnell.png|center|128px]] | [[Tomás Ó Domhnaill (polaiteoir náisiúnach Éireannach)]] | 1871-11-30 | 1943-06-11 | [[An Baile Dubh, Contae Chiarraí (Clann Mhuiris)|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1718 | | [[Thomas O'Donoghue]] | 1890 | 20th century | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 1719 | | [[Thomas O'Mahony]] | | 1924-07-20 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1720 | [[Íomhá:Thomas Pringle politician.jpg|center|128px]] | [[Thomas Pringle]] | 1967-08-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1721 | [[Íomhá:MADDEN(1888) p370 THOMAS RUSSEL.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ruiséil (reibiliúnach)|Tomás Ruiséil]] | 1767-11-21 | 1803-10-21 | [[Drom Átháin]] |- | style='text-align:right'| 1722 | [[Íomhá:Thomas Ryan.jpg|center|128px]] | [[Tomás Ó Riain]] | 1989-09-19 | | [[Tulach an Iarainn]] |- | style='text-align:right'| 1723 | | [[Thomas Tynan]] | 1859 | 1953-09-24 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 1724 | | [[Timmy McCarthy]] | 1977-09-07 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1725 | | [[Timothy O'Connor]] | 1906-10-01 | 1986-07-21 | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 1726 | | [[Timothy O'Sullivan (Fianna Fáil)|Timothy O'Sullivan]] | 1899-07-26 | 1971-03-03 | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 1727 | [[Íomhá:Timothy Quill 1930.jpg|center|128px]] | [[Timothy Quill]] | 1901-05-09 | 1960-06-10 | [[Cluain Droichead]] |- | style='text-align:right'| 1728 | [[Íomhá:Toiréasa Ferris 2013 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Toiréasa Ferris]] | 1980-03-24 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1729 | | [[Tom Barry (T.D., Fine Gael)|Tom Barry]] | 1968-10-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1730 | | [[Tom Clancy]] | 1924-10-29 | 1990-11-07 | [[Carraig na Siúire]] |- | style='text-align:right'| 1731 | | [[Tom Condon]] | 1987-11-09 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1732 | | [[Tom Fleming]] | 1951-02 | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1733 | [[Íomhá:Tom Kettle.jpg|center|128px]] | [[Tom Kettle]] | 1880-02-09 | 1916-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1734 | | [[Tom Leonard]] | 1924-05-30 | 2004-03-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1735 | | [[Tom McEllistrim (1894–1973)|Tom McEllistrim]] | 1894-10-14 | 1973-12-04 | [[Lios Tuathail]] |- | style='text-align:right'| 1736 | | [[Tom Murphy]] | 1935-02-23 | 2018-05-15 | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 1737 | | [[Tom O'Reilly (An Cabhán)|Tom O'Reilly]] | 1915-08-06 | 1995-02-01 | [[Cill na Seanrátha]] |- | style='text-align:right'| 1738 | | [[Tom Sailí Ó Flaithearta]] | 1931 | 2021-04-15 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1739 | | [[Tomás Ó Doinn]] | 1974-05-21 | | [[Tuaim Uí Mheára]] |- | style='text-align:right'| 1740 | | [[Tommy Griffin]] | 1978-04-12 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1741 | [[Íomhá:Tommy Walsh.jpg|center|128px]] | [[Tomás Breathnach (peileadóir)|Tomás Breathnach]] | 1988-02-26 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1742 | | [[Tomás Mac Eoin]] | 1937 | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1743 | | [[Tomás Ó Flatharta]] | | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1744 | | [[Antóin de Brún]] | 1973-07-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1745 | | [[Antoine Ó Ceallaigh]] | 1993-12-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1746 | | [[Tónaí Mac Taidhg]] | 1946-01 | | [[Cloich na Coillte]] |- | style='text-align:right'| 1747 | | [[Tony Mulcahy]] | 1959-04-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1748 | | [[Treasa Ní Cheannabháin]] | 1953 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1749 | | [[Trevor Mac Goill]] | 1975 | | [[An Scrín, Contae na Mí|An Scrín]] |- | style='text-align:right'| 1750 | [[Íomhá:Bishop Trevor Williams.jpg|center|128px]] | [[Trevor Williams (easpag)|Trevor Williams]] | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1751 | | [[Uileog de Búrca]] | 1829-12-29 | 1887-11-22 | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 1752 | | [[Val Mulkerns]] | 1925-02-14 | 2018-03-10 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1753 | [[Íomhá:Dr Vincent White in his Mayoral robes.jpg|center|128px]] | [[Vincent White]] | 1885 | 1958-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1754 | | [[Vincent Woods]] | 1960 | | [[Contae Liatroma]] |- | style='text-align:right'| 1755 | | [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]] | 1915-05-03 | 1967-04-22 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1756 | [[Íomhá:Walter Walsh (hurler) cropped.jpg|center|128px]] | [[Ualtar Breathnach]] | 1991-05-25 | | [[Ros Bearrcon]] |- | style='text-align:right'| 1757 | [[Íomhá:Wilhelmina Geddes.jpg|center|128px]] | [[Wilhelmina Geddes]] | 1887 | 1955 | [[Liatroim]] |- | style='text-align:right'| 1758 | | [[Uilliam Ó Domhnaill]] | 16th century | 1628-07-11 | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 1759 | | [[William Davin]] | 1890-02 | 1956-03-01 | [[Ráth Domhnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1760 | | [[William Desmond]] | | 1941-09-05 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1761 | | [[William Duffy]] | 1865-04-07 | 1945-01-01 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 1762 | | [[William Frederick Wakeman]] | 1822 | 1900 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1763 | | [[William Hayes]] | 1913-01-18<br/>1930 | 1994-01-07 | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 1764 | | [[William Higgins]] | 1763 | 1825 | [[Cúil Mhuine]] |- | style='text-align:right'| 1765 | [[Íomhá:William James MacNeven.jpg|center|128px]] | [[William James MacNeven]] | 1763-03-21 | 1841-07-12 | [[Eachroim, Contae na Gaillimhe|Eachroim]] |- | style='text-align:right'| 1766 | | [[William O'Donnell]] | | 1947-02-04 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1767 | | [[William Redmond]] | 1886 | 1932-04-17 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1768 | | [[William Sears]] | 1868 | 1929-03-23 | [[An Éill]] |- | style='text-align:right'| 1769 | [[Íomhá:Sean O'Faolain, W. Stockley, D.Corkery, Tilly Fleischmann, Fr Patrick MacSwiney, Germaine Stockley, Aloys Fleischmann, visitors,1929.JPG|center|128px]] | [[William Stockley]] | 1859-06-29 | 1943-07-22 | [[Teach Mealóg]] |- | style='text-align:right'| 1770 | | [[Willie O'Dwyer]] | 1984-04-04 | | [[Muileann an Bhata]] |- | style='text-align:right'| 1771 | [[Íomhá:Major William Redmond bust, Wexford city.jpg|center|128px]] | [[Liam Mac Réamoinn|Willie Redmond]] | 1861-04-15 | 1917-06-07 | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1772 | | [[Áine Collins]] | 1969-09-01 | | [[Bántír]] |- | style='text-align:right'| 1773 | | [[Éamon Rooney]] | | 1993-11-09 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1774 | | [[Éamonn Mac Thomáis]] | 1927-01-13 | 2002-08-16 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1775 | | [[Éanna Ní Lamhna]] | 1950 | | [[Baile an Ghearlánaigh]] |- | style='text-align:right'| 1776 | | [[Éilís Ní Dhuibhne]] | 1954-02-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1777 | [[Íomhá:UnaOHagan-1Web.jpg|center|128px]] | [[Úna O'Hagan]] | 1962 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1778 | [[Íomhá:2018 Helen McEntee (39947643565) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Helen McEntee|Eiléana Nic an tSaoi]] | 1986-06-08 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1779 | [[Íomhá:St. Mary's Collegiate College Church, Youghal, Co. Cork.JPG|center|128px]] | [[Michael Jones (saighdiúir)|Michael Jones]] | 1606 | 1649-03-09 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1780 | | [[Paul Doolin]] | 1963-03-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1781 | | [[Kieran Cremin]] | | | [[Cill Airne]] |- | style='text-align:right'| 1782 | | [[Hector Ó hEochagáin]] | 1969-08-17 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 1783 | | [[Nollaig Ó hÍcí]] | 1980-12-12 | | ''[[:d:Q5315564|Dún Iomagáin]]'' |- | style='text-align:right'| 1784 | | [[Noel Harrington]] | 1970-12-24 | | [[Baile Chaisleáin Bhéarra]] |- | style='text-align:right'| 1785 | | [[Gearóid Mac Cuinneagáin]] | 1961-08-30 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 1786 | | [[Ronan Hussey]] | | | [[An tSnaidhm]] |- | style='text-align:right'| 1787 | [[Íomhá:Terry Cavanagh (developer) picture.jpg|center|128px]] | [[Terry Cavanagh]] | 1984 | | [[Tigh Damhnata]] |- | style='text-align:right'| 1788 | | [[William Bowles]] | 1705<br/>1714 | 1780-08-25 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1789 | [[Íomhá:John Boyle O'Reilly cph.3a38519.jpg|center|128px]] | [[John Boyle O'Reilly]] | 1844-06-28 | 1890-08-10 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1790 | | [[Beairtle Ó Conaire]] | | | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1791 | [[Íomhá:BiddyJenkinson.jpg|center|128px]] | [[Biddy Jenkinson]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1792 | [[Íomhá:Portrait of Singer Big Tom (Nov 2004).jpg|center|128px]] | [[Big Tom]] | 1936-09-18 | 2018-04-17 | [[Baile na Lorgan]] |- | style='text-align:right'| 1793 | [[Íomhá:Brendan Griffin, T.D. Fine Gael (cropped).JPG|center|128px]] | [[Brendan Griffin]] | 1982-03-14 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1794 | | [[Brian Walsh]] | 1972-09-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1795 | | [[Colm Mac Séalaigh]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1796 | [[Íomhá:Davy-fitzgerald-sf.jpg|center|128px]] | [[Daithí Mac Gearailt]] | 1971-08-02 | | [[Droichead Abhann Ó gCearnaigh]] |- | style='text-align:right'| 1797 | | [[Dymphna Lonergan]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1798 | | [[Dáithí Ó hÓgáin]] | 1949 | 2011 | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 1799 | | [[Dáithí Mac Cárthaigh]] | | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 1800 | | [[Dáibhí de Barra]] | 1758 | 1851 | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 1801 | | [[Déaglán Collinge]] | 1949 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1802 | | [[Domhnall Ó Conchubhair]] | 1847 | 1930-09-27 | ''[[:d:Q104300976|An Cnoc Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 1803 | | [[Eibhlín Ní Chathailriabhaigh]] | 1910-06-01 | 2001-06-07 | [[Domhnach Broc]] |- | style='text-align:right'| 1804 | | [[Eilís Ní Dheá]] | | | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 1805 | | [[Jackie Mac Donncha]] | 1946 | | [[Cill Chiaráin]] |- | style='text-align:right'| 1806 | | [[Jimmy O'Brien Moran]] | 1957 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1807 | | [[Liam Mac Amhlaigh]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 1808 | | [[Maidhc Dainín Ó Sé]] | 1942-02-02 | 2013-08-29 | [[Baile na nGall, Contae Chiarraí|Baile na nGall]] |- | style='text-align:right'| 1809 | | [[Mairéad Mhic Dhonncha]] | 1945 | | ''[[:d:Q104310021|Baile Reo]]'' |- | style='text-align:right'| 1810 | | [[Mark Geary]] | 1971-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1811 | [[Íomhá:Maureen O'Sullivan (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Maureen O'Sullivan (polaiteoir)|Maureen O'Sullivan]] | 1951-03-10 | | [[An Port Thoir]] |- | style='text-align:right'| 1812 | | [[Micheál Ó Cuaig]] | 1950 | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 1813 | | [[Máire Ní Scolaí]] | 1909-05-24 | 1985-06-28 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1814 | | [[Máirtín Ó Corrbuí]] | 1912-11-17 | 2002-05-08 | ''[[:d:Q104314882|An Pháirc Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 1815 | | [[Máirtín Óg Mac Donncha]] | | | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 1816 | | [[Máirín Ní Rodaigh]] | | 1965-10 | [[An Cabhán]] |- | style='text-align:right'| 1817 | | [[Mícheál W. Ó Murchú]] | | | [[Ráth Chormaic]] |- | style='text-align:right'| 1818 | | [[Mícheál Breathnach]] | 1881-09-16 | 1908-09-28 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 1819 | | [[Mícheál de Barra]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 1820 | | [[Mícheál Ó Bréartúin]] | 1930 | 2011 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1821 | | [[Niall Ó Ciosáin]] | 1960 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1822 | [[Íomhá:Nell Ní Chróinín 2014.jpg|center|128px]] | [[Nell Ní Chróinín]] | 1990 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1823 | | [[Niall Ó Cárthaigh]] | 1981-09-01 | | [[Carraig Thuathail]] |- | style='text-align:right'| 1824 | | [[Paddy Bushe]] | 1948 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1825 | | [[Patsy Ó Ceannabháin]] | 1943 | 1998 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 1826 | | [[Peadar Ó hUallaigh]] | 1950 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1827 | | [[Paul Seevers]] | 1969 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1828 | | [[Páraic Breathnach]] | 1956 | | ''[[:d:Q65391591|Carna]]'' |- | style='text-align:right'| 1829 | | [[Pádraig Standún]] | 1946 | | ''[[:d:Q62035956|Baile Dhabhac]]'' |- | style='text-align:right'| 1830 | | [[Pádraig Ó Cíobháin]] | 1951-03-12 | | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 1831 | | [[Pádraic Óg Ó Conaire]] | 1893-03-11 | 1971-08-05 | ''[[:d:Q104321570|An Turlach Beag]]'' |- | style='text-align:right'| 1832 | | [[Seosamh Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 1833 | | [[Seán Ó Curraoin]] | | | [[Bearna]] |- | style='text-align:right'| 1834 | | [[Seán Ó Ruadháin]] | 1883-02-20 | 1966-06-22 | [[Gaoth Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1835 | [[Íomhá:Stephen Donnelly 2016.jpg|center|128px]] | [[Stephen Donnelly]] | 1975-12-14 | | [[Deilgne]] |- | style='text-align:right'| 1836 | | [[Séamas Mac Annaidh]] | 1961 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1837 | | [[Tadhg Gaelach Ó Súilleabháin]] | 1715 | 1795 | [[Tuar na Fola]] |- | style='text-align:right'| 1838 | | [[Tomás Ó Neachtain]] | | | ''[[:d:Q104321837|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 1839 | [[Íomhá:Tony McLoughlin.jpg|center|128px]] | [[Tony McLoughlin]] | 1949-01-19 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1840 | | [[Torlach Mac Con Midhe]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1841 | | [[Énrí Ó Muirgheasa]] | 1874-01-14 | 1945-08-13 | ''[[:d:Q65558304|An Caisleán Thoir]]'' |- | style='text-align:right'| 1842 | | [[Neasa Ní Chinnéide]] | 1952 | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 1843 | [[Íomhá:Mary A. Sadlier (A ROUND TABLE, 1897).png|center|128px]] | [[Mary Anne Sadlier]] | 1820-12-31 | 1903-04-05 | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 1844 | | [[Kit Ahern]] | 1915-01-13 | 2007-12-27 | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1845 | | [[Seán Ó Conghaile]] | 1948-06-14 | | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 1846 | [[Íomhá:Michael Colreavy 2011.jpg|center|128px]] | [[Michael Colreavy]] | 1948-09 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 1847 | | [[Neil Ronan]] | 1979-09-01 | | [[Bealach Átha]] |- | style='text-align:right'| 1848 | | [[Nicky McFadden]] | 1962-12-25 | 2014-03-25 | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1849 | | [[Tadhg Dall Ó hUiginn]] | 1550 | 1591-03 | [[Cúige Chonnacht]] |- | style='text-align:right'| 1850 | | [[Tomás Ó Néill Ruiséal]] | 1828 | 1908 | [[An Móta]] |- | style='text-align:right'| 1851 | | [[Mary Elizabeth Byrne]] | 1880-07-02 | 1931-01-19 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1852 | [[Íomhá:Paul Flynn cropped.jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Floinn]] | 1986-07-08 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1853 | | [[Anraí Ó Riain]] | 1957-04-07 | 2020-11-24 | ''[[:d:Q4222952|Clárach]]'' |- | style='text-align:right'| 1854 | | [[Seosamh Ó Ceocháin]] | 1918-08-18 | 1988-01-05 | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1855 | [[Íomhá:Jennie Wyse Power.jpg|center|128px]] | [[Jennie Wyse Power]] | 1858-05-01 | 1941-01-05 | [[Bealach Conglais]] |- | style='text-align:right'| 1856 | [[Íomhá:Sir.James.Ware.png|center|128px]] | [[James Ware]] | 1594-11-26 | 1666-12-01 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1857 | [[Íomhá:Doireann Ní Ghríofa, 2023.jpg|center|128px]] | [[Doireann Ní Ghríofa]] | 1981-04-29 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1858 | [[Íomhá:Michael Donnellan, circa 1944.jpg|center|128px]] | [[Michael Donnellan]] | 1900 | 1964-09-27 | [[Dún Mór, Contae na Gaillimhe|Dún Mór]] |- | style='text-align:right'| 1859 | | [[Mícheál Ó Lócháin|Micheál Ó Lócháin]] | 1836-09-29 | 1899-01-10 | ''[[:d:Q104326011|Currach an Doire]]'' |- | style='text-align:right'| 1860 | [[Íomhá:Joseph MacBride.png|center|128px]] | [[Joseph MacBride]] | 1860 | 1938-01-01 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 1861 | [[Íomhá:Tom O'Sullivan (2009).jpg|center|128px]] | [[Tom O'Sullivan]] | 1978-11-15 | | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1862 | | [[Keith Hanley]] | 1993-08-15 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1863 | | [[Louis Dalton]] | 1862-09-20 | 1945-01-13 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1864 | | [[Hugh Law]] | 1872<br/>1872-07-28 | 1943-04-01<br/>1943-04-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1865 | | [[James Crowley]] | 1880 | 1946-01-21 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 1866 | | [[Francis Bulfin]] | 1874-02-12 | 1951-03-22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 1867 | [[Íomhá:Bridget Mary Redmond, circa 1930s (retouched).png|center|128px]] | [[Bridget Redmond]] | 1905 | 1952-05-03 | [[An Currach]] |- | style='text-align:right'| 1868 | | [[John Horgan]] | 1876 | 1955-06-27 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1869 | | [[Patrick Egan]] | 1891 | 1960-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1870 | | [[Michael Kilroy]] | 1884-09-14 | 1962-12-23 | [[Baile Uí Fhiacháin]] |- | style='text-align:right'| 1871 | | [[Michael Kennedy (An Longfort)|Michael Kennedy]] | 1897-03-01 | 1965-02-14 | [[Baile na gCros (Contae na hIermhí)|Baile na gCros (Contae na hIarmhí)]] |- | style='text-align:right'| 1872 | [[Íomhá:Peter Paul Galligan.jpg|center|128px]] | [[Paul Galligan]] | 1888-06-20 | 1966-12-14 | [[Carraig Álainn]] |- | style='text-align:right'| 1873 | | [[John Butler]] | 1891 | 1968-02-16 | [[Béal na Molt]] |- | style='text-align:right'| 1874 | [[Íomhá:Freedoms Martyrs (5911132821).jpg|center|128px]] | [[Rosie Hackett]] | 1893-07-25<br/>1883 | 1976-05-04<br/>1976-07-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1875 | [[Íomhá:Noel Thomas Lemass, 1971 (cropped).tif|center|128px]] | [[Noel Lemass, Óg|Noel Lemass]] | 1929-02-14 | 1976-04-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1876 | [[Íomhá:Martin Corry, 1927.jpg|center|128px]] | [[Martin Corry]] | 1890-12-12 | 1979-02-14 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1877 | [[Íomhá:Jackmurphy.jpg|center|128px]] | [[Jack Murphy]] | 1920 | 1984-07-11 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1878 | | [[Des Foley]] | 1940-09-12 | 1995-02-05 | [[Cionn Sáile]] |- | style='text-align:right'| 1879 | | [[Jack McQuillan]] | 1920-08-30 | 1998-03-08 | [[Béal Átha Feorainne]] |- | style='text-align:right'| 1880 | | [[Michael O'Halloran]] | 1933-08-20 | 1999-11-29 | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 1881 | [[Íomhá:David Kent (cropped).jpg|center|128px]] | [[David Kent]] | 1867-02-02 | 1930-11 | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 1882 | | [[Joseph MacDonagh]] | 1883-05-18 | 1922-12-25 | [[Cloch Shiurdáin]] |- | style='text-align:right'| 1883 | | [[Ellen O'Leary]] | 1831 | 1889 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1884 | | [[Harry Colley]] | 1891-02-21 | 1972-01-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1885 | | [[Críostóir Ó Floinn]] | 1927-12-18 | 2023-10-09 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1886 | | [[Don Cockburn]] | 1930-03-13 | 2017-09-05 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1887 | | [[Jim Corr (polaiteoir)|Jim Corr]] | 1934-01-25 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1888 | | [[Tony Scannell]] | 1945-08-14 | 2020-05-26 | [[Cionn tSáile]] |- | style='text-align:right'| 1889 | | [[Jim Fahy]] | 1946 | 2022 | [[Baile Locha Riach]] |- | style='text-align:right'| 1890 | | [[Patrick Gallagher]] | 1946-12-01 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1891 | | [[Henry Abbott]] | 1947-12-18 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 1892 | [[Íomhá:Yvonne Farrell at arcVision 2015.jpg|center|128px]] | [[Yvonne Farrell]] | 1951 | | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1893 | [[Íomhá:Lorraine Higgins, Feb 2014 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lorraine Higgins]] | 1979-08-03 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1894 | | [[John Kelly]] | 1960-02-02 | | [[Baile an Tobair, Contae Ros Comáin|Baile an Tobair]] |- | style='text-align:right'| 1895 | | [[Mary Mooney]] | 1958-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1896 | | [[Thomas Nagle]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1897 | | [[Seosamh Ó Cuana]] | 1965-03-17 | | [[An Ballán]] |- | style='text-align:right'| 1898 | | [[John Fitzgibbon]] | 1967-05-06 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 1899 | | [[Imelda Henry]] | 1967-03-05 | | [[Contae Shligigh]] |- | style='text-align:right'| 1900 | | [[Paul Brogan]] | 1986 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1901 | | [[Cathal Barrett]] | 1993-07-21 | | ''[[:d:Q4499047|Mainistir na Croiche]]'' |- | style='text-align:right'| 1902 | | [[Michael Cahill (iománaí)|Mícheál Ó Cathail]] | 1989-01-03 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1903 | [[Íomhá:Johnny Coen (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Comdhain]] | 1991-03-19 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 1904 | | [[Jake Ó Diolúin]] | 1992 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1905 | | [[Shay Byrne]] | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1906 | | [[Marc Eilís]] | 1990-08-26 | | [[Sráid an Mhuilinn]] |- | style='text-align:right'| 1907 | | [[Iásón Mac Giollarnáth]] | 1993-12-22 | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 1908 | | [[Domhnall Caomhánach]] | 1140 | 1175 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1909 | | [[Nicolás Bhailís]] | 1548 | 1585-12-14 | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1910 | | [[Séamus Ó hAirtnéada]] | 1990-07-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1911 | | [[Peter Duggan]] | 1993 | | ''[[:d:Q15964429|Cluaine]]'' |- | style='text-align:right'| 1912 | | [[Daithí Mac an Oirchinnigh]] | 1992-12-07 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1913 | | [[Lorcán Mac Lochlainn]] | 1989-11-14 | | [[Ceann Toirc]] |- | style='text-align:right'| 1914 | [[Íomhá:Paul Murphy (hurler) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pól Ó Murchú]] | 1989-01-01 | | [[Dún Feart]] |- | style='text-align:right'| 1915 | | [[Seán Ó Dónaill]] | 1994-06-15 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 1916 | [[Íomhá:John O'Dwyer (2014).jpg|center|128px]] | [[Seán Ó Duibhir]] | 1991-09-17 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1917 | [[Íomhá:Luke O'Farrell (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lúcás Ó Fearghaill]] | 1990-02-25 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1918 | | [[Roibeard Ó Sé]] | 1990-07-20 | | [[Carraig Uí Leighin]] |- | style='text-align:right'| 1919 | | [[Nioclás Mac Uaid]] | 1989-06-12 | | [[Eifinn]] |- | style='text-align:right'| 1920 | | [[Shane Ó Carthaigh]] | 1994-09-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1921 | [[Íomhá:Hozier Troubadour West Hollywood.jpg|center|128px]] | [[Hozier]] | 1990-03-17 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 1922 | | [[James O'Donoghue]] | 1990-06-19 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1923 | | [[Pádraig Breathnach]] | 1992-03-12 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 1924 | | [[Pól Ó Mainnín]] | 1993-05-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1925 | | [[Róisín Elsafty]] | 1976 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 1926 | | [[Eímear Noone]] | 1970s | | [[Cill Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 1927 | | [[Máel Sechnaill mac Máele Ruanaid]] | | 862 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1928 | [[Íomhá:Sean-canney-3.jpg|center|128px]] | [[Seán Canney]] | 1960-04-06 | | ''[[:d:Q4882077|Béal Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 1929 | [[Íomhá:Dublin footballer Jonny Cooper at the RDS Arena cropped.jpg|center|128px]] | [[Seán Cúipéir]] | 1989-11-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1930 | | [[John Kennedy (peileadóir)]] | 20th century | | ''[[:d:Q55437286|Eas Daoi]]'' |- | style='text-align:right'| 1931 | [[Íomhá:Jack McCaffrey (2013).jpg|center|128px]] | [[Seán Mac Gafraidh (peileadóir)|Seán Mac Gafraidh]] | 1993-10-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1932 | | [[Conor McManus]] | | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 1933 | [[Íomhá:Brendan McCahey live performance 2014-07-14 20-23.jpg|center|128px]] | [[Brendan McCahey]] | 1976 | | ''[[:d:Q4319146|Machaire Cluana]]'' |- | style='text-align:right'| 1934 | | [[Séamus de Barra]] | 1990-06-29 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 1935 | | [[Rós Ní Mhaonaigh]] | 1740 | 1798 | [[Contae na Mí]] |- | style='text-align:right'| 1936 | [[Íomhá:Grace O'Sullivan.jpg|center|128px]] | [[Grace O'Sullivan|Grace O’Sullivan]] | 1962-03-08 | | [[Trá Mhór]] |- | style='text-align:right'| 1937 | | [[Déin Mac Concharraige]] | 1990-02-26 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1938 | | [[Stephen Walsh]] | 1985-12-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1939 | | [[Ailéin Ó Ceadagáin]] | 1993-05-17 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 1940 | [[Íomhá:Lynn Boylan (Lynn Ní Bhaoigheallain).jpg|center|128px]] | [[Lynn Ní Bhaoighealláin|Lynn Boylan]] | 1976-11-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1941 | [[Íomhá:Damien Cahalane cropped.jpg|center|128px]] | [[Damien Cahalane]] | 1992-08-10 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1942 | [[Íomhá:Ruth Coppinger.jpg|center|128px]] | [[Ruth Coppinger]] | 1967-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1943 | | [[Áistín Ó Gliasáin]] | 1995-06-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1944 | [[Íomhá:Gabrielle McFadden.jpg|center|128px]] | [[Gabrielle McFadden]] | 1967-04-09 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 1945 | [[Íomhá:Liadh Ní Riada MLA Oct 2018 (close cropped).jpg|center|128px]] | [[Liadh Ní Riada]] | 1966-11-28 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1946 | [[Íomhá:Roderic O'Gorman.jpg|center|128px]] | [[Roderic O’Gorman]] | 1982-12-12 | | [[Mullach Eadrad]] |- | style='text-align:right'| 1947 | [[Íomhá:Edith Anne Stoney.jpg|center|128px]] | [[Edith Anne Stoney]] | 1869-01-06 | 1938-06-25 | [[Droichead na Dothra]] |- | style='text-align:right'| 1948 | | [[Joseph Cooper Walker]] | 1761 | 1810-04-12 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1949 | | [[Seán Mac Mathúna]] | 1936 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 1950 | [[Íomhá:Donall o healai 2020 1.jpg|center|128px]] | [[Dónall Ó Héalaí]] | 1987 | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 1951 | [[Íomhá:Portrait of John D’Alton P6048.jpg|center|128px]] | [[John D'Alton (staraí)|John D'Alton]] | 1792 | 1867 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 1952 | | [[Killian Burke]] | 1993-01-09 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 1953 | | [[Lee Chin]] | 1992-10-08 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 1954 | [[Íomhá:Brian Lawton (hurler).jpg|center|128px]] | [[Brian Ó Lachtnáin]] | 1992-12-09 | | [[Baile na Martra]] |- | style='text-align:right'| 1955 | | [[Rónán Ó Meachair]] | 1995-11-09 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 1956 | [[Íomhá:Sarah Greene at Abbey Theatre Noble Call.jpg|center|128px]] | [[Sarah Greene]] | 1984-07-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 1957 | | [[Peter Charleton]] | 1956-03-27 | | [[Caisleán Cnucha]] |- | style='text-align:right'| 1958 | | [[Seosamh Ó hOldáin]] | 1990-07-02 | | [[Baile Héil]] |- | style='text-align:right'| 1959 | [[Íomhá:2022-08-18 European Championships 2022 – Men's 400 Metres Hurdles by Sandro Halank–014.jpg|center|128px]] | [[Thomas Barr]] | 1992-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 1960 | | [[Christina Noble]] | 1944-12-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1961 | | [[Seán Breathnach]] | 1993 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1962 | [[Íomhá:Paul O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul O'Donovan]] | 1994-04-19 | | ''[[:d:Q104297150|An Lisín]]'' |- | style='text-align:right'| 1963 | [[Íomhá:Arthur Guinness II.png|center|128px]] | [[Arthur Hart Guinness]] | 1768 | 1855 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1964 | [[Íomhá:Bregenz- Subsidiarityconference-Gerard P Craughwell-01a.jpg|center|128px]] | [[Gerard Craughwell]] | 1953-11-22 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 1965 | [[Íomhá:Michael Fitzmaurice.jpg|center|128px]] | [[Michael Fitzmaurice]] | 1969-09-18 | | [[Glinsce, Contae na Gaillimhe (Béal Átha Mó)|Glinsce]] |- | style='text-align:right'| 1966 | | [[Sara Berkeley]] | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1967 | | [[Sarah Mary Fitton]] | 1796 | 1874-03-30 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1968 | [[Íomhá:Mary O'Donovan Rossa.png|center|128px]] | [[Mary Jane O’Donovan Rossa|Mary O'Donovan Rossa]] | 1845-01-27 | 1916-08-18<br/>1916-08-17 | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 1969 | [[Íomhá:Portrait of Thomas James Mulvany .PNG|center|128px]] | [[Thomas James Mulvany]] | 1779 | 1845-02-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1970 | [[Íomhá:Nóirín O'Sullivan, Dublin, 2023.jpg|center|128px]] | [[Nóirín O'Sullivan]] | 1960-11-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1971 | | [[William Haliday]] | 1788 | 1812 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1972 | | [[Áine Ní Fhoghludha]] | 1880-11-10 | 1932-04-14 | ''[[:d:Q104319641|An Móta]]'' |- | style='text-align:right'| 1973 | | [[Patrick Ganly]] | 1809 | 1899 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1974 | [[Íomhá:John Thomas Woodhouse (1780-1845) - Robert Murphy, BA, Fellow (1800) - GC0027 - Gonville and Caius College.jpg|center|128px]] | [[Robert Murphy]] | 1806 | 1843-03-12 | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 1975 | | [[William Kirby Sullivan]] | 1821 | 1890 | [[An Druipseach]] |- | style='text-align:right'| 1976 | [[Íomhá:20150513 ESC 2015 Molly Sterling 5070.jpg|center|128px]] | [[Molly Sterling]] | 1998-03-08 | | [[Pocán]] |- | style='text-align:right'| 1977 | [[Íomhá:Gavin Duffy.jpg|center|128px]] | [[Gavin Duffy]] | 1960-04-29 | | [[Cill Dara]] |- | style='text-align:right'| 1978 | | [[Seán Mac Craith]] | 1994-07-28 | | [[Luachma]] |- | style='text-align:right'| 1979 | [[Íomhá:Énna Mac Murchada (Bodleian Library MS Rawlinson B 503, folio 36r).jpg|center|128px]] | [[Éanna Mac Murchadha|Enna mac Donnchada Mac Murchada]] | | 1126 | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 1980 | | [[Conchobar Ua Briain|Conchúr Ó Briain]] | | 1142 | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 1981 | [[Íomhá:Gavin James Piknik i Parken 2017 (164342).jpg|center|128px]] | [[Gavin James]] | 1991-07-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1982 | | [[Mary Swanzy]] | 1882 | 1978 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1983 | | [[Seosamh Laoide]] | 1865-05-24 | 1939-09-21 | [[Raghnallach]] |- | style='text-align:right'| 1984 | [[Íomhá:Bríd Smith.jpg|center|128px]] | [[Bríd Smith]] | 1961-09-18 | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 1985 | [[Íomhá:Áine Ní Ghlinn.jpg|center|128px]] | [[Áine Ní Ghlinn]] | 1955 | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1986 | | [[Lucy O'Byrne]] | 1991<br/>1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1987 | | [[Robert Francis Ruttledge]] | 1899-09-11 | 2002-01-12 | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 1988 | | [[Liam Ó Rinn]] | 1886-11-20 | 1943-10-03 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1989 | [[Íomhá:Gerard Barrett at DIFF 2015.jpg|center|128px]] | [[Gerard Barrett]] | 1987-07-05 | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 1990 | | [[Máirin de Valéra]] | 1912-04-12 | 1984-08-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1991 | | [[Dúnmharú Declan Flynn|Declan Flynn]] | 1951 | 1982-09-09 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 1992 | | [[Barra Ó hAonghusa|Barry Hennessy]] | 1989-10-14 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 1993 | | [[Fanny Currey]] | 1848-05-30 | 1917-03-30 | ''[[:d:Q2368947|Caisleán Leasa Móire]]'' |- | style='text-align:right'| 1994 | [[Íomhá:Jacksepticeye by Gage Skidmore.jpg|center|128px]] | [[Jacksepticeye]] | 1990-02-07 | | [[An Clochán (Contae Uíbh Fhailí)|An Clochán]] |- | style='text-align:right'| 1995 | | [[Catherine Isabella Osborne]] | 1818-06-30 | 1880-06-21 | ''[[:d:Q57272913|Teach Newtown Anner]]'' |- | style='text-align:right'| 1996 | | [[Colm Ó Ceallaigh]] | 1928 | 2017 | [[Camas]] |- | style='text-align:right'| 1997 | | [[Seán Ua Cearnaigh]] | 1933-06-13 | 2020-10-26 | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 1998 | | [[Cian Ó Loingsigh|Cian Lynch]] | 1996-01-03 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 1999 | | [[Daithí Mac Braoin]] | 1985-09-20 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2000 | | [[Daithí Ó Riada (Luimneach)|David Reidy]] | 1993 | | [[An tÁth Leacach]] |- | style='text-align:right'| 2001 | | [[Déaglán hAnnáin]] | 1992-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2002 | | [[Gréacháin Ó Maolchathaigh]] | 1990-06-02 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2003 | | [[Kim Hayden]] | | | [[An Caisleán Nua, Contae Chill Mhantáin|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2004 | | [[Morgan Jageurs]] | 1862 | 1932-04-28 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2005 | | [[Peter Morgan Jaguers]] | 1862 | 1932 | [[Tulach Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2006 | | [[Nollaig Ní Laoire]] | 1989 | | [[Ráth Chairn]] |- | style='text-align:right'| 2007 | | [[Seán Ó Lúing]] | 1917-05-16 | 2000-02-10 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2008 | | [[Fionntán Mac Aodha Bhuí]] | 1924 | 2012 | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2009 | | [[Páidí Ó Briain]] | 1989-09-05 | | [[Cill Mocheallóg]] |- | style='text-align:right'| 2010 | | [[Pól de Brún]] | 1989-09-21 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2011 | | [[Risteard Mac Cárthaigh]] | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2012 | | [[Tadhg Ó Scanaill (aisteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | 1883-05-09 | 1967-01-18 | [[Baile Bhuirne]] |- | style='text-align:right'| 2013 | | [[Tadhg Ó Scanaill (múinteoir)|Tadhg Ó Scanaill]] | 1870 | 1939-08-20 | ''[[:d:Q65557130|An Inse Mhór]]'' |- | style='text-align:right'| 2014 | | [[Seánie O'Brien]] | 1919-08-23 | 1988 | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2015 | | [[Máire Ní Shúilleabháin]] | 1884-02-02 | 1914-07-14 | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2016 | | [[Séamus Ó hÍcí]] | 1988 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2017 | | [[Séamus Ó Riain]] | 1987-04-07 | | [[Garraí Uí Spealáin]] |- | style='text-align:right'| 2018 | | [[Mícheál Ó Tiománaidhe|Micheál Ó Tiománaidhe]] | 1853-09-20 | 1940-03-07 | ''[[:d:Q104331267|An Cartún Dubh]]'' |- | style='text-align:right'| 2019 | | [[Uáin Mac Conmara]] | 1986-06-11 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2020 | | [[Patrick Donoghue]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2021 | [[Íomhá:Claire Hanna.JPG|center|128px]] | [[Claire Hanna]] | 1980-06-19 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2022 | | [[Moyra Barry]] | 1886 | 1960-02-02 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2023 | [[Íomhá:Susan McKenna-Lawlor Suggested That We In Ireland Should Build Our Own Rocket (Inspirefest 2015)---105769 (18976188652) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Susan McKenna-Lawlor]] | 1935-03-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2024 | | [[Ruth Brandt]] | 1936-06-22 | 1989-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2025 | | [[Conchúir Mac Domhnall]] | 1995-09-22 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2026 | | [[Cormac Ó Murchú]] | 1993-04-21 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2027 | | [[Dorothy Blackham]] | 1896-03-01 | 1975-09-03 | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2028 | | [[Seán Mac Beinéid]] | 1996-12-05 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2029 | | [[Stiofán Mac Beinéid]] | 1995-10-08 | | [[Baile na Sagart]] |- | style='text-align:right'| 2030 | | [[Pádraig Ó Corráin|Padraig Ó Corráin]] | 1996-03-02 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2031 | [[Íomhá:Noel Rock.jpg|center|128px]] | [[Noel Rock]] | 1987-11-11 | | [[Baile Munna]] |- | style='text-align:right'| 2032 | | [[Séamus Ó Cinnéide]] | 1993-06-26 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2033 | | [[Rónán Ó Loingsigh]] | 1996 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2034 | [[Íomhá:Cathal Mannion (cropped).jpg|center|128px]] | [[Cathal Ó Mainnín]] | 1994-10-22 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2035 | | [[Tomás Ó Muireasa|Tom Morrissey]] | 1996-05-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2036 | | [[Neilí Ní Bhriain]] | 1864-06-04 | 1925-04-01 | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2037 | | [[Tadhg de Búrca]] | 1994-09-19 | | [[Clais Mhór]] |- | style='text-align:right'| 2038 | | [[William Ganly]] | 1855 | 1926-02-20 | [[Inis Mór, Árainn|Inis Mór]] |- | style='text-align:right'| 2039 | | [[Edward Hayes]] | 1810<br/>1814 | 1870-11-12 | [[Contae Laoise]]<br/>[[Garraí Eoin]] |- | style='text-align:right'| 2040 | | [[Ré Ó Laighléis]] | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2041 | [[Íomhá:William Henry Gregory Vanity Fair 30 December 1871.jpg|center|128px]] | [[William Henry Gregory]] | 1817-07-12<br/>1817-06-13 | 1892-03-06 | [[Caisleán Bhaile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2042 | [[Íomhá:Gearóid McInerney (2014).jpg|center|128px]] | [[Gearóid Mac an Airchinnigh]] | 1990-09-24 | | [[Órán Mór]] |- | style='text-align:right'| 2043 | [[Íomhá:2019 London Marathon IMG 9029 (32788526567).jpg|center|128px]] | [[Sinéad Diver]] | 1977-02-17 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2044 | [[Íomhá:Daithí Burke cropped.jpg|center|128px]] | [[Daithí de Búrca]] | 1992-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2045 | | [[Brían Ó Fiannachta]] | 1993-03-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2046 | | [[Seán Ó Caoilte]] | 1993-01-10 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2047 | [[Íomhá:Conor Whelan cropped.jpg|center|128px]] | [[Conchúir Ó Faoláin]] | 1996-10-31 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2048 | | [[Roibeard Ó Leannáin]] | 1993 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2049 | [[Íomhá:John Hanbury and Jonjo Farrell.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hAnmhuire]] | 1993-05-13 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2050 | [[Íomhá:Jason Flynn (2015).jpg|center|128px]] | [[Iasón Ó Floinn]] | 1994-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2051 | [[Íomhá:Pádraic Mannion(cropped).jpg|center|128px]] | [[Pádraic Ó Mainnín]] | 1993-03-06 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2052 | | [[Louise O'Neill]] | 1985-02-24 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2053 | [[Íomhá:Shelly mcnamara 2013.jpg|center|128px]] | [[Shelley McNamara]] | 1952 | | [[Lios Dúin Bhearna]] |- | style='text-align:right'| 2054 | | [[Pádraic Breathnach]] | 1942-07-12 | | [[Maigh Cuilinn]] |- | style='text-align:right'| 2055 | [[Íomhá:Cllr Cormac Devlin Hi Res.jpg|center|128px]] | [[Cormac Devlin]] | 1980-08-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2056 | [[Íomhá:Sportsfile (Web Summit) (22554473410) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Paddy Cosgrave]] | 1983-03-19 | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2057 | [[Íomhá:Katie McCabe Republic of Ireland mix zone 2020-03-05 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Katie McCabe]] | 1995-09-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2058 | | [[Gerard Hogan]] | 1964-12-23<br/>1958 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2059 | | [[Eoghan Ó Siadhail]] | 1584 | 1650-06-21 | [[Contae na hIarmhí]] |- | style='text-align:right'| 2060 | [[Íomhá:Paul-Photograph-jpg2.jpg|center|128px]] | [[Paul Mercier]] | 1958 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2061 | [[Íomhá:Catherine Martin TD.jpg|center|128px]] | [[Catherine Martin]] | 1972-09-30 | | [[Muineachán]] |- | style='text-align:right'| 2062 | [[Íomhá:Gino Kenny.jpg|center|128px]] | [[Gino Kenny]] | 1972-06-25 | | [[Cluain Dolcáin]] |- | style='text-align:right'| 2063 | [[Íomhá:Imelda Munster 2015.jpg|center|128px]] | [[Imelda Munster]] | 1968-02-24 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2064 | [[Íomhá:Shane Cassells (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Shane Cassells]] | 1971-03-26 | | [[An Uaimh]] |- | style='text-align:right'| 2065 | [[Íomhá:Kathleen Funchion 2015.jpg|center|128px]] | [[Kathleen Funchion]] | 1981-04-22 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2066 | [[Íomhá:Michael Harty.jpg|center|128px]] | [[Michael Harty]] | 1955-04-07 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2067 | [[Íomhá:Frank O'Rourke.jpg|center|128px]] | [[Frank O'Rourke]] | 1969-06-11 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2068 | [[Íomhá:Maria Bailey TD.jpg|center|128px]] | [[Maria Bailey]] | 1976-04-10 | | [[Deilginis]] |- | style='text-align:right'| 2069 | [[Íomhá:John Brady 2015.jpg|center|128px]] | [[John Brady]] | 1973-07-28 | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2070 | [[Íomhá:John Brassil.jpg|center|128px]] | [[John Brassil]] | 1963-05-16 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2071 | [[Íomhá:Declan Breathnach 2016 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Declan Breathnach]] | 1959-06-01 | | [[Droichead an Chnoic]] |- | style='text-align:right'| 2072 | [[Íomhá:Colm Brophy 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Colm Brophy]] | 1973-01-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2073 | [[Íomhá:James Browne politician.jpg|center|128px]] | [[James Browne]] | 1975-10-15 | | [[Inis Córthaidh]] |- | style='text-align:right'| 2074 | [[Íomhá:Pat Buckley 2016.jpg|center|128px]] | [[Pat Buckley]] | 1968-07-13 | | [[Mainistir na Corann]] |- | style='text-align:right'| 2075 | [[Íomhá:Peter Burke 2025 South Boston St. Patrick's Day Breakfast 54397908242 1.jpg|center|128px]] | [[Peter Burke]] | 1982-10-22 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2076 | [[Íomhá:Mary Butler.jpg|center|128px]] | [[Mary Butler]] | 1963-01-27 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2077 | [[Íomhá:Jackie Cahill.jpg|center|128px]] | [[Jackie Cahill]] | 1957-08-05 | | [[Dúrlas Éile|Durlas]] |- | style='text-align:right'| 2078 | [[Íomhá:Pat Casey.jpg|center|128px]] | [[Pat Casey]] | 1962-03-11 | | [[An Láithreach]] |- | style='text-align:right'| 2079 | [[Íomhá:Lisa Chambers (official portrait).jpg|center|128px]] | [[Lisa Chambers]] | 1986-08-24 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2080 | [[Íomhá:Jack Chambers (polaiteoir).jpg|center|128px]] | [[Jack Chambers]] | 1990-11-21 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2081 | [[Íomhá:Michael Collins politician.jpg|center|128px]] | [[Michael Collins (polaiteoir)|Michael Collins]] | 1958-07-15 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2082 | [[Íomhá:Danny Healy-Rae.jpg|center|128px]] | [[Danny Healy-Rae]] | 1954-07-16 | | [[Cill Gharbháin, Contae Chiarraí|Cill Gharbháin]] |- | style='text-align:right'| 2083 | [[Íomhá:Martin Kenny 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Martin Kenny]] | 1971-10-01 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2084 | [[Íomhá:John Lahart.jpg|center|128px]] | [[John Lahart]] | 1960-10-08 | | [[Baile Uí Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2085 | [[Íomhá:James Lawless TD.jpg|center|128px]] | [[James Lawless]] | 1976-08-19 | | [[Guaire]] |- | style='text-align:right'| 2086 | [[Íomhá:Josepha Madigan.jpg|center|128px]] | [[Josepha Madigan]] | 1970-05-21 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2087 | [[Íomhá:Denise Mitchell 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Denise Mitchell]] | 1976-11-22 | | [[An Chúlóg]] |- | style='text-align:right'| 2088 | [[Íomhá:Kevin Boxer Moran.jpg|center|128px]] | [[Kevin Moran (polaiteoir)|Kevin Moran]] | 1963-05-12 | | [[Baile Átha Luain]] |- | style='text-align:right'| 2089 | [[Íomhá:Aindrias Moynihan.jpg|center|128px]] | [[Aindrias Moynihan]] | 1967-10-17 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2090 | [[Íomhá:Margaret Murphy O'Mahony 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Margaret Murphy O'Mahony]] | 1969-10-07 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2091 | [[Íomhá:Eugene Murphy.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murphy]] | 1965-08-26 | | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2092 | [[Íomhá:Tom Neville 2016.png|center|128px]] | [[Tom Neville (polaiteoir)|Tom Neville]] | 1975-09-25 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2093 | [[Íomhá:Carol Nolan 2015.jpg|center|128px]] | [[Carol Nolan]] | 1978-05-23 | | [[Baile Mhic Ádaim]] |- | style='text-align:right'| 2094 | [[Íomhá:Jim O'Callaghan.jpg|center|128px]] | [[Jim O'Callaghan]] | 1968-01-05 | | [[Carraig an tSionnaigh]] |- | style='text-align:right'| 2095 | [[Íomhá:Kate O'Connell in 2014.jpg|center|128px]] | [[Kate O'Connell]] | 1980-01-03 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2096 | [[Íomhá:Kevin O'Keeffe.jpg|center|128px]] | [[Kevin O'Keeffe]] | 1964-03-09 | | [[Mala]] |- | style='text-align:right'| 2097 | [[Íomhá:Donnchadh Ó Laoghaire 2014.jpg|center|128px]] | [[Donnchadh Ó Laoghaire (polaiteoir)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | 1989-06-14 | | ''[[:d:Q17104710|An Tóchar]]'' |- | style='text-align:right'| 2098 | [[Íomhá:Fiona O Loughlin 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Fiona O'Loughlin]] | 1965-09-08 | | [[Ráth Iomgháin]] |- | style='text-align:right'| 2099 | [[Íomhá:Louise O'Reilly TD (32890052618) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Louise O'Reilly]] | 1973-09-27 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2100 | [[Íomhá:Anne Rabbitte.jpg|center|128px]] | [[Anne Rabbitte]] | 1970-04-11 | | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2101 | [[Íomhá:Niamh Smyth (portrait).jpg|center|128px]] | [[Niamh Smyth]] | 1972-04-19 | | [[Muinchille]] |- | style='text-align:right'| 2102 | | [[Julia Grenan]] | 1883-07-02 | 1972-01-06 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2103 | [[Íomhá:Sabina Higgins.jpg|center|128px]] | [[Sabina Higgins]] | 1944-05-07 | | [[Baile an Daighin, Contae Mhaigh Eo|Baile an Daighin]] |- | style='text-align:right'| 2104 | [[Íomhá:Cian O'Callaghan 2020.jpg|center|128px]] | [[Cian O’Callaghan]] | 1979-05-10<br/>1979-05-07 | | [[Cill Fhionntain]] |- | style='text-align:right'| 2105 | | [[Vincent Barry]] | 1908 | 1975 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2106 | | [[Seán Mac Giobúin]] | 1992-09-21 | | [[Áth Dara]] |- | style='text-align:right'| 2107 | [[Íomhá:Lynn Ruane TD.jpg|center|128px]] | [[Lynn Ruane]] | 1984-10-20 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2108 | [[Íomhá:Dee Forbes 2015 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Dee Forbes]] | 1967-02 | | [[Drom Dhá Liag]] |- | style='text-align:right'| 2109 | [[Íomhá:Alice-Mary Higgins.jpg|center|128px]] | [[Alice Mary Higgins]] | 1975-06-17 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2110 | | [[Michael Lawson]] | 1997 | | [[Cúil Darach]] |- | style='text-align:right'| 2111 | [[Íomhá:Fintan Warfield 2015.jpg|center|128px]] | [[Fintan Warfield]] | 1992-03-16 | | [[Crois Araild]] |- | style='text-align:right'| 2112 | [[Íomhá:Tim Lombard.jpg|center|128px]] | [[Tim Lombard]] | 1976-02-17 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2113 | [[Íomhá:Jennifer Murnane O'Connor.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Murnane-O'Connor]] | 1966-05-24 | | [[Contae Cheatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2114 | [[Íomhá:Aidan Davitt.jpg|center|128px]] | [[Aidan Davitt]] | 1978-10-13 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2115 | [[Íomhá:Gerry Horkan.jpg|center|128px]] | [[Gerry Horkan]] | 1961-07-22 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2116 | [[Íomhá:Maura Hopkins.jpg|center|128px]] | [[Maura Hopkins]] | 1984-05-25 | | [[Bealach an Doirín]] |- | style='text-align:right'| 2117 | [[Íomhá:Conor cleary.jpg|center|128px]] | [[Conor Cleary]] | 1994 | | [[Sráid na Cathrach]] |- | style='text-align:right'| 2118 | [[Íomhá:Gary O'Donovan 2016.jpg|center|128px]] | [[Gary O'Donovan]] | 1992-12-30 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2119 | | [[Aron Ó Seanachair]] | 1997 | | [[Sionainn (baile)|Sionainn]] |- | style='text-align:right'| 2120 | [[Íomhá:Victor Boyhan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Victor Boyhan]] | 1961-04-30 | | [[Dún Laoghaire]] |- | style='text-align:right'| 2121 | [[Íomhá:Rose Conway-Walsh (2024) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rose Conway-Walsh]] | 1969-10-13 | | [[Béal an Mhuirthead]] |- | style='text-align:right'| 2122 | [[Íomhá:Maria Byrne 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Maria Byrne]] | 1967-11-27 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2123 | [[Íomhá:Lorraine Clifford-Lee.jpg|center|128px]] | [[Lorraine Clifford-Lee]] | 1972-07-24 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2124 | [[Íomhá:Máire Devine 2015.jpg|center|128px]] | [[Máire Devine]] | 1972-09-07 | | [[Na Saoirsí]] |- | style='text-align:right'| 2125 | [[Íomhá:Paul Gavan 2016.jpg|center|128px]] | [[Paul Gavan]] | 1965-11-29 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2126 | [[Íomhá:Keith Swanick.jpg|center|128px]] | [[Keith Swanick]] | 1974-07-12 | | [[An Caisleán Riabhach]] |- | style='text-align:right'| 2127 | [[Íomhá:Neale Richmond 2016.jpg|center|128px]] | [[Neale Richmond]] | 1983-03-15 | | [[Baile an tSaoir]] |- | style='text-align:right'| 2128 | [[Íomhá:Catherine Ardagh.jpg|center|128px]] | [[Catherine Ardagh]] | 1982-09-20 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2129 | | [[Michael O'Higgins]] | 1917-11-01 | 2005-03-09 | [[Teach Srafáin]] |- | style='text-align:right'| 2130 | | [[Brigid Hogan-O'Higgins]] | 1932-03-10 | 2022-11-02 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2131 | [[Íomhá:Colette Kelleher.jpg|center|128px]] | [[Colette Kelleher]] | 1960-10-09 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2132 | [[Íomhá:Billy Lawless.jpg|center|128px]] | [[Billy Lawless]] | 1951-07-04 | 2024-11-08 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2133 | [[Íomhá:Pádraig Ó Céidigh.jpg|center|128px]] | [[Pádraig Ó Céidigh]] | 1957-01-02 | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2134 | | [[Seán de Brún]] | 1993 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2135 | [[Íomhá:Anne Maria Waters.jpg|center|128px]] | [[Anne Marie Waters]] | 1977-08-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2136 | | [[Daithí Ó Riada (An Clár)]] | 1993 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2137 | | [[Diarmaid Ó Broin]] | 1994 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2138 | | [[James Toher]] | 1993 | | [[Baile Átha Troim]] |- | style='text-align:right'| 2139 | [[Íomhá:Paul Daly.jpg|center|128px]] | [[Paul Daly]] | 1958-01-19 | | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2140 | [[Íomhá:John Dolan politician.jpg|center|128px]] | [[John Dolan]] | 1956-01-13 | | [[Tiobraid Árann (baile)|Tiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2141 | [[Íomhá:JoanFreemanPetaHousePressPack.jpg|center|128px]] | [[Joan Freeman]] | 1958-04-02 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2142 | | [[Dónall Mac Cormaic]] | 1993-01-28 | | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2143 | | [[Thomas de Vere Coneys]] | 1804 | 1851-12-28 | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2144 | | [[Séamas Ó Dubhghaill]] | 1855-07-25 | 1929-05-30 | ''[[:d:Q104306937|Cúil Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2145 | | [[Seosamh Ó Tórna]] | 1888-08-02 | 1967-04-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2146 | | [[Peadar Bairéad]] | | 2019 | [[Iorras]] |- | style='text-align:right'| 2147 | | [[Siobhán Ní Shúilleabháin]] | 1928-08-31 | 2013-05-21 | [[Baile an Fheirtéaraigh]] |- | style='text-align:right'| 2148 | | [[Barra de Nais|Barry Nash]] | 1996-12-31 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2149 | | [[Seán Mac Clochaire]] | 1997-08-25 | | [[Dúglas]] |- | style='text-align:right'| 2150 | | [[Moya Llewelyn Davies]] | 1881-03-25 | 1943-09-28 | [[An Charraig Dhubh]] |- | style='text-align:right'| 2151 | | [[Liam de Bluinsín]] | 1996 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2152 | | [[Edward King-Tenison]] | 1805-01-21 | 1878-06-19 | ''[[:d:Q6408168|Caisleán Chill Rónáin]]'' |- | style='text-align:right'| 2153 | | [[Damien Ó Ciaragáin]] | 1994-01-11 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2154 | [[Íomhá:Adrian Tuohy (cropped).jpg|center|128px]] | [[Adrian Ó Tuathaigh]] | 1993-05-14 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2155 | | [[Siobhán McSweeney]] | 1979-12-27 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2156 | | [[Charles Dawson]] | 1842 | 1917 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2157 | | [[Nancy Corrigan]] | 1912-06-21 | 1983 | [[Acaill]] |- | style='text-align:right'| 2158 | | [[Jemma Redmond]] | 1978-03-16 | 2016-08-16 | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2159 | | [[Margaret Dobbs]] | 1871-11-19 | 1962-01-02 | [[Contae Aontroma]]<br/>[[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2160 | | [[Jamie Barron]] | 1993 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2161 | [[Íomhá:Women in Mathematics Day 2018 13.jpg|center|128px]] | [[Sheila Tinney]] | 1918-01-15 | 2010-03-27 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2162 | | [[Austin Carroll]] | 1835<br/>1835-02-23 | 1909<br/>1909-11-29 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2163 | [[Íomhá:Enda O'Coineen (5).jpg|center|128px]] | [[Enda Ó Coinnín]] | 1955-01-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2164 | [[Íomhá:Brendan Murray RedCarpet Kyiv 2017.jpg|center|128px]] | [[Brendan Murray]] | 1996-11-16 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2165 | | [[David Byrne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2166 | | [[Gearóid Ó hÉigeartaigh]] | 1994 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2167 | | [[Lúcás Miach]] | 1996-10-29 | | [[Baile Níos]] |- | style='text-align:right'| 2168 | | [[Aisling Ní Dhonnchadha]] | | | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2169 | | [[Kathleen Watkins]] | 1934-10-17 | 2024-11-07 | [[Teach Sagard]] |- | style='text-align:right'| 2170 | | [[Rory Keenan]] | 1980-06-09 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2171 | | [[Donncha Ó Céileachair]] | 1918 | 1960 | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2172 | | [[Mary Elmes]] | 1908-05-05 | 2002-03-09 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2173 | | [[Matthew Hussey]] | 1942 | | [[An Chathair, Contae Thiobraid Árann|An Chathair]] |- | style='text-align:right'| 2174 | | [[Michael English]] | 1979-04-23 | | [[Díseart Diarmada]] |- | style='text-align:right'| 2175 | [[Íomhá:IVRLA 10443 Ó hEinirí.jpg|center|128px]] | [[Seán Ó hEinirí|Seán Ó hÉinirí]] | 1915-03-26 | 1998-07-26 | [[Cill Ghallagáin]] |- | style='text-align:right'| 2176 | | [[Colm Ó Spealáin]] | 1993-07-01 | | [[Caisleán Ó Liatháin]] |- | style='text-align:right'| 2177 | | [[Darragh Mac Giobúin]] | 1997-04-01 | | [[An Ráth, Contae Chorcaí|An Ráth]] |- | style='text-align:right'| 2178 | | [[Mícheál Ó Cathaláin]] | 1995-06-17 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2179 | | [[Seán Mac Erlaine]] | 1976-07-30 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2180 | | [[Marc Ó Colmáin]] | 1997-12-23 | | [[An Bhlarna]] |- | style='text-align:right'| 2181 | | [[Déin Ó Brosnacháin]] | 1991-06-24 | | [[An Linn Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2182 | | [[Roibeard Ó Floinn]] | 1997-11-07 | | [[An Gleanntán]] |- | style='text-align:right'| 2183 | [[Íomhá:Hayley Nolan Lewes FC Women 2 London City 3 14 02 2021-235 (50944207431) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hayley Nolan]] | 1997-03-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2184 | | [[Barra Ó Cochláin]] | 1990 | | [[Baile Gunnair]] |- | style='text-align:right'| 2185 | | [[Darragh Ó Liatháin]] | 1997 | | [[Dún Garbhán]] |- | style='text-align:right'| 2186 | [[Íomhá:Caitriona Perry.jpg|center|128px]] | [[Caitríona Perry]] | 1980-03-15 | | [[Ráth Maonais]] |- | style='text-align:right'| 2187 | | [[Mac Shile Ó hAodha]] | 1998 | | [[Cill Díoma]] |- | style='text-align:right'| 2188 | | [[Seán Ó Finn]] | 1996-01-24 | | [[An Brú]] |- | style='text-align:right'| 2189 | | [[Aron Ó Giolláin]] | 1996 | | [[Tobar Phádraig]] |- | style='text-align:right'| 2190 | | [[Peadar Lamb]] | 1930 | 2017-09-01 | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2191 | [[Íomhá:Nicola Coughlan in 2024.png|center|128px]] | [[Nicola Coughlan]] | 1987-01-09 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2192 | | [[Conn Ó Ceallacháin]] | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2193 | | [[Eiric na Leamhna]] | 1994 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2194 | [[Íomhá:Mícheál Mac Donncha 2015.jpg|center|128px]] | [[Mícheál Mac Donncha]] | 1965-03-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2195 | [[Íomhá:Aaron Connolly 26072025 (1).jpg|center|128px]] | [[Aaron Connolly]] | 2000-01-28 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2196 | | [[Teresa Mannion]] | 1961 | | ''[[:d:Q20855530|Baile Gall]]'' |- | style='text-align:right'| 2197 | | [[Biddy White Lennon]] | 1945 | 2017-11-25 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2198 | | [[Robert William Alexander]] | 1905-11-21 | 1979-12-17 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2199 | | [[Seána Kerslake]] | 1992-10-21 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2200 | | [[Keelin Shanley]] | 1968-08-24 | 2020-02-08 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2201 | [[Íomhá:Evanne Ní Chuilinn.png|center|128px]] | [[Evanne Ní Chuilinn]] | 1981 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2202 | | [[Domhnaill Ó Bearáin]] | 1928-02-28 | 2018-01-03 | [[Contae Átha Cliath Theas]] |- | style='text-align:right'| 2203 | | [[Seán Ó Donnchú]] | 1996-01-25 | | [[Inis Cara]] |- | style='text-align:right'| 2204 | | [[Tadhg Ó Mathúna]] | 1997-01-13 | | ''[[:d:Q7020800|Baile Nua Sheandroma]]'' |- | style='text-align:right'| 2205 | | [[Denise McCormack]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2206 | [[Íomhá:Kerry minor Capt, Fellow Fossa Man David Clifford.jpg|center|128px]] | [[David Clifford]] | 1999-01-22 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2207 | | [[Níall Ó Scolaí]] | 1994-04-19 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2208 | | [[Colm Basquel]] | 1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2209 | | [[Evan Mac Cumascaigh]] | 1998 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2210 | [[Íomhá:Tara Flynn.jpg|center|128px]] | [[Tara Flynn]] | | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2211 | | [[Lúc Ó Scannláin]] | 1996-06-02 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2212 | | [[Risteard Ó Laocha]] | 1997-03-13 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2213 | | [[Máirtín Ó Ceocháin]] | 1998-12-09 | | [[Tulach Ruáin]] |- | style='text-align:right'| 2214 | | [[Darren Ó Braonáin]] | 1996-11-13 | | [[Achadh Úr]] |- | style='text-align:right'| 2215 | | [[Pádraig Ó Loinn]] | 1996-12-02 | | [[Inis Tíog]] |- | style='text-align:right'| 2216 | | [[Pádraig Ó Duíginn]] | 1995-09-23 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2217 | | [[Catherine Corless]] | 1954 | | [[Tuaim]] |- | style='text-align:right'| 2218 | | [[Darach Ó Séaghdha]] | 20th century | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2219 | | [[Cecilia Margaret Nairn]] | 1791 | 1857-06-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2220 | | [[Osgur Ó Ciardha]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2221 | | [[Victoria Coffey]] | 1911-09-16 | 1999-06-15 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2222 | [[Íomhá:Harriet Scott (footballer) Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-595 (52303311389).jpg|center|128px]] | [[Harriet Scott]] | 1993-02-10 | | [[Baile Coimín]]<br/>[[Reading, Berkshire|Reading]] |- | style='text-align:right'| 2223 | | [[Georgia Drummy]] | 2000-04-18 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2224 | [[Íomhá:Sally Rooney.png|center|128px]] | [[Sally Rooney]] | 1991-02-20 | | [[Caisleán an Bharraigh]] |- | style='text-align:right'| 2225 | | [[James Murnaghan]] | 1881 | 1973 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2226 | [[Íomhá:Rhasidat Adeleke at 400m women Final Budapest 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Rhasidat Adeleke]] | 2002-08-29 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2227 | | [[Adrian Breen]] | 1992-05-28 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2228 | | [[Brian Ó hÓgáin (Tiobraid Árann)|Brian Ó hÓgáin]] | 1996-07-09 | | [[Lothra]] |- | style='text-align:right'| 2229 | | [[Seán Ó Conchúir]] | 1998-10-01 | | [[Gleann Maghair]] |- | style='text-align:right'| 2230 | [[Íomhá:Maud Joynt at the School of Irish learning 1913.jpg|center|128px]] | [[Maud Joynt]] | 1868-03-07 | 1940-07-24 | [[Contae Ros Comáin]] |- | style='text-align:right'| 2231 | [[Íomhá:Leanne Kiernan Lewes FC Women 0 West Ham Utd Women 5 pre season 12 08 2018-758 (43300204544) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Leanne Kiernan]] | 1999-04-27 | | [[Coill an Chollaigh]] |- | style='text-align:right'| 2232 | | [[Margaret Grey Porter]] | | 1881 | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2233 | | [[Risteard Inglis]] | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2234 | | [[Séamus Ó Flanagáin]] | 1997 | | ''[[:d:Q4494222|An Fheothanach]]'' |- | style='text-align:right'| 2235 | | [[Darragh Ó Donnabháin]] | 1995 | | ''[[:d:Q59726393|Úlla]]'' |- | style='text-align:right'| 2236 | | [[Grace O'Flanagan]] | 1989-04-07 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2237 | | [[Nicola Evans]] | 1990-01-17 | | [[Cluain Sceach]] |- | style='text-align:right'| 2238 | | [[Yvonne O'Byrne]] | 1992-01-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2239 | | [[Roisin Upton|Q56033407]] | 1994-04-01 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2240 | | [[Nicola Daly]] | 1988-04-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2241 | | [[Aifric Mac Aodha]] | 1979 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2242 | | [[Caitríona Ní Chléirchín]] | 1978 | | [[Scairbh na gCaorach]] |- | style='text-align:right'| 2243 | | [[Eleanor Knott]] | 1886-11-18 | 1975-01-04 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2244 | | [[Éanna Ó Muireasa]] | 1994 | | [[Droichead Binéid]] |- | style='text-align:right'| 2245 | | [[Dónall Ó Muireasa]] | 1993-04-20 | | [[Caisleán Uí Chonaill]] |- | style='text-align:right'| 2246 | | [[Pádraig Ó Riain (iománaí)|Pádraig Ó Riain]] | 1995 | | [[Dún Bleisce]] |- | style='text-align:right'| 2247 | | [[Clíodhna Ní Lionáin]] | | | [[Cúil Ghréine]] |- | style='text-align:right'| 2248 | | [[Bríd Ní Mhóráin]] | 1951 | | [[Áth Trasna]] |- | style='text-align:right'| 2249 | | [[Máire Ní Dhonnchadha Dhuibh]] | 1702 | 1795 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2250 | | [[Mary Georgina Barton]] | 1861-04-03 | 1949-11-08 | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2251 | | [[Claire O'Riordan]] | 1994-10-12 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2252 | | [[Rory Ó Beagáin]] | 1992-04-11 | | [[An Bhoth|Baile an Scotaigh]] |- | style='text-align:right'| 2253 | [[Íomhá:Pódio Olímpico (boxe, feminino) (cropped - Harrington).jpg|center|128px]] | [[Kellie Harrington]] | 1989-12-11 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2254 | | [[Donncha Ó Cróinín]] | 1919-12-08 | 1990-06-05 | [[Baile Mhic Íre]] |- | style='text-align:right'| 2255 | | [[Vicky Phelan]] | 1974-10-28 | 2022-11-14 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2256 | [[Íomhá:Jane Ni Dhulchaointigh.jpeg|center|128px]] | [[Jane Ní Dhulchaointigh]] | | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2257 | [[Íomhá:Meg Connery, circa 1920s.jpg|center|128px]] | [[Meg Connery]] | 1879 | 1956-12 | [[Cathair na Mart]] |- | style='text-align:right'| 2258 | | [[Brian Ó hEadhra]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2259 | | [[Niall Déiseach]] | 1994 | | ''[[:d:Q28232598|Baile Uí Aodha, Contae an Chláir]]'' |- | style='text-align:right'| 2260 | | [[Karen Byrne]] | 1992-05-30 | | [[Baile Formaid]] |- | style='text-align:right'| 2261 | | [[Marc Mac Eochaidh]] | 1998-09-09 | | [[Cill Síoláin]] |- | style='text-align:right'| 2262 | | [[John Nolan (damhsóir)|John Nolan]] | 1990-07-07 | | [[Cill Chainnigh]] |- | style='text-align:right'| 2263 | | [[Vincent Lambe]] | 1980-12-01 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2264 | | [[Patrick Smyth]] | 1824 | 1865-10-14 | [[Béal an Átha]] |- | style='text-align:right'| 2265 | | [[Máire Treasa Ní Dhubhghaill]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2266 | | [[Alan Dempsey]] | | | [[Contae Luimnigh]] |- | style='text-align:right'| 2267 | | [[Ben Troy]] | | | [[Carraig Mhachaire Rois]] |- | style='text-align:right'| 2268 | | [[Thomas Wall]] | 1906-07-04 | 1985-08-20 | ''[[:d:Q104316697|Baile na mBodach]]'' |- | style='text-align:right'| 2269 | [[Íomhá:Bryan Dobson.jpg|center|128px]] | [[Bryan Dobson]] | 1960-02-10 | | [[Dumhach Thrá]] |- | style='text-align:right'| 2270 | | [[Seán Tadhg Ó Gairbhí]] | | | [[Ráth Caola]] |- | style='text-align:right'| 2271 | [[Íomhá:Ógie Ó Céilleachair.jpg|center|128px]] | [[Ógie Ó Céilleachair]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2272 | | [[Heather Payne]] | 2000-01-26 | | [[Béal Átha na Sluaighe]] |- | style='text-align:right'| 2273 | | [[Fintan McCarthy (rámhaí)|Fintan McCarthy]] | 1996-11-23 | | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2274 | | [[Clíodna Cussen]] | 1932-09-18 | 2022-08-02 | [[An Caisleán Nua, Contae Luimnigh|An Caisleán Nua]] |- | style='text-align:right'| 2275 | [[Íomhá:Dermot Kennedy performing at 2019 Lowlands Festival.png|center|128px]] | [[Diarmuid Ó Cinnéide|Dermot Kennedy]] | 1991-12-13 | | [[Ráth Cúil, Baile Átha Cliath|Ráth Cúil]] |- | style='text-align:right'| 2276 | | [[Naoise Dolan]] | 1992 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2277 | | [[John Farrelly]] | 2000-05-16 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2278 | | [[Seán Mac An Ultaigh|Seán Mac an Ultaigh]] | 1994-06-28 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2279 | [[Íomhá:Emma Dabiri, November 2021.png|center|128px]] | [[Emma Dabiri]] | 1979-03-25 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2280 | | [[Alice Little]] | 1990-05-03 | | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 2281 | | [[Mabel Sharman Crawford]] | 1820-06-03 | 1912-02-14 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2282 | | [[Diarmaid Ó Muirithe]] | 1935-11-11 | 2014-07-11 | [[Ros Mhic Thriúin]] |- | style='text-align:right'| 2283 | | [[Ciara Ní É]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2284 | [[Íomhá:2019-06-29 1st FIG Artistic Gymnastics JWCH Women's Apparatus finals Vault Victory ceremony (Martin Rulsch) 23.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Gadirova]] | 2004-10-03 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2285 | [[Íomhá:Caoilinn hughes 8315752.jpg|center|128px]] | [[Caoilinn Hughes]] | 1985 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2286 | [[Íomhá:Izzy Atkinson.jpg|center|128px]] | [[Isibeal Atkinson]] | 2001-07-17 | | [[An Ros, Contae Bhaile Átha Cliath|An Ros]] |- | style='text-align:right'| 2287 | | [[Jessica Ziu]] | 2002-06-06 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2288 | | [[Sinéad Ní Uallacháin]] | | | ''[[:d:Q67050365|Baile an Éanaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2289 | | [[Oonah Keogh]] | 1903-05-02 | 1989-07-18 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2290 | | [[Seán Pléimeann]] | 1814 | 1896-01-28 | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2291 | [[Íomhá:Troy Parrott 2025.png|center|128px]] | [[Troy Parrott]] | 2002-02-04 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2292 | | [[Risteárd Ó Glaisne]] | 1927-09-02 | 2003-11-06 | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2293 | | [[Emilie Pine]] | 1977<br/>1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2294 | | [[Dáirine Ní Mheadhra]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2295 | [[Íomhá:Cathal Berry 2020.jpg|center|128px]] | [[Cathal Berry]] | 1977 | | [[Contae Phort Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2296 | [[Íomhá:Gavin Bazunu and Alex McCarthy 22112025 (2) (Gavin Bazunu).jpg|center|128px]] | [[Gavin Bazunu]] | 2002-02-20 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2297 | | [[Charlotte Dease]] | 1873-07-20 | 1953-05-05 | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2298 | | [[Cáit Feiritéar]] | 1916-12-01 | 2005-06-08 | ''[[:d:Q104309724|Baile na hAbha]]'' |- | style='text-align:right'| 2299 | [[Íomhá:EugeneMurtagh1234.jpg|center|128px]] | [[Eugene Murtagh]] | 1942 | | [[Dún an Rí]] |- | style='text-align:right'| 2300 | | [[Nessa Ní Shéaghdha]] | 1916-03-14 | 1993-04-11 | [[Droim Conrach]] |- | style='text-align:right'| 2301 | [[Íomhá:Paul Mescal at the Toronto International Film Festival in 2025 2 (cropped 2).jpg|center|128px]] | [[Paul Mescal]] | 1996-02-02 | | [[Maigh Nuad]] |- | style='text-align:right'| 2302 | [[Íomhá:Máire Rua O'Brien.jpg|center|128px]] | [[Máire Rua Nic Mhathúna|Máire Rua Ní Mhathúna]] | 1615 | 1686 | [[Cluain idir Dhá Lá]] |- | style='text-align:right'| 2303 | | [[Caitlín Ní Thoirbheird]] | 1891-05-05 | 1969-07-24 | ''[[:d:Q1124843|Mainistir na Búille]]'' |- | style='text-align:right'| 2304 | [[Íomhá:Mark Ward Sinn Féin.jpg|center|128px]] | [[Mark Ward (polaiteoir)]] | 1974 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2305 | [[Íomhá:Louisa harland diff 2021 1.jpg|center|128px]] | [[Louisa Harland]] | 1993-01-31<br/>1994-01-31 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2306 | | [[Josie Sheáin Jeaic Mac Donncha]] | 1943 | 2017-09-09 | [[An Aird Thiar]] |- | style='text-align:right'| 2307 | | [[Teresa Mullen]] | 1938-04-27 | 1989-08-23 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2308 | | [[Caitlín Ní Chualáin]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2309 | | [[Peadar Ó Riada]] | 1954-12 | | [[Cúil Aodha]] |- | style='text-align:right'| 2310 | | [[Liam Budhlaeir]] | 1923-09-28 | 1995-06-10 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2311 | | [[Séamus Ó Coileáin (aistritheoir)|Séamus Ó Coileáin]] | | | [[Áth an tSléibhe]] |- | style='text-align:right'| 2312 | [[Íomhá:Hazel Chu 2021 - 1 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Hazel Chu]] | 1980 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2313 | | [[Maura Higgins]] | 1990-11-25<br/>1990-10-25 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2314 | | [[Seán Ó hÉalaí]] | 1938-01-27 | 2017-12-11 | ''[[:d:Q82025075|Poll Raithní (Sweeny)]]'' |- | style='text-align:right'| 2315 | | [[Áine Hensey]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2316 | | [[Aogán Ó Muircheartaigh]] | 1948 | 2025-05-26 | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2317 | | [[John Beag Ó Flatharta]] | | | [[Leitir Mealláin]] |- | style='text-align:right'| 2318 | | [[Mícheál de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2319 | | [[Seán Ó Tuairisg]] | 1945-11-01 | 2023-04-19 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2320 | | [[Caitlín Ní Mhaolchróin]] | 1895-11-22 | 1973-06-13 | [[Cill Bheagáin]] |- | style='text-align:right'| 2321 | | [[Nóra Ághas]] | 1882-07-15 | 1970-01-20 | ''[[:d:Q60555545|Cinn Aird]]'' |- | style='text-align:right'| 2322 | [[Íomhá:Holly Cairns, April 2023 (headshot).jpg|center|128px]] | [[Holly Cairns]] | 1989-11-04 | | [[Contae Chorcaí]] |- | style='text-align:right'| 2323 | | [[An Beirneach|Liam Ó Beirn]] | 1869 | 1949-07-17 | ''[[:d:Q104325767|Ceathrú na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 2324 | | [[Seosamh Ieróm Mac Giolla Phádraig]] | 1878 | 1910 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2325 | | [[Seán Ó Súilleabháin (béaloideasóir)|Seán Ó Súilleabháin]] | 1903-11-30 | 1996-12-12 | [[Contae Chiarraí]] |- | style='text-align:right'| 2326 | [[Íomhá:Ruairí Ó Murchú 2020.jpg|center|128px]] | [[Ruairí Ó Murchú]] | 1978-05-03 | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2327 | [[Íomhá:Sorca Clarke 2020.jpg|center|128px]] | [[Sorca Clarke]] | 1978 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2328 | [[Íomhá:Violet-Anne Wynne 2020.jpg|center|128px]] | [[Violet-Anne Wynne]] | 1988 | | [[Cill Rois]] |- | style='text-align:right'| 2329 | [[Íomhá:Mairéad Farrell 2014.jpg|center|128px]] | [[Mairéad Farrell (polaiteoir)|Mairéad Farrell]] | 1990-01-06 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2330 | [[Íomhá:Pa Daly 2014.jpg|center|128px]] | [[Pa Daly]] | 1969 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2331 | [[Íomhá:Jennifer Carroll MacNeill 2020.jpg|center|128px]] | [[Jennifer Carroll MacNeill]] | 1980-09-05 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2332 | [[Íomhá:Marc Ó Cathasaigh 2020.jpg|center|128px]] | [[Marc Ó Cathasaigh]] | 1977-01-03 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2333 | [[Íomhá:Christopher O'Sullivan 2020.jpg|center|128px]] | [[Christopher O’Sullivan|Christopher O'Sullivan]] | 1982-06-02 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2334 | [[Íomhá:Brian Leddin.jpg|center|128px]] | [[Brian Leddin]] | 1979 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2335 | [[Íomhá:Malcolm Noonan 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Malcolm Noonan]] | 1966 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2336 | [[Íomhá:Claire Kerrane 2015.jpg|center|128px]] | [[Claire Kerrane]] | 1992-04-24 | | [[Dún Gar]] |- | style='text-align:right'| 2337 | [[Íomhá:Pauline Tully 2025 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Pauline Tully]] | 20th century | | [[Cill na Leice]] |- | style='text-align:right'| 2338 | [[Íomhá:Patrick Costello 2020.jpg|center|128px]] | [[Patrick Costello]] | 1980-05-21 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2339 | [[Íomhá:Norma Foley.jpeg|center|128px]] | [[Norma Foley]] | 1970 | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2340 | [[Íomhá:Verona Murphy (official portrait) 2020 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Verona Murphy]] | 1971 | | ''[[:d:Q104271796|An Ghráinseach]]'' |- | style='text-align:right'| 2341 | [[Íomhá:Jennifer Whitmore 2024 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jennifer Whitmore]] | 1974-06 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2342 | [[Íomhá:Emer Higgins, 2022.jpg|center|128px]] | [[Emer Higgins]] | 1980s | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2343 | [[Íomhá:Joe Flaherty (politician).jpeg|center|128px]] | [[Joe Flaherty (polaiteoir)|Joe Flaherty]] | 1969 | | [[An Muileann gCearr]] |- | style='text-align:right'| 2344 | [[Íomhá:Steven Matthews 2020.jpg|center|128px]] | [[Steven Matthews]] | 1971 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2345 | [[Íomhá:Valkyrie, January 2018 02 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Lyra Valkyria]] | 1996-10-23 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2346 | [[Íomhá:Patricia Ryan 2020.jpg|center|128px]] | [[Patricia Ryan (polaiteoir)]] | 1969-03-03 | | [[Baile Briotáis]] |- | style='text-align:right'| 2347 | [[Íomhá:Duncan Smith 2020.jpg|center|128px]] | [[Duncan Smith (polaiteoir)|Duncan Smith]] | 1983-05-17 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2348 | [[Íomhá:Paul Donnelly 2012.jpg|center|128px]] | [[Paul Donnelly]] | 1969 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2349 | | [[Máirín Ní Mhuiríosa]] | 1906-09-05 | 1982-08-27 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2350 | | [[Tony Holohan]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2351 | [[Íomhá:Eibhlín Nic Niocaill.jpg|center|128px]] | [[Eibhlín Nic Niocaill]] | 1884-10-22 | 1909-08-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2352 | [[Íomhá:Michael Ryan ESCAIDE 2019 (49198471961) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Mike Ryan]] | 1965 | | [[Sligeach]] |- | style='text-align:right'| 2353 | | [[Bríd Ní Ghiolláin]] | 1894-11-15 | 2003-12-31 | ''[[:d:Q124407631|Fearann an Choirce]]'' |- | style='text-align:right'| 2354 | | [[Sorcha Richardson]] | 1990 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2355 | | [[Eileen O'Faoláin]] | 1900-06-10 | 1988-09-20 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2356 | [[Íomhá:Orla Comerford at the 2024 Summer Paralympics (cropped).jpg|center|128px]] | [[Orla Comerford]] | 1997-09-14 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2357 | | [[Nan Tom Teaimín]] | | | [[Conamara]] |- | style='text-align:right'| 2358 | | [[Máire Ní Chéileachair]] | | | ''[[:d:Q4481305|An Fearann]]'' |- | style='text-align:right'| 2359 | [[Íomhá:Richie Conroy at DIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Richie Conroy]] | | | [[Contae Chill Dara]] |- | style='text-align:right'| 2360 | [[Íomhá:John Cummins (Irish politician).jpg|center|128px]] | [[John Cummins|Q96384541]] | 1988 | | [[Port Láirge]] |- | style='text-align:right'| 2361 | | [[Lyra (amhránaí)|Lyra]] | 1993-05-19 | | [[Droichead na Bandan]] |- | style='text-align:right'| 2362 | | [[Pádraigín Haicéad]] | 1604 | 1654-11 | ''[[:d:Q4852302|An Baile Tarsna]]'' |- | style='text-align:right'| 2363 | | [[Sibéal Davitt]] | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2364 | [[Íomhá:CMAT, Brooklyn, March 2022 2 (cropped) (cropped).jpg|center|128px]] | [[CMAT]] | 1996-02-23<br/>1996 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2365 | [[Íomhá:Jamie Finn Lewes FC Women 0 Birmingham City 0 21 08 2022-717 (52303039536) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Jamie Finn]] | 1998-04-24 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2366 | | [[Niamh Farrelly]] | 1999-04-15 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2367 | | [[Áine Ní Chíobháin]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2368 | | [[Breandán 'ac Gearailt]] | | | [[Baile an Mhúraigh, Paróiste Mórdhach|Baile an Mhúraigh]] |- | style='text-align:right'| 2369 | | [[Máire Ní Thuathail (léiritheoir)|Máire Ní Thuathail]] | 1959-07-29 | 2016-09-19 | [[Tuar Mhic Éadaigh]] |- | style='text-align:right'| 2370 | | [[Maud Cotter]] | 1954 | | [[Loch Garman]] |- | style='text-align:right'| 2371 | | [[Aodhán Madden]] | 1947 | 2015 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2372 | | [[Caitlín Ní Chionnaith]] | 1897-09-09 | 1988-03-22 | [[An Seanchaisleán]] |- | style='text-align:right'| 2373 | [[Íomhá:Rachael Blackmore on Aione 23 January 2020 at Gowran Park.jpg|center|128px]] | [[Rachael Blackmore]] | 1989-07-11 | | ''[[:d:Q60555085|Cill Náile]]'' |- | style='text-align:right'| 2374 | [[Íomhá:Saoirse Noonan Durham 2023 (sq cropped).jpg|center|128px]] | [[Saoirse Noonan]] | 1999-07-13 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2375 | | [[Paddy McMahon]] | 1933 | 2019 | [[An Tulach (An Clár)|An Tulach]] |- | style='text-align:right'| 2376 | | [[SON]] | 1990-04-21 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2377 | | [[Bernadette Nic an tSaoir]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2378 | | [[Seán Garvey]] | 1952 | 2022-05-06 | [[Cathair Saidhbhín]] |- | style='text-align:right'| 2379 | [[Íomhá:Éanna Hardwick at TIFF 2025.jpg|center|128px]] | [[Éanna Hardwicke]] | 1996-10-21 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2380 | | [[Annraoi Ó Liatháin]] | 1917-10-15 | 1981-07-27 | [[Port Omna]] |- | style='text-align:right'| 2381 | | [[Donnchadh Ó Laoghaire (ollamh)|Donnchadh Ó Laoghaire]] | 1877-01-21 | 1944-04-03 | ''[[:d:Q104298855|Doire an Chuilinn]]'' |- | style='text-align:right'| 2382 | [[Íomhá:Katie McGreal.jpg|center|128px]] | [[Katie McGreal]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2383 | | [[Róisín Uí Mhadagáin Ní Raghallaigh]] | 1903-01-21 | 1974-02-13 | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2384 | | [[Mícheál Ó hAodha|Micheál Ó hAodha]] | 1918-07-31 | 1998-01-26 | [[Cill Dalua]] |- | style='text-align:right'| 2385 | | [[Conleth Ellis]] | 1937 | 1988-05-10 | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2386 | [[Íomhá:Colm Bairéad DIFF Panel 1.png|center|128px]] | [[Colm Bairéad]] | 1981 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2387 | | [[Diarmuid de Faoite]] | 1967 | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2388 | | [[Pádraig Ó Macháin]] | | | [[Lios Mór]] |- | style='text-align:right'| 2389 | | [[Siún Ní Dhuinn]] | | | [[Dún Dealgan]] |- | style='text-align:right'| 2390 | | [[Abbie Larkin]] | 2005-04-27 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2391 | | [[Carol Cronin]] | | | [[Contae Chill Mhantáin]] |- | style='text-align:right'| 2392 | | [[Liam Prút]] | 1940 | 2023-09-30 | [[An tAonach]] |- | style='text-align:right'| 2393 | | [[Tadhg Ó Dúshláine]] | 1951-06-06 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2394 | | [[James Henry (aistritheoir)|Séamas Ó hInnéirghe]] | 1918 | | ''[[:d:Q104336077|Dumha Thuama]]'' |- | style='text-align:right'| 2395 | | [[Isobel Ní Riain]] | 1969 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2396 | | [[Seosamh Ó Guairim]] | 1955-12-12 | 2017-03-06 | [[Roisín na Mainiach]] |- | style='text-align:right'| 2397 | | [[Eoin Ó Catháin]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2398 | | [[Dáithí de Mórdha]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2399 | | [[Paddy Mhéime Ó Súilleabháin]] | 1944 | | ''[[:d:Q81084492|Loch Conaortha]]'' |- | style='text-align:right'| 2400 | | [[Mairéad Ní Fhlatharta]] | | | ''[[:d:Q124513045|Baile an tSléibhe]]'' |- | style='text-align:right'| 2401 | | [[Niamh Ní Chróinín]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2402 | | [[Aodán Ó Ceallaigh]] | | | [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|An Rinn]] |- | style='text-align:right'| 2403 | | [[Nan Ghriallais]] | 1936-04-02 | 2018-11-19 | [[Muiceanach idir Dhá Sháile]] |- | style='text-align:right'| 2404 | | [[Sorcha O'Raghallaigh]] | | | [[Contae Uíbh Fhailí]] |- | style='text-align:right'| 2405 | | [[Seán Ó Sé (amhránaí)|Q116060748]] | 1936-01-16 | 2026-01-13 | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2406 | | [[Flann Ó Riain]] | 1929-09-18 | 2008-12-06 | [[Leamhcán]] |- | style='text-align:right'| 2407 | | [[Simon Ó Faoláin]] | 1973 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2408 | [[Íomhá:Gavan Reilly, 2023 (cropped).jpg|center|128px]] | [[Gavan Reilly]] | | | ''[[:d:Q59721533|Ráth Moliain]]'' |- | style='text-align:right'| 2409 | | [[Joan Mallon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2410 | | [[Molly Bracken]] | 1908-02-03 | 1991-11-19 | [[Cluain Meala]] |- | style='text-align:right'| 2411 | [[Íomhá:Deirdre Brennan poet.jpg|center|128px]] | [[Deirdre Brennan]] | 1934 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2412 | | [[Jazzy (amhránaí)|Jazzy]] | 1996-09-19 | | [[Cromghlinn, BÁC|Cromghlinn]] |- | style='text-align:right'| 2413 | | [[Olan Monk]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2414 | | [[Louisa Ní Éideáin]] | 1984 | | [[Léim an Bhradáin]] |- | style='text-align:right'| 2415 | | [[Stephen O'Hanlon]] | | | [[Contae Mhuineacháin]] |- | style='text-align:right'| 2416 | | [[Roibeard Ó Cathasaigh]] | | | [[Lios Póil]] |- | style='text-align:right'| 2417 | | [[Séamus Ó hUltacháin]] | 1948 | 2023-09-19 | ''[[:d:Q104343964|Corr na Gaoithe]]'' |- | style='text-align:right'| 2418 | | [[Cormac Mac Gearailt]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2419 | | [[Iarla Ó Muirthile]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2420 | [[Íomhá:Anne Marie McMahon.png|center|128px]] | [[Anne Marie McMahon]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2421 | | [[Diarmuid Breathnach]] | 1930-08-05 | 2023-11-13 | ''[[:d:Q104278666|Coill tSíomóin]]'' |- | style='text-align:right'| 2422 | | [[Síomha Ní Ruairc]] | 20th century | | [[Contae na Gaillimhe]] |- | style='text-align:right'| 2423 | | [[John William Seoighe]] | 1919 | 2015 | ''[[:d:Q104320884|Inis an Ghainimh]]'' |- | style='text-align:right'| 2424 | | [[Mícheál Mháire an Ghabha Ó Ceannabháin]] | 1936 | 2005 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2425 | | [[Máire an Ghabha]] | 1905-03-18 | 1999 | [[An Aird Thoir]] |- | style='text-align:right'| 2426 | | [[Johnny Mháirtín Learaí Mac Donnchadha]] | 1937 | | [[Leitreach Ard]] |- | style='text-align:right'| 2427 | | [[Máirtín Pheaits Ó Cualáin]] | 1922-11-22 | 2013-03-23 | ''[[:d:Q124326853|An Teach Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 2428 | | [[Cóilín Sheáin Dharach Seoige]] | 1918-04 | 2001-04 | [[Ros Muc]] |- | style='text-align:right'| 2429 | | [[John Sheáin Dharach Seoige]] | | | ''[[:d:Q104321603|Ros Muc]]'' |- | style='text-align:right'| 2430 | | [[Tom Bheairtle Tom Ó Flatharta]] | 1926-08-15 | 2013-11-12 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2431 | | [[Tom Phaddy Mac Diarmada]] | 1909-03-02 | 2001-04-02 | [[An Lochán Beag, Contae na Gaillimhe|An Lochán Beag]] |- | style='text-align:right'| 2432 | | [[Johnny Báille]] | 1932-03-25 | 2004-09-26 | [[Leitir Móir]] |- | style='text-align:right'| 2433 | | [[Tess Uí Chonghaile]] | | 2005-03-08 | ''[[:d:Q65955633|An Máimín]]'' |- | style='text-align:right'| 2434 | [[Íomhá:Bambie Thug Eurovision Song Contest 2024 Dress rehearsal Final (cropped).jpg|center|128px]] | [[Bambie Thug]] | 1993-03-06 | | [[Maigh Chromtha]] |- | style='text-align:right'| 2435 | | [[Maidhc Cheannabháin]] | | | ''[[:d:Q104324152|An tÁth Buí]]'' |- | style='text-align:right'| 2436 | | [[Meáirt Churraoin]] | 1913-12-12 | 1999 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 2437 | | [[Stiofán Ó Cualáin (amhránaí)|Stiofán Ó Cualáin]] | | | ''[[:d:Q124414504|Baile na Cille]]'' |- | style='text-align:right'| 2438 | | [[Meaití Jo Shéamuis Ó Fátharta|Meaití Jó Shéamuis Ó Fátharta]] | 1947 | 2025-01-03 | ''[[:d:Q104322556|Na hAille]]'' |- | style='text-align:right'| 2439 | | [[Conchubhar Ó Luasa]] | 1996 | | ''[[:d:Q104298344|Screathan na nGabhann]]'' |- | style='text-align:right'| 2440 | | [[Domhnall Mac Síthigh]] | 1951-03-21 | 2017-06-09 | ''[[:d:Q104309736|Baile Eaglaise]]'' |- | style='text-align:right'| 2441 | | [[Pat Cheoinín]] | 1915 | 2008 | [[Fínis]] |- | style='text-align:right'| 2442 | | [[Sonaí Choilm Learaí Ó Conghaile]] | 1945 | | ''[[:d:Q124447379|Cora Bhuí]]'' |- | style='text-align:right'| 2443 | | [[Feistí Ó Conluain]] | 1925 | 2001-06-04 | ''[[:d:Q124453497|Baile Liam]]'' |- | style='text-align:right'| 2444 | | [[Máire Nic Dhonnchadha]] | 1937 | 2020-12-01 | ''[[:d:Q124499647|An Caorán Mór]]'' |- | style='text-align:right'| 2445 | | [[Réamonn Jimmy Mac Donncha]] | 1938 | 2012-01-26 | [[Inis Mhic Cionaith]] |- | style='text-align:right'| 2446 | | [[Bina McLoughlin]] | 1929 | 2001-02-16 | ''[[:d:Q104321379|Gleann na nGeimhleach]]'' |- | style='text-align:right'| 2447 | | [[Róisín Chambers]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2448 | | [[Edwina Guckian]] | | | [[Droim ar Snámh]] |- | style='text-align:right'| 2449 | [[Íomhá:Róisín Seoighe -Cath na ceathrú rua.jpg|center|128px]] | [[Róisín Seoighe]] | | | [[Ros an Mhíl]] |- | style='text-align:right'| 2450 | | [[Shauna Bannon]] | 1993-10-23 | | [[Tamhlacht]] |- | style='text-align:right'| 2451 | | [[Seamas Ó hAoláin]] | | | [[An Baile Dubh, Contae Phort Láirge|An Baile Dubh]] |- | style='text-align:right'| 2452 | | [[Ciarán Ó hÓgartaigh]] | 1967 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2453 | | [[Tadhg Hickey]] | | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2454 | | [[Síle Denvir]] | | | [[Indreabhán]] |- | style='text-align:right'| 2455 | | [[Joni Crone]] | 1953 | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2456 | | [[Tara Howley]] | | | [[Cill Fhionnúrach]] |- | style='text-align:right'| 2457 | | [[Pádraig Rynne]] | | | [[Contae an Chláir]] |- | style='text-align:right'| 2458 | | [[Marina Ní Dhubháin]] | | | [[An Daingean|Daingean Uí Chúis]] |- | style='text-align:right'| 2459 | [[Íomhá:Nicholas Carolan-Irish Traditional Music Archive-364-0045-hinnerk-ruemenapf.jpg|center|128px]] | [[Nicholas Carolan]] | 1946 | | [[Droichead Átha]] |- | style='text-align:right'| 2460 | | [[Hilary Bowen-Walsh]] | | | [[Baile Easa Dara]] |- | style='text-align:right'| 2461 | | [[Séaghan Ó Súilleabháin]] | 1999 | | [[Cill Orglan]] |- | style='text-align:right'| 2462 | | [[Tadhg Ó Murchadha (béaloideasóir)|Tadhg Ó Murchadha]] | 1896-02-11 | 1961-09-08 | ''[[:d:Q104310755|Cathair Dónall]]'' |- | style='text-align:right'| 2463 | [[Íomhá:Albert Dolan 2024.jpg|center|128px]] | [[Albert Dolan]] | 1998-12-01 | | [[Gaillimh]] |- | style='text-align:right'| 2464 | [[Íomhá:Eoin Hayes, Dec 2024 (54195237786) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Eoin Hayes]] | 1987-02-18 | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2465 | | [[Mike Mac Domhnaill]] | | | ''[[:d:Q104311662|Cluain Cath]]'' |- | style='text-align:right'| 2466 | [[Íomhá:Barry Heneghan, Dec 2024 (54179143031) (cropped).jpg|center|128px]] | [[Barra Ó hÉanacháin]] | 1997 | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2467 | | [[Minnie Cormack|Q131573974]] | 1862 | 1919<br/>1920 | [[An Sciobairín]] |- | style='text-align:right'| 2468 | | [[Tomás Ó Coileáin]] | | | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2469 | | [[Séamus Ó Cinnéide (file)|Séamus Ó Cinnéide]] | 1925 | 1992-12-26 | [[Luimneach]] |- | style='text-align:right'| 2470 | | [[Doireann Ní Ghlacáin]] | | | [[Cluain Tarbh]] |- | style='text-align:right'| 2471 | | [[Muireann Ní Chíobháin]] | 1984 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2472 | | [[Cúán de Búrca]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2473 | | [[Marie-Louise Nicholson]] | | | [[Tearmann Feichín]] |- | style='text-align:right'| 2474 | | [[John Prendergast]] | | | [[Trá Lí]] |- | style='text-align:right'| 2475 | | [[Seoirsín Bashford]] | | | [[Contae Mhaigh Eo]] |- | style='text-align:right'| 2476 | | [[Seán Collins (amhránaí)|Seán Collins]] | | | [[Domhnach Bat]] |- | style='text-align:right'| 2477 | | [[Cormac Ó Beaglaoich]] | | | [[Corca Dhuibhne]] |- | style='text-align:right'| 2478 | | [[Majella Ní Dhomhnaill]] | | | [[Bré]] |- | style='text-align:right'| 2479 | | [[Siobhán Peoples]] | | | [[Inis (baile)|Inis]] |- | style='text-align:right'| 2480 | | [[Colm Broderick]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2481 | | [[Izzy Kamikaze]] | | | [[Ceatharlach]] |- | style='text-align:right'| 2482 | | [[David Dunne]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2483 | | [[Áine de Baróid]] | 1950 | | [[Corcaigh]] |- | style='text-align:right'| 2484 | | [[Colm Ó Cuaig]] | | | ''[[:d:Q112619831|Aill na Brón]]'' |- | style='text-align:right'| 2485 | | [[Sailí Ní Anluain]] | 1830s | 1896-12-28 | ''[[:d:Q104353049|Droim Gamhna]]'' |- | style='text-align:right'| 2486 | | [[Rob Fell]] | | | [[Na Foidhrí]] |- | style='text-align:right'| 2487 | | [[Labhrás Ó Finneadha]] | | | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2488 | | [[Kathleen Loughnane]] | | | [[Contae Thiobraid Árann]] |- | style='text-align:right'| 2489 | [[Íomhá:Photograph Patron James O'Donnell dated pre1897.jpg|center|128px]] | [[James O'Donnell|Q137181527]] | 1828 | 1897-10-17 | ''[[:d:Q104316556|Baile an Mhoirtéalaigh]]'' |- | style='text-align:right'| 2490 | | [[Breda Hegarty]] | | | [[Beanntraí]] |- | style='text-align:right'| 2491 | | [[Máirín Uí Chonchubhair]] | | | [[Dún Chaoin]] |- | style='text-align:right'| 2492 | | [[Peadar Neilí Ó Domhnaill]] | 1903 | 1961-04-11 | [[An Cheathrú Rua]] |- | style='text-align:right'| 2493 | | [[Seán Ó Morónaigh]] | 1940 | 2023-04-24 | [[Úlla]] |- | style='text-align:right'| 2494 | | [[Séamus Ó Muircheartaigh]] | 1877-07-01 | 1927-03-11 | [[Ard na Caithne]] |- | style='text-align:right'| 2495 | | [[Seán Ó Maoilchiaráin]] | | | [[Áth an Choite]] |- | style='text-align:right'| 2496 | [[Íomhá:Íte Ní Chionnaith.jpg|center|128px]] | [[Íte Ní Chionnaith]] | | | [[Inse Chór]] |- | style='text-align:right'| 2497 | | [[Laura J. Pakenham]] | 2001 | | [[Contae an Longfoirt]] |- | style='text-align:right'| 2498 | | [[Peadar Ó Treasaigh]] | | 2026-02-28 | [[An Spidéal]] |- | style='text-align:right'| 2499 | | [[Éadaoin Fitzmaurice]] | | | [[An tInbhear Mór]] |- | style='text-align:right'| 2500 | | [[Síomha Hennessy]] | | | [[Ráth Fearnáin]] |- | style='text-align:right'| 2501 | | [[Róisín O'Donovan]] | 1989 | | [[Baile Átha Cliath]] |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! # ! íomhá ! nome ! dáta breithe ! dáta báis ! áit bhreithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Jedward do LA Marathon in Style - Los Angeles 2012 (6851710622).jpg|center|128px]] | [[Jedward]] | | | [[Baile Átha Cliath]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Godfried Maes - The beheading of Saint Dymphna.jpg|center|128px]] | [[Naomh Damhnait]] | 7th century | 7th century | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dustin.jpg|center|128px]] | [[Dustin Turcaí]] | 1988-11-13 | | [[Baile Átha Cliath]] |} {{Wikidata list end}} {{Cómhaoin|Category:People of Ireland|Muintir na hÉireann}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Daoine Éireannacha| ]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] phsl668khaqqbtjbc3sgzaxqfiwt5o9 Aeráid na hÉireann 0 21190 1308220 1036810 2026-04-16T18:03:45Z Saighneánach 72809 Typo 1308220 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Met ireann (Irish Meteorological Service) (1387399963).jpg|thumb|Met Éireann]][[Aimsir (meitéareolaíocht)|Aimsir]] bhog fhliuch is gnách a bheith in '''Aeráid na hÉireann'''. [[Íomhá:UK-Cyclone.gif|mion|aeráid na hÉireann: lá tipiciúil agus réimse lagbhrú pressure ag dul thart]] Tá tionchar mór ag [[Sruth na Murascaille|Sruth]] [[Murascaill Mheicsiceo|Mhurascaill Mheicsiceo]] uirthi. Is ag an ngaoth aniar aneas atá an tionchar is mó ar an aimsir, agus tig [[Sruth na Murascaille|sruth na Murascaile]] ón treo céanna. Tugann sí aer te isteach ón [[Muir Chairib|gCairib]], a bhailíonn an-chuid taiseachta ar a bealach trasna an [[an tAigéan Atlantach|Atlantaigh]] Thuaidh. Cé go bhfágann sin nach mbíonn mórán fuachta nó [[sneachta]] ann sa [[Geimhreadh|gheimhreadh]], ná teochtaí ró-ard sa [[samhradh]], is minic a bhíonn an tír an-[[Gaoth|ghaofar]] agus tais, rud a bhíonn le sonrú sa gheimhreadh go háirithe. == Téamh domhanda in Éirinn == Bhí sé tugtha le fios ag seirbhís monatóireachta aeráide an [[An tAontas Eorpach|Aontais Eorpaigh]] sa bhliain 2021gurbh é an samhradh 2021 ba theo a taifeadadh riamh san Eoraip. Idir an Meitheamh agus Lúnasa, bhí meánteocht dromchla an aeir beagnach céim níos airde ná an mheánteocht idir na blianta 1991-2020.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ba é seo an samhradh ba theo a taifeadadh riamh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0907/1245215-ba-e-seo-an-samhradh-ba-theo-a-taifeadadh-riamh/|date=2021-09-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Féach freisin == * [[Athrú aeráide in Éirinn]] * [[Aimsir (meitéareolaíocht)|Aimsir]] * [[Sruth na Murascaille|sruth na Murascaile]] * [[Oíche na Gaoithe Móire]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Aeráid na hÉireann| ]] ih22xtebx8znre7aytome0lqq7wv4do André Leroi-Gourhan 0 22126 1308259 1280066 2026-04-16T18:55:29Z Saighneánach 72809 Typo 1308259 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Altxerri. Leroi-Gourhan, Barandiaran ta abar (cropped).jpg|clé|mion|André Leroi-Gourhan sa bhliain 1966]] [[Eitneolaíocht|Eitneolaí]], [[Seandálaíocht|seandálaí]] agus [[stair|staraí]] ab ea '''André Leroi-Gourhan''' ([[25 Lúnasa]] [[1911]] - [[19 Feabhra]] [[1986]]); saineolaí ba ea é sa [[réamhstair]] agus an bhaint leis an [[teicneolaíocht]] agus an [[cultúr]]. Bhain sé brí fhíornua as an [[ealaín]] [[Pailéiliteach|phailéiliteach]] Bhí spéis aige sa dúlra freisin. [[Íomhá:Caballo-Estilo III de Leroi-Gourhan.png|clé|mion|Aicmiú: "Stíl III" de Leroi-Gourhan]] ==Óige== D’fhreastail Leroi-Gourhan ar an "École des langues orientales" i b[[Páras]]. Sa bhliain 1933, thosaigh sé ag obair sa "Musée d'ethnographie du Trocadéro" agus sa bhliain 1937, an "Musée de l’Homme"<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.museedelhomme.fr/en |teideal=Musée de l’Homme |dátarochtana=2017-02-19 |archivedate=2017-02-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170202131549/http://www.museedelhomme.fr/en }}</ref>. Chaith sé seal sa roinn eitneagrafaíochta d’iarsmalann na [[Breatain]]e i Londain<ref>[https://fr.wikipedia.org/wiki/Andr%C3%A9_Leroi-Gourhan fr.wikipedia.org]</ref>. [[Íomhá:Prehistoric Sites and Decorated Caves of the Vézère Valley-108435.jpg|mion|Grotte de [[Lascaux]]|clé]]Sa bhliain 1937 cuireadh chun na [[Seapáin]]e é, áit ar bhailigh sé ábhar dá chéad dochtúireacht: ''L'Archéologie du Pacifique Nord''. [[Íomhá:Lascaux-IV 23.jpg|clé|mion|Lascaux]] Bhí baint aige leis an "Musée Guimet" i rith an [[Dara Cogadh Domhanda|Chogaidh]] agus bhí lámh aige sa ''Résistance'', rud a ghnóthaigh dó an ''médaille de la résistance'' agus an ''croix de guerre''. ==Eitneolaíocht== Sa bhliain 1946 ceapadh Leroi-Gourhan mar fhostiúrthóir ar an Musée de l’Homme. Ceapadh é ina ollamh sa [[Sorbonne]] (1956) agus ansin sa "Collège de France"(1968).[[Íomhá:Lascaux painting.jpg|mion|Lascaux|clé]]Bhain sé brí fhíornua as an [[ealaín]] [[Pailéiliteach|phailéiliteach]], é ag anailísiú na n-[[íomhá]]nna de réir a suímh choibhneasta agus na bainte a bhí acu leis na loig i mballa na h[[Uaimh (foirgneamh)|uaimh]]e. Chuir sé síos ar na pictiúir ó thaobh na [[staitistic]]í, ag míniú na bhfíoracha mar shamhailchomharthaí firinscneacha nó baininscneacha. Ag stiúradh na tochailte dó in uaimheanna [[An Fhrainc|Francach]]a (go háirithe i bPincevent) bheartaigh sé modhanna nua oibre agus é ag déanamh anailís spásúil ar na háitribh [[réamhstair]]iúla. Thug sé aird ar [[antraipeolaíocht]] na dteicnící, ag soláthar prionsabail theoiriciúla (claonta agus fíricí teicniúla, an [[timpeallacht]] teicniúil, éascaíocht na ceapadóireachta agus n-iasachtaí), scéimeanna modheolaíocha (modhanna le mionchéimeanna an déantúis a anailísiú) agus rangú ginearálta na dteicnící. [[Íomhá:Lascaux-diverticule-félins.jpg|mion| Lascaux |clé]] [[Íomhá:Lascaux-IV 16.jpg|mion|Lascaux|clé]][[Íomhá:Lascaux-IV 03.jpg|mion|Lascaux|clé]] == Breith a Bhéil Féin == {{Cquote| ''"Dans la forme d’un outil trois valeurs interfèrent : la fonction mécanique idéale, les solutions matérielles à l’approximation fonctionnelle qui relèvent de l’état technique et le style qui relève de la figuration ethnique."'' <br /> ("Téann trí fheidhm i gcion ar fhoirm na h[[uirlis]]e: an sárfheidhmiú [[Meicnic|meicniúil]], an gnáthfheidhmiú mar a bheartaítear é de réir na teicníce, agus an [[Stíl mhaisithe|stíl]] a eascraíonn as an sainléiriú eitneach.") |||''Le geste et la parole'' v.2,1965}} {{Cquote| ''"Je parle souvent de cette ligne unique propre au Japon, ni droite ni courbe à force de vouloir être à la fois courbe et droite : le flanc du Fuji, la ligne du sabre, le rempart d'un château, la branche du pin, les îles dans la Mer intérieure, le flanc du toit, le bord d'un seau, le bol à thé, la coupe d'un vêtement, le geste d'un danseur, un trait de calligraphie."'' <br /> ("Is minic a bhím ag caint ar an líne shainiúil úd is dual don t[[Seapáin]], líne nach cuarach í ná díreach ach arb áil léi a bheith cuarach agus díreach in éineacht: slios [[Sliabh|Shliabh]] Fuji, líne an mharc-chlaímh, rampar [[Caisleán|caisleáin]], craobh na [[Giúis|giúise]], [[oileán|oileáin]] na [[Farraige|farraige]] intíre, cliathán dín, imeall tobáin, an babhla [[tae]], gearradh ball [[Éadaí|éadaigh]], cor [[Damhsa|rince]]ora, stríoc [[Callagrafaíocht|challagrafaíocht]]a.") |||''Le geste et la parole'' v.2,1965}} [[Íomhá:Lascaux-IV 12.jpg|mion|Lascaux|clé]] == Príomhshaothair == * ''L'Homme et la matière'', Paris, Albin Michel, 1943 * ''Milieu et techniques'', Paris, Albin Michel, 1945 * ''Le geste et la parole'', Paris, Albin Michel, 1964-65 * ''Les religions de la Préhistoire'', Paris, PUF, 1964 * ''Préhistoire de l'art occidental'', Paris, Mazenod, 1965 * ''Dictionnaire de la Préhistoire'', Paris, Presses Universitaires de France, 1988 * ''Pages oubliées sur le Japon'', Grenoble, éditions Jérôme Millon, 2004 == Beathaisnéis == * Audouze, F. et Schlanger, N. (sous la direction de), 2004, Autour de l’homme : contexte et actualité d’André Leroi-Gourhan, A.P.D.C.A., Antibes. * Martinelli, B., 1988, « Après Leroi-Gourhan : les chemins de la technologie », in Les voies de l'homme, Hommage à A. Leroi-Gourhan, actes du colloque CNRS, Páras, eag. Albin Michel. == Féach freisin == * [[Lascaux]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Leroi-Gourhan, André}} [[Catagóir:Básanna i 1986]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1911]] [[Catagóir:Seandálaithe Francacha]] [[Catagóir:Daoine Francacha]] [[Catagóir:Ealaín réamhstairiúil]] 5yrz2i40i0c8fonm97wd3qs3wb1nk8g Gaeltacht na nDéise 0 23347 1308199 1269881 2026-04-16T16:51:32Z Saighneánach 72809 Typo 1308199 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Tá '''Gaeltacht na nDéise''' suite ar chósta [[Contae Phort Láirge|Chontae Phort Láirge]] sé mhíle siar ó dheas ó bhaile [[Dún Garbhán|Dhún Garbhán]]. Cuimsíonn sí dhá pharóiste, [[an Seanphobal]] agus paróiste [[Rinn Ó gCuanach|na Rinne]]. Tá giota beag de pharóiste na h[[Aird Mhór|Airde Móire]] mar chuid di freisin. Is í Gaeltacht na nDéise an dara Gaeltacht oifigiúil is lú in Éirinn: clúdaíonn sí achar de 6,110 heicteár (23.59 míle cearnach), le timpeall 1,500 duine ag maireachtáil anseo.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.deise.ie/|teideal=Comhlucht Forbartha na nDéise|work=www.deise.ie|dátarochtana=2023-04-17}}</ref> Is í [[Gaeilge na nDéise|Gaelainn na nDéise]] an chanúint atá le fáil inti. Tá traidisiún láidir [[Gaelainn]]e, ceoil, amhránaíochta, ealaíona agus spóirt sa cheantar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://deiseabu.wordpress.com/|teideal=Gaeltacht na nDéise|údar=DeiseAbu.wordpress.com|language=ga|work=Gaeltacht na nDéise|dátarochtana=2023-04-17}}</ref> == An Seanphobal == Tá an Seanphobal suite in iarthar [[Contae Phort Láirge|Chontae Phort Láirge]] i nGaeltacht na nDéise os cionn na lonnaíochtaí seo leanas: [[Maoil a’ Chóirne]], [[Baile na nGall (Contae Phort Láirge)|Baile na nGall]], [[Heilbhic]]. Limistéar ciúin tuaithe atá ann, gar d'[[Aird Mhór]]. Paróiste cuibheasach mór atá ann (cúig chiliméadar cearnach is tríocha). Tá roinnt seirbhísí poiblí ar fáil ann, mar shampla bunscoil agus séipéal. Sa bhliain 2003, ceadaíodh pleanáil d’ionad pobail agus do naíolann in aice leis agus soir ón séipéal, le rochtain go talamh cúil agus páirc sacair sa todhchaí. === Stair === Deirtear gur bhunaigh [[Naomh Colmán]] an Seanphobal i bhfad sular tháinig [[Naomh Pádraig]] go hÉirinn agus fiú sular tháinig [[Naomh Deaglán]] go dtí Aird Mhór. Roimh [[an Drochshaol]] bhí an daonra i bhfad níos mó ná mar atá sé anois. === Teach solais === An ghné is mó de dhéantús an duine ar líne an chósta ná teach solais [[Mionn Ard|Mhion Ard]] is ea -- téann a stair siar go dtí an bhliain 1851. Tá líne an chósta contúirteach go leor agus mar sin is léir tá an teach solais riachtanach. === An Chailleach Béarra === Struchtúr eile de dhéantús an duine is ea an [[Tigh Chaille Bhéara|Chailleach Béarra]]: seo tuama [[Meigilit|meigiliteach]] a théann siar go dtí 2,000 RC. Léiríonn na radhairc ar oirthear Phort Láirge agus [[Contae Loch Garman|Chontae Loch Garman]] go dtí [[Rinn Duáin]] agus níos faide soir cén fáth gur roghnaíodh an áit seo leis an tuama a thógáil. === Oidhreacht nádúrtha === Cuimsíonn líne an chósta (in aice leis an mbá, [[an Mheá (bá)|an Mheá]]) muirdhreach aillte, thart ar seachtó méadar in airde, agus roinnt silteán sruthanna agus bánna beaga freisin. Meallann an féarach ar na haillte a lán éan mara. Taitníonn an ceantar leo siúd a bhfuil suim acu sa dúlra agus sna héin. === Spórt === Tá cumann de chuid [[CLG]] sa cheantar - is í an [[peil Ghaelach|pheil]] an spórt is mó a imrítear ann. Bhuaigh na ''Shocks'' Craobh Shóisear an Chontae sa bhliain 1949. Imríonn iománaithe an cheantair le foireann na Rinne. === Chicago === Is de shliocht Maurice Daley iad [[Richard J. Daley]] agus [[Richard M. Daley]], a bhí mar mhéaraí ar [[Chicago]] ar feadh tamaill fhada. D'fhág Maurice An Seanphobal sa dara leath den 19ú céad. [[Íomhá:Coláiste na Rinne, Rinn Ó gCuanach (17826140085).jpg|mion|Coláiste na Rinne, Rinn Ó gCuanach, Iúil 1924]] [[Íomhá:Reilig an tSléibhe.jpg|mion|Comhartha bóthair in aice le Reilig an tSléibhe i nGaeltacht na nDéise, reilig a theann siar go dtí aimsir an Górta Mór.]] == Rinn Ó gCuanach == === An ceantar === Tá an Rinn lonnaithe in iarthar [[Contae Phort Láirge|Chontae Phort Láirge]] timpeall is seacht míle lasmuigh de bhaile [[Dún Garbhán|Dhún Garbhán]]. Is iomaí baile fearainn atá ann ach tá an príomhbhaile suite i m[[Baile na nGall (Contae Phort Láirge)|Baile na nGall]]. Tá bunscoil, dhá mheánscoil, bialann, cúig theach tábhairne, oifig an phoist, Séipéal San Nioclás agus siopa ann. Tá dhá chuan sa cheantar ([[Heilbhic]] agus Baile na nGall) chomh maith le dhá thrá (Coinigéar agus Baile na nGall) agus cuas i Heilbhic. Is í an Ghaelainn an teanga bhaile atá ag breis is 60% de mhuintir na Rinne. Bíonn cúrsaí [[Gaeilge]] á reáchtáil sa réigiún i nGaelscoil chónaithe i [[Maoil a' Chóirne]], [[Coláiste na Rinne]].<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://www.anrinn.com/stairgaeilge.htm|teideal=Stair Choláiste na Rinne - History and Remembrance of Ring College|dáta=2008-08-27|work=web.archive.org|dátarochtana=2023-04-17|archivedate=2008-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080827184221/http://www.anrinn.com/stairgaeilge.htm}}</ref> Tagann déagóirí ó gach áit sa tír go dtí an coláiste i rith laethanta saoire an tsamhraidh. Bíonn Daonscoil na Mumhan á reáchtáil go bliantúil sa Rinn chomh maith. Tá an Rinn suite in aice leis an bhfarraige agus tá a lán tránna sa réigiún seo. Is é [[Ceann Helbhic]] an trá is cáiliúla sa réigiún. Tá timpeall is míle duine ina gcónaí sa réigiún agus tá dhá shiopa le fáil ann freisin. === An Ghaelainn sa Rinn === [[Íomhá:Coastal path - geograph.org.uk - 2927589.jpg|mion|Radharc: Tá cuid den chósta seo faoi chosaint speisialta agus deiseanna go leor ag daoine gur suim leo an timpeallacht agus éanbhreathnú ach go háirithe<ref name=":0" />]] Deirtear gurbh é bunú Choláiste na Rinne a shábháil Gaelainn na Rinne ón uaigh; comhfhiontar de shaghas a bhí ann idir muintir an cheantair agus lucht athbheochan na teanga. Thug an Coláiste stádas don Ghaeilge agus chuir sé ina luí ar an bpobal go raibh fiúntas ag baint léi agus nár bhain sí leis an mbochtanas agus leis an drochshaol amháin. Baineann tábhacht eacnamaíoch le Coláiste na Rinne. Tháinig meath ar an nGaelainn sa cheantar i rith na gcaogaidí agus na seascaidí ach tá feabhas tagtha ar an scéal ó na seachtóidí ar aghaidh. Ach cothaíonn líon íseal na ndaoine sa cheantar deacrachtaí maidir le hiompar teanga agus cúrsaí sochtheangeolaíochta. Leithinis bheag is ea an Rinn atá ceithre mhíle ar fhad agus míle amháin ar leithead agus í ar thairseach Dhún Garbháin agus na Galltachta. Tá go leor daoine ón nGalltacht ag cur fúthu sa cheantar agus is minic nach mbíonn Gaolainn acu. [[Íomhá:An Imearlann.jpg|mion|An Imearlann, An Rinn]] === Cultúr === Tá cáil an cheoil agus na hamhránaíochta ar an gceantar tá traidisiún an tsean-nóis fós beo. Tá go leor ealaíontóirí sa Rinn agus iad ag plé le meáin dhifriúla: adhmad, gloine, cré, péintéireacht. Tá borradh tagtha ar chúrsaí scríbhneoireachta freisin. Foilsítear irisleabhar gach bliain (An Linn Bhuí) ina mbíonn eolas ar fáil faoi sheanchas, stair agus rudaí eile a bhaineann le Gaeltacht na nDéise. == Coláiste na Rinne == Tá Coláiste na Rinne suite i Rinn Ó gCuanach i nGaeltacht na nDéise i gContae Phort Láirge.<ref name=":1" /> {{Main|Coláiste na Rinne}} == Féach freisin == * [[Coláiste na Rinne]] * [[An Cailín Ciúin|''An Cailín Ciúin'' (scannán)]] == Tagairtí == {{reflist}} == Ailt == * An Dr. John Walsh: 'Ó Heilbhic go Heilsincí: Gaeltacht na nDéise i gcomhthéacs idirnáisiúnta teanga’. Cur i láthair ag "Tionól an tSamhraidh", scoil samhraidh Institiúid Teicneolaíochta Phort Láirge agus Chomhairle Contae Phort Láirge, An Rinn, Co. Phort Láirge, 8 Iúil 2005 * Walsh, J., 2005. ’An Ghaeilge agus an fhorbairt shoch-eacnamaíoch i nGaeltacht na nDéise’. An Linn Bhuí: Iris Ghaeltacht na nDéise, Uimh. 9, 2005, 138-156. == Naisc sheachtracha == * [http://www.deise.ie/home.html deise.ie - Gaeltacht na nDéise] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531005843/http://www.deise.ie/home.html |date=2009-05-31 }} * [http://deiseabu.files.wordpress.com/2009/03/straiteis-plean-teanga-gaeltacht-na-ndeise-lunasa-2008.pdf Plean Teanga] {{Port Láirge}} [[Catagóir:Gaeltacht na nDéise| ]] [[Catagóir:Contae Phort Láirge]] [[Catagóir:An Ghaeltacht de réir chontae|Port Lairge]] 7kriljgo7edrco8biejttwkmnhidsbx Alan Titley 0 23607 1308230 1304829 2026-04-16T18:36:24Z Saighneánach 72809 Typo 1308230 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scoláire agus [[scríbhneoir]], úrscéalaí, gearrscéalaí, file, feabhalscéalaí, léirmheastóir, criticeoir, tráchtaire polaitíochta agus sochaí, múinteoir, léachtóir, ollamh, smaointeoir agus ilcheardaí focal is ea '''Alan Titley''' (''An Titlíoch'' scaití) a rugadh sa bhliain [[1947]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://research.ucc.ie/profiles/A006/atitley|teideal=UCC Research Profiles: Prof. Alan Titley, Nua-Ghaeilge (Modern Irish)|dáta=2016-12-14|work=web.archive.org|dátarochtana=2022-09-04|archivedate=2016-12-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161214032454/http://research.ucc.ie/profiles/A006/atitley}}</ref> Is iad sainchomharthaí Titley ná an greann, an cur chuige uathúil, an déanamh súl, an spreagadh smaointeoireachta agus draíocht na deismireachta. == Saol == Rugadh Alan Titley i g[[Corcaigh]] sa bhliain 1947 agus is ann a cuireadh scolaíocht air. Chuaigh Titley le [[Múinteoir|múinteoireacht]] agus d'fhreastail sé ar [[Coláiste Phádraig, Droim Conrach|Choláiste Phádraig, Droim Conrach]], áit ar bhuaigh sé an bonn óir sa teagasc. Chaith sé tamall ag múineadh agus ag taisteal s[[an Afraic]] agus é ina mhúinteoir i gcoláiste Oiliúna Mount Carmel sa [[An Nigéir|Nigéir]] idir na blianta 1967 agus 1969. Bhí sé ag múineadh páistí bodhra i Scoil na mBuachaillí Bodhra sa Chabrach i mBaile Átha Cliath (ó 1969 go 1974). Sa bhliain 1981 ceapadh é mar Cheann Roinn na Gaeilge i gColáiste Phádraig ([[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath|Ollscoil na hÉireann, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]]). Sa bhliain 2006 ceapadh Titley ina Ollamh le Nua‑Ghaeilge i g[[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.munsterlit.ie/Writer%20pages/Titley,%20Alan.html|teideal=Alan Titley|údar=Ionad Litríochta an Deiscirt|dáta=2016-03-05|work=web.archive.org|dátarochtana=2022-09-04|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305001808/http://www.munsterlit.ie/Writer%20pages/Titley,%20Alan.html}}</ref> Tá an Titlíoch ina chónaí i n[[Glas Naíon]], taobh thuaidh de Bhaile Átha Cliath. Tá cúigear clainne aige lena bhean Mary - Gavan, Keelan, Aoife, Bróna agus Fergal.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishecho.com/2015/4/new-life-for-darkly-comic-masterpiece|teideal=New life for 'darkly comic masterpiece'|language=en|work=Irish Echo Newspaper|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> === Scríbhneoir === Is iriseoir, criticeoir, úrscéalaí, gearrscéalaí, agus drámadóir é Titley, agus is iomaí duais scríbhneoireachta atá buaite aige. Tá ''Méirscrí na Treibhe'' (1978) suite in Iarthar Afraice agus cuntas ann ar an achrann a lean an neamhspleáchas. [[Íomhá:Waiting For Godot 2016.jpg|mion|Tagann Godot (aist.)]] Ansin tháinig ''Stiall Fhial Feola'' (1980), úrscéal, agus ''Eiriceachtaí agus Scéalta Eile'' (1987) óna lámh. Is minic an greann searbh agus an scigaithris le haithint ar a shaothar. [[Úrscéal stairiúil]] is ea ''An Fear Dána'' (1993) agus é bunaithe ar shaol Mhuireadhaigh Albanaigh Uí Dhálaigh, file. Tá lé aige le ficsean gearr greannmhar, rud a chuir sé in iúl le ''Fabhalscéalta'' (1995) agus ''Leabhar Nóra Ní Anluain'' (1998). Léiríodh drámaí stáitse agus raidió dá chuid: bhí ''Tagann Godot'' (1991) le feiceáil in [[Amharclann na Mainistreach]]. [[Íomhá:The Irish Times logo.svg|mion]] Foilsíodh ''Gluaiseacht'', úrscéal faoin [[imirce]], sa bhliain [[2009]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Gluaiseacht /|url=https://catalogue.nli.ie/Record/vtls000289009|publisher=An Gúm,|date=2009|author=Alan Titley}}</ref> Tá criticeoireacht liteartha agus shóisialta Titley le fáil ar ''An tÚrscéal Gaeilge'' (1991) agus ar ''Chun Doirne'' (1997), bailiúchán aistí. "Is é an t-aon teist fhiúntais amháin ar fhilíocht nó ar phrós an bhfuil sé láidir nó lag, misniúil nó meata… "Is é atá san litríocht, mar sin, ná cleamhnas idir nós agus samhlaíocht. Nuair is é an tsamhlaíocht atá in uachtar agus an nós á chur ó chothrom aige bíonn faill na hardlitríochta chugainn. Nuair a bhíonn an nós thuas is minic go mbíonn an toradh lag, faoin, glídiúil. Ach is litríocht í mar sin féin."<ref name=":1">Alan Titley, Litríocht na Gaeilge, Litríocht an Bhéarla agus Irish Literature. Aiste 1981.</ref> Tá colún Gaeilge aige ar an [[The Irish Times|Irish Times]] darb ainm ''Crobhingne''. "Tá scamall an bháis os cionn na Gaeilge i gcónaí. Ní féidir féachaint timpeall ná romhat ná in airde gan é a fheiceáil. Ba dhall an té a dhéanfadh neamart ann. Ach más dídean é an ealaín aonair i gcoinne an bháis aonair is cosaint í litríocht teanga in aghaidh bhás na teanga sin. Is gníomh creidimh, dóchais agus carthanachta í an scríbhneoireacht in éineacht; is dúnadh súl í; is cluiche í leis an gcinniúint, iasacht ón aimsir fháistineach, gadaíocht ón tsíoraíocht, éamh in éadan an chiúnais. Dá dhána, dá mhisniúla, dá chróga í an litríocht, dá airde a glam, is ea is óige, is fuinniúla, is bíogúla a bheidh sí. Is iad na seandaoine a fhanann cois na tine agus a chuimhníonn ar na laethanta fadó, a mhaireann in anallód is a fhanann leis an mbás. Is é an duine dalba a chaitheann seile in aghaidh an éaga, a théann ag magadh faoi is ag spochadh as, a deireann "fúbún fútsa freisin" suas lean phus.<ref name=":1" /> == Saothar == ===Gaeilge=== [[Íomhá:Gluaiseacht clúdach.jpg|mion|upright|''[[Gluaiseacht (úrscéal)|Gluaiseacht]]'', úrscéal faoin [[Dídeanaí|teitheadh]]]] *''Ag dul i bhfad'', 2023<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.siopagaeilge.ie/products/ag-dul-i-bhfad-alan-titley|teideal=Ag dul i bhfad|údar=Alan Titley|language=ga-IE|work=An Siopa Gaeilge|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> Ar Ghearrliosta Leabhar Gaeilge na Bliana Fhoras na Gaeilge *''Liricí Gearra'', 2021. Liricí, véarsaíocht, dánta is prós. An dara cnuasach filíochta de chuid Titley Coiscéim<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/lirici-gearra/|teideal=Liricí Gearra {{!}} Litríocht ISBN 6660012210121|údar=Alan Titley|dáta=2021|language=ga-IE|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> *Lúba, 2020, do pháistí 6-12 mbliana d’aois An Gúm ISBN 9781857919608<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/luba/|teideal=Lúba {{!}} Litríocht|údar=Alan Titley|dáta=2020|language=ga-IE|dátarochtana=2024-02-11}}</ref> *''Lámh, Lámh Eile'', 2018 * ''An Bhean Feasa'', 2014 * ''An Chuallacht Léannta: ceiliúradh ar Íosánaigh agus Léann na Gaeilge'', 2013 * ''Rabhadh Dánta'', 2013 * ''Smuf'', 2012 * ''Na Drámaí Garbha'', 2011 * ''Scríbhneoirí faoi chaibidil'', 2010 * [[Gluaiseacht (úrscéal)|''Gluaiseacht'' (úrscéal)]], 2009 * ''An réabhlóid mar ghníomh dínite'', 2007 * ''Tyda'', 2006 * ''Beir leat do shár-Ghaeilg Súil siar agus ar aghaidh'', 2004 * ''Amach'', 2003 * ''Leabhar Nóra Ní Anluain: céad scéal ó cheartlár na cruinne'', 1998 * ''Chun doirne: rogha aistí'', 1996 (Lagan Press, [[Béal Feirste]]) Leabhar 203 leathnach ina bhfuil ocht n-aiste thathagacha a chuireadh i gcló cheana idir 1981 agus 1990. Pléann sé teoiric na critice go mion ann. Pléann sé scríbhneoirí na Gaeilge agus scríbhneoirí na teanga eile úd, agus cúinsí a scríbhneoireachta. Agus pléann sé go mion, [[an Cadhnach]] mar iriseoir agus mar ghearrscéalaí, [[Brian Merriman]] agus [[Iain Mac a' Ghobhainn]], sríbhneoir Albannach. * ''Fabhalscéalta'', 1995 * ''An cogadh in aghaidh na critice'', 1994 * ''An fear dána'', 1993 * ''An t-úrscéal Gaeilge'', 1991 * ''Tagann Godot'' (dráma Beckett), 1991 ''T'' ''[[An Clóchomhar|Clóchomhar]]'', ISBN 978-1-906882-10-5 * ''Eiriceachtaí agus Scéalta Eile'', 1987 * ''Stiall fhial feola'', 1980 * ''Méirscrí na treibhe'', 1978 * ''Máirtín Ó Cadhain: clár saothair'', 1975 ===Béarla=== * ''The Dirty Dust. Cré na Cille'', 2015 * ''The History of the Irish Book, vol. II'', 2013 * ''Nailing Theses: selected essays'', 2011 * ''A pocket history of Gaelic culture'', 2000 == Cláir faisnéise == * ''Scéal na Gaeilge'', TG4 2012<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/teilifis/sceal-na-gaeilge-alan-titley-ar-fail-ar-youtube-anois/|teideal=‘Scéal na Gaeilge’ Alan Titley ar fáil ar YouTube anois|údar=NÓS|dáta=Eanáir 2021|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2022-09-04}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.beo.ie/alt-alan-titley.aspx Agallamh le ''Beo'', Eagrán 37, 2004] {{DEFAULTSORT:Titley, Alan}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Criticeoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Léirmheastóirí liteartha]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Drámadóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Ficsean uafáis Éireannach]] [[Catagóir:Ficsean uafáis i nGaeilge]] [[Catagóir:Staraithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 20ú haois]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 21ú haois]] [[Catagóir:Iarmhic Léinn Choláiste Phádraig, Droim Conrach]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Daoine as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Iriseoirí The Irish Times]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] s85dtojo0yfgyk07a4ndbzfygifxvnz Pósadh 0 23810 1308198 1220124 2026-04-16T16:50:17Z Saighneánach 72809 Typo 1308198 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Marriage of Inanna and Dumuzi.png|mion|Pósadh Inanna agus Dumuzi<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Inanna|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Inanna&oldid=1085449554|journal=Wikipedia|date=2022-04-30|language=en}}</ref>]] {{glanadh}} Séard atá sa '''phósadh''' ná comhcheangal sóisialta nó conradh dlíthiúil idir dhaoine aonair a bhunaíonn [[gaol]]. Is aontas é atá glactha go sóisialta agus go dlíthiúil ag beirt a bheidh ina gcónaí lena chéile agus a fhanfaidh dílis dá chéile gan daoine eile a bheith páirteach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/Christine-N%C3%AD-Chathasaigh-23.-Christine-N%C3%AD-Chathasaigh-P%C3%B3sadh-Cur-i-l%C3%A1thair.pptx|teideal=Pósadh|údar=Christine Ní Chathasaigh / cogg.ie|dátarochtana=22-5-2022}}{{Dead link|date=Nollaig 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Is conradh dlíthiúil é a aithníonn cearta agus freagrachtaí na lánúine, a mbaineann le céileachas, tógáil páiste agus dílseacht, do gach ball den phósadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://quizlet.com/405422908/posadh-flash-cards/|teideal=Posadh|údar=quizlet.com|dátarochtana=2022}}</ref> Maireann an conradh san [[Iarthar na hEorpa|Iarthar]] go dtí go dtarlaíonn colscaradh nó bás an pháirtí. Is institiúid í ina n-aithnítear caidrimh idirphearsanta, go hiondúil atá dlúthaí agus collaí, i slite éagsúla ag brath ar an mbéascna nó an [[Déimeagrafaíocht|déimeagrafach]]. Tugtar [[bainis]] ar fhéasta an phósta. == In Éirinn == Ar an [[23 Bealtaine]] [[2015]], ghlac móramh na vótálaithe le [[pósadh]] comhghnéis i reifreann i b[[Poblacht na hÉireann]]. Ba í Éire an chéad tír ar domhan inar vótáil an pobal féin ar son pósadh aon inscne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-tacht-posta-le-teacht-i-bhfeidhm-inniu-ach-ni-feidir-coip-den-phiosa-reachtaiochta-a-cheannach/|teideal=An tAcht Pósta le teacht i bhfeidhm inniu ach ní féidir cóip den phíosa reachtaíochta a cheannach|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-04-02}}</ref> == Pósadh comhghnéis == Ar 1 Aibreán 2001, rinneadh pósadh idir beirt arb ionann gnéas dóibh dleathach san [[An Ísiltír|Ísiltír]], an chéad tír ar domhan inar tharla sé sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/4212074798816812|teideal=Pósadh comhghnéis|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> [[Íomhá:PostcardLeapYearMaidensAre1908.jpg|mion|1908: faigheann na mná a seans ar an 29 Feabhra]] [[Íomhá:Jewish Wedding at Waterford Courthouse 1901.jpg|mion|Pósadh [[An Giúdachas|Giúdach]], [[Port Láirge]], 1901 (Miss Esther Levin, Mr Myer Stein)]] == Nósanna == Ceann de na nósanna traidisiúnta is mó cáil a bhain riamh le bliain bhisigh ná go bhféadfadh bean iarraidh ar fhear í a phósadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-cuma-cathain-a-stopfar-an-ceili-muide-a-dheanfaidh-breithiunas-ar-na-rinceoiri-i-mbliain-bhisigh-2020/|teideal=Is cuma cathain a stopfar an céilí, muide a dhéanfaidh breithiúnas ar na rinceoirí i mbliain bhisigh 2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-02-29}}</ref> Ba mhinic an cleamhnas á dhéanamh i rith an Charghais ainneoin rialacha eaglasta in aghaidh a leithéide. * [[An Fáinne Cladaigh]]. Is seanbhunaithe an cleachtadh é stádas caidrimh duine a chur in iúl go soiléir os comhair an tsaoil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/stil/fainne-an-chladaigh-an-sonruchan-stadas-caidrimh-nua-no-an-bunsonruchan-stadas-caidrimh/|teideal=Fáinne an Chladaigh - an sonrúchán stádas caidrimh nua nó an bunsonrúchán stádas caidrimh?|údar=Órla Casserly|dáta=2024-04-11|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2024-05-03}}</ref> == Féach freisin == * [[Teaghlach]] * [[Colscaradh]] *[[Pósadh comhghnéis]] *[[Polagamas]] *[[Polandras]] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Pósadh| ]] [[Catagóir:Teaghlach]] nql8bkoax89z10j7fn5cn2deqdljtmr Copla 0 29517 1308304 658045 2026-04-16T23:24:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí athraithe 1308304 wikitext text/x-wiki Is cineál [[filíocht]]a i gceithre rann í an '''copla''' a fhaightear i mórán d'amhráin dhúchasacha na [[Spáinnis]]e agus i litríocht na teanga. Tá seánra ceoil den ainm céanna ann, a sheinntear ar fud Mheiriceá Laidineach. Tá an focal bunaithe ar 'copula' na Laidine (nasc nó aontas. Bíonn ceithre rann sna Coplas de ghnáth, ceithre líne an ceann iontu i meadaracht rómánsach (8- 8a 8- 8a), seguidilla (7- 5a 7- 5a nó redondilla (8a 8b 8b 8a). Bhain go leor de mhórscríbhneoirí na Spáinnise úsáid as an bhfoirm choitianta seo, ina measc Íñigo López de Mendoza, Marqués de Santillana, Rafael Alberti, Luis de Góngora, Antonio Machado, agus [[Federico García Lorca]]. Teanga dhíreach laethúil a bhíonn sa copla, cé go mbíonn débhríochas grinn nó gáirsiúil ann uaireanta. {{síol}} [[Catagóir:Spáinnis]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] fnxnvsc42vavgscoiihro805g8vpbqe Elizabeth Taylor 0 31167 1308258 1308117 2026-04-16T18:54:21Z Seachránaí 53315 Catagóir:Mná gnó 1308258 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir [[Sasana]]ch í '''Elizabeth Taylor''' ([[27 Feabhra]] [[1932]] — [[23 Márta]] [[2011]]). ==Saol== Ar an [[15 Márta]] 1964, phós [[Richard Burton]] agus Elizabeth Taylor a chéile .. don chéad uair. [[Íomhá:Elizabeth Taylor in Cleopatra 2.jpg|thumb|left|upright|Mar ''Cleopatra'' sa bhliain 1963]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{commons|Elizabeth Taylor}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-gnó}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Taylor, Elizabeth}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1932]] [[Catagóir:Básanna in 2011]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Bailitheoirí ealaíne]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine as Los Angeles, California]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]] [[Catagóir:Giúdaigh Shasanacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Giúdacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Síónaigh]] 9sahyb1d1shljrkdc46y47usyov5qz1 Agatha Christie 0 32951 1308221 1306167 2026-04-16T18:05:10Z Saighneánach 72809 Typo 1308221 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] [[Sasana]]ch ab ea '''Dame Agatha Mary Clarissa Christie Mallowan DBE''' (née Miller; [[15 Meán Fómhair]] [[1890]] – [[12 Eanáir]] [[1976]]) a rugadh i [[Torquay]] n[[Devon]]. Scríobh sí scéinséirí, scéalta [[dúnmharú|dúnmharuithe]], agus [[ficsean]] coireachta, agus [[bleachtaire]]achta. Chomh maith leo seo, scríobh sí scéalta grá faoin ainm cleite '''Mary Westmacott''', ach thar aon rud eile is le haghaidh na 66 úrscéal bleachtaireachta a scríobh sí (go háirithe na cinn le Hercule Poirot nó Miss Jane Marple), chomh maith le níos mó ná 15 bailiúchán [[gearrscéal]]ta agus drámaí don [[West End, Londain|West End]] a bhfuil clú agus cáil anois uirthi. De réir ''[[Guinness]] [[Curiarrachtaí Domhanda Guinness|Book of World Records]]'', is é Christie an t-[[údar]] is mó díol ar [[domhan]]. Tá idir 2 go 4 billiún (4,000,000,000)<ref>The Times, September 15, 2008. ISSN 0140-0460 {{Cite news|url=https://www.thetimes.co.uk/article/agatha-christies-secret-tapes-discovered-3pbh3w7ld85|teideal=Agatha Christie’s secret tapes discovered|údar=Nico Hines|language=en|dátarochtana=2022-01-12}}</ref> cóip dá cuid leabhar díolta; níl ach [[William Shakespeare|Shakespeare]] agus an [[An Bíobla|Bíobla]] a dhíol níos mó. Tá a cuid leabhar foilsithe i thart ar 103 teangacha sa bhliain 2007, níos mó ná aon údar eile. Is é ''And Then There Were None'' a húrscéal is cáiliúla, agus níos mó ná 100 milliún cóip díolta. Is é ''The Mousetrap'', dráma a scríobh Christie, an dráma is faide ar siúl&mdash; níor stadadh dá léiriú ó thosaigh sé ar an [[25 Samhain]] [[1952]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Mousetrap|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Mousetrap&oldid=931047125|journal=Wikipedia|date=2019-12-16|language=en}}</ref> Tá mórán scannán ann bunaithe ar obair Christie, mar shampla ''Murder on the Orient Express'', ''Death on the Nile'', agus ''4.50 from Paddington'', agus tá cuid mhaith díobh curtha in oiriúint don [[teilifís]], [[raidió]], [[cluiche ríomhaire|cluichí ríomhaire]] agus greannáin. [[Íomhá:Agatha Christie as a child No 1.jpg|thumb|left|Agatha mar chailín óg]] == Saol == Rugadh Agatha Mary Clarissa Miller i [[Torquay]], n[[Devon]]. Bhí a máthair, Clarissa Margaret Boehmer, mar [[iníon]] le Captaein san [[Fórsaí armtha|arm]]. Ba Agatha an duine is óige de thriúr. Bhí dhá phaiste eile ag na Miller's: Margaret Frary Miller (1879–1950) nó "Madge", agus Louis Montant Miller (1880–1929), nó "Monty". Mar pháiste chuaigh sí chun cónaí lena haintín. Dúirt Agatha go raibh óige sona aici. Cé nár fhreastail Agatha ar scoil, bhí [[oideachas]] aici. Chreid a mháthair nár chóir páistí foghlaim chun léamh go dtí aois a hocht, ach mhúin Agatha í féin chun léamh ag aois a ceithre bliana. Mhúin a hathair [[Matamaitic|mata]] dí, agus d'imir siad cluichí a raibh ar nós ''[[Trivial Pursuit]]'' a bhfuil againn anois. Bhí ceachtanna pianó aici, a thaitin léi, agus ranganna damhsa, nár thaitin léi. Nuair nach raibh sí ábalta [[An Fhraincis|Fraincis]] a foghlaim trí [[oideachas]] foirmiúil, fuair sí buime nach raibh ábalta ach Francis a labhairt. I rith an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Céad Chogadh Domhanda]], d'oibrigh Agatha mar [[Banaltra|bhanaltra]] sa VAD (Voluntary Aid Detachment). Mar chuid den obair, d'oibrigh sí i gcógaslann [[Ospidéal|ospidéil]]. Ar [[Oíche Nollag]] 1914, phós Agatha Archibald Christie, [[píolótach]] san Cór Eitilte Ríoga. Bhí [[iníon]] amháin acu, Rosalind Margaret Clarissa Hicks (née Christie; 5 [[Lúnasa]] 1919–28 Deireadh Fómhair 2004). Foilsíodh a céad [[úrscéal]], ''The Mysterious Affair at Styles'', sa bhliain 1920. Nuair a fuair Archie phost ag eagrú turas domhanda ag cur chun cinn ar an Taispeántas Impireacht na Breataine, d'fhág an lánúin a iníon le máthair agus deirfiúr Agatha agus thaistil siad chuig an [[An Afraic Theas|Afraic Theas]], [[An Astráil]], [[An Nua-Shéalainn]] agus [[Haváí]]. D'fhoghlaim siad conas [[tonnmharcaíocht]] a dhéanamh ag seasamh suas i Waikiki agus bhí siad mar chinn de na chéad mBriotanach chun é a dhéanamh. === Scannal === [[Íomhá:Christie at Hydro.jpg|mion|1926: Cealú agus filleadh|clé]] [[Íomhá:Agatha Christie visits the Acropolis, 1958. (7893554162).jpg|clé|mion|Agatha Christie, [[Acrapolas|an Acrapoil]], [[an Ghréig]], 1958]] I 1926 dúirt Archie le Agatha go raibh sé i ngrá le bean eile, Nancy Neele, agus bhí fonn air colscaradh a fháil ó Agatha. Ar an 8 Nollaig 1926 bhí troid ag an lánúin, agus d'fhág Archie an bhaile, Styles i Sunningdale, [[Berkshire]], chun an deireadh seachtaine a chaitheamh lena mháistreás i [[Godalming]], [[Surrey]]. An oíche cheanna d'fhág Agatha dhá litir, ceann don rúnaí, ag rá go raibh sí ag dul go [[Yorkshire]], agus ceann eile do Archie. Ar an [[19 Nollaig]] [[1926]] fuarthas Christie ina steillbheatha san [[Óstán|Óstán]] Swan Hydropathic i [[Harrogate]], [[Yorkshire]]. Bhí sé cláraithe faoin ainm 'Mrs. Teresa Neele' (an sloinne ceanna le máistreás Archie), ó [[Cape Town]]. Níor mhínigh Christie níos déanaí an scéal. Cé go ndúirt dhá dochtúir go raibh "psychogenic fugue" aici, níl a fhios againn i ndáiríre céard a tharla. Scríobh an t-údar Jared Cade leabhar iomlán faoin eachra seo, ''Agatha Christie And The Eleven Missing Days''. Fuair Archie agus Agatha colscaradh sa bhliain 1928, tar éis 14 bliain le chéile. I rith an am sin d'fhoilsigh Agatha 6 úrscéal, bailiúchán de gearrscéal agus roinnt scéalta i irisí. [[Íomhá:American-13-for-Dinner.jpg|clé|mion|''The American Magazine,'' Márta 1933]]I 1930, phós Christie an [[Seandálaíocht|seandálaí]] Max Mallowan tar éis dul leis ar thuras [[Seandálaíocht|seandálaíochta]]. Sa bhliain [[1971]], bhronn an Bhanríon [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Eilís II]] "dáma" ar Christie i b[[Pálás Buckingham]]. == Saothar == Sholáthraigh Agatha Christie agus scríbhneoirí eile sa Bhreatain sárshamplaí den ‘cosy crime’, a scríobh [[Anna Heussaff]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://comhar.ie/iris/77/2/misteiri-fhicsean-bleachtaireachta-na-gaeilge/|teideal=Mistéirí fhicsean bleachtaireachta na Gaeilge|údar=[[Comhar|comhar.ie]]|dáta=2017|dátarochtana=2019}}</ref>: plotaí casta fíorchliste á n-ionramháil i sráidbhailte áille agus i dtithe ársa, ach carachtair maide mar amhrastaigh iontu. D'fhoilsigh Agatha Christie dhá dhírbheathaisnéis: ceann iarbháis bunaithe ar a saol ón óige go dtína sean-aois, agus ceann bunaithe ar na tréimhsí a chaith sí sa t[[An tSiria|Siria]] agus san [[An Iaráic|Iaráic]] lena dara fear céile, Max Mallowan. Foilsíodh an dara ceann sa bhliain 1946 leis an ainm ''Come, Tell Me How You Live''. Sa bhliain [[2005]], thángthas ar ghearrscéal darbh ainm ''The Incident of the Dog's Ball'' in áiléar iníon an údair. Is air a bunaíodh an t-úrscéal ''Dumb Witness''. Foilsíodh é sa Ríocht Aontaithe i mí Meán Fómhair [[2009]] sa leabhar ''Agatha Christie's Secret Notebooks: Fifty Years of Mysteries in the Making'', le [[John Curran]], chomh maith le gearrscéal nua faoi Poirot, ''The Capture Of Cerberus''. === Scéalta === D'úsáid Christie áiteanna a raibh eolach di ina cuid oibre. Chabhraigh a cuid taistil le Max léi dá bharr. Mar shampla: * bhí leabhair eile bunaithe i [[Torquay]], an áit inar rugadh í (m.sh. ''And Then There Were None)''. * Scríobh sí ''Murder on the Orient Express'' sa bhliain 1934 san Óstán Pálás Pera in [[Iostanbúl]], sa [[An Tuirc|Tuirc]]. Tá an seomra inar fhán sí fós ann mar shéadchomhartha di. [[Íomhá:Hotel Pera Palace - Istanbul.jpg|thumb|Seomra Christie san Óstán Pálás Pera in [[Iostanbúl]], an Tuirc.|clé]] == Tionchar cultúrtha == I dtaca le leabhar [[Biddy Jenkinson|Bhiddy Jenkinson]] ''[[An tAthair Pádraig Ó Duinnín - Bleachtaire|An tAthair Pádraig Ó Duinnín – Bleachtaire]]'', dúradh faoin bpríomhcharachtar "gurb é atá sa [[An Duinníneach|Duinníneach]] nua seo ná Hercule Poirot gléasta mar [[G. K. Chesterton|Father Brown]] (nó vice versa?)."<ref>Clúdach an leabhair {{Lua idirlín|url=https://www.coisceim.ie/duinnin.html|teideal=An tAthair Pádraig Ó Duinnín Biddy Jenkinson|year=2010|work=[[Coiscéim|www.coisceim.ie]]|dátarochtana=2025-04-03|archivedate=2025-03-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250319182214/http://www.coisceim.ie/duinnin.html}}</ref> == Agatha as Gaeilge == * ''Ná Tabhair Fianaise Bréige'', le Pádraig Ó Siochrú: Aistriúchán ar ''The Truth, The Whole Truth'' le Agatha Christie.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.irishplayography.com/company.aspx?companyid=30240|teideal=playography|údar=irishplayography.com|dáta=|dátarochtana=2019}}</ref> * ''An t-Oileán Doilfe'', le Aodh Mac Dhubháin et al.: Aistriúchán ar úrscéal áirithe de chuid Christie a fhoilsíodh freisin faoin teideal "''And Then There Were None''". == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Christie, Agatha}} [[Catagóir:Scríbhneoirí scéalta bleachtaireachta]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1890]] [[Catagóir:Básanna i 1976]] orr3t1nb4xrfmv510cz4si8x2t9zt5w Nicki Minaj 0 34596 1308324 1256328 2026-04-17T06:26:17Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308324 wikitext text/x-wiki {{Athbhreithniú}} {{WD Bosca_Sonraí_Duine}} Is ceoltóir í '''Nicki Minaj''' a rugadh faoin ainm '''Onika Tanya Maraj''' ar [[8 Nollaig]], [[1982]]. Rugadh ar [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide]] í, ach tógadh i [[Queens]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] í. <!-- Tá sí dhá deartháireacha agus deirfiúr amháin.Tá sí sínithe a Siamsaíocht Airgid Óga.Rugadh í i Oileán na Tríonóide, ach d'fhás aníos i Southside Iamáice Ríona.Ciallaíonn Bhí a tattoo Dia i gcónaí le liom.Is maith léi a bheith acu egos athrú go leor.Tá sí ag scaoileadh albam amháin ach gnéithe ar amhráin a lán eile chomh maith.Bhí sí an t-ealaíontóir chéad uair riamh a bheith acu seacht singles ar an te Billboard 100 ag an am céanna.Scaoileadh sí trí téipeanna meascán go léir ar lipéid éagsúla roimh scaoileadh sí a albam.[http://en.wikipedia.org/wiki/Young Money Entertainment Young Money Entertainment] Tá sí ag go leor duaiseanna buaite lena n-áirítear físeáin Rap is fearr ag ar na VMA. --> == Dioscliosta == ;'''Albam stiúideo''' * ''Pink Friday'' (2010) * ''Pink Friday: Roman Reloaded'' (2012) * ''The Pinkprint'' (2014) * ''Queen'' (2018) * ''Pink Friday 2'' (2023) ==Scannánliosta== * ''[[Ice Age: Continental Drift]]'' (2012) * ''The Other Woman (scannán 2014)|The Other Woman'' (2014) * ''Barbershop 3'' (2016) * ''The Angry Birds Movie 2'' (2019) ==Camchuairteanna== *Pink Friday Tour (2012) *Pink Friday: Reloaded Tour (2012) *The Pinkprint Tour (2015) {{American Idol}} {{Síol-beath}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Minaj, Nicki}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1982]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Amhránaithe]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí]] [[Catagóir:Feiminigh]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Oileán na Tríonóide agus Tobága]] [[Catagóir:Rapcheoltóirí]] q8vs1301tg6ct3a4pdl38c8fju4rpkx 1308325 1308324 2026-04-17T06:26:37Z Seachránaí 53315 1308325 wikitext text/x-wiki {{Athbhreithniú}} {{WD Bosca_Sonraí_Duine}} Is ceoltóir í '''Nicki Minaj''' a rugadh faoin ainm '''Onika Tanya Maraj''' ar [[8 Nollaig]], [[1982]]. Rugadh ar [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|Oileán na Tríonóide]] í, ach tógadh i [[Queens]], [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]] í. <!-- Tá sí dhá deartháireacha agus deirfiúr amháin.Tá sí sínithe a Siamsaíocht Airgid Óga.Rugadh í i Oileán na Tríonóide, ach d'fhás aníos i Southside Iamáice Ríona.Ciallaíonn Bhí a tattoo Dia i gcónaí le liom.Is maith léi a bheith acu egos athrú go leor.Tá sí ag scaoileadh albam amháin ach gnéithe ar amhráin a lán eile chomh maith.Bhí sí an t-ealaíontóir chéad uair riamh a bheith acu seacht singles ar an te Billboard 100 ag an am céanna.Scaoileadh sí trí téipeanna meascán go léir ar lipéid éagsúla roimh scaoileadh sí a albam.[http://en.wikipedia.org/wiki/Young Money Entertainment Young Money Entertainment] Tá sí ag go leor duaiseanna buaite lena n-áirítear físeáin Rap is fearr ag ar na VMA. --> == Dioscliosta == ;'''Albam stiúideo''' * ''Pink Friday'' (2010) * ''Pink Friday: Roman Reloaded'' (2012) * ''The Pinkprint'' (2014) * ''Queen'' (2018) * ''Pink Friday 2'' (2023) ==Scannánliosta== * ''[[Ice Age: Continental Drift]]'' (2012) * ''The Other Woman (scannán 2014)|The Other Woman'' (2014) * ''Barbershop 3'' (2016) * ''The Angry Birds Movie 2'' (2019) ==Camchuairteanna== *Pink Friday Tour (2012) *Pink Friday: Reloaded Tour (2012) *The Pinkprint Tour (2015) {{American Idol}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Minaj, Nicki}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1982]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Amhránaithe]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí]] [[Catagóir:Feiminigh]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Oileán na Tríonóide agus Tobága]] [[Catagóir:Rapcheoltóirí]] kw2r8bquac7c5catqmkhftiqemqfyjx Ionchlannán 0 35271 1308287 1152982 2026-04-16T22:30:15Z TGcoa 21229 1308287 wikitext text/x-wiki Is éard is '''Ionchlannán''' ann ná [[gléas leighis]] a tháirgítear le dul in áit stuchtúir atá bitheolaíoch, nó le tacú le struchtúr mar é, nó le cur le stuchtúr atá ann cheana.<ref name='NEID'>{{Cite web-en|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/implant|title=implant — Aistriúchán Gaeilge ar implant (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|editor=[[Pádraig Ó Mianáin]], eag.|year=2020|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-0320034510|access-date=2023-06-15|language=ga}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Leigheas]] [[Catagóir:Obráidí]] [[Catagóir:Máinliacht]] [[Catagóir:Feistí leighis]] o9srvp9wqqb9nheyaomaq7wazozpuxa Poncloscadh 0 35272 1308289 1178514 2026-04-16T22:30:33Z TGcoa 21229 1308289 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Idirghabháil Leighis}} Is éard is '''poncloscadh'''<ref name='FGB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/poncloscadh|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): poncloscadh|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2023-08-08|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref> (nó '''forloscadh'''<ref name='NEID'>{{Cite web-en|url=https://www.focloir.ie/ga/dictionary/ei/cauterise|title=cauterise — Aistriúchán Gaeilge ar cauterise (An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge)|editor=[[Pádraig Ó Mianáin]], eag.|year=2020|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-0320034510|access-date=2023-08-08|language=ga}}</ref> nó '''loscadh''') ann ná cleachtas nó teicníc leighis chun cuid de chorp a [[Dó (míochaine)|dhó]], chun cuid de a bhaint nó chun cuid de a dhúnadh. Scriosann sé roinnt fíocháin chun an fhuiliú a stopadh agus damáiste a mhaolú, fás nach rabhthas á iarraidh a bhaint, nó díobháil leighis fhéideartha eile a íoslaghdú, mar shampla [[Ionfhabhtú|ionfhabhtuithe]] nuair nach bhfuil [[Antaibheathach|antaibheathaigh]] ar fáil.<ref>{{Cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/cautery?qsrc=2888|teideal=Dictionary definition|dátarochtana=2009-03-07}}</ref> Bhí an cleachtas forleathan tráth chun cóireáil a dhéanamh ar chréachtaí. Sularbh ann d'antaibheathaigh bhí sé éifeachtach ar dhá bhealach éagsúil: *Chun cosc a chur ar easfhuiliú *Chun [[Teascadh|teascadh]] a dhúnadh == Tagairtí == {{Reflist}} ==Naisc sheachtracha== {{síol}} [[Catagóir:Poncloscadh| ]] [[Catagóir:Módhanna Gearrtha]] [[Catagóir:Stair haemaiteolaíochta]] [[Catagóir:Cóir leighis]] [[Catagóir:Obráidí]] [[Catagóir:Máinliacht]] [[Catagóir:Módhanna Diosctha]] [[Catagóir:Feistí leighis]] opmpvmx2yeigqzlfl653zrypjgokr6y Meadaracht 0 37762 1308299 758079 2026-04-16T23:22:25Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus mionathruithe 1308299 wikitext text/x-wiki Is éard atá i gceist le '''meadaracht''' ná socrú rithimeach ar na siollaí i ndán. I dteanga na [[filíocht]]a, baintear úsáid as aonaid rithimeacha sna véarsaí. Cumtar na véarsaí le heilimintí nó le haonaid éagsúla; an t-aonad is lú díobh ná an siolla. Agus an véarsa á chumadh, cóirítear meadarachtaí éagsúla as socrú ar leith de na siollaí fada agus gearra sna línte, nó na siollaí a bhfuil béim orthu agus nach bhfuil. D'fhéadfá a rá gur cineál sriain atá sa mheadaracht a chuirtear ar theanga an dán leis an bhfilíocht a chruthú seachas an prós. Tá neamhchinnteacht ann maidir leis an téarmaíocht cheart ó thaobh na meadarachta de; ní úsáideann gach duine na téarmaí beachta céanna do na heilimintí nó aonaid éagsúla meadarachta atá ann. ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:Meadarachtaí| ]] [[Catagóir:Filíocht]] drxb0j7pqzkarx4ubc23ilwgwwtuvkn Alcólachas 0 44571 1308229 1297848 2026-04-16T18:33:05Z Saighneánach 72809 Typo 1308229 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Galar}} [[Íomhá:Possible long-term effects of ethanol.svg|mion|tionchar alcóil]] Staid ina mbíonn duine spleách ar [[Alcóil|alcól]], nó fadhbanna sláinte mar gheall ar alcól, is ea '''Alcólachas'''.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www2.hse.ie/public/en/landing-pages/alcohol/|teideal=Ask about Alcohol|údar=Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte|dáta=|language=en|work=www2.hse.ie|dátarochtana=2020-10-02}}{{Dead link|date=Feabhra 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tugann an téarma le tuiscint go bhfuil déscaradh idir staonadh is ól measartha ar thaobh amháin, agus daoine a ólann an iomarca ar an taobh eile, agus fadhbanna sláinte acu dá bharr. == Mí-úsáid alcóil == [[Íomhá:What Alcohol Does to Your Body.webm|mion|Fadhbanna a bhaineann le halcól: físeán]] Tá go leor fadhbanna a bhaineann le halcól, mar shampla: * [[Sláinte mheabhrach|Meabhairshláinte]]. Léiríonn taighde go mbíonn dlúthbhaint idir mí-úsáid an alcóil agus riosca méadaithe go bhforbróidh an té fadhbanna meabhairshláinte, lena n-áirítear fadhbanna mothúcháin agus iompraíochta.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Alcohol and youth mental health- The evidence base|url=https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5235|journal=Psychiatry Professional|date=2013|pages=6–8|volume=2|issue=1|language=en|author=Amanda Fitzgerald, Barbara A. Dooley|archive-date=2021-04-26|access-date=2020-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426161810/https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5235|url-status=dead}}</ref> * Is féidir le [[galar croí]] agus [[ailse]] a bheith mar thoradh ar mhí-úsáid alcóil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/teastas-soisearach/osps/notai/triu-bliain/alcol/|teideal=Alcól {{!}} COGG|language=ga-GA|dátarochtana=2020-10-02|archivedate=2020-09-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200918101451/https://www.cogg.ie/teastas-soisearach/osps/notai/triu-bliain/alcol/}}</ref> * [[Delirium tremens]]. Rámhaille chreathánach a tharlaíonn d'alcólach nuair a choinnítear alcól siar uaidh. * [[An Gaistríteas|Gaistríteas]]. Athlasadh i líneáil an ghoile de thoradh greannaitheoirí cosúil le halcól * [[Othras peipteach]]. Othrasú cuid de líneáil an ghoile nó an dúidéinim mar thoradh ar chaitheamh alcóil, srl. * [[Ciorróis]]. Is é an chúis is coitinne leis ól fada leanúnach iomarcach alcóil. Tarlaíonn mí-úsáid alcóil i ngach aicme shóisialta ach, de réir dealraimh, bíonn daoine atá ag fulaingt imní nó dúlagair claonta leis an alcól thar aon dream eile. Léiríonn na [[Staidreamh|staitisticí]] go bhfuil méadú le blianta beaga ar chaitheamh alcóil, agus ar an líon [[Bean|mná]] tí, daoine óga is daoine as obair go háirithe a dtuairiscítear a bheith claonta le mí-úsáid alcóil. [[Íomhá:AlcoholPerCapita.jpg|mion|eipidéimeolaíocht - caitheamh alcóil ar bhonn per capita sa bhliain 2016]] == In Éirinn == Bhí Éire ar cheann de na cúig thír is mó caitheamh san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] ó thaobh caitheamh alcóil de i 2015, agus úsáid alcóil ar bhonn per capita is mó sa domhan beagnach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://health.old.gov.ie/ga/press-release/faomhann-an-rialtas-reachtaiocht-cheannrodaioch-lena-rachfar-i-ngleic-le-mi-usaid-alcoil-varadkar/|teideal=Faomhann an Rialtas reachtaíocht cheannródaíoch lena rachfar i ngleic le mí-úsáid alcóil – Varadkar|údar=An Roinn Sláinte|dáta=2015|dátarochtana=2020|archivedate=2021-03-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210304064439/https://health.old.gov.ie/ga/press-release/faomhann-an-rialtas-reachtaiocht-cheannrodaioch-lena-rachfar-i-ngleic-le-mi-usaid-alcoil-varadkar/}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=List of countries by alcohol consumption per capita|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_countries_by_alcohol_consumption_per_capita&oldid=976687651|journal=Wikipedia|date=2020-09-04|language=en}}</ref> De réir suirbhé ón [[OECD]], tá Éire ar ceann de na tíortha is measa ó thaobh an ragús óil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/radioplayer/html5/#/rnag/20580385|teideal=Cormac ag a Cúig|údar=RnaG|dáta=Déardaoin 15 Bealtaine 2014|language=ga|work=Cormac ag a Cúig|dátarochtana=2020-10-02}}</ref> Sa Bhille Sláinte Poiblí (Alcól), 2015, bhí sé mar aidhm aige meánchaitheamh alcóil sa bhliain in Éirinn a laghdú ó 11 lítear an duine go 9.1 lítear an duine faoin mbliain 2020. Ach tá caitheamh alcóil fós ag méadú ó shin. Tá an t-eolas is fearr in Éirinn le fáil ar "Ask about Alcohol", ó HSE.ie.<ref name=":0" /> Tá suíomh ann in Éirinn, drinkaware.ie, le go leor eolais, as Gaeilge chomh maith leis sin, Ach cuireann tionscal na dí [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] ar fáil dón suíomh.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Alcólachas|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=31}}</ref> == Féach freisin == * [[Na hAlcólaigh gan Ainm|Alcólaigh gan Ainm]] * [[Andúil i ndrugaí]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.youtube.com/watch?v=-jYMF_GMLPw Des Bishop ar Youtube] * Feidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte - [https://www2.hse.ie/alcohol/ Eolas] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} [[Catagóir:Alcóil]] [[Catagóir:Alcólachas]] [[Catagóir:Mí-úsáid substaintí]] s2fozknpuzpxq089hc7ko7icib1wlpg Am samhraidh 0 44628 1308233 1287631 2026-04-16T18:40:05Z Saighneánach 72809 Typo 1308233 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Summertime lobby card 1935.jpg|mion|[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]], 1935: stocaireacht ar son [[Reachtaíocht|reachtaíochta]] chun Am Samhraidh a chur i bhfeidhm|220x220px]] Is bealach é '''am samhraidh'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/en/eid/samhraidh|teideal=English–Irish Dictionary (de Bhaldraithe): samhraidh.|language=en|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/am%20samhraidh%20L%C3%A1r%20na%20hEorpa/ga/|teideal="am samhraidh Lár na hEorpa"|work=téarma.ie|dátarochtana=2024-04-19}}</ref><ref> I mBéarla, ''Daylight Savings Time,  Winter Time, Summer Time''</ref>nó '''am an tsamhraidh'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/summertime|teideal=summertime - Translation to Irish Gaelic with audio pronunciation of translations for summertime by New English-Irish Dictionary|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> (nó '''am geimhridh''' nó '''athrú séasúrach ama''') chun sochar níos mó a bhaint as na huaireanta de [[Solas|sholas]] an [[Lá|lae]] le linn [[mí]]onna an [[Samhradh|tsamhraidh]], de ghnáth trí na cloig a chur chun tosaigh d'[[uair]] ionas go maireann solas an lae isteach san [[oíche]]. ''Am coigilte sholas an lae'' a thugtar air seo i Meiriceá. San [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]], tagann athrú ar an am ar an gclog faoi dhó gach bliain. San [[earrach]], ag 2 a.m. bogann an t-am ar aghaidh go 3 a.m. ar an gclog. Ansin san [[Fómhar|fhómhar]], bogann an t-am siar arís. Bogann Ballstáit na cloganna chun tosaigh uair an chloig ar an Domhnach deiridh i Márta agus ar ais uair an chloig ar an Domhnach deiridh i mí Dheireadh Fómhair gach bliain.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/sean-kelly-fpe-ag-eileamh-deireadh-a-chur-leis-an-athru-seasurach-ama-san-aontas-eorpach/|teideal=Seán Kelly FPE ag éileamh deireadh a chur leis an athrú séasúrach ama san Aontas Eorpach|údar=Cóilín Duffy|dáta=2025-10-24|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-10-26}}</ref> [[Íomhá:Begin CEST Transparent.png|clé|mion|Am samhraidh|110x110px]] ==Stair== [[Íomhá:End CEST Transparent.png|clé|mion|110x110px|Am geimhridh]] Mhol [[Benjamin Franklin]] an beart ar dtús. Sa bhliain 1784, scríobh sé chuig [[nuachtán]] agus mhol sé athrú ar an am chun coinnle a shábháil mar nach mbeadh sé dorcha chomh luath sin sa samhradh. Chuir [[an Ghearmáin]] i bhfeidhm é ar an [[30 Aibreán|30 Aibréain]] [[1916]] don chéad uair<ref>[http://www.timeanddate.com/time/dst/history.html timeanddate.com]</ref>, chun [[breosla]] agus [[fuinneamh]] a spáráil. Rinne [[an Bhreatain]] amhlaidh. Thosaigh an cleachtas seo sa Ríocht Aontaithe (in Éirinn chomh maith) i mí Bealtaine sa bhliain 1916. Nuair a thosaigh an t-athrú ar an am, thaitin sé le daoine áirithe agus níor thaitin sé le daoine eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20346.pdf|teideal=Eleathanach 346|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607075348/https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20346.pdf}}</ref> Bhí sé go maith do na feirmeoirí, mar bhí lá níos faide acu don obair ar an bhfeirm i rith an tsamhraidh. Sa bhliain 1922, ritheadh an "Summer Time Act, 1922 (12 & 13 Geo. 5. c. 22)" sa Ríocht Aontaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.polyomino.org.uk/british-time/|teideal=British Summer Time: historical information|work=www.polyomino.org.uk|dátarochtana=2024-04-19}}</ref> Fágadh an reachtaíocht in Éirinn go dtí an bhliain dár gcionn; ar 19 Aibreán 1923 in Éirinn, ritheadh an t-Acht um Am Samhraidh<ref>{{Lua idirlín|url=http://achtanna.ie/ga.act.1923.0013.1.html|teideal=ACHT UM AM SAMHRAIDH, 1923|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=achtanna.ie|dátarochtana=2020-04-20|archivedate=2021-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419120537/http://achtanna.ie/ga.act.1923.0013.1.html}}</ref> (tháinig an t-athrú bliantúil ar bhonn buan sa Chreat Reachtaíochta na hÉireann ó 1925 ar aghaidh). Bhí an [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] ar "Am samhraidh dúbailte" le linn an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/education/just-what-is-summertime-31303834.html|teideal=Just what is summertime?|language=en|work=independent|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> Mar sin bhí [[Béal Feirste]] uair an chloig chun cinn ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]]. Cuireadh an clog ar aghaidh gach bliain ó shin in Éirinn, seachas Deireadh Fómhair 1968 go Deireadh Fómhair 1971, nuair a d'fhan am an tsamhraidh i bhfeidhm an bhliain ar fad (sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] chomh maith).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.polyomino.org.uk/british-time/|teideal=British Summer Time: historical information|work=www.polyomino.org.uk|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> [[Íomhá:DST Countries Map.png|mion|Am samhraidh i bhfeidhm - gorm nó oráiste|220x220px]] Sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] i [[1966]], achtaíodh rialachán feidearálach le "''Am coigilte sholas an lae"'' a chur i bhfeidhm (bíodh is gur dhiúltaigh stáit áirithe é a chur i bhfeidhm).<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|url=|title=Fréamh an Eolais|journal=|volume=|issue=|publisher=Coiscéim}}</ref>,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Standard time in the United States|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Standard_time_in_the_United_States&oldid=949992648|journal=Wikipedia|date=2020-04-09|language=en}}</ref> Mar shampla ní raibh Am samhraidh riamh i bhfeidhm in [[Arizona]] (seachas na plandálacha Navajo).<ref>{{Lua idirlín|url=https://asunow.asu.edu/20180305-discoveries-why-arizona-has-opted-out-daylight-saving-time|teideal=Why Arizona opts out of daylight saving time|dáta=2018-03-08|language=en|work=ASU Now: Access, Excellence, Impact|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> == Conspóid == [[Íomhá:Victory! Congress passes daylight saving bill LCCN2002722591.jpg|mion|383x383px|1918, [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]]]] Sna 2010idí, thosaigh tíortha éagsúla ag caint faoin gcleachtas. Stop [[Maracó]] an cleachtas go tobann sa bhliain 2019. Tá daoine ann a chreideann go gcuireann an uair an chloig d’athrú ar an gclog isteach ar [[Sláinte mheabhrach|shláinte intinne]] agus [[Corp an duine|choirp an duine]] agus nach bhfuil aon chúis mhaith lena leithéid níos mó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-ag-feisiri-eorpacha-ar-an-gclog-agus-am-de-seachas-am-an-diabhail-ata-uathu/|teideal=Súil ag Feisirí Eorpacha ar an gclog agus Am Dé seachas Am an Diabhail atá uathu|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> Mar shampla,nuair a rinneadh cinneadh gan an clog a athrú sna blianta 1968-1971, mheas an Roinn Iompair sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] ag an am gur ardaigh líon na dtimpistí ar maidin. Mar sin chuidigh an t-athrú le timpistí bóthair a laghdú mar gurb é an clapsholas is contúirtí ar na bóithre. I mí Deireadh Fómhair 2017, d’fhoilsigh Seirbhís [[Taighde]] [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]] staidéar ar am samhraidh an [[An tAontas Eorpach|AE]] inar maíodh go raibh impleachtaí [[sláinte]] an athraithe níos tromchúisí ná mar a ceapadh. D’aontaigh coiste san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] i 2018 go mbeadh deireadh leis.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Am samhraidh|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=34}}</ref> Ach ina dhiaidh sin níor aontaigh Ballstáit ar chur chuige comhchoiteann. In 20205, d'fhill an athrú séasúrach ama ar chlár oibre Pharlaimint na hEorpa in Strasbourg. “Is nós imeachta as dáta é an t-athrú séasúrach ama nach dtugann aon tairbhe fhíor do shaoránaigh ná don gheilleagar sa bhliain 2025,” a dúirt an FPE Seán Kelly. “Léiríonn fianaise eolaíoch go gcuireann an t-athrú ama isteach ar chodladh, go méadaíonn sé rioscaí sláinte mar taomanna croí, agus go gcruthaíonn sé níos mó timpistí bóthair."<ref name=":0" /> ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Am]] [[Catagóir:Leictreachas]] [[Catagóir:Fuinneamh]] [[Catagóir:Samhradh]] rauuipt6cd4i6vhy3tplg71uw1iijca 1308234 1308233 2026-04-16T18:40:19Z Saighneánach 72809 Spás 1308234 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Summertime lobby card 1935.jpg|mion|[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]], 1935: stocaireacht ar son [[Reachtaíocht|reachtaíochta]] chun Am Samhraidh a chur i bhfeidhm|220x220px]] Is bealach é '''am samhraidh'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/en/eid/samhraidh|teideal=English–Irish Dictionary (de Bhaldraithe): samhraidh.|language=en|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/am%20samhraidh%20L%C3%A1r%20na%20hEorpa/ga/|teideal="am samhraidh Lár na hEorpa"|work=téarma.ie|dátarochtana=2024-04-19}}</ref><ref> I mBéarla, ''Daylight Savings Time,  Winter Time, Summer Time''</ref> nó '''am an tsamhraidh'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/summertime|teideal=summertime - Translation to Irish Gaelic with audio pronunciation of translations for summertime by New English-Irish Dictionary|work=www.focloir.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> (nó '''am geimhridh''' nó '''athrú séasúrach ama''') chun sochar níos mó a bhaint as na huaireanta de [[Solas|sholas]] an [[Lá|lae]] le linn [[mí]]onna an [[Samhradh|tsamhraidh]], de ghnáth trí na cloig a chur chun tosaigh d'[[uair]] ionas go maireann solas an lae isteach san [[oíche]]. ''Am coigilte sholas an lae'' a thugtar air seo i Meiriceá. San [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]], tagann athrú ar an am ar an gclog faoi dhó gach bliain. San [[earrach]], ag 2 a.m. bogann an t-am ar aghaidh go 3 a.m. ar an gclog. Ansin san [[Fómhar|fhómhar]], bogann an t-am siar arís. Bogann Ballstáit na cloganna chun tosaigh uair an chloig ar an Domhnach deiridh i Márta agus ar ais uair an chloig ar an Domhnach deiridh i mí Dheireadh Fómhair gach bliain.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/10/sean-kelly-fpe-ag-eileamh-deireadh-a-chur-leis-an-athru-seasurach-ama-san-aontas-eorpach/|teideal=Seán Kelly FPE ag éileamh deireadh a chur leis an athrú séasúrach ama san Aontas Eorpach|údar=Cóilín Duffy|dáta=2025-10-24|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2025-10-26}}</ref> [[Íomhá:Begin CEST Transparent.png|clé|mion|Am samhraidh|110x110px]] ==Stair== [[Íomhá:End CEST Transparent.png|clé|mion|110x110px|Am geimhridh]] Mhol [[Benjamin Franklin]] an beart ar dtús. Sa bhliain 1784, scríobh sé chuig [[nuachtán]] agus mhol sé athrú ar an am chun coinnle a shábháil mar nach mbeadh sé dorcha chomh luath sin sa samhradh. Chuir [[an Ghearmáin]] i bhfeidhm é ar an [[30 Aibreán|30 Aibréain]] [[1916]] don chéad uair<ref>[http://www.timeanddate.com/time/dst/history.html timeanddate.com]</ref>, chun [[breosla]] agus [[fuinneamh]] a spáráil. Rinne [[an Bhreatain]] amhlaidh. Thosaigh an cleachtas seo sa Ríocht Aontaithe (in Éirinn chomh maith) i mí Bealtaine sa bhliain 1916. Nuair a thosaigh an t-athrú ar an am, thaitin sé le daoine áirithe agus níor thaitin sé le daoine eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20346.pdf|teideal=Eleathanach 346|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200607075348/https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/assets/document//Eleathanach%20346.pdf}}</ref> Bhí sé go maith do na feirmeoirí, mar bhí lá níos faide acu don obair ar an bhfeirm i rith an tsamhraidh. Sa bhliain 1922, ritheadh an "Summer Time Act, 1922 (12 & 13 Geo. 5. c. 22)" sa Ríocht Aontaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.polyomino.org.uk/british-time/|teideal=British Summer Time: historical information|work=www.polyomino.org.uk|dátarochtana=2024-04-19}}</ref> Fágadh an reachtaíocht in Éirinn go dtí an bhliain dár gcionn; ar 19 Aibreán 1923 in Éirinn, ritheadh an t-Acht um Am Samhraidh<ref>{{Lua idirlín|url=http://achtanna.ie/ga.act.1923.0013.1.html|teideal=ACHT UM AM SAMHRAIDH, 1923|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=achtanna.ie|dátarochtana=2020-04-20|archivedate=2021-04-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419120537/http://achtanna.ie/ga.act.1923.0013.1.html}}</ref> (tháinig an t-athrú bliantúil ar bhonn buan sa Chreat Reachtaíochta na hÉireann ó 1925 ar aghaidh). Bhí an [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] ar "Am samhraidh dúbailte" le linn an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/education/just-what-is-summertime-31303834.html|teideal=Just what is summertime?|language=en|work=independent|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> Mar sin bhí [[Béal Feirste]] uair an chloig chun cinn ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]]. Cuireadh an clog ar aghaidh gach bliain ó shin in Éirinn, seachas Deireadh Fómhair 1968 go Deireadh Fómhair 1971, nuair a d'fhan am an tsamhraidh i bhfeidhm an bhliain ar fad (sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] chomh maith).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.polyomino.org.uk/british-time/|teideal=British Summer Time: historical information|work=www.polyomino.org.uk|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> [[Íomhá:DST Countries Map.png|mion|Am samhraidh i bhfeidhm - gorm nó oráiste|220x220px]] Sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] i [[1966]], achtaíodh rialachán feidearálach le "''Am coigilte sholas an lae"'' a chur i bhfeidhm (bíodh is gur dhiúltaigh stáit áirithe é a chur i bhfeidhm).<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|url=|title=Fréamh an Eolais|journal=|volume=|issue=|publisher=Coiscéim}}</ref>,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Standard time in the United States|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Standard_time_in_the_United_States&oldid=949992648|journal=Wikipedia|date=2020-04-09|language=en}}</ref> Mar shampla ní raibh Am samhraidh riamh i bhfeidhm in [[Arizona]] (seachas na plandálacha Navajo).<ref>{{Lua idirlín|url=https://asunow.asu.edu/20180305-discoveries-why-arizona-has-opted-out-daylight-saving-time|teideal=Why Arizona opts out of daylight saving time|dáta=2018-03-08|language=en|work=ASU Now: Access, Excellence, Impact|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> == Conspóid == [[Íomhá:Victory! Congress passes daylight saving bill LCCN2002722591.jpg|mion|383x383px|1918, [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|SAM]]]] Sna 2010idí, thosaigh tíortha éagsúla ag caint faoin gcleachtas. Stop [[Maracó]] an cleachtas go tobann sa bhliain 2019. Tá daoine ann a chreideann go gcuireann an uair an chloig d’athrú ar an gclog isteach ar [[Sláinte mheabhrach|shláinte intinne]] agus [[Corp an duine|choirp an duine]] agus nach bhfuil aon chúis mhaith lena leithéid níos mó.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/suil-ag-feisiri-eorpacha-ar-an-gclog-agus-am-de-seachas-am-an-diabhail-ata-uathu/|teideal=Súil ag Feisirí Eorpacha ar an gclog agus Am Dé seachas Am an Diabhail atá uathu|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-04-20}}</ref> Mar shampla,nuair a rinneadh cinneadh gan an clog a athrú sna blianta 1968-1971, mheas an Roinn Iompair sa [[An Ríocht Aontaithe|Ríocht Aontaithe]] ag an am gur ardaigh líon na dtimpistí ar maidin. Mar sin chuidigh an t-athrú le timpistí bóthair a laghdú mar gurb é an clapsholas is contúirtí ar na bóithre. I mí Deireadh Fómhair 2017, d’fhoilsigh Seirbhís [[Taighde]] [[Parlaimint na hEorpa|Pharlaimint na hEorpa]] staidéar ar am samhraidh an [[An tAontas Eorpach|AE]] inar maíodh go raibh impleachtaí [[sláinte]] an athraithe níos tromchúisí ná mar a ceapadh. D’aontaigh coiste san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] i 2018 go mbeadh deireadh leis.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Am samhraidh|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=34}}</ref> Ach ina dhiaidh sin níor aontaigh Ballstáit ar chur chuige comhchoiteann. In 20205, d'fhill an athrú séasúrach ama ar chlár oibre Pharlaimint na hEorpa in Strasbourg. “Is nós imeachta as dáta é an t-athrú séasúrach ama nach dtugann aon tairbhe fhíor do shaoránaigh ná don gheilleagar sa bhliain 2025,” a dúirt an FPE Seán Kelly. “Léiríonn fianaise eolaíoch go gcuireann an t-athrú ama isteach ar chodladh, go méadaíonn sé rioscaí sláinte mar taomanna croí, agus go gcruthaíonn sé níos mó timpistí bóthair."<ref name=":0" /> ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Am]] [[Catagóir:Leictreachas]] [[Catagóir:Fuinneamh]] [[Catagóir:Samhradh]] hg4blztr4vaunz5v4rw3h7q1j2ke2x4 Anailís uimhriúil 0 44662 1308253 1147739 2026-04-16T18:51:27Z Saighneánach 72809 Typo 1308253 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Ybc7289-bw.jpg|mion|anailís uimhriúil sa [[An Bhablóin|Bhablóin]]]] Modh áirimh is ea '''anailís uimhriúil''', ina ndéantar neastacháin chomhleantacha, cosúil le modh atriallach. Mar shampla, chun √10 a áireamh chuig aon chéim [[cruinnis]] is gá, más x<sub>n</sub> neastachán maith ar √10, is féidir an t-[[algartam]] seo seo a úsáid: — x<sub>n+1</sub> = (1/2)[x<sub>n</sub> + (10/x<sub>n</sub>)] — chun x<sub>n+1</sub>, neastachán níos fearr, a fháil. Tá [[Ríomhaire|ríomhairí]] iontach áisiúil don mhodh oibre seo. Mar sin tá forbairtí móra déanta ar an anailís seo le blianta anuas.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Anailís uimhriúil|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=38}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{Fréamh an Eolais}} {{síol}} [[Catagóir:Matamaitic]] [[Catagóir:Staidreamh]] [[Catagóir:Sonraí]] [[Catagóir:Anailísiú sonraí]] [[Catagóir:Ríomheolaíocht]] mt4qq66ajd21t9lq3wii89suzp7svfn Dífhibrileoir 0 47146 1308284 1246269 2026-04-16T22:29:43Z TGcoa 21229 1308284 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Defibrillation Electrode Position.jpg|mion|Cuir dhá leictreoid a chur ar dhá thaobh an chliabhraigh chun an turraing a sheoladh. ]] Úsáidtear '''dífhibrileoir'''í le tabhairt faoi stad tobann cairdiach.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.gaa.ie/api/pdfs/image/upload/m9fxd38tacoua0zvs9fw.pdf|teideal=TREOIRLÍNTE MAIDIR LE DÍFFHIBRILEOIRÍ / Coiste Leighis, Eolaíochta agus Leasa CLG|údar=CLG / gaa.ie/|dátarochtana=2023}}</ref> D’fhéadfadh duine bás a fháil muna dtabharfaí an chóireáil cheart dó/di taobh istigh de chúpla nóiméad. Seolann dífhibrileoir [[turraing]] thomhaiste leictreach tríd an [[Cliabhrach|gcliabhrach]] is an croí chun rithim mhínormálta a réiteach. [[Íomhá:Defibrillator Monitor.jpg|mion]] Is éard atá in '''uath-dhífhibrileoir seachtrach''' (Automated External Defibrilator nó AED) ná gléas iniompartha a dhéanann an croí a sheiceáil. [[Íomhá:Resuscitace za použití AED (02).jpg|mion]]Tá líon suntasach fianaise ann a thugann le fios go bhfuil tionchar mór ag dífhibrileoirí, nuair atá siad ar fáil go luath le linn stadanna tobanna cairdiacha, ar rátaí maireachtála.<ref name=":0" /> == Stair == Thaispeáin an [[máinlia]] [[Claude Beck]] ([[1894]]-[[1971]]) i [[1947]] gur féidir an feidhmiú marfach croí a leigheas ach turraing thomhaiste leictreach a sheoladh tríd an gcroí luath go leor i ndiaidh tosú an fhibrilithe. Ba i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]] a rinne [[Frank Pantridge]] ([[1916]]-[[2004]]) is a chomhghleacaí John Geddes dífhibrileoir a chur in [[otharcharr]] i [[1966]], rud a shábháil an-chuid daoine. Ina dhiaidh sin thóg siad dífhibrileoir iniompartha. == Úsáid == Fadhb é stad tobann cairdiach ina stopann an croí ag bualadh go tobann, gan aon súil leis. Toradh ar ghalar na n-[[Artaire|artair]]í corónacha a bhíonn sa bhfibriliú de ghnáth. Nuair a tharlaíonn fibriliú i gcás na [[Méadailín (croí)|méadailíní]]—fibriliú méadailíneach —ní dhéanann an croí an fhuil a chaidéalú i gceart tríd an gcolainn, ní bhfaigheann an [[inchinn]] dóthain ocsaigine, agus faigheann duine bás go tobann. Is ar an mbealach seo a fhaigheann 75% de na daoine bás ar bás tobann cairdiach é. In ainneoin na bhforbairtí móra maidir le dífhibrileoirí, is é an tubaiste nach sábháiltear ach céatadán an-bheag de na daoine a mbuaileann fibriliú [[Méadailín (croí)|méadailíneach]] iad, de bhrí go sroicheann an dífhibrileoir an t-othar ródhéanach. Is ar an ábhar seo a bhíonn dífhibrileoirí ar fáil in an-chuid ionaid oibre, srl. anois. == In Éirinn == Tá ‘galar cardashoithíoch’ ar an ngalar is mó a mharaíonn daoine in Éirinn le isteach is amach ar 10,000 bás in aghaidh na bliana dá bharr. Stad tobann cairdiach is cúis le 6,000 acu sin agus tarlaíonn 70% acu taobh amuigh d’ospidéil.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dífhibrilitheoir|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=211}}</ref><ref name=":0" /> Achar an-ghearr ama a bhíonn ag duine ón uair a stadann an croí go dtí go bhfaigheann an duine bás; deich nóiméad atá ann ón ''onse''t go dtí go bhfaigheann an duine bás. Ach in Éirinn, tógann sé - ar an meán - 28 nóiméad ar otharcharr teacht amach go dtí duine atá i dtrioblóid.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-difhibrileoir-gaeilge-ar-domhan-le-bronnadh-ar-chumann-camogaiochta-gaeltachta/|teideal=An chéad dífhibrileoir Gaeilge ar domhan le bronnadh ar chumann camógaíochta Gaeltachta|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=29 Deireadh Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-05}}</ref> === Gaeilge === Sa bhliain 2024, fuair an Cumann Camógaíochta Chois Fharraige an chéad dífhibrileoir Gaeilge riamh. D’fhorbair an comhlacht Gaeltachta Smart Medical, atá lonnaithe ar [[an Spidéal]], é. Níl rogha ann idir guth Gaeilge nó Béarla mar chuirfeadh sé moill ar an úsáideoir teanga a roghnú. Ach tá na híomhánna chomh soiléir sin go bhféadfadh duine ar bith é a úsáid gan stró.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Frank Pantridge]] * [[Cliseadh croí]] * [[Artairiscléaróis]] * [[Neamhrithimeacht]] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Difhibrileoir}} [[Catagóir:Croí]] [[Catagóir:Galair chroí]] [[Catagóir:Feistí leighis]] 5tqy3bd5m6uxsln0xeqpx6dsrmk9uwb Ianghaiste 0 49157 1308286 1171693 2026-04-16T22:30:00Z TGcoa 21229 1308286 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Dual linear ion trap.JPG|mion|Ianghaiste a chuirfear isteach mar bhall de [[Mais-speictriméadar|mhais-speictriméadar]] ]] Feiste chun iain a choinneáil i dtoirt ar leith is ea '''ianghaiste''',<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/ion%20trap/|title=“ion trap” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-07-05}}</ref> níos lú ná 1 cm ar leithead, trí fhuarú le [[Léasar|léasair]]. Braitheann sé ar chóras réimsí leictreacha is maighnéadacha. Is féidir na hiain a sháinniú ina n-aonar nó i mbraislí chun gur féidir a n-airíonna a iniúchadh, cosúil leis na [[leibhéil fuinnimh]], a réanna is a n-imoibrithe. I ngaiste Penning, bíonn réimse tairiseach leictreach is réimse athraitheach maighnéadach. I ngaiste Paul, bíonn réimsí athraitheacha leictreacha gan aon [[réimse maighnéadach]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Ianghaiste|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=358}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} [[Catagóir:Gléasanna eolaíochta]] [[Catagóir:Feistí leighis]] mtrux6pwgzr9fkg5byg6iptris4h4m4 An Ocsatáinis 0 53129 1308266 1306439 2026-04-16T19:35:50Z Howohhoh 63441 tuairisc 1308266 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[na teangacha Ind-Eorpacha|teanga Ind-Eorpach]] í '''an Ocsatáinis'''. Tugtar ''lenga d'òc'' uirthi sa teanga féin, nó ''langue d'oc'' san [[An Fhraincis|Fhraincis]]. Mionteanga atá inti, á labhairt san [[Diúc na hAcatáine|Acatáin]], [[Auvergne]], [[Languedoc-Roussillon]], [[Limousin]], [[Midi-Pyrénées]] agus i b[[Provence]] i ndeisceart [[An Fhrainc|na Fraince]]. Ach cloistear an teanga freisin i réigiúin sa [[An Spáinn|Spáinn]], san [[An Iodáil|Iodáil]], agus i [[Monacó]]. == Ainm na Teanga == Ina ''"De Vulgari Eloquentia"'' (Ar Labhairt na Gnáththeanga), rinne an file Iodálach [[Dante Alighieri|Dante]] idirdhealú idir trí saghas teangacha Rómánsacha a bhí bunaithe ar an nós a dúradh an dearfach: {{lang|la|''"nam alii oc, alii oil, alii si affirmando locuntur"''}} <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thelatinlibrary.com/dante/vulgar.shtml|teideal=Dante: De Vulgari Eloquentia I|work=www.thelatinlibrary.com|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> (Toisc go ndeir cuid amháin ''oc'', cuid eile ''oil'', agus cuid eile ''si''). Is í seo an chéad fianaise den nath ''lenga d'oc'' mar ainm na teanga, óna dtagann "an Ocsatáinis". == Stair == Bhí teorainneacha na hOcsatáinise thuaidh ná a bhfuil sa lá atá inniu ar dtús na Meánaoise, áit a dtugtar an ainm "''Occitania submersa''" (Ocsatáin Bháite) uirthi. Thosaigh an teorainn ag dul ó dheas thart ar an 8ú haois go dtí an 11ú haois, go dtí an áit nár athraíodh go dtí an tréimhse comhaimseartha. Ba iad cúigí ar nós Saintonge, Aunis, Angoumois, agus cuid mhór de [[Poitou]] na cúigí a bhí ina gcuid den ''"Occitania submersa''". <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manuel de Linguistique Occitane|publisher=Walter de Gruyter GmbH|date=2024|location=Berlin/Boston|issue=v.35|coauthors=Jean Sibille|author=Louise Esher}}</ref> Sa Mheánaois, ba iad trúbadóirí na hOcsatáin an foinse is mó do litríocht Ocsatáinise. Chuireadh siad an ainm "''lengua romana''" (teanga Rómhánach) uirthi uaireanta. I gcáipéisí oifigiúla ón am sin, luadh í mar "''roman''" i gcodarsnacht leis an bhFraincis, nó "''langue du roi''" (teanga an rí). Úsáideadh an Ocsatáinis mar teanga oifigiúil litríochta na [[Coróin na hAragóine|hAragóine]], mar chuid de phleananna Rí na hAragóine, Alfons II, i bProvence. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The world of the troubadours: Medieval Occitan Society, c. 1100 - c. 1300|publisher=Cambridge Univ. Press|date=1995|location=Cambridge|author=Linda Paterson}}</ref> Ón 12ú haois, chuaigh an Ocsatáinis i laghad mar teanga litríochta mar gheall ar fhorbairt fheidhm na Fraincise mar teanga riaracháin. Chuir Conradh na Villers-Cotterêts an Fhraincis mar an t-aon teanga oifigiúil den ríocht, a raibh éifeacht diúltach aige do ghradam na hOcsatáinise. Neartaigh an meath sin le [[Réabhlóid na Fraince]]. Chuir an rialtas réabhlóideach an ainm "''patois''" (teanga neamhchaighdeánach) ar mhionteanga na Fraince ar nós na hOcsatáinise, agus bhí sé i gceist acu Fraincis chaighdeánach a chur ina n-áiteanna go hiomlán. <ref>Joubert, A. (2011). ''A comparative study of the evolution of prestige formations and of speakers' attitudes in Occitan and Catalan''. The University of Manchester (United Kingdom).</ref> Sa bhliain 1882, cuireadh i bhfeidhm dlí Ferry, a raibh i gceist aige oideachas saolta a chur chun cinn. Áfach, cuireadh pionóis náireacha ar dhaltaí in aghaidh labhairt na mionteangacha ar scoil, beart ar a dtugtar "''vergonha''" (náire) san Ocsatáinis. <ref>Geddie, V. J. (2014). The Use of Occitan Dialects in Languedoc-Roussillon, France.</ref> [[Íomhá:SpeakFrenchBeClean.jpg|mion|''Vergonha'': "Labhraígí as Fraincis, bígí glan", Póstaer a chuireadh i scoil sa chuid Chatalónach den Fhrainc.|faic]] == Fóineolaíocht == Is é seo a leanas fardal fóineolaíochta na hOcsatáinise: <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manual of Romance Phonetics and Phonology|url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783110550283/html|publisher=De Gruyter|date=2021-11-08|doi=10.1515/9783110550283|author=Christoph Gabriel, Randall Gess, Trudel Meisenburg}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle" |+ ! !colspan="2"|Déliopach !colspan="2"|Liopach-Déadach !colspan="2"|Ailbheolach !colspan="2"|Iaraibheolach !colspan="2"|Carballach !colspan="2"|Coguasach |- !Pléascach | style="border-right:none"|p | style="border-left:none"|b | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t | style="border-left:none"|d | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|k | style="border-left:none"|g |- !Aifricéad | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡s | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡ʃ | style="border-left:none"|d͡ʒ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Srónach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|m | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|n | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Tríleach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|r | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɲ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Flapa | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɾ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cuimilteach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|f | style="border-left:none"|(v) | style="border-right:none"|s | style="border-left:none"|z | style="border-right:none"|(ʃ) | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cliathánach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|l | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ʎ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Ocsatainis, An}} [[Catagóir:Teangacha na Fraince]] [[Catagóir:Teangacha na Spáinne]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha na hIodáile]] [[Catagóir:Teangacha Rómánsacha]] lpwcy7tkih5bwsfc79dwcr7qjkfqvg4 1308272 1308266 2026-04-16T20:03:43Z Howohhoh 63441 eolas 1308272 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[na teangacha Ind-Eorpacha|teanga Ind-Eorpach]] í '''an Ocsatáinis'''. Tugtar ''lenga d'òc'' uirthi sa teanga féin, nó ''langue d'oc'' san [[An Fhraincis|Fhraincis]]. Mionteanga atá inti, á labhairt san [[Diúc na hAcatáine|Acatáin]], [[Auvergne]], [[Languedoc-Roussillon]], [[Limousin]], [[Midi-Pyrénées]] agus i b[[Provence]] i ndeisceart [[An Fhrainc|na Fraince]]. Ach cloistear an teanga freisin i réigiúin sa [[An Spáinn|Spáinn]], san [[An Iodáil|Iodáil]], agus i [[Monacó]]. == Ainm na Teanga == Ina ''"De Vulgari Eloquentia"'' (Ar Labhairt na Gnáththeanga), rinne an file Iodálach [[Dante Alighieri|Dante]] idirdhealú idir trí saghas teangacha Rómánsacha a bhí bunaithe ar an nós a dúradh an dearfach: {{lang|la|''"nam alii oc, alii oil, alii si affirmando locuntur"''}} <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thelatinlibrary.com/dante/vulgar.shtml|teideal=Dante: De Vulgari Eloquentia I|work=www.thelatinlibrary.com|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> (Toisc go ndeir cuid amháin ''oc'', cuid eile ''oil'', agus cuid eile ''si''). Is í seo an chéad fianaise den nath ''lenga d'oc'' mar ainm na teanga, óna dtagann "an Ocsatáinis". == Stair == Bhí teorainneacha na hOcsatáinise thuaidh ná a bhfuil sa lá atá inniu ar dtús na Meánaoise, áit a dtugtar an ainm "''Occitania submersa''" (Ocsatáin Bháite) uirthi. Thosaigh an teorainn ag dul ó dheas thart ar an 8ú haois go dtí an 11ú haois, go dtí an áit nár athraíodh go dtí an tréimhse comhaimseartha. Ba iad cúigí ar nós Saintonge, Aunis, Angoumois, agus cuid mhór de [[Poitou]] na cúigí a bhí ina gcuid den ''"Occitania submersa''". <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manuel de Linguistique Occitane|publisher=Walter de Gruyter GmbH|date=2024|location=Berlin/Boston|issue=v.35|coauthors=Jean Sibille|author=Louise Esher}}</ref> Sa Mheánaois, ba iad trúbadóirí na hOcsatáin an foinse is mó do litríocht Ocsatáinise. Chuireadh siad an ainm "''lengua romana''" (teanga Rómhánach) uirthi uaireanta. I gcáipéisí oifigiúla ón am sin, luadh í mar "''roman''" i gcodarsnacht leis an bhFraincis, nó "''langue du roi''" (teanga an rí). Úsáideadh an Ocsatáinis mar teanga oifigiúil litríochta na [[Coróin na hAragóine|hAragóine]], mar chuid de phleananna Rí na hAragóine, Alfons II, i bProvence. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The world of the troubadours: Medieval Occitan Society, c. 1100 - c. 1300|publisher=Cambridge Univ. Press|date=1995|location=Cambridge|author=Linda Paterson}}</ref> Ón 12ú haois, chuaigh an Ocsatáinis i laghad mar teanga litríochta mar gheall ar fhorbairt fheidhm na Fraincise mar teanga riaracháin. Chuir Conradh na Villers-Cotterêts an Fhraincis ina haon teanga oifigiúil den ríocht, a raibh éifeacht diúltach aige do ghradam na hOcsatáinise. Neartaigh an meath sin le [[Réabhlóid na Fraince]]. Chuir an rialtas réabhlóideach an ainm "''patois''" (teanga neamhchaighdeánach) ar mhionteanga na Fraince ar nós na hOcsatáinise, agus bhí sé i gceist acu Fraincis chaighdeánach a chur ina n-áiteanna go hiomlán. <ref>Joubert, A. (2011). ''A comparative study of the evolution of prestige formations and of speakers' attitudes in Occitan and Catalan''. The University of Manchester (United Kingdom).</ref> Sa bhliain 1882, cuireadh i bhfeidhm dlí Ferry, a raibh i gceist aige oideachas saolta a chur chun cinn. Áfach, cuireadh pionóis náireacha ar dhaltaí in aghaidh labhairt na mionteangacha ar scoil, beart ar a dtugtar "''vergonha''" (náire) san Ocsatáinis. <ref>Geddie, V. J. (2014). The Use of Occitan Dialects in Languedoc-Roussillon, France.</ref> [[Íomhá:SpeakFrenchBeClean.jpg|mion|''Vergonha'': "Labhraígí as Fraincis, bígí glan", Póstaer a chuireadh i scoil sa chuid Chatalónach den Fhrainc.|faic]] == Fóineolaíocht == Is é seo a leanas fardal fóineolaíochta na hOcsatáinise (sa chan''úint Lenguadocien''): <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manual of Romance Phonetics and Phonology|url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783110550283/html|publisher=De Gruyter|date=2021-11-08|doi=10.1515/9783110550283|author=Christoph Gabriel, Randall Gess, Trudel Meisenburg}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle" |+ ! !colspan="2"|Déliopach !colspan="2"|Liopach-Déadach !colspan="2"|Ailbheolach !colspan="2"|Iaraibheolach !colspan="2"|Carballach !colspan="2"|Coguasach |- !Pléascach | style="border-right:none"|p | style="border-left:none"|b | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t | style="border-left:none"|d | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|k | style="border-left:none"|g |- !Aifricéad | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡s | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡ʃ | style="border-left:none"|d͡ʒ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Srónach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|m | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|n | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Tríleach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|r | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɲ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Flapa | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɾ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cuimilteach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|f | style="border-left:none"|(v) | style="border-right:none"|s | style="border-left:none"|z | style="border-right:none"|(ʃ) | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cliathánach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|l | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ʎ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |} Na gutaí: {| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle" ! ! colspan="2" |Tosaigh !Cúil |- ! !Neamhchruinn !Cruinn !Neamhchruinn |- !Dúnta | style="border-right:none" |i | style="border-left:none" |y | style="border-right:none" |u |- !Lárdhúnta | style="border-right:none" |e | style="border-left:none" | | style="border-right:none" | |- !Lároscailte | style="border-right:none" |ɛ | style="border-left:none" | | style="border-right:none" |ɔ |- !Oscailte | style="border-right:none" |a | style="border-left:none" | | style="border-right:none" | |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Ocsatainis, An}} [[Catagóir:Teangacha na Fraince]] [[Catagóir:Teangacha na Spáinne]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha na hIodáile]] [[Catagóir:Teangacha Rómánsacha]] dleazq8tleh88pggvrtu9r1feztmb8o 1308273 1308272 2026-04-16T20:06:00Z Howohhoh 63441 botún 1308273 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} Is [[na teangacha Ind-Eorpacha|teanga Ind-Eorpach]] í '''an Ocsatáinis'''. Tugtar ''lenga d'òc'' uirthi sa teanga féin, nó ''langue d'oc'' san [[An Fhraincis|Fhraincis]]. Mionteanga atá inti, á labhairt san [[Diúc na hAcatáine|Acatáin]], [[Auvergne]], [[Languedoc-Roussillon]], [[Limousin]], [[Midi-Pyrénées]] agus i b[[Provence]] i ndeisceart [[An Fhrainc|na Fraince]]. Ach cloistear an teanga freisin i réigiúin sa [[An Spáinn|Spáinn]], san [[An Iodáil|Iodáil]], agus i [[Monacó]]. == Ainm na Teanga == Ina ''"De Vulgari Eloquentia"'' (Ar Labhairt na Gnáththeanga), rinne an file Iodálach [[Dante Alighieri|Dante]] idirdhealú idir trí saghas teangacha Rómánsacha a bhí bunaithe ar an nós a dúradh an dearfach: {{lang|la|''"nam alii oc, alii oil, alii si affirmando locuntur"''}} <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thelatinlibrary.com/dante/vulgar.shtml|teideal=Dante: De Vulgari Eloquentia I|work=www.thelatinlibrary.com|dátarochtana=2026-03-28}}</ref> (Toisc go ndeir cuid amháin ''oc'', cuid eile ''oil'', agus cuid eile ''si''). Is í seo an chéad fianaise den nath ''lenga d'oc'' mar ainm na teanga, óna dtagann "an Ocsatáinis". == Stair == Bhí teorainneacha na hOcsatáinise thuaidh ná a bhfuil sa lá atá inniu ar dtús na Meánaoise, áit a dtugtar an ainm "''Occitania submersa''" (Ocsatáin Bháite) uirthi. Thosaigh an teorainn ag dul ó dheas thart ar an 8ú haois go dtí an 11ú haois, go dtí an áit nár athraíodh go dtí an tréimhse comhaimseartha. Ba iad cúigí ar nós Saintonge, Aunis, Angoumois, agus cuid mhór de [[Poitou]] na cúigí a bhí ina gcuid den ''"Occitania submersa''". <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manuel de Linguistique Occitane|publisher=Walter de Gruyter GmbH|date=2024|location=Berlin/Boston|issue=v.35|coauthors=Jean Sibille|author=Louise Esher}}</ref> Sa Mheánaois, ba iad trúbadóirí na hOcsatáin an foinse is mó do litríocht Ocsatáinise. Chuireadh siad an ainm "''lengua romana''" (teanga Rómhánach) uirthi uaireanta. I gcáipéisí oifigiúla ón am sin, luadh í mar "''roman''" i gcodarsnacht leis an bhFraincis, nó "''langue du roi''" (teanga an rí). Úsáideadh an Ocsatáinis mar teanga oifigiúil litríochta na [[Coróin na hAragóine|hAragóine]], mar chuid de phleananna Rí na hAragóine, Alfons II, i bProvence. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=The world of the troubadours: Medieval Occitan Society, c. 1100 - c. 1300|publisher=Cambridge Univ. Press|date=1995|location=Cambridge|author=Linda Paterson}}</ref> Ón 12ú haois, chuaigh an Ocsatáinis i laghad mar teanga litríochta mar gheall ar fhorbairt fheidhm na Fraincise mar teanga riaracháin. Chuir Conradh na Villers-Cotterêts an Fhraincis ina haon teanga oifigiúil den ríocht, a raibh éifeacht diúltach aige do ghradam na hOcsatáinise. Neartaigh an meath sin le [[Réabhlóid na Fraince]]. Chuir an rialtas réabhlóideach an ainm "''patois''" (teanga neamhchaighdeánach) ar mhionteanga na Fraince ar nós na hOcsatáinise, agus bhí sé i gceist acu Fraincis chaighdeánach a chur ina n-áiteanna go hiomlán. <ref>Joubert, A. (2011). ''A comparative study of the evolution of prestige formations and of speakers' attitudes in Occitan and Catalan''. The University of Manchester (United Kingdom).</ref> Sa bhliain 1882, cuireadh i bhfeidhm dlí Ferry, a raibh i gceist aige oideachas saolta a chur chun cinn. Áfach, cuireadh pionóis náireacha ar dhaltaí in aghaidh labhairt na mionteangacha ar scoil, beart ar a dtugtar "''vergonha''" (náire) san Ocsatáinis. <ref>Geddie, V. J. (2014). The Use of Occitan Dialects in Languedoc-Roussillon, France.</ref> [[Íomhá:SpeakFrenchBeClean.jpg|mion|''Vergonha'': "Labhraígí as Fraincis, bígí glan", Póstaer a chuireadh i scoil sa chuid Chatalónach den Fhrainc.|faic]] == Fóineolaíocht == Is é seo a leanas fardal fóineolaíochta na hOcsatáinise (sa chan''úint Lenguadocien''): <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Manual of Romance Phonetics and Phonology|url=https://www.degruyterbrill.com/document/doi/10.1515/9783110550283/html|publisher=De Gruyter|date=2021-11-08|doi=10.1515/9783110550283|author=Christoph Gabriel, Randall Gess, Trudel Meisenburg}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle" |+ ! !colspan="2"|Déliopach !colspan="2"|Liopach-Déadach !colspan="2"|Ailbheolach !colspan="2"|Iaraibheolach !colspan="2"|Carballach !colspan="2"|Coguasach |- !Pléascach | style="border-right:none"|p | style="border-left:none"|b | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t | style="border-left:none"|d | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|k | style="border-left:none"|g |- !Aifricéad | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡s | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|t͡ʃ | style="border-left:none"|d͡ʒ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Srónach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|m | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|n | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Tríleach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|r | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɲ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Flapa | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ɾ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cuimilteach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"|f | style="border-left:none"|(v) | style="border-right:none"|s | style="border-left:none"|z | style="border-right:none"|(ʃ) | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |- !Cliathánach | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|l | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| | style="border-right:none"| | style="border-left:none"|ʎ | style="border-right:none"| | style="border-left:none"| |} Na gutaí: {| class="wikitable" style="text-align:center; vertical-align:middle" ! ! colspan="2" |Tosaigh !Cúil |- ! !Neamhchruinn !Cruinn !Cruinn |- !Dúnta | style="border-right:none" |i | style="border-left:none" |y | style="border-right:none" |u |- !Lárdhúnta | style="border-right:none" |e | style="border-left:none" | | style="border-right:none" | |- !Lároscailte | style="border-right:none" |ɛ | style="border-left:none" | | style="border-right:none" |ɔ |- !Oscailte | style="border-right:none" |a | style="border-left:none" | | style="border-right:none" | |} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-teanga}} {{DEFAULTSORT:Ocsatainis, An}} [[Catagóir:Teangacha na Fraince]] [[Catagóir:Teangacha na Spáinne]] [[Catagóir:Teangacha na hEorpa]] [[Catagóir:Teangacha na hIodáile]] [[Catagóir:Teangacha Rómánsacha]] irhapk3hrf4c7daei8bizjeouinluik Catagóir:Gléasanna leighis 14 55326 1308291 937257 2026-04-16T22:31:35Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Feistí leighis]] 1308291 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Feistí leighis]] pzu2ecnax3nkl5gc2frziolp38tjifv Cannúl 0 57066 1308283 1278251 2026-04-16T22:29:20Z TGcoa 21229 1308283 wikitext text/x-wiki [[File:Diagram showing a cannula CRUK 058-multilingual1.svg|thumb|Diagram showing a cannula CRUK 058-multilingual1|cannúl]] Is éard is '''cannúl''' (ón [[An Laidin|Laidin]];''cannula'' 'giolcach bheag') <ref>[https://web.archive.org/web/20150112225113/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/cannula?q=cannulae cannula] Oxford Dictionaries. Retrieved 2014-09-18.</ref> ann ná feadán is féidir a chur isteach sa cholainn, go minic chun sreabhán a sheachadadh nó a bhaint nó chun samplaí a bhailiú. I dtéarmaí simplí, is féidir le cannúl dromchlaí inmheánacha nó seachtracha tráire súcháin a thimpeallú rud a leathnaíonn fad éifeachtach an tsnáthaid ar a laghad leath fhad an tsnáthaid bhunaidh.Tá a thomhas idir 14 agus 26 den chuid is mó. Tá dathanna difriúla ag cannúil de mhéideanna éagsúla mar a chódaítear. Is éard is díchannúlú ann ná cannúl a bhaint (asbhaint tiúibe) go buan, go háirithe cannúl i gcomhair traicéatóime, nuair a chinneann lia nach bhfuil sé ag teastáil a thuilleadh le haghaidh análaithe. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-sláinte}} [[catagóir:Leigheas]] [[Catagóir:Cóir leighis]] [[Catagóir:Feistí leighis]] coiglmdbk4vtj4rpw95703hafpmdmoa H. H. Asquith 0 66887 1308182 1295661 2026-04-16T15:29:43Z Saighneánach 72809 Typo 1308182 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Státaire [[Ríocht Aontaithe|Briotanach]] ab ea '''Herbert Henry Asquith''', nó '''H. H. Asquith''' de ghnáth, 1ú Iarla Oxford agus Asquith ([[12 Meán Fómhair]] [[1852]] - [[15 Feabhra]] [[1928]]). Bhí sé ina [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Phríomh-Aire]] ar an [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]] ó 1908 go 1916. [[Íomhá:H H Asquith 1908 (cropped).jpg|clé|mion|1908]][[Íomhá:Herbert Henry Asquith Vanity Fair 1 August 1891-cropped.jpg|clé|mion|scigphictiúr Asquith i Vanity Fair, Lúnasa 1891]] == Saol == === Dlí === Bhí Asquith ina mhic léinn de chuid Choláiste Balliol, [[Ollscoil Oxford]] agus ina Uachtarán ar an Oxford Union (Tríonóide 1874).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/2133928883298091/|teideal=Herbert Henry Asquith|údar=Scoil Dlí, COBÁ¢|dáta=2017|language=ga|work=Facebook|dátarochtana=2021-02-18}}</ref> Bhronn Ollscoil Oxford céim air sa bhliain 1874 agus glaodh chun an Bharra air dhá bhliain dár gcionn, i gCumann Onórach [[Ósta Lincoln]]. [[Íomhá:Meeting of Asquith cabinet19090001.jpg|clé|mion|1909: cruinniú de na hairí (scigphictiúr). Thacaigh Asquith go daingean le "Buiséad an Phobail", molta ag [[David Lloyd George|Lloyd George]] ]] Tar éis seacht mbliana crua, chuaigh a ghairm mar [[abhcóide]] i bhfeabhas sa bhliain 1883, nuair a chuaigh sé isteach i seomraí R.S. Wright, an Abhcóide Sóisearach nuacheaptha don Chisteáin. Lean sé ar aghaidh ag cleachtadh an dlí sna 1880idí, le rath níos mó fós tar éis dó a bheith ina chomhairleoir sóisearach do Sir Charles Russell i gCoimisiún Fiosrúcháin [[Charles Stewart Parnell|Parnell]]. Rinne sé croscheistiú millteanach ar bhainisteoir '''''The Times''''', J. C. Mac Dhomhnaill, rud a chuidigh le Asquith clú a cháil a bhaint amach mar abhcóide. Glaodh chun an Bharra Laistigh air go gairid ina dhiaidh sin. [[Íomhá:Rt. Hon. H.H. Asquith LCCN2014700037.tif|clé|mion|1910]] Bhí Asquith ina abhcóide de chuid na gcosantóirí i '''''Carlill v Carbolic Smoke Ball Co.''''' === Polaitíocht === Toghadh Asquith sa bhliain 1886 mar Fheisire [[An Páirtí Liobrálach|Liobrálach]] d'Fhoibhe Thoir, suíochán a a bhí aige go dtí 1918. Bhí Asquith ina Rúnaí Baile ó 1892 go 1895, a chéad oifig aireachta. Le linn na ndeich mbliana a chaith na Liobrálaithe san fhreasúra bhí Asquith ar cheann de na príomhphearsana sa pháirtí, mar Impiriúlaí Liobrálach a bhí i bhfabhar go gcuirfí [[Rialtas Dúchais]] na hÉireann i bhfad níos ísle ar liosta na dtosaíochtaí don chéad Rialtas Liobrálacha eile. Nuair a tháinig na Liobrálaithe i gcumhacht an athuair sa bhliain 1905, rinneadh Seansailéir an Státchiste d'Asquith. Tháinig Asquith i gcomharbacht ar an Ridire [[Henry Campbell-Bannerman]] mar Phríomh-Aire sa bhliain 1908. Thacaigh Asquith go daingean le "Buiséad an Phobail", molta ag [[David Lloyd George|Lloyd George]] agus leis an ngá le srian a chur ar [[Teach na dTiarnaí|Theach na dTiarnaí]] tar éis dó é a dhiúltú. ==== Éire ==== Bhí na Liobrálaithe ina rialtas mionlaigh mar gheall ar an dá olltoghchán a tháinig ina dhiaidh sin sa bhliain 1910, rud a d'fhág iad ag brath ar thacaíocht [[Páirtí Parlaiminteach na hÉireann|Pháirtí Parlaiminteach na hÉireann]]. Mar gheall air sin, agus ar an teorainn a cuireadh ar chros Theach na dTiarnaí faoi Acht na Parlaiminte, 1911, tháinig an [[Rialtas Dúchais]] ar ais go croílár pholaitíocht na Breataine. Ach ansin bhris [[an Chéad Chogadh Domhanda]] amach sa bhliain 1914. Thug Asquith cuairt dhrámatúil ar [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] tar éis [[Éirí Amach na Cásca]]. Ach níor éirigh leis an chonstaic maidir leis an Rialtas Dúchais a shárú ar bhealach ar bith. ==== Ruaig ==== Bhí Asquith i gceannas ar an Ríocht Aontaithe le linn an chéad dá bhliain den Chéad Chogadh Domhanda (ó Bhealtaine 1915 i gcomhrialtas leis na Tóraithe.) [[Íomhá:The Battle of the Somme, July-november 1916 Q4192.jpg|clé|mion|Asquith sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], le linn [[Cath an Somme]], 1916]] Mar thoradh ar an míshástacht faoi cheannaireacht Asquith a bhí ag fás sa dá pháirtí, chuir Lloyd George an ruaig ar Asquith i mí na Nollag 1916. Ní raibh sé in ardoifig riamh arís; cé go ndeirtear gur ofráladh post an Tiarna Seansailéara dó sa bhliain 1917, b'fhearr leis fanacht i d[[Tithe na Parlaiminte|Teach na dTeachtaí]], ag cur i gcoinne Chomhrialtas Lloyd George gan chomhsheasmhacht gan éifeacht. Chaill Asquith a shuíochán in [[Olltoghchán na hÉireann, 1918|olltoghchán]] 1918, chomh maith le gach Liobrálaithe céimiúil eile a bhí i gcoinne Lloyd George. ==== Freasúra ==== [[Íomhá:Margot-and--HH-Asquith-1920.jpg|clé|mion|1921]] Lean Asquith ar aghaidh mar cheannaire na [[An Páirtí Liobrálach|Liobarálaithe]] nach raibh ag leanúint fhógra aoire an rialtais agus toghadh chun Theach na dTeachtaí arís, mar Fheisire [[Pàislig|Phàislig]], i bhfothoghchán sa bhliain 1920. Theip air dul i bhfeidhm ar an bpobal agus é ina cheannaire ar a ghrúpa beag Liobarálaithe, ach ba mhór a cháin sé beartas an rialtais maidir le bearta díoltais in Éirinn. Ós rud é go raibh thart ar líonta comhionanna de Liobrálaithe Asquith agus Liobrálaithe Lloyd George tar éis olltoghchán 1922 (agus go raibh an méid iomlán díobh níos lú ná líon Pháirtí an Lucht Oibre) áitíodh ar an dá fhaicsean teacht le chéile arís sa bhliain 1923. D'éirigh leis an bpáirtí athaontaithe, a spreagadh ag ceist na Saorthrádála, suíocháin breise a bhuachan in olltoghchán na bliana sin. Ach ní raibh sé in ann ach tacaíocht a thabhairt do rialtas mionlaigh an [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Lucht Oibre]]. [[Íomhá:Henry Herbert Asquith, 1st Earl of Oxford and Asquith - Detail.jpg|clé|mion|Asquith le James Guthrie]] === Díomá === Sa chéad toghchán eile, sa bhliain 1924, thit na Liobrálaithe go 40 suíochán agus chaill Asquith féin i gcoinne Pháirtí an Lucht Oibre i bPáislig. Rinneadh ''Iarla Oxford agus Asquith'' de roinnt míonna ina dhiaidh sin. A léan géar, bhuaigh An Tiarna Cave go tréan ar Asquith i dtoghchán Sheansailéir Ollscoil Oxford i mí Mhárta 1925. D'éirigh sé as oifig mar cheannaire an Pháirtí Liobrálacha i nDeireadh Fómhair 1926 agus chuaigh a shláinte in olcas de réir a chéile sna sé mhí déag dá shaol a bhí fágtha. == Féach freisin == * [[Acht na bPríosúnach (Urscaoileadh Sealadach as Drochshláinte), 1913]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{DEFAULTSORT:Asquith, Herbert Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1852]] [[Catagóir:Básanna i 1928]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Albanacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] cb3itg8lfx8mna6m4ywqwlb74bsph7i George Takei 0 68587 1308250 1279649 2026-04-16T18:50:05Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308250 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[fuirseoir]] [[SAM|Meiriceánach]] é '''Hosato Takei''', a rugadh sa bhliain [[1937]]. Tháinig sé sa tríú háit ar an ochtú sraith ''I'm a Celebrity...Get Me Out of Here!'' sa bhliain 2008. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Takei, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Daoine as Los Angeles, California]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÁise]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Fir aeracha]] [[Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] [[Catagóir:Scríbhneoirí as California]] bwbunu58k9dmb9isbndikg4isk1keq7 Aldo Moro 0 69654 1308228 1026038 2026-04-16T18:31:45Z Saighneánach 72809 Typo 1308228 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Aldo Moro''' ([[23 Meán Fómhair]] [[1916]] – [[9 Bealtaine]] [[1978]]) [[Príomh-Aire]] na [[an Iodáil|Iodáile]] idir 1963-1976 (''Presidente del Consiglio dei ministri della Repubblica Italiana''). Fuadaíodh Moro i mí na Márta 1978. Mharaigh an Bhriogáid Dhearg ón eite chlé an t-iarphríomh-aire Aldo Moro sa Róimh tamaill ina dhiaidh. Neartaigh laige an chórais pholaitíochta an Mafia ar feadh an ama.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bimis-cinealta-tuisceanach-le-muintir-shasana/|teideal=Bímis cineálta tuisceanach le muintir Shasana…|údar=Cathal Mac Coille|dáta=2019|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-05-09}}</ref> Tá na tosca a bhain lena bhás conspóideach fós. == Saol == [[Íomhá:Aldo Moro.jpg|clé|mion|1972]] Céimí sa [[dlí]] de chuid [[Ollscoil]] [[Bari]] (a thugtar Università degli Studi di Bari Aldo Moro uirthi faoi láthair) ab ea Moro.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3282806968410271|teideal=Aldo Moro|údar=UCD School of Law|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-05-10}}</ref> Bhí sé ina [[Ollamh]] le Dlí Coiriúil ann ó thús na [[1950idí]] go dtí gur aistrigh sé go ollúnacht i nDámh na hEolaíochta Polaitiúla in Ollscoil Róimh Sapienza (Sapienza Università di Roma) sa bhliain 1963. Lean sé air ag foilsiú neart saothar maidir leis [[fealsúnacht]] an dlí agus fealsúnacht na polaitíochta i gcaitheamh a shaoil sa [[Polaitíocht|pholaitíocht]]. Rinneadh Leas-Uachtarán na nDaonlathaithe Críostaí de sa bhliain 1946 agus toghadh chun an Tionóil Bhunreachta sa bhliain chéanna. Bhí sé ina bhall de [[Parlaimint|Theach na dTeachtaí]], ar son Bari, ó 1948 go dtí go bhfuair sé [[bás]]. [[Íomhá:Aankomst Bondskanselier Willy Brandt van Duitsland op Ypenburg. Aankomst Moro, Bestanddeelnr 923-0338.jpg|clé|mion|Willy Brandt agus Moro i 1969]]Bhí roinnt cúraimí [[Aire Rialtas|aire]] tábhachtacha ag Moro (Dlí agus Cirt, 1955-57; Oideachais Phoiblí, 1957-59; Gnóthaí Eachtracha, 1964-65, 1965-66, 1969-72, 1973-74). Bhí Moro ina Phríomh-Aire faoi dhó (1963-68 agus 1974-76). Lena linn bhí sé i measc na bpolaiteoirí ba mhó a raibh gnaoi na ndaoine orthu agus bhí páirt lárnach aige sa "comhréiteach stairiúil" idir na Daonlathaithe Críostaí, na páirtithe ar chlé ón lár agus Páirtí [[Cumannachas|Cumannach]] na hIodáile. [[Íomhá:Flag of the Brigate Rosse.svg|clé|mion|na Briogáidí Dearga (Brigate rosse)]] [[Íomhá:Aldo Moro br.jpg|mion|clé|19 Márta 1978: d'fhuadaigh na Briogáidí Dearga (Brigate rosse) Aldo Moro cúpla seachtain níos déanaí]] == Feallmharú == Ar an [[16 Márta]] [[1978]] , d'fhuadaigh na Briogáidí Dearga (Brigate rosse) Aldo Moro. Mharaigh na [[Sceimhlitheoireacht|sceimhlitheoirí]] cúig [[garda|gharda]] [[Cosantóir|cosanta]] san iarracht. Maraíodh Moro cúig lá is caoga ina dhiaidh sin; ar an [[9 Bealtaine]] [[1978]], fuarthas corp Aldo Moro i ngluaisteán [[Renault]] 4 sa [[An Róimh|Róimh]]. Tá na tosca a bhain lena bhás conspóideach fós. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Moro,Aldo}} [[Catagóir:Básanna i 1978]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta]] [[Catagóir:Príomh-Airí na hIodáile]] r6c4ek06qw6w1xrs0ypxvpj4s1l81cq Ginger Rogers 0 73908 1308265 1028662 2026-04-16T19:11:38Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308265 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir [[SAM|Meiriceánach]] í '''Ginger Rogers''' (a rugadh mar '''Virginia Katherine McMath''' ar an [[16 Iúil]] [[1911]] – [[25 Aibreán]] [[1995]]). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Rogers, Ginger}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1911]] [[Catagóir:Básanna i 1995]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Críostaithe]] [[Catagóir:Damhsóirí]] [[Catagóir:Missouri]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha]] 58iqyfq8ms4jrvsjmblywznsm2yrg6a Catagóir:Daoine as Philadelphia 14 77657 1308240 860433 2026-04-16T18:45:51Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308240 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Daoine as Pennsylvania]] [[Catagóir:Philadelphia]] 8mjnie06il067mslnbi3vngatfzgyuw Leann dubh 0 83492 1308345 1076738 2026-04-17T10:05:16Z Eomurchadha 4240 1308345 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Deoch}} Is cineál [[Beoir|beorach]] é '''leann dubh''' (nó ''pórtar''). Is beoir dorcha é, a dhéantar le heorna rósta chomh maith le braich, [[Leannlus|leanlusanna]], uisce agus [[Giosta|giosta]]. Brandaí coitianta in Éirinn is ea [[Guinness]] agus [[Beamish]]. == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-deoch}} [[Catagóir:Cineálacha Beorach]] te3br8qwrgmfxjeczbunfj76udqxzls An Páirtí Náisiúnta 0 86181 1308237 1304766 2026-04-16T18:43:19Z Saighneánach 72809 Typo 1308237 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is páirtí [[Éire]]annach ar dheis ar fad é '''An Páirtí Náisiúnta'''. Bunaíodh an Páirtí Náisiúnta sa bhliain 2016 agus ó mhí Iúil 2024 tá comhairleoir amháin acu ar Chomhairle Contae Fhine Gall. Is é Pádraig Ó Caoindealbháin an comhairleoir sin agus is é uachtarán an Pháirtí ó 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nationalparty.ie/ga/baile/|teideal=Baile - The National Party|language=en-US|work=The National Party|dátarochtana=2018-11-16}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://gript.ie/commission-accepts-national-party-properly-constituted/|teideal=Commission accepts National Party properly constituted|dáta=19-09-2025|language=en|work=https://gript.ie/|dátarochtana=05-02-2026|údar=Dr. Matt Treacy}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/news/politics/arid-41412964.html|teideal=No 'revolution' but landmark result for four far-right candidates in local elections|údar=Cormac O’Keeffe|dáta=2024-06-10|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Is é Gearóid Mac Conshamha as Conate na Gaillimhe Leas-Uachtarán an Pháirtí ó ceapadh é in 2026.<ref name=":9">{{Lua idirlín|url=https://www.galwaybayfm.ie/galway-bay-fm-news-desk/oughterard-man-elected-deputy-leader-of-national-party-212516|teideal=Oughterard man elected deputy leader of National Party|údar=GBFM News|dáta=2026-01-27|language=en|work=GalwayBayFM|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Is é an Páirtí Náisiúnta an páirtí polaitíochta is mó ar an eite fhíordheis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sv.uio.no/c-rex/english/news-and-events/right-now/2026/masculinity-and-militant-traditions-the-shaping-of.html|teideal=Masculinity and Militant Traditions: The Shaping of a Home-Grown Irish Far-Right|údar=Joshua Farrell-Molloy|dáta=09-01-2026|dátarochtana=05-02-2026}}</ref> == Stair == === Bunadh === Bunaíodh an Páirtí Náisiúnta i mí na Samhna, 2016 le Justin Barrett mar uachtarán agus Séamus Mac Raghnaill mar leas-uachtarán. Bhí seoladh eagraithe sa Merrion Hotel, ach chealaigh an t-óstán é mar gheall ar "imní shábháilteachta."<ref>{{Cite news|teideal=Merrion Hotel cancels launch of anti-immigration political party|url=https://www.irishtimes.com/news/politics/merrion-hotel-cancels-launch-of-anti-immigration-political-party-1.2870264|work=The Irish Times|dátarochtana=2018-11-25|language=en-US}}</ref> Is as Tiobraid Árainn é Justin Barrett, atá baint aige ó chianaibh le gluaiseachtaí ar son na beatha agus i gcoinne na hinimirce. Ba bhall suntasach é de ''Youth Defence'' agus bhí sé páirteach i bhfeachtas in aghaidh [[Conradh Nice (2003)|Chonradh Nice]]. Is as [[an Longfort]] é Seamus Mac Raghnaill, agus bhí sé ina chathaoirleach ar [[Feirmeoirí Aontaithe na hÉireann|Fheirmeoirí Aontaithe na hÉireann]] agus ina chisteoir náisiúnta ag an ''Irish Cattle and Sheep Farmers' Association''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.leitrimobserver.ie/news/home/224008/new-right-wing-political-party-to-launch-tomorrow.html|teideal=New right wing political party to launch tomorrow|údar=Fiona Heavey|dáta=2016-11-16|language=en|work=www.leitrimobserver.ie|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Bhí sé ceangailte le [[Libertas]] agus an feachtas in aghaidh an Tríochadú Leasú ar an mBunreacht i 2012.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.farmersjournal.ie/news/dealer/controversial-ifa-man-takes-icsa-position-154263|teideal=Controversial IFA man takes ICSA position|language=en|work=www.farmersjournal.ie|dátarochtana=2026-02-05}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.longfordleader.ie/news/business/104622/Local-farmer-elected-to-the-helm.html|teideal=Local farmer elected to the helm of ICSA|dáta=2014-02-13|language=en|work=www.longfordleader.ie|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Reáchtáil an páirtí a chéad Ard Fheis i mí na Samhna, 2017, sa Trump International Hotel, i n[[An Dún Beag|Dún Beag]] i g[[Contae an Chláir]]. Bhí timpeall le caoga i láthair. Bhí achrann ann nuair a mhaslaigh Seamus Mac Raghnaill daoine aeracha. Chosain Barrett an ráiteas, agus shiúil an aoi-chainteoir John Wilson amach agus fiúnach air.<ref>{{Cite news|teideal=National Party walkout over Varadkar gay slur|url=https://www.thetimes.co.uk/article/national-party-walkout-over-varadkar-gay-slur-gtkbbwkxb|work=The Sunday Times|dáta=2017-11-26|dátarochtana=2018-11-25|language=en|údar=Justine McCarthy}}</ref> === Reifrinn === Tá páirt glactha ag an pháirtí i bhfeachtais i dtaobh chuid mhaith reifrinn. Bhí sé mar chuid den fheachtas ''Abortion Never'' in 2018 chun seasamh i gcoinne Aisghairm an Ochtú Leasaithe a lig don Oireachtas reachtú i dtaobh na ginmhillte.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/politics/yes-and-no-campaigners-register-as-third-parties-with-watchdog-1.3471743|teideal=Yes and No campaigners register as ‘third parties’ with watchdog|údar=Harry McGee|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Dar le ''Abortion Never'', ba "feachtas náisiúnach Éireannach in aghaidh na ginmhillte" é. Le linn sheoladh an fheachtais, dúirt Barrett, dá nglacfaí leis an reifreann, go leanfadh eotanáis na n-aosta ar a shála; "Ní thósnaíonn sé leis an ghinmhilleadh agus ní stopann sé leis. Is é an eotanáis an ceann scríbe, agus tá plean acu cheana féin. Feictear é á phlé sna nuachtáin uaireanta, 'Cad é atá le déanamh faoi ghéarchéim na bpinsean?'" I rith an eachtra chéanna, mhol sé don fheachtas ar son na beatha a bheith "chomh deighilteach agus ab fhéidir."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/ireland-world/article/you-re-next-if-law-repealed-far-right-tells-elderly-b88qj0wn6|teideal=You’re next if abortion law repealed, far-right tells elderly|údar=Ellen Coyne|dáta=2018-03-21|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> Thacaigh an páirtí le vóta in aghaidh na reifreann ar an teaghlach agus ar chúramóirí in 2024, toisc gur chreid sé go mbainfeadh na reifrinn an áit lárnach a thugtar do theaghlaigh na hÉireann sa Bhunreacht. === Agóidí === Le linn na Pandéime COVID-19, ghlac baill an Pháirtí Náisiúnta páirt in go leor agóidí in aghaidh na mascanna agus in aghaidh na dianghlasála. I mí Dheireadh Fómhair 2020 agus i mí Feabhra 2021, bhí bruíonta anordúla ag cuid de na hagóidí a chur an páirtí chun cinn agus a raibh lucht an pháirtí i láthair iontu. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thetimes.com/world/ireland-world/article/conspiracy-fans-jubilant-over-demo-success-nj8zfbhfz|teideal=Conspiracy fans jubilant over demo ‘success’|údar=Mark Tighe and Joe Galvin|dáta=2021-02-28|language=en|work=www.thetimes.com|dátarochtana=2026-02-05}}</ref> [[Íomhá:National Party members hold up noose imagery.jpg|mion|320x320px|Baill an Pháirtí Náisiúnta ag déanamh agóide ar son an phionós báis, mí Iúil 2020]] I mí Iúil 2020, d'eagraigh an páirtí agóid in aghaidh an Aire Leanaí, Roderic O'Gorman, a bhí báúil le péidifiligh, dar leo. Le linn na hagóide sin, d'iompaigh baill an Pháirtí meirge agus comharthaí a raibh sealán tarraingthe orthu. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/ireland/irish-news/the-far-right-rises-its-growth-as-a-political-force-in-ireland-1.4358321|teideal=The far right rises: Its growth as a political force in Ireland|údar=Conor Gallagher|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-13}}</ref> Ag agóid in aghaidh mascanna ar 12 Meán Fómhair 2020, d'ionsaigh ball den Pháirtí, Michael Quinn, an gníomhaí LADT Izzy Kamikaze le clár adhmaid fillte i mbrat na hÉireann, agus í ag breathnú ar an agóid. I mí Iúil 2021 phléadáil Quinn ciontach d'ionsaí le harm de réir Roinne 11 den Acht um Airm Thine agus Ionsaitheacha, 1990. Níl faic ráite ag lucht ceannais an Pháirtí ar an ionsaí ná ar an chiontú. I ndiaidh an ionsaithe, dúirt cuntais de chuid na heite deise ar líne gur ghonta bréagacha a bhí iontu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://gcn.ie/national-party-member-pleads-guilty-assault-izzy-kamikaze/|teideal=National Party member pleads guilty to the assault on Izzy Kamikaze|údar=Intern GCN|dáta=2021-06-21|language=en|work=GCN|dátarochtana=2026-02-13}}</ref> D'fheictí lucht an Pháirtí go minic ag agóidí in aghaidh na hinimirce idir 2022-2023 ar fud fad na hÉireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/news/munster/arid-41085439.html|teideal=Housing crisis 'giving oxygen' to anti-migrant movement, says Cork TD|údar=Greg Murphy|dáta=2023-03-05|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2026-02-13}}</ref> Bhí baill an Pháirtí i measc na ndaoine a d'fhreastal ar argóid i gcoinne an rialtais os comhair Theach Laighin i mí Mhéan Fómhair 2023.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/dail-protest-organisers-6174289-Sep2023/|teideal=Who were the protesters at the Dáil and what exactly were they protesting?|údar=Jane Matthews and Shane Raymond|dáta=2023-09-21|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-02-13}}</ref> Bíonn an Páirtí go mór chun tosaigh in agóidí agus bíonn imshuí sráide á stiúradh acu in aghaidh bhusanna teifeach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://europeanconservative.com/articles/news/ireland-alleged-e400k-gold-theft-from-right-wing-party-perplexes-police/|teideal=Ireland: Alleged €400k Gold Theft From Right-Wing Party Perplexes Police|údar=euconedit|dáta=2023-07-25|language=en-US|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> Rinne an Páirtí cur síos ar an chíréib i mBaile Átha Cliath i mí Shamhna, 2023, i ndiaidh d'ionsaí scéine a dhéanamh ag inimirceach, mar "rabharta feirge fhíréanta" a bhí "nádúrtha" agus "spontáineach." Dúirt fear labhartha an Pháirtí: "Cé nach réitíonn an Páirtí le haon iompar mídhleathach, ba racht paiseanta mar fhreagra ar éagóir shoiléir iad eachtraí an lae inné... Ligeadh do dhríodar na gcoigríoch teacht go hÉirinn mar gheall ar pholasaí inimirce na dteorann oscailte in Éirinn, agus is minic go dtugtar dídean agus leas dóibh agus muintir na hÉireann ag fulaingt."<ref>{{Lua idirlín|url=https://nationalparty.ie/righteous_anger_in_dublin/|teideal=Righteous Anger in Dublin and the Need for a Political Solution|údar=contributor|dáta=2023-11-24|language=en-US|work=The National Party|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> Labhair an Comhairleoir Pádraig Ó Caoindealbháin ar son an Pháirtí ag an "Slógadh Náisiúnta" in agaidh na hinimirce i mí Aibreáin 2025, i mBaile Átha Cliath, a eagraíodh le comóradh a dhéanamh ar Éirí Amach na Cásca. Labhair sé le chéile le Malachy Steenson agus Philip Sutcliffe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/ireland/dublin/2025/04/26/anti-immigration-protest-marking-easter-rising-gathers-crowds-in-dublin/|teideal=Thousands take part in anti-immigration protest in Dublin|údar=Sarah Burns|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> Cháin sé "pluais an diabhail i nDáil Éireann" go géar. Lean sé air, "Níl eagla orthu roimh anord ach roimh ár múscailt... maireann an lasair naofa a shoilsigh i gcroíthe na mairtíreach inár measc. Bhain laochra 1916 an bua amach, agus bainfimidine amach é mar an chéanna."<ref>{{Lua idirlín|url=https://unherd.com/newsroom/irelands-anti-immigration-movement-is-coming-for-sinn-fein/|teideal=Ireland's anti-immigration movement is coming for Dublin|údar=Aris Roussinos|language=en-GB|work=UnHerd|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> Ag agóid i mí Mheithimh 2025, chuir Ó Caoindealbhán i leith an rialtais gurbh iad "feallairí cosúil le hiar-thiarnaí coilíneacha na Breataine."<ref>{{Lua idirlín|url=https://searchlightmagazine.com/2025/06/threats-and-hate-at-dublin-anti-migrant-rally/|teideal=Threats and hate at Dublin anti-migrant rally {{!}} Searchlight|údar=Bryan Wall|dáta=2025-06-23|language=en-GB|work=searchlightmagazine.com|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> === Ard-Fheis 2022 === Le linn Ard-Fheis bliantúla an Pháirtí ag Ionadh Saoire Loch Éirne, i bhFear Manach, bhris dream de mhíleataigh na heite fíor-chlé, a tháinig i mionbus agus a raibh casúir acu agus a n-aghaidheanna clúdaithe acu, isteach ar an lucht éisteachta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.newsletter.co.uk/news/crime/lough-erne-resort-enniskillen-conference-for-far-right-group-the-national-party-was-disrupted-by-far-left-protestors-3918129|teideal=Far right political conference at Lough Erne Resort was disrupted by protestors|dáta=2022-11-14|language=en|work=Belfast News Letter|dátarochtana=2026-02-14}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/news/northernirelandnews/2022/11/15/news/hammer_and_other_weapons_used_during_far-right_lough_erne_clash-2905339/|teideal=Hammer and other weapons used during far-right Lough Erne clash|údar=Connla Young, Crime, Security Correspondent|dáta=2022-11-15|language=en|work=The Irish News|dátarochtana=2026-02-14}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.itv.com/news/utv/2022-11-14/footage-captures-left-and-right-wing-groups-in-violent-confrontation-a-hotel|teideal=Lough Erne Resort ups 'due diligence' after protesters disrupt far-right National Party conference|údar=Mark McFadden|dáta=14-11-2022|dátarochtana=14-02-2026}}</ref> Bhain duine den ghrúpa frith-fhaisisteach úsáid as múchtóir dóiteáin chomh maith.<ref name=":0" /> Tugadh aire do bheirt ghonta ag an láthair agus rugadh ceathrar eile go dtí an t-oispidéal tar éis na heachtra.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63621998|teideal=Lough Erne Resort: 'Anti-fascist' protesters disrupted conference|dáta=2022-11-14|language=en-GB|dátarochtana=2026-02-14}}</ref> Cuireadh agóidí amháin as Baile Átha Cliath darb ainm Daniel Comerford faoi ghlas,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.belfastlive.co.uk/news/northern-ireland/lough-erne-resort-altercation-accused-25519450|teideal=Lough Erne Resort 'altercation' accused appears in court|údar=Conor Coyle|dáta=2022-11-15|language=en|work=Belfast Live|dátarochtana=2026-02-18}}</ref> agus cuireadh ina leith go raibh casúr aige mar arm ionsaitheach, go ndearna sé damáiste coiriúil do dhoras gloine, agus go rinne sé iarracht dochar corpartha agus racán a dhéanamh.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-63636883|teideal=Lough Erne Resort: Man charged over political conference incident|dáta=2022-11-15|language=en-GB|dátarochtana=2026-02-18}}</ref> Lean ard-fheis an Pháirtí ar aghaidh díreach i ndiaidh an chlampair. Cháin an leas-uachtarán, Séamus Mac Raghnaill, an ionsaí le linn a óráide, agus thug sé "coirpigh dhearga chumannacha" ar lucht an ionsaithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/republic-of-ireland/how-the-irish-national-party-reacted-after-altercation-at-fermanagh-conference/a/112689059.html|teideal=How the Irish National Party reacted after altercation at Fermanagh conference|údar=Brett Campbell|dáta=14-11-2022|dátarochtana=19-02-2026}}</ref> Sa ráiteas a leanas, mhaígh an Páirtí: "Dar le lucht na heite fíor-chlé, tá lán-chead acu bascadh a thabhairt do dhaoine... Cén fáth? Mar go dtugann an earnáil ENR agus córas na meán cead mórálta dóibh. Is iad seo an dream céanna a bhíonn reachtaíocht "fhuathchainte" á héileamh acu chun córas dlí an dá shraith a chruthú ina mbeidh an lámh in uachtar acu féin."<ref>{{Lua idirlín|teideal=Far right political conference at Lough Erne Resort was disrupted by protestors|url=https://www.newsletter.co.uk/news/crime/lough-erne-resort-enniskillen-conference-for-far-right-group-the-national-party-was-disrupted-by-far-left-protestors-3918129|work=Belfast News Letter|dáta=2022-11-14|dátarochtana=2026-02-19|language=en}}</ref> === Sáraíocht cheannaireachta 2023-2025 === I ndeireadh mhí Iúil, mhaígh Barrett go poiblí ar na meáin shóisialta go raibh "cúlchiste óir" de chuid an Pháirtí, a cuireadh luach €400,000 air, "sciobtha amach as taisce" ag cuid de bhaill an Pháirtí, an leas-uachtarán Séamus Mac Raghnaill ina measc.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2023/07/24/gardai-recover-gold-valued-at-400000-after-national-party-complaint/|teideal=Gardaí recover gold valued at €400,000 after National Party complaint|údar=Jennifer Bray|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> Cuireadh tuairisc chuig an Garda Síochána maidir leis an ghnó, ach níor thosaigh na Gardaí ar fhiosrúchán coiriúil mar go raibh siad ag iarraidh seilbh an óir de réir dlí a chur ó amhras.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=National Party's gold bars in secure location - gardaí|url=https://www.rte.ie/news/2023/0724/1396175-national-party-reports-large-gold-theft-in-dublin-4/|date=2023-07-24|language=en|author=Paul Reynolds}}</ref> Tuairiscíodh go raibh suíomh an óir aimsithe ag na Gardaí. Dúirt foinse sna Gardaí gur "sáraíocht taobh istigh den Pháirtí" a bhí i gceist agus go mba cheart an scéal a réiteach sna cúirteanna sibhialta.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2023/07/28/the-mystery-of-the-far-right-national-partys-400000-gold-where-could-it-have-come-from/|teideal=The mystery of the far-right National Party’s €400,000 gold: where could it have come from?|údar=Conor Gallagher|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> Dúirt Barrett go raibh an t-ór "ina phríomhchuid de chúlchiste an Pháirtí i gcás taisme ginearálta nó cliseadh de luach airgid ''fiat.''" Mhaígh sé gur chuir sé Mac Raghnaill agus na baill eile amach as an Pháirtí.<ref name=":1" /> Níos déanaí, thuairiscigh an ''Irish Times'' nach raibh ach "fíor-bheagán" den ór i seilbh an Pháirtí, agus gur le "baill shinsearacha an Pháirtí" an chuid eile de.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2023/08/01/sipo-pledges-to-investigate-concerns-about-national-party-gold/|teideal=Sipo pledges to investigate concerns about National Party gold|údar=Jennifer BrayConor Gallagher|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-23}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2023/aug/02/ireland-far-right-national-party-crisis-stolen-gold-claims|teideal=Ireland’s far-right party in crisis amid claims of stolen gold|údar=Rory Carroll, Rory Carroll Ireland correspondent|dáta=2023-08-02|language=en-GB|work=The Guardian|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> D'eisigh an Páirtí Náisiúnta ráiteas ar an 31ú Iúil 2023 ar a chuntais oifigiúla ar na meáin shóisialta, ina ndúradh gur scaoileadh Barrett de cheannaireacht an Pháirtí i lár mhí Iúil, sular "maíodh gur baineadh thart ar €400,000 de bharraí óir de thaisce an Pháirtí."<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2023/07/31/justin-barrett-denies-being-ousted-as-national-party-leader/|teideal=Justin Barrett denies being ousted as National Party leader|údar=Jennifer Bray|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> Fuair an Coimisiún Toghcháin iarratas ón Pháirtí chun ainm Barrett a bhaint de chlár na bpáirtithe polaitíochta agus chun seoladh cheanncheathrú an Pháirtí a athrú deich lá sular chuaigh Barrett i dteagmháil leis an Choimisiún Toghcháin.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2024/02/05/registrar-of-political-parties-to-rule-on-which-faction-of-the-national-party-can-use-its-name-for-elections/|teideal=Registrar of Political Parties to rule on which faction of the National Party can use its name for elections|údar=Harry McGee|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> Dúirt ráiteas an Pháirtí an an 31ú Iúil gur scaoileadh Barrett "mar gheall ar easpa ollmhór muiníne ó bhaill ghníomhacha an Pháirtí i gcumas an Uasail Barrett an Páirtí a stiúradh as seo amach" agus gur toghadh Mac Raghnaill ina cheannaire. Lochtaíodh "modh ceannaireachta neamhchúramach" Barrett a "ligeadh don Pháirtí dul in olcas." Shéan Barrett gur scaoileadh de cheannaireacht an Pháirtí é agus dúirt sé gur ráiteas "seafóideach" a bhí ann agus locht á chur aige ar "cosaint phasfhocail na meán sóisialta" de chuid an dreama a chuir amach é. Ina theannta sin, dúirt sé go raibh sé curtha amach ag duine "nár léigh bunreacht an Pháirtí Náisiúnta riamh nó... níl a fhios aige go bhfuil sé cláraithe leis an Choimisiún Toghcháin agus mar sin tá feidhm an dlí ann" agus gurbh é "Uachtarán an Pháirtí Náisiúnta de réir dlí" go fóill."<ref name=":2" /><ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.irishexaminer.com/news/politics/arid-41195050.html|teideal=National Party: Justin Barrett removed as president before movement of gold|údar=Paul Hosford|dáta=2023-07-31|language=en|work=Irish Examiner|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> In agallamh leis an ''Sunday Independent'' i mí Mheán Fómhair 2023, dúirt Mac Raghnaill nach raibh i Barrett ach "iar-cheannaire suarach" agus "geall caillteach."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thephoenix.ie/article/profile-justin-barrett/|teideal=PROFILE: JUSTIN BARRETT|údar=Date: September 7, 2023-Pillars of Society|language=en-GB|work=The Phoenix Magazine|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> Chuir an Páirtí i leith Barret gur bhain sé "úsáid shantach as ciste an Pháirtí ar mhaithe leis féin" agus é ina cheannaire, mar shampla nuair a chaith sé €13,000 ar ghluaisteán dó féin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nationalparty.ie/new-leadership-james-reynolds/|teideal=Why the National Party needed New Leadership - James Reynolds|údar=contributor|dáta=2023-09-28|language=en-US|work=The National Party|dátarochtana=2026-02-23}}</ref> I dtuairisc de chuid an ''Irish Times'' dúradh gur "d'éirigh ceisteanna ar a cheannaireacht" i measc bhaill an Pháirtí i ndiaidh dó athrá as ''Mein Kampf'' a phóstáil agus Philip Dwyer a chur amach as an Pháirtí, agus gur "léir gur thréig an chuid is mó de lucht tacíochta an Pháirtí é" agus "nach bhfuil ach dorn beag de bhaill an Pháirtí, a bhean chéile ina measc, ag seasamh leis."<ref name=":4" /><ref name=":3" /> Ó scar an Páirtí le Barrett, lean sé ar chruinnithe a eagrú, chomh maith le cruinniú cinn bliana ar an 16ú Nollaig 2023 i bPort Laoise. Toghadh naonúr ball le "bord stiúrtha náisiúnta" an Pháirtí le linn an chruinnithe seo.<ref name=":6" /> Ar an 28ú Eanáir 2024, rinneadh atheagrú ar an bhord stiúrtha náisiúnta mar an Ard-Chomhairle agus toghadh Séamus Mac Raghnaill ina cheannaire agus Pádraig Ó Caoindealbháin ina leas-cheannaire. D'fhógair an Páirtí go raibh sé de rún aige dhul san iomaíocht sna toghcháin áitiúla agus Eorpacha 2024 i mí Iúil 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nationalparty.ie/important-decisions-announced-by-national-partys-executive/|teideal=Important decisions announced by National Party's executive|údar=contributor|dáta=2024-01-29|language=en-US|work=The National Party|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> I mí Aibreáin 2024, chuir Barrett eagraíocht nua ar bun darbh ainm "Clann Éireann," ach dhearbhaigh sé nár pháirtí polaitíochta a bhí ann, agus nár ghéill sé ceannaireacht an Pháirtí Náisiúnta do Mhac Raghnaill.<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=https://clanneireann.ie/the-birth-of-clann-eireann/|teideal=The Birth of Clann Éireann – Clann Éireann|language=en-US|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Bhain sé úsáid as an eagraíocht nua chun an Páirtí a cháineadh, agus chun fad a chur leis an sáraíocht.<ref name=":8" /> I mí Aibreáin 2024, bhí ceannaireacht an Pháirtí fós ina húdar sáraíochta agus iarratais in iomaíocht le chéile curtha isteach leis an Choimisiún Toghcháin.<ref name=":7" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2024/04/12/registrar-rejects-opposing-bids-to-use-national-party-name-in-elections/|teideal=Registrar rejects opposing bids to use National Party name in elections|údar=Cormac McQuinn|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Chuir an dá ghrúpa iarrthóirí chun tosaigh sna toghcháin Eorpacha i mí Iúil 2024, beirt ag seasamh i dtoghcheantar Átha Cliath agus beirt eile i Lár na Tíre-Iarthuaisceart. Sheas Barrett agus Mac Raghnaill araon sa cheann deireanach a luadh. Toghadh comhairleoir amháin, Pádraig Ó Caoindealbháin, chun Chomairle Chontae Fhine Gall sna toghcháin áitiúla.<ref name=":5" /> I mí Mhárta 2025, fuair an Coimisiún Toghcháin iarratas eile chun Clár na bPáirtithe Polaitíochta a athrú, a bhainfeadh Barrett mar oifeagach an Pháirtí agus a d'aisteodh ceanncheathrú an Pháirtí chun seolta i mBaile Átha Cliath 4. Rinne Barrett athcomharc in aghaidh an chinnidh seo, a bhí "á mheas" ag an Choimisiún i mí Mhárta 2025.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/ireland/2025/03/30/overheard-u2s-circle-of-trust-in-killiney-worries-about-being-overcome-by-sewage/|teideal=Overheard: U2’s circle of trust in Killiney worries about being overcome by sewage|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> I mí Mheán Fómhair 2025, dhiúltaigh an Coimisiún athchomharc Barrett a chuir i gcoinne a bhriseadh as ceannaireacht an Pháirtí i gcruinniú cinn bliana i mí Dheireadh Fómhair 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.electoralcommission.ie/latest-news-and-research/appeal-related-to-the-national-party-concluded-2/|teideal=Appeal Related to The National Party Concluded|údar=Annmarie Power|dáta=2025-09-19|language=en-US|work=Electoral Commission|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Dhiúltaigh an Comisiún go ndearnadh "coup" in aghaidh Barrett nó go raibh an cruinniú cinn bliana cóirithe roimh ré ina aghaidh agus in aghaidh a lucht tacaíochta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.crimeworld.com/sundayworld/justin-barrett-loses-appeal-against-changes-to-national-party-entry-on-official-register/a/103246138.html|teideal=Justin Barrett loses appeal against changes to National Party entry on official register|údar=Seán McCárthaigh|dáta=19-09-2025|dátarochtana=24-02-2026}}{{Dead link|date=Márta 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> I ndiaidh seo, mhaígh an Páirtí gurbh é Pádraig Ó Caoindealbháin uachtarán an Pháirtí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nationalparty.ie/electoral-commission-confirms-proposed-changes-to-the-register-of-political-parties/|teideal=Electoral Commission Confirms Proposed Changes to the Register of Political Parties|údar=contributor|dáta=2025-09-19|language=en-US|work=The National Party|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Athraíodh Clár na bPáirtithe Polaitíochta ar an 24ú Meán Fómhair 2025, agus baineadh Barrett agus Mac Raghnaill de agus cuireadh Ó Caoindealbháin leis.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=An Coimisiún Toghcháin|date=24-09-2025|url=https://cdn.electoralcommission.ie/app/uploads/2025/09/29155824/Register-of-Political-Parties-24-September-2025-ACT-Short_tagged.pdf|title=Clár na bPáirtithe Polaitíochta}}</ref> === An Comhaontas Náisiúnta agus Olltoghchán 2024 === Roimh olltoghchán na hÉireann 2024, chuir an Páirtí Náisiúnta le chéile leis ''the Irish People'' agus ''Ireland First'' an Comhaontas Náisiúnta ar bun. Dúirt an grúpa go raibh sé ina chuspóir acu "prionsabail a thugann tús áite do mhuintir na hÉireann a chur chun cinn, ag seasamh an fhóid go buan sa chath idir an domhandú agus an náisiúnachas."<ref>{{Lua idirlín|url=https://edmo.eu/edmo-news/the-national-alliance/|teideal=The National Alliance – EDMO|language=en-US|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> D'fhógair an Comhaontas go mbeadh sé stiúrtha ag ceannaire ''Ireland First,'' Derek Blighe, ceannaire ''the Irish People'', Anthony Cahill agus comhairleoir Pádraig Ó Caoindealbháin ón Pháirtí Náisiúnta.<ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/what-is-the-national-alliance-group-in-ireland-6547176-Nov2024/|teideal=Far-right parties form National Alliance in bid to win general election seats|údar=Órla Ryan|dáta=2024-11-27|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> D'fhógair an Páirtí Náisiúnta go mbeadh feachtasóir agus marthanóir ''Stardust'' Antoinette Keegan ag seasamh ar son an Pháirtí agus go raibh sí "tiomanta chun dearcadh an Pháirtí ar son na nGael a chur i gcrích."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/stardust-campaigner-antoinette-keegan-to-run-as-national-party-candidate-general-election-6532303-Nov2024/|teideal=Stardust campaigner Antoinette Keegan to run as National Party candidate in general election|údar=Press Association|dáta=2024-11-04|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Bíodh sin mar atá, i ndiaidh sin dúirt Keegan go raibh an toghchán agus an Páirtí Náisiúnta á bhfágáil aici agus go raibh a "cuid phrionsabal neamhoiriúnach don Pháirtí Náisiúnta."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2024/11/07/stardust-campaigner-antoinette-keegan-pulls-out-of-general-election-and-distances-herself-from-national-party/|teideal=Stardust campaigner Antoinette Keegan pulls out of general election and distances herself from National Party|údar=Cormac McQuinn|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> Chuir an Comhaontas Náisiúnta polasaithe chun cinn a bhí in aghaidh an ghinmhillte, na hinimirce agus drochbheartaíochta corparáidí.<ref name=":10" /> Theip air suíochán ar bith a bhaint amach san olltoghchán. I mí Feabhra 2025, mhaígh an Páirtí Náisiúnta go raibh an Comhaontas "marbh," mar gheall ar "éagsúlachtaí idé-eolaíochta polaitíochta nach raibh súil againn leo."<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/politics/2025/04/18/power-struggles-resignations-and-conor-mcgregors-toxicity-the-fracturing-of-irelands-far-right/|teideal=Power struggles, resignations and Conor McGregor’s toxicity: The fracturing of Ireland’s far right|údar=Conor Gallagher|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> === Ceannaireacht Uí Chaoindealbháin, 2025-an lá atá inniu ann === Dearbhaíodh ceannaireacht Uí Chaoindealbháin i mí Lúnasa 2025. Toghadh Gearóid Mac Conshamha ina leas-cheannaire i mí Eanáir 2026. Is as Uachtar Ard i gConamara é Mac Conshamha agus bhí sé ina rúnaí ag an Fheachtas um Smacht ar Inimirce sna 2000í.<ref name=":9" /> == Idé-eolaíocht == Deirtear gur pháirtí i bhfad amach ar an eite dheis é an Páirtí Náisiúnta.<ref>{{Cite news|teideal=Far-right party's launch is cancelled - Independent.ie|url=https://www.independent.ie/irish-news/politics/farright-partys-launch-is-cancelled-35222497.html|work=Independent.ie|dátarochtana=2018-11-26|language=en}}</ref> Achoimríonn an páirtí a n-idé-eolaíocht ar a suíomh gréasáin:<ref>{{Lua idirlín|url=https://nationalparty.ie/ga/baile/|teideal=As Gaeilge|údar=/nationalparty.ie|dáta=2018|language=ga|work=The National Party|dátarochtana=2022-02-27}}</ref> <blockquote>"Creidimid i muintir na hÉireann, an ceart maireachtála atá againn mar náisiún, ár gceart seilbh a rugadh ar ár dtír dhúchais, agus an ceart atá againn í a chosaint. Is í Éire aontaithe Éireannach saor í mar aidhm againn." </blockquote> ==== Gníomhachtaí frith-inimirce ==== Tá an-bhaint ag an pháirtí le [[Agóidíocht frith-inimirce agus frith-chiníochais in Éirinn|aigóidí frith-inimirce in Éirinn]].<ref>{{Cite web-en |last=Murphy |first=Greg |date=5 March 2023|title=Housing crisis 'giving oxygen' to anti-migrant movement, says Cork TD |url=https://www.irishexaminer.com/news/munster/arid-41085439.html |access-date=21 May 2023|website=Irish Examiner |language=en}}</ref><ref>{{Cite news-en |last=McGreevy |first=Ronan |date=4 February 2023 |title='We had the National Party here and we told them to bugger off' |url=https://www.irishtimes.com/ireland/social-affairs/2023/02/04/we-had-the-national-party-here-and-we-told-them-to-bugger-off/ |access-date=21 May 2023|newspaper=[[The Irish Times]] |language=en}}</ref> Thug baill den pháirtí tacaíocht do círéibeoirí le linn [[Ionsaí scine agus círéib i mBÁC, 2023|círéib Bhaile Átha Cliath i 2023]], cé gur dúirt ráiteas oifigiúil ón pháirtí, nach molann siad gníomhaíochtaí mídhleathacha.<ref>{{Cite web-en |date=28 November 2023|title=A Day of Ire |url=https://news.yahoo.com/day-ire-121208063.html |access-date=5 December 2023|website=Yahoo News |language=en-US}}</ref> ====An feachtas "Abortion Never"==== Bhí feachtas ar bun ag an Páirtí in aghaidh an ghinmhillte sna laethanta roimh an Reifreann ar an [[An tOchtú Leasú ar Bhunreacht na hÉireann|8ú leasú ar an mBunreacht]]. Mhol Barrett, "Ba cheart pionós an bháis a chur ar aon dochtúir a dhéanann ginmhilleadh ar leanbh neamhbheirthe". ==Torthaí Toghcháin== ====Dáil Éireann==== {| class="wikitable sortable" |- ! Toghchán ! Suíocháin ! ± ! Áit ! Vótaí céadrogha ! % ! Rialtas ! Ceannaire |- ! [[Olltoghchán na hÉireann, 2020|2020]] | {{Composition bar|0|160|hex={{party color|National Party (Ireland, 2016)}}}} | {{steady}} | 12ú | 4,773 | 0.2 | style="background:#ffd;"|Gan suíocháin | [[Justin Barrett]] |- ! [[Fothoghchán Cuan Bhaile Átha Cliath Theas, 2021|Fothoghchán 2021]] | 0 / 1 | {{steady}} | 11ú | 183 | 0.7 | style="background:#ffd;"|Gan suíocháin | [[Justin Barrett]] |- ! [[Olltoghchán na hÉireann, 2024|2024]] | {{Composition bar|0|174|hex={{party color|National Party (Ireland, 2016)}}}} | {{steady}} | 13ú | 6,334 | 0.3 | style="background:#ffd;"|Gan suíocháin | ''Díospóide'' |} === Parlaimint na hEorpa === {|class="wikitable" style="font-size:97%; text-align:center;" ! Toghchán ! Ceannaire ! Vótaí céadrogha ! % ! Suíocháin ! +/− ! Grúpa Parlaimint Eorpach |- ! [[Toghchán Pharlaimint na hEorpa, 2024|2024]] | ''Díospóide'' | 12,879 | 0.74 (#14) | {{Composition bar|0|14|hex={{party color|National Party (Ireland, 2016)}}}} | Nua | − |} ===Toghcháin Áitiúla=== {| class="wikitable" |- ! Toghchán ! Suíocháin ! ± ! Vótaí céadrogha ! % |- ![[Toghcháin áitiúla na hÉireann, 2024|2024]] | {{Composition bar|1|949|hex={{party color|National Party (Ireland, 2016)}}}} | {{increase}} 1 | 4,983 | 0.3% |} ==Nótaí== {{reflist}} {{Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann}} {{DEFAULTSORT:Pairti Naisiunta, An}} [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta i bPoblacht na hÉireann]] [[Catagóir:An Eite Fhíordheis in Éirinn]] [[Catagóir:Páirtithe polaitíochta ar an bhfíordheis]] 0qayla0f7gbcj57f2foknqpo7v2d4op Charles Laughton 0 86352 1308245 1300477 2026-04-16T18:47:51Z Seachránaí 53315 Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá 1308245 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir Briotanach agus Meiriceánach é '''Charles Laughton''' (1 Iúil 1899 – 15 Nollaig 1962). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1934. Ainmníodh é don ngradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1936. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Laughton, Charles}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1899]] [[Catagóir:Básanna i 1962]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Fir déghnéasacha]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Meiriceánacha]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Sasanacha]] [[Catagóir:Yorkshire Thuaidh]] cxib5glrqsfjbv1ac3ljqm0mhmrylde Claudette Colbert 0 86353 1308185 1243725 2026-04-16T16:06:32Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308185 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Francach agus Meiriceánach í '''Claudette Colbert''' (13 Meán Fómhair 1903 – 30 Iúil 1996). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1935. Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1936. {{DEFAULTSORT:Colbert, Claudette}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1903]] [[Catagóir:Básanna i 1996]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Francacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] qyihwjqvnho5m8mipcs8t1rm0prac33 Joan Crawford 0 86384 1308256 1308122 2026-04-16T18:53:48Z Seachránaí 53315 Catagóir:Mná gnó 1308256 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Joan Crawford''' (23 Márta 1908 – 10 Bealtaine 1977). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1946. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-gnó}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Crawford, Joan}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1908]] [[Catagóir:Básanna i 1977]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Críostaithe]] [[Catagóir:Damhsóirí]] [[Catagóir:Daoine as Texas]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] qx65b1vgh4nkvwo9oa2nis1fu8ual51 Tomás Ó Rathile 0 89164 1308318 1305956 2026-04-16T23:42:44Z Taghdtaighde 60452 Nasc curtha leis 1308318 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Tharraing '''Tomás Ó Rathile''' (1882-1953) clú air féin mar scoláire Gaeilge Rugadh Tomás Ó Rathile i [[Lios Tuathail]], [[Contae Chiarraí]]. Ba é Thomas Francis Rahilly a athair, fear gnó agus cléireach. Bhí a mháthair, Julia Mary Curry as Luimneach, ina garneacht d’[[Eoghan Ó Comhraí]]. Bhí Tomás ar an gcúigiú duine de na trí dhuine dhéag a mhair den chlann. Tharraing beirt eile den chlann clú éigin orthu féin: Alfred, a bhí ina Uachtarán ar Choláiste Ollscoile Chorcaí agus [[Sisile Ní Rathaille|Sisile]], scoláire Gaeilge. Chaith Ó Rathile tamall i gColáiste na Carraige Duibhe agus suim aige sa Ghaeilge óna óige amach. Fuair sé scoláireacht sna Clasaicigh i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath in 1902 agus bhain sé duais Uí Chomhraí sa Ghaeilge in 1903. É ag múineadh sa choláiste sula ndeachaigh sé i mbun oibre sna Ceithre Chúirt in 1905. Nuair a bhíodh am le spáráil aige dhéanadh sé staidéar ar chanúintí na Gaeilge agus ar lámhscríbhinní Gaeilge, cé nach raibh an tsláinte go maith aige. D’fhan sé ina chléireach go dtí 1919. In 1903 bunaíodh [[Scoil an Léinn Ghaelaigh]] agus d’fhreastail Ó Rathile ar ranganna Sean-Ghaeilge [[John Strachan (Ceiltíoch|John Strachan]]. Bhí sé ag scríobh aistí d’irisí éagsúla. In 1912 bhunaigh sé an iris ''Gadelica'' chun fás na teanga a spreagadh, ach chlis sí cheal airgid. Bhí sé ina eagarthóir ar ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]]'' agus ar ''[[Celtica (iriseán)|Celtica]]'' níos déanaí, agus scríobh sé neart alt agus roinnt mhaith leabhar i mBéarla agus i nGaeilge. Bhí sé ina Ollamh le Gaeilge i gColáiste na Tríonóide idir 1919 agus 1929. D’aistrigh sé go Corcaigh in 1929, mar a raibh sé ina Ollamh Taighde go dtí 1925. Bhí a leithéid chéanna de phost aige i gColáiste Ollscoile Bhaile Átha Cliath idir 1935 agus 1941. Nuair a bunaíodh [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]] ceapadh é ina Ollamh Sinsearach, agus bhí sé ina Stiúrthóir ar Scoil an Léinn Cheiltigh ann idir 1942 agus 1947. D’fhoilsigh sé teoiricí dá chuid féin i dtaobh stair na hÉireann agus iad bunaithe ar dhiantaighde teangeolaíoch agus téacsúil. D’áitigh sé gur lonnaigh ceithre dhream de chainteoirí Ceiltise in Éirinn i ndiaidh a chéile, teoiric nach bhfuil an fhianaise ghéiniteach agus sheandálaíoch ag cur léi anois. D’áitigh sé freisin go raibh dhá Naomh Pádraig ann. Phós sé Máire Ní Bhuachalla ó Bhaile Uí Annáin i [[Mainistir na Corann]] in 1918. Ní raibh clann orthu. Fuair sé bás ar an 16 Samhain 1953. ==Liosta leabhar== ''Early Irish history and mythology'', Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies, 1946. (Eag.) ''Desiderius, otherwise called Sgáthán an chrábhaidh, by Flaithrí Ó Maolchonaire (Florence Conry)'', Mediaeval and Modern Irish Series 12, Dublin: Dublin Institute for Advanced Studies, 1941. ''Irish dialects past and present: with chapters on Scottish and Manx'', Dublin: Browne and Nolan, 1932. ''Measgra dánta: Miscellaneous Irish poems'', 2nd ed., Dublin and Cork: Cork University Press, 1927. ''Dánta grádha: cnósach de sna dánta grá is fearr san Ghaelge (1350–1750) '', 2nd ed. (1916), Dublin and Cork: Cork University Press, 1926. ''Miscellany of Irish proverbs'', Dublin: Talbot Press, 1922. ''[[Dánfhocail|Dánfhocail: Irish epigrams in verse]]'', Dublin: Talbot Press, 1921. == Foinsí == * {{lua idirlín |url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=220 |teideal=Ó RATHILE, Tomás (1882–1953) |ainm=Diarmuid |sloinne=Breathnach |first2=Máire |last2=Ní Mhurchú |work=ainm.ie |foilsitheoir=Fiontar & Scoil na Gaeilge }} == Naisc sheachtracha == * [https://vanhamel.nl/codecs/O%27Rahilly_(Thomas_F.) Clár leabhar Thomáis Uí Rathaile]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ón A. G. van Hamel, Foundation for Celtic Studies == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Rathaile, Tomas O}} [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] ogdhen8ibjwznboy2gs1vngat22z94c Trevor McDonald 0 90161 1308326 1068165 2026-04-17T06:34:09Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308326 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Iriseoir]] [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|as Oileán na Tríonóide]] is ea '''Sir Trevor McDonald''', a rugadh '''George McDonald''' ar an [[16 Lúnasa]] [[1939]] i [[San Fernando, Tríonóid agus Tobága]]. {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{Síol-scribhneoir}} {{DEFAULTSORT:McDonald, Trevor}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1939]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de shliocht Áiseach]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha gorma]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Iriseoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Oifigigh rialtais]] [[Catagóir:Oileán na Tríonóide agus Tobága]] [[Catagóir:Ridirí]] pe88ok2h2hl5ibxrzha1n1ox6otanqf 1308327 1308326 2026-04-17T06:34:26Z Seachránaí 53315 1308327 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Iriseoir]] [[Oileán na Tríonóide agus Tobága|as Oileán na Tríonóide]] is ea '''Sir Trevor McDonald''', a rugadh '''George McDonald''' ar an [[16 Lúnasa]] [[1939]] i [[San Fernando, Tríonóid agus Tobága]]. {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:McDonald, Trevor}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1939]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de shliocht Áiseach]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha gorma]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Iriseoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Oifigigh rialtais]] [[Catagóir:Oileán na Tríonóide agus Tobága]] [[Catagóir:Ridirí]] pvxs1z83odnvm6vz6skitayculathrj Caitlyn Jenner 0 91408 1308255 1298141 2026-04-16T18:52:53Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1308255 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is pearsa theilifíse [[Meiriceánaigh|Meiriceánach]] agus ar scor Oilimpeach bonn óir–buaiteoir deacatlanaí í '''Caitlyn Jenner''' nó '''William Bruce Jenner''' a rugadh ar an [[28 Deireadh Fómhair]] [[1949]] i Mount Kisco, Nua-Eabhrac. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-scríbhneoir}} {{Síol-spórt}} {{DEFAULTSORT:Jenner, Caitlin}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí bonn sna Cluichí Oilimpeacha]] [[Catagóir:Críostaithe]] [[Catagóir:Daoine trasinscneacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Lúthchleasaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Peileadóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Siamsóirí]] dyd7363fhags76irw6kfmbxozvhv9od An Bliotsa 0 91459 1308247 1133429 2026-04-16T18:48:30Z Saighneánach 72809 Typo 1308247 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[File:The_Home_Front_in_Britain_during_the_Second_World_War_HU44272.jpg|250px|mion|clé|An Bhleaist, 1940]] [[Íomhá:Luftwaffe 1kg Incendiary Bomb.jpg|mion|[[buama]] [[loiscneach]], Luftwaffe 1kg, in úsaíd 1936-1940?]]Feachtas [[Buama|buamála]] [[Luftwaffe]] na [[An Ghearmáin|Gearmáine]] ar [[Cathair (lonnaíocht)|chathracha]] na [[An Bhreatain|Breataine]] (agus [[Béal Feirste]]) faoi choim na h[[oíche]] ab ea an '''Bliotsa''', nó an '''Blitz''',<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/blitz/ga/|teideal="blitz"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-09-07}}</ref><ref>giorraithe ó "[[Blitzkrieg]]" agus é a mhíniú mar ‘cogadh tintrí nó cogadh ar luas lasrach</ref> i rith an [[An Dara Cogadh Domhanda|Dara Cogadh Domhanda]], ó [[7 Meán Fómhair]] [[1940]] go dtí [[11 Bealtaine]] [[1941]]. == Cúlra == "Oibríocht an Mhór-Róin" a bhí an códainm ar an ionradh a bhí á phleanáil ag [[Adolf Hitler|Hitler]], chun seilbh a ghlacadh ar [[an Bhreatain]]. == Na hImeachtaí == Tharla 160 ionsaí in aghaidh na h[[oíche]] ar [[Londain]] i rith 1940/1941, agus maraíodh 40,000 duine.<ref>{{Lua idirlín|url=https://itunesu-assets.itunes.apple.com/apple-assets-us-std-000001/CobaltPublic7/v4/37/1c/1d/371c1db0-b597-1cf0-3741-f2bab8062bb4/329-3883465272086727006-An_Dara_Cogadh_Domhanda_agus_An_Cogadh_Fuar_1.pdf|teideal=An Dara Cogadh Domhanda agus an Cogadh Fuar|údar=Coláiste Oiriall, Muineachán: Stair an Teastais Shóisearaigh|dáta=|dátarochtana=2019|archivedate=2021-09-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210907121033/https://itunesu-assets.itunes.apple.com/apple-assets-us-std-000001/CobaltPublic7/v4/37/1c/1d/371c1db0-b597-1cf0-3741-f2bab8062bb4/329-3883465272086727006-An_Dara_Cogadh_Domhanda_agus_An_Cogadh_Fuar_1.pdf}}</ref> Ar an [[29 Nollaig]] [[1940]], leag an Ghearmáin 100,000 buama loiscneach ar Londain, an oíche is measa b'fhéidir.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Second Great Fire of London|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Second_Great_Fire_of_London&oldid=933038982|journal=Wikipedia|date=2019-12-29|language=en}}</ref> Bhí an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] uilig faoi bharr lasrach. [[Íomhá:The New Incendiary Bomb is Heavier Art.IWMPST13869.jpg|mion|clé|270x270px|H.M. Stationery Office, 1942|alt=]] Bhí an Bliotsa níos measa ar [[Learpholl]] ná áit ar bith eile, taobh amuigh de Londain.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-amuigh-faoin-aer-ar-son-an-chultuir.aspx|teideal=Amuigh faoin Aer ar Son an Chultúir|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2019-12-29}}</ref> "[[Cath na Breataine]]" a thugtaí ar an cath mór san aer idir [[Luftwaffe]] na Gearmáine agus [[RAF]] na Breataine. Faoi dheireadh, bhí smacht ar an aerspás de dhíth ar na [[Naitsithe]]. Bhuaigh an RAF an cath seo i 1941, go pointe áirithe mar bhí [[radar]] in úsáid acu. Tháinig deireadh leis an mBliotsa ar [[11 Bealtaine]] [[1941]]. Mar thoradh, b’éigean do Hitler an t-ionradh a chur ar ceal nuair a theip ar Chath na Breataine. [[Íomhá:High Street and Bridge Street, Belfast (26643662588).jpg|clé|mion|High Street agus Bridge Street, ''[[Béal Feirste]]'', 1941]] == Cuntas finné súl == Is sliocht é seo as agallamh le Myrtle Solomon, as Londain, a tháinig slán ón mBliotsa sa bhliain 1940. <blockquote>"Is cuimhin liom [[buama]]í [[loiscneach]]a á gciceáil agam ón díon le mo chosa, nó le foirceann [[Scuab|scuaibe]], díreach chun iad a chur isteach sa [[Gairdín|ghairdín]] i bhfad ó [[Díon|dhíon]] an [[Teach|tí]]. Is cuimhin liom [[gaineamh]] a chaitheamh agam ar bhuama ar feadh tamall fada. Lean mé orm, mé ag déanamh an rud díreach a dúradh liom – agam an gaineamh seo á chaitheamh air, ach las sé suas arís. Bhí na h[[Eitleán|eitleáin]] fós os ár gcionn, agus cheapfá go bhféadfaidís tú a fheiceáil – agus cheapfá dá bhfeicfidís tine ar siúl, go scaoilfidís buama eile anuas ort. Mar sin, bhí scéin an domhain ort. Ar maidin, bhí áthas ort a bheith beo – ach le mothú uafásach ciontachta toisc nach raibh daoine eile beo – agus gur chóir duitse a bheith ina n-áit dáiríre?"<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/tmp/1577653451_8093546.pdf|teideal=“Forgotten Voices of The Second World War”|údar=Max Arthur (Random House)|dáta=2004|dátarochtana=2019|archivedate=2019-12-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191229211653/https://www.examinations.ie/tmp/1577653451_8093546.pdf}}</ref></blockquote> == Féach freisin == * [[Blitz Bhéal Feirste]] ar an Vicipéid * "D'imigh sin agus Tháinig seo" le Séamus Mac Seáin, le cuimhní cinn ón mBlitz i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]]<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.coisceim.ie/dimighsin.html|teideal=D'imigh sin agus Tháinig seo Séamus Mac Seáin|work=www.coisceim.ie|dátarochtana=2019-12-29}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Bliotsa, An}} [[Catagóir:Stair Londan]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] lwjf8pj1rx7ijou3i82u5ddlxdlc7rf Dán díreach 0 91643 1308312 1305674 2026-04-16T23:33:57Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus roinnt athuithe 1308312 wikitext text/x-wiki '''Dán díreach''' a thugtar ar fhilíocht Ghaeilge i meadarachtaí siollacha mar a bhí sí á scríobh ag filí oilte gairmiúla in Éirinn agus in Albain idir na blianta 1200 agus 1600. Is iomaí ábhar a bhíodh á gcíoradh sa dán díreach ach ba iad an dán adhmholta agus an marbhna is mó a bhíodh á gcumadh. Tá aortha agus dánta pearsanta ar marthain ach ní mór an méid acu a tháinig slán. Tá sé maíte go mb’fhéidir gur iarsma den phágántacht a bhí sa dán adhmholta agus é de chumhacht aige rath a chur ar an bhflaith. Tá sé maíte freisin gurbh oifigeach i gcúirt an taoisigh é an file agus go dtugtaí ómós dó dá réir. Bhí súil ag an bhfile i gcónaí go bhfaigheadh sé cúiteamh fial as a shaothar.<ref name=”Traid”>Williams, J.E. Caerwyn & Ní Mhuiríosa, Máirín. ''Traidisiún Liteartha na nGael''. An Clóchomhar Tta, 1979: lgh 152-162.</ref> Bhí scoileanna dá gcuid féin ag an [[aos dána]] agus bhí ar an dalta máistreacht a fháil ar chastacht na healaíne agus eolas a fháil ar stair agus ar litríocht na hÉireann. B'éigean don dalta freastal ar an scoil ar feadh sé nó seacht de bhlianta sula n-éireodh leis an chéim ab airde a bhaint amach - an tOllamh.<ref name=”Traid”/> Canúint chaighdeánta liteartha a bhí á húsáid ag na filí, canúint a mhair gan athrú anuas go dtí lár an 17ú haois, d’ainneoin na n-athruithe a bhí ag teacht ar chaint na ndaoine.<ref name=”Traid”/> ==Fuaimniú== Tá na meadarachtaí casta go leor agus tá fuaimniú ársa traidisiúnta acu a bhí an-difriúil le caint na ndaoine fiú sa tréimhse mheánaoiseach. Déantar consain shéimhithe a fhuaimniú idir gutaí agus ag deireadh focail mar a fhuaimnítear iad ag tús focail. Focail dháshiollacha is ea ''aghaidh'', ''croidhe'' agus ''nighe''; focail thríshiollacha is ea ''fiodhbhaidhe'' agus ''fleadhughadh''. Coinnítear bunfhuaim an chonsain agus coinnítear fuaim an ghutha roimhe dá bharr, i dtreo go bhfuil rím iomlán idir na bpéirí seo: ''aghaidh'' & ''anaidh'' |'' croidhe'' & ''goile'' |''cumha'' & ''dula'' | ''fiodhbhuidhe'' & ''ionmhuine'' | ''fleadhughadh'' & ''seanUladh'' | ''éinionadh'' & ''réidhioghadh''.<ref name=”Knott”/> Rud eile atá ag teastáil chun ''dán díreach'' ceart a chumadh is é an ''dúnadh'' é. Caithfear an dán a chríochnú leis an líne thosaigh nó, ar a laghad, leis an gcéad fhocal.<ref name=”Knott”>Knott, Eleanor. ''An Introduction to Irish Syllabic Poetry of the period 1200-1600, with selections, notes and glossary''. Cork University Press, 1934, 1957.</ref> Caithfidh consain a bheith ar aon rang chun rím a dhéanamh le chéile. Tá sé rang consan ann: 1. Rang “b”: déanann ''b'', ''g'' & ''d'' rím le chéile (mar shampla: ''gad'' & ''lag'' | ''foda'' & ''coda''| ''géag'' & ''séad'' | ''leanab'' & ''sealad''). 2. Rang “c”: déanann ''c'', ''p'' & ''t'' rím le chéile (mar shampla: ''cnoc'' & ''sop'' | ''maca'' & ''slata''). 3. Rang “ch”: déanann ''ch'', ''ph'' & ''th'' rím le chéile (mar shampla: ''sgeach'' & ''cleath'' | ''Life'' & ''ithe'' | ''eich'' & ''beith''). 4. Rang “bh”: déanann ''bh'', ''gh'', ''dh'', ''l'', ''mh'', ''n'' & ''r'' rím le chéile (mar shampla: ''neamh'' & ''feadh'' | ''taraidh'' & ''adhaigh'' | ''ionadh'' & ''iodhan'' | ''teagh'' & ''treabh'' | ''eibhe'' & ''meile''). 5. Rang “ll”: déanann ''ll'', ''m''(''m''), ''ng'', ''nn'' & ''rr'' rím le chéile (mar shampla: ''mall'' & ''barr'' & ''crann'' & ''am'' | ''long'' & ''fonn'' & ''corr'' | ''druim'' & ''tuill'' | ''cluineam'' & ''fuigheall''). Nuair a thagann consain den rang seo idir gutaí (i lár focail) nó guta fada a bheith rompu, is féidir leo rím a dhéanamh le rang “bh” (mar shampla: ''cruinne'' & ''buille'' | ''cruinne'' & ''uile'' | ''ciall'' & ''iarr'' | ''ciall'' & ''rian'' | ''féin'' & ''céim''). 6. Rang “s”: déanann ''s'' rím leis féin amháin.<ref name=”Knott”/> Tá seacht siolla i ngach líne sa chuid is mó de na meadarachtaí. Ní mór siolla a bhá más gá é a dhéanamh ar son na huimhreach cuí siollaí. ==Meadrachtaí== Tá cuid de na meadarachtaí is coitianta le fáil mar a leanas. ===Deibhidhe=== *Úsáidtear ''rinn'' agus ''airdrinn'' – i.e. déanann focal deiridh línte 1 agus 2 rím le siolla neamhaiceanta i bhfocal deiridh línte 2 agus 4. *Ní mór dhá rím inmheánacha a bheith idir línte 3 agus 4. *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deireanach líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Tugtha d’Albain na sreabh sea''ng''<br> ::a cóir féin d’inis Éiri''nn'',<br> ::críoch aimhréidh na n-eas mba''nna'',<br> ::suil bheas aimhréidh eata''rra''. (''Ba cheart d’Albain na sruthán seang a cóir féin a thabhairt d’inis na hÉireann, críoch aimhréidh na n-easanna lonracha, sula mbeidh aighneas eaturtha''.) ===Rannaigheacht Mhór agus Rannaigheacht Bheag=== I Rannaigheacht baintear feidhm as ''aicill'' (''b2''): rím idir an focal deiridh i líne amháin agus focal i dtús nó i lár an chéad líne eile. *Caithfidh focail deiridh línte 2 agus 4 rím a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focail deiridh línte 1 agus 3 a bheith comhfhoghrach leo siúd (i.e. baineann an consan deiridh leis an rang céanna ach tá a mhalairt de ghuta ann). *Caithfidh dhá rím inmheánacha ar a laghad a bheith i ngach leathrann. *Caithfidh focal deiridh líne 3 rím a dhéanamh le focal i lár líne 4 (''aicill''). *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deiridh líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Éistidh riomsa, a Mhuire mhó''r'',<br> ::do ghui''dh''e is liomsa badh lú''dh'',<br> ::do dhruim réd bhráthair na bío''dh''<br> ::a Mháthair Río''gh'' dui''nn'' na ndú''l''. (''Éist liomsa, a Mhuire Mhór, do ghuí is liomsa ba lú, do dhroim led' bhráthair ná bíodh, a Mháthair Rí dúinn na ndúl''.) ===Séadna=== *Caithfidh dhá rím inmheánacha a bheith idir línte 3 agus 4. *Caithfidh focail deiridh 2 agus 4 rím a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deiridh líne 3 rím a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimh an bhfocal deiridh i líne 4. *Caithfidh focal deiridh líne 1 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta ina dhiaidh i líne 2. *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caith an focal deiridh i líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Ní fhuil a nÉirinn ná a nAlbain<br> ::Aonghas mar thusa, a thaobh sea''ng'':<br> ::Aonghais fháid ''bh''raonghlais an ''Bh''rogha,<br> ::láid, a Aonghais, comha ad chea''nn''. (''Níl Aonghus mar thusa in Éirinn ná in Albain, a thaobh seang: cuireann na hAonghuis atá ina gcónaí ar fhód braonghlas an Bhrú, a Aonghuis, bronntanais chugat''.) ==Féach freisin== * [[Filíocht shiollach na Gaeilge]] * [[Bairdne]] * [[Dánfhocal]] ==Foinsí== [[Kuno Meyer|Meyer, Kuno]]. ''A Primer of Irish Metrics with a glossary, and an appendix containing an alphabetical list of the poets of Ireland''. Dublin. School of Irish Learning. Hodges, Figgis, & Co., Ltd, 1909 [https://www.google.com/search?q=irish+syllabic+metres&oq=irish+syllabic+metres&aqs=chrome..69i57.9239j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Dan direach}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Cultúr Gaelach]] lgy2bzptgwfsa3ftjzgwphgu6p5ob91 1308316 1308312 2026-04-16T23:41:01Z Taghdtaighde 60452 Roinnt nasc curtha leis agus mionathruithe 1308316 wikitext text/x-wiki '''Dán díreach''' a thugtar ar fhilíocht Ghaeilge i meadarachtaí siollacha mar a bhí sí á scríobh ag filí oilte gairmiúla in Éirinn agus in Albain idir na blianta 1200 agus 1600. Is iomaí ábhar a bhíodh á gcíoradh sa dán díreach ach ba iad an dán adhmholta agus an marbhna is mó a bhíodh á gcumadh. Tá aortha agus dánta pearsanta ar marthain ach ní mór an méid acu a tháinig slán. Tá sé maíte go mb’fhéidir gur iarsma den phágántacht a bhí sa dán adhmholta agus é de chumhacht aige rath a chur ar an bhflaith. Tá sé maíte freisin gurbh oifigeach i gcúirt an taoisigh é an file agus go dtugtaí ómós dó dá réir. Bhí súil ag an bhfile i gcónaí go bhfaigheadh sé cúiteamh fial as a shaothar.<ref name="”Traid”">[[J. E. Caerwyn Williams|Williams, J.E. Caerwyn]] & [[Máirín Ní Mhuiríosa|Ní Mhuiríosa, Máirín]]. ''[[Traidisiún Liteartha na nGael]]''. [[An Clóchomhar|An Clóchomhar Tta]], 1979: lgh 152-162.</ref> Bhí scoileanna dá gcuid féin ag an [[aos dána]] agus bhí ar an dalta máistreacht a fháil ar chastacht na healaíne agus eolas a fháil ar stair agus ar litríocht na hÉireann. B'éigean don dalta freastal ar an scoil ar feadh sé nó seacht de bhlianta sula n-éireodh leis an chéim ab airde a bhaint amach - an tOllamh.<ref name=”Traid”/> Canúint chaighdeánta liteartha a bhí á húsáid ag na filí, canúint a mhair gan athrú anuas go dtí lár an 17ú haois, d’ainneoin na n-athruithe a bhí ag teacht ar chaint na ndaoine.<ref name=”Traid”/> ==Fuaimniú== Tá na meadarachtaí casta go leor agus tá fuaimniú ársa traidisiúnta acu a bhí an-difriúil le caint na ndaoine fiú sa tréimhse mheánaoiseach. Déantar consain shéimhithe a fhuaimniú idir gutaí agus ag deireadh focail mar a fhuaimnítear iad ag tús focail. Focail dháshiollacha is ea ''aghaidh'', ''croidhe'' agus ''nighe''; focail thríshiollacha is ea ''fiodhbhaidhe'' agus ''fleadhughadh''. Coinnítear bunfhuaim an chonsain agus coinnítear fuaim an ghutha roimhe dá bharr, i dtreo go bhfuil rím iomlán idir na bpéirí seo: ''aghaidh'' & ''anaidh'' |'' croidhe'' & ''goile'' |''cumha'' & ''dula'' | ''fiodhbhuidhe'' & ''ionmhuine'' | ''fleadhughadh'' & ''seanUladh'' | ''éinionadh'' & ''réidhioghadh''.<ref name=”Knott”/> Rud eile atá ag teastáil chun ''dán díreach'' ceart a chumadh is é an ''dúnadh'' é. Caithfear an dán a chríochnú leis an líne thosaigh nó, ar a laghad, leis an gcéad fhocal.<ref name="”Knott”">[[Eleanor Knott|Knott, Eleanor]]. ''An Introduction to Irish Syllabic Poetry of the period 1200-1600, with selections, notes and glossary''. Cork University Press, 1934, 1957.</ref> Caithfidh consain a bheith ar aon rang chun rím a dhéanamh le chéile. Tá sé rang consan ann: 1. Rang “b”: déanann ''b'', ''g'' & ''d'' rím le chéile (mar shampla: ''gad'' & ''lag'' | ''foda'' & ''coda''| ''géag'' & ''séad'' | ''leanab'' & ''sealad''). 2. Rang “c”: déanann ''c'', ''p'' & ''t'' rím le chéile (mar shampla: ''cnoc'' & ''sop'' | ''maca'' & ''slata''). 3. Rang “ch”: déanann ''ch'', ''ph'' & ''th'' rím le chéile (mar shampla: ''sgeach'' & ''cleath'' | ''Life'' & ''ithe'' | ''eich'' & ''beith''). 4. Rang “bh”: déanann ''bh'', ''gh'', ''dh'', ''l'', ''mh'', ''n'' & ''r'' rím le chéile (mar shampla: ''neamh'' & ''feadh'' | ''taraidh'' & ''adhaigh'' | ''ionadh'' & ''iodhan'' | ''teagh'' & ''treabh'' | ''eibhe'' & ''meile''). 5. Rang “ll”: déanann ''ll'', ''m''(''m''), ''ng'', ''nn'' & ''rr'' rím le chéile (mar shampla: ''mall'' & ''barr'' & ''crann'' & ''am'' | ''long'' & ''fonn'' & ''corr'' | ''druim'' & ''tuill'' | ''cluineam'' & ''fuigheall''). Nuair a thagann consain den rang seo idir gutaí (i lár focail) nó guta fada a bheith rompu, is féidir leo rím a dhéanamh le rang “bh” (mar shampla: ''cruinne'' & ''buille'' | ''cruinne'' & ''uile'' | ''ciall'' & ''iarr'' | ''ciall'' & ''rian'' | ''féin'' & ''céim''). 6. Rang “s”: déanann ''s'' rím leis féin amháin.<ref name=”Knott”/> Tá seacht siolla i ngach líne sa chuid is mó de na meadarachtaí. Ní mór siolla a bhá más gá é a dhéanamh ar son na huimhreach cuí siollaí. ==Meadrachtaí== Tá cuid de na meadarachtaí is coitianta le fáil mar a leanas. ===Deibhidhe=== *Úsáidtear ''rinn'' agus ''airdrinn'' – i.e. déanann focal deiridh línte 1 agus 2 rím le siolla neamhaiceanta i bhfocal deiridh línte 2 agus 4. *Ní mór dhá rím inmheánacha a bheith idir línte 3 agus 4. *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deireanach líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Tugtha d’Albain na sreabh sea''ng''<br> ::a cóir féin d’inis Éiri''nn'',<br> ::críoch aimhréidh na n-eas mba''nna'',<br> ::suil bheas aimhréidh eata''rra''. (''Ba cheart d’Albain na sruthán seang a cóir féin a thabhairt d’inis na hÉireann, críoch aimhréidh na n-easanna lonracha, sula mbeidh aighneas eaturtha''.) ===Rannaigheacht Mhór agus Rannaigheacht Bheag=== I Rannaigheacht baintear feidhm as ''aicill'' (''b2''): rím idir an focal deiridh i líne amháin agus focal i dtús nó i lár an chéad líne eile. *Caithfidh focail deiridh línte 2 agus 4 rím a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focail deiridh línte 1 agus 3 a bheith comhfhoghrach leo siúd (i.e. baineann an consan deiridh leis an rang céanna ach tá a mhalairt de ghuta ann). *Caithfidh dhá rím inmheánacha ar a laghad a bheith i ngach leathrann. *Caithfidh focal deiridh líne 3 rím a dhéanamh le focal i lár líne 4 (''aicill''). *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deiridh líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Éistidh riomsa, a Mhuire mhó''r'',<br> ::do ghui''dh''e is liomsa badh lú''dh'',<br> ::do dhruim réd bhráthair na bío''dh''<br> ::a Mháthair Río''gh'' dui''nn'' na ndú''l''. (''Éist liomsa, a Mhuire Mhór, do ghuí is liomsa ba lú, do dhroim led' bhráthair ná bíodh, a Mháthair Rí dúinn na ndúl''.) ===Séadna=== *Caithfidh dhá rím inmheánacha a bheith idir línte 3 agus 4. *Caithfidh focail deiridh 2 agus 4 rím a dhéanamh le chéile. *Caithfidh focal deiridh líne 3 rím a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimh an bhfocal deiridh i líne 4. *Caithfidh focal deiridh líne 1 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta ina dhiaidh i líne 2. *Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. *Caith an focal deiridh i líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe.<ref name=”Knott”/> Sampla: ::Ní fhuil a nÉirinn ná a nAlbain<br> ::Aonghas mar thusa, a thaobh sea''ng'':<br> ::Aonghais fháid ''bh''raonghlais an ''Bh''rogha,<br> ::láid, a Aonghais, comha ad chea''nn''. (''Níl Aonghus mar thusa in Éirinn ná in Albain, a thaobh seang: cuireann na hAonghuis atá ina gcónaí ar fhód braonghlas an Bhrú, a Aonghuis, bronntanais chugat''.) ==Féach freisin== * [[Filíocht shiollach na Gaeilge]] * [[Bairdne]] * [[Dánfhocal]] ==Foinsí== [[Kuno Meyer|Meyer, Kuno]]. ''A Primer of Irish Metrics with a glossary, and an appendix containing an alphabetical list of the poets of Ireland''. Dublin. School of Irish Learning. Hodges, Figgis, & Co., Ltd, 1909 [https://www.google.com/search?q=irish+syllabic+metres&oq=irish+syllabic+metres&aqs=chrome..69i57.9239j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Dan direach}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Cultúr Gaelach]] e8mlc1vjub99nwj46zgfpmrsujdg0tc Peintiméadar dachtalach 0 92115 1308305 1292141 2026-04-16T23:25:33Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí athraithe agus sórtáil 1308305 wikitext text/x-wiki Is cineál [[Meadaracht|meadarachta]] san fhilíocht é '''peintiméadar dachtalach'''.<ref>i mBéarla, ''dactylic pentameter''</ref> Athdhéantar an [[dachtal]], atá déanta as siolla faoi strus (nó fada) agus dhá shiolla gan strus (nó gearr) cúig huaire chun líne pheinteaméadair a chruthú. Sa litríocht chlasaiceach, is gnách go mbíonn sé le fáil sa dara líne den [[leathrann eiligiach]] clasaiceach Laidineach nó Gréagach, i ndiaidh heicsiméadair dhachtalaigh. Tá dhá leath sa mheadaracht, iad araon múnlaithe timpeall na líne [[Heicsiméadar dachtalach|heicseamair dhachtalaigh]] suas go dtí an príomh-[[Caesúr|chaesúr]]. Is é sin, tá dhá dhachtal aige (ar féidir [[Spoindé |spoindéanna]] a chur ina n-ionad), agus longum (siolla trom) ina dhiaidh sin, agus dhá dhachtal ina dhiaidh sin (a chaithfidh fanacht ina ndachtail), agus longum ina dhiaidh sin. Mar sin is gnách gurb í seo a leanas an líne (tabhair faoi deara gur — siolla fada, gur ∪ siolla gearr agus gur <u>∪ ∪</u> ceann amháin fada nó dhá cheann ghearr): | - <u>∪ ∪</u> | - <u>∪ ∪</u> | - || - ∪ ∪ | - ∪ ∪ | - Mar a tharlaíonn i ngach foirmeacha véarsaíochta clasaiceacha, tugtar an feiniméan [[brevis in longo]] faoi deara, mar sin is féidir leis an siolla deireanach a bheith gearr nó fada. Chomh maith leis sin, tá déiréis ar an líne, áit a gcaithfidh teorainn focal a bheith ann, tar éis an chéad leathlíne, atá marcáilte anseo le || Téarma beagán aisteach é "Peintiméadar" don mheadaracht seo, mar is cosúil go bhfuil sé chuid ann, ach is í an chúis atá leis ná go bhfuil dhá throigh go leith ag an dá leath den líne, briste anseo ag an ||. Is ionann dhá go leith móide dhá go leith agus cúig cinn. Tugtar hemiepes (leath-epos) (An tSean-Ghreigis:'''ἔπος''' , '<nowiki/>'''''epos' ; véarsa, líne, focal'')''' an dá leathlíne, mar go bhfuil siad cosúil le leath líne de heicsiméadar dathalach eipiciúil. Tá an peintiméadar suntasach mar gheall ar a cháilíocht an-struchtúrtha: ní cheadaítear aon ionadaíochta ach amháin sa chéad dá throigh. == Féach freisin == * [[Peintiméadar iambach]] * Latin prosody<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Latin prosody|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Latin_prosody&oldid=1297549817|journal=Wikipedia|date=2025-06-26|language=en}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.iona.edu/latin/meter.html Méadar agus Scálú] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060907032701/http://www.iona.edu/latin/meter.html |date=2006-09-07 }} le roinnt foirmeacha filíochta Laidine. {{DEFAULTSORT:Peintimeadar dachtalach}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] mkbpcd4tfrlca6upx8twj8uw4acnei3 Airgead tirim 0 92870 1308267 1187985 2026-04-16T19:36:06Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:N._Ireland_10-Pound_Banknote_(back).jpg|N._Ireland_10-Pound_Banknote_(back).jpg]] amach, scrios [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:N. Ireland 10-Pound Banknote (back).jp 1308267 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Components of US Money supply.svg|mion|mona agus nótaí bainc, M1 agus M2]] An tsócmhainn is leachtaí, comhdhéanta de mhona agus de nótaí bainc, is ea '''airgead tirim'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/Airgead%20tirim/|teideal="Airgead tirim"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-05-07}}</ref> Féachtar ar nótaí bhainc agus boinn airgid mar airgead de bhrí go bhfuil siad ina leacht.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ecb.europa.eu/pub/pdf/other/whypricestability_ga.pdf|teideal=Cobhsaíocht praghsanna|údar=Banc Ceannais Eorpach|dáta=|dátarochtana=2020}}</ref> Ciallaíonn sé sin go nglactar leo agus gur féidir iad a úsáid chun íocaíocht a dhéanamh am ar bith. Glacann [[Eacnamaí|eacnamaithe]] le h[[Airgead (eacnamaíocht)|airgead]] a chuirtear i dtaisce sa [[Banc ceannais|bhanc ceannais]] mar airgead tirim chomh maith (M1 nó "airgead caol" do na heacnamaithe). Tá roinnt cineálacha sócmhainní ann, sa lá atá inniu ann, atá go mór ina leacht agus ar féidir airgead tirim a dhéanamh díobh go héasca nó iad a úsáid chun íocaíocht a dhéanamh ar chostas an-íseal. Baineann sé sin, mar shampla, le taiscí thar oíche. Tá [[airgead leathan]] ann freisin (M2), a bhaineann le cineálacha taiscí arna gcoinneáil le [[Banc|bainc]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-airgeadas}} [[Catagóir:Airgeadas]] [[Catagóir:Airgead]] [[Catagóir:Baincéireacht]] r65rxm8y30jc2cjnhhcttpyaigkyecf Filíocht shiollach na Gaeilge 0 93050 1308317 1305686 2026-04-16T23:41:30Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1308317 wikitext text/x-wiki Thosaigh '''filíocht shiollach na Gaeilge''' (a dtugtaí [[dán díreach]] (1200-1600) uirthi níos déanaí) i mainistreacha na h[[Éire|Éireann]] san 8ú haois. Le himeacht aimsire bhí feidhm á baint aisti ag [[File|filí]] gairmiúla in Éirinn agus in [[Albain]]. Bhain na manaigh úsáid as traidisiúin dhúchasacha agus [[An Laidin|Laidine]] chun [[Meadaracht|meadarachtaí]] casta a cheapadh agus chumaidís filíocht faoin [[dúlra]] agus le hómós do [[Dia|Dhia]]. Ar chúrsaí tuata is mó a bhí aird na bhfilí oilte gairmiúla dírithe. Bhí meas acu orthu féin agus meas ag daoine eile orthu mar chuid de scothaicme intleachtúil an tsaoil úd, rud a chuiridís in iúl trí fhilíocht an-saothraithe. Ní féidir, mar sin, foirmeacha agus feidhmiú na filíochta sin a scaradh ó chúrsaí sóisialta agus cultúir. ==Stair== ===Seanré na mainistreacha=== Eascraíonn an líne seacht siolla nó ocht siolla i bhfilíocht oilte na Gaeilge ó thraidisiún ársa Ind-Eorpach. Tagann an meascán de rím dheireadh líne, de rím inmheánach agus d’uaim ó iomainn dhéanacha Laidine, de réir mar a shaothraigh manaigh Éireannacha iad. Tá a leithéid de mhaisiú fileata le fáil ar dtús in iomainn Laidine de chuid an tríú agus an ceathrú haois. Rinne an scríbhneoir Clasaiceach Virgilius Marus Grammaticus é a theagasc, scríbhneoir a raibh eolas maith ag na hÉireannaigh ar a shaothar, agus tá rím le fáil sna hiomainn Éireannacha is luaithe. Ach bhain manaigh na hÉireann feidhm níos casta as an rím i Laidin ná mar a rinneadh ar an Mór-Roinn. Sampla de sin is ea iomann in ómós Naomh Máirtín le hOengus mac Tipraiti (d. 745):<ref name="”Celtic”">[[Myles Dillon|Dillon, Myles]] & [[Nora Chadwick|Chadwick, Nora]]. ''The Celtic Realms''. Cardinal, London, 1973: lgh 285-288.</ref> ::Martinus mirus ''more''<br> ::''ore'' laudavit ''Deum'':<br> ::pure corde ''cantavit''<br> ::atque ''laudavit'' ''eum''. (''De réir a nóis mhol Máirtín iontach Dia os ard; chan sé agus mhol le croí glan É.'') Filíocht chasta Ghaeilge a fáisceadh as an nós Laidine seo agus as na meadarachtaí dúchasacha. Mar shampla de seo tá dán gearr le misinéir Éireannach i lámhscríbhinn de chuid an 9ú haois i mainistir Naomh Gall san Eilvéis (agus comhartha anseo ar rím, ar chomhshondas agus ar uaim):<ref name=”Celtic”/> ::Daith ''b''ech ''buide'' a h''úaim'' i n-''úaim'' ::ní ''súail'' a ''uide'' la gr''éin'': ::''f''ó for ''f''uluth sa ''mag'' ''m''ár ::''dag'' a ''d''agchomhal 'na ch''éir''. (''Is aclaí an bheach bhuí a ghabhann ó uaimh go huaimh sna bláthanna, ní suarach a turas faoin ngrian: téann sí go dána isteach sa mhá mhór, is maith an chuideachta aici sa chéir''.) Tá dánta dá leithéid á scríobh ón 8ú haois nó faoin tuairim sin amach agus grá an dúlra, grá an uaignis agus grá Dé á gcur in iúl acu. Tá sé ráite gurb iad an fhilíocht is fearr a cumadh in Éirinn lena linn.<ref name=”Celtic”/> ===Ré níos déanaí=== Lean ar na filí gairmiúla ag moladh laochra, ach tharraing siad chucu na meadarachtaí nua casta a bhí ceaptha ag na manaigh.<ref name=”Celtic”/> Moladh agus marbhna is mó ab ábhar don fhilíocht thuata. Tá roinnt bheag dánta pearsanta nó aoracha ann. Maítear go mb’fhéidir gurbh iarsma den phágánachas an dán molta, sa mhéid go síleadh go bhfágfadh sé rath ar phátrún an fhile. Bhí an file ina oifigeach cúirte agus agus meas ar a cheird dá réir, agus bhíodh súil aige le cúiteamh maith. Fáisceadh filí as muintireacha áirithe agus bhí pátrún áirithe ag gach file, rud nach mbacfadh air cuairt a thabhairt ar thiarnaí eile.<ref name="”Traid”">[[J. E. Caerwyn Williams|Williams, J.E. Caerwyn]] & [[Máirín Ní Mhuiríosa|Ní Mhuiríosa, Máirín]]. ''[[Traidisiún Liteartha na nGael]]''. [[An Clóchomhar|An Clóchomhar Tta]], 1979: lgh 152-162.</ref> Scríobhtaí dánta ag moladh banuaisle freisin, agus chuirfí síos ar a nginealach, a n-áilleacht, a bhféile agus a nduáilcí eile.<ref>[[J. E. Caerwyn Williams|Williams]] & [[Máirín Ní Mhuiríosa|Ní Mhuiríosa]], op. cit., lgh 191-194.</ref> Cuireadh oiliúint ar na filí i scoileanna mar ar fhoghlaim siad stair, litríocht agus foirmeacha a gceirde. Bhí na mic léinn rangaithe de réir céime agus mná ina measc sna céimeanna íochtaracha. Bheadh ar mhac léinn freastal ar an scoil ar feadh sé nó seacht de bhlianta.<ref name=”Traid”/> Bhain na filí feidhm as canúint liteartha a muíneadh sna scoileanna, is dócha, ón gcéad chuid den 13ú haois agus a mhair gan athrú anuas go dtí an 17ú haois, beag beann ar pé athrú a tháinig ar chaint na ndaoine. Bhí lámhleabhair ann chuige a cumadh, b’fhéidir, sa 15ú haois agus samplaí iontu de shaothair na seanmháistrí.<ref name=”Traid”/> Nuair a cumadh dán, d’aithriseodh ''reacaire'' é os comhair an phátrúin amach agus agus cláirseoir á thionlacan. Bhailítí dánta dá leithéid i “leabhair” agus tá roinnt acu sin ar marthain. Síleadh go raibh gá le filíocht chun clú mhuintir an phátrúin a chosaint agus a chothú. ::''Dá mbáidhthí an dán, a dhaoine'',<br> ::''gan seanchas gan seanlaoidhe,''<br> ::''go bráth, acht athair gach fhir'',<br> ::''rachaidh cách gan a chluinsin.''<ref>I [[J. E. Caerwyn Williams|Williams]] & [[Máirín Ní Mhuiríosa|Ní Mhuiríosa]], op. cit.: lch 169.</ref> ==Feidhmeanna eile== D’fhéadfaí filíocht a úsáid chun aoir a imirt ar dhuine, rud a d’fhéadfadh é a lot nó a mharú. Tá sé seo luaite mar “a most extraordinary survival from an earlier and pre-Christian phase of Celtic life”.<ref>Nicholls, Kenneth (1981). ''Gaelic and Gaelicised Ireland in the Middle Ages''. Gill and Macmillan: lch 82.</ref> B’fhéidir filíocht a úsáid freisin chun machnamh a dhéanamh ar dhreach tíre, ceol, cion nó caill. Mar eiseamláir féach “A Chláirsioch Chnuic Í Chosgair,” dán le [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]] (-1387): ::''A chláirsioch chnuic Í Chosgair''<br> ::''chuirios súan ar siorrosgaibh'',<br> ::''a nuallánach bhinn bhlasda'',<br> ::''ghrinn fhuaránach fhorasda''...<ref>”A chláirsioch Chnuic Í Chosgair”: Corpus of Electronic Texts Edition, https://celt.ucc.ie/published/G402214/index.html</ref> ==Filíocht nua aiceanta== Bhí tréimhsí suaite i saol na hÉireann sa 17ú haois, agus de réir a chéile tháinig uasalaicme de shliocht Sasanach, daoine nach raibh suim sa dúchas acu, in áit na seanphatrún. Chaoin na filí imeacht an tseansaoil i bhfilíocht shiollach ar dtús, ach de réir a chéile d’iompaigh siad ar mheadrachtaí nua aiceanta a bhí casta go leor ach arbh fhusa máistreacht a fháil orthu. Tá an t-athrú seo le feiceáil i saothar [[Dáibhí Ó Bruadair|Dháibhí Uí Bhruadair]] (c.1625-1698), file a bhí beo ar feadh na haoise go léir beagnach agus a scríobhadh ar an dá bhealach. Faoin 18ú haois bhí filíocht aiceanta i mbarr a réime in Éirinn. In Albain mhair ''dán díreach'' níos faide, ach ba ghearr gur tháinig filíocht aiceanta (i bhfoirm amhrán) chun tosaigh, leithéid na n-amhrán a chum [[Màiri nighean Alasdair Ruaidh]] (c.1615–c.1707). ==Dán díreach== Cumadh ''dán díreach'' mar cheathrúna. Cumadh an chuid is mó den fhilíocht shiollach i meadarachtaí mar seo: *Méid áirithe siollaí (seacht gcinn de ghnáth) i ngach rann, *Rím nó comhshondas san fhocal deireanach de gach rann nó leathrann. Tá uimhir áirithe de shiollaí aiceanta i ngach líne, ceithre cinn de ghnáth. Déanann sos dhá leath den líne, agus críochnaíonn leathlínte le déshiollaí. Déanann cuid de na siollaí aiceanta i ngach líne uaim, cé go bhfuil an-éagsúlacht ag baint le dáileadh na huama.<ref>[[Kuno Meyer|Meyer, Kuno]]. ''A Primer of Irish Metrics with a glossary, and an appendix containing an alphabetical list of the poets of Ireland''. Dublin. School of Irish Learning. Hodges, Figgis, & Co., Ltd, 1909 [https://www.google.com/search?q=irish+syllabic+metres&oq=irish+syllabic+metres&aqs=chrome..69i57.9239j0j7&sourceid=chrome&ie=UTF-8]</ref> ===Rím=== Déantar rím idir ghrúpaí de chonsain dhifriúla.<ref name="Knott">[[Eleanor Knott|Knott, Eleanor]]. ''An Introduction to Irish Syllabic Poetry of the period 1200-1600, with selections, notes and glossary''. Cork University Press, 1934, 1957.</ref> Is féidir iad a roinnt mar a leanas: 1. Grúpa “b”: déanann ''b'', ''g'' agus ''d'' rím le chéile (e.g. ''gad'' agus ''lag'' | ''foda'' agus ''coda''| ''géag'' agus ''séad'' | ''leanab'' agus ''sealad''). 2. Grúpa “c”: déanann ''c'', ''p'' agus ''t'' rím le chéile (e.g. ''cnoc'' agus ''sop'' | ''maca'' agus ''slata''). 3. Grúpa “ch”: déanann ''ch'', ''ph'' agus ''th'' rím le chéile (e.g. ''sgeach'' agus ''cleath'' | ''Life'' agus ''ithe'' | ''eich'' agus ''beith''). 4. Grúpa “bh”: déanann ''bh'', ''gh'', ''dh'', ''l'', ''mh'', ''n'' agus ''r'' rím le chéile (e.g. ''neamh'' agus ''feadh'' | ''taraidh'' agus ''adhaigh'' | ''ionadh'' agus ''iodhan'' | ''teagh'' agus ''treabh'' | ''eibhe'' agus ''meile''). 5. Grúpa “ll”: déanann ''ll'', ''m''(''m''), ''ng'', ''nn'' agus ''rr'' rím le chéile (e.g. ''mall'' agus ''barr'' agus ''crann'' agus ''am'' | ''long'' agus ''fonn'' agus ''corr'' | ''druim'' agus ''tuill'' | ''cluineam'' agus ''fuigheall''). 6. Grúpa “s”: déanann ''s'' rím leis féin amháin. ===Eiseamláir (Deibhidhe)=== Tá ''deibhidhe'' ar na meadarachtaí is coitianta agus í scríofa ina ranna le seacht siolla i ngach líne. Tá comhdhéanamh na meadrachta mar a leanas:<ref name="Knott"/> • Caithfidh an focal deireanach de línte 1 agus 3 rím a dhéanamh leis an siolla deireanach neamhaiceanta de línte 2 agus 4 (patrún a dtugtar ''rinn'' agus ''airdrinn'' air agus focal aiceanta i líne amháin ag déanamh ríme le focal neamhaiceanta sa líne thíos). • Caithfidh dhá rím inmheánacha a bheith ann idir línte 3 agus 4. • Caithfidh dhá fhocal i ngach líne uaim a dhéanamh le chéile. • Caithfidh an focal deireanach de líne 4 uaim a dhéanamh leis an bhfocal aiceanta roimhe. ::''Tugtha d’Albain na sreabh seang''<br> ::''a cóir féin d’inis Éirinn'',<br> ::''críoch aimhréidh na n-eas mbanna'',<br> ::''suil bheas aimhréidh eatarra''.<br> ==Féach freisin== * [[Dán díreach]] * [[Dánfhocal]] * [[Bairdne]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Filiocht shiollach na Gaeilge}} [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge|Siollach]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Cultúr Gaelach]] [[Catagóir:13ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:14ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:16ú haois in Éirinn]] oc9y4e7fmiuy5rcxsx2fdp6edu3dr1k Acht Fóirithin na mBocht (Éire) 1838 0 93329 1308213 1241501 2026-04-16T17:53:11Z Saighneánach 72809 Typo 1308213 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar 31 Iúil 1838, rith Parlaimint Shasana '''Acht Fóirithin na mBocht (Éire)''' nó 'Dlí na mBocht", a chruthaigh Aontais Dhlí na mBocht agus Tithe na mBocht in Éirinn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Chapter 1: Poor Relief in Ireland|url=http://dx.doi.org/10.3726/978-3-0353-0170-0/5|publisher=Peter Lang|journal=Poor Relief in Ireland, 1851-1914|author=|date=|volume=|issue=}}</ref> [[Íomhá:Ireland1897PoorLawUnions.png|mion|clé|Boird Bhardaigh Dhlí na mBocht in Éirinn, 1897]] === Obair fóirithinte === Bunaíodh Boird Bhardaigh Dhlí na mBocht faoin Acht Fóirithin na mBocht (Éire).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Act for the more effectual relief of the destitute poor in Ireland: with prefatory remarks and a copious index / by John Kidd|url=http://worldcat.org/oclc/1065622438|publisher=|date=1838|oclc=1065622438|author=Ireland. Gale.|journal=|volume=|issue=}}</ref> Bhí siad freagrach as feidhmiú an chórais a raibh [[Tithíocht inacmhainne|tithe]] na mbocht agus obair fóirithinte eile mar chuid de.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.housing.gov.ie/ga/rialtas-aitiuil/votail/toghchain-aitiula/120-bliain-den-daonlathas-aitiuil-deanann-taire-phelan|teideal=120 bliain den daonlathas áitiúil – Déanann an tAire Phelan fáiltiú a óstáil le ceiliúradh a dhéanamh ar chomóradh 120 bliain na chéad toghchán áitiúil in Éirinn|údar=Gareth Thornton|dáta=2019-06-06|language=ga|work=An Roinn Tithíochta, Pleanála agus Rialtais Áitiúil|dátarochtana=2020-06-07}}</ref> Toghadh bardaigh áirithe ag íocóirí rátaí. [[Íomhá:The Workhouse, Letterkenny - geograph.org.uk - 2604981.jpg|clé|mion|Teach na mBocht, [[Leitir Ceanainn]]]] Sa deireadh, bhí 163 Aontas Dhlí na mBocht lonnaithe thart ar [[Baile|bhailte]] margaidh ar fud na h[[Éire|Éireann]]. Bhí an córas seo i bhfeidhm roimh na chéad toghcháin áitiúla in 1899, faoi fhorálacha an [[Acht Rialtais Áitiúil (Éire), 1898]]. == Féach freisin == * [[An Gorta Mór]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-dlí}} {{síol-ie}} [[Catagóir:1838]] [[Catagóir:Dlí reachtúil]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Parlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Stair na hÉireann]] [[Catagóir:Tithe na mBocht in Éirinn]] phbbhohoe34g2luangkycs8jc0nkco4 Acht na nGiúirithe, 1927 0 93684 1308217 1282183 2026-04-16T18:01:26Z Saighneánach 72809 Typo 1308217 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:The First Woman Jury in America 01.png|mion|clé|Scannánː "The First Woman Jury in America" (1912)]] Achtaíodh '''Acht na nGiúirithe, 1927''' ar [[26 Bealtaine]] [[1927]]. Ba é [[Caoimhín Ó hUiginn]], an t[[Aire Rialtas|Aire]] [[Dlí]] agus Cirt a bhí freagrach as Acht na nGiúirithe, 1927. Ar dtús, d'áitigh an Uiginneach go dian nár chóir cead a thabhairt do [[Bean|mhná]] seirbhís [[Giúiré|ghiúiré]] a dhéanamh ar chor ar bith:<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The rights of women under the constitution of the Irish Free State|url=https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5345|journal=Irish Jurist|date=2006-11|issn=0021-1273|pages=20–59|volume=41|language=en|author=Thomas Mohr|archive-date=2021-05-26|access-date=2020-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526085032/https://researchrepository.ucd.ie/handle/10197/5345|url-status=dead}}</ref> féach "CUID II. Daoine ata Saor ach a bheidh i dTeideal Fónamh ar a Iarraidh sin dóibh: Mná"<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.acts.ie/print/ga.act.1927.0023.1.html|teideal=ACHT NA nGIÚIRITHE, 1927|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|language=ga|work=www.acts.ie|dátarochtana=2020-07-08|archivedate=2022-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220811033249/http://acts.ie/print/ga.act.1927.0023.1.html}}</ref> Bhí foráil ann a chuir deireadh leis an dualgas a bhí ag mná seirbhís ghiúiré a dhéanamh, ag baint díobh an deis a bheith ina ngiúróirí, go bunúsach, go dtí lár na [[1970idí]], tráth ar shocraigh an [[An Chúirt Uachtarach|Chúirt Uachtarach]] go raibh sé sin in aghaidh an [[Bunreacht na hÉireann|bhunreachta]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/1570792139611771|teideal=Acht na nGiúirithe, 1927|údar=UCD School of Law|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-07-08}}</ref> Achtaíodh an dlí nua ar 2 Márta, 1976.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/BE87E6C1EE0FCCEA802573B600547337/$FILE/Uimhir%204%20de%201976%20Acht%20na%20nGi%C3%BAir%C3%A9ithe.pdf|teideal=ACHT NA nGIÚIRÉITHE, 1976|údar=courts.ie|dáta=|dátarochtana=2 Márta 1976|archivedate=30 Bealtaine 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190530144903/http://www.courts.ie/Courts.ie/library3.nsf/(WebFiles)/BE87E6C1EE0FCCEA802573B600547337/$FILE/Uimhir%204%20de%201976%20Acht%20na%20nGi%C3%BAir%C3%A9ithe.pdf}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ie}} {{DEFAULTSORT:Acht na nGiúirithe, 1927}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Cúirteanna na hÉireann]] [[Catagóir:Cearta na mban]] qsj410t478j0kqun1kixn1hltuqbh3c Acht na Leanaí, 1929 0 94012 1308215 1216000 2026-04-16T17:58:34Z Saighneánach 72809 Typo 1308215 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Achtaíodh '''Acht na Leanaí, 1929'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/1928/18?tab=debates|teideal=Díospóireachtaí; Acht na Leanbhaí, 1929 – Uimh. 24 de 1929 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=1928-06-06|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> (nó '''Acht na Leanbhaí''', the '''Childrens' Act''') in [[Éire|Éirinn]] ar an [[24 Iúil]] [[1929]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.achtanna.ie/ga.act.1929.0024.1.html|teideal=Téacsː ACHT NA LEANBHAÍ, 1929|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|dáta=|language=ga|work=www.achtanna.ie|dátarochtana=2020-07-25|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725064017/http://achtanna.ie/ga.act.1929.0024.1.html}}</ref> Sna blianta ina dhiaidh sin, méadaíodh líon na [[Leanbh|leanaí]] a cuireadh i ngéibheann sna [[Scoil saothair|scoileanna saothair]] in Éirinn i lár an [[20ú haois]], trí leathnú a thabhairt isteach maidir leis an gcatagóir leanaí gurbh fhéidir a rá go raibh siad ar an anás, sa chaoi is gurbh fhéidir iad a chur isteach in áit dá leithéid sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3486563801367919|teideal=The Children Act, 1929|údar=An Scoil Dlí COBAC|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-07-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ce-mhead-cailin-eile-ar-tharla-an-rud-ceanna-di-agus-nach-raibh-in-ann-e-a-thuairisciu/|teideal=Cé mhéad cailín eile ar tharla an rud céanna di agus nach raibh in ann é a thuairisciú?|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=28 Bealtaine 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> [[Íomhá:Derry v Dublin (6158608262).jpg|mion|[[Banna ceoil|Banna Ceoil]] [[Buachaill|Bhuachaillí]] [[Ard Aidhin]], 1958, [[Páirc an Chrócaigh]]|clé]] [[Íomhá:Schools, Artane, Dublin City, Co. Dublin (23916034998).jpg|mion|An scoil saothair is mó - Naomh Seosamh [[Ard Aidhin]]. Dúnadh é i 1969.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Artane Industrial School|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Artane_Industrial_School&oldid=964189020|journal=Wikipedia|date=2020-06-24|language=en}}</ref>|clé]] [[Íomhá:Letterfrack Former Industrial School 2018 09 04.jpg|clé|mion|Osclaíodh [[Scoil saothair Naomh Íósaf|scoil saothair Naomh Iósaf]]{{Luaigh foilseachán|title=St Joseph's Industrial School, Letterfrack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=St_Joseph%27s_Industrial_School,_Letterfrack&oldid=1214448463|journal=Wikipedia|date=2024-03-19|language=en}}</ref> sa bhliain 1887. Dúnadh an t-ionad míchlúiteach in 1973/74<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-blianta-an-uafais-i-leitir-fraic.aspx|teideal=Blianta an uafáis i Leitir Fraic|údar=Uinsionn Mac Dubhghaill|dáta=Nollaig 2003|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2024-05-11}}</ref>]] === Mí-úsáid leanaí === Bhí go leor páistí ann ar cuireadh chuig na Scoileanna Saothair iad nár mar thoradh ar na Cúirteanna, m.sh. atreorú ó Bhord Sláinte, Socrú Príobháideach, srl<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/foilsiuchan/saorail-faisneise-iarratais-iarchonaitheoiri-scoileanna-saothair/|teideal=Saoráil Faisnéise Iarratais Iarchónaitheoirí Scoileanna Saothair|údar=gov.ie|dáta=2024-05-11|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-05-11|archivedate=2024-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511080253/https://www.gov.ie/ga/foilsiuchan/saorail-faisneise-iarratais-iarchonaitheoiri-scoileanna-saothair/}}</ref> suas go dtí tús na [[1970idí]] (ag an am céanna, bhí cailíní agus mná á gcur isteach in [[ionaid Mhaigdiléana]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Magdalene Laundries in Ireland|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Magdalene_Laundries_in_Ireland&oldid=1222409310|journal=Wikipedia|date=2024-05-05|language=en}}</ref>).<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ce-mhead-cailin-eile-ar-tharla-an-rud-ceanna-di-agus-nach-raibh-in-ann-e-a-thuairisciu/|teideal=Cé mhéad cailín eile ar tharla an rud céanna di agus nach raibh in ann é a thuairisciú?|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=28 Bealtaine 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> Ba fhurasta mí-úsáid a bhaint as an gcóras agus fágadh cuid mhór mí-úsáide gan tuairisciú ar feadh na mblianta. Bhí [[pionós corpartha]] inghlactha sna [[scoil]]<nowiki/>eanna agus tugadh [[íde béil]] do na leanaí go minic. Rinneadh [[mí-úsáid ghnéis]] ar pháistí ó am go ham. Aistríodh páistí go institiúidí in éadan thoil a muintire uaireanta. Mar shampla in 2003, tugadh fianaise uafásach i gcoinne Maurice Tobin, Bráthair Críostaí, i measc daoine eile, a rinne ionsaithe gnéasacha ar bhuachaillí óga i [[scoil thionsclaíoch Leitir Fraic]] ar feadh cúig bliana is fiche.<ref name=":0" /> {{Main|Scoil saothair}} === Fiosrúchán === Gabhadh leithscéal oifigiúil in 1999. Craoladh sraith "[[States of Fear]]"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=States of Fear|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=States_of_Fear&oldid=1145554257|journal=Wikipedia|date=2023-03-19|language=en}}</ref> ar RTÉ le [[Mary Raftery]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mary Raftery|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mary_Raftery&oldid=1195670666|journal=Wikipedia|date=2024-01-14|language=en}}</ref> i mí Aibreáin agus Bealtaine 1999. Díreach roimh an gclár deireanach, ar an 11 Bealtaine 1999, bhí leithscéal thar ceann an stáit gafa ag an Taoiseach [[Bertie Ahern]] leis na hógánaigh agus teaghlaigh a d’fhulaing.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=► VIDEO: “The effect of the apology I had underestimated. I did not think it would mean as much" - 20 years on,|url=https://www.facebook.com/irishtimes/videos/bertie-ahern-reflects-on-the-apology-that-led-to-the-ryan-report/291163581785882/|language=en-IE|author=Bertie Ahern reflects on the apology that led to the Ryan report|date=2019}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/social-affairs/religion-and-beliefs/bertie-ahern-state-s-1999-apology-to-abused-children-was-absolutely-necessary-1.3887799|teideal=Bertie Ahern: State’s 1999 apology to abused children was ‘absolutely necessary’|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> Bunaíodh ''[[An Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú]]'' ar an 23 Bealtaine 2000 (de bhun an Achta um Choimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú 2000) chun fiosrúchán a dhéanamh ar dhrochúsáid leanaí in institiúidí, agus i gcásanna inar deimhin leis go raibh drochúsáid, na cúiseanna, an nádúr, na himthosca agus an mhéid a bhaineann le drochúsáid den sórt sin a chinneadh. Sna [[2000idí]], bhí na [[breitheamh|breithimh]] [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] (go dtí 2003), agus ansin [[Seán Ryan (breitheamh)|Seán Ryan]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sean Ryan (judge)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sean_Ryan_(judge)&oldid=1210098453|journal=Wikipedia|date=2024-02-25|language=en}}</ref> (Ó Riain), ina gcathaoirligh ar an gCoimisiún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.education.ie/ga/An-Roinn/Gn%C3%ADomhaireachta%C3%AD/An-Coimisi%C3%BAn-chun-Droch%C3%BAs%C3%A1id-Leana%C3%AD-a-Fhiosr%C3%BA-CICA-.html|teideal=An Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú (CICA)|údar=education.ie|language=ga-IE|work=Department of Education and Skills|dátarochtana=2020-07-25|archivedate=2020-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201010162000/https://www.education.ie/ga/An-Roinn/Gn%C3%ADomhaireachta%C3%AD/An-Coimisi%C3%BAn-chun-Droch%C3%BAs%C3%A1id-Leana%C3%AD-a-Fhiosr%C3%BA-CICA-.html}}</ref> Foilsíodh an [[Tuarascáil Ryan]] sa bhliain 2009 maidir le feidhmiú an chórais [[Scoil saothair|scoileanna saothair]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://assets.gov.ie/42460/3a600cd4840b4764afa17c694b73e70d.pdf|teideal=Commission of inquiry into child abuse|údar=gov.ie / Tuarascáil Ryan|dáta=Samhain 2009|dátarochtana=2024}}</ref> [[Íomhá:Bertie Ahern 1997 (cropped).jpg|clé|mion|[[Bertie Ahern]] 1997. Leithscéal gafa ar an 11 Bealtaine 1999]] === Caranua === Ar an [[25 Iúil]] [[2012]], ritheadh an t[[Acht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe 2012]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2012/28?tab=bill-text|teideal=Téacs - An tAcht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe, 2012 – Uimh. 35 de 2012 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2012-04-13|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> Bunaíodh Ciste, [[Caranua]], chun cúiteamh ''a'' dhéanamh i mí Dheireadh Fómhair 2013, más mall is mithid.<ref>{{Lua idirlín|url=http://caranua.ie/what-is-the-fund/what-we-can-do/|teideal=What We Can Do|údar=Caranua|dáta=|language=en-GB|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> Íocann an Ciste as seirbhísí (mar shampla [[sláinte]], [[Teach|tithíochta]] agus [[Oideachas|oideachais]] agus seirbhísí eile) do dhaoine (cé acu atá siad in Éirinn nó atá siad ar an gcoigríoch) * a chaith am i bhforas cónaithe in Éirinn agus iad ina leanaí, agus * a fuair dámhachtain trí shocrú nó cinneadh cúirte nó ón mBord um Shásamh i leith Foras Cónaithe maidir leis an am a chaith siad i bhforas. [[Íomhá:Diamond road sign children crossing 1956.png|clé|mion|1956 - 1962]]Cruthaíodh an ciste trí ranníocaíochtaí, a bhí níos mó ná €110 milliún san iomlán, ó na cuallachtaí reiligiúnacha a bhí freagrach, in éineacht leis an Stát, as na forais chónaithe ábhartha a ritheadh. Tá sé mar aidhm ag rialtais go roinnfí costas an leorghnímh iomláin do dhaoine ar tugadh drochúsáid orthu sna forais chónaithe (a mheastar gur €1.36 billiún é) ar bhonn caoga-caoga idir na cuallachtaí agus an Stát.<ref>Tá easaontas leanúnach idir an dá taobh an dócha go n-íocfaidh na [[Ord Rialta|cuallachtaí]] a leath den chostas — tríd an €110 milliún a tugadh do Charanua, an €128 a tugadh faoin gcomhaontú slánaíochta a rinneadh sa bhliain 2002 agus tairiscintí ar ionaid réadmhaoine éagsúla a aistriú go dtí an Stát.</ref> Ós rud é gur ciste teoranta atá á riarú ag Caranua, tá sé ag tabhairt a chuid oibre chun críche de réir a chéile. == Féach freisin == * [[Scoil saothair]] * [[Mary Laffoy (breitheamh)]] * [[Mí-úsáid leanaí in Éirinn sa 20ú haois]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Péidifilia]] [[Catagóir:Cúram leanaí]] [[Catagóir:Oideachas in Éirinn]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn]] [[Catagóir:Mí-úsáid leanaí in Éirinn]] pjoc26gx6os4v4w5htibe3pgf3kwqlw 1308216 1308215 2026-04-16T18:00:09Z Saighneánach 72809 Typo 1308216 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Achtaíodh '''Acht na Leanaí, 1929'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/1928/18?tab=debates|teideal=Díospóireachtaí; Acht na Leanbhaí, 1929 – Uimh. 24 de 1929 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=1928-06-06|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> (nó '''Acht na Leanbhaí''', the '''Childrens' Act''') in [[Éire|Éirinn]] ar an [[24 Iúil]] [[1929]].<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.achtanna.ie/ga.act.1929.0024.1.html|teideal=Téacs: ACHT NA LEANBHAÍ, 1929|údar=Office of the Houses of the Oireachtas House Services Directorate Bills Office|dáta=|language=ga|work=www.achtanna.ie|dátarochtana=2020-07-25|archivedate=2021-07-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210725064017/http://achtanna.ie/ga.act.1929.0024.1.html}}</ref> Sna blianta ina dhiaidh sin, méadaíodh líon na [[Leanbh|leanaí]] a cuireadh i ngéibheann sna [[Scoil saothair|scoileanna saothair]] in Éirinn i lár an [[20ú haois]], trí leathnú a thabhairt isteach maidir leis an gcatagóir leanaí gurbh fhéidir a rá go raibh siad ar an anás, sa chaoi is gurbh fhéidir iad a chur isteach in áit dá leithéid sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3486563801367919|teideal=The Children Act, 1929|údar=An Scoil Dlí COBAC|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-07-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ce-mhead-cailin-eile-ar-tharla-an-rud-ceanna-di-agus-nach-raibh-in-ann-e-a-thuairisciu/|teideal=Cé mhéad cailín eile ar tharla an rud céanna di agus nach raibh in ann é a thuairisciú?|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=28 Bealtaine 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> [[Íomhá:Derry v Dublin (6158608262).jpg|mion|[[Banna ceoil|Banna Ceoil]] [[Buachaill|Bhuachaillí]] [[Ard Aidhin]], 1958, [[Páirc an Chrócaigh]]|clé]] [[Íomhá:Schools, Artane, Dublin City, Co. Dublin (23916034998).jpg|mion|An scoil saothair is mó - Naomh Seosamh [[Ard Aidhin]]. Dúnadh é i 1969.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Artane Industrial School|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Artane_Industrial_School&oldid=964189020|journal=Wikipedia|date=2020-06-24|language=en}}</ref>|clé]] [[Íomhá:Letterfrack Former Industrial School 2018 09 04.jpg|clé|mion|Osclaíodh [[Scoil saothair Naomh Íósaf|scoil saothair Naomh Iósaf]]{{Luaigh foilseachán|title=St Joseph's Industrial School, Letterfrack|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=St_Joseph%27s_Industrial_School,_Letterfrack&oldid=1214448463|journal=Wikipedia|date=2024-03-19|language=en}}</ref> sa bhliain 1887. Dúnadh an t-ionad míchlúiteach in 1973/74<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-blianta-an-uafais-i-leitir-fraic.aspx|teideal=Blianta an uafáis i Leitir Fraic|údar=Uinsionn Mac Dubhghaill|dáta=Nollaig 2003|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2024-05-11}}</ref>]] === Mí-úsáid leanaí === Bhí go leor páistí ann ar cuireadh chuig na Scoileanna Saothair iad nár mar thoradh ar na Cúirteanna, m.sh. atreorú ó Bhord Sláinte, Socrú Príobháideach, srl<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/foilsiuchan/saorail-faisneise-iarratais-iarchonaitheoiri-scoileanna-saothair/|teideal=Saoráil Faisnéise Iarratais Iarchónaitheoirí Scoileanna Saothair|údar=gov.ie|dáta=2024-05-11|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-05-11|archivedate=2024-05-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511080253/https://www.gov.ie/ga/foilsiuchan/saorail-faisneise-iarratais-iarchonaitheoiri-scoileanna-saothair/}}</ref> suas go dtí tús na [[1970idí]] (ag an am céanna, bhí cailíní agus mná á gcur isteach in [[ionaid Mhaigdiléana]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Magdalene Laundries in Ireland|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Magdalene_Laundries_in_Ireland&oldid=1222409310|journal=Wikipedia|date=2024-05-05|language=en}}</ref>).<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ce-mhead-cailin-eile-ar-tharla-an-rud-ceanna-di-agus-nach-raibh-in-ann-e-a-thuairisciu/|teideal=Cé mhéad cailín eile ar tharla an rud céanna di agus nach raibh in ann é a thuairisciú?|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=28 Bealtaine 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> Ba fhurasta mí-úsáid a bhaint as an gcóras agus fágadh cuid mhór mí-úsáide gan tuairisciú ar feadh na mblianta. Bhí [[pionós corpartha]] inghlactha sna [[scoil]]<nowiki/>eanna agus tugadh [[íde béil]] do na leanaí go minic. Rinneadh [[mí-úsáid ghnéis]] ar pháistí ó am go ham. Aistríodh páistí go institiúidí in éadan thoil a muintire uaireanta. Mar shampla in 2003, tugadh fianaise uafásach i gcoinne Maurice Tobin, Bráthair Críostaí, i measc daoine eile, a rinne ionsaithe gnéasacha ar bhuachaillí óga i [[scoil thionsclaíoch Leitir Fraic]] ar feadh cúig bliana is fiche.<ref name=":0" /> {{Main|Scoil saothair}} === Fiosrúchán === Gabhadh leithscéal oifigiúil in 1999. Craoladh sraith "[[States of Fear]]"<ref>{{Luaigh foilseachán|title=States of Fear|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=States_of_Fear&oldid=1145554257|journal=Wikipedia|date=2023-03-19|language=en}}</ref> ar RTÉ le [[Mary Raftery]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mary Raftery|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mary_Raftery&oldid=1195670666|journal=Wikipedia|date=2024-01-14|language=en}}</ref> i mí Aibreáin agus Bealtaine 1999. Díreach roimh an gclár deireanach, ar an 11 Bealtaine 1999, bhí leithscéal thar ceann an stáit gafa ag an Taoiseach [[Bertie Ahern]] leis na hógánaigh agus teaghlaigh a d’fhulaing.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=► VIDEO: “The effect of the apology I had underestimated. I did not think it would mean as much" - 20 years on,|url=https://www.facebook.com/irishtimes/videos/bertie-ahern-reflects-on-the-apology-that-led-to-the-ryan-report/291163581785882/|language=en-IE|author=Bertie Ahern reflects on the apology that led to the Ryan report|date=2019}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/news/social-affairs/religion-and-beliefs/bertie-ahern-state-s-1999-apology-to-abused-children-was-absolutely-necessary-1.3887799|teideal=Bertie Ahern: State’s 1999 apology to abused children was ‘absolutely necessary’|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2024-05-11}}</ref> Bunaíodh ''[[An Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú]]'' ar an 23 Bealtaine 2000 (de bhun an Achta um Choimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú 2000) chun fiosrúchán a dhéanamh ar dhrochúsáid leanaí in institiúidí, agus i gcásanna inar deimhin leis go raibh drochúsáid, na cúiseanna, an nádúr, na himthosca agus an mhéid a bhaineann le drochúsáid den sórt sin a chinneadh. Sna [[2000idí]], bhí na [[breitheamh|breithimh]] [[Mary Laffoy (breitheamh)|Mary Laffoy]] (go dtí 2003), agus ansin [[Seán Ryan (breitheamh)|Seán Ryan]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sean Ryan (judge)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sean_Ryan_(judge)&oldid=1210098453|journal=Wikipedia|date=2024-02-25|language=en}}</ref> (Ó Riain), ina gcathaoirligh ar an gCoimisiún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.education.ie/ga/An-Roinn/Gn%C3%ADomhaireachta%C3%AD/An-Coimisi%C3%BAn-chun-Droch%C3%BAs%C3%A1id-Leana%C3%AD-a-Fhiosr%C3%BA-CICA-.html|teideal=An Coimisiún chun Drochúsáid Leanaí a Fhiosrú (CICA)|údar=education.ie|language=ga-IE|work=Department of Education and Skills|dátarochtana=2020-07-25|archivedate=2020-10-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201010162000/https://www.education.ie/ga/An-Roinn/Gn%C3%ADomhaireachta%C3%AD/An-Coimisi%C3%BAn-chun-Droch%C3%BAs%C3%A1id-Leana%C3%AD-a-Fhiosr%C3%BA-CICA-.html}}</ref> Foilsíodh an [[Tuarascáil Ryan]] sa bhliain 2009 maidir le feidhmiú an chórais [[Scoil saothair|scoileanna saothair]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://assets.gov.ie/42460/3a600cd4840b4764afa17c694b73e70d.pdf|teideal=Commission of inquiry into child abuse|údar=gov.ie / Tuarascáil Ryan|dáta=Samhain 2009|dátarochtana=2024}}</ref> [[Íomhá:Bertie Ahern 1997 (cropped).jpg|clé|mion|[[Bertie Ahern]] 1997. Leithscéal gafa ar an 11 Bealtaine 1999]] === Caranua === Ar an [[25 Iúil]] [[2012]], ritheadh an t[[Acht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe 2012]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2012/28?tab=bill-text|teideal=Téacs - An tAcht um an gCiste Reachtúil Foras Cónaithe, 2012 – Uimh. 35 de 2012 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2012-04-13|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> Bunaíodh Ciste, [[Caranua]], chun cúiteamh ''a'' dhéanamh i mí Dheireadh Fómhair 2013, más mall is mithid.<ref>{{Lua idirlín|url=http://caranua.ie/what-is-the-fund/what-we-can-do/|teideal=What We Can Do|údar=Caranua|dáta=|language=en-GB|dátarochtana=2020-07-25}}</ref> Íocann an Ciste as seirbhísí (mar shampla [[sláinte]], [[Teach|tithíochta]] agus [[Oideachas|oideachais]] agus seirbhísí eile) do dhaoine (cé acu atá siad in Éirinn nó atá siad ar an gcoigríoch) * a chaith am i bhforas cónaithe in Éirinn agus iad ina leanaí, agus * a fuair dámhachtain trí shocrú nó cinneadh cúirte nó ón mBord um Shásamh i leith Foras Cónaithe maidir leis an am a chaith siad i bhforas. [[Íomhá:Diamond road sign children crossing 1956.png|clé|mion|1956 - 1962]]Cruthaíodh an ciste trí ranníocaíochtaí, a bhí níos mó ná €110 milliún san iomlán, ó na cuallachtaí reiligiúnacha a bhí freagrach, in éineacht leis an Stát, as na forais chónaithe ábhartha a ritheadh. Tá sé mar aidhm ag rialtais go roinnfí costas an leorghnímh iomláin do dhaoine ar tugadh drochúsáid orthu sna forais chónaithe (a mheastar gur €1.36 billiún é) ar bhonn caoga-caoga idir na cuallachtaí agus an Stát.<ref>Tá easaontas leanúnach idir an dá taobh an dócha go n-íocfaidh na [[Ord Rialta|cuallachtaí]] a leath den chostas — tríd an €110 milliún a tugadh do Charanua, an €128 a tugadh faoin gcomhaontú slánaíochta a rinneadh sa bhliain 2002 agus tairiscintí ar ionaid réadmhaoine éagsúla a aistriú go dtí an Stát.</ref> Ós rud é gur ciste teoranta atá á riarú ag Caranua, tá sé ag tabhairt a chuid oibre chun críche de réir a chéile. == Féach freisin == * [[Scoil saothair]] * [[Mary Laffoy (breitheamh)]] * [[Mí-úsáid leanaí in Éirinn sa 20ú haois]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Péidifilia]] [[Catagóir:Cúram leanaí]] [[Catagóir:Oideachas in Éirinn]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Scannail Pholaitiúla in Éirinn]] [[Catagóir:Mí-úsáid leanaí in Éirinn]] 712mag3b4zvmc3gezo5i8zu3g955gjr Acht Talamh-Cheannaigh, 1885-1891 0 94273 1308218 1240416 2026-04-16T18:02:05Z Saighneánach 72809 Typo 1308218 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Family evicted by their landlord during the Irish Land War c1879.jpg|mion|1879: [[Cogadh na Talún]] ]] Ar an [[5 Lúnasa]] [[1891]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/lords/1891/jun/25/second-reading|teideal=SECOND READING. (Hansard, 25 June 1891)|work=api.parliament.uk|dátarochtana=2020-08-22}}</ref>, rith [[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe|Parlaimint Shasana]] '''an tAcht Talamh-Cheannaigh, 1891'''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/an%20tAcht%20Talamh-Cheannaigh/ga/|teideal="an tAcht Talamh-Cheannaigh"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-05}}</ref>, nó acht chun [[talamh]] a cheannach in [[Éire|Éirinn]].  Tugadh an "tAcht Ashbourne" air i 1885 ([[Edward Gibson]], Barún Ashbourne Seansailéir an Státchiste)<ref>{{Lua idirlín|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/acts/ashbourne-act|teideal=Ashbourne Act (Hansard)|work=api.parliament.uk|dátarochtana=2020-08-22}}</ref>. Chuir ciste stát na Breataine caipiteal ar fáil (£5 milliún) chun go bhféadfadh na [[Feirmeoir|feirmeoirí]] tionóntacha in Éirinn a d[[talamh]] féin a cheannach. Bhunaigh [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] Bord na gCeantar gCúng chun iasachtaí a bhainistiú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistriú|url=https://www.scribd.com/book/234955510/Aistriu|language=ga|author=Siobhán Ní Shúilleabháin|date=2004|journal=|volume=|issue=CIC}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/1888/act/49/enacted/en/print.html|teideal=electronic Irish Statute Book (eISB)|údar=|dáta=|language=en|work=www.irishstatutebook.ie|dátarochtana=2020-08-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na Talún]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Stair eacnamaíochta na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Athriar talúntais in Éirinn]] [[Catagóir:1885]] [[Catagóir:19ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Conradh na Talún]] gk33jxdrn7om3kezt5m9sddpmtg5y9l 1308219 1308218 2026-04-16T18:02:38Z Saighneánach 72809 Typo 1308219 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Family evicted by their landlord during the Irish Land War c1879.jpg|mion|1879: [[Cogadh na Talún]] ]] Ar an [[5 Lúnasa]] [[1891]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/lords/1891/jun/25/second-reading|teideal=SECOND READING. (Hansard, 25 June 1891)|work=api.parliament.uk|dátarochtana=2020-08-22}}</ref> rith [[Teach Theachtaí na Ríochta Aontaithe|Parlaimint Shasana]] '''an tAcht Talamh-Cheannaigh, 1891''',<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/an%20tAcht%20Talamh-Cheannaigh/ga/|teideal="an tAcht Talamh-Cheannaigh"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-08-05}}</ref> nó acht chun [[talamh]] a cheannach in [[Éire|Éirinn]].  Tugadh an "tAcht Ashbourne" air i 1885 ([[Edward Gibson]], Barún Ashbourne Seansailéir an Státchiste).<ref>{{Lua idirlín|url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/acts/ashbourne-act|teideal=Ashbourne Act (Hansard)|work=api.parliament.uk|dátarochtana=2020-08-22}}</ref> Chuir ciste stát na Breataine caipiteal ar fáil (£5 milliún) chun go bhféadfadh na [[Feirmeoir|feirmeoirí]] tionóntacha in Éirinn a d[[talamh]] féin a cheannach. Bhunaigh [[Rialtas na Ríochta Aontaithe|Rialtas na Breataine]] Bord na gCeantar gCúng chun iasachtaí a bhainistiú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aistriú|url=https://www.scribd.com/book/234955510/Aistriu|language=ga|author=Siobhán Ní Shúilleabháin|date=2004|journal=|volume=|issue=CIC}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.irishstatutebook.ie/eli/1888/act/49/enacted/en/print.html|teideal=electronic Irish Statute Book (eISB)|údar=|dáta=|language=en|work=www.irishstatutebook.ie|dátarochtana=2020-08-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh na Talún]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Stair eacnamaíochta na hÉireann]] [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:Athriar talúntais in Éirinn]] [[Catagóir:1885]] [[Catagóir:19ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Conradh na Talún]] 3zo3rdu8wkjmnaeu2lq75xqxdi8e3g4 Annála Chluain Mhic Nóis 0 94565 1308282 1234650 2026-04-16T22:28:00Z Marcas.oduinn 33120 /* Eagrán nua-aimseartha */Typo 1308282 wikitext text/x-wiki Aistriúchán Béarla den 17ú haois d'annála Gaeilge anois caillte is ea '''Annála Chluain Mhic Nóis''' ([[Béarla]] '''Annals of Clonmacnoise'''). Tuairiscítear iontu imeachtaí a tharla Éirinn ón ré réamhstairiúil go dtí AD 1408. Glaoitear scaití '''''Mageoghagan's Book''''' ar an saothar, ainmnithe as an aisteoir, [[Conall Staraí]].<ref>Murphy, ''Annals of Clonmacnoise'' (Baile Átha Cliath 1896).</ref> ==Stair saoil agus ábhar== [[File:Clonmacnoise 6.jpg|mion|Fothrach na mainistreach ag Cluain Mhic Nóis.]] Tá na bunlámhscríbhinní ar iarraidh, agus ní fios cé a scríobh iad. Tugtar de ghnáth an t-ainm ''Annála Chluain Mhic Nóis'' dóibh toisc go meastar gur tiomsaíodh a gcuid ábhar i Mainistir [[Cluain Mhic Nóis|Chluain Mhic Nóis]]. Cé nach deirtear a leithéid sa saothar féin, tá béim ar leith ann ar stair an cheantair ar dhá thaobh na Sionainne ag Cluain Mhic Nóis agus ar na teaghlaigh [[Uí Mhaine]] lonnaithe ann, mar atá Uí Cheallaigh, Uí Ruairc, Uí Mhaolmhuaidh, Uí Chonchúir agus Mhic Dhiarmada, rud nach bhfaightear i n-annála eile. I dteannta le sin, tá cosúlachtaí le feiceáil ann leis cnuasach Chluain Mhic Nóis, mar a thugtar air, de théacsanna annál.<ref>{{ cite book | title = The Medieval Irish Annals | last = Mac Niocaill | first = Gearóid | publisher = Dublin Historical Association | year = 1975 | location = Baile Átha Cliath | }}</ref> Insítear sna hAnnála stair na hÉireann ó the creation of man go dtí an bhliain AD 1408. Deir Mag Eochagáin go bhfuil roinnt míreanna ar iarraidh, ón mbliain 1182 go 1199, agus 1290 go 1299. Deir sé gur scriosadh iad ní amháin ag Lochlannaigh creachta á ndó, ach freisin ag táilliúirí á ngearradh chun oibriú leo. ==Aistriúchán Béarla== Cuireadh Béarla an ré Eilíse ar na na hAnnála sa bhliain 1627 ag [[Conall MacGeoghegan|Conall Mag Eochagáin]] as ''Lismoyny'', gar do [[Clóirtheach|Chlóirtheach]], [[Contae Uíbh Fhailí]]. Thiomnaigh Mag Eochagáin an aistriúchán dá dheartháir cleamhnais, Toirdhealbhach Mac Cochláin, a raibh a theaghlach ar ceann dóibh deireanach a bhíodh i mbun nósanna dúchais na nGael a chleachtadh. Críochnaíodh an t-aistriúchánB was 20ú Aibreán 1627, i gCaisleán Liath Mancháin, Uíbh Fhailí. Tá an bunleagan le Mag Eochagáin caillte anois, ach tá roinnt cóipeanna dó, caomhnaithe i [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]] agus sa [[Músaem na Breataine]]. Níos mó ná uair amháin, déanann Mag Eochagáin trácht ar "''the ould Irish book out of which he wrote, out of which many leaves were lost or stolen''." Is léir gur chaomhnaigh sé leagan cainte na Gaeilge agus gur chuir sé í chun socair, chomh fada is is féidir a dheimhniú i ngátar na bunlámhscríbhinne. ==Eagrán nua-aimseartha== Foilsíodh aistriúchán na nAnnál don chéad uair i mBaile Átha Cliath sa bhliain 1896 agus arís ag Llanerch Publishers sa bhliain 1993. D'iarr scoláirí arís agus arís eile go bhfoilseodh eagrán nua, óir go meastar nach oiriúnach é eagrán Murphy do scoláireacht an lae inniu, scoláirí amhail is Prof David Dumville, a chásaigh "the poor textual condition of the Annals of Clonmacnoise and the lack of adequate modern criticism of that text";<ref>D. Dumville agus K. Grabowski, ''Chronicles and Annals of Mediaeval Ireland and Wales'' (Boydell Press, 1984), lch. 176.</ref> agus Dr Nollaig Ó Muraile, a chur in iúl go ndéanfadh duine éigin ar cheann de "those great desiderata in this particular field – namely new, up-to-date editions of the Annals of Tigernach and of Mageoghegan's Book".<ref>N. Ó Muraile, [http://www.fourcourtspress.ie/reviews.php?intProductID=703 Review of D. P. Mc Carthy's ''The Irish Annals: their Genesis, Evolution and History''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717190643/http://www.fourcourtspress.ie/reviews.php?intProductID=703 |date=2011-07-17 }}</ref> ==Féach freisin== * [[Conall Mag Eochagáin]] * [[Annála Éireann]] * [[Croinic na hÉireann]] ==Foinsí== * ''Annals of Clonmacnoise'', iontráil ar [https://www.vanhamel.nl/codecs/Annals_of_Clonmacnoise CODECS] * Murphy, Denis (eag.). ''The Annals of Clonmacnoise''. Royal Society of Antiquaries of Ireland. Baile Átha Cliath, 1896. PDF le fáil ar Internet Archive: [https://archive.org/details/annalsofclonmacn00royauoft anseo] nó [https://archive.org/details/annalsofclonmacn00mage anseo]. * ''Oxford Concise Companion to Irish Literature'', Robert Welsh, 1996. {{ISBN|0-19-280080-9}} * ''Chronicles and Annals of Mediaeval Ireland and Wales'', David Dumville agus Kathryn Grabowski, 1984. ==Naisc sheachtracha== * [https://archive.org/details/annalsofclonmacn00royauoft ''Annals of Clonmacnoise''] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Annála Éireannacha]] [[Catagóir:Cluain Mhic Nóis]] r0jwxo1wyw38c7xq6fhphzf025v2i4a Anailís bhunúsach 0 95290 1308251 1187993 2026-04-16T18:50:20Z Saighneánach 72809 Typo 1308251 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Royal Physiological Society balance sheet, 1911 Wellcome L0023797.jpg|mion|Clár comhardaithe - Sampla: An Cumann Fiseolaíoch Ríoga sa bhliain 1911]] I gcúrsaí [[gnó]], ráiteas a léiríonn luach gnólachta de réir na gcuntas agus cúinsí suntasacha eile is ea '''anailís bhunúsach'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/cl%C3%A1r%20comhardaithe/ga/|teideal="clár comhardaithe"|work=téarma.ie|dátarochtana=2020-10-21}}</ref> Tá cur chuige ó bhun aníos ann (na sonraí airgeadais go háirithe) agus cur chuige ó bharr anuas ann (an comhthéacs maicreacnamaíoch agus an tionchar ar chúrsaí). Is mór idir anailís bhunúsach agus mar shampla, [[anailís theicniúil]] nó [[anailís uimhriúil]] ar chomhlachtaí. Léiríonn an anailís bhunúsach luach an ghnólachta. Thig le gnólachtaí eile, agus daoine eile an t-eolas seo a úsáid chun cinneadh a dhéanamh, mar shampla, faoi iasacht a thabhairt dóibh nó chun scaireanna a cheannach ann. Thig leis an comhlacht é féin an [[clár comhardaithe]] agus an anailís bhunúsach a úsáid chun cinneadh a dhéanamh faoin todhchaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.stmarys-belfast.ac.uk/aisaonad/comhaid/LeabharSG.pdf|teideal=Staidéar Gnó: TGMO|údar=cogg.ie|dátarochtana=2021}}</ref> == Féach freisin == * [[Clár comhardaithe]] * [[Caipiteal airgid]] * [[Sócmhainn]] * [[Dliteanas (cuntasaíocht airgeadais)]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-airgeadas}} [[Catagóir:Airgeadas]] [[Catagóir:Gnólacht]] 0zf0fegdl5rs8kpyb7mvivwxua2z2ia Tanka 0 96328 1308310 989148 2026-04-16T23:32:00Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1308310 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Tanka Monument of Takuboku Ishikawa at Gaiheikan.jpg|mion|Takuboku Ishikawa in Bunkyo, Tóiceo]] Is seánra [[filíocht]]a de chuid na Seapáine é an '''tanka''' (短歌, gearrdán). == Foirm == Cúig líne atá ann de ghnáth leis an bpatrún siollaí seo a leanas. 5-7-5-7-7. Seo é líon na siollaí in aghaidh na líne in tanka. Tugtar an ''kami-no-ku'' ar an na chéad trí líne, agus tugtar an ''shimo-no-ku'' ar dheireadh na línte. == Filí == * Ochiai Naobumi ( 1861-1903 ) * Masaoka Shiki (1867–1902) * Yosano Akiko (1878–1942) * Ishikawa Takuboku (1886–1912) * Saitō Mokichi (1882–1953) * Itō Sachio (1864–1913) * Kitahara Hakushū (1885–1942) * Nagatsuka Takashi (1879–1915) * Okamoto Kanoko (1889–1939) * Wakayama Bokusui (1885–1928) * Orikuchi Shinobu (1887–1953) faoin ainm bréige Shaku Choku * Meitheamh Fujita (1888-1963) * Terayama Shuji (1935–1983) * Tawara Machi (rugadh 1962) * [[Yukio Mishima]] (1925–1970) * Akiko Baba * Fumiko Nakajō * Saitō Fumi [<nowiki/>[[:ja:斎藤文|斎 藤 文]]] * Nakajima Utako (1844–1903) [[Catagóir:Litríocht na Seapáine]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] efjnmsk28b5fw5w39qdl7drybxo5xpq Cenél Conaill 0 96811 1308183 1247911 2026-04-16T15:45:35Z Marcas.oduinn 33120 Ag eagrú 1308183 wikitext text/x-wiki Géag [[Uí Néill an Tuaiscirt]] ba ea '''Cineál Chonaill''' (Sean-Ghaeilge: '''Cenél Conaill''') a mhaíodh gurbh é [[Conall Gulban]] mac [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] a sinsear, an chéad Éireannach a d'iompaigh ina Chríostaí, mar a deirtear. VTugadh [[Tír Chonaill]] ar a ríocht dhúchais, agus a n-ionad cumhachta ar [[Maigh Íotha|Mhaigh Íotha]] i nGleann [[An Fhinn|na Finne]]. Leathadar de réir a chéile isteach i gcontaetha [[Contae Dhún na nGall|Dún na nGall]] agus [[Contae Fhear Manach|Fear Manach]] an lae inniu. Bhíodh Cineál Chonaill ag troid go minic lena ngaoil, [[Cenél nEógain|Cineál Eoghain]], agus ghabhadar faoin 12ú haois a lárionad [[Aileach]] ar [[Inis Eoghain]]. Tháinig Cineál Eoghain ina n-ionad áfach mar ríthe Uí Néill an Tuaisceart. Is é [[Colm Cille]], a bhunaigh mainistir [[Doire|Dhoire]], an ball is cáiliúla de chuid Chineál Chonaill. Maítear gur gharmhac Chonaill Ghulbain é.<ref name="Columba">{{ cite book | url = https://books.google.com/books?id=j7yFjie05bcC&q=Cen%C3%A9l+%C3%89nda&pg=PT30 | access-date = 26ú Aibreán 2015 | title = Life of St. Columba | author = Adomnan of Iona | date = 23ú Feabhra 1995 | publisher = Penguin UK | isbn = 9780141907413 }}</ref> Seo a leanas liosta de phríomhchlanna an Chineáil. == ''Cenél Luighdech'' == Lugaid mac Sétnai, fionnó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Cenél Luighdech; aitheanta níos coitianta mar ''Síl Lugdach''). Síneadh a gcuid tailte dúchais ó [[Gaoth Dobhair|Ghaoth Dobhair]] go dtí [[An tSúileach]]. Bhíodh Uí Dhomhnaill agus Uí Dhochartaigh, ina gclanna is cumhachtaí de Cenél Conaill. {| class="wikitable" ! width="180" | Sloinne ! width="160" | Sinsear ! width="200" | Sanasaíocht ! width="650" | Críocha ! width="1650" | Nótaí |- valign=top | Ó Domhnaill | Domhnall | Domhan-rialóir | [[Cill Mhic Réanáin]] | Sa 13ú haois, tháinig suas chun cinn mar ríthe Cenél Conaill. Géag Uí Dhomhnaill is ea Clann Dálaigh (féach thíos) |- valign=top | Ó Dochartaigh | Dochartach | Dochrach | [[Ráth Bhoth]] | An dara duine dhéag de shliocht Chonaill Ghulbain ba ea Dochartach. Bhí Uí Dhochartaigh i réim i nInis Eoghain ón 13ú go 17th haoiseanna |- valign=top | Mac Daibhéid | Daibhéad Ó Dochartaigh | | [[Gleann Fhinne]]; faoin 15ú haois, Inis Eoghain fosta | Comhairleoirí agus teachtaí i seirbhís Uí Dhochartaigh ba ea Mhic Dhaibhéid bunaithe ag Caisleán Ailigh Mór |- valign=top | Ó hAmhsaigh | Amhsach | Amhas | [[Aird Mhic Giollagáin]], oirthuaisceart Doire | |- valign=top | Mac Giolla Bhríde | Giolla Bríde Ó Dochartaigh | | [[Ráith]] | |- valign=top | Mac Meanman | Meanma | Crógacht/misneach | Dún na nGall | |} === Clann Chionnfhaoladh === Géag de ''Cenél Luighdech'' is ea Clann Chionnfhaoladh ainmnithe as Cionnfhaoladh seanathair Bhaoill (Báegell). Sinsear eapainmneach an phríomhchlann Uí Bhaoill ba ea Baoll féin. Taoisigh Thír Ainmhireach agus Tír Bhoghaine i ndeisceart Dún na nGall ba ea iad. Shíneadh a gcuid críoch ó thús ó Bhaile [[Dún na nGall|Dhún na nGall]] go dtí gar do Chill Mhic Réanáin ar an gcósta thiar. Faoin 13ú haois, bhí a thailte roinnte ina ndá leath ag clann Uí Dhomhnaill; Tír Ainmhireach sa deisceart agus na Trí [[Tuath]]a sa tuaisceart. Deirtear go bhfuil an bharúntacht, [[Baollaigh]] ainmnithe astu. {| class="wikitable" ! width="160" | Sloinne ! width="200" | Sinsear ! width="650" | Sanasaíocht ! width="650" | Críocha |- valign=top | Ó Baoill | ''Baoigheall mac Bradagáin | Geall | Baollaigh, Tír Bhoghuine agus Tír Ainmhireach |} === Clann Dálaigh === Géag Uí Dhomhnaill de Cenél Luighdech is ea Clann Dálaigh (aitheanta fosta mar Síol Dálaigh). Ainmnithe as Dálach athair Éineacháin (féach thíos), taoiseach Cenél Luighdech, is ea iad. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha |- valign=top | Mac Eachmharcaigh | | Capall-marcach | Dún na nGall |} == ''Cenél Aedha'' == [[Áed mac Ainmuirech]], dubhó Chonaill Ghulbain, ba ea sinsear Cenél Aedha. ''[[Ainmuire mac Sétnai]]'' ba ea a athair, agus ''[[Lugaid mac Sétnai]]'', bunaitheoir ''Cenél Luighdech'', a uncail. Deirtear go bhfuil an bharúntacht [[Tír Aodha]] ainmnithe astu. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó&nbsp;Gallchobhair | Gallchobar | Gall-cabhair | ''Ballybeit'' agus [[Baile na Glaice]] | Ceannairí mharcra Uí Dhomhnaill. |- valign=top | Ó Canannáin | Canann | | [[Leitir Ceanainn]] | |- valign=top | Ó&nbsp;Maoldoraidh | | | [[Tír Aodha]] | |} == ''Cenél mBógaine'' == Énna Bóguine mac Conall Gulban ba ea sinsear Cenél mBógaine. Deirtear gurbh é Tír Bhóghona a gcríocha, a deir [[O'Donovan]] gurbh ionann sin agus an bharúntacht [[Báinigh]] agus cuid den bharúntacht [[Baollaigh]]. Tugtar seachtar mac d'Énna sna ginealaigh le fáil in [[Laud 610]], tiomsaithe c.1000 AD: :''Secht maic Bógaine .i. Áedh Cesdubh, Feidilmid, Brandubh Caech Cluassach, Anmere, Crimthan Lethan, Fergus, Eichín & Melge''.<ref>''[https://celt.ucc.ie/published/G105005/text001.html The Laud Genealogies]'', [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]</ref> Tá leagan eile ámh sa saothair le [[Ó Cléirigh]]: :''(Da)Ui. mic Enda bogaine mic Conaill gulban .i. Melge, Lugaid,Criomhthann, Anguine, Niall, Cathair. Mac don Chathair sin Caelmhaine diaruo mac an Conall errderc''.<ref>''The O'Clery Book of Genealogies'', Seamus Pender (eag.), in Analecta Hibernica 18, 1951, ll. 1-198</ref> De shliocht Cineál is ea Naomh [[Cróine Bheag]]. == ''Cenél Duach'' == Ainmnithe as Tigernach Duí mac Conall Gulban is ea ''Cenél Duach''. Deirtear go raibh ''Ninnid'' mac Tiarnaigh ar an bhfód ag [[Cath Móin Daire Lothair]] ([[Muine Mór]], [[Contae Doire]]), áit a chloígh Uí Néill an Tuaiscirt na [[Cruithne]]. Bhí ''[[Báetán mac Ninnedo]]'' mhic Tiarnach ina [[Rí na Teamhrach]] le bliain amháin, sa bhliain 568. == ''Cenél Énna'' == De shliocht Énna, séú mac Chonaill Ghulbain, is ea Cenél Énna. Feictear iad mar ríthe Maigh Íotha, Tír Énna agus [[Fánaid]]. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha |- valign=top | Ó Lapáin | | Lapa (b'fhéidir) | Tír Chonaill, níos deireanaí Ard Mhacha | Ar cheann de na sloinnte is sine i nÉirinn agus dá réir sin sa domhan |- valign=top | Ó hÉineacháin | | | Tír Chonaill | Luaite sna hannála mar thaoisigh Cenél Énna |} === Ó Breasláin === Géag de Cenél Énna trí ''Fergus Fanad'' is ea Uí Bhreasláin {| class="wikitable" ! width="160" | Sloinne ! width="200" | Sinsear ! width="650" | Sanasaíocht ! width="650" | Críocha ! width="650" | Nótaí |- valign=top | Ó Breasláin | | ''Violent | [[Inis Caoil]], [[Fánaid]], níos deireanaí [[Doire Mhaoláin]], Fear Manach | Ruaigthe as Fanad ag [[Mhic Shuibhne]] sa bhliain 1261, lonnaigh siad i bhFear Manach, agus d'éirigh ina m[[breithem|breithimh]] ar son [[Mhic Uidhir]] |} == Clanna eile == {| class="wikitable" ! width="160" | Sloinne ! width="200" | Sinsear ! width="650" | Sanasaíocht ! width="650" | Críocha ! width="650" | Nótaí |- bgcolor="#faecc8"; valign=top | Mac Ailín | Ailín | Nó Alan nó Ailín (cloichín) | | An chéad chlann darbh ainm úd a raidh tionchar acu ar an Uladh ba ea ''Clan Campbell'' Mac Ailín, a thug Uí Dhomhnaill go Tír Chonaill mar [[gallóglach|ghallóglaigh]] iad sa 15ú haois. Sna luath-1600í, bhí clann ''McCallion'' i seirbhís Uí Dhochartaigh, bunaithe ag [[Gleann Daoile]], Inis Eoghain. Ar na gaobhair, aimsíodh an leac uaighe cáiliúil den 16ú haois [[Cluain Catha]], le hinscríbhinn as Gaeilge na hAlban ag rá: 'FERGUS MAK ALLAN DO RINI IN CLACH SA'.<ref>''[http://timetravelireland.blogspot.com/2013/09/clonca-church-county-donegal.html?m=1 Clonca Church]'', timetravelireland.blogspot.com</ref> |} == Féach freisin == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Cineál Chonaill]] **** [[Conall Gulban]] **** [[Tír Chonaill]] **** [[Ríthe Thír Chonaill]] *** [[Cineál Eoghain]] == Foinsí == * Robert Bell (1988). "The Book of Ulster Surnames", The Black Staff Press ==Tagairtí== {{reflist}} [[Category:Uí Néill]] ijyts9i1er3bjm0vcew54zkch5wjxn0 Cenél nEógain 0 96818 1308184 1293465 2026-04-16T15:53:55Z Marcas.oduinn 33120 Ag eagrú 1308184 wikitext text/x-wiki Géag de chuid [[Uí Néill an Tuaiscirt]] ba ea '''Cineál Eoghain''' (Sean-Ghaeilge '''Cenél nEógain'''). [[Eógan mac Néill|Eógan]] mac [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] ba ea a shinsear, mar a maíodh. Ar dtús, bhíodh siad lonnaithe in [[Inis Eoghain]], agus a phríomhchathair ag [[Aileach]] i g[[Contae Dhún na nGall]] an lae inniu. Faoi bhrú a ngaol, [[Cineál Chonaill]], bhogadar de réir a chéile soir i gcontaetha [[Contae Thír Eoghain|Thír Eoghain]] agus [[Contae Dhoire]] isteach, ag brú na g[[Cruithne]] soir thar an [[An Bhanna|mBanna]], agus ag briseadh isteach ar na h[[Oirialla]] taobh thiar de [[Loch nEathach]]. Faoin 11ú haois, bhí a n-ionad cumhachta bogtha as Aileach go dtí [[Tulaigh Óg]] lasmuigh den [[An Chorr Chríochach|Chorr Chríochach]], Contae Thír Eoghain. Faoin 12ú haois, bhí Inis Eoghain cloíte ag Cineál Chonaill. Ba chuma le Cineál Eoghain, ámh, óir go raibh ríocht chumhachtach bunaithe acu darbh ainm [[Tír Eoghain (ríocht)|Tír Eoghain]], agus an chuid is mó de Chontae Thír Eoghain, chomh maith le codanna de chontaetha Dhoire, Dhún na nGall, [[Contae Fhear Manach|Fhear Manach]], [[Contae Mhuineacháin|Mhuineachán]] agus [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]]. Seo a leanas liosta de phríomhchlanna Chineáil Eoghain: * {{legend|#B8C7D9|clann Ghaelach}} * {{legend|#faecc8|clann Albach}} == Clann Néill == Tá an sloinne Ó Néill fréamhaithe ó [[Niall Glúndub]], ach tá ''Clann Néill'' ainmnithe as a sheanathair [[Niall Caille]]. Ba iad muintir Uí Néill agus Mhic Lachlainn, de shliocht an ghéaga seo, ina bpríomhchlanna Cenél nEógain. Chloígh Uí Néill Mhic Lachlainn ámh sa bhliain 1241 ach tháinig Uí Néill ina n-aonar chun cinn sa Cineál. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Néill (Ruadh) | Ruadh Ó Néill | | [[Tír Eoghain (ríocht)|Tír Eoghain]] | Deartháir [[Aodh Dubh Ó Néill]], rí Uladh, ba ea Niall Ruadh, rí Thír Eoghain |- valign=top | Mac Lochlainn | | Loch-lann/tír (iarthar na hIorua) | [[Inis Eoghain]] | Príomhchlann [[Tír Chonaill|Thír Chonaill]], roinnt acu ó thús Uí Máel Sechnaill, de shliocht [[Máel Sechnaill mac Domnaill|Máel Sechnaill II]]'' |- valign=top | Mac Barúin | Sir Art MacBarron O'Neill | Barún | Contaetha [[Contae Ard Mhacha|Ard Mhacha]] agus [[Contae Lú|Lú]] | Clann thábhacht Uí Néill |- bgcolor="#faecc8"; valign=top | Mac Shuibhne | Suibhne O'Neill | Lách, dea-mhéineach | [[Fánaid]], Banagh | Taoiseach Albach as ba ea Suibhne Uí Néill ó [[Argyll]]. Meascán de Ghaeil [[Dál Riada|Dhál Riada]] agus Lochlannaigh a tháinig go hUlaid mar [[gallóglach|ghallóglaigh]]. |- valign=top | Mac Seáin | | | Oirthuaisceart [[County Tyrone|Thír Eoghain]], níos deireanaí Dún na nGall agus Lú | Taoisigh oidhreachta [[Maigh Íotha|Mhaigh Íotha]]. Bhí an chlann bheag Uí Amhsaigh as oirthuaisceart Doire ina chomhghuaillí Mhic Sheáin. |- valign=top | Ó Doibhilin | | ''Domailén'' | ''Munterdevlin'', bruach thiar [[Loch nEathach]] | Claíomhaire oidhreachta Uí Néill ba ea taoiseach Munterdevlin |- bgcolor="#faecc8"; valign=top | Mac Néill | | | Contaetha Aontroma agus Dhoire | ''Originate from the Scottish [[Clan MacNeil]], who claim to descend from a Niall, 21st in descent from Niall of the Nine Hostages, founder of the Uí Néill dynasty. They came to Ireland as gallowglasses, and later as pirates |- | Mac Conmidhe (I) | Cú-na-Mí | | Contaetha Thír Eoghain agus Dhoire | [[File|Filí]] agus [[ollamh|ollaimh]] oidhreachta Uí Néill |- valign=top | Mac Conmidhe (II) | | | Contaetha Thír Eoghain agus Doire | Deirtear nach bhfuil nasc ar bith idir na clanna Mhicc Conmidhe úd |- valign=top | Mac Giolla Easpaig | | | ''Aeilabhra'' i mbarúntacht [[Uíbh Eachach]], [[Contae an Dúin Down]] | D'éirigh géag amháin ina ''erenaghs'' [[Cill Riáin|Chill Riáin]] agus [[Cill Charthaigh|Chill Charthaigh]], i mbarúntachtaí Baollaigh agus Báinigh, Contae Dhún na nGall |- valign=top | Mac Íomhair | | Saighdeoir, as an Ioruais 'Ivarr' | | |- bgcolor="#faecc8"; valign=top | Mac Laomuinn | Dlíodóir; fréamhaithe ón Ioruais ''Lōgmaor'' | Ladhmann mac Giolla Colum | Tír Eoghain | ''Some were also called MacErchar after Ladhman's grandfather Fearchar. The Mac Laomuinn ancestry allegedly traces them to [[Flaithbertach Ua Néill]]''. The Lamonts adopted several "colour" names after they had been "broken" and forbidden to use their own name, including Brown and Black. |- valign=top | Mac Eoghain | | | | Bhí go leor acu ó dhúchas Ó Ceothain nó Ó hEoghain, seachas Mac Eoghain |} == Clann Aodha Bhuí == Géag de Clann Néill í Clann Aodha Bhuí, agus [[Aodh Méith Ó Néill]], [[rí Thír Eoghain]] ón mbliain 1196 go dtí 1230, a sinsear. Niall Rua ba ea dheartháir Aodha Mhéithe, rí Thír Eoghain agus rí Uladh le mí amháin tar éis bhás a dhearthár. Ainmníodh an chlann as Aodh Buí Ó Néill (1260–83), garmhac Aodha Mhéithe, agus an rí deireanach ar a glaodh [[ríthe Ailigh|rí Ailigh]] air. Aodh Buí was most notable for his close co-operation le h[[Iarlacht na nUladh]]. Níos deireanaí, tháinig Clann Aodha Bhuí chun cinn in oirthear na nUladh, tar éis titim na hIarlachta de bharr ionradh [[Éadbhard Brús]]. Bhí Henry Ó Néill den teaghlach seo ina rí Uladh ón mbliain 1325 go dtí 1344, agus Art Ó Néill ó 1509 go 1514.<ref>[[Peter Berresford Ellis]], ''Erin's Blood Royal'', Londain (1999), ll. 230-1</ref> {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Néill | | | Aodh Buí Ó Néill, Niall Glúndubh | | |- bgcolor="#faecc8"; valign=top | Ó Gnímh | | | | Filí Chlann Aodha Bhuí. Meastar gur lonnaigh an chlann in Albain sa chúigiú haois, agus gur tháinig suas ar ais i dteannta leis na gallóglaigh MacDonald. |} == Clann Domhnaill == Dún na nGall ba ea áit dúchais Chlann Domhnaill, ach bhogadar níos deireanaí soir i dTír Eoghain isteach. Meastar gurbh é a sinsear é [[Domnall mac Áeda|Domnall]] mac [[Áed Findliath]] and Gormlaith Rapach ní [[Muireadhach mac Eochadha|Muireadhach mhic Eochadha]], [[ríthe na nUladh|rí Uladh]]. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Donnghaile | Donnghaile Ó Néill | Donn-laochas | [[Droim Lighean]], Dún na nGall, níos deireanaí ''Baile-Ua-nDonnghail'', Tír Eoghain | Marshall airm Uí Néill ba ea a dtaoiseach oidhreachta |- valign=top | Ó Flaithbheartaigh | Flaithbheartach mac Murchadha | | Aileach, níos deireanaí [[Ard Sratha]], Tír Eoghain | ''Formerly Lords of Aileach and later rotated the Kingship of Tyrone with the O'Neills and MacLaughlins |} == Clann Bhirn == De shliocht í Clann Bhirn de Bhearn mac Ruaidhrí mhic Mhurchadha mhic [[Maol Dúin mac Aodha|Mhaoil Dúin]] mhic [[Áed Allán|Aodha Alláin]]. Bhí an chlann lonnaithe i [[Muintir Bhirn]] ([[Dún Geanainn Íochtarach]]) agus ' Teallach Ainbhith ([[An Srath Bán Íochtarach]]). {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Mac Ruaidhrí | | Rua-rí | Teallach Ainbhith agus Muintir Bhirn; agus [[Baile na Scríne]], Doire | |- valign=top | Mac Murchadha | | Muir-cath/gascíoch | Muintir Bhirn | Taoisigh Shiol Aodha. Chuir Uí Néill an ruaig orthu agus lonnaigh siad sna hardchríocha i ndeisceart Ard Mhacha faoi Uí Néill na Feadha |- valign=top | Ó Firghil | | Fear-gal/laochas | Dún na nGall, agus níos lú Tír Eoghain agus Doire | Abbaí oidhreachta [[Cill Mhic Réanáin|Cill Mhic Réanáin]], Dún na nGall. |} == Cineál Fhearghasa == Fearghas mac Eoghain mhic Néill Naoighiallaigh ba ea sinsear Cenél Feargusa. Tugtar an t-ainm Cenél Coelbad orthu uaireanta, trína mac, Chaolbhadh. Bhí cónaí orthu i nInis Eoghain, ach chuaigh siad i ndiaidh Cenél mBinnigh chuig Tulach Óg, áit a d'éirigh siad ina dtiarnaí Thír Eoghain. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó hÁgáin | Ógán mac Caolbhaidh | Óg | Inis Eoghain ó dhúchas, ansin Tulach Óg | Litrithe Ó hÓgáin ar dtús. Ceart oidhreachta insealbhóra Uí Néill mar rí Uladh, chomh maith le breithimh oidhreachta Uí Néill |- valign=top | Ó Coinne | Coínne mac Coelbad | Comhairle | Inis Eoghain ó dhúchas, anseo Tír Eoghain | Máistrí ceathrún Uí Néill |- valign=top | Ó Maelfabhail | ''Mael Fabaill mac Coelbad'' | | ''Carrickbraghy'' in iardheisceart Inis Eoghain, níos deireanaí Doire agus Tír Eoghain | Clann dheireanach Cineál Eoghain ina n-air dhúchais i nInis Eoghain, clóite ag Uí Dhochartaigh |- valign=top | Ó Mealláin | Aodh mac Fearghasa (''Aedh mac Fergusa'') | Meallacach, | Meallanacht, [[Sliabh gCallann]] | Chomh-ghlacadóirí [[Cloigín Naomh Pádraig|Chloigín Naomh Pádraig]] |- valign=top | Ó Bruadair | | Bruadar, taibhreamh | Dún na nGall | |- valign=top | Ó Cearnaigh | | Cearnach, buach, cathréimeach | ''Erenagh'' [[Cill Leacht Aodha|Chill Leacht Aodha]] | |- valign=top | Ó Robhartaigh | | Rabharta | Dún na nGall | Clann eaglasta a bhí ina chomh abbaí Naomh Colm Cille ar [[Toraigh|Thoraigh]] |- | Ó Doirighe (Ó Daire) | | Doire | Ráth Bhoth | ''Erenagh'' Ráth Bhoth |} == Cineál Bhinnigh == Eochaidh Binneach mac Eoghain ba ea sinsear Cenél mBinnigh. An chéad chlann Cenél nEógain ba ea iad a ndeachaigh as Inis Eoghain, ag dul thar fhrithbheartaíocht [[Ciannachta|na gCiannacht]] (tuaisceart Dhoire) agus in iarthar [[Oirialla|Oiriall]] isteach, ag cur á dhéanamh an ruaig ar roinnt clanna na nOiriall ([[Uí Thoirtre]] agus [[Fir Lí]]) go dtí taobh oirthear na Banna. Tá na cineáil a leanas síolraithe ó Chineál Bhinnigh: * ''Cenél mBinnig Glinne'', in ''Glenconkeine'', [[Loch Inse Uí Fhloinn]] * ''Cenél mBindigh Locha Droichid'' soir ó Mhaigh Íotha i dTír Eoghain * ''Cenél mBindigh Tuaithe Rois'' soir ón Feabhal {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó hÁghmaill | Eocha Binneach m. [[Eógan mac Néill|Eoghain]] m. [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] | Ádhmall, ullamh, tapa, gníomhach<ref>Library of Ireland, [http://www.libraryireland.com/names/oh/o-hadhmaill.php Ó hÁdhmaill]</ref> | Deisceart Thír Eoghain agus Ard Mhacha<ref>''[https://www.johngrenham.com/findasurname.php?surname=Hamill Hamill households in mid-19th century Ireland]''</ref><ref name=UA-Hamill>{{ lua idirlín | url = http://www.ulsterancestry.com/irish-names/hamill.html | teideal = Ulster Ancestry Hamill | suíomh = www.ulsterancestry.com | dátarochtana = 2018-03-03 }}</ref> | Throid Giolla Criost Ó hAdhmaill<ref>[https://celt.ucc.ie/published/T100013/text006.html Mac Carthaigh's Book, MCB1178.1]</ref> le rí deireanach na nUladh, Ruaidhrí Mac Duinnshléibhe, in éadan [[John de Courcy]] sa bhliain 1177. Sa 14ú haois, bhí Ruarcán Ó hÁdhmaill, ina phríomh-f fhile Uí Anluain.<ref>[[Annála na gCeithre Máistrí]], ACM 1376.8</ref><ref>[[Annála Loch Cé]], ALC 1376.4</ref> |} == Cineál Mhaoin == Maon mac Murchadha mhic Eoghain ba ea sinsear Cenél Maín. Sa 14ú haois, cuireadh an ruaig ar an gclann seo trasna [[An Feabhal|an Fheabhail]] ag muintir Uí Dhomhnaill go dtí [[an Srath Bán]]. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Goirmleadhaigh | | Gairm-''valourous'' | Ráth Bhoth, níos deireanaí oirthear an tSratha Bháin | Taoisigh oidhreachta Chineál Mhaoin |- valign=top | Ó Peatáin | | Pádraig-ín | Bealach Féich | |- valign=top | Ó Lúinigh/O Lainidh | | Lann, ga, claíomh | Ráth Bhoth, ansin ann Srath Bán, níos deireanaí Inis Mór, Fear Manach | Lianna agus staraí oidhreachta. [[Ard Uí Luinín]] ar Inis Mór |- valign=top | Mac an Fhailí | | | | |- valign=top | Mac Duinechaidh | | Donn-cath/curadh | Tír Eoghain agus Doire | |- valign=top | Ó Croidheáin | | Croí | Dún na nGall | |- | Ó Tighearnaigh | | Tiarna | Dún na nGall | |- valign=top | Ó Ceallaigh | | | Dún na nGall | |- valign=top | Ó Cearnacháin | | Buach-ín | Dún na nGall | |- valign=top | Mac Gairbhith | | Garbh | Dún na nGall | |- valign=top | Mac Giolla Uidhir | | [[Naomh Odhar]] | Ráth Bhoth, oirthear an tSratha Bháin, agus fós [[An Ómaigh]] | |} == Cineál Fhearadhaigh == Fearadhach mac Muireadhaigh ó Eoghain ba ea sinsear Cenél Feradaig, agus faoin 12ú haois, bhí cuid mhór de Thír Eoghain faoina smacht, agus bhí a dtionchar go domhain i bhFear Manach isteach. Faoi lár na 14ú haoise, bhí a gcuid cumhachta i bhFear Manach briste ag clann Mhic Uidhir. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | [[Mhic Cathmhaoil]] | | Cath-maol/taoiseach | [[Clochar, Contae Thír Eoghain|Clochar]], Tír Eoghain | Príomhchlann Cineál Fhearadhaigh, ar cheann de sheacht chlann ag tacú Uí Néill. ''Donnchadh Mac Cathmaíl'' an chéad duine a bhfuil tagairt air, a fuair bás sa bhliain 1180. |- valign=top | Mac Giolla Mhártain | | [[Martin of Tours|Martin]] | Clochar, Tír Eoghain | |- valign=top | Ó Brolcháin | | Brollach<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.araltas.com/features/bradley/ |teideal=Bradley |dátarochtana=2021-02-14 |archivedate=2021-06-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210614105409/http://www.araltas.com/features/bradley/ }}</ref> | Dún na nGall, Doire agus Tír Eoghain | ''This was a prolific and adventurous sept, where a branch of the family, the O'Brologhans, became established in the Western Highlands of Scotland via their connections with the monastery on Iona thanks to the prior of Derry, Domhnall Ua Brolcháin, who was its abbot. The Co. Cork Bradleys descend from this sept, and some Brollaghans in Co. Cavan assumed the Norman name Brabazon. |- valign=top | Ó Fearadhaigh | | Fear-fiodh/adhmad > Fer-fedach (fear-feadha/feá) | Dún na nGall | |- valign=top | Mac Mártain | | | Tír Eoghain | Ní hionann an géag seo agus Mhic Giolla Mhártain |- valign=top | Mac Fhiachra | | [[Naomh Fiacre|Fiachra]] | Tír Eoghain | |- valign=top | Maolgeimridh | | Maol Naomh Eimridth nó Geimridh<ref>[http://www.ebooksread.com/authors-eng/james-haltigan/the-irish-in-the-american-revolution-and-their-early-influence-in-the-colonies-tla/page-46-the-irish-in-the-american-revolution-and-their-early-influence-in-the-colonies-tla.shtml The Irish in the American revolution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211016054050/https://www.ebooksread.com/authors-eng/james-haltigan/the-irish-in-the-american-revolution-and-their-early-influence-in-the-colonies-tla/page-46-the-irish-in-the-american-revolution-and-their-early-influence-in-the-colonies-tla.shtml |date=2021-10-16 }}'', lch. 46</ref> | Oirthear Thír Eoghain | Dar le ''O'Hart Pedigrees'', bhí dhá cheantar i seilbh acu in oirthear Fhear Manach |- valign=top | Maolpadraig | | | Oirthear Thír Eoghain | |- valign=top | Mag Uidhrín | Uidhrín Ó Maoil-Muire | Odhar/donn | Clochar, Tír Eoghain | Seansloinne Ultach. Go luath sa 12ú haois, bhí Uidhrín Ó Maoil-Muire (bás 1082), Eachmarcach mac Uidhrín (bás 1120) agus Giolla-Chríost Ó hUidhrín (bás 1129), ina dtaoiseach Chineál Fhearadhaigh. Sa 16ú haois, ní bhfuarthas an t-ainm ach i gContae an Dúin. |} == Cineál Tiarnaigh == Tiarnach mac Muireadhaigh ó Eoghain ba ea sinsear Chineál Tiarnaigh (''Cenél Tigernaig''), go go ndeirtear i [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] gur mac Eoghain é. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Maoilfothartaigh | | | Tír Eoghain | |- valign=top | Ó hEodhusa | | | Tír Eoghain | |- valign=top | Ó Connagain | | | Iarthar Dhoire, oirthear Dhún na nGall, Tír Eoghain. |} == Cineál Mhic Earca == Muircheadhach ó Eógain, aitheanta fosta mar Mhuircheadhach Mac Earca as a mháthair, ba ea sinsear Cenél Mac Earca. Nuair a mharaigh fir Cenél Feradaig Máel Fithrich mac Áeda Uaridnaigh, b'éigean dóibh lonnú i gClochar, Tír Eoghain. == Clann Conchúir Magh Ithe == As Maigh Íotha a tháinig ''Clann Chonchúir Mhaigh Ithe'', ó dhúchas sular bhog siad chuig Doire, agus iad i ceannas Tuath Uí Chatháin ann. Síolraithe a bhí siad ó Chonchúir mac Fergaile, é féin de shliocht Mhuircheartaigh Mhic Earca, bunaitheoir Cineál Mhic Earca. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Cathaín | | | Tuath Uí Chatháin, barúntacht [[Cianacht]] | |- valign=top | Ó Dubhthaigh | Naomh Dubhttach | Dubh-té | Ráth Bhoth | ''Erenagh'' ''of Templecrone in the diocese of Raphoe for 800 years, being kinsmen of the patron of the church, St Dubhthach |- valign=top | Ó Maoláin | | Maol, '' tonsured | Cianacht, Contae Dhoire | |- | Mac Bloscaidh | Bloscaidh Ó Catháin | | | |} == Clann Diarmada == Tá Clann Dhiarmada síolraithe ó Chlann Chonchúir Mhaigh Íotha. Deirtear go bhfuil [[Clann Diarmada]] i gContae Dhoire ainmnithe aisti. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Cairealláin | | | ''Erenagh'' [[Cluain Lao, Contae Dhún na nGall:|Chluain Lao]], barúntacht [[Ráth Bhoth]]. Clann Diarmada, tuath Uí Chatháin | |- | Mac Eiteagáin | | Crón | Clann Diarmada |} == Uí Chatháin an Rúta == Géag de chlann Uí Chatháin a lonnaigh in oirthuaisceart Doire agus iarthuaisceart Aontroma ba ea Uí Chatháin "an Rúta". Bhíodh siad in iomaíocht le Mhic Quillan, a bhí i seilbh ann rompu. Briseadh cumhacht Mhic Quillan agus laghdaíodh Uí Chatháin, agus tháinig clann [[Mhic Dhomhnaill]] chun cinn dá bharr. Tá an dá chlann Albacha, ''Both Chanain'' agus ''Mac Ausaláin'', síolraithe ó ''[[Ausalan Buoy O'Kayn]]'', de shliocht Uí Chatháin an Rúta a deirtear. == Cineál Aonghasa == Níl ach tagairt amháin sna [[annála Éireann|annála]] ar Cenél Áengusa a bheith mar bhall de Cenél nEógain, agus tagairt eile i [[Leabhar Mór Leacáin]]. {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Mac Cana nó Mac Annadh | | Coileán mhac tíre | Aileach, ansin ''Cluain Bhreasail'', Ard Mhacha | |} == Clanna eile == {| class="wikitable" ! width="160"| Sloinne ! width="200"| Sinsear ! width="650"| Sanasaíocht ! width="650"| Críocha ! width="650"| Nótaí |- valign=top | Ó Branagáin | Bran | ''Raven | ''Oriel | ''Made their way into counties Armagh, Monaghan, and Louth in the sixteenth and seventeenth centuries. |- valign=top | Ó Branáin | Bran | ''Raven | ''Counties Monaghan and Fermanagh | ''Thought to be a contraction of Ó Branagáin. Unrelated to the Ó Braonáin and Mac Branáin septs outside of Ulster. |- valign=top | Ó Corragáin | Coirdhecán | | ''Dromore, Tyrone then migrated early to Fermanagh becoming erenaghs of Magheraveely | ''Said to be of the same stock as the Maguires, however are thought to descend from the Cenél nEóghain'' |} == Féach freisin == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Cineál Chonaill|Cenél Conaill]] *** [[Cenél nEógain]] **** [[Tír Eoghain (ríocht)|Tír Eoghain]] **** [[Ríthe Thír Eoghain]] **** [[Ó Néill]] **** [[Clann Aodha Bhuí]] == Foinsí == * Robert Bell (1988) . "The Book of Ulster Surnames", The Black Staff Press == Naisc sheachtracha == * ''[https://archive.org/stream/annalsofkingdomo00odon#page/186/mode/2up Annals of the Kingdom of Ireland]'', lch. 186, via archive.org * ''[https://archive.org/stream/annalsofkingdomo00odon#page/582/mode/2up Annals of the Kingdom of Ireland]'', lch. 581, via archive.org ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Cineál Eoghain}} [[Category:Uí Néill]] [[Category:Gaeil]] 3w31ygek4h7vjwff3x5z203tgdhbw6m Akranes 0 96828 1308225 1175997 2026-04-16T18:12:00Z Saighneánach 72809 Typo 1308225 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Langisandur6.jpg|mion|250x250px|clé|Langisandur in Akranes]] Is baile port agus bhardas '''Akranes''' (Íoslainnis: [aːkraˌnɛːs]), ar chósta thiar na [[An Íoslainn|hÍoslainne]], thart ar 20 cilmeadar ó thuaidh den phríomhchathair [[Réicivíc|Reykjavík]]. Socraíodh an limistéar ina bhfuil Akranes suite sa 9ú haois, ach ní bhfuair sé cairt chathrach go dtí 1942. == Stair == Socraíodh Akranes sa 9ú haois ag na deartháireacha Þormóður agus Ketill, mic Bresi. Tháinig siad ó [[Éire|Éirinn]]. Thosaigh an baile ag foirmiú i lár an 17ú haois mar shráidbhaile iascaireachta. I 1942, cairteadh go foirmiúil é, agus sna blianta ina dhiaidh sin bhí an borradh is mó sa daonra ina stair. Tá an tionscal ina fhostóir mór agus ag fás: tá gléasra stroighne á oibriú ar an mbaile ó na 1950idí, agus tá gléasra [[Bruithniú|bruithnithe]] [[Alúmanam|alúmanaim]] ag feidhmiú gar don bhaile ó 1998. == Geilleagar agus spórt == Is é tionscal na hiascaireachta an fhoinse fostaíochta is tábhachtaí sa bhaile i gcónaí, ach is fostóir suntasach é an tráchtáil freisin toisc go bhfeidhmíonn Akranes mar ionad seirbhíse don réigiún mór tuaithe timpeall air. Meastar go bhfásfaidh an baile tuilleadh sna blianta amach romhainn mar gheall ar an tionscal atá ag fás agus feabhsuithe iompair go ceantar [[Réicivíc|Reykjavík]], tar éis an 5.57 ciliméadar Tollán Hvalfjörður a osclaíodh i 1998, ceann de na [[Tollán|tolláin]] bóthair faoi uisce is faide ar domhan. Tá traidisiún láidir [[Sacar|sacair]] ag Akranes. Tá an fhoireann áitiúil, Íþróttabandalag Akraness (ÍA), le blianta fada i measc an chuid is fearr de chóras sraithe peile na hÍoslainne. Is minic a mheastar go bhfuil Ríkharður Jónsson, a rugadh ar an mbaile, ar cheann de na peileadóirí is fearr san Íoslainn. D'imir sé agus bhainistigh sé ÍA. Rugadh iarimreoir lár páirce Sheffield Wednesday agus [[Arsenal Football Club|Arsenal]] Siggi Jónsson in Akranes freisin agus bhí trí shéasúr aige mar imreoir le ÍA. == Daoine suntasacha == Ba é Akranes áit bhreithe an fhile Atom Jón Óskar agus na peileadóirí Ríkharður Jónsson agus Arnór Sigurðsson . == Gailearaí == <gallery> Puerto de Akranes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 005.JPG|Cuan Akranes Montaña volcánica Akrafjall, Akranes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 003.JPG|Akrafjall, suite in aice láimhe Balas de paja, Akranes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 019.JPG|Báillí tuí in aice le Akranes Antiguo faro de Akranes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 008.JPG|Sean teach solais Akranes Faros de Akranes, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 017.JPG|Teach solais nua Akranes </gallery> == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * Suíomh Gréasáin oifigiúil (san Íoslainnis) [[Catagóir:An Íoslainn]] [[Catagóir:Diaspóra Éireannach]] pdoviuk4s8xtawkz2oyzbooxeylry0d Anatoly Sobchak 0 96846 1308257 1282494 2026-04-16T18:54:18Z Saighneánach 72809 Typo 1308257 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Saineolaí dlí|Scoláire dlí]] agus [[polaiteoir]] de chuid na [[An Rúis|Rúise]] ab ea '''Anatoly Aleksandrovich Sobchak''' ([[10 Lúnasa]] [[1937]] – [[19 Feabhra]] [[2000]]). [[Múinteoir]] ceannasach carasmatach ab ea é; bhí sé mar mheantóir do [[Vladímír Pútín|Vladimir Putin]] (a bhí ina chomhghleacaí sóisearach leis in Ollscoil Stáit Leningrad) agus do [[Dmitri Anatolyevich Medvedev|Dmitry Medvedev]] (duine dá iar-mhic léinn). Méara ar [[Cathair Pheadair|Chathair Pheadair]] ab ea Sobchak ó 1991 go dtí 1996, agus [[Vladímír Pútín|Vladimir Putin]] ag obair dó. Ach fuair Sobchak anbhás faoi chúinsí amhrasacha sa bhliain 2000.[[Íomhá:Russia stamp 2002 № 775.jpg|mion|Anatoly Sobchak sna 1900idí|clé]] == Saol == [[Íomhá:RIAN archive 20240 Anatoly Sobchak and Viktor Cherkesov present icons to Mother- Superior Serafima.jpg|clé|mion|Sobchak ar dheis, 1994]] Céimí de chuid [[Ollscoil]] Stáit Leningrad (Ollscoil Stáit [[Cathair Pheadair|St Petersburg]] faoi láthair) ab ea Sobchak.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3095010667189903|teideal=Anatoly Sobchak|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2018|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2021-02-18}}</ref> D'oibrigh sé ansin mar [[Abhcóide|dhlíodóir]] ar feadh trí bliana sular fhill sé ar an ollscoil chun staidéar a dhéanamh ar a chéad dhochtúireacht dlí, a fuair sé sa bhliain 1965. Tar éis dó a bheith ag múineadh in institiúidí eile ar feadh ocht mbliana, d'fhill sé ar Ollscoil Stáit Leningrad, áit a raibh sé ina ollamh comhlach (1973-81), ina ollamh (1982-90) agus ina cheannasaí ar roinn an dlí eacnamaíoch (1985-90).[[Íomhá:Vladimir Putin 24 February 2000-2.jpg|clé|mion|[[Torramh]] Sobchak: [[Vladímír Pútín|Vladimir Putin]], bean Sobchak agus a iníon Ksenia, 24 Feabhra 2000]]Sa bhliain 1989 a toghadh mar bhall neamhspleách de Chomhdháil Theachtaí an Phobail den Aontas Sóivéadach é agus chuaigh sé i gcomhghuaillíocht le [[Boris Yeltsin]] agus [[Andrey Sakharov|Andrei Sakharov]]. Toghadh do Chomhairle Cathrach Leningrad i mí Aibreáin 1990 é agus rinneadh cathaoirleach na comhairle de an mhí dár gcionn. I mí an Mheithimh 1991, ba é an chéad mhéara a toghadh go díreach sa chathair. Athainmníodh an chathair mar [[Cathair Pheadair|St Petersburg]] ag an am céanna trí [[reifreann]] (le tacaíocht láidir ó Sobchak).[[Íomhá:Возложение цветов к могиле Анатолия Собчака 03.jpeg|clé|mion|Dmitry Medvedev, bean Lyudmila Narusova agus iníon Ksenia Sobchak, 2010]]Bhí Sobchak ina chathaoirleach ar an gcoiste a dhréachtaigh [[bunreacht]] reatha [[Cónaidhm na Rúise|Chónaidhm na Rúise]], lenar glacadh sa bhliain 1993. Chaill Sobchak toghchán an mhéara sa bhliain 1996 le méid beag agus cúisíodh in éilliú é an bhliain dár gcionn, rud ar ar bhreathnaigh sé agus a lucht tacaíochta mar iarracht an seans a bhí aige Uachtaránacht Chónaidhm na Rúise a bhaint amach a chur ó chrích. Chaith Sobchak na blianta 1997-1999 ar deoraíocht i b[[Páras]]. Ach thosaigh feabhas ag teacht ar chúrsaí leis, ó thaobh a shaoil phearsanta pholaitiúil nuair a thosaigh [[Vladímír Pútín|Vladimir Putin]] ag teannadh isteach le ceannas polaitiúil na Rúise. [[Íomhá:Ksenia Sobchak (26560265179) (cropped).jpg|clé|mion|Ksenia nó Xenia Sobchak sa bhliain 2017]] D'fhill sé an Rúis roinnt seachtainí sula ndearnadh [[Príomh-Aire]] na tíre de Putin, i ndiaidh do na cúisimh ina choinne a bheith tarraingthe siar. Le linn na míonna a bhí fágtha dá shaol, thug Sobchak tacaíocht ríthábhachtach d'fheachtas Putin a bheith tofa ina Uachtarán ar an Rúis sa bhliain 2000. === Bás === Fuair Sobchak anbhás agus in aois 62 bliain dó. Thit na gardaí cosanta tinn ag an am céanna. Dúradh go bhfuair Sobchak bás de bharr [[taom croí]] agus go raibh fadhb fhadtéarmach aige leis. Ach creideadh go forleathan abhus ag an am gur d’aon ghnó a nimhíodh Fiosraíodh ráflaí gur dhúnmharaigh a chéilí comhraic polaitíochta é. Níor thángthas ar aon chinneadh críochnaitheach riamh. === Tionchar === Bhí iníon Sobchak, Ksenia Sobchak, ina iarrthóir ag toghchán uachtaránachta na Rúise 2018. Cé gur chuir sí í féin chun tosaigh mar chéile comhraic ag Putin, ceistíodh go forleathan an raibh a hiarrthóireacht ina fíordhúshlán roimh an Uachtarán, mar gheall ar a dhlúthchaidreamh polaitiúil pearsanta a bhí aige lena hathair.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/stories-43260651|teideal=The day Putin cried|dáta=2018-03-05|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-02-18}}</ref> == Féach freisin == * [[Vladimir Putin]] == Tagairtí == <references group=""></references> {{DEFAULTSORT:Sobchak, Anatoly}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Básanna in 2000]] [[Catagóir:Daoine Sóivéadach]] [[Catagóir:Dlíodóirí Rúiseacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Méaraí]] [[Catagóir:Oideachasóirí]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Rúise]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Saineolaithe dlí]] [[Catagóir:Scoláirí]] pzivyxtkgksxyf6ftvqwb3kbmlkxyxs Altram 0 96956 1308232 1223823 2026-04-16T18:38:18Z Saighneánach 72809 Typo 1308232 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Ysgol Wyddeleg Gaelscoil an Lonnái, Belffast.jpg|mion|Naíscoil an Lonnaín, 61 Iochtar na bhFáil, [[Béal Feirste]]]] Eagras cúram leanaí i d[[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart na hÉireann]] is ea '''Altram,''' atá mar sprioc aige cúram luathbhlianta ar ardchaighdeán trí mheán na [[Gaeilge]] a chur chun cinn. Tugann Altram tacaíocht do sholáthraí luathbhlianta lán-Ghaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.altram.org/|teideal=Altram {{!}}|work=www.altram.org|dátarochtana=2022-06-13}}</ref> === Áiseanna === Tá leabharlann bhréagán agus leabhar ag Altram ar fud an réigiúin. Tá ceithre leabhar agus dlúth cheirnín d'amhráin foilsithe ag Altram. === Stair === Bunaíodh Altram sa bhliain 1990. Bhunaigh grúpa tionscnaimh pobalbhunaithe Gaeilge (naíonraí i n[[Doire]], [[Béal Feirste]], [[Ard Mhacha]] agus [[Iúr Cinn Trá|Iúr Chinn Trá]]) an t-eagras. Is tríd phórdheontas ón Crannchur Náisiúnta a maoiníodh na háiseanna leabharlainne i dtús ama. Leis an deontas seo, bhí Altram in ann réimse áiseanna luathbhlianta a cheannacht. Is ón HSCB a thagann an maoiniú anois. == Féach freisin == * [[Cúram altrama]] == Naisc == * [https://www.altram.org/ Altram]: Tá suíomh gréasáin Altram mar áis ag foirne naíscoileanna, coistí, tuismitheoirí agus páistí. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol-ni}} [[Catagóir:Gaelscoileanna in Éirinn]] [[Catagóir:Tuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Eagraíochtaí Gaeilge]] [[Catagóir:Naíonacht]] [[Catagóir:Ilteangachas]] [[Catagóir:Naíolann]] [[Catagóir:Naíonáin]] [[Catagóir:Réamhscolaíocht]] [[Catagóir:Gaeloideachas]] [[Catagóir:Oideachas na luath-óige]] 65fgrj3aqzk8tsdp261gvctotxiod7h AK-47 0 97040 1308226 1123534 2026-04-16T18:28:49Z Saighneánach 72809 Typo 1308226 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Airm}} [[Íomhá:АК-47.jpg|alt=АК-47.jpg|mion|clé|АК-47 saghas 2A agus [[beaignit]]]] [[Íomhá:Chinese type 56 AK47.jpg|mion|clé|Saghas 56 ([[an tSín]])]] Is raidhfil ionsaithe é an '''AK-47''', nó an "'''Kalashnikov'''" ([[An Rúisis|Rúisis]]: '''Автомат Калашникова''') a bhaineann úsáid as urchar [[7.62×39mm|7.62x39mm]]. Dhear [[Mikhail Kalashnikov]] an raidhfil san [[An tAontas Sóivéadach|Aontas Sóivéadach]] sa bhliain 1945 don chéad uair, tamall gairid tar éis an [[Dara Cogadh Domhanda]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/dearadh/%d0%b0%d0%b2%d1%82%d0%be%d0%bc%d0%b0%d1%82-%d0%ba%d0%b0%d0%bb%d0%b0%d1%88%d0%bd%d0%b8%d0%ba%d0%be%d0%b2%d0%b0/|teideal=Автомат Калашникова An gunna a dearadh chun an Rúis a chosaint|údar=Micheál Mac an Bheatha|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2022-05-09}}</ref> [[Íomhá:AK-47 Disassembled.JPG|mion|clé|AK-47 bainte as a chéile]] Bíonn an AK-47 ar cheann de na dearaí is clúití agus is íocónaí riamh. Sna 2010idí, bhain beagnach leath de na hairm ar domhan le raidhfilí de dhéantús Kalashnikov. [[Íomhá:AK47map.svg|mion|clé|Táirgeadh]] === Stair === Ba Mikhail Kalashnikov, Leifteanant-ghinearál in arm na Rúise, a rinne an AK-47 a dhearadh siar in 1945. Ach tá an ’47’ sin ag tagairt don bhliain 1947; tosaíodh ag táirgeadh an raidhfil den chéad uair sa bhliain sin. Rinneadh go leor leasuithe ar an bhun-dearadh ó shin. Tá breis is céad milliún raidhfil den chineál AK déanta idir 1947 agus na 2010idí, agus tá leaganacha nua á dtáirgeadh i gcónaí.<ref name=":0" /> === Tréithe === Tá an AK-47 éifeachtach, simplí agus láidir. Mar shampla, is féidir leis 30 piléar a scaoileadh i rud beag níos mó ná 3 soicind.<ref name=":0" /> Is féidir duine a thraenáil conas é a úsáid taobh istigh de roinnt uaireanta an chloig. == Féach freisin == * [[Mikhail Kalashnikov]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-airm}} [[Catagóir:Gunnaí]] k2f54fcu0as32p70iruzi3txtix0amn Buamáil Warrington 0 97193 1308261 1252235 2026-04-16T18:58:32Z Saighneánach 72809 Typo 1308261 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Warrington River of Life 02 HD jun 15.jpg|mion|Cuimhneachán "River of Life", Warrngton, suite ar Bridge Street, áit ar phléasc an buama]] Tharla '''Buamáil Warrington''' ar an [[20 Márta]] [[1993]] agus cúpla dúnmharú i d[[Tuaisceart Éireann]] sna laethanta i ndiaidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/sutton/chron/1993.html|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-03-21}}</ref> === Imeachtaí === Phléasc dhá [[Buama|bhuama]] de chuid an [[IRA Sealadach|IRA]] phléasc dhá bhuama i mboscaí bruscair, agus daoine ag siopadóireacht ar an phríomhshráid i [[Warrington]], [[Cheshire]], Dé Sathairn, 20 Márta 1993.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/saothar-leanmhar-agus-suaite-faoi-uafas-warrington/|teideal=Saothar léanmhar agus suaite faoi uafás Warrington|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=2018|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-03-21}}</ref> Gortaíodh 56 duine agus maraíodh Jonathan Ball, trí bliana d’aois. Rinneadh coirloscadh ar an Chlub Éireannach i Warrington. Chuaigh rudaí in olcas cúpla lá ina dhiaidh sin nuair a fuair leaid óg eile a gortaíodh sa phléasc, Tim Parry, dhá bhliain déag, bás fosta; baineadh é den mheaisín tacaíochta beatha é cúig lá tar éis na mbuamaí. [[Íomhá:Castlerock viewed from beach (2010).jpg|clé|mion|Dúnmharaíodh ceathrar Caitliceach i g[[Carraig Ceasail]] (Castlerock), [[Contae Dhoire|Doire]]]] Bhí ardteannas i d[[Tuaisceart Éireann]] ag an am céanna agus dhúnmharaigh paraimíleataigh (as an UFF/[[Cumann Cosanta Uladh|UDA]]) seisear [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceach]] i d[[Tuaisceart Éireann]]: Peter Gallagher (44) sa Westlink Enterprise Centre; James Kelly (25) i g[[Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)|Carraig Caiseal]]; James McKenna (52) i gCastlerock ; Gerard Dalrymple (58) i gCastlerock; Noel O'Kane (20) i gCastlerock; agus Damian Walsh (17) sa Dairy Farm Shopping Centre. {{Main|Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)}}[[Íomhá:Warrington Bombing Memorial, Warrington.jpg|mion|Cuimhneachán]] [[Íomhá:Dolores O'Riordan 2016 (cropped).jpeg|mion|Dolores O'Riordan, 2016]] === Athmhuintearas === Labhair tuismitheoirí Tim Parry, Colin agus Wendy, ar an teilifís i nguth suaimhneach faoin mhac iontach a bhí caillte acu, agus d’iarr siad ar mhuintir na háite gan a bheith feargach.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-ag-saothru-ar-son-na-siochana-i-warrington.aspx|teideal=Ag saothrú ar son na síochána i Warrington|údar=Tony Birtill|dáta=Márta 2002|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2021-03-21}}</ref> D’fhás an ghluaiseacht síochána, The Warrington Campaign, ón phointe sin,. Tá obair leanúnach ar siúl ag a lán daoine don fheachtas ó shin, darbh ainm an [https://www.peace-foundation.org.uk/ Peace Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210407154725/https://www.peace-foundation.org.uk/ |date=2021-04-07 }}<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.peace-foundation.org.uk/|teideal=Home Page - Tim Parry Johnathan Ball Peace Foundation|language=en-GB|work=The Foundation For Peace|dátarochtana=2021-03-21|archivedate=2021-04-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210407154725/https://www.peace-foundation.org.uk/}}</ref> inniu, Is é an cuspóir atá acu ná daoine óga ó Shasana, na Sé Chontae agus an Phoblacht a thabhairt le chéile agus tuiscint agus cairdeas a chruthú eatarthu.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-cruinniu-comhaontaithe.aspx|teideal=Cruinniú Comhaontaithe|údar=Tony Birtill|dáta=Iúil 2013|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2021-03-21}}</ref> [[Íomhá:Accompagnamento possibile per zombie dei Cranberries.webm|mion|The Cranberries agus 'Zombie']] === Cuimhne === Chum [[The Cranberries]] an t-amhrán cáiliúil, 'Zombie'. Chuir Jenny Ní Ruiséil Gaeilge air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/jenny.niruiseil/videos/i-never-do-thisbut-this-song-agus-an-duine-a-chan-rip-dolores-oriordan-ar-dheis-/10155168238193483/|teideal='Zombie'|údar=Jenny Ní Ruiséil|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref><blockquote>Cinn crochta (go)(h)ísle, allta Leanbh caillte céasta Is go fíochmhar, (i)’dtost na hoíche ‘A chiúnagh óg ‘s aosta Ach a chroí, ní mo bhrí Ní mo chlann, nó cuimhní ‘Tá ag troid, nó ag crith, iad in aighneas Leis na tancanna lán, Lán is dallta, le gráin I do cheann, smaointe ann, bíonn siad scantraithe I do cheann, i do cheann, Scantraithe, scantraithe scantraithe Céard ‘tá 'do cheann, i do cheann Scantraithe, scantraithe, scantraithe Croí máithre sáite báite, cráite leis an mbuairt seo Nuair is fíochmha(i)r(e) tost ná aoibh Is éasca ‘n phian a thabhairt leat Mar an ‘gcéanna, ón bhliain A chailleadh, réabhlóidí ‘Siad ag troid, iad ag crith iad ag fulaingt Lena gcroíthe chomh lán, Iad chomh lán, lena bhfonn I do cheann i do cheann, fós in aighneas I do cheann, cuimhní ann Scantraithe, scantraithe, Céard ‘tá ‘do cheann, i do cheann Scantraithe, scantraithe,...</blockquote> == Féach freisin == * [[Dúnmharuithe Charraig Ceasail agus Bhéal Feirste (1993)]] == Naisc sheachtracha == * [https://www.peace-foundation.org.uk/ Peace Foundation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210407154725/https://www.peace-foundation.org.uk/ |date=2021-04-07 }} == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Cheshire]] nilmiju0t0kdq6b2czz889qu5l9nn8z Buamáil Strand Bar (1975) 0 97413 1308262 1252044 2026-04-16T18:59:36Z Saighneánach 72809 Typo 1308262 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} D'ionsaíodh an Strand Bar<ref>{{Lua idirlín|url=https://sluggerotoole.com/2011/01/07/potd-short-strand-mural/|teideal=Strand Bar|údar=sluggerotoole.com|dátarochtana=2021}}</ref> sa [[Short Strand]], [[Béal Feirste]] ar an [[11 Aibreán]] [[1975]]. Dúnnharaíodh seisear agus gortaíodh 50.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/cgi-bin/dyndeaths.pl?querytype=date&day=12&month=04&year=1975|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> Thit an [[foirgneamh]] anuas sa mhullach orthu. Bhí [[Óglaigh Uladh]] freagrach as an ionsaí. Dúnmharaíodh Agnes McAnoy, Michael Milligan, Marie Bennett, Mary McAleaney, Elizabeth Carson agus Arthur Penn.<ref>{{Lua idirlín|url=https://dyingforapint.blogspot.com/2016/09/irish-pub-murders-northern-ireland-part_12.html|teideal=Irish Pub Murders - Northern Ireland Part Three - Episode Twenty Two|language=en|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> [[Íomhá:The Short Strand peace line - panoramio.jpg|mion|Short Strand "peace line"]] Fuath seicteach, go príomha, ba bhun leis an ionsaí, agus na hionsaithe eile timpeall an ama seo: * Ar an 5 Aibreán, [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)|d'ionsaigh an "Protestant Action Force" McLaughlin's Bar]] agus ansin tráthnóna, d'ionsaigh an "Catholic Action Force" an Mountainview Tavern i ruathar díoltais. * Ar an 21 Aibreán, dúnmharaíodh triúr Caitliceach nuair a phléasc bobghaiste i n[[Dún Geanainn]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/cgi-bin/dyndeaths.pl?querytype=date&day=21&month=04&year=1975|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> * Ar an 27 Aibreán, dúnmharaíodh triúr Caitliceach nuair a scaoileadh iad sa [[An Lorgain|Lorgain]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/cgi-bin/dyndeaths.pl?querytype=date&day=27&month=04&year=1975|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> * Ar an 3 Bealtaine, dúnmharaíodh beirt Caitliceach nuair a scaoileadh iad sa [[An Lorgain|Lorgain]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/cgi-bin/dyndeaths.pl?querytype=date&day=23&month=05&year=1975|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> * Ar an 3 Meitheamh i g[[Cillín]]. scaoil an Republican Action Force triúr Protastúnach i ruathar díoltais, is cosúil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cain.ulster.ac.uk/cgi-bin/dyndeaths.pl?querytype=date&day=3&month=06&year=1975|teideal=CAIN: Sutton Index of Deaths|work=cain.ulster.ac.uk|dátarochtana=2021-04-11}}</ref> == Féach freisin == * [[Óglaigh Uladh|UVF]] ([[Óglaigh Uladh]]) * [[Ionsaithe seicteacha i mBéal Feirste (Aibreán 1975)|Buamáil McLaughlin's Bar agus Mountainview Tavern (1975)]] * [[Dúnmharú an Miami Showband (1975)|Dúnmharú an Miami Showband]] (31 Iúil 1975) * [[Sléacht Thulaigh Álainn (1975)|Sléacht Thulaigh Álainn]] (1 MF 1975) * [[Ráig foréigin de chuid an UVF (Deireadh Fómhair 1975, Tuaisceart Éireann)]] * [[Ionsaithe ar Donnelly's Bar agus Kay's Tavern (1975)|Ionsaithe ar Donnelly's Bar agus Kay's Tavern]] (19 Nollaig 1975) == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eachtraí foréigin le linn na dTrioblóidí]] [[Catagóir:Stair Bhéal Feirste]] [[Catagóir:1975]] [[Catagóir:Óglaigh Uladh]] 3t8axtzdkt7ik4pjsv20l76jvlej0s1 Anailís costais is tairbhe 0 98058 1308252 1005439 2026-04-16T18:50:57Z Saighneánach 72809 Typo 1308252 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Cost-Benefit Analysis Items for Supermax Prisons.png|mion|Sampla: anailís costais is tairbhe do Supermax Prisons]] I gcúrsaí [[gnó]], is modh í '''anailís costais is tairbhe''' (cost-benefit analysis) chun comparáid oibiachtúil a dhéanamh idir roghanna.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.tearma.ie/q/analysis/|teideal="analysis"|work=téarma.ie|dátarochtana=2021-06-18}}</ref> Déantar costais forbartha agus oibriúcháin gach rud atá molta, agus fritháirítear iad i gcoinne na mbuntáistí a bhaineann leis an tionscal. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Gnó]] 2eue6ozrk0199o3h804p10c654qy4hl An Eachtra Mhanchúrach (1931) 0 99104 1308241 1297320 2026-04-16T18:45:59Z Saighneánach 72809 Typo 1308241 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:193109 mukden incident railway sabotage.jpg|mion|clé|An gníomh 'sabaitéireachta' ar [[18 Meán Fómhair]] [[1931]]: damáiste ar bith, beagnach]] Idir na 1900idí-[[1920idí]], bhí méadú as cuimse tagtha ar [[Eacnamaíocht|gheilleagar]] na [[An tSeapáin|Seapáine]]. Ach bhí an tír gann ar acmhainní nádúrtha, agus sna [[1930idí]], bhí an dearcadh [[Coilíneachas|coilíneach]] ag dul i neart sa tSeapáin. [[Íomhá:IJA_tank_in_Manchuria.jpg|mion|clé|Saighdiúirí Seapánacha sa Mhanchúir, 1931]] Ar an [[18 Meán Fómhair]] [[1931]] sa [[An Mhanchúir|Mhanchúir]], tharla gníomh sabaitéireachta ar líne traenach 'Mantetsu' (comhlacht na Seapáine). I ndáiríre, bhí arm na himpireachta de chuid na Seapáine taobh thiar den 'ionsaí' (pléasc thar a bheith beag, gan damáiste). Ach mhaígh an t-arm go raibh caimiléireacht ar siúl ina aghaidh agus cuireadh an milleán go mioscaiseach ar na Sínigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mukden Incident|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mukden_Incident&oldid=1045039399|journal=Wikipedia|date=2021-09-18|language=en}}</ref> === Cúlra === I dtús na [[20ú haois|fichiú haoise]], bhí an Rúis agus [[an tSeapáin]] ag cur suime sa Mhanchúir, agus iad den tuairim gur réigiún tábhachtach straitéiseach a bhí ann. Mar sin, d'éirigh ina [[Cogadh na Rúise agus na Seapáine|chogadh]] eatarthu sa bhliain 1904. Bhuaigh an tSeapáin an cogadh, agus b'éigean don Rúis an chuid den Mhanchúir a thabhairt ar ais don tSín a bhí forghafa aici roimhe sin. Sa bhliain 1905, chuaigh trúpaí Seapánacha i seilbh an [[Iarnród|iarnróid]] a bhí ag rith tríd an Manchúir, le go mbeadh an tSeapáin in ann amhábhair a iompar ón Manchúir go dtí [[an Chóiré]]. Bunaíodh an comhlacht 'Mantetsu' in 1906 chun líne traenach nua a thógáil.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=South Manchuria Railway|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=South_Manchuria_Railway&oldid=1040661785|journal=Wikipedia|date=2021-08-25|language=en}}</ref> === Iarmhairtí === Ar an 19 Bealtaine 1931, chuir an tSeapáin tús lena n-ionsaí ar an Mhanchúir.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Japanese invasion of Manchuria|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Japanese_invasion_of_Manchuria&oldid=1044359105|journal=Wikipedia|date=2021-09-14|language=en}}</ref> Maraíodh 500 Síneach ar an chéad lá i Mukden agus theith na mílte eile. Bhunaigh na Seapánaigh stát nua a bhí ar teaghrán acu - [[Manchukuo]] - agus chuir siad Pu Yi, iar-Impire na Síne, á rialú. Thit [[Manchukuo]] as a chéile sa bhliain 1945 nuair a rinne an [[An tAontas Sóivéadach|APSS]] ionradh air. == Féach freisin == * [[An Mhanchúir]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Stair na Síne]] [[Catagóir:Stair na Seapáine]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Coilíneachas]] [[Catagóir:1931]] rp0o1pqa6al40bwgroysk5c2e4icohz An Chéad Chath Ypres (1914) 0 99472 1308244 1245637 2026-04-16T18:47:09Z Saighneánach 72809 Typo 1308244 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Troideadh an '''Chéad Chath Ypres''' idir [[19 Deireadh Fómhair]] - [[22 Samhain]] [[1914]] le linn an [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chogaidh Mhóir]]. Tháinig fórsaí Francacha, Beilgeacha agus Briotanacha i gcoimhlint le hArm na [[Impireacht na Gearmáine|Gearmáine]] timpeall ar bhaile Ypres sa [[An Bheilg|Bheilg]]. D’éirigh Ypres ina cheantar tábhachtach beartach le linn an Chogaidh agus is ansin a troideadh roinnt cathanna móra thar na blianta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://centenaries.ucd.ie/wp-content/uploads/2015/04/83980-UCD-Decade-of-Centenaries_A5-IRISH_FA_download_v2.pdf|teideal=Decade of centenaries|údar=centenaries.ucd.ie|dáta=2014|dátarochtana=2021}}</ref> [[Íomhá:British gun going to its position, Battle of Flanders, Ypres, Belgium, 1914 (3012797250).jpg|mion|airtléire throm de chuid na Breataine in Ypres|clé]]I mí Dheireadh Fómhair 1914, socraíodh na líní chatha a bheag nó a mhór, chuaigh na hairm in abar agus thosaigh an chogaíocht trinsí. Sáinníodh 'an Fronta Thiar' sa [[láib]] go dtí 1918. [[Íomhá:Ypres theatre destroyed in World War I.jpg|mion|Ypres sa bhliain 1914|clé]]Ba é an cath ba mhó a troideadh riamh ar thalamh é go dtí an pointe sin. Bhí níos mó ná 200,000 taismeach in iomlán (básanna agus daoine a bhí gortaithe)ː<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.britannica.com/event/First-Battle-of-Ypres|teideal=First Battle of Ypres {{!}} Facts, History, & Outcome {{!}} Britannica|language=en|work=www.britannica.com|dátarochtana=2022-10-19}}</ref> * An Fhraincː 50,000–85,000 * R. Aontaithe: 58,155 * An Bheilg 21,562 ? * An Ghearmáin: 80,000-130,000 Scriosadh an t-arm Beilgeach. == Féach freisin == * [[An Chéad Chath an Marne]] * [[An Chéad Chogadh Domhanda]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} {{DEFAULTSORT:Céad Chath Ypres, An}} [[Catagóir:1914]] [[Catagóir:Cathanna a bhain leis an Fhrainc]] [[Catagóir:Cathanna a bhaineann leis an Bhreatain Mhór]] [[Catagóir:Cathanna sa Chéad Chogadh Domhanda]] 2hbdepo44s85l9it0qjrl3odnoigmyx Abhantrach dhraenála 0 99536 1308210 1227378 2026-04-16T17:50:26Z Saighneánach 72809 Typo 1308210 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EN Bazinul hidrografic al Raului Latorita, Romania.jpg|mion|abhainn Latorita]] An [[talamh]] a shileann abhainn is ea '''abhantrach''', mar shampla [[abhantrach na hAmasóine.]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/en/fb/abhantrach|teideal=An Foclóir Beag: abhantrach|language=en|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2021-10-23}}</ref> Abhantrach draenála go ginearálta is ea an talamh a shileann uisce (i [[loch]], [[portach]], abhainn srl). [[Íomhá:Modelare 3D pentru Bazinul Hidrografic al Paraului Latorita.gif|mion|abhainn Latorita]] == Féach freisin == * [[Abhantrach na hAmasóine]] * [[Dobharcheantar abhann]] * Samplaí: [https://www.pleanala.ie/publicaccess/EIAR-NIS/302848/1.%20N6%20GCRR%20EIAR/N6%20EIAR%20Vol%202%20-%20Main%20Report%20Irish.pdf Cuarbhóthar N6 Chathair na Gaillimhe / Tuarascáil ar Mheasúnacht Tionchair Timpeallachta] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Abhantracha]] [[Catagóir:Aibhneacha]] a4i119wsfcwdpabli49bcmnogbwsjan 1308211 1308210 2026-04-16T17:51:07Z Saighneánach 72809 Oops 1308211 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:EN Bazinul hidrografic al Raului Latorita, Romania.jpg|mion|abhainn Latorita]] An [[talamh]] a shileann abhainn is ea '''abhantrach''', mar shampla [[Abhantrach na hAmasóine|abhantrach na hAmasóine.]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/en/fb/abhantrach|teideal=An Foclóir Beag: abhantrach|language=en|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2021-10-23}}</ref> Abhantrach draenála go ginearálta is ea an talamh a shileann uisce (i [[loch]], [[portach]], abhainn srl). [[Íomhá:Modelare 3D pentru Bazinul Hidrografic al Paraului Latorita.gif|mion|abhainn Latorita]] == Féach freisin == * [[Abhantrach na hAmasóine]] * [[Dobharcheantar abhann]] * Samplaí: [https://www.pleanala.ie/publicaccess/EIAR-NIS/302848/1.%20N6%20GCRR%20EIAR/N6%20EIAR%20Vol%202%20-%20Main%20Report%20Irish.pdf Cuarbhóthar N6 Chathair na Gaillimhe / Tuarascáil ar Mheasúnacht Tionchair Timpeallachta] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Abhantracha]] [[Catagóir:Aibhneacha]] ciumlvpahlojl9aoahael5oykeb32hw Tír Eoghain Thiar (Toghcheantar Tionóil) 0 101760 1308177 1307878 2026-04-16T14:43:50Z Conradder 34685 /* 2011 */ 1308177 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''Tír Eoghain Thiar ''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] (Béarla: ''West Tyrone''). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == '' * ón 5 Bealtaine 2022 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[Daniel McCrossan]] |[[PSDLO]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Declan McAleer]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| | [[Thomas Buchanan]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Maolíosa McHugh]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Nicola Brogan]] | [[Sinn Féin]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.eoni.org.uk/media/1q3b5g2u/ni-assembly-election-2022-result-sheet-west-tyrone-xls.xlsx|title=NI Assembly Election 2022 Result Sheet - West Tyrone (XLS)|format=XLS|publisher=''The Electoral Office for Northern Ireland''|accessdate=15-04-2026}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Nicola Brogan]]'''|| 18.75% ||'''8,626''' || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.92%|| 5,483 ||5,555 ||5,849 ||6,330 ||6,508 ||'''8,288''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 14.44%|| 6,640 ||6,642 ||6,739 ||6,751 ||7,634 ||'''7,798''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Maolíosa McHugh]]''' ||14.48% ||6,658 ||7,047 ||7,189 ||7,567 ||7,571 ||'''7,731''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.79%|| 6,343 ||6,731 ||6,888 ||7,111 ||7,113 ||'''7,592''' |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Trevor Clarke|| 9.06%|| 4,166 ||4,166 ||4,199 ||4,207 ||4,704 ||4,885 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||6.45%|| 2,967 ||3,026 ||3,327 ||3,476 ||3,777 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Ian Marshall]]|| 4.08%|| 1,876 ||1,877 ||1,911 ||1,918|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Paul Gallagher|| 3.66% ||1,682 ||1,688 ||1,895 || || || |- | style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] || James Hope ||1.43% ||657 ||661|| || || || |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || [[Pobal seachas Brabús]] || Carol Gallagher ||0.77%|| 354 ||358 || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Susan Glass ||0.55%|| 252|| 255|| || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}}"| ||[[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach]] ||Amy Ferguson|| 0.37%|| 171 ||173|| || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Barry Brown ||0.26%|| 119 ||125 || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 69,702 '''bailí:''' 45,994 '''Millte:''' 635 '''Cuóta:''' 7,666 '''Vótóirí:''' 46,629 (66.90%)''' |} ====2017==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán Chomhthionól 2017]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2017 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-15|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819191400/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 20.45% ||'''9,064''' || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 17.40% ||'''7,714'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 17.09%|| 7,573|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 14.17% ||6,283 ||6,300 ||6,333 ||6,343 ||'''7,682''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.61%|| 6,034 ||6,035 ||6,289 ||6,421 ||'''7,035''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || Alicia Clarke ||8.24% ||3,654 ||4,689 ||4,689 ||4,690 ||6,275 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Charlie Chittick|| 1.92% ||851 ||1,429 ||1,429 ||1,429 || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly || 2.82% ||1,252 ||1,260 ||1,264 ||1,266|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 1.95% ||864 ||866 ||871 ||875 || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 0.93%|| 412 ||416 ||417 ||418 || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || ''[[CISTA|Citizens Independent Social Thought Alliance]]'' || Barry Brown|| 0.84% ||373 ||381 ||384 ||385 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French|| 0.22% ||98 ||99 ||101 ||102 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Roisin McMackin|| 0.19%|| 85|| 86|| 86 ||86|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.09% ||41 ||45 ||45 ||45|| |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.06% ||27 ||32 ||32 ||32 || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 64,258 '''bailí:''' 44,325'''Millte:''' 582'''Cuóta:''' 7,388'''Vótóirí:''' 44,907(69.89%)''' |} ====2016==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|Toghchán Chomhthionól 2016]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)|teideal=NI Assembly Election 2016 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819185638/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6!! Comhair 7 !! Comhair 8 !! Comhair 9 !! Comhair 10 !! Comhair 11 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.05% ||4,287 ||4,297 ||4,343 ||4,434 ||4,482 ||4,600 ||4,880 ||'''5,552''' || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 11.98%|| 4,650 ||4,652 ||4,673 ||4,685 ||4,699 ||4,709 ||4,728 ||4,766 ||'''8,370''' || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 11.44% ||4,441 ||4,454 ||4,486 ||4,563 ||4,596 ||4,663 ||4,705 ||4,848 ||5,124 ||'''7,932''' || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 11.77%|| 4,568 ||4,568 ||4,588 ||4,597 ||4,671 ||4,715 ||4,916 ||5,250 ||5,252 ||5,252 ||'''5,263''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 11.49% ||4,460 ||4,460 ||4,495|| 4,505 ||4,574|| 4,599 ||4,806 ||4,953|| 4,955 ||4,959|| '''4,993''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 9.19%|| 3,565 ||3,566|| 3,575|| 3,581 ||3,619 ||3,644|| 3,775|| 4,009 ||4,009 ||4,009 ||'''4,017''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] ||Grace McDermott|| 9.56% ||3,711 ||3,711|| 3,721|| 3,727||3,750|| 3,774|| 3,865|| 3,974|| 3,974|| 3,974|| 3,996 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.01% ||3,884 ||3,887 ||3,897 ||3,902 ||3,919 ||3,924 ||3,941 ||3,952 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Josephine Deehan ||4.58% ||1,778 ||1,779 ||1,818 ||1,893 ||1,944 ||2,066 ||2,607 || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 2.13% ||828 ||828 ||849 ||871 ||932 ||1,003 || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Patsy Kelly ||1.70% ||661 ||662 ||703 ||726 ||742 ||763 || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 1.18% ||458 ||461 ||513 ||619 ||714 || || || || || || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || [[CISTA]] || Barry Brown|| 1.41% ||547 ||549 ||582 ||612 || || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||1.27% ||494 ||495 ||506|| || || || || || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || Leas na nAinmhithe || Laura McAnea ||0.58% ||224 ||225|| || || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French||0.32% ||124 ||125|| || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.22% || 85 ||86|| || || || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.11% ||44|| || || || || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 65,694 '''bailí:''' 38,809'''Millte:''' 516'''Cuóta:''' 5,545'''Vótóirí:''' 39,325(59.86%)''' |} ====2011==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|Toghchán Chomhthionól 2011]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf|teideal=NI Assembly Election 2011|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|format=PDF|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2019-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806053445/http://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 15.29% ||'''6,008'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 14.32%|| '''5,630'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''||12.86% ||5,053 ||5,089.3 ||5,445.94 ||'''7,791.94'''|| |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Joe Byrne]]'''|| 8.53% ||3,353 ||3,372.08 ||4,555.86 ||4,918.98 ||'''5,320.98''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||12.79% ||5,027 ||5,027.42 ||5,133.66 ||5,143.8 ||'''5,162.8''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 10.36%|| 4,072 ||4,073.08 ||4,365.88 ||4,394.94 ||'''4,397.94''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.33% ||4,059 ||4,059.18 ||4,115.18 ||4,116.78 ||4,123.78 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Declan McAleer]]||7.65% ||3,008 ||3,272.9 ||3,576.4|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Paddy McGowan]] ||2.91% ||1,145 ||1,158.92 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Eugene McMenamin]]|| 2.79% ||1,096 ||1,099.18|| || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Eric Bullick ||2.17%|| 852 ||854.04|| || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 62,970''' Bailí:''' 39,303'''Millte:''' 1,020'''Cuóta:''' 5,615'''Vótóirí:''' 40,323(64.04%)''' |} ====2007==== ====2003==== ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] h62cydaocsgq9fn9ykmf9f24ldk6zqg An Réalta Bhuí 0 103382 1308236 1245680 2026-04-16T18:41:57Z Saighneánach 72809 Typo 1308236 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Judenstern JMW.jpg|mion|An réalta bhuí nó ''Judenstern'' sa [[Ghearmáinis]].]] [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 183-N0619-506, Paris, Jüdische Frauen mit Stern.jpg|mion|Meitheamh 1942: Giúdaigh i b[[Páras]], ag caitheamh réaltaí buí]] Siombail [[An Giúdachas|Ghiúdach]] is ea [[Réalta Dháiví]].<ref>nó Réalta Dháibhí</ref> I ngach tír a bhí faoi smacht na [[Naitsíochas|Naitsithe]], cuireadh iallach ar Ghiúdaigh '''An Réalta Bhuí''', nó suaitheantas le Réalta Dháiví, a chaitheamh ar a gcuid éadaí. Dá thoradh sin, sheas na Giúdaigh amach ó dhaoine eile faoi riail na Naitsithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/Crocus_IRISH_HandBook2018.pdf|teideal=Lámhleabhar Múinteora - An Tionscnamh Crócais|údar=COGG|dátarochtana=2022}}{{Dead link|date=Iúil 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Téann stair na réalta i bhfad siar: thosaigh an nós sa Chailifeacht Mhoslamach Umayyad san 8ú haois. == Féach freisin == * [[Réalta Dháiví]] * [[Uileloscadh|An tUileloscadh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Réalta Bhuí, An}} [[Catagóir:Giúdachas]] [[Catagóir:An tUileloscadh]] [[Catagóir:Naitsíochas]] [[Catagóir:Ciníochas]] [[Catagóir:Frith-Ghiúdachas]] [[Catagóir:Siombailí]] jwn8eopx8vjp48pbsyay4m7fjoehwpc Catagóir:Ginearáil Arm na Breataine 14 105922 1308264 1184883 2026-04-16T19:06:36Z Seachránaí 53315 Catagóir:Pearsanra míleata na Breataine 1308264 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Arm na Breataine]] [[Catagóir:Ginearáil]] [[Catagóir:Pearsanra míleata na Breataine]] po85nau1tnh7fpsmrrsufbnj8xiq4vy Aimsir na bliana 2022 0 106185 1308227 1253341 2026-04-16T18:29:40Z Saighneánach 72809 Typo 1308227 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:ECDM 20221114 World Temperature Anomaly October2022.pdf|mion|aimhrialtacht'','' Deireadh Fómhair 2022]] Bhí '''aimsir na bliana 2022''' is teo dár taifeadadh ariamh in Éirinn agus sa Bhreatain.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=2022 ar an bhliain is teo dár taifeadadh ariamh sa Bhreatain|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1228/1344001-2022-ar-an-bhliain-is-teo-dar-taifeadadh-ariamh-sa-bhreatain/|date=2022-12-28|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Sáróidh an meánteocht bhliantúil i mbliana an meánteocht a b'airde ariamh a baineadh amach i 2014. Cé go gcuimhníonn go leor daoine ar an teas mór a bhí ann an samhradh seo, gurb "é an rud is suntasaí in 2022 ná an teas seasta a bhí ann ar feadh na bliana uilig nuair a bhí gach mí seachas Nollaig níos teo ná mar a bheithfí ag súil."<ref name=":1" /> [[Íomhá:ECDM 20220810 World Temperature Anomaly July2022.pdf|mion|aimhrialtacht'','' Iúil 2022]] === Tonnta teasa san Eoraip === Bhuail roinnt mhaith tonnta teasa Éire agus an Bhreatain ó thosach an Mheithimh i mbliana 2022, rud a d'fhág an ceathrú samhradh ab teo a taifeadadh ariamh ann. Sháraigh an mearcair pointe na 40 céim den chéad uair nuair a taifeadadh teocht de 40.3C i [[Coningsby]] i [[Lincolnshire]] ar an 19 Iúil 2022. D'eisigh an Oifig Mheitéareolaíochta sa Bhreatain a gcéad rabhadh an-teasa dearg ariamh an mhí chéanna. * Mí-Iúil 2022: [[Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain, 2022|Tonn teasa in Éirinn agus sa Bhreatain]] * Iúil: [[Tonnta teasa san Eoraip, 2022|Tonn teasa san Eoraip]] === Tubaistí === Bhuail [[Tuile|tuilte]] an [[An Phacastáin|Phacastáin]] idir 14 Meitheamh - Deireadh Fómhair 2022, de thoradh titim throm báistí. Séasúr an [[Monsún|mhonsúin]] a bhí ann, ach bhí an fhearthainn ar scála nach bhfacthas riamh cheana. Bhí aon trian den tír báite. * [[Tuilte sa Phacastáin, 2022|Tuilte sa Phacastáin]] === Cor san aimsir === Bhuail [[stoirm]] fhiánta [[Meiriceá Thuaidh]] i rith mhí na Nollag 2022. Réab an stoirm os cionn 3,200 [[ciliméadar]], idir [[Texas]] agus [[Québec|Quebec]]. 'Buama cioclóin'<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Explosive cyclogenesis|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Explosive_cyclogenesis&oldid=1129230864|journal=Wikipedia|date=2022-12-24|language=en}}</ref> a bhí an chúis, agus ní minic a tharlaíonn sé sin. Fuair nach mór 100 duine bás<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Late December 2022 North American winter storm|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Late_December_2022_North_American_winter_storm&oldid=1130584438|journal=Wikipedia|date=2022-12-30|language=en}}</ref> de bharr na drochaimsire agus an teocht chomh híseal le 45 céim celsius in áiteanna. <ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Milliún gan leictreachas sna Stáit Aontaithe de bharr stoirme|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1224/1343615-milliun-gan-leictreachas-sa-stait-aontaithe-de-bharr-stoirme/|date=2022-12-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * [[Stoirm gheimhridh, Meiriceá Thuaidh, Nollaig 2022|Stoirm gheimhridh, Meiriceá Thuaidh]] == Féach freisin == * 1-4 Márta 2022: [[6ú Tuarascáil de chuid an Phainéil Idir-Rialtasach ar an Athrú Aeráide]] * [[Aimsir na bliana 2023]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athrú aeráide]] [[Catagóir:Aimsir na bliana 2022]] 9pjn6w8txgo1kfpl7u3nypxlgijv8zd Soinéad 0 106563 1308308 1291837 2026-04-16T23:30:22Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus beagán eile 1308308 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Sonnet 79.jpg|mion|Soinéad 79, leathanach ceathairfhillte de shoinéid [[Shakespeare]], leagan 1609]] Is éard is '''soinéad''' ann ná dán ceithre líne dhéag agus na rímeanna ann socair de réir rialacha áirithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.teanglann.ie/ga/fb/soin%C3%A9ad|teideal=An Foclóir Beag: soinéad|language=ga|work=www.teanglann.ie|dátarochtana=2023-01-26}}</ref> Ón bhfocal [[Iodáilis]]e ''sonetto'' (lit. "amhrán beag", a dhíorthaítear ón bhfocal [[Laidin]]e ''sonus'', a chiallaíonn ''fuaim'') a thagann sé. Faoin [[13ú haois]] ba dhán ceithre líne déag a bhí san fhoirm a lean scéimre agus struchtúr docht ríme. Le linn an ''[[Renaissance]]'', ba é an soinéad rogha na bhfilí mar fhoirm chun an grá rómánsúil a chur in iúl. == Shakespeare == Scríobh [[William Shakespeare]] 154 soinéad, agus cuid acu aistrithe go Gaeilge ag [[Sorcha de Brún]]. Foilsíodh an chéad chuid de na haistriúcháin san iris ''[[Comhar]]'' in 2025. Bhain an Dr de Brún úsáid as [[peintiméadar iambach]], rithim filíochta a bhaineann go dlúth le saothar Shakespeare.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gaeilge-curtha-ar-shoineid-shakespeare-ag-leachtoir-in-ollscoil-luimnigh/|teideal=Gaeilge curtha ar shoinéid Shakespeare ag léachtóir in Ollscoil Luimnigh|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=18 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-27}}</ref> == Féach freisin == * [[Peintiméadar iambach]] == Naisc sheachtracha == * [https://uol.primo.exlibrisgroup.com/discovery/fulldisplay?vid=353UOL_INST:353UOL_VU1&docid=alma991002254929703496&context=L An ''grá'' i bhfilíocht na n-uaisle] (1988) le [[Seán Ó Tuama|Seán ''Ó Tuama'']]. == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Soinead}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Foirmeacha filíochta]] [[Catagóir:Filíocht]] 8nzi0hnwfh755eyu1tuo6gmaktjcl49 Análóir 0 106988 1308254 1231225 2026-04-16T18:52:24Z Saighneánach 72809 Typo 1308254 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Druga|image=[[Íomhá:An Asthma patient taking medication using an inhaler.png|220px]]}} Briseann '''análóir'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/an%C3%A1l%C3%B3ir/|title=“análóir” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-08-31}}</ref> (nó '''ionanálaitheoir''' uaireanta<ref name='EID'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/eid/inhaler|title=English-Irish Dictionary (de Bhaldraithe): inhaler|editor=[[Tomás de Bhaldraithe]], eag.|year=1959|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910360|access-date=2024-08-31|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref>) an réama tiubh a bhíonn ina chúis le hionfhabhtú [[Scamhóg|scamhóga]], srl Tá dhá chineál éagsúla análóirí ar fáil: * An ‘t-análóir dáileog méadraithe’ a bhaineann úsáid as gás chun an druga a spraeáil, a leithéidí Ventolin, Seretide, Flixotide, Vannair. Má bhrúnn tú ar chnaipe agus má chloiseann tú an ‘ssss’, is análóir dáileog méadraithe atá i gceist. Agus is é an gás iontu atá freagrach as an bhfadhb aeráide.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/is-ionann-analoir-amhain-agus-350km-i-toyota-corolla-o-thaobh-na-haeraide-de/|teideal=‘Is ionann analóir amháin agus 350km i Toyota Corolla ó thaobh na haeráide de’|údar=An Gael Glas|dáta=9ú Feabhra 2023|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-02-22}}</ref> * An t-análóir púdair tirim a chuireann iachall ar an duine an druga a dhiúl isteach, a leithéidí Symbicort, Bufomix, Bricanyl agus na Evohalers. Táthar ag súil go n-éireoidh le hanálóir nua de phúdar tirim atá a fhorbairt in Éirinn; Cé gur féidir le teiripí an smuga a bhriseadh, níl ach líon áirithe éifeachtach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cúram do ghalar scámhóg a fhorbairt ag eolaithe in Éirinn|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/1111/830844-curam-do-ghalar-scamhog-a-fhorbairt-ag-eolaithe-in-eirinn/|date=2016-11-11|language=ga-iE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Aeráid === Má tá análóir dáileog méadraithe i gceist, is é an gás iontu atá freagrach as fadhbanna aeráide.<ref name=":0" /> Úsáideann an gnáthdhuine le hasma dhá nó trí análóir in aghaidh na míosa ar an meán. == Féach freisin == * [[Broncaileathóir]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Leigheas]] [[Catagóir:Scamhóga]] [[Catagóir:Asma]] [[Catagóir:Broncaileathóirí]] tvo08qgy2bm54kuak5oebup87bqsne5 Acht 'Cat is Luch in aghaidh a chéile', 1913 0 107679 1308212 1266544 2026-04-16T17:52:23Z Saighneánach 72809 Typo 1308212 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Cat_and_Mouse_Act_Poster_-_1914.jpg|clé|mion|Postaer de chuid an WSPU, 1914]] Achtaíodh '''Acht na bPríosúnach (Urscaoileadh Sealadach as Drochshláinte), 1913''' ar 25 Aibreán 1913.,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.parliament.uk/about/living-heritage/transformingsociety/electionsvoting/womenvote/case-study-the-right-to-vote/the-right-to-vote/winson-green-forcefeeding/cat-and-mouse-act/|teideal=Téacs|údar=parliament.uk|dáta=1913}}</ref> nó an t'''Acht "Cat is Luch in Aghaidh a Chéile"''', mar a thugtar air.<ref>''Prisoners (Temporary Discharge for Ill Health'') ''Act'', 1913 or the Cat and Mouse Act</ref><ref>Ian Miller, ''A History of Force Feeding: Hunger Strikes, Prisons and Medical Ethics'', 1909-1974 (Palgrave Macmillan, 2016).</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.prints-online.com/suffragette-cat-mouse-act-mckenna-14162894.html|teideal=Prints of Suffragette Cat and Mouse Act McKenna|language=en|work=Mary Evans Prints Online Photo Prints|dátarochtana=2023-04-25}}</ref> Díríodh an dlí ar stailceanna ocrais a bhíodh á n-úsáid ag na sufraigéidí (sa chéad dul síos) agus iad i bpríosún,<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/619670286845218|teideal=Acht "Cat is Luch in Aghaidh a Chéile"|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2023|dátarochtana=2023}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nationalarchives.ie/article/suffragettes-prison-conditions-ireland/|teideal=Suffragettes and Prison Conditions in Ireland|údar=The National Archives of Ireland|language=en-IE|dátarochtana=2023-04-25}}</ref> [[Íomhá:Suffragette starves herself out of jail.jpg|clé|mion|1909]] Leis an acht seo, scaoileadh saor as an bpríosún [[sufraigéid]]í a bhí ar [[stailc ocrais]] ar feadh tamaillín. Cheadaigh scaoileadh saor sealadach coinníollach do phríosúnaigh ar fhorais sláinte. Ansin athghabhadh iad tar éis dóibh téarnamh, chun an tréimhse a bhí fágtha dá bpianbhreith a chríochnú. [[Íomhá:Poster showing a suffragette being force-fed, 1910.jpg|clé|mion|príosúnach a chothú in éadan a thola, 1910]] Tháinig an dlí i bhfeidhm in ionad iad a chothú in aghaidh a dtola, mar a dhéantaí roimhe sin. Ach thí an reachtaíocht neamhéifeachtach ar an iomlán, toisc gur mhinic a sheachain príosúnaigh scaoilte an athghabháil..Ina theannta sin, bhain an dlí ní ba mhó de thacaíocht an phobail do rialtas [[H. H. Asquith|Asquith]].<ref name=":0" /> Bhí éagsúlacht mhór ina dhiaidh sin sa tslí inar dhéileáil údaráis le príosúnaigh ar stailc ocrais, bíodh trí scaoileadh sealadach nó trí chothú in aghaidh a dtola.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=‘I Would Have Gone on with the Hunger Strike, but Force-Feeding I Could Not Take’: The Coercion of Hunger Striking Convict Prisoners, 1913–72|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK385300/|publisher=Palgrave Macmillan|date=2016-08-26|language=en|author=Ian Miller}}</ref>. === Éire === Baineadh úsáid as an reachtaíocht in Éirinn<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/centuryireland/index.php/articles/hunger-striking-prisoners-released|teideal=1917: Hunger striking prisoners released under Cat and Mouse Act {{!}} Century Ireland|work=www.rte.ie|dátarochtana=2023-04-25}}</ref> agus in aghaidh náisiúnaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://midclarebrigade.ie/blog/clares-republican-hunger-strikers-1917|teideal=Clare’s Republican hunger Strikers 1917|language=en|work=Mid Clare Brigade Commemoration 100|dátarochtana=2023-04-25|archivedate=2023-04-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230425154032/https://midclarebrigade.ie/blog/clares-republican-hunger-strikers-1917}}</ref> Tá an tAcht seo ar cheann de na reachtanna in Éirinn a choinnítear i bhfeidhm leis an Acht um Athchóiriú an Dlí Reachtúil 2007<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Statute Law Revision Act 2007|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Statute_Law_Revision_Act_2007&oldid=1146933454|journal=Wikipedia|date=2023-03-27|language=en}}</ref> agus leis an Acht um Athchóiriú an Dlí Reachtúil 2009.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/1913/act/4/enacted/en/print.html?fbclid=IwAR1EKO4P1fB16K9eVrE6fWCodQMQoJXmh1xbUnNlZYc72sBbKk1pcXG7HHU|teideal=Prisoners (Temporary Discharge For Ill-Health) Act, 1913|údar=electronic Irish Statute Book (eISB)|language=en|work=www.irishstatutebook.ie|dátarochtana=2023-04-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishstatutebook.ie/eli/2009/act/46/enacted/en/html|teideal=Statute Law Revision Act 2009|údar=electronic Irish Statute Book (eISB)|language=en|work=www.irishstatutebook.ie|dátarochtana=2023-04-25}}</ref> == Féach freisin == * [[H. H. Asquith]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1913]] [[Catagóir:Dlí reachtúil]] [[Catagóir:Sufraigéidí]] [[Catagóir:Stair na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Stailceanna ocrais]] ls9avho5gkzrdhqxtz8l9gc5gb4w9w7 Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá 14 109892 1308242 1184730 2026-04-16T18:46:58Z Seachránaí 53315 Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha 1308242 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Aisteoirí LADT]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] kbu1e0hw1ftps75ox0l0gta81xhn3fn Lig Sinn i gCathú 0 111615 1308338 1292925 2026-04-17T09:37:26Z Eomurchadha 4240 1308338 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar|image=Lig Sinn i gCathú.jpg}} {{Teideal iodálach}} Is úrscéal le scríbhneoir [[Muintir na hÉireann|Gaeilge]] [[Breandán Ó hEithir]] é '''''Lig Sinn i gCathú'''''. Is fáthscéal tábhachtach é faoi shaol an mhic léinn agus tá sé ar na húrscéalta is fearr sa seánra [[Künstlerroman]]. Is tagairt don [[Ár nAthair]] é teideal an leabhair: : Agus maith dúinn ár bhfiacha, : Mar a mhaithimidne dár bhféichiúna féin, : Agus ná '''lig sinn i gcathú''' : Ach saor sinn ó olc. Tá an scéal suite i mbaile ficseanúil darb ainm “Baile an Chaisil”, cé gur léir gurb é [[cathair na Gaillimhe]] atá i gceist. Tarlaíonn an scéal um [[Cáisc|Cháisc]] in 1949, an bhliain ar fógraíodh [[Poblacht na hÉireann]] agus ar fhág an tír an [[Comhlathas na Náisiún|Comhlathas]]. Tá Máirtín Ó Méalóid, mac léinn ollscoile, agus na rógairí atá ina gcairde aige róthógtha leis an ragairne agus leis an gcraiceann le mórán airde a thabhairt ar an eachtra thábhachtach stairiúil sin. Tá Máirtín ag iarraidh idir shaol an mhic léinn agus saol an drabhláis a chleachtadh. Is deireadh seachtaine cinniúnach é seo i saol Mháirtín. Ní fios an ndéanfaidh sé athmhuintearas lena mhuintir nó an gcromfaidh sé choíche ar an staidéar. Úrscéal greannmhar é ó dhuine de na hiriseoirí ba mhó cáil lena linn. Thug [[Alan Harrison]] tour de force ar ''Lig Sinn i gCathú'' agus oilithreacht ar bun ag an bpríomhcharachtar ann ‘ó mhíshuaimhneas a laethanta ollscoile go dtí an tuiscint agus an léargas searbh a shaorann é ónar bhain lena shaol go dtí sin’. Aistríodh an t-úrscéal go Béarla faoin teideal ''Lead Us Into Temptation'' agus go [[Gearmáinis]] ina dhiaidh sin. Cuireadh ar a laghad trí leagan amharclainne den úrscéal ar stáitse.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishplayography.com/play?playid=32801|teideal=SEARCH FOR A PLAY – PlayographyIreland|language=en-US|dátarochtana=2024-02-12}}</ref> Maítear go minic gurb é ''Lig Sinn i gCathú'' an t-aon leabhar Gaeilge riamh a bhí ag barr liosta na leabhar is mó díol, cé go mb'fhéidir nach bhfuil sé sin fíor. == Féach freisin == * [[Breandán Ó hEithir]] * [[Lá i gCathú]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] 3n8bfyjlli55nbyoh4y8cxo89gxio10 1308339 1308338 2026-04-17T09:38:27Z Eomurchadha 4240 1308339 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar|image=Lig Sinn i gCathú.jpg}} {{Teideal iodálach}} Is úrscéal le scríbhneoir [[Muintir na hÉireann|Gaeilge]] [[Breandán Ó hEithir]] é '''''Lig Sinn i gCathú'''''. Is fáthscéal tábhachtach é faoi shaol an mhic léinn agus tá sé ar na húrscéalta is fearr sa seánra [[Künstlerroman]]. Is tagairt don [[Ár nAthair]] é teideal an leabhair: : Agus maith dúinn ár bhfiacha, : Mar a mhaithimidne dár bhféichiúna féin, : Agus ná '''lig sinn i gcathú''' : Ach saor sinn ó olc. Tá an scéal suite i mbaile ficseanúil darb ainm “Baile an Chaisil”, cé gur léir gurb é [[cathair na Gaillimhe]] atá i gceist. Tarlaíonn an scéal um [[Cáisc|Cháisc]] in 1949, an bhliain ar fógraíodh [[Poblacht na hÉireann]] agus ar fhág an tír an [[Comhlathas na Náisiún|Comhlathas]]. Tá Máirtín Ó Méalóid, mac léinn ollscoile, agus na rógairí atá ina gcairde aige róthógtha leis an ragairne agus leis an gcraiceann le mórán airde a thabhairt ar an eachtra thábhachtach stairiúil sin. Tá Máirtín ag iarraidh idir shaol an mhic léinn agus saol an drabhláis a chleachtadh. Is deireadh seachtaine cinniúnach é seo i saol Mháirtín. Ní fios an ndéanfaidh sé athmhuintearas lena mhuintir nó an gcromfaidh sé choíche ar an staidéar. Úrscéal greannmhar é ó dhuine de na hiriseoirí ba mhó cáil lena linn. Thug [[Alan Harrison]] tour de force ar ''Lig Sinn i gCathú'' agus oilithreacht ar bun ag an bpríomhcharachtar ann ‘ó mhíshuaimhneas a laethanta ollscoile go dtí an tuiscint agus an léargas searbh a shaorann é ónar bhain lena shaol go dtí sin’. Aistríodh an t-úrscéal go Béarla faoin teideal ''Lead Us Into Temptation'' agus go [[Gearmáinis]] ina dhiaidh sin. Cuireadh ar a laghad trí leagan amharclainne den úrscéal ar stáitse.<ref>{{Lua idirlín|url=https://irishplayography.com/play?playid=32801|teideal=SEARCH FOR A PLAY – PlayographyIreland|language=en-US|dátarochtana=2024-02-12}}</ref> Maítear go minic gurb é ''Lig Sinn i gCathú'' an t-aon leabhar Gaeilge riamh a bhí ag barr liosta na leabhar is mó díol, cé go mb'fhéidir nach bhfuil sé sin fíor. == Féach freisin == * [[Breandán Ó hEithir]] * [[Lá i gCathú]] == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Úrscéalta na Gaeilge]] [[Catagóir:Breandán Ó hEithir]] pfngsnzau3ct91uoi4q6fugrcgiwlr1 Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh 0 112745 1308296 1291220 2026-04-16T23:16:13Z TGcoa 21229 1308296 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:European Union Population Projections.jpg|mion|Réamh-mheastacháin ar dhaonra an Aontais Eorpaigh. Foinse: Comparative Population Studies Vol. 44 (2019)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.comparativepopulationstudies.de/index.php/CPoS|teideal=Comparative Population Studies|work=www.comparativepopulationstudies.de|dátarochtana=2024-04-12}}</ref>]] Mhol an an [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]] '''Comhaontú Imirce agus Tearmainn,'''<ref>Béarla: Pact on Migration and Asylum</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Migration and asylum policy of the European Union|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Migration_and_asylum_policy_of_the_European_Union&oldid=1211623503|journal=Wikipedia|date=2024-03-03|language=en}}</ref> maidir le cúrsaí [[inimirce]], sa bhliain 2020.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/home/en|teideal=A fresh start on migration: Building confidence and striking a new balance between responsibility and solidarity|údar=ec.europa.eu|dáta=2020|work=European Commission - European Commission|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> Thug [[Parlaimint na hEorpa]] a beannacht don Comhaontú ar an 10 Aibreán 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eulisa.europa.eu/Newsroom/News/Pages/The-Pact-on-Migration-and-Asylum-becomes-a-reality.aspx|teideal=The Pact on Migration and Asylum becomes a reality|údar=eulisa.europa.e|dáta=2024-04-11|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-04-11|archivedate=2024-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240411233943/https://www.eulisa.europa.eu/Newsroom/News/Pages/The-Pact-on-Migration-and-Asylum-becomes-a-reality.aspx}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-and-asylum/pact-migration-and-asylum_en|teideal=Pact on Migration and Asylum|language=en|work=Migration and Home Affairs|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> [[Íomhá:Migration to Europe in 2021.pdf|mion|2021<ref>{{Lua idirlín|url=https://erccportal.jrc.ec.europa.eu/ECHO-Products/Maps|teideal=Maps|work=erccportal.jrc.ec.europa.eu|dátarochtana=2024-04-12}}</ref>]] === An Comhaontú === Tiocfaidh na dlíthe céanna i bhfeidhm i ngach uile bhallstát de chuid an AE (seachas an [[An Danmhairg|Danmhairg]]) roimh 2027.<ref name=":0" /> * Beidh sé níos éasca ag ballstáit teorainn a chur le líon na n-imirceach a ligtear isteach san Aontas Eorpach. * Próiseálfar iarratais ar thearmann níos luaithe agus go bhféadfar daoine a dhíbirt as an tír níos luaithe. * Féadfaidh ballstáit nach bhfuil ag iarraidh glacadh le hiarrthóirí tearmainn síntiús airgid a thabhairt do thír eile chun glacadh leo. === Cur in aghaidh === Tá an reachtaíocht cáinte ag roinnt eagraíochtaí carthanachta a deir go mbeidh sé i bhfad níos deacra ar iarrthóirí tearmainn cosaint a fháil.<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2024/04/11/the-bitter-compromise-of-the-eu-migration-pact_6668105_23.html|teideal=The bitter compromise of the EU migration pact|dáta=2024-04-11|language=en|work=Le Monde.fr|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> === An Comhaontú agus Éire === De réir an chomhaontaithe nua, ní mór do Rialtas na hÉireann reachtaíocht úr a thabhairt isteach am éigin idir 2024-2026 le teacht in áit an Achta um Chosaint Idirnáisiúnta (a tháinig i bhfeidhm in 2015).<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title='Cor cinniúnach reachtaíocht nua inimirce' – McEntee|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0411/1442931-cor-cinniunach-reachtaiocht-nua-inimirce-mcentee/|date=2024-04-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> => Ritheadh an [[Acht um Chosaint Idirnáisiúnta|Bille um Chosaint Idirnáisiúnta]] in 2026. == Féach freisin == * [[Acht um Chosaint Idirnáisiúnta]], 2015 agus 2026 * [[:Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa|Géarchéim imirceach na hEorpa]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Imirce dhaonna]] [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:2024]] [[Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa]] [[Catagóir:Ceart tearmainn]] [[Catagóir:Inimirce]] s6a2kj7k8zcpe1lfrhe1chci9ex6skm 1308302 1308296 2026-04-16T23:23:37Z TGcoa 21229 1308302 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:European Union Population Projections.jpg|mion|Réamh-mheastacháin ar dhaonra an Aontais Eorpaigh. Foinse: Comparative Population Studies Vol. 44 (2019)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.comparativepopulationstudies.de/index.php/CPoS|teideal=Comparative Population Studies|work=www.comparativepopulationstudies.de|dátarochtana=2024-04-12}}</ref>]] Mhol an an [[An Coimisiún Eorpach|Coimisiún Eorpach]] '''Comhaontú Imirce agus Tearmainn,'''<ref>Béarla: Pact on Migration and Asylum</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Migration and asylum policy of the European Union|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Migration_and_asylum_policy_of_the_European_Union&oldid=1211623503|journal=Wikipedia|date=2024-03-03|language=en}}</ref> maidir le cúrsaí [[inimirce]], sa bhliain 2020.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ec.europa.eu/commission/presscorner/home/en|teideal=A fresh start on migration: Building confidence and striking a new balance between responsibility and solidarity|údar=ec.europa.eu|dáta=2020|work=European Commission - European Commission|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> Thug [[Parlaimint na hEorpa]] a beannacht don Comhaontú ar an 10 Aibreán 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eulisa.europa.eu/Newsroom/News/Pages/The-Pact-on-Migration-and-Asylum-becomes-a-reality.aspx|teideal=The Pact on Migration and Asylum becomes a reality|údar=eulisa.europa.e|dáta=2024-04-11|work=web.archive.org|dátarochtana=2024-04-11|archivedate=2024-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240411233943/https://www.eulisa.europa.eu/Newsroom/News/Pages/The-Pact-on-Migration-and-Asylum-becomes-a-reality.aspx}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-and-asylum/pact-migration-and-asylum_en|teideal=Pact on Migration and Asylum|language=en|work=Migration and Home Affairs|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> [[Íomhá:Migration to Europe in 2021.pdf|mion|2021<ref>{{Lua idirlín|url=https://erccportal.jrc.ec.europa.eu/ECHO-Products/Maps|teideal=Maps|work=erccportal.jrc.ec.europa.eu|dátarochtana=2024-04-12}}</ref>]] [[Íomhá:NEW_PACT_ON_MIGRATION_AND_ASYLUM,_TIMELINE_AND_MAIN_ACHIEVEMENTS.jpg|mion|Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh]] === An Comhaontú === Tiocfaidh na dlíthe céanna i bhfeidhm i ngach uile bhallstát de chuid an AE (seachas an [[An Danmhairg|Danmhairg]]) roimh 2027.<ref name=":0" /> * Beidh sé níos éasca ag ballstáit teorainn a chur le líon na n-imirceach a ligtear isteach san Aontas Eorpach. * Próiseálfar iarratais ar thearmann níos luaithe agus go bhféadfar daoine a dhíbirt as an tír níos luaithe. * Féadfaidh ballstáit nach bhfuil ag iarraidh glacadh le hiarrthóirí tearmainn síntiús airgid a thabhairt do thír eile chun glacadh leo. === Cur in aghaidh === Tá an reachtaíocht cáinte ag roinnt eagraíochtaí carthanachta a deir go mbeidh sé i bhfad níos deacra ar iarrthóirí tearmainn cosaint a fháil.<ref>{{Cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/opinion/article/2024/04/11/the-bitter-compromise-of-the-eu-migration-pact_6668105_23.html|teideal=The bitter compromise of the EU migration pact|dáta=2024-04-11|language=en|work=Le Monde.fr|dátarochtana=2024-04-11}}</ref> === An Comhaontú agus Éire === De réir an chomhaontaithe nua, ní mór do Rialtas na hÉireann reachtaíocht úr a thabhairt isteach am éigin idir 2024-2026 le teacht in áit an Achta um Chosaint Idirnáisiúnta (a tháinig i bhfeidhm in 2015).<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title='Cor cinniúnach reachtaíocht nua inimirce' – McEntee|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0411/1442931-cor-cinniunach-reachtaiocht-nua-inimirce-mcentee/|date=2024-04-11|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> => Ritheadh an [[Acht um Chosaint Idirnáisiúnta|Bille um Chosaint Idirnáisiúnta]] in 2026. == Féach freisin == * [[Acht um Chosaint Idirnáisiúnta]], 2015 agus 2026 * [[:Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa|Géarchéim imirceach na hEorpa]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Imirce dhaonna]] [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:2024]] [[Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa]] [[Catagóir:Ceart tearmainn]] [[Catagóir:Inimirce]] gg8cjzidq0d0f47wv7k14jgllzid6s0 Haiku 0 113423 1308301 1307458 2026-04-16T23:23:22Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis agus mionathruithe 1308301 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:A Haiku poem by Jeff Kemp and Jeff Kemp showing the new license for his work.jpg|mion|293x293px|Dán haiku le Jeff Kemp]] [[Íomhá:Gabriel Rosenstock.jpg|mion|293x293px|[[Gabriel Rosenstock]], file haiku]] [[Íomhá:Haiku path.jpg|mion|220x220px|Haiku sa nádúr]] Is éard atá san '''haiku''' ná foirm fhileata an-ghearr. Is é an haiku an fhoirm is lú d'fhoirmeacha filíochta an domhain (i dteannta an [[tré]]). Gabhann a chuid fréamhacha siar go dtí an 13ú haois agus bhláthaigh an seánra seo sa t[[Seapáin]] in aimsir [[Basho]]. De ghnáth, is i bhfoirm trí líne a bhíonn an haiku agus ní théitear de ghnáth thar 17 siolla. 'An rud atá os do chomhair a fheiscint, breith ar nóiméad solasmhar'. Sin is haiku ann, dar leis an bhfile Gaeilge [[Gabriel Rosenstock]]. Bíonn trí líne de ghnáth sa haiku. 5, 7, agus 5 siolla, faoi seach, a bhíonn sna línte. Gabhann rialacha eile, freisin, leis an gcineál seo filíochta. == Stair == Tá an Haiku bunaithe ar sheandán traidisiúnta Seapánach a dtugtar hokku air - an chéad véarsa de ''renga'' (filíocht chomhoibritheach) Ba é Masaoka Shiki<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Masaoka Shiki|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Masaoka_Shiki&oldid=1299846470|journal=Wikipedia|date=2025-07-10|language=en}}</ref> (1867-1902) sa 19ú haois a chruthaigh an téarma "haiku" chun cur síos a dhéanamh ar an bhfoirm neamhspleách 5-7-5, nuair a bhí sé ag déanamh critice ar obair Bashō agus ag iarraidh an foirm a dhéanamh níos inrochtana. === Santōka Taneda === Bhí Santōka Taneda (1882-1940), file Seapánach agus manach Búdaíoch, ina fhile cáiliúil haiku freisin. I mí Aibreáin 1926, chuaigh sé ag déircínteacht, ag dul ó dhoras go doras. Le linn dó a bheith ag siúl, chaith sé róbaí sagairt agus hata mór bambú ar a dtugtar kasa, in aghaidh na gréine. I gcaitheamh na siúlóidí fada sin, scríobh sé haiku gan stad, a mheon á thaifeadadh aige, thuas seal, thíos seal, agus é sa tóir ar lánléargas spioradálta. Haiku saorfhoirme a chleacht sé, seachas cloí le rialacha foirmiúla an traidisiúin. Friotal simplí, gan aon deighilt idir an fhilíocht agus a thaithí féin. == Gaeilge == Thug an file [[Gabriel Rosenstock]] an haiku isteach sa teanga. Chonaic sé an ceangal meoin a bhí idir an fhoirm sin agus scríobhaithe na sean-Ghaeilge a bhreac na liricí greanta sin ar imeall na lámhscríbhinní mar gheall ar lon dubh ag feadaíl thar Loch Lao nó Lochlannaigh ar an bhfarraige. "D’oir an ghontacht sin go binn dó féin toisc go raibh an oiread sin le rá aige."<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/i-gcuimhne-ar-gabriel-rosenstock-thug-se-an-domhan-mor-isteach-sa-ghaeilge/|teideal=I gcuimhne ar Gabriel Rosenstock: ‘Thug sé an domhan mór isteach sa Ghaeilge’|údar=Alan Titley|dáta=10 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-11}}</ref> Agus Rosenstock ag scríobh faoi na haiku ina leabhar ''Tabhair Dom Do Lámh'' bhí seo le rá aige: ‘baineann siad le leochaileacht an domhain. Rud leochaileach is ea teanga chomh maith. Fúinne atá sé ní hamháin an timpeallacht a chosaint ach ár dteanga shinseartha a chosaint chomh maith’.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/i-gcuimhne-ar-gabriel-rosenstock-thug-se-an-domhan-mor-isteach-sa-ghaeilge/|teideal=I gcuimhne ar Gabriel Rosenstock: ‘Thug sé an domhan mór isteach sa Ghaeilge’|údar=Liam Carson|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-11}}</ref> === Saothar Rosenstock === Rinne sé forbairt mhór sa Ghaeilge ar fhoirmeacha amhail an ''haiku'' agus an ''tanka'' agus d’oibrigh sé in éineacht le grianghrafadóirí ar nós Ron Rosenstock, Jason Symes agus Debiprasad Mukherjee ar fhorbairt an tseánra nua, an fóta-''haiku''. * ''Antlered Stag of Dawn'', The Onslaught Press, Oxford 2015. Haiku i nGaeilge móide leaganacha Béarla, Béarla na hAlban agus Seapáinise<ref>{{Lua idirlín|url=https://evertype.com/books/onslaught-anatomy-of-a-whale.html|teideal=Antlered Stag of Dawn|work=evertype.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Chogyam Trungpa: One Hundred Haiku'', agus leaganacha Béarla agus Seapáinise. Amazon Kindle, 2014 * ''EVERY NIGHT I SEND YOU FLOWERS'', Tanka in response to the art of Odilon Redon, bilingual. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2020 * ''The Road to Corrymore / Bóthar an Choire Mhóir'', [[:en:Ekphrasis|Ekphrastic]] Dátheangach. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2021 * ''Rún na Rún / Secret Of Secrets'', tanka dátheangach, Cross-Cultural Communications 2021 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.calameo.com/books/0067764001f775a5907f7|teideal=Secret Of Secrets Def|language=en|work=calameo.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''[https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf Drops of Water]'', haiku in Béarla, Gaeilge agus Scots, Buttonhook 2023 => [https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf ríomhleabhar] == Féach freisin == * [[Gabriel Rosenstock]] * [[:Catagóir:Filí haiku|Filí haiku]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Haiku| ]] [[Catagóir:Filíocht na Seapáine]] [[Catagóir:An tSeapáin]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Foirmeacha filíochta]] [[Catagóir:Filíocht]] h00ry5ur4n7pjad8c6f724bln3ahva4 Steintín 0 113801 1308290 1276002 2026-04-16T22:30:53Z TGcoa 21229 1308290 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Idirghabháil Leighis}} [[Íomhá:Stenting of Coarctation of the Aorta using a NuMed CP Stent - BVM Medical.webm|mion|NuMed CP Stent san aorta (BVM Medical)]] Is é an '''steintín''' ('''corónach''') an gléas leighis is mó cáil ó thaobh cúraim tar éis [[taom croí]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ar-bhealach-an-cairdeas-le-chuile-dhuine-a-chastar-air-a-shabhail-a-bheatha/|teideal=Ar bhealach an cairdeas le chuile dhuine a chastar air a shábháil a bheatha|údar=Mairéad Ní Nuadháin|dáta=17 Bealtaine 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-18}}</ref> == Féach freisin == * [[Taom croí]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Neamhrithimeacht chairdiach]] [[Catagóir:Croí]] [[Catagóir:Galair chroí]] [[Catagóir:Feistí leighis]] t6y63a5vrd5m7f2igbdvk3gn5ovlvwn Trá Sword 0 114666 1308357 1226815 2026-04-17T11:58:30Z Túrelio 1618 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:British commandos of 1st Special Service Brigade, led by Lord Lovat, landing on 'Queen Red' sector of Sword Beach, at La Breche, on the morning of 6 June 1944. B5103.jpg]] → [[File:Landing on Queen Red Beach, Sword Area.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Landing on Queen Red Beach, Sword Area.jpg]] 1308357 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Bhí ‘'''Trá Sword'''’<ref>códainm "Sword Beach" i mBéarla</ref> mar pháirt de thrí achar [[Dul i dTír sa Normainn 1944|theacht i dtír]] de chuid na bhfórsaí Angla-Ceanadach le linn [[Dul i dTír sa Normainn 1944|D-Day]], an [[6 Meitheamh]] [[1944]] ([[Oibríocht Overlord]] nó [[Oibríocht Overlord|Oibríocht Neptune]] an códainm a tugadh ar an ionradh). Bhí Sword ar an chliathán ab fhaide soir d’ionsaí na g[[Comhghuaillithe]] ar an lá seo.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/taisteal/luc-sur-mer-cath-sword-agus-comoradh-d-day/|teideal=Luc-Sur-Mer, Cath Sword, agus Comóradh D-Day|údar=Naoise Mac Cathmhaoil|dáta=2024-07-19|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2024-07-21}}</ref> [[Íomhá:Bundesarchiv Bild 101I-300-1865-06, Frankreich, Rommel bei 21. Pz.Div..jpg|clé|mion|1944: [[Erwin Rommel]] agus cigireacht ar na trúpaí (21<sup>e</sup> Panzer agus canon 7,5-cm PaK 40 acu)]] [[Íomhá:Queen-white-sword-beach.jpg|clé|mion|ar Trá Sword: British 2nd Army: Infantry]] [[Íomhá:Landing on Queen Red Beach, Sword Area.jpg|clé|mion|1st Special Service Brigade de chuid Lord Lovat; an píobaire [[Bill Millin]] ar dheis]] [[Íomhá:Piper Bill Millan at SWORD Beach (4) (14801337325).jpg|clé|mion|Plaic inniu : an píobaire [[Bill Millin]] ]] [[Íomhá:Sword Beach 1944 2017 (36106817340).jpg|clé|mion|Tank Churchill Avre,, Hermanville , 6 Meitheamh 1944]] == Cúlra == Ba é an Ginearál John Crocker a bhí i gceannas ar na fórsaí uilig ag Sword agus ba mhór an dúshlán a bhí os a chomhair. Bhí seilbh ag rannán de chuid na Gearmáine (a bhí faoi dhualgas an chiumhais trá seo a chosaint ar na Comhghuaillithe) ar 500 meaisínghunna san iomlán, chomh maith le 50 moirtéar agus moll mór gunnaí eile de gach sórt. Bhí ról lárnach ag muirshaighdiúirí na Fraince san ionradh agus iad faoi cheannasaíocht an Cheannfoirt [[Philippe Kieffer]] (ach níor ghlac ach thart ar dhá chéad saighdiúir coise de chuid na Fraince páirt in Oibríocht Overlord).<ref name=":0" /> == Imeachtaí == Dhá uair roimh an ionsaí amfaibiach tugadh aer-ruathar ar chosaint na nGearmánach chomh maith le bombardú cabhlaigh. Gabhadh an ''Batterie de Merville''<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Merville Gun Battery|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Merville_Gun_Battery&oldid=1232846748|journal=Wikipedia|date=2024-07-05|language=en}}</ref> agus [[Droichead Pegasus]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Pegasus Bridge|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pegasus_Bridge&oldid=1228276674|journal=Wikipedia|date=2024-06-10|language=en}}</ref> Macasamhail mar a rinneadh ar na tránna Gold agus Juno, rinne innealtóirí an fharraige a ghlanadh de smionagair agus d’éadáil le haghaidh bealaí chun na trá a chruthú chun rith cladaigh a fhágáil ag na hárthaí. Thug 25 thanc aghaidh ar an trá ar dtús báire agus ba mhór an t-ádh a bhí orthu óir dóbair gur cailleadh iad leis an tsruth. Tháinig na coisí ina ndiaidh agus a luaithe agus a leag siad cos ar scaineagán na Fraince bhí rois piléar agus moirtéar á gcreachadh ar gach taobh. <ref name=":0" /> Gidh go raibh deacrachtaí ag na Comhghuaillithe an trá a ardú ar dtús báire (a bhuí leis an taoille a bhí ag líonadh, gan trácht ar an tslad é féin), ba é an bombardú agus an dochar a rinne na tancanna ar líne chosanta na Gearmáine a chuidigh leofa sa deireadh. Ba ghreannmhar go raibh an píobaire [[Bill Millin]] ag seinm ar an trá le linn na spairne faoi ordú an Tiarna Lovat, rud a thug uchtach agus spreagadh dá chomrádaithe calma. Tháinig drandán na bpíob aniar aduaidh go mór sin ar na Gearmánaigh gur chosc siad á lámhach ar feadh cúpla soicind chun súil a chaitheamh ar an phíobaire. Sa deireadh thiar thall bhí an lámh in uachtar ag na Comhghuaillithe agus rug siad an báire leofa nuair a dhíbir siad na Gearmánaigh as gach baile agus poll fá chiumhais na mara idir [[Ouistreham]] agus Langrune-Sur-Mer. Bhí na Gearmánaigh go hiomlán trína chéile i ndiadh an ionsaithe agus ba bheag an seasamh a thug siad taobh amuigh de chúpla naoscaire nuair a thosaigh na Comhghuaillithe ag máirseáil i dtreo [[Caen]]. Sa deireadh ní bhfuair ach 600 fear de chuid na gComhghuaillithe bás ag Trá Sword (is beag sin i bhfarradh le Omaha ina bhfuair thart ar 2500 bás). Ní fios cá mhéad a fuair bás ar thaobh na [[Naitsíochas|Naitsithe]].<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Dul i dTír sa Normainn 1944]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Oibríocht Overlord]] [[Catagóir:1944]] [[Catagóir:An Normainn]] 9q0b9s63rcbde8qkherb9fp3r3psixl Clare Crockett 0 117503 1308181 1256032 2026-04-16T15:29:30Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:Sister_Clare_Crockett's_(cropped).jpg|Sister_Clare_Crockett's_(cropped).jpg]] amach, scrios [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Sister Clare Crockett's (cropped).jpg|]] 1308181 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} As an Túr Fada (ceantar an Brandywell) i nDoire ba ea an tSiúir '''Clare Crockett''' (14 Samhain 1982 – 16 Aibreán 2016). Tá Crockett ina h-iarrthóir le go ndéanfaí naomh di. Thug an Eaglais Chaitliceach aitheantas foirmeálta di in Eanáir 2025.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Bean rialta as Doire ar a bealach chun a naomhaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0112/1490342-bean-rialta-as-doire-ar-a-bealach-chun-a-naomhaithe/|date=2025-01-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Sister Clare Crockett's grave.jpg|clé|mion|141x141px|Uaimh, Lone Moor Road, Doire]] [[Íomhá:2023 Picture of the headstone on Sister Clare Crockett's grave in the new, lower area of Derry City Cemetery on Lone Moor Road (cropped).jpg|clé|mion|178x178px|Uaimh, Lone Moor Road, Doire]] == Beatha == Aisteoir agus láithreoir teilifíse a bhí sa tSiúir Crockett ar tús sula ndeachaidh sí le Siúracha Searbhónta Bhaile na Máthar sa Spáinn i 2001. Bhí sí ina [[bean rialta]] ón bhliain roimhe sin. Bhí obair thréadach, séiplíneacht ospidéil agus obair mhisinéireachta déanta sa Spáinn, sna Stáit Aontaithe agus in Eacuadór ag an bhean rialta le linn a saoil ghairid.<ref name=":0" /> === Bás === Bhásaigh an tSr Crockett i gcrith talún in [[Eacuadór]] i Meiriceá Theas ar an 16 Aibreán 2016, in aois 33 bliain di. Is amhlaidh a thit an scoil a raibh sí ag múineadh ceoil ann i Playa Prieta sa chrith talún, nuair a bhí an tSiúir Crockett ag iarraidh daoine a thabhairt amach as an fhoirgneamh.<ref name=":0" /> === 'Naomhainmniú' === De ghnáth bíonn fanacht 5 bliana ann i ndiaidh bhás duine sular féidir an próiseas naomhaithe a thosú. 'Sé an t-iarratas ar chanónú an chéad chéim den phróiseas; bronnadh an teideal 'Searbhónta Dé' ar Crockett i mí na Samhna 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/news/articles/cn4mzdxjlj1o|teideal=Sister Claire Crockett: Derry nun's family 'proud' as sainthood journey begins|language=en-GB|work=www.bbc.com|dátarochtana=2025-01-15}}</ref> I mí Eanáir 2025, reáchtáladh searmanas beannaitheachta in Ardeaglais Alcalá de Henares i [[Maidrid]], an chéad chéim sa phróiseas le go ndéanfaí naomhú ar an bhean óg. Cuirtear tuairisc fhoirmeálta faoi bhráid na Cuallachta Naomhaithe agus má éiríonn leis an iarratas, fógraítear go bhfuil an té sin 'cásach' nó 'urramach.' Bronntar beannaitheacht ar an iarrthóir sa tríú céim agus cuirtear críoch ar an phróiseas le 'naomhainmniú.'<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[Naomh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Crockett, Clare}} [[Catagóir:Mná rialta]] [[Catagóir:Naoimh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1982]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Creathanna talún]] lm0axxt6kwaujglw1goued61a1hirm6 Catagóir:Haiku 14 117904 1308303 1258292 2026-04-16T23:24:16Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1308303 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht na Seapáine]] [[Catagóir:Filíocht]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] d05uy8wh3by4us4nxr49lkm3f7golgf 1308311 1308303 2026-04-16T23:32:33Z Taghdtaighde 60452 Catagóir bainte 1308311 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Litríocht na Seapáine]] [[Catagóir:Meadarachtaí]] q4ej7flqvttfeazdljase7ffaim8g03 Eacnamaíocht Thuaisceart Éireann 0 118801 1308268 1292958 2026-04-16T19:36:10Z CommonsDelinker 440 Ag baint [[:Íomhá:N._Ireland_10-Pound_Banknote_(back).jpg|N._Ireland_10-Pound_Banknote_(back).jpg]] amach, scrios [[commons:User:Infrogmation|Infrogmation]] é ón Chómhaoin mar: per [[:c:Commons:Deletion requests/File:N. Ireland 10-Pound Banknote (back).jp 1308268 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}}Is geilleagar measctha é '''eacnamaíocht Thuaisceart Éireann''' — le comhcheangal d’infheistíocht phríobháideach agus phoiblí. Tá Tuaisceart Éireann tionsclaithe go measartha, le fostaíocht sa déantúsaíocht, go háirithe i réimsí cosúil le heitleonaic, bithleigheas, earraí leictreonacha, agus bia agus deoch. Mar sin féin, is í an earnáil seirbhísí an fhoinse is mó ina bhfuil fostaíocht, lena n-áirítear seirbhísí poiblí, gairmiúla, airgeadais, agus miondíola. Tá gnéithe tábhachtacha den eacnamaíocht ag brath ar an Ríocht Aontaithe, go háirithe an earnáil phoiblí, agus baint láidir fós aici leis an Ríocht Aontaithe ó thaobh airgeadra, cánach, agus rialacháin de. Níos boichte, ag fáil bháis níos óige, ag fanacht níos faide ar chóir leighis agus an bhearna ag méadú. B’in iad torthaí staidéir a rinne [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] (ITES) agus Tionscnamh an Oileáin Chomhroinnte i Roinn an Taoisigh ar an gcomparáid idir eacnamaíocht Thuaisceart Éireann agus na Poblachta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-an-tuaisceart-nios-boichte-na-an-deisceart-agus-ta-an-eagothroime-ag-meadu/|teideal=Tá an tuaisceart níos boichte ná an deisceart agus tá an éagothroime ag méadú|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=20 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-21}}</ref> Tá an caighdeán maireachtála i bPoblacht na hÉireann níos airde ná mar atá sé sa Tuaisceart, de réir tuarascáil a d'fhoilsigh an ITES ar an 14 Aibreán 2025. Dar leis an ITES, bíonn [[táirgiúlacht]] imeallach an tsaothair i bhfad níos airde sna 26 Contae ná sa Tuaisceart (tá táirgiúlacht saothair 250% níos airde ar an meán). Is mar gheall air sin, tá an ráta pá in aghaidh na huaire 36% níos airde agus tá ioncam indiúscartha an ghnáth-theaghlaigh 18.3% níos airde, bíodh is go bhfuil cáin ioncaim níos airde freisin.<ref name=":32">{{Luaigh foilseachán|title='Caighdeán maireachtála níos airde sa Phoblacht ná sa Tuaisceart'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0415/1507724-caighdean-maireachtala-nios-airde-sa-phoblacht-na-sa-tuaisceart/|date=2025-04-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Economic overview of Ireland and Northern Ireland|url=https://www.esri.ie/publications/economic-overview-of-ireland-and-northern-ireland|date=2025-04-15|language=en|author=Adele Bergin, Seamus McGuinness, Conor Banahan}}</ref> Ina cheann sin, tá níos mó daoine i ngach aoisghrúpa ar an taobh ó dheas den teorainn ag déanamh cúrsa oideachais. Is díol mór imní é, a deirtear sa tuarascáil, nach bhfuil 30% de dhaoine óga idir 15 agus 19 bliain d'aois ar an taobh ó thuaidh den teorainn, nach bhfuil siad ag fáil oideachas foirmiúil ar bith agus gur ag dul i ndonacht atá an scéal.<ref name=":32" /> Tá tionchar suntasach ag an oideachas ar an táirgiúlacht san fhadtréimhse.<ref name=":32" /> == Féach freisin == * [[Geilleagar na hÉireann]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol-ie}} [[Catagóir:Eacnamaíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Eacnamaíocht na hÉireann]] [[Catagóir:Tuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] t74tzyxrvfeu9tw4ef54dr7tgiohk6d Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Sléibhte Chill Mhantáin 2 120472 1308347 1306547 2026-04-17T11:00:20Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1308347 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list | sparql = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P17 wd:Q27. ?item rdfs:label ?itemLabel. FILTER(CONTAINS(LCASE(?itemLabel), "wicklow mountains")) FILTER(LANG(?itemLabel) = "en" || LANG(?itemLabel) = "ga" || LANG(?itemLabel) = "ro") } | columns = label:Alt, item:Mír }} {| class='wikitable sortable' ! Alt ! Mír |- | [[Sléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q945002|Q945002]] |- | [[Páirc Náisiúnta Shléibhte Chill Mhantáin]] | [[:d:Q3364505|Q3364505]] |- | ''[[:d:Q100553270|European Communities (Conservation of Wild Birds (Wicklow Mountains Special Protection Area 004040)) Regulations 2012]]'' | [[:d:Q100553270|Q100553270]] |- | ''[[:d:Q128578262|Sléibhte Chill Mhantáin (LCS)]]'' | [[:d:Q128578262|Q128578262]] |} {{Wikidata list end}} ofzj7em3u3uxf2hmhtidude2ev9u50r Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Wikidata list/Contaetha na hÉireann 2 120482 1308346 1306535 2026-04-17T10:22:06Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1308346 wikitext text/x-wiki == Contaetha na hÉireann -- == :'' Féach [[Contaetha na hÉireann]] === Reatha === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?province ?provinceLabel WHERE { VALUES ?countyType { wd:Q179872 wd:Q1317848 } # county of Ireland or Northern Ireland ?item wdt:P31 ?countyType. OPTIONAL { ?item wdt:P131 ?province. ?province wdt:P31 wd:Q202156. # province of Ireland } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number, item:Qid, label:Contae, P131:Cúige }} {| class='wikitable sortable' ! number ! Qid ! Contae ! Cúige |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q189592|Q189592]] | [[Contae Aontroma]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q192761|Q192761]] | [[Contae Ard Mhacha]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q181882|Q181882]] | [[Contae Cheatharlach]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q187402|Q187402]] | [[Contae an Chabháin]] | [[Cúige Uladh]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q181862|Q181862]] | [[Contae an Chláir]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q162475|Q162475]] | [[Contae Chorcaí]] | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q179424|Q179424]] | [[Contae Dhún na nGall]] | |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q190684|Q190684]] | [[Contae an Dúin]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q190678|Q190678]] | [[Contae Fhear Manach]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q169923|Q169923]] | [[Contae na Gaillimhe]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q184469|Q184469]] | [[Contae Chiarraí]] | [[Cúige Mumhan]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q173332|Q173332]] | [[Contae Chill Dara]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q180231|Q180231]] | [[Contae Chill Chainnigh]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q55299|Q55299]] | [[Contae Laoise]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q107397|Q107397]] | [[Contae Liatroma]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q178283|Q178283]] | [[Contae Luimnigh]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q192208|Q192208]] | [[Contae Dhoire]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q186220|Q186220]] | [[Contae an Longfoirt]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q183539|Q183539]] | [[Contae Lú]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q178626|Q178626]] | [[Contae Mhaigh Eo]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q183544|Q183544]] | [[Contae na Mí]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q184760|Q184760]] | [[Contae Mhuineacháin]] | [[Cúige Uladh]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q184445|Q184445]] | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún Lár na Tíre]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q179437|Q179437]] | [[Contae Ros Comáin]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún an Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q179325|Q179325]] | [[Contae Shligigh]] | [[Cúige Chonnacht]]<br/>[[Réigiún na Teorann]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q192229|Q192229]] | [[Contae Thír Eoghain]] | [[Tuaisceart Éireann]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q184594|Q184594]] | [[Contae Phort Láirge]] | [[Cúige Mumhan]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q182633|Q182633]] | [[Contae na hIarmhí]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q184599|Q184599]] | [[Contae Loch Garman]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q182591|Q182591]] | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[Cúige Laighean]]<br/>[[Réigiún an Lár-Oirthir]] |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q4169280|Q4169280]] | ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]'' | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q538417|Q538417]] | [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q520000|Q520000]] | [[Fine Gall]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q1076424|Q1076424]] | [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]] | [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Lár-Iarthair]] |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q822865|Q822865]] | [[Contae Átha Cliath Theas]] | [[Cúige Laighean]] |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q1076415|Q1076415]] | [[Contae Thiobraid Árann Theas]] | [[Contae Thiobraid Árann]]<br/>[[Réigiún an Oirdheiscirt]] |} {{Wikidata list end}} === Stairiúla === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?county ?countyLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q179872. ?item wdt:P7959 ?county. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?countyLabel | columns = number, P7959:Contae stairiúil, ?countyLabel:???, label:Contae, item:Qid }} {| class='wikitable sortable' ! number ! Contae stairiúil ! ??? ! Contae ! Qid |- | style='text-align:right'| 1 | [[Contae Cheatharlach]] | County Carlow | [[Contae Cheatharlach]] | [[:d:Q181882|Q181882]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Contae an Chabháin]] | County Cavan | [[Contae an Chabháin]] | [[:d:Q187402|Q187402]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Contae an Chláir]] | County Clare | [[Contae an Chláir]] | [[:d:Q181862|Q181862]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Contae Chorcaí]] | County Cork | [[Contae Chorcaí]] | [[:d:Q162475|Q162475]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Contae Dhún na nGall]] | County Donegal | [[Contae Dhún na nGall]] | [[:d:Q179424|Q179424]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Fine Gall]] | [[:d:Q520000|Q520000]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Dún Laoghaire-Ráth an Dúin]] | [[:d:Q538417|Q538417]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | [[Contae Átha Cliath Theas]] | [[:d:Q822865|Q822865]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Contae Bhaile Átha Cliath]] | County Dublin | ''[[:d:Q4169280|Cathair Átha Cliath]]'' | [[:d:Q4169280|Q4169280]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Contae na Gaillimhe]] | County Galway | [[Contae na Gaillimhe]] | [[:d:Q169923|Q169923]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Contae Chiarraí]] | County Kerry | [[Contae Chiarraí]] | [[:d:Q184469|Q184469]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Contae Chill Dara]] | County Kildare | [[Contae Chill Dara]] | [[:d:Q173332|Q173332]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Contae Chill Chainnigh]] | County Kilkenny | [[Contae Chill Chainnigh]] | [[:d:Q180231|Q180231]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Contae Laoise]] | County Laois | [[Contae Laoise]] | [[:d:Q55299|Q55299]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Contae Liatroma]] | County Leitrim | [[Contae Liatroma]] | [[:d:Q107397|Q107397]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Contae Luimnigh]] | County Limerick | [[Contae Luimnigh]] | [[:d:Q178283|Q178283]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Contae an Longfoirt]] | County Longford | [[Contae an Longfoirt]] | [[:d:Q186220|Q186220]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Contae Lú]] | County Louth | [[Contae Lú]] | [[:d:Q183539|Q183539]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Contae Mhaigh Eo]] | County Mayo | [[Contae Mhaigh Eo]] | [[:d:Q178626|Q178626]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Contae na Mí]] | County Meath | [[Contae na Mí]] | [[:d:Q183544|Q183544]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[Contae Mhuineacháin]] | County Monaghan | [[Contae Mhuineacháin]] | [[:d:Q184760|Q184760]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[Contae Uíbh Fhailí]] | County Offaly | [[Contae Uíbh Fhailí]] | [[:d:Q184445|Q184445]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[Contae Ros Comáin]] | County Roscommon | [[Contae Ros Comáin]] | [[:d:Q179437|Q179437]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[Contae Shligigh]] | County Sligo | [[Contae Shligigh]] | [[:d:Q179325|Q179325]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Contae Thiobraid Árann]] | County Tipperary | [[Contae Thiobraid Árann Theas]] | [[:d:Q1076415|Q1076415]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[Contae Thiobraid Árann]] | County Tipperary | [[Contae Thiobraid Árann Thuaidh]] | [[:d:Q1076424|Q1076424]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[Contae Phort Láirge]] | County Waterford | [[Contae Phort Láirge]] | [[:d:Q184594|Q184594]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[Contae na hIarmhí]] | County Westmeath | [[Contae na hIarmhí]] | [[:d:Q182633|Q182633]] |- | style='text-align:right'| 29 | [[Contae Loch Garman]] | County Wexford | [[Contae Loch Garman]] | [[:d:Q184599|Q184599]] |- | style='text-align:right'| 30 | [[Contae Chill Mhantáin]] | County Wicklow | [[Contae Chill Mhantáin]] | [[:d:Q182591|Q182591]] |} {{Wikidata list end}} == Réigiúin NUTS na hÉireann -- == :'' Féach [[Réigiúin NUTS na hÉireann]] === NUTS 1 === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel { ?item wdt:P31 wd:Q3455681. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, label:Réigiún<br />NUTS&nbsp;2, P605:Cód, P856:Suíomh }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Réigiún<br />NUTS&nbsp;2 ! Cód ! Suíomh |- | style='text-align:right'| 1 | [[Réigiún an Deiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE05 IE05] | https://www.southernassembly.ie |- | style='text-align:right'| 2 | [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE06 IE06] | https://www.emra.ie |- | style='text-align:right'| 3 | [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE04 IE04] | https://www.nwra.ie/ |} {{Wikidata list end}} === NUTS 2 === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel { ?item wdt:P31 wd:Q6955657. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, item:Qid, label:Réigiún NUTS 3, P605:Cód }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Réigiún NUTS 3 ! Cód |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q5310956|Q5310956]] | [[Réigiún Bhaile Átha Cliath]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE061 IE061] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q1345331|Q1345331]] | [[Réigiún Lár na Tíre]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE063 IE063] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q7565299|Q7565299]] | [[Réigiún an Iardheiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE053 IE053] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q7986331|Q7986331]] | [[Réigiún an Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE013 IE013]<br/>[https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE042 IE042] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q6840838|Q6840838]] | [[Réigiún an Lár-Iarthair]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE051 IE051] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q6840712|Q6840712]] | [[Réigiún an Lár-Oirthir]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE062 IE062] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q7565274|Q7565274]] | [[Réigiún an Oirdheiscirt]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE052 IE052] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q4944607|Q4944607]] | [[Réigiún na Teorann]] | [https://op.europa.eu/en/web/eu-vocabularies/concept/-/resource?uri=http://data.europa.eu/nuts/code/IE041 IE041] |} {{Wikidata list end}} == Dáilcheantair + == : Féach [[Dáilcheantair]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?creationDate WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q28007428; # Instance of Dáil constituency wdt:P571 ?creationDate. # Date of creation FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } # Optional: abolished date SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, item:Qid, label:Dáilcheantar, P571:Bunaithe }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Dáilcheantar ! Bunaithe |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q3913273|Q3913273]] | [[Ceatharlach–Cill Chainnigh (Dáilcheantar)|Ceatharlach–Cill Chainnigh]] | 1948 |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q2701743|Q2701743]] | [[An Cabhán–Muineachán (Dáilcheantar)|Cabhán–Muineachán]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q2570782|Q2570782]] | [[An Clár (Dáilcheantar)|An Clár]] | 1921 |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q16951667|Q16951667]] | [[Corcaigh Thoir (Dáilcheantar)|Corcaigh Thoir]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q2357143|Q2357143]] | [[Corcaigh Thuaidh-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Thuaidh-Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q3147235|Q3147235]] | [[Corcaigh Thiar Thuaidh (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Thuaidh]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q2635304|Q2635304]] | [[Corcaigh Theas-Lár (Dáilcheantar)|Corcaigh Theas-Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q2746787|Q2746787]] | [[Corcaigh Thiar Theas (Dáilcheantar)|Corcaigh Thiar Theas]] | 1961 |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q5295599|Q5295599]] | [[Dún na nGall (Dáilcheantar)|Dún na nGall]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q136823661|Q136823661]] | ''[[:d:Q136823661|Dublin Bay North]]'' | 2024 |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q136824660|Q136824660]] | ''[[:d:Q136824660|Dublin Bay South]]'' | 2024 |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q2622823|Q2622823]] | [[Baile Átha Cliath Láir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Lár]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q122067253|Q122067253]] | [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thoir]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q122067303|Q122067303]] | [[Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath - Fine Gall Thiar]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q2641881|Q2641881]] | [[Baile Átha Cliath Thiar-Meán (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar-Meán]] | 2002 |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q2531985|Q2531985]] | [[Baile Átha Cliath Thiar-Thuaidh (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Thuaidh]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q5310953|Q5310953]] | [[Baile Átha Cliath Ráth an Dúin (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath, Ráth an Dúin]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q5310969|Q5310969]] | [[Baile Átha Cliath Theas-Lár (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Theas-Lár]] | 1948 |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q5310971|Q5310971]] | [[Baile Átha Cliath Thiar Theas (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar Theas]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q5310999|Q5310999]] | [[Baile Átha Cliath Thiar (Dáilcheantar)|Baile Átha Cliath Thiar]] | 1981 |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q5320426|Q5320426]] | [[Dún Laoghaire (Dáilcheantar)|Dún Laoghaire]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q4568022|Q4568022]] | [[Gaillimh Thoir (Dáilcheantar)|Gaillimh Thoir]] | 1977 |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q2251639|Q2251639]] | [[Gaillimh Thiar (Dáilcheantar)|Gaillimh Thiar]] | 1937 |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q6394444|Q6394444]] | [[Ciarraí (Dáilcheantar)|Ciarraí]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q6406731|Q6406731]] | [[Cill Dara Thuaidh (Dáilcheantar)|Cill Dara Thuas]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q17088606|Q17088606]] | [[Cill Dara Theas (Dáilcheantar)|Cill Dara Theas]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q6487881|Q6487881]] | [[Laois (Dáilcheantar)|Laois]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q6549243|Q6549243]] | [[Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)|Cathair Luimnigh]] | 2011 |- | style='text-align:right'| 29 | [[:d:Q6549251|Q6549251]] | [[Contae Luimnigh (Dáilcheantar)|Contae Luimnigh]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 30 | [[:d:Q6673850|Q6673850]] | [[An Longfort–An Iarmhí (Dáilcheantar)|Longfort–Iarmhí]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 31 | [[:d:Q6689841|Q6689841]] | [[Lú (Dáilcheantar)|Lú]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 32 | [[:d:Q1869725|Q1869725]] | [[Maigh Eo (Dáilcheantar)|Maigh Eo]] | 1997 |- | style='text-align:right'| 33 | [[:d:Q1929591|Q1929591]] | [[An Mhí Thoir (Dáilcheantar)|An Mhí Thoir]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 34 | [[:d:Q2040462|Q2040462]] | [[An Mhí Thiar (Dáilcheantar)|An Mhí Thiar]] | 2007 |- | style='text-align:right'| 35 | [[:d:Q7079018|Q7079018]] | [[Uíbh Fhailí (Dáilcheantar)|Uíbh Fhailí]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 36 | [[:d:Q7367587|Q7367587]] | [[Ros Comáin–Gaillimh (Dáilcheantar)|Ros Comáin–Gaillimh]] | 2016 |- | style='text-align:right'| 37 | [[:d:Q54932109|Q54932109]] | ''[[:d:Q54932109|Sligeach–Liatroim]]'' | 2016 |- | style='text-align:right'| 38 | [[:d:Q136435355|Q136435355]] | [[Tiobraid Árann Thuaidh (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Thuaidh]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 39 | [[:d:Q136435384|Q136435384]] | [[Tiobraid Árann Theas (Dáilcheantar)|Tiobraid Árann Theas]] | 2024 |- | style='text-align:right'| 40 | [[:d:Q2109423|Q2109423]] | [[Port Láirge (Dáilcheantar)|Port Láirge]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 41 | [[:d:Q3458611|Q3458611]] | [[Loch Garman (Dáilcheantar)|Loch Garman]] | 1921 |- | style='text-align:right'| 42 | [[:d:Q2380581|Q2380581]] | [[Cill Mhantáin (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin]] | 1923 |- | style='text-align:right'| 43 | [[:d:Q122067466|Q122067466]] | [[Cill Mhantáin-Loch Garman (Dáilcheantar)|Cill Mhantáin-Loch Garman]] | 2024 |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na hAlbáine + == : Féach [[Contaetha na hAlbáine]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q104251. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Berat.svg|center|128px]] | [[Contae Berat]] | ''[[:d:Q170244|Berat]]'' | 1798 | 115050 | [[Íomhá:Albania (Berat County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:ALB Qarku i Dibrës COA.svg|center|128px]] | [[Contae Dibër]] | ''[[:d:Q223154|Peshkopi]]'' | 2586 | 109585 | [[Íomhá:Albania (Dibër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Durrës.svg|center|128px]] | [[Contae Durrës]] | [[Durrës]] | 766 | 291325 | [[Íomhá:Albania (Durrës County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Elbasan.svg|center|128px]] | [[Contae Elbasan]] | [[Elbasan]] | 872 | 259112 | [[Íomhá:Albania (Elbasan County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Fier.svg|center|128px]] | [[Contae Fier]] | ''[[:d:Q190897|Fier]]'' | 1890 | 278413 | [[Íomhá:Albania (Fier County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Gjirokastër.svg|center|128px]] | [[Contae Gjirokastër]] | ''[[:d:Q173690|Gjirokastër]]'' | 2884 | 55278 | [[Íomhá:Albania (Gjirokastër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Korçë.svg|center|128px]] | [[Contae Korçë]] | ''[[:d:Q116341|Korçë]]'' | 3711 | 197303 | [[Íomhá:Albania (Korçë County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Kukës.svg|center|128px]] | [[Contae Kukës]] | ''[[:d:Q210197|Kukës]]'' | 2374 | 72768 | [[Íomhá:Albania (Kukës County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Lezhë.svg|center|128px]] | [[Contae Lezhë]] | ''[[:d:Q169160|Lezhë]]'' | 1620 | 117283 | [[Íomhá:Albania (Lezhë County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Shkodër.svg|center|128px]] | [[Contae Shkodër]] | ''[[:d:Q131638|Shkodër]]'' | 3562 | 193009 | [[Íomhá:Albania (Shkodër County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Tiranë.svg|center|128px]] | [[Contae Tiranë]] | [[Tiorána]] | 1652 | 919511 | [[Íomhá:Albania (Tirana County).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Stema e Qarkut Vlorë.svg|center|128px]] | [[Contae Vlorë]] | [[Vlorë]] | 2706 | 184955 | [[Íomhá:Albania (Vlorë County).svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Cúigí na Bulgáire + == :'' Féach [[Cúigí na Bulgáire]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q209824. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Gerb blagoevgrad.svg|center|128px]] | [[Cúige Blagoevgrad]] | ''[[:d:Q173277|Blagoevgrad]]'' | 6449.47 | 286333 | [[Íomhá:Blagoevgrad in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Gerb burgas.jpg|center|128px]] | [[Cúige Burgas]] | [[Burgas]] | 7748.1 | 388919 | [[Íomhá:Burgas in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dobrich-coat-of-arms.svg|center|128px]] | [[Cúige Dobrich]] | ''[[:d:Q168668|Dobrich]]'' | 4719.7 | 145207 | [[Íomhá:Dobrich in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | | [[Cúige Gabrovo]] | ''[[:d:Q180131|Gabrovo]]'' | 2023 | 93817 | [[Íomhá:Gabrovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | | [[Cúige Haskovo]] | ''[[:d:Q186254|Haskovo]]'' | 5543 | 207356 | [[Íomhá:Haskovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[Cúige Kardzhali]] | ''[[:d:Q192875|Kardzhali]]'' | 3216 | 149478 | [[Íomhá:Kardzhali in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | | [[Cúige Kyustendil]] | ''[[:d:Q189305|Kyustendil]]'' | 3084.3 | 106131 | [[Íomhá:Kyustendil in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | | [[Cúige Lovech]] | ''[[:d:Q189328|Lovech]]'' | 4132 | 110823 | [[Íomhá:Lovech in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | | [[Cúige Montana]] | ''[[:d:Q220121|Montana]]'' | 3635 | 112737 | [[Íomhá:Montana in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | | [[Cúige Pazardzhik]] | ''[[:d:Q186576|Pazardzhik]]'' | 4459 | 223494 | [[Íomhá:Pazardzhik in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Cúige Pernik]] | ''[[:d:Q185289|Pernik]]'' | 2392 | 109886 | [[Íomhá:Pernik in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Gerb pleven.jpg|center|128px]] | [[Cúige Pleven]] | ''[[:d:Q165420|Pleven]]'' | 4337 | 215326 | [[Íomhá:Pleven in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | | [[Cúige Plovdiv]] | [[Plovdiv]] | 5972.89 | 635630 | [[Íomhá:Plovdiv in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | | [[Cúige Razgrad]] | ''[[:d:Q189650|Razgrad]]'' | 2637 | 99459 | [[Íomhá:Razgrad in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | | [[Cúige Ruse]] | [[Ruse, an Bhulgáir|Ruse]] | 2791 | 186093 | [[Íomhá:Ruse in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | | [[Cúige Shumen]] | ''[[:d:Q181830|Shumen]]'' | 3389.7 | 149279 | [[Íomhá:Shumen in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | | [[Cúige Silistra]] | ''[[:d:Q182428|Silistra]]'' | 2846 | 93549 | [[Íomhá:Silistra in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Cúige Sliven]] | ''[[:d:Q178385|Sliven]]'' | 3544.066 | 169299 | [[Íomhá:Sliven in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | | [[Cúige Smolyan]] | ''[[:d:Q192888|Smolyan]]'' | 3193 | 90534 | [[Íomhá:Smolyan in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | | [[Cúige Chathair Shóifia]] | [[Sóifia]] | 1348.902 | 1295931 | [[Íomhá:Sofia-Capital in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 21 | | [[Cúige Sofia]] | [[Sóifia]] | 7059 | 224701 | [[Íomhá:Sofia (province) in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 22 | | [[Cúige Stara Zagora]] | ''[[:d:Q170415|Stara Zagora]]'' | 5152 | 288736 | [[Íomhá:Stara Zagora in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 23 | | [[Cúige Targovishte]] | ''[[:d:Q185114|Targovishte]]'' | 2558.5 | 94735 | [[Íomhá:Targovishte in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 24 | | [[Cúige Varna]] | [[Varna]] | 3818 | 437521 | [[Íomhá:Varna in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[Íomhá:Veliko-Tarnovo-coat-of-arms.svg|center|128px]] | [[Cúige Veliko Tarnovo]] | [[Veliko Tarnovo]] | 4662 | 200413 | [[Íomhá:Veliko Tarnovo in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 26 | | [[Cúige Vidin]] | ''[[:d:Q178531|Vidin]]'' | 3033 | 70542 | [[Íomhá:Vidin in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 27 | | [[Cúige Vratsa]] | ''[[:d:Q189502|Vratsa]]'' | 3619.7 | 146002 | [[Íomhá:Vratsa in Bulgaria.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 28 | | [[Cúige Yambol]] | ''[[:d:Q186569|Yambol]]'' | 3335.5 | 105429 | [[Íomhá:Yambol in Bulgaria.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na Cróite + == : Féach [[Contaetha na Cróite]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q57053. FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?dátaDíscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],en,ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Bjelovar-Bilogora County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Bjelovar-Bilogora]] | ''[[:d:Q5707|Bjelovar]]'' | 2640 | 119764 | [[Íomhá:Bjelovarsko-bilogorska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Coat of arms of Brod-Posavina County.svg|center|128px]] | [[Contae Brod-Posavina]] | ''[[:d:Q4686|Slavonski Brod]]'' | 2030<br/>2028.3 | 158575 | [[Íomhá:Brodsko-posavska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Dubrovnik-Neretva.svg|center|128px]] | [[Contae Dubrovnik-Neretva]] | [[Dubrovnic|Dubrovnik]] | 1781 | 115862 | [[Íomhá:Dubrovačko-neretvanska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Grb Istarske županije.svg|center|128px]] | [[an Istria Chrótach]] | [[Pazin]] | 2813 | 195237 | [[Íomhá:Istarska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Coat of Arms of Karlovac county.svg|center|128px]] | [[Contae Karlovac]] | ''[[:d:Q3617|Karlovac]]'' | 3626 | 128899 | [[Íomhá:Karlovačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Koprivnica County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Koprivnica-Križevci]] | ''[[:d:Q5640|Koprivnica]]'' | 1746 | 115584 | [[Íomhá:Koprivničko-križevačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Seal of Krapina-Zagorje County.svg|center|128px]] | [[Contae Krapina-Zagorje]] | ''[[:d:Q221189|Krapina]]'' | 1229 | 120702 | [[Íomhá:Krapinsko-zagorska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Lika-Senj County coat of arms.svg|center|128px]] | [[Contae Lika-Senj]] | ''[[:d:Q137919304|Gospić]]'' | 5353 | 42748 | [[Íomhá:Ličko-senjska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Međimurska županija (grb).svg|center|128px]] | [[Contae Međimurje]] | ''[[:d:Q167839|Čakovec]]'' | 730 | 105250 | [[Íomhá:Međimurska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Osijek-Baranja County Arms.png|center|128px]] | [[Contae Osijek-Baranja]] | ''[[:d:Q1640|Osijek]]'' | 4155 | 305032 | [[Íomhá:Osječko-baranjska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Coa Hungary County Pozsega (history).svg|center|128px]] | [[Contae Požega-Slavonia]] | ''[[:d:Q273114|Požega]]'' | 1823 | 64084 | [[Íomhá:Požeško-slavonska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Primorje-Gorski Kotar County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Primorje-Gorski Kotar]] | [[Rijeka]] | 3588 | 265419 | [[Íomhá:Primorsko-goranska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Sisak-Moslavina County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Sisak-Moslavina]] | ''[[:d:Q192119|Sisak]]'' | 4468 | 185387 | [[Íomhá:Sisačko-moslavačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Coat of arms of Split-Dalmatia County.svg|center|128px]] | [[Contae Split-na Dalmáite|Contae Split-Dalmatia]] | [[Split]] | 4534 | 423407 | [[Íomhá:Splitsko-dalmatinska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Varaždin County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Varaždin]] | ''[[:d:Q5420|Varaždin]]'' | 1261 | 175951 | [[Íomhá:Varaždinska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Virovitica-Podravina County coat of arms.svg|center|128px]] | [[Contae Virovitica-Podravina]] | ''[[:d:Q266168|Virovitica]]'' | 2024 | 84836 | [[Íomhá:Virovitičko-podravska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Coat of Arms of Vukovar-Syrmia County.svg|center|128px]] | [[Contae Vukovar-Syrmia]] | [[Vukovar]] | 2448 | 179521 | [[Íomhá:Vukovarsko-srijemska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Zadar County coat of arms.png|center|128px]] | [[Contae Zadar]] | [[Zadar]] | 3646 | 159766 | [[Íomhá:Zadarska županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Coat of arms of Zagreb County.svg|center|128px]] | [[Contae Ságrab]] | [[Ságrab]] | 3078 | 317642 | [[Íomhá:Zagrebačka županija in Croatia.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Coat of arms of Šibenik County.svg|center|128px]] | [[Contae Šibenik-Knin]] | ''[[:d:Q3549|Šibenik]]'' | 2994 | 109375 | [[Íomhá:Šibensko-kninska županija in Croatia.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na hEastóine + == {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q189672. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,et,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P36:Príomhchathair, P2046:Achar, P1082:Daonra }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Príomhchathair ! Achar ! Daonra |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Et-Harju maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Harjumaa]] | [[Taillinn]] | 4326.7 | 646315 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Hiiumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Hiiumaa]] | ''[[:d:Q155066|Kärdla]]'' | 1032.44 | 8418 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Et-Järva maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Järvamaa]] | ''[[:d:Q45114|Paide]]'' | 2674.14 | 30072 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Jõgevamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Jõgevamaa]] | ''[[:d:Q117513|Jõgeva]]'' | 2544.86 | 27739 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Läänemaa vapp.svg|center|128px]] | [[Läänemaa]] | ''[[:d:Q191106|Haapsalu]]'' | 1815.57 | 20625 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Et-Pärnu maakond-coa.svg|center|128px]] | [[Pärnumaa]] | ''[[:d:Q102365|Pärnu]]'' | 5418.73 | 87418 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Põlvamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Põlvamaa]] | ''[[:d:Q45100|Põlva]]'' | 1823.34 | 24036 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Raplamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Raplamaa]] | ''[[:d:Q215971|Rapla]]'' | 2765.06 | 34038 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Saaremaa vapp.svg|center|128px]] | [[Saaremaa]] | ''[[:d:Q188179|Kuressaare]]'' | 2937.64 | 32021 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Tartumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Tartumaa]] | ''[[:d:Q13972|Tartu]]'' | 3349.3 | 162390 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Valgamaa vapp.svg|center|128px]] | [[Valgamaa]] | ''[[:d:Q193905|Valga]]'' | 1917.09 | 27924 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Viljandimaa vapp.svg|center|128px]] | [[Viljandimaa]] | ''[[:d:Q44840|Viljandi]]'' | 3420.04 | 45637 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Lääne-Virumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Virumaa Thiar]] | ''[[:d:Q191889|Rakvere]]'' | 3695.72 | 59608 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Ida-Virumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Virumaa Thoir]] | ''[[:d:Q211059|Jõhvi]]'' | 2971.55 | 133358 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Võrumaa vapp.svg|center|128px]] | [[Võrumaa]] | ''[[:d:Q205271|Võru]]'' | 2773.14 | 34049 |} {{Wikidata list end}} == Réigiúin na Fraince +- == : Féach [[Réigiúin na Fraince]] === Réigiúin reatha + === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE { # VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas ?item wdt:P31 wd:Q36784; wdt:P36 ?príomhchathair; wdt:P1082 ?daonra; wdt:P2046 ?achar; wdt:P242 ?léarscáil. FILTER(NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. } OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. } OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P36:Príomh-chathair, P2046:Achar, P1082:Daonra, P571:Bunaíodh, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Príomh-chathair ! Achar ! Daonra ! Bunaíodh ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18677875|An Normainn]]'' | [[Rouen]]<br/>''[[:d:Q41185|Caen]]'' | 29906 | 3345842 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Normandie2014 region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Blason région fr Occitanie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18678265|An Ocsatáin]]'' | [[Toulouse]] | 72724 | 6124653 | | [[Íomhá:Languedoc-Roussillon-Midi-Pyrénées region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Blason Auvergne-Rhône-Alpes.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18338206|Auvergne-Rhône-Alpes]]'' | [[Lyon]] | 69711 | 8205557 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Auvergne-Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Blason région fr Bourgogne-Franche-Comté.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18578267|Bourgogne-Franche-Comté]]'' | ''[[:d:Q37776|Besançon]]''<br/>[[Dijon]] | 47784 | 2802670 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Bourgogne-Franche-Comté region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Blason fr Centre-Val de Loire.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q13947|Centre-Val de Loire]]'' | [[Orléans]] | 39151 | 2587031 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Centre-Val de Loire region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | [[Grand Est]] | [[Strasbourg]] | 57433 | 5563378 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Coat of arms of Guadeloupe.svg|center|128px]] | [[Guadalúip]] | ''[[:d:Q167024|Basse-Terre]]'' | 1628 | 384160 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Guadeloupe in France 2016.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Coat of arms of French Guiana, according to the original displayed at the Museum Franconie, at Cayenne.svg|center|128px]] | [[Guáin na Fraince]] | [[Cayenne]] | 83534 | 293996 | 1946-03-21 | [[Íomhá:French Guiana (orthographic projection).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Escutcheon fr region Hauts-de-France.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q18677767|Hauts-de-France]]'' | [[Lille]] | 31813 | 5992194 | | [[Íomhá:Hauts-de-France region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Armoiries Réunion.svg|center|128px]] | [[La Réunion]] | ''[[:d:Q47045|Saint-Denis]]'' | 2512 | 889679 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Département 974 in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | [[Martinique]] | ''[[:d:Q81621|Fort-de-France]]'' | 1128 | 360630 | 1946-03-21 | [[Íomhá:Martinique-CIA WFB Map.png|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Coat of Arms of Mayotte.svg|center|128px]] | [[Mayotte]] | ''[[:d:Q132676|Mamoudzou]]''<br/>''[[:d:Q846048|Dzaoudzi]]'' | 374 | 320901 | 1974 | [[Íomhá:Mayotte (orthographic projection).svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:BlasonNouvelleAquitaine.svg|center|128px]] | [[Nouvelle-Aquitaine]] | [[Bordeaux]] | 84061 | 6150451 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Nouvelle-Aquitaine region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Blason région fr Pays-de-la-Loire.svg|center|128px]] | [[Pays de la Loire]] | [[Naoned]] | 32082 | 3907156 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Pays de la Loire region locator map2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Blason région fr Provence-Alpes-Côte d'Azur.svg|center|128px]] | [[Provence-Alpes-Côte d'Azur]] | [[Marseille]] | 31400 | 5218960 | 1970-01-11 | [[Íomhá:Provence-Alpes-Côte d'Azur region locator map2.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Armoiries Bretagne - Arms of Brittany.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q12130|an Bhriotáin]]'' | [[Rennes|Roazhon]] | 27208 | 3449370 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Bretagne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Coat of Arms of Corsica.svg|center|128px]] | [[an Chorsaic]] | [[Ajaccio]] | 8680 | 355486 | 1970-01-11 | [[Íomhá:Corsica in France 2016.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 18 | | [[Île-de-France]] | [[Páras]] | 12012 | 12463067 | 1960-06-04 | [[Íomhá:Île-de-France in France 2016.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} === Réigiúin stairiúil === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?armas ?príomhchathairLabel ?daonra ?achar ?bunaíodh ?díscaoilte ?léarscáil WHERE { # VALUES ?regionType { wd:Q36784 } # region, overseas ?item wdt:P31 wd:Q36784; wdt:P36 ?príomhchathair; wdt:P1082 ?daonra; wdt:P2046 ?achar; wdt:P242 ?léarscáil. FILTER(EXISTS { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. }) # exclude if there is an end date OPTIONAL { ?item wdt:P94 ?armas. } OPTIONAL { ?item wdt:P571 ?bunaíodh. } OPTIONAL { ?item wdt:P576 ?díscaoilte. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, P571:Bunaíodh, P576:Díscaoilte, P242:Léarscáil }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Bunaíodh ! Díscaoilte ! Léarscáil |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Blason région fr Alsace.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q22010895|Alsace]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Alsace region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Arms of Aquitaine and Guyenne.svg|center|128px]] | [[An Acatáin]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Aquitaine in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Blason fr Bourgogne.svg|center|128px]] | [[An Bhurgúin]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Bourgogne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Blason de l'Auvergne.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q24082791|Auvergne]]'' | 1960-06-04 | 2016-01-01 | [[Íomhá:Auvergne region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Blason région fr Champagne-Ardenne.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q14103|Champagne-Ardenne]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Champagne-Ardenne in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | | ''[[:d:Q17005|Languedoc-Roussillon]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Languedoc-Roussillon in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | | [[Midi-Pyrénées]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Midi-Pyrénées in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|center|128px]] | [[Nord-Pas-de-Calais]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Nord-Pas-de-Calais in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:BlasonPicardie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q13950|Piocardaigh]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Picardie in France.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Poitou-Charentes blason.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q17009|Poitou-Charentes]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Poitou-Charentes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Blason Rhône-Alpes Gendarmerie.svg|center|128px]] | [[Rhône-Alpes]] | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Rhône-Alpes region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16961|an Normainn Uachtarach]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Haute-Normandie region locator map.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Blason region fr Normandie.svg|center|128px]] | ''[[:d:Q16954|an Normainn Íochtarach]]'' | 1960-06-04 | 2015-12-31 | [[Íomhá:Basse-Normandie region locator map.svg|center|128px]] |} {{Wikidata list end}} == Réigiún na hIodáile + == : Féach [[Réigiúin na hIodáile]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?regionTypeLabel ?íomhá ?armas WHERE { VALUES ?regionType { wd:Q16110 wd:Q1710033 } # autonomous or not ?item wdt:P31 ?regionType. OPTIONAL { ?item wdt:P18 ?íomhá. ?item wdt:P94 ?armas. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,en". } } | columns = number:#, P94:Armas, label:Réigiún, ?regionTypeLabel:Cineál, P2046:Achar, P1082:Daonra }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Réigiún ! Cineál ! Achar ! Daonra |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:Insigne Langobardiae.svg|center|128px]] | [[an Lombaird]] | réigiún san Iodáil | 23863.65 | 10067494 |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:Regione-Piemonte-Stemma.svg|center|128px]] | [[Píodmant]] | réigiún san Iodáil | 25387 | 4341375 |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:Valle d'Aosta-Stemma.svg|center|128px]] | [[Valle d'Aosta]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 3263.22 | 125666 |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Coat of arms of Trentino-South Tyrol.svg|center|128px]] | [[Trentino-Tirol Theas|Trentino-An Tioróil Theas]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 13606.87 | 1072276 |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:Coat of Arms of Veneto.png|center|128px]] | [[Veneto]] | réigiún san Iodáil | 18345.35 | 4869830 |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:CoA of Friuli-Venezia Giulia.svg|center|128px]] | [[Friuli-Venezia Giulia]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 7862.3 | 1215220 |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Coat of arms of Liguria.svg|center|128px]] | [[Liguria]] | réigiún san Iodáil | 5422 | 1550640 |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Regione-Emilia-Romagna-Stemma.svg|center|128px]] | [[Emilia-Romagna]] | réigiún san Iodáil | 22123.09 | 4459477 |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:Coat of arms of Tuscany.svg|center|128px]] | [[An Tuscáin]] | réigiún san Iodáil | 22987.04 | 3729641 |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Coat of arms of Marche.svg|center|128px]] | [[Marche]] | réigiún san Iodáil | 9694 | 1522608 |- | style='text-align:right'| 11 | [[Íomhá:Lazio Coat of Arms.svg|center|128px]] | [[Lazio]] | réigiún san Iodáil | 17236 | 5720536 |- | style='text-align:right'| 12 | [[Íomhá:Regione-Umbria-Stemma.svg|center|128px]] | [[Umbria]] | réigiún san Iodáil | 8456 | 882015 |- | style='text-align:right'| 13 | [[Íomhá:Regione-Abruzzo-Stemma.svg|center|128px]] | [[Abruzzo]] | réigiún san Iodáil | 10831.84 | 1308451 |- | style='text-align:right'| 14 | [[Íomhá:Regione-Campania-Stemma.svg|center|128px]] | [[Campania]] | réigiún san Iodáil | 13670.95 | 5786373 |- | style='text-align:right'| 15 | [[Íomhá:Regione-Molise-Stemma.svg|center|128px]] | [[Molise]] | réigiún san Iodáil | 4438 | 304285 |- | style='text-align:right'| 16 | [[Íomhá:Coat of Arms of Apulia.svg|center|128px]] | [[Puglia]] | réigiún san Iodáil | 19365.8 | 3866174 |- | style='text-align:right'| 17 | [[Íomhá:Regione-Basilicata-Stemma.svg|center|128px]] | [[Basilicata]] | réigiún san Iodáil | 9994.61 | 547579 |- | style='text-align:right'| 18 | [[Íomhá:Coat of arms of Calabria.svg|center|128px]] | [[Calabria]] | réigiún san Iodáil | 15221.9 | 1947131 |- | style='text-align:right'| 19 | [[Íomhá:Sardegna-Stemma.svg|center|128px]] | [[an tSairdín]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 23949 | 1628384 |- | style='text-align:right'| 20 | [[Íomhá:Coat of arms of Sicily.svg|center|128px]] | [[an tSicil]] | réigiún féinrialaithe le reacht speisialta | 25711 | 4983478 |} {{Wikidata list end}} == Contaetha na Liotuáine +-- == : Féach [[Contaetha na Liotuáine]] === Contaetha reatha + === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin' FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P2046:Achar, P1082:Daonra, P242:Íomhá }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Achar ! Daonra ! Íomhá |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Alytus]] | 5425 | 135367 | [[Íomhá:Alytus County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Kaunas]] | 8089 | 580333 | [[Íomhá:Kaunas County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Klaipėda]] | 5209 | 336104 | [[Íomhá:Klaipeda County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]] | [[Contae Marijampolė]] | 4463 | 135891 | [[Íomhá:Marijampole County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Panevėžys]] | 7881 | 211652 | [[Íomhá:Panevezys County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]] | [[Contae Tauragė]] | 4411 | 90652 | [[Íomhá:Taurage County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Telšiai]] | 4350 | 131431 | [[Íomhá:Telsiai County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]] | [[Contae Utena]] | 7201 | 125462 | [[Íomhá:Utena County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Vilnius]] | 9731 | 851346 | [[Íomhá:Vilnius County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Šiauliai]] | 8540 | 261764 | [[Íomhá:Siauliai County in Lithuania.svg|center|128px]] |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q130536648|Alytus County]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q12657477|Jocių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 26 | | ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]'' | | | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]'' | | | |} {{Wikidata list end}} === Contaetha agus a gcuid bardas === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789. # Sampla de 'Contae den Liotuáin' FILTER NOT EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga,lt,en". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, P94:Armas, label:Contae, P150:Bardais }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Armas ! Contae ! Bardais |- | style='text-align:right'| 1 | [[Íomhá:LTA Alytaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Alytus]] | ''[[:d:Q2069342|Lazdijai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685407|Alytus City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q669649|Druskininkai municipality]]''<br/>''[[:d:Q769940|Alytus District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351747|Varėna District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 2 | [[Íomhá:LTU Kauno apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Kaunas]] | ''[[:d:Q1351768|Jonava District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q928938|Kaunas City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2015893|Birštonas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069320|Kaišiadorys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351722|Kaunas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q46786|Kėdainiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q47090|Prienai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069355|Raseiniai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 3 | [[Íomhá:LTU Klaipėdos apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Klaipėda]] | ''[[:d:Q3685409|Klaipeda City Municipality Council]]''<br/>''[[:d:Q3685410|Palanga City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q27892|Neringa]]''<br/>''[[:d:Q141132|Klaipėda District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q156560|Kretinga Municipality]]''<br/>''[[:d:Q282098|Šilutė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q219115|Skuodas District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 4 | [[Íomhá:Marijampole County COA.png|center|128px]] | [[Contae Marijampolė]] | ''[[:d:Q1461987|Kalvarija Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461972|Kazlų Rūda Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1931377|Marijampolė Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021307|Šakiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2021318|Vilkaviškis District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 5 | [[Íomhá:LTU Panevėžio apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Panevėžys]] | ''[[:d:Q2089791|Kupiškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q3685412|Panevėžys City Municipality]]''<br/>''[[:d:Q763504|Biržai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1351758|Panevėžys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1461920|Pasvalys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q766969|Rokiškis District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 6 | [[Íomhá:Taurage County COA.png|center|128px]] | [[Contae Tauragė]] | ''[[:d:Q2071640|Tauragė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089815|Jurbarkas District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2283574|Pagėgiai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q677400|Šilalė District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 7 | [[Íomhá:Telsiai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Telšiai]] | ''[[:d:Q712011|Rietavas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q588916|Telšiai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q404943|Plungė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q313132|Mažeikiai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 8 | [[Íomhá:Utena County COA.png|center|128px]] | [[Contae Utena]] | ''[[:d:Q2558824|Visaginas Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2069330|Ignalina District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089785|Molėtai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089798|Utena District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q664415|Zarasai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q2089772|Anykščiai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 9 | [[Íomhá:LTU Vilniaus apskritis COA.svg|center|128px]] | [[Contae Vilnius]] | ''[[:d:Q2089777|Elektrėnai Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1799182|Šalčininkai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q58882|Širvintos District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1813849|Švenčionys District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1987743|Trakai District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q68929|Ukmergė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q118903|Vilnius District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 10 | [[Íomhá:Siauliai County COA.png|center|128px]] | [[Contae Šiauliai]] | ''[[:d:Q134712|Šiauliai]]''<br/>''[[:d:Q1023041|Akmenė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q610133|Joniškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1387044|Kelmė District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1657116|Pakruojis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1755961|Radviliškis District Municipality]]''<br/>''[[:d:Q1417346|Šiauliai District Municipality]]'' |- | style='text-align:right'| 11 | | ''[[:d:Q12647259|Akmenės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 12 | | ''[[:d:Q130536648|Alytus County]]'' | |- | style='text-align:right'| 13 | | ''[[:d:Q111979105|Alytaus-Merkinės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 14 | | ''[[:d:Q12657477|Jocių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 15 | | ''[[:d:Q16453825|Jonavos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 16 | | ''[[:d:Q12657989|Joniškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 17 | | ''[[:d:Q16453882|Joniškėlio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 18 | | ''[[:d:Q12659034|Jūžintų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 19 | | ''[[:d:Q12660405|Kelmės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 20 | | ''[[:d:Q12661870|Kuršėnų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 21 | | ''[[:d:Q16457722|Bezirk Kėdainiai]]'' | |- | style='text-align:right'| 22 | | ''[[:d:Q16458268|Lazdijų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 23 | | ''[[:d:Q16464181|Mažeikių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 24 | | ''[[:d:Q12665851|Molėtų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 25 | | ''[[:d:Q16467965|Pabradės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 26 | | ''[[:d:Q16468295|Pajūrio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 27 | | ''[[:d:Q16468930|Pasvalio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 28 | | ''[[:d:Q16469827|Plungės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 29 | | ''[[:d:Q16470482|Radviliškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 30 | | ''[[:d:Q16471914|Saldutiškio apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 31 | | ''[[:d:Q12672582|Sedos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 32 | | ''[[:d:Q16472520|Skaudvilės apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 33 | | ''[[:d:Q111980959|Tauragė County]]'' | |- | style='text-align:right'| 34 | | ''[[:d:Q111980964|Trakų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 35 | | ''[[:d:Q12676655|Varnių apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 36 | | ''[[:d:Q12676708|Varėnos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 37 | | ''[[:d:Q16476252|Vilkijos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 38 | | ''[[:d:Q111980991|Zarasų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 39 | | ''[[:d:Q12679602|Šeduvos apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 40 | | ''[[:d:Q12679746|Šiaulėnų apskritis]]'' | |- | style='text-align:right'| 41 | | ''[[:d:Q12679801|Šilalės apskritis]]'' | |} {{Wikidata list end}} === Iar-chontaetha === {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?tírLabel ?lonnaitheLabel ?abolishedDate WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q273789; # Sampla de 'Contae den Liotuáin' wdt:P576 ?abolishedDate. OPTIONAL { ?item wdt:P17 ?tír. } OPTIONAL { ?item wdt:P131 ?lonnaithe. } FILTER EXISTS { ?item wdt:P576 ?abolishedDate. } SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "[AUTO_LANGUAGE],lt". } } ORDER BY ?itemLabel | columns = number:#, label:Contae, P17:Tír, P131:Lonnaithe, P576:Díscaoilte }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Contae ! Tír ! Lonnaithe ! Díscaoilte |- | style='text-align:right'| 1 | ''[[:d:Q12648953|condáu d'Anykščiai]]'' | [[Comhlathas na Polainne - na Liotuáine]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q2981281|Brasław Voivodeship]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 2 | ''[[:d:Q12651075|Біржаўскі павет]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 3 | ''[[:d:Q12658750|condáu de Jurbarkas]]'' | [[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 4 | ''[[:d:Q12659218|Kaišiadorių apskritis]]'' | | | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 5 | ''[[:d:Q111980911|Kaunas County]]'' | | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q8272919|Republic of Lithuania]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]''<br/>''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 6 | ''[[:d:Q12661364|Крэтынгскі павет]]'' | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]''<br/>''[[:d:Q156031|Reichskommissariat Ostland]]''<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 7 | ''[[:d:Q16457463|condáu de Kupiškis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | | 1950 |- | style='text-align:right'| 8 | ''[[:d:Q16471377|condáu de Rokiškis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]]<br/>[[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | [[an Liotuáin]] | 1950 |- | style='text-align:right'| 9 | ''[[:d:Q111980971|Utenos apskritis]]'' | | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]'' | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 10 | ''[[:d:Q11825689|condáu de Valkininkai]]'' | [[an Liotuáin]] | | 1940 |- | style='text-align:right'| 11 | ''[[:d:Q111980982|Vilnius County]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | | 1950 |- | style='text-align:right'| 12 | ''[[:d:Q16477303|Vėžaičių apskritis]]'' | [[Impireacht na Gearmáine]] | ''[[:d:Q570767|Ober Ost]]'' | 1919 |- | style='text-align:right'| 13 | ''[[:d:Q16477803|Шацкі павет]]'' | [[an Liotuáin]]<br/>[[an tAontas Sóivéadach]] | ''[[:d:Q173761|Poblacht Shóivéadach Shóisialach na Liotuáine]]''<br/>''[[:d:Q12660027|Kreisgebiet Kauen-Land]]'' | 1950 |- | style='text-align:right'| 14 | ''[[:d:Q16478334|Širvintų apskritis]]'' | | | 1950-06-20 |- | style='text-align:right'| 15 | ''[[:d:Q12680347|Švėkšnos apskritis]]'' | | | 1915-11-15 |} {{Wikidata list end}} j10ost15pfa3xd9uy2zc4lkpss4c2yh Peintiméadar iambach 0 122212 1308306 1292142 2026-04-16T23:26:28Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí athraithe agus sórtáil 1308306 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Sonnet_79.jpg|mion|Soinéad 79, leathanach ceathairfhillte de shoinéid [[Shakespeare]], leagan 1609]] 'Sé an '''peintiméadar iambach'''<ref>i mBéarla, ''iambic pentameter''</ref> an mheadaracht nó rithim arbh gnáth le [[William Shakespeare]] a úsáid ina chuid saothar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.scoilgaeilge.org/academics/mairead/EarlyIrishLiterature/TheLanguageofPoetry.htm|teideal=The Language of Poetry|work=www.scoilgaeilge.org|dátarochtana=2025-12-31}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Shakespeare: saviour of the Irish Language?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0211/1496030-shakespeare-saviour-of-the-irish-language/|date=2025-02-11|language=ga|author=Cearbhall Ó Síocháin / Nuacht RTÉ}}</ref> Rinne Sorcha de Brún, léachtóir Litríochta agus Teanga na Nua-Ghaeilge in Ollscoil Luimní, aistriúcháin ar roinnt des na soinéid ag [[William Shakespeare|Shakespeare]] ón mbun-Bhéarla go Gaeilge. Foilsíodh iad san iris [[Comhar|COMHAR]] sa bhliain 2025/2026. Rinne Muiris Sionóid aistriúchán ar na soinéid ón mbun-Bhéarla go Gaeilge chomh maith, sa bhliain 2006. "Is amhlaidh go bhfuil grinn staidéir déanta aige ar na dánta, agus iad curtha in ord nua, a insíonn roinnt scéalta dar leis. Tá a chuir chuige molta go mór i réamhrá ag Máire Mhac an tSaoi. Chloígh sé go dlúth leis an meadaracht peintiméadar iambach. D'fhág sin go raibh ar a fhoclóir a ransú, leaganacha liteartha nó canúnacha a tharraingt chuige féin, agus scaití béim neamhghnách a chuir in iúl le líne faoi siolla. Ar ndóigh bhain Shakespeare feidhm as gutaí fada chun na críche céanna."<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2017/10/shakespeare-agus-rotha-mor-ghra.html|teideal=Shakespeare agus Rotha Mór an Ghrá|údar=Aonghus Ó hAlmhain|dáta=2017-10-26|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2026-01-01}}</ref> == Féach freisin == * [[Soinéad]] * [[Peintiméadar dachtalach]] == Naisc sheachtracha == * Muiris Sionóid, ''Rotha Mór an Ghrá'' (Crigean Press, 2006) ISBN 0953765199 == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Peintimeadar iambach}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Soinéid]] [[Catagóir:Shakespeare]] 13w6iuot6g2psu064oofcxx70zcwj0p 1308307 1308306 2026-04-16T23:28:52Z Taghdtaighde 60452 Roinnt nasc curtha leis agus mionathruithe 1308307 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Sonnet_79.jpg|mion|Soinéad 79, leathanach ceathairfhillte de shoinéid [[Shakespeare]], leagan 1609]] 'Sé an '''peintiméadar iambach''' an mheadaracht nó rithim arbh gnáth le [[William Shakespeare]] a úsáid ina chuid saothar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.scoilgaeilge.org/academics/mairead/EarlyIrishLiterature/TheLanguageofPoetry.htm|teideal=The Language of Poetry|work=www.scoilgaeilge.org|dátarochtana=2025-12-31}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Shakespeare: saviour of the Irish Language?|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0211/1496030-shakespeare-saviour-of-the-irish-language/|date=2025-02-11|language=ga|author=[[Cearbhall Ó Síocháin]]}}</ref> Rinne Sorcha de Brún, léachtóir Litríochta agus Teanga na Nua-Ghaeilge in [[Ollscoil Luimnigh|Ollscoil Luimní]], aistriúcháin ar roinnt des na soinéid ag [[William Shakespeare|Shakespeare]] ón mbun-Bhéarla go Gaeilge. Foilsíodh iad san iris ''[[Comhar]]'' sa bhliain 2025/2026. Rinne Muiris Sionóid aistriúchán ar na soinéid ón mbun-Bhéarla go Gaeilge chomh maith, sa bhliain 2006. "Is amhlaidh go bhfuil grinn staidéir déanta aige ar na dánta, agus iad curtha in ord nua, a insíonn roinnt scéalta dar leis. Tá a chuir chuige molta go mór i réamhrá ag [[Máire Mhac an tSaoi]]. Chloígh sé go dlúth leis an meadaracht peintiméadar iambach. D'fhág sin go raibh ar a fhoclóir a ransú, leaganacha liteartha nó canúnacha a tharraingt chuige féin, agus scaití béim neamhghnách a chuir in iúl le líne faoi siolla. Ar ndóigh bhain Shakespeare feidhm as gutaí fada chun na críche céanna."<ref>{{Lua idirlín|url=https://aonghus.blogspot.com/2017/10/shakespeare-agus-rotha-mor-ghra.html|teideal=Shakespeare agus Rotha Mór an Ghrá|údar=[[Aonghus Ó hAlmhain]]|dáta=2017-10-26|work=Smaointe Fánacha Aonghusa|dátarochtana=2026-01-01}}</ref> == Féach freisin == * [[Soinéad]] * [[Peintiméadar dachtalach]] == Naisc sheachtracha == * Muiris Sionóid, ''Rotha Mór an Ghrá'' (Crigean Press, 2006) ISBN 0953765199 == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Peintimeadar iambach}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] [[Catagóir:Soinéid]] [[Catagóir:Shakespeare]] dlg9m30yx2sivsd2pj3e92y4sm9j6pr Catagóir:Soinéid 14 122215 1308309 1291834 2026-04-16T23:31:07Z Taghdtaighde 60452 Curtha i bhfochatagóir 1308309 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Soineid}} [[Catagóir:Meadarachtaí]] osr7yri3makdcngezwxp62iwiglqsof Iceman (carachtar) 0 124348 1308167 1307602 2026-04-16T12:15:09Z ~2026-16722-18 72895 1308167 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Iceman''' ('''Robert''' "'''Bobby'''" '''Louis Drake'''). == Liosta leabhair == * ''[[Iceman (iml. 1)|X-Men: Iceman]]'' * ''[[X-Men Icons: Iceman]]'' * ''[[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]]'' * ''[[X-Men Origins: Iceman]]'' * [[Iceman (iml. 3)|''Iceman'' (iml. 3)]] (''[[Iceman: Thawing Out|Thawing Out]]'' agus ''[[Iceman: Absolute Zero|Absolute Zero]]'') * ''[[Iceman: Amazing Friends]]'' * ''[[Astonishing Iceman: Out Cold]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[Spider-Man and His Amazing Friends]]'' * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men (scannán)|X-Men]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X2]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[X-Men Origins: Wolverine]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[X-Men: Days of Future Past]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Iceman}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Iceman]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] spuubzawgs3jydvlbaea5fzebll3dfu Warren Worthington III 0 124448 1308168 1303516 2026-04-16T12:16:01Z ~2026-16722-18 72895 1308168 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} [[Íomhá:Nightcrawler & Archangel cosplayers at WonderCon 2010 3.JPG|mion|clé]] Carachtar de chuid [[Marvel Comics]] is ea '''Warren Worthington III''' ('''Angel'''; '''Archangel'''). == Liosta leabhair == * ''[[Angel: Revelations]]'' * [[X-Force (iml. 2)|''X-Force'' (iml. 2)]] * ''[[Psylocke & Archangel: Crimson Dawn]]'' * ''[[Decimation]]'' * ''[[Generation M]]'' * ''[[Messiah Complex]]'' * ''[[Age of Apocalypse]]'' * ''[[Divided We Stand]]'' * ''[[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]]'' * ''[[The Dark Angel Saga]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[Uncanny Avengers]]'' * ''[[Apocalypse Wars]]'' * ''[[All-New X-Men]]'' * ''[[X-Men Blue]]'' * ''[[Extermination]]'' * [[House of X agus Powers of X|''House of X'' agus ''Powers of X'']] * ''[[ResurreXion]]'' == Oiriúnuithe == * ''[[The Marvel Super Heroes]]'' * ''[[Spider-Man and His Amazing Friends]]'' * ''[[X-Men: The Animated Series]]'' * ''[[X-Men: Evolution]]'' * ''[[X-Men: The Last Stand]]'' * ''[[Wolverine and the X-Men]]'' * ''[[Marvel Anime: X-Men]]'' * ''[[X-Men: Apocalypse]]'' == Tagairtí == {{reflist}} {{Angel}} {{X-Men}} {{síol-carachtar}} [[Catagóir:Angel]] [[Catagóir:X-Men]] [[Catagóir:Carachtair fhicseanúla]] [[Catagóir:Sárlaochra]] [[Catagóir:Sár-na n-olcadóirí]] ej1cmnqyow3qccfbjpjkz4wh7260bjl Úsáideoir:Marcas.oduinn/Clár Dubh/Scéalta 2 124967 1308186 1308127 2026-04-16T16:10:29Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308186 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == '' '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé''' was a legendary Irish prophet, known from saga literature surrounding the historical [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]] and from the [[annála na hÉireann]], where he is said to have died c. 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} '' In the saga ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> Beag mac Dé is said to have been the best seer of his day, who could speak with nine men at once and answer all their questions in a single reply. Beag made an accurate prediction of the circumstances of Diarmait's death. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, '' even when invited to a feast in the house of Banbán. But all the details of the prophecy were fulfilled. As Diarmaid tried to escape, Áed Dubh blocked at the door with his spear. Diarmaid fled back into the house, Áed's men set it on fire. Diarmait tried to escape the conflagration by leaping into a vat of ale, but a flaming roofbeam fell on his head,'' á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' under 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' under 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', where he is considered a Christian saint, under 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ firyzpbpudk66zpss2gv1mssutqzmjd 1308194 1308186 2026-04-16T16:40:13Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308194 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == '' '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé''' was a legendary Irish prophet, known from saga literature surrounding the historical [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]] and from the [[annála na hÉireann]], where he is said to have died c. 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} '' In the saga ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> Beag mac Dé is said to have been the best seer of his day, who could speak with nine men at once and answer all their questions in a single reply. Beag made an accurate prediction of the circumstances of Diarmait's death. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, '' even when invited to a feast in the house of Banbán. But all the details of the prophecy were fulfilled. As Diarmaid tried to escape, Áed Dubh blocked at the door with his spear. Diarmaid fled back into the house, Áed's men set it on fire. Diarmait tried to escape the conflagration by leaping into a vat of ale, but a flaming roofbeam fell on his head,'' á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' under 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' under 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', where he is considered a Christian saint, under 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ a3sqbwchgi8e4707pleub9l0gl22qzd 1308214 1308194 2026-04-16T17:57:35Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308214 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == '' '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé''' was a legendary Irish prophet, known from saga literature surrounding the historical [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]] and from the [[annála na hÉireann]], where he is said to have died c. 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} '' In the saga ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> Beag mac Dé is said to have been the best seer of his day, who could speak with nine men at once and answer all their questions in a single reply. Beag made an accurate prediction of the circumstances of Diarmait's death. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, '' even when invited to a feast in the house of Banbán. But all the details of the prophecy were fulfilled. As Diarmaid tried to escape, Áed Dubh blocked at the door with his spear. Diarmaid fled back into the house, Áed's men set it on fire. Diarmait tried to escape the conflagration by leaping into a vat of ale, but a flaming roofbeam fell on his head,'' á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' under 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' under 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', where he is considered a Christian saint, under 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ p8hflzqibqw9ayhqbb0wbz2gpsph96a 1308249 1308214 2026-04-16T18:50:03Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308249 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, '' even when invited to a feast in the house of Banbán. But all the details of the prophecy were fulfilled. As Diarmaid tried to escape, Áed Dubh blocked at the door with his spear. Diarmaid fled back into the house, Áed's men set it on fire. Diarmait tried to escape the conflagration by leaping into a vat of ale, but a flaming roofbeam fell on his head,'' á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' under 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' under 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', where he is considered a Christian saint, under 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ n3wbrm3sfwoq5uuqpu5ylz5mc50b04m 1308269 1308249 2026-04-16T19:40:15Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308269 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' under 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' under 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', where he is considered a Christian saint, under 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 1f79c4jermhrh1o988r9d6ln0v2mbgt 1308270 1308269 2026-04-16T19:42:05Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308270 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' faoin mbliain 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' faoin mbliain 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', áit a mhaítear gur naomh é, faoin mbliain 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ olyrozq3myiebrfrhm2nv99bfqkepr2 1308271 1308270 2026-04-16T19:43:01Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308271 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála * ''[[Annála Uladh]]'' record his death under the years 552 and 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'' faoin mbliain 553,<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'' faoin mbliain 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', áit a mhaítear gur naomh é, faoin mbliain 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ gqdywx5r55vk9jpsp4g7te7r3bnc7l9 1308274 1308271 2026-04-16T20:09:43Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308274 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta '' A number of early Irish poems are attributed to him,<ref name=codecsbeag /> including a prophecy "detailing the moral breakdown presaging the end of the world".<ref name=Byrne2005 /> == Annála Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 552 agus 557,<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', ina mhaítear gur naomh é: 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 18l00ijqcxny0005p36l3bvmjq7j90b 1308275 1308274 2026-04-16T21:27:31Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308275 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 552 agus 557<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.<ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ tudhtknpeqryr1jopw6287fk4hqponj 1308276 1308275 2026-04-16T21:40:52Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308276 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 552 agus 557<ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ nqzbj9swxzvfm1iox5b6s2p626n3gcu 1308279 1308276 2026-04-16T22:20:55Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308279 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 558 ''Mors Bhig mc. Dhe prophete<ref name=au558 /><ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553 ''Mors Bic meic Dé profetae<ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550,<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=au557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100001A/text128.html | teideal = ''Annals of Ulster'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ hlapdomljtfv7mddakg3x0jl5gr6j00 1308281 1308279 2026-04-16T22:25:47Z Marcas.oduinn 33120 /* Becc mac Dé */ 1308281 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Becc mac Dé == Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 558 ''Mors Bhig mc. Dhe prophete<ref name=au558 /><ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553 ''Mors Bic meic Dé profetae<ref name=cs553 /><ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=au558>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100001A/text128.html | teideal = ''Annals of Ulster'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=cs553>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100016/text041.html | teideal = ''Chronicum Scoturum'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 6xolkgkibc7tfnu7cw5qnxqkxn9casa 1308285 1308281 2026-04-16T22:29:54Z Marcas.oduinn 33120 1308285 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Bec mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ q0hu2fyui90jrybr9giwd2flede6vjw 1308288 1308285 2026-04-16T22:30:17Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308288 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] * Cumméne Fota * Cas Corach * Ellén Trechend * [[Cormac Ó Cadhlaigh]] * [[David Greene]] * [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] * [[William Maunsell Hennessy]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kquoegrbiwcfwajcr68adflhaqvpw8d 1308332 1308288 2026-04-17T07:45:46Z Marcas.oduinn 33120 1308332 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] # Cumméne Fota # Cas Corach # Ellén Trechend # [[Cormac Ó Cadhlaigh]] # [[David Greene]] # [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] # [[William Maunsell Hennessy]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ icjndgv8w8txmlktrvsfz693k2ar8gl 1308333 1308332 2026-04-17T07:53:27Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1308333 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] # Cumméne Fota # Cas Corach # Ellén Trechend # [[Cormac Ó Cadhlaigh]] # [[David Greene]] # [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] # [[William Maunsell Hennessy]] == William Maunsell Hennessy == {{Use dmy dates|date=September 2019}} '''William Maunsell Hennessy''' (1829–1889) was an Irish official and scholar.<ref name="DNB" /> == Beatha Hennessy was born at [[Castle Gregory]], [[County Kerry]]. After school education he emigrated to the United States, where he lived for some years. He returned to Ireland and wrote in newspapers, but concentrated on [[Irish literature]]: he was a native speaker. In 1868 he obtained an appointment in the [[Public Record Office, Dublin]]. He rose to be the assistant-deputy-keeper, and held office till his death.<ref name="DNB">Moore, Norman (1891). "[[wikisource:Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Hennessy,_William_Maunsell|Hennessy, William Maunsell]]". In ''Dictionary of National Biography''. '''25.''' London. pp. 424-425.</ref> Losing his wife and a married daughter, Hennessy suffered from depression. He died in Dublin on 13 January 1889.<ref name="DNB"/> == Saothair Hennessy's major works were editions of Irish texts with introductions and translations. He published in 1866 (Rolls Series) the ''[[Chronicon Scotorum]]'' of [[Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]], a summary of Irish history up to 1150, with a glossary. In 1871 he edited, in two volumes of Irish text and translation, ''[[The Annals of Loch Cé]]'', an Irish chronicle, 1014–1590. In 1875, he revised and annotated an edition of ''The Book of Fenagh'', the house-book of [[St. Caillin's Abbey]], [[County Leitrim]]; and in 1887 one volume of the ''[[Annals of Ulster]]'', carrying the chronicle up to 1056. He translated the ''[[Tripartite Life of St Patrick]]'' (1871); revised the ''Pedigree of the White Knight'' (1856); edited the text of the ''Poets and Poetry of Munster'' (Dublin, 1883); translated and added a tract on ''Cath Cnucha'' from ''Leabhar na h-Uidhre'', and ''Mac Conglinne's Dream'' from ''Leabhar Breac''.<ref name="DNB"/> Elected Todd professor at the [[Royal Irish Academy]] 1882–4, Hennessy prepared a text and translation of ''Mesca Ulad'', the drunkenness of the Ulstermen, which was published in 1889, immediately after his death; he left another old tale, ''Bruiden Dáderga'', in proof. He wrote an article in ''La Revue Celtique'' on the ancient Irish goddess of war, and essays on [[Ossian]] and Ossianic literature in ''[[The Academy (periodical)|The Academy]]'' (1 and 15 August 1871). He left with other manuscripts an edition of [[Edward O'Reilly (scholar)|Edward O'Reilly]]'s ''Irish Dictionary'' with additions.<ref name="DNB"/> == Leabharliosta * {{cite book |others = Ireland and Ireland. Commissioners for Publishing the Ancient Laws and Institutes of Ireland |author1= Atkinson, R. |author2= Hancock, W. Neilson |author3= Hennessy, W. M. |author4= O'Curry, Eugene |author5= O'Donovan, John |author6= O'Mahony, Thaddeus |author7= Richey, A. G. |title = Ancient laws of Ireland |publisher = A. Thom, Longman, Green, Longman, Roberts, and Green (Printed for H.M.S.O.) |year = 1865 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green |year = 1866 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green, Reader, and Dyer |year = 1866 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} * {{cite journal |author = Hennessy, W. M. |title = On the Curragh of Kildare |journal = Proceedings of the Royal Irish Academy |year = 1866 |volume = 9 |pages = 343–355 |jstor = 20488923}} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Longman |year = 1871 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Kraus Reprint |year = 1964 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The Annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Kraus Reprint |year = 1965 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} * {{cite book |author1 = Ó Muráıle, Nollaig |author2 = Hennessy, W. M. (William Maunsell) |title = Annála Uladh = Annals of Ulster : from the earliest times to the year 1541 |publisher = Edmund Burke |year = 1998 |edition = 2 }} == Naisc sheachtracha *[https://www.cambridge.org/core/search?filters%5BauthorTerms%5D=William%20M.%20Hennessy&eventCode=SE-AU Hennessy, W. M. (ed.) (2012) “Chronicum Scotorum: A Chronicle of Irish Affairs, from the Earliest Times to AD 1135”, Cambridge Library Collection] Registration required. == Tagairtí {{reflist | refs = }} '''Attribution'''<!--Please do not reformat, for the sake of those using screen-readers--> {{DNB|wstitle=Hennessy, William Maunsell|volume=25}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Hennessy, William Maunsell}} [[Category:1829 births]] [[Category:1889 deaths]] [[Category:Members of the Royal Irish Academy]] [[Category:Irish book editors]] [[Category:Irish translators]] [[Category:19th-century Irish translators]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ mnval2p2z6q4gwlrfrp846e0mtrjsxo 1308334 1308333 2026-04-17T08:10:32Z Marcas.oduinn 33120 /* William Maunsell Hennessy */ 1308334 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] # Cumméne Fota # Cas Corach # Ellén Trechend # [[Cormac Ó Cadhlaigh]] # [[David Greene]] # [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] # [[William Maunsell Hennessy]] == William Maunsell Hennessy == Scoláire agus oifigeach Éireannach ba ea '''William Maunsell Hennessy''' (1829–1889).<ref name="DNB /> == Beatha Rugadh Hennessy ag [[Castle Gregory]], [[Contae Chiarraí]]. Tar éis na scoile, chuaigh sé le roinnt blianta ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe. D'fhill sé ar Éirinn agus d'éirigh ina iriseoir, ach concentrated on [[Irish literature]]. Sa bhliain 1868, ceapadh é mar oifigeach san [Public Record Office, Dublin]]. D'éirigh sé ina leaschoimeádaí cúnta, go dtí uair a bháis.<ref name=DNB /> Bhí dúlagar air go háirithe tar éis di a bhean chéile agus iníon pósta a chailleadh. D'éag sé i mBaile Átha Cliath ar an 13ú Eanáir 1889.<ref name=DNB /> == Saothair '' Hennessy's major works were editions of Irish texts with introductions and translations. He published in 1866 (Rolls Series) the ''[[Chronicon Scotorum]]'' of [[Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]], a summary of Irish history up to 1150, with a glossary. In 1871 he edited, in two volumes of Irish text and translation, ''[[The Annals of Loch Cé]]'', an Irish chronicle, 1014–1590. In 1875, he revised and annotated an edition of ''The Book of Fenagh'', the house-book of [[St. Caillin's Abbey]], [[County Leitrim]]; and in 1887 one volume of the ''[[Annals of Ulster]]'', carrying the chronicle up to 1056. He translated the ''[[Tripartite Life of St Patrick]]'' (1871); revised the ''Pedigree of the White Knight'' (1856); edited the text of the ''Poets and Poetry of Munster'' (Dublin, 1883); translated and added a tract on ''Cath Cnucha'' from ''Leabhar na h-Uidhre'', and ''Mac Conglinne's Dream'' from ''Leabhar Breac''.<ref name=DNB /> '' Elected Todd professor at the [[Royal Irish Academy]] 1882–4, Hennessy prepared a text and translation of ''Mesca Ulad'', the drunkenness of the Ulstermen, which was published in 1889, immediately after his death; he left another old tale, ''Bruiden Dáderga'', in proof. He wrote an article in ''La Revue Celtique'' on the ancient Irish goddess of war, and essays on [[Ossian]] and Ossianic literature in ''[[The Academy (periodical)|The Academy]]'' (1 and 15 August 1871). He left with other manuscripts an edition of [[Edward O'Reilly (scholar)|Edward O'Reilly]]'s ''Irish Dictionary'' with additions.<ref name=DNB /> == Leabharliosta * {{cite book |others = Ireland and Ireland. Commissioners for Publishing the Ancient Laws and Institutes of Ireland |author1 = Atkinson, R. |author2 = Hancock, W. Neilson |author3 = Hennessy, W. M. |author4 = O'Curry, Eugene |author5 = O'Donovan, John |author6 = O'Mahony, Thaddeus |author7 = Richey, A. G. |title = Ancient laws of Ireland |publisher = A. Thom, Longman, Green, Longman, Roberts, and Green (Printed for H.M.S.O.) |year = 1865 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green |year = 1866 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green, Reader, and Dyer |year = 1866 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} * {{cite journal |author = Hennessy, W. M. |title = On the Curragh of Kildare |journal = Proceedings of the Royal Irish Academy |year = 1866 |volume = 9 |pages. = 343–355 |jstor = 20488923}} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Longman |year = 1871 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Kraus Reprint |year = 1964 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The Annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Kraus Reprint |year = 1965 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} * {{cite book |author1 = Ó Muráıle, Nollaig |author2 = Hennessy, W. M. (William Maunsell) |title = Annála Uladh = Annals of Ulster : from the earliest times to the year 1541 |publisher = Edmund Burke |year = 1998 |edition = 2 }} == Naisc sheachtracha *[https://www.cambridge.org/core/search?filters%5BauthorTerms%5D=William%20M.%20Hennessy&eventCode=SE-AU Hennessy, W. M. (ed.) (2012) “Chronicum Scotorum: A Chronicle of Irish Affairs, from the Earliest Times to AD 1135”, Cambridge Library Collection] Registration required. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=DNB>Moore, Norman (1891). "[[wikisource:Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Hennessy,_William_Maunsell|Hennessy, William Maunsell]]". In ''Dictionary of National Biography''. '''25.''' Londain. ll. 424-425.</ref> }} '''Attribution'''<!--Please do not reformat, for the sake of those using screen-readers--> {{DNB|wstitle=Hennessy, William Maunsell|volume=25}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Hennessy, William Maunsell}} [[Category:1829 births]] [[Category:1889 deaths]] [[Category:Members of the Royal Irish Academy]] [[Category:Irish book editors]] [[Category:Irish translators]] [[Category:19th-century Irish translators]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ pma1q8qxpgddvw9szfenfjrqrungebb 1308335 1308334 2026-04-17T08:23:44Z Marcas.oduinn 33120 /* William Maunsell Hennessy */ 1308335 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] # Cumméne Fota # Cas Corach # Ellén Trechend # [[Cormac Ó Cadhlaigh]] # [[David Greene]] # [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] # [[William Maunsell Hennessy]] == William Maunsell Hennessy == Scoláire agus oifigeach Éireannach ba ea '''William Maunsell Hennessy''' (1829–1889).<ref name="DNB /> == Beatha Rugadh Hennessy ag [[Caisleán Ghriaire]], [[Contae Chiarraí]]. Tar éis na scoile, chuaigh sé le roinnt blianta ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe. D'fhill sé ar Éirinn agus d'éirigh ina iriseoir, ach concentrated on [[Litríocht na hÉireann]]. Sa bhliain 1868, ceapadh é mar oifigeach i g[[Cartlann Náisiúnta na hÉireann]]. D'éirigh sé ina leaschoimeádaí cúnta, go dtí uair a bháis.<ref name=DNB /> Bhí dúlagar air go háirithe tar éis di a bhean chéile agus iníon pósta a chailleadh. D'éag sé i mBaile Átha Cliath ar an 13ú Eanáir 1889.<ref name=DNB /> == Saothair '' Hennessy's major works were editions of Irish texts with introductions and translations. He published in 1866 (Rolls Series) the ''[[Chronicon Scotorum]]'' of [[Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]], a summary of Irish history up to 1150, with a glossary. In 1871 he edited, in two volumes of Irish text and translation, ''[[Annála Loch Cé]]'', an Irish chronicle, 1014–1590. In 1875, he revised and annotated an edition of [[Leabar Fidhnacha]]'', the house-book of [[St. Caillin's Abbey]], [[Contae Liatroma]]; and in 1887 one volume of the ''[[Annála Uladh]]'', carrying the chronicle up to 1056. He translated the ''[[Vita tripartita Sancti Patricii]]'' (1871); revised the ''Pedigree of the White Knight'' (1856); edited the text of the ''Poets and Poetry of Munster'' (Dublin, 1883); translated and added a tract on ''Cath Cnucha'' from ''[[Leabhar na hUidhre]]'', and ''Mac Conglinne's Dream'' from ''[[Leabhar Breac]]''.<ref name=DNB /> '' Elected Todd professor at the [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] 1882–4, Hennessy prepared a text and translation of ''[[Mesca Ulad]]'', which was published in 1889, immediately after his death; he left another old tale, ''[[Bruiden Dáderga]]'', in proof. He wrote an article in ''[[Études CeltiquesLa Révue Celtique]]'' on the ancient Irish goddess of war, and essays on [[Oisín (filíocht)]] and Ossianic literature in ''[[The Academy (iriseán)|The Academy]]'' (1 and 15 August 1871). He left with other manuscripts an edition of [[Éadbhard Ó Raghallaigh]] ''Irish Dictionary'' with additions.<ref name=DNB /> == Leabharliosta * {{cite book |others = Ireland and Ireland. Commissioners for Publishing the Ancient Laws and Institutes of Ireland |author1 = Atkinson, R. |author2 = Hancock, W. Neilson |author3 = Hennessy, W. M. |author4 = O'Curry, Eugene |author5 = O'Donovan, John |author6 = O'Mahony, Thaddeus |author7 = Richey, A. G. |title = Ancient laws of Ireland |publisher = A. Thom, Longman, Green, Longman, Roberts, and Green (Printed for H.M.S.O.) |year = 1865 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green |year = 1866 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green, Reader, and Dyer |year = 1866 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} * {{cite journal |author = Hennessy, W. M. |title = On the Curragh of Kildare |journal = Proceedings of the Royal Irish Academy |year = 1866 |volume = 9 |pages. = 343–355 |jstor = 20488923}} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Longman |year = 1871 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Kraus Reprint |year = 1964 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The Annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Kraus Reprint |year = 1965 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} * {{cite book |author1 = Ó Muráıle, Nollaig |author2 = Hennessy, W. M. (William Maunsell) |title = Annála Uladh = Annals of Ulster : from the earliest times to the year 1541 |publisher = Edmund Burke |year = 1998 |edition = 2 }} == Naisc sheachtracha *[https://www.cambridge.org/core/search?filters%5BauthorTerms%5D=William%20M.%20Hennessy&eventCode=SE-AU Hennessy, W. M. (ed.) (2012) “Chronicum Scotorum: A Chronicle of Irish Affairs, from the Earliest Times to AD 1135”, Cambridge Library Collection] Registration required. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=DNB>Moore, Norman (1891). "[[wikisource:Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Hennessy,_William_Maunsell|Hennessy, William Maunsell]]". In ''Dictionary of National Biography''. '''25.''' Londain. ll. 424-425.</ref> }} '''Attribution'''<!--Please do not reformat, for the sake of those using screen-readers--> {{DNB|wstitle=Hennessy, William Maunsell|volume=25}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Hennessy, William Maunsell}} [[Category:1829 births]] [[Category:1889 deaths]] [[Category:Members of the Royal Irish Academy]] [[Category:Irish book editors]] [[Category:Irish translators]] [[Category:19th-century Irish translators]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 2c3ia24tyv2lcyglb36pznm799j8x3c 1308336 1308335 2026-04-17T08:28:23Z Marcas.oduinn 33120 /* William Maunsell Hennessy */ 1308336 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]] # Cumméne Fota # Cas Corach # Ellén Trechend # [[Cormac Ó Cadhlaigh]] # [[David Greene]] # [[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]] # [[William Maunsell Hennessy]] == William Maunsell Hennessy == Scoláire agus oifigeach Éireannach ba ea '''William Maunsell Hennessy''' (1829–1889).<ref name="DNB /> == Beatha Rugadh Hennessy ag [[Caisleán Ghriaire]], [[Contae Chiarraí]]. Tar éis na scoile, chuaigh sé le roinnt blianta ar imirce go dtí na Stáit Aontaithe. D'fhill sé ar Éirinn agus d'éirigh ina iriseoir, ach concentrated on [[Litríocht na hÉireann]]. Sa bhliain 1868, ceapadh é mar oifigeach i g[[Cartlann Náisiúnta na hÉireann]]. D'éirigh sé ina leaschoimeádaí cúnta, go dtí uair a bháis.<ref name=DNB /> Bhí dúlagar air go háirithe tar éis di a bhean chéile agus iníon pósta a chailleadh. D'éag sé i mBaile Átha Cliath ar an 13ú Eanáir 1889.<ref name=DNB /> == Saothair '' Hennessy's major works were editions of Irish texts with introductions and translations. He published in 1866 (Rolls Series) the ''[[Chronicon Scotorum]]'' of [[Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]], a summary of Irish history up to 1150, with a glossary. In 1871 he edited, in two volumes of Irish text and translation, ''[[Annála Loch Cé]]'', an Irish chronicle, 1014–1590. In 1875, he revised and annotated an edition of [[Leabar Fidhnacha]]'', the house-book of [[St. Caillin's Abbey]], [[Contae Liatroma]]; and in 1887 one volume of the ''[[Annála Uladh]]'', carrying the chronicle up to 1056. He translated the ''[[Vita tripartita Sancti Patricii]]'' (1871); revised the ''Pedigree of the White Knight'' (1856); edited the text of the ''Poets and Poetry of Munster'' (Dublin, 1883); translated and added a tract on ''Cath Cnucha'' from ''[[Leabhar na hUidhre]]'', and ''Mac Conglinne's Dream'' from ''[[Leabhar Breac]]''.<ref name=DNB /> '' Elected Todd professor at the [[Acadamh Ríoga na hÉireann]] 1882–4, Hennessy prepared a text and translation of ''[[Mesca Ulad]]'', which was published in 1889, immediately after his death; he left another old tale, ''[[Toghail Brú Dá Dearga]]'', in proof. He wrote an article in ''[[Études Celtiques|La Revue Celtique]]'' on the ancient Irish goddess of war, and essays on [[Oisín (filíocht)]] and Ossianic literature in ''[[The Academy (iriseán)|The Academy]]'' (1 and 15 August 1871). He left with other manuscripts an edition of [[Éadbhard Ó Raghallaigh]] ''Irish Dictionary'' with additions.<ref name=DNB /> == Leabharliosta * {{cite book |others = Ireland and Ireland. Commissioners for Publishing the Ancient Laws and Institutes of Ireland |author1 = Atkinson, R. |author2 = Hancock, W. Neilson |author3 = Hennessy, W. M. |author4 = O'Curry, Eugene |author5 = O'Donovan, John |author6 = O'Mahony, Thaddeus |author7 = Richey, A. G. |title = Ancient laws of Ireland |publisher = A. Thom, Longman, Green, Longman, Roberts, and Green (Printed for H.M.S.O.) |year = 1865 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green |year = 1866 }} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Longmans, Green, Reader, and Dyer |year = 1866 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} * {{cite journal |author = Hennessy, W. M. |title = On the Curragh of Kildare |journal = Proceedings of the Royal Irish Academy |year = 1866 |volume = 9 |pages. = 343–355 |jstor = 20488923}} * {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Longman |year = 1871 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = Chronicum Scotorum : a chronicle of Irish affairs, from the earliest times to A.D. 1135 : with a supplement, containing the events from 1141 to 1150 |publisher = Kraus Reprint |year = 1964 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 46 }} ** {{cite book |author = Hennessy, W. M. |title = The Annals of Loch Cé : a chronicle of Irish affairs from A.D. 1014 to A.D. 1590 |publisher = Kraus Reprint |year = 1965 |series = Rerum Britannicarum Medii Ævi scriptores, or, Chronicles and memorials of Great Britain and Ireland during the Middle Ages |number = 54 }} * {{cite book |author1 = Ó Muráıle, Nollaig |author2 = Hennessy, W. M. (William Maunsell) |title = Annála Uladh = Annals of Ulster : from the earliest times to the year 1541 |publisher = Edmund Burke |year = 1998 |edition = 2 }} == Naisc sheachtracha *[https://www.cambridge.org/core/search?filters%5BauthorTerms%5D=William%20M.%20Hennessy&eventCode=SE-AU Hennessy, W. M. (ed.) (2012) “Chronicum Scotorum: A Chronicle of Irish Affairs, from the Earliest Times to AD 1135”, Cambridge Library Collection] Registration required. == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=DNB>Moore, Norman (1891). "[[wikisource:Dictionary_of_National_Biography,_1885-1900/Hennessy,_William_Maunsell|Hennessy, William Maunsell]]". In ''Dictionary of National Biography''. '''25.''' Londain. ll. 424-425.</ref> }} '''Attribution'''<!--Please do not reformat, for the sake of those using screen-readers--> {{DNB|wstitle=Hennessy, William Maunsell|volume=25}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Hennessy, William Maunsell}} [[Category:1829 births]] [[Category:1889 deaths]] [[Category:Members of the Royal Irish Academy]] [[Category:Irish book editors]] [[Category:Irish translators]] [[Category:19th-century Irish translators]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> == Achoimre [[Tuathal Maolgharbh]], [[Maol Mór]] ua hAdhra, [[Diarmaid mac Cearbhaill]], Flann Fionn mac Díoma, [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir, [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Anéislis Aodh Ó Grádaigh | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kyr64c0nntiu7ibgxcznikut9emmc6l Dánfhocal 0 125244 1308313 1307272 2026-04-16T23:35:26Z Taghdtaighde 60452 Catagóirí curtha leis agus mionathruithe 1308313 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Saothar Ealaíne}} Is ionann '''[[dánfhocal]]''' agus píosa gearr comhairle nó gaoise de shaghas éigin, agus é i bhfoirm filíochta. Is é [[Tomás Ó Rathile]] a cheap an focal mar ainm ar na heipeagraim ar leith a bhí le léamh sna lámhscríbhinní. Is i stíl an [[Dán díreach|dáin dhírigh]] atá siad seo, rainn cheithre líne agus is sa líne deiridh a thagann an chomhairle nó buaic na filíochta.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Éanna Ó Caollaí]]|date=6 Aibreán 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2026/04/06/danfhocail-suil-siar-ar-aigne-na-ngael/|title=Dánfhocail: súil siar ar aigne na nGael|journal=[[Irish Times]]}}</ref> Deir an léachtóir Ken Ó Donnchú gur dócha go bhfuil a leithéidí le fáil i ngach cultúr agus i ngach traidisiún litríochta nó béil. Tá dá shaghas dánfhocal ann: rainn aonair agus rainn ar baineadh as dán níos faide.<ref name=":0" /> == Stair == Ba nós le scríobhaithe na Gaeilge i [[Bairdne|ré na mbairdne]] a leithéid a bhreacadh síos ina gcuid lámhscríbhinní áit ar bith a bhíodh slí dóibh ann. Maítear go dtugann na dánfhocail seo súil isteach ar aigne [[An Ghaeilge|Gael]] an ré úd. Bíodh gur comhairle atá iontu, dar le hÓ Donnchú is doiléir go maith atá cuid acu fós.<ref name=":0" /> Tá leagan luath de cheann acu le léamh in [[Agallamh na Seanórach]], agus leagtar cinn eile ar mhór-fhilí de chuid na hÉireann: [[Tadhg Dall Ó hUiginn]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], [[Dáibhí Ó Bruadair]], agus [[Flaithrí Ó Maolchonaire]] ina measc, más fíor.<ref name=":0" /> Chuir [[Tomás Ó Rathile]] cnuasach iomráiteach na gcéadta dánfhocal, iad in eagar de réir ábhair agus téama, i gcló sa bhliain 1921 agus chuir [[Cló Ollscoile Chorcaí]] leagan leasaithe maille le haistriúcháin Béarla le h[[Aidan Doyle]] agus le [[Ken Ó Donnchú]] i gcló sa bhliain 2026 faoin teidil ''[[Dánfhocail#Leagan Dhoyle ⁊ Uí Dhonnchú|Dánfhocail]]''.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * ''[[Dánfhocail]]'' * [[Seanfhocal]] * [[Dán díreach|An Dán Díreach]] / [[Filíocht shiollach na Gaeilge]] / [[Filíocht na mbard]] * [[Filíocht na Gaeilge]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Danfhocal}} [[Catagóir:Filíocht]] [[Catagóir:Seanfhocail]] [[Catagóir:Athfhriotail]] [[Catagóir:Litríocht]] {{Síol-leabhar}} g2lgdn47nv8t0rtqu74qkof5jg2jjfc Dánfhocail 0 125245 1308314 1307273 2026-04-16T23:38:17Z Taghdtaighde 60452 Le haghaidh 1308314 wikitext text/x-wiki {{Le haghaidh|na [[Meadaracht|meadarachta]] féin|Dánfhocal}} {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar |name=Dánfhocail |subtitol=''"Irish Epigrams in Verse"'' }} Is cnuasach iomráiteach é '''''[[Dánfhocail]]''''' a thiomsaigh [[Tomás Ó Rathile]] as lámhscríbhinní. Na céadta [[dánfhocal]] atá i gceist, rainn cheithre líne i stíl an [[Dán díreach|dáin dhírigh]], agus iad in eagar de réir ábhair agus téama "ó chúrsaí grá, saibhris agus bochtaineachta go hóige, bás, cráifeacht, deoch agus oirchill, maille le mórán eile." Foilsíodh sa bhliain 1921 é.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=[[Éanna Ó Caollaí]]|date=6 Aibreán 2026|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/2026/04/06/danfhocail-suil-siar-ar-aigne-na-ngael/|title=Dánfhocail: súil siar ar aigne na nGael|journal=[[Irish Times]]}}</ref> == Leagan Dhoyle ⁊ Uí Dhonnchú == Foilsíodh leagan leasaithe den gcnuasach sa bhliain 2026. D'aistrigh [[Aidan Doyle]] agus [[Ken Ó Donnchú]] rogha rann go Béarla don leagan nua, iad le feiceáil taobh leis na bunleagain, agus chuireadar atheagar ar an rangú. [[Cló Ollscoile Chorcaí]] a chuir i gcló é. Deir Ó Donnchú gur cuireadh an athleagan ar fáil ionas go mbeadh teacht ag daoine ar an gcuid seo de litríocht na Gaeilge gan dua dóibh.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[Dánfhocal]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Danfhocail}} [[Catagóir:Leabhair neamhfhicsin]] [[Catagóir:Litríocht neamhfhicsin na hÉireann]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[Catagóir:Leabhair Bhéarla]] [[Catagóir:Leabhair Éireannacha]] [[Catagóir:Aistriúcháin]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1921]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1920idí]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2026]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí]] {{Síol-leabhar}} 2ymqoy1qb2vnxaksb4c6sdrdjx33syh Úsáideoir:Aquavitae123 2 125425 1308277 2026-04-16T21:59:53Z Aquavitae123 40780 Alt nua curtha le chéile ar bhaile Rómhánach sa gcúige Germania Superior ó c. 90 AD go dtí c. 260 AD 1308277 wikitext text/x-wiki == '''Sumelocenna''' == Baile Rómhánach a bhí lonnaithe ar abhainn an Neckar sa chúige Rómhánach Germania Superior ab ea Sumelocenna. Seasann an baile Rottenburg am Neckar (Baden-Württemberg) ar an suíomh céanna anois. Dealraíonn sé gur bunaíodh an baile Rómhánach thart ar 110 AD<ref>{{Cite journal|title=Zur Datierung römischer Militäranlagen im obergermanisch-raetischen Limesgebiet.|last=Kortüm|first=Klaus|date=1998|journal=Saalburg-Jahrbuch|volume=49|pages=5-65|publisher=Zabern|location=Mainz}}</ref> nó b'fhéidir tamall de bhlianta níos túisce, idir 85 agus 90 AD.<ref>Karin Heiligmann: Sumelocenna – Römisches Stadtmuseum Rottenburg am Neckar. 2., neu bearbeitete und erweiterte Auflage, Theiss, Stuttgart 2003, ISBN 3-8062-1073-X</ref> Tá leidí láidre ann gur láthair chónaithe do phobail eile roimh aimsir na Rómhánach a bhí ann. Tá teisteanna don logainm Sumelocenna ar fáil ar roinnt inscríbhinní a fuarthas i Rottenburg agus i mbailte Rómhánacha eile.<ref>Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL) XIII, 06358,  CIL XIII, 06365</ref> De bhunadh Ceilteach, b'fhéidir, an logainm. Tréigeadh an baile thart ar 260 AD de bharr ionsaithe ag na Allemanni, treabh láidir bharbartha, agus níor filleadh arís air.  Thart ar an am céanna chaill na Rómhánaigh smacht ar chríocha na ''Agri Decumates'' mar a raibh an baile agus an ''civitas''mórthímpeall air, ''Civitas Sumelocennensis'', suite. Níor ghabh an Impireacht forlámhas iomlán ar na críocha sin ariamh arís ina dhiaidh sin. Achar 28 heictéar nó mar sin a bhí ag an mbaile laistigh dá bhalla cosanta nuair a bhí sé i mbarr a mhaitheasa, idir c. 150 agus 200 AD. Bhí tithe tógtha laismuigh den bhalla cosanta chomh maith ar achar a bhí chomh mór le achar an bhaile chosanta féin.<ref>Anita Gaubatz-Sattler: 'Die Römische Stadt Sumelocenna', in: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.:) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 281–289, 283–284.</ref> Nuair a bhí an baile i mbarr a mhaitheasa bhí sé ar na bailte Rómhánacha ba thábhachtaí ar an taobh ó dheas d'abhainn na Réine. Bhí roinnt mílte áitritheoirí ann. Dealraíonn sé gur dearnadh príomhbhaile den cheantar ''Civitas Sumelocennensis'' é thart ar 150 AD.<ref>Anita Gaubatz-Sattler: 'Die römische Wasserleitung von Rommelstal bis Rottenburg' In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, 290f</ref> Tá go leor iarsmaí ón aimsir Rómhánach á gcoinneáil san iarsmalann i mbaile Rottenburg am Neckar (Römisches Stadtmuseum).<sup>[7]</sup>  Cuid suntasach dá bhfuil ar taispeáint ann ná iarsma de chóras leithris phoiblí an bhaile, sin agus cuid mhaith d'fhoirgneamh folcadáin. Maítear gurb é an iarsma is iomláine dá leithéid de chóras taobh amuigh den Iodáil. Lasmuigh den iarsmalann, tá a bhfuil fágtha d'fhoirgneamh folcadáin eile, é coinnithe go maith agus é ar oscailt don phobal in íoslach na hiarbhunscoile Eugen-Bolz-Gymnasium (Mechthildstraße 2, 72108 Rottenburg am Neckar).<sup>[8]</sup> === '''Litríocht:''' === ·  Anita Gaubatz-Sattler: Römische Stadt Sumelocenna. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 281–289. ·  Anita Gaubatz-Sattler: Die römische Wasserleitung von Rommelstal bis Rottenburg. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 290f. ·  Jörg Heiligmann: Römisches Brandgräberfeld Rottenburg – Hailfingen. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555 3</nowiki>, S. 290. ·  Karin Heiligmann: Sumelocenna – Römisches Stadtmuseum Rottenburg am Neckar. 2., neu bearbeitete und erweiterte Auflage, Theiss, Stuttgart 2003, <nowiki>ISBN 3-8062-1073-X</nowiki>. ·  Dieter Planck: Römische Quelle Rottenburg – Bad Niedernau. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 289f. ---- pmblk179yrajup0acrl71ydizbm9glb 1308278 1308277 2026-04-16T22:00:25Z Quinlan83 47440 Requesting deletion 1308278 wikitext text/x-wiki {{delete|Out of project scope}}== '''Sumelocenna''' == Baile Rómhánach a bhí lonnaithe ar abhainn an Neckar sa chúige Rómhánach Germania Superior ab ea Sumelocenna. Seasann an baile Rottenburg am Neckar (Baden-Württemberg) ar an suíomh céanna anois. Dealraíonn sé gur bunaíodh an baile Rómhánach thart ar 110 AD<ref>{{Cite journal|title=Zur Datierung römischer Militäranlagen im obergermanisch-raetischen Limesgebiet.|last=Kortüm|first=Klaus|date=1998|journal=Saalburg-Jahrbuch|volume=49|pages=5-65|publisher=Zabern|location=Mainz}}</ref> nó b'fhéidir tamall de bhlianta níos túisce, idir 85 agus 90 AD.<ref>Karin Heiligmann: Sumelocenna – Römisches Stadtmuseum Rottenburg am Neckar. 2., neu bearbeitete und erweiterte Auflage, Theiss, Stuttgart 2003, ISBN 3-8062-1073-X</ref> Tá leidí láidre ann gur láthair chónaithe do phobail eile roimh aimsir na Rómhánach a bhí ann. Tá teisteanna don logainm Sumelocenna ar fáil ar roinnt inscríbhinní a fuarthas i Rottenburg agus i mbailte Rómhánacha eile.<ref>Corpus Inscriptionum Latinarum (CIL) XIII, 06358,  CIL XIII, 06365</ref> De bhunadh Ceilteach, b'fhéidir, an logainm. Tréigeadh an baile thart ar 260 AD de bharr ionsaithe ag na Allemanni, treabh láidir bharbartha, agus níor filleadh arís air.  Thart ar an am céanna chaill na Rómhánaigh smacht ar chríocha na ''Agri Decumates'' mar a raibh an baile agus an ''civitas''mórthímpeall air, ''Civitas Sumelocennensis'', suite. Níor ghabh an Impireacht forlámhas iomlán ar na críocha sin ariamh arís ina dhiaidh sin. Achar 28 heictéar nó mar sin a bhí ag an mbaile laistigh dá bhalla cosanta nuair a bhí sé i mbarr a mhaitheasa, idir c. 150 agus 200 AD. Bhí tithe tógtha laismuigh den bhalla cosanta chomh maith ar achar a bhí chomh mór le achar an bhaile chosanta féin.<ref>Anita Gaubatz-Sattler: 'Die Römische Stadt Sumelocenna', in: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.:) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 281–289, 283–284.</ref> Nuair a bhí an baile i mbarr a mhaitheasa bhí sé ar na bailte Rómhánacha ba thábhachtaí ar an taobh ó dheas d'abhainn na Réine. Bhí roinnt mílte áitritheoirí ann. Dealraíonn sé gur dearnadh príomhbhaile den cheantar ''Civitas Sumelocennensis'' é thart ar 150 AD.<ref>Anita Gaubatz-Sattler: 'Die römische Wasserleitung von Rommelstal bis Rottenburg' In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, 290f</ref> Tá go leor iarsmaí ón aimsir Rómhánach á gcoinneáil san iarsmalann i mbaile Rottenburg am Neckar (Römisches Stadtmuseum).<sup>[7]</sup>  Cuid suntasach dá bhfuil ar taispeáint ann ná iarsma de chóras leithris phoiblí an bhaile, sin agus cuid mhaith d'fhoirgneamh folcadáin. Maítear gurb é an iarsma is iomláine dá leithéid de chóras taobh amuigh den Iodáil. Lasmuigh den iarsmalann, tá a bhfuil fágtha d'fhoirgneamh folcadáin eile, é coinnithe go maith agus é ar oscailt don phobal in íoslach na hiarbhunscoile Eugen-Bolz-Gymnasium (Mechthildstraße 2, 72108 Rottenburg am Neckar).<sup>[8]</sup> === '''Litríocht:''' === ·  Anita Gaubatz-Sattler: Römische Stadt Sumelocenna. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 281–289. ·  Anita Gaubatz-Sattler: Die römische Wasserleitung von Rommelstal bis Rottenburg. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 290f. ·  Jörg Heiligmann: Römisches Brandgräberfeld Rottenburg – Hailfingen. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) Die Römer in Baden-Württemberg. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555 3</nowiki>, S. 290. ·  Karin Heiligmann: Sumelocenna – Römisches Stadtmuseum Rottenburg am Neckar. 2., neu bearbeitete und erweiterte Auflage, Theiss, Stuttgart 2003, <nowiki>ISBN 3-8062-1073-X</nowiki>. ·  Dieter Planck: Römische Quelle Rottenburg – Bad Niedernau. In: Philipp Filtzinger, Dieter Planck, Bernhard Cämmerer (Hrsg.) ''Die Römer in Baden-Württemberg''. Theiss, Stuttgart 2005, <nowiki>ISBN 3-8062-1555-3</nowiki>, S. 289f. ---- drctamvqfvk07uev892xak08gcy9kk7 Catagóir:Feistí leighis 14 125426 1308280 2026-04-16T22:25:08Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Trealamh]] [[Catagóir:Trealamh leighis]] [[Catagóir:Teicneolaíocht leighis]] [[Catagóir:Teicneolaíocht]] [[Catagóir:Leigheas]]' 1308280 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Trealamh]] [[Catagóir:Trealamh leighis]] [[Catagóir:Teicneolaíocht leighis]] [[Catagóir:Teicneolaíocht]] [[Catagóir:Leigheas]] lgk1q8ja2u2sghnhdtrfmxkzaimha04 Beag mac Dé 0 125427 1308292 2026-04-16T22:31:36Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe ó enwiki 1308292 wikitext text/x-wiki Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' == {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta == Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála == Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 558 ''Mors Bhig mc. Dhe prophete<ref name=au558 /><ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553 ''Mors Bic meic Dé profetae<ref name=cs553 /><ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=au558>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100001A/text128.html | teideal = ''Annals of Ulster'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=cs553>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100016/text041.html | teideal = ''Chronicum Scoturum'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} j7gmz5w4l4s8u3v2mzyaiappq3c6zow 1308322 1308292 2026-04-17T06:22:33Z Marcas.oduinn 33120 Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Becc mac Dé]] go [[Beag mac Dé]]: NuaGhaeilge 1308292 wikitext text/x-wiki Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' == {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar agus sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i dabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta == Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála == Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 558 ''Mors Bhig mc. Dhe prophete<ref name=au558 /><ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553 ''Mors Bic meic Dé profetae<ref name=cs553 /><ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=au558>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100001A/text128.html | teideal = ''Annals of Ulster'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=cs553>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100016/text041.html | teideal = ''Chronicum Scoturum'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} j7gmz5w4l4s8u3v2mzyaiappq3c6zow Acht um Chosaint Idirnáisiúnta 0 125428 1308293 2026-04-16T23:06:37Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}}{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Achtaíodh '''an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta''', '''2015''',<ref>i mBéarla, ''International Protection Act''</ref> Tá sé mar aidhm aige an próiseas chun déileáil le hiarratais ar stádas dídeanaí agus ar chosaint choimhdeach a dhéanamh níos simplí agus níos éifeachtaí agus deifir a chur leis an gcóras. Tháinig an chuid is mó de na forálacha i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2016.<ref>{{...' 1308293 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}}{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} Achtaíodh '''an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta''', '''2015''',<ref>i mBéarla, ''International Protection Act''</ref> Tá sé mar aidhm aige an próiseas chun déileáil le hiarratais ar stádas dídeanaí agus ar chosaint choimhdeach a dhéanamh níos simplí agus níos éifeachtaí agus deifir a chur leis an gcóras. Tháinig an chuid is mó de na forálacha i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/international-protection-act-2015an-tacht-um-chosaint-idirn%C3%A1isi%C3%BAnta-2015the-inte/3956466197711008/|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2020|dátarochtana=2026}}</ref> == 2026 == Ritheadh an Bille um Chosaint Idirnáisiúnta san Oireachtas i mí Aibreáin 2026. Sa reachtaíocht seo a thionscain an tAire Dlí agus Cirt, [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan,]] ainmnítear tíortha sábháilte a bhféadfar iarrthóirí tearmainn a ionnarbadh nó a dhíbirt chucu. Dhéanfadh an bille leasuithe ar reachtaíocht na tíre le go gcloífidh sí le comhaontú inimirce an Aontais Eorpaigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Asylum system reform imminent after IP bill passed|url=https://www.rte.ie/news/politics/2026/0415/1568445-international-protection-bill/|date=2026-04-15|language=en|author=Ailbhe Conneely / RTÉ News}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/comhairle-a-lorg-ag-an-uachtaran-faoi-bhunreachtulacht-an-bhille-um-chosaint-idirnaisiunta/|teideal=Comhairle á lorg ag an Uachtarán faoi bhunreachtúlacht an Bhille um Chosaint Idirnáisiúnta|dáta=2026-04-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> == Féach freisin == * [[Coimisiún um Athchóiriú an Dlí Acht Athbhreithnithe]] == Naisc sheachtracha == * Cé nár aistríodh an tAcht go Gaeilge riamh, tá roinnt eolais maidir leis an bpróiseas tearmainn in Éirinn ar fáil ón m[[Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh]]:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/moving-country/asylum-seekers-and-refugees/the-asylum-process-in-ireland/|teideal=An próiseas tearmainn in Éirinn|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> * [https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102/?tab=debates Díospóireachtaí san Oireachtas, 2015]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102?tab=debates|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015 – Uimh. 66 de 2015 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2015-11-17|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:2015]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Inimirce]] [[Catagóir:Teifigh]] [[Catagóir:Dlí dídeanaithe]] [[Catagóir:Dlí idirnáisiúnta]] sgrvkip12anrq37t1uigsybyjiaf3va 1308294 1308293 2026-04-16T23:11:49Z TGcoa 21229 /* Tagairtí */ 1308294 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}}{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} [[Íomhá:NEW PACT ON MIGRATION AND ASYLUM, TIMELINE AND MAIN ACHIEVEMENTS.jpg|mion]] Achtaíodh '''an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta''', '''2015''',<ref>i mBéarla, ''International Protection Act''</ref> Tá sé mar aidhm aige an próiseas chun déileáil le hiarratais ar stádas dídeanaí agus ar chosaint choimhdeach a dhéanamh níos simplí agus níos éifeachtaí agus deifir a chur leis an gcóras. Tháinig an chuid is mó de na forálacha i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/international-protection-act-2015an-tacht-um-chosaint-idirn%C3%A1isi%C3%BAnta-2015the-inte/3956466197711008/|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2020|dátarochtana=2026}}</ref> == 2026 == Ritheadh an Bille um Chosaint Idirnáisiúnta san Oireachtas i mí Aibreáin 2026. Sa reachtaíocht seo a thionscain an tAire Dlí agus Cirt, [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan,]] ainmnítear tíortha sábháilte a bhféadfar iarrthóirí tearmainn a ionnarbadh nó a dhíbirt chucu. Dhéanfadh an bille leasuithe ar reachtaíocht na tíre le go gcloífidh sí le comhaontú inimirce an Aontais Eorpaigh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Asylum system reform imminent after IP bill passed|url=https://www.rte.ie/news/politics/2026/0415/1568445-international-protection-bill/|date=2026-04-15|language=en|author=Ailbhe Conneely / RTÉ News}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/comhairle-a-lorg-ag-an-uachtaran-faoi-bhunreachtulacht-an-bhille-um-chosaint-idirnaisiunta/|teideal=Comhairle á lorg ag an Uachtarán faoi bhunreachtúlacht an Bhille um Chosaint Idirnáisiúnta|dáta=2026-04-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref>''EU Migration and Asylum Pact''</ref> == Féach freisin == * [[Coimisiún um Athchóiriú an Dlí Acht Athbhreithnithe]] == Naisc sheachtracha == * Cé nár aistríodh an tAcht go Gaeilge riamh, tá roinnt eolais maidir leis an bpróiseas tearmainn in Éirinn ar fáil ón m[[Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh]]:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/moving-country/asylum-seekers-and-refugees/the-asylum-process-in-ireland/|teideal=An próiseas tearmainn in Éirinn|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> * [https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102/?tab=debates Díospóireachtaí san Oireachtas, 2015]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102?tab=debates|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015 – Uimh. 66 de 2015 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2015-11-17|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:2015]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Inimirce]] [[Catagóir:Teifigh]] [[Catagóir:Dlí dídeanaithe]] [[Catagóir:Dlí idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Ceart tearmainn]] rj8wvo7o6txpvc5n0gxszr429dyndrm 1308295 1308294 2026-04-16T23:16:05Z TGcoa 21229 1308295 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}}{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} [[Íomhá:NEW PACT ON MIGRATION AND ASYLUM, TIMELINE AND MAIN ACHIEVEMENTS.jpg|mion]] Achtaíodh '''an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta''', '''2015''',<ref>i mBéarla, ''International Protection Act''</ref> Tá sé mar aidhm aige an próiseas chun déileáil le hiarratais ar stádas dídeanaí agus ar chosaint choimhdeach a dhéanamh níos simplí agus níos éifeachtaí agus deifir a chur leis an gcóras. Tháinig an chuid is mó de na forálacha i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/international-protection-act-2015an-tacht-um-chosaint-idirn%C3%A1isi%C3%BAnta-2015the-inte/3956466197711008/|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2020|dátarochtana=2026}}</ref> == 2026 == Ritheadh an Bille um Chosaint Idirnáisiúnta san Oireachtas i mí Aibreáin 2026. Sa reachtaíocht seo a thionscain an tAire Dlí agus Cirt, [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan,]] ainmnítear tíortha sábháilte a bhféadfar iarrthóirí tearmainn a ionnarbadh nó a dhíbirt chucu. Dhéanfadh an bille leasuithe ar reachtaíocht na tíre le go gcloífidh sí le comhaontú inimirce an Aontais Eorpaigh, an [[Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Asylum system reform imminent after IP bill passed|url=https://www.rte.ie/news/politics/2026/0415/1568445-international-protection-bill/|date=2026-04-15|language=en|author=Ailbhe Conneely / RTÉ News}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/comhairle-a-lorg-ag-an-uachtaran-faoi-bhunreachtulacht-an-bhille-um-chosaint-idirnaisiunta/|teideal=Comhairle á lorg ag an Uachtarán faoi bhunreachtúlacht an Bhille um Chosaint Idirnáisiúnta|dáta=2026-04-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref>''EU Migration and Asylum Pact''</ref> == Féach freisin == * [[Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh]] * [[Coimisiún um Athchóiriú an Dlí Acht Athbhreithnithe]] == Naisc sheachtracha == * Cé nár aistríodh an tAcht go Gaeilge riamh, tá roinnt eolais maidir leis an bpróiseas tearmainn in Éirinn ar fáil ón m[[Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh]]:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/moving-country/asylum-seekers-and-refugees/the-asylum-process-in-ireland/|teideal=An próiseas tearmainn in Éirinn|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> * [https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102/?tab=debates Díospóireachtaí san Oireachtas, 2015]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102?tab=debates|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015 – Uimh. 66 de 2015 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2015-11-17|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:2015]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Inimirce]] [[Catagóir:Teifigh]] [[Catagóir:Dlí dídeanaithe]] [[Catagóir:Dlí idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Ceart tearmainn]] [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa]] 7077qs4wdjmem9gb071ozw319cq4j82 1308300 1308295 2026-04-16T23:22:40Z TGcoa 21229 1308300 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}}{{WD Bosca Sonraí Doiciméad}} [[Íomhá:NEW PACT ON MIGRATION AND ASYLUM, TIMELINE AND MAIN ACHIEVEMENTS.jpg|mion]] Achtaíodh '''an tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta 2015''' ar an 30 Nollaig 2015,<ref>i mBéarla, ''International Protection Act''</ref> Tá sé mar aidhm aige an próiseas chun déileáil le hiarratais ar stádas dídeanaí agus ar chosaint choimhdeach a dhéanamh níos simplí agus níos éifeachtaí agus deifir a chur leis an gcóras. Tháinig an chuid is mó de na forálacha i bhfeidhm faoin 31 Nollaig 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/international-protection-act-2015an-tacht-um-chosaint-idirn%C3%A1isi%C3%BAnta-2015the-inte/3956466197711008/|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2020|dátarochtana=2026}}</ref> == 2026 == Ritheadh an Bille um Chosaint Idirnáisiúnta san Oireachtas i mí Aibreáin 2026. Sa reachtaíocht seo a thionscain an tAire Dlí agus Cirt, [[Jim O'Callaghan|Jim O’Callaghan,]] ainmnítear tíortha sábháilte a bhféadfar iarrthóirí tearmainn a ionnarbadh nó a dhíbirt chucu. Dhéanfadh an bille leasuithe ar reachtaíocht na tíre le go gcloífidh sí le comhaontú inimirce an Aontais Eorpaigh, an [[Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Asylum system reform imminent after IP bill passed|url=https://www.rte.ie/news/politics/2026/0415/1568445-international-protection-bill/|date=2026-04-15|language=en|author=Ailbhe Conneely / RTÉ News}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/comhairle-a-lorg-ag-an-uachtaran-faoi-bhunreachtulacht-an-bhille-um-chosaint-idirnaisiunta/|teideal=Comhairle á lorg ag an Uachtarán faoi bhunreachtúlacht an Bhille um Chosaint Idirnáisiúnta|dáta=2026-04-16|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref><ref>''EU Migration and Asylum Pact''</ref> == Féach freisin == * [[Comhaontú Imirce agus Tearmainn an Aontais Eorpaigh]] * [[Coimisiún um Athchóiriú an Dlí Acht Athbhreithnithe]] == Naisc sheachtracha == * Cé nár aistríodh an tAcht go Gaeilge riamh, tá roinnt eolais maidir leis an bpróiseas tearmainn in Éirinn ar fáil ón m[[Bord um Fhaisnéis do Shaoránaigh]]:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/moving-country/asylum-seekers-and-refugees/the-asylum-process-in-ireland/|teideal=An próiseas tearmainn in Éirinn|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> * [https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102/?tab=debates Díospóireachtaí san Oireachtas, 2015]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.oireachtas.ie/ga/bills/bill/2015/102?tab=debates|teideal=An tAcht um Chosaint Idirnáisiúnta, 2015 – Uimh. 66 de 2015 – Tithe an Oireachtais|údar=Tithe an Oireachtais|dáta=2015-11-17|language=ga|work=www.oireachtas.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Dlí na hÉireann]] [[Catagóir:2015]] [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Inimirce]] [[Catagóir:Teifigh]] [[Catagóir:Dlí dídeanaithe]] [[Catagóir:Dlí idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Ceart tearmainn]] [[Catagóir:Dlí an Aontais Eorpaigh]] [[Catagóir:Géarchéim imirceach na hEorpa]] 4i78szj7tgmv6h3dcbmfc3r3tq4b9ad Catagóir:Meadarachtaí 14 125429 1308297 2026-04-16T23:20:41Z Taghdtaighde 60452 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Filíocht|*]]' 1308297 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Filíocht|*]] s0682lj2lewsobeqjatrq6ehobhwfjt 1308298 1308297 2026-04-16T23:21:45Z Taghdtaighde 60452 Catagóir curtha leis 1308298 wikitext text/x-wiki {{DEFAULTSORT:Meadarachtai}} [[Catagóir:Filíocht|*]] [[Catagóir:Rithim agus méadar]] 4aw568wm5vl0xhpfy55co1tnqn6subl Becc mac Dé 0 125430 1308323 2026-04-17T06:22:33Z Marcas.oduinn 33120 Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Becc mac Dé]] go [[Beag mac Dé]]: NuaGhaeilge 1308323 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Beag mac Dé]] accwkjg5fslowjg7n08ee2y2vxck0iw Lá i gCathú 0 125431 1308337 2026-04-17T09:36:39Z Eomurchadha 4240 Leathanach cruthaithe le 'Imeacht cheiliúrtha bhliantúil siúlóide, cainte agus ólacháin ar an úrscéal [[Lig Sinn i gCathú]] le [[Breandán Ó hEithir]] is ea '''Lá i gCathú'''. Déantar comóradh ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal agus tugtar cuairteanna ar ionaid a luaitear sa leabhar. Is i mBaile an Chaisil, baile bréige, a bhíonn na heachtraí seo ar siúl, ach is léir gur cathair na Gaillimhe atá i gceist i ndáiríre. Duine de shárscríbhneoirí na hÉirea...' 1308337 wikitext text/x-wiki Imeacht cheiliúrtha bhliantúil siúlóide, cainte agus ólacháin ar an úrscéal [[Lig Sinn i gCathú]] le [[Breandán Ó hEithir]] is ea '''Lá i gCathú'''. Déantar comóradh ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal agus tugtar cuairteanna ar ionaid a luaitear sa leabhar. Is i mBaile an Chaisil, baile bréige, a bhíonn na heachtraí seo ar siúl, ach is léir gur cathair na Gaillimhe atá i gceist i ndáiríre. Duine de shárscríbhneoirí na hÉireann ab ea Breandáin Ó hEithir. Foilsíodh a leabhar den chéad uair sa bhliain 1976, an t-aon leabhar Gaeilge a bhí riamh ag barr an liosta leabhar is mó díol, a mhaítear. Tá an scéal suite le linn [[Seachtain na Cásca|Sheachtain na Cásca]] 1949, an bhliain ar fógraíodh Éire ina poblacht iss a d’fhág an tír an [[Comhlathas]]. Leanann muid mac léinn ollscoile, Máirtín Ó Méalóid, ar a chuid raimleála fad is atá an eachtra stairiúil seo ag titim amach sa gcúlra. Ag an am céanna, is tréimhse chinniúnach í seo i saol Mháirtín. An réiteoidh sé a chuid fadhbannaí lena mhuintir, lena bhean is lena chuid staidéir? Nó an mbainfidh sé amach a neamhspléachas féin, ar nós a thíre féin? Ach céard a tharlaíonn le linn na himeachta? Gléasann na rannphairtithe in éadaí an ama ‘s, ó Chearnóg na hOllscoile in [[Ollscoil na Gaillimhe]], an áit a dtosnaíonn an leabhar, siúlann siad ó láithreach go láithreach, ag ól piontaí agus ag léamh sleachta as an leabhar, agus iad ag leanúint léarscáile a tarraingíodh de Bhaile an Chaisil. Bíonn an imeacht ann ar maidin Sathairn i mí Aibreáin. Is gnách go dtosaíonn siad i gcearnóg na hollscoile. Tá baint ag [[Club Leabhar Chois Fharraige]] leis an imeacht. Comóradh 50 bliain ó foilsiodh an t-úrscéal sa bhliain [[2026]], an ceathrú huair a eagraíodh Lá i gCathú. ==Féach Freisin== * [[Lá le Bloom]] 350tzq58knjqvpwdiy1j8kbtpnb3f3u 1308340 1308337 2026-04-17T09:39:06Z Eomurchadha 4240 1308340 wikitext text/x-wiki Imeacht cheiliúrtha bhliantúil siúlóide, cainte agus ólacháin ar an úrscéal [[Lig Sinn i gCathú]] le [[Breandán Ó hEithir]] is ea '''Lá i gCathú'''. Déantar comóradh ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal agus tugtar cuairteanna ar ionaid a luaitear sa leabhar. Is i mBaile an Chaisil, baile bréige, a bhíonn na heachtraí seo ar siúl, ach is léir gur cathair na Gaillimhe atá i gceist i ndáiríre. Duine de shárscríbhneoirí na hÉireann ab ea Breandáin Ó hEithir. Foilsíodh a leabhar den chéad uair sa bhliain 1976, an t-aon leabhar Gaeilge a bhí riamh ag barr an liosta leabhar is mó díol, a mhaítear. Tá an scéal suite le linn [[Seachtain na Cásca|Sheachtain na Cásca]] 1949, an bhliain ar fógraíodh Éire ina poblacht iss a d’fhág an tír an [[Comhlathas]]. Leanann muid mac léinn ollscoile, Máirtín Ó Méalóid, ar a chuid raimleála fad is atá an eachtra stairiúil seo ag titim amach sa gcúlra. Ag an am céanna, is tréimhse chinniúnach í seo i saol Mháirtín. An réiteoidh sé a chuid fadhbannaí lena mhuintir, lena bhean is lena chuid staidéir? Nó an mbainfidh sé amach a neamhspléachas féin, ar nós a thíre féin? Ach céard a tharlaíonn le linn na himeachta? Gléasann na rannphairtithe in éadaí an ama ‘s, ó Chearnóg na hOllscoile in [[Ollscoil na Gaillimhe]], an áit a dtosnaíonn an leabhar, siúlann siad ó láithreach go láithreach, ag ól piontaí agus ag léamh sleachta as an leabhar, agus iad ag leanúint léarscáile a tarraingíodh de Bhaile an Chaisil. Bíonn an imeacht ann ar maidin Sathairn i mí Aibreáin. Is gnách go dtosaíonn siad i gcearnóg na hollscoile. Tá baint ag [[Club Leabhar Chois Fharraige]] leis an imeacht. Comóradh 50 bliain ó foilsiodh an t-úrscéal sa bhliain [[2026]], an ceathrú huair a eagraíodh Lá i gCathú. ==Féach Freisin== * [[Lá le Bloom]] [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Úrscéalta na Gaeilge]] [[Catagóir:Breandán Ó hEithir]] [[Catagóir:Laethanta litríochta]] [[Catagóir:Ollscoil na Gaillimhe]] ls769ouheh3ppmhagqhpzac59bb8y8e 1308342 1308340 2026-04-17T10:02:49Z Eomurchadha 4240 1308342 wikitext text/x-wiki Imeacht cheiliúrtha bhliantúil siúlóide, cainte agus ólacháin ar an úrscéal [[Lig Sinn i gCathú]] le [[Breandán Ó hEithir]] is ea '''Lá i gCathú'''. Déantar comóradh ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal agus tugtar cuairteanna ar ionaid a luaitear sa leabhar. Is i mBaile an Chaisil, baile bréige, a bhíonn na heachtraí seo ar siúl, ach is léir gur cathair na Gaillimhe atá i gceist i ndáiríre. Duine de shárscríbhneoirí na hÉireann ab ea Breandáin Ó hEithir. Foilsíodh a leabhar den chéad uair sa bhliain 1976, an t-aon leabhar Gaeilge a bhí riamh ag barr an liosta leabhar is mó díol, a mhaítear. Tá an scéal suite le linn [[Seachtain na Cásca|Sheachtain na Cásca]] 1949, an bhliain ar fógraíodh Éire ina poblacht iss a d’fhág an tír an [[Comhlathas]]. Leanann muid mac léinn ollscoile, Máirtín Ó Méalóid, ar a chuid raimleála fad is atá an eachtra stairiúil seo ag titim amach sa gcúlra. Ag an am céanna, is tréimhse chinniúnach í seo i saol Mháirtín. An réiteoidh sé a chuid fadhbanna lena mhuintir, lena bhean is lena chuid staidéir? Nó an mbainfidh sé amach a neamhspléachas féin, ar nós a thíre féin? Gléasann rannpháirtithe an lae cheiliúrtha in éadaí na tréimhse agus tagann siad le chéile ag Cearnóg na hOllscoile in [[Ollscoil na Gaillimhe]], an áit a dtosnaíonn an leabhar, siúlann siad ó láithreach go láithreach, ag ól piontaí agus ag léamh sleachta as an leabhar, agus iad ag leanúint léarscáile a tarraingíodh de Bhaile an Chaisil. Bíonn an imeacht ann ar maidin Sathairn i mí Aibreáin. Is gnách go dtosaíonn siad i gcearnóg na hollscoile agus bíonn imeachtaí ar siúl san ollscoil féin ar uairibh, chomh maith le tithe tabhairne agus óstáin ar fud na cathrach. Blaistear de bhia agus de dheoch a luaitear sa leabhar; [[crúibíní]], [[fuisce]] agus [[pórtar]]. Tá baint ag [[Club Leabhar Chois Fharraige]] leis an imeacht. Comóradh 50 bliain ó foilsiodh an t-úrscéal sa bhliain [[2026]], an ceathrú huair a eagraíodh Lá i gCathú. ==Féach Freisin== * [[Lá le Bloom]] [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Úrscéalta na Gaeilge]] [[Catagóir:Breandán Ó hEithir]] [[Catagóir:Laethanta litríochta]] [[Catagóir:Ollscoil na Gaillimhe]] c3ggdn76n5ncpamccnx6q74k36j9iih 1308343 1308342 2026-04-17T10:03:36Z Eomurchadha 4240 1308343 wikitext text/x-wiki Imeacht cheiliúrtha bhliantúil siúlóide, cainte agus ólacháin ar an úrscéal [[Lig Sinn i gCathú]] le [[Breandán Ó hEithir]] is ea '''Lá i gCathú'''. Déantar comóradh ar na heachtraí a thiteann amach san úrscéal agus tugtar cuairteanna ar ionaid a luaitear sa leabhar. Is i mBaile an Chaisil, baile bréige, a bhíonn na heachtraí seo ar siúl, ach is léir gur cathair na Gaillimhe atá i gceist i ndáiríre. Duine de shárscríbhneoirí na hÉireann ab ea Breandáin Ó hEithir. Foilsíodh a leabhar den chéad uair sa bhliain 1976, an t-aon leabhar Gaeilge a bhí riamh ag barr an liosta leabhar is mó díol, a mhaítear. Tá an scéal suite le linn [[Seachtain na Cásca|Sheachtain na Cásca]] 1949, an bhliain ar fógraíodh Éire ina poblacht iss a d’fhág an tír an [[Comhlathas]]. Leanann muid mac léinn ollscoile, Máirtín Ó Méalóid, ar a chuid raimleála fad is atá an eachtra stairiúil seo ag titim amach sa gcúlra. Ag an am céanna, is tréimhse chinniúnach í seo i saol Mháirtín. An réiteoidh sé a chuid fadhbanna lena mhuintir, lena bhean is lena chuid staidéir? Nó an mbainfidh sé amach a neamhspléachas féin, ar nós a thíre féin? Gléasann rannpháirtithe an lae cheiliúrtha in éadaí na tréimhse agus tagann siad le chéile ag Cearnóg na hOllscoile in [[Ollscoil na Gaillimhe]], an áit a dtosnaíonn an leabhar, siúlann siad ó láithreach go láithreach, ag ól piontaí agus ag léamh sleachta as an leabhar, agus iad ag leanúint léarscáile a tarraingíodh de Bhaile an Chaisil. Bíonn an imeacht ann ar maidin Sathairn i mí Aibreáin. Is gnách go dtosaíonn siad i gcearnóg na hollscoile agus bíonn imeachtaí ar siúl san ollscoil féin ar uairibh, chomh maith le tithe tabhairne agus óstáin ar fud na cathrach. Blaistear de bhia agus de dheoch a luaitear sa leabhar; [[crúibíní]], [[fuisce]] agus [[leann dubh|pórtar]]. Tá baint ag [[Club Leabhar Chois Fharraige]] leis an imeacht. Comóradh 50 bliain ó foilsiodh an t-úrscéal sa bhliain [[2026]], an ceathrú huair a eagraíodh Lá i gCathú. ==Féach Freisin== * [[Lá le Bloom]] [[Catagóir:Litríocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gaillimh]] [[Catagóir:Úrscéalta na Gaeilge]] [[Catagóir:Breandán Ó hEithir]] [[Catagóir:Laethanta litríochta]] [[Catagóir:Ollscoil na Gaillimhe]] 80buavd8usxb0a6na26d9i61v6p8ary Pórtar 0 125432 1308344 2026-04-17T10:04:14Z Eomurchadha 4240 Ag athdhíriú go [[Leann dubh]] 1308344 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Leann dubh]] azql026sukfdwww2cmabbjro52oykf4 Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X 0 125433 1308348 2026-04-17T11:21:59Z ~2026-16722-18 72895 Leathanach cruthaithe le '{{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X''''' (''Fear Oighir agus Aingeal: Féach GOOM, An Rud ó Phláinéad X''), ar a dtugtar freisin '''''X-Men: First Class – Iceman & Angel''''', '''''Marvel Age: Iceman & Angel''''', nó go simplí '''''Iceman & Angel''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtair Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman...' 1308348 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is sraith ghrinn Mheiriceánach í '''''Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X''''' (''Fear Oighir agus Aingeal: Féach GOOM, An Rud ó Phláinéad X''), ar a dtugtar freisin '''''X-Men: First Class – Iceman & Angel''''', '''''Marvel Age: Iceman & Angel''''', nó go simplí '''''Iceman & Angel''''', foilsithe ag [[Marvel Comics]], bunaithe ar na carachtair [[Iceman (carachtar)|Bobby Drake / Iceman]] agus [[Warren Worthington III|Warren Worthington III / Angel]], agus fuair sí fáiltiú dearfach ó léirmheastóirí.<ref name=":XFC" /><ref name=":CAM" /> == Stair fhoilsithe == Cuireadh tús le ''Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X'' ar an 16 Márta, [[2011]].<ref name=":XFC">{{cite magazine|url=https://uncannyxmen.net/comics/issue/x-men-first-class-iceman-angel|title=Review – ''X-Men: First Class – Iceman & Angel'' #1|last=Bishop|first=Steven "Daytripper"|date=16 Márta 2011|website=Uncanny X-Men|access-date=16 Márta 2011}}</ref><ref name=":CAM">{{cite magazine|url=https://comicsalliance.com/knight-and-squire-6-iceman-and-angel-one-shot-review|title=Whimsy vs. Grim and Gritty: Knight and Squire #6 / ''Iceman & Angel'' One-Shot|last=Murphy|first=Chris|date=17 Márta 2011|website=[[ComicsAlliance]]|access-date=17 Márta 2011}}</ref> ==Eagráin bhailithe== ===Eisiúint=== {| class="wikitable" style="text-align:center; width:100%;" |- ! width="15%" | Teideal ! Eisiúintí ! Scríbhneoir(í) ! width="15%" | Ealaíontóir(í) ! Dáta tosaigh ! Dáta críochnaithe ! width="12%" | Nótaí |- | ''Iceman & Angel'' | #1 | [[Brian Clevinger]] | [[Juan Doe]] agus [[Ramon Perez]] | colspan="2" | 16 Márta, [[2011]] | Eagrán aonair aonuaire |} ===Bailiúchán=== {| class="wikitable sortable" style="text-align:left;" width="100%" ! width="30%" | Teideal ! width="25%" | Ábhar bailithe ! width="20%" | Dáta foilsithe ! width="25%" | ISBN |- | '''''Marvel Age: Iceman & Angel''''' | ''Iceman & Angel'' #1 | 1 Lúnasa, [[2011]] | {{ISBNT|978-1-5996-1948-4}} |} == Naisc sheachtracha == * [https://www.marvel.com/comics/issue/37201/iceman_and_angel_2010_1 ''Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X''] ag ''[[Marvel.com]]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{Iceman}} {{Angel}} [[Catagóir:Iceman]] [[Catagóir:Angel]] 12e9k5h6m96zcgz5dqiixkfysz28wmz Iceman and Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X 0 125434 1308349 2026-04-17T11:22:47Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[X-Men Icons: Iceman]] 1308349 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[X-Men Icons: Iceman]] m4hlzojq57u4d6lqonfsqavu5997kej 1308350 1308349 2026-04-17T11:23:17Z ~2026-16722-18 72895 Changed redirect target from [[X-Men Icons: Iceman]] to [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 1308350 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 51kqyuecnymghwzp1hk4uzivx6uc0u8 X-Men: First Class – Iceman & Angel 0 125435 1308351 2026-04-17T11:23:54Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 1308351 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 51kqyuecnymghwzp1hk4uzivx6uc0u8 Marvel Age: Iceman & Angel 0 125437 1308353 2026-04-17T11:24:27Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 1308353 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 51kqyuecnymghwzp1hk4uzivx6uc0u8 Iceman & Angel 0 125439 1308355 2026-04-17T11:25:00Z ~2026-16722-18 72895 Ag athdhíriú go [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 1308355 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman & Angel: Behold GOOM, The Thing from Planet X]] 51kqyuecnymghwzp1hk4uzivx6uc0u8