Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 4277 1309209 1294453 2026-04-22T00:07:45Z TGcoa 21229 1309209 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Príomhchathair|Is é príomhchathair]] Iosrael n[[bás|á]] '''Iarúsailéim'''.<ref>i mBéarla, ''Jerusalem''</ref> In aimsir Iosrael Ársa bhí an Teampaill ann agus anois is cathair naofa é do trí reiligiún: [[Giúdachas]], [[an Chríostaíocht]], agus [[Ioslam]]. Is ann a cuireadh [[Íosa Críost]] chun [[bás]]. == Polaitíocht == Ar [[8 Nollaig]] [[2017]], d'fhógair [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtarán]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe Mheiriceá]], [[Donald Trump]], go raibh na Stáit Aontaithe chun aitheantas a thabhairt feasta go hIarúsailéim mar [[Príomhchathair|phríomhchathair]] Iosrael.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Pailistíneach amháin - ar a laghad - maraithe le linn caismirte|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1208/926000-na-milte-pailistineach-pairteach-in-agoidi-inniu/|date=2017-12-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>. == Íomhánna == <gallery> Íomhá:Knesset building (edited).jpg|Foirgneamh an Knesset (Parlaimint) Íomhá:Hutz.JPG|Roinn Gnóthaí Eachtracha Íomhá:Elyon.JPG|An Chúirt Uachtarach Íomhá:Jerusalem Schrein des Buches BW 1.JPG|[[Iarsmalann Iosrael]] Íomhá:Binyanei-HaUmah.JPG|Ionad Comhdhála Idirnáisiúnta Íomhá:AlbertEinsteinStatue-InIsraelAcademyOfSciencesAndHumanities-ByRobertBerks.JPG|[[Acadamh na nEolaíochtaí agus na nDaonnachtaí Iosrael]] Íomhá:Academy of the Hebrew Language.JPG|[[Acadamh na hEabhraise]] Íomhá:Jerusalem Dome of the rock BW 14.JPG| </gallery> {{ÍomháLeathan|Panorámica de Jerusalén desde el Monte de los Olivos.jpg|1300px|Iarúsailéim}} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-il}} {{Síol-tír-ps}} [[Catagóir:An Bruach Thiar]] [[Catagóir:Cathracha Impireacht na Róimhe]] [[Catagóir:Príomhchathracha na hÁise]] [[Catagóir:Tíreolaíocht Iosrael]] [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] [[Catagóir:Iarúsailéim]] ajbvkqzkeamd8zkw9vm7cmaxyrsennc 0 4820 1309160 1308743 2026-04-21T17:02:30Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309160 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba cheannaire [[aontachtach]] i d[[Tuaisceart Éireann]] é '''James Craig''', an 1ú Bhíocunta Chreaga Abhann ({{lang-ga|Séamus Ó Creag}}, [[8 Eanáir]] [[1871]] - [[24 Samhain]] [[1940]]). [[Íomhá:Sir James Craig 1924 (crop).jpg|mion|188x188px|1924|clé]] == Saol == [[Íomhá:Sir Edward Carson signing the Ulster Covenant.jpg|clé|mion|150x150px|28 MF 1912: an Conradh agus an Cúnant - Craig i lár le Carson]] Chuir Craig agus [[Edward Carson]] [[Óglaigh Uladh]] ar bun sa bhliain [[1911]]. Sa bhliain 1912, dhréachtaigh [[Edward Carson]] agus James Craig an Conradh agus an Cúnant Sollúnta (Solemn League and Covenant) agus shínigh breis agus 250,000 [[An Protastúnachas|Protastúnach]] i g[[Cúige Uladh]] é.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/o-chlochaois-go-spasras.pdf|teideal=Ó chlochaois go spásrás|údar=COGG|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2020-10-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201030082434/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/o-chlochaois-go-spasras.pdf}}</ref> Sa bhliain 1913 bhunaigh siad seo Óglaigh Uladh, fórsa a raibh sé de chuspóir acu stop a chur leis an [[Rialtas Dúchais]] ar dhóigh amháin nó ar dhóigh eile. [[Íomhá:TIMEMagazine26May1924.jpg|clé|mion|198x198px|1924]] Bhí Craig ar dhuine de lucht tacaíochta [[Edward Carson]] le linn na géarchéime faoi [[Rialtas Dúchais|rialtas dúchais]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/St%C3%B3r-Staire.pdf|teideal=Stór Staire|údar=COGG|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2024-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240607154557/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/St%C3%B3r-Staire.pdf}}</ref> Nuair a tharla críochdheighilt, bhí Carson tar éis éirí as agus bhí James Craig anois ina cheannaire ar an bPáirtí Aontachtach. An chéad [[Príomh-Aire|Phríomh-Aire]] ar Thuaisceart Éireann a bhí ann, ó 1921-1940. Rinneadh [[bairnéad]] de Craig sa bhliain [[1918]]; ansin i [[1927]] rinneadh 'Viscount Craigavon' (Bíocunta Chreaga Abhann) de. === Meath agus bás === Bhí Craig fós in oifig nuair a tháinig [[néaltrú]] air, is cosúil, agus 19 bliain i réim. D'éag an príomh-aire ar 24 Samhain 1940, in aois 69 dó agus tá sé curtha i Stormont. [[Íomhá:James Craig, Lord Craigavon's grave, Stormont Parliament grounds - geograph.org.uk - 871613.jpg|clé|mion|Stormont|150x150px]] == Tionchar == Sna [[1960idí|seascaidí]], d'ainmnigh baile ina dhiaidh, [[Craigavon]]. == Féach freisin == * [[Basil Brooke, an 1ú Bhíocunta Brookeborough]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Chreaga Abhann, James Craig, 1ú Bíocunta}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1871]] [[Catagóir:Básanna i 1940]] [[Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh]] [[Catagóir:Cogadh na mBórach]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] [[Catagóir:Príomh-airí]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Rialtas Dúchais in Éirinn]] [[Catagóir:Saighdiúirí Éireannacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] 5tdcniq0juzxmfva8u32jcmpp68ga8c 0 5461 1309265 1221530 2026-04-22T09:18:24Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1309265 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''22 Aibreán''' an 112ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 113ú lá i mbliain bhisigh. Tá 253 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * Lá an Domhain / [[Lá Idirnáisiúnta ár Máthair-Chruinne]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1610]] — [[Pápa Alastar VIII]] (b. [[1691]]) * [[1692]] — [[James Stirling]], matamaiticeoir Albanach (b.[[1770]]) * [[1724]] — [[Immanuel Kant]], fealsamh agus eolaí Gearmánach (b.[[1804]]) * [[1766]] — [[Germaine de Staël]], údar Eilvéiseach (b. [[1817]]) * [[1870]] — [[Vlaidímír Leinín]], réabhlóidí Cumannach as an Rúis (b. [[1924]]) * [[1875]] — [[Mícheál Seosamh Ó Rathaille]], náisiúnaí Éireannach (b.[[1916]]) * [[1882]] — [[Peter de Loughry]], polaiteoir Éireannach (b. [[1931]]) * [[1894]] — [[Evie Hone]], ealaíontóir Éireannach (b. [[1955]]) * [[1904]] — [[J. Robert Oppenheimer|Robert Oppenheimer]], fisiceoir Meiriceánach; “athair an bhuama adamhaigh” (b. [[1967]]) * [[1909]] — [[Rita Levi-Montalcini]], néareolaí Iodálach (b. [[2012]]) * [[1925]] — [[George Cole]], aisteoir Sasanach Meiriceánach (b. [[2015]]) * [[1928]] — [[Estelle Harris]], ban-aisteoir Meiriceánach (b. [[2022]]) * [[1935]] — [[Tim Pat Coogan|Tadhg Pádraig Ó Cuagáin]], scríbhneoir, craoltóir agus colúnaí staire Éireannach * [[1936]] — [[Glen Campbell]], Amhránaí agus aisteoir (b. [[2017]]) * [[1937]] — [[Jack Nicholson]], aisteoir Meiriceánach * [[1943]] — [[Louise Glück]], file Meiriceánach (b. [[2023]]) * [[1946]] — [[Paul Charles William Davies]], fisiceoir Briotanach * [[1950]] — [[Peter Frampton]], Rac-cheoltóir Sasanach * [[1952]] — [[Marilyn Chambers]] (b. [[2009]]) * [[1957]] — [[Donald Tusk]], Polaiteoir Polannach * [[1960]] — [[Lloyd Honeyghan]], dornálaí Briotanach * [[1971]] — [[Stephen Farry]], polaiteoir as Contae an Dúin * [[1977]] — [[Mark van Bommel]], imreoir sacair * [[1981]] — [[Kathleen Funchion]], polaiteoir Éireannach * [[1981]] — [[Luis Collazo]], dornálaí Pórtó Ríceach * [[1986]] — [[Amber Heard]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1986]] — [[Marshawn Lynch]], peileadóir Meiriceánach * [[1987]] — [[David Luiz]], imreoir sacair Brasaíleach * [[1987]] — [[Mikel John Obi]], imreoir sacair Nigéarach * [[1989]] — [[Louis Smith]], gleacaí ealaíonta Briotanach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[296]] — [[Pápa Caius]] * [[455]] — [[Petronius Maximus]], impire Rómhánach (r.~396) * [[536]] — [[Pápa Agapetus I]] (r. ~490) * [[1522]] — [[Piero di Cosimo]], péintéir Iodálach (r. [[1462]]) * [[1778]] — [[James Hargreaves]], ceapadóir Sasanach (r [[1720]]) * [[1908]] — [[Henry Campbell-Bannerman]], Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe (r. [[1836]]) * [[1932]] — [[Margaret Pearse]], polaiteoir Éireannach (r. [[1857]]) * [[1960]] — [[Dermot O'Mahony]], polaiteoir Éireannach (r. [[1881]]) * [[1967]] — [[Uaitéar Ó Maicín|Walter Macken]], aisteoir agus scríbhneoir Éireannach (r. [[1915]]) * [[1989]] — [[Emilio Segrè]], fisiceoir Iodálach (r. [[1905]]) * [[1994]] — [[Richard Nixon]], 37ú huachtarán na Stát Aontaithe (r. [[1913]]) * [[2013]] — [[J. S. Verma]], an seachtú Príomh-[[Breitheamh|Bhreitheamh]] is fiche ar [[an India]] (r. [[1933]]) * [[2023]] — [[Barry Humphries]], fuirseoir agus aisteoir Astrálach (r. [[1934]]) * [[2023]] — [[Hugh Byrne (Fine Gael)|Hugh Byrne]], polaiteoir Éireannach (r. [[1939]]) == Tarluithe eile == * [[1073]] - Toghadh [[Pápa Gréagóir VII]] * [[1889]] - Bunaíodh [[Cathair Oklahoma, Oklahoma|Cathair Oklahoma]] * [[1906]] - Thosaigh [[Cluichí Idirsháite 1906]] s[[an Aithin]] * [[1915]] - D'úsáid [[an Ghearmáin]] gás nimhe den chéad uair sa [[An Chéad Chogadh Domhanda|Chéad Chogadh Domhanda]]. * [[1971]] - Bhásaigh [[Francois Duvailer]], ceannaire [[Háítí]], tar éis 14 bliain i gcumhacht. * [[1977]] - Úsáideadh [[Snáithín optúil]] chun trácht fóin bheo den chéad uair * [[1980]] - Cuireadh 13 oifigeach ón sean rialtas chun báis sa [[An Libéir|Libéir]] faoin rialtas míleata nua. * [[1997]] - Rinne trúpaí ionradh ar Ambasáid na [[An tSeapáin|Seapáine]] i [[Peiriú]]. * [[2005]] - Ghabh Priomh-Aire na Seapáine, [[Junichiro Koizumi]], a leithscéal as taifead chogadh na Seapáine * [[2016]] - Síníodh [[Comhaontú Aeráide Pháras]] * [[2025]] - [[Ionsaí sceimhlitheoireachta Pahalgam, 2025|Rinne sceimhlitheoirí Ioslamacha ionsaí]] ar turasóirí sa [[An Chaismír|Chaismír]], [[an India]]. Maraíodh 26 dhuine ar a laghad. [[Catagóir:Dátaí|0422]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 22]] 85n3nro9omkk4zbt72m3fc42dqxchxc 0 6323 1309186 1263679 2026-04-21T20:37:07Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1309186 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''21 Aibreán''' an 111ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 112ú lá i mbliain bhisigh. Tá 254 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[An Bhrasaíl]] - comóradh lae Tiradentes == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[1774]] — [[Jean Baptiste Biot|Jean-Baptiste Biot]], eolaí Francach (b. [[1862]]) * [[1816]] — [[Charlotte Brontë]], úrscéalaí agus file Sasanach (b. [[1855]]) * [[1856]] — [[Rose Maynard Barton]], ealaíontóir Éireannach (b. [[1929]]) * [[1875]] — [[Vincent Rice]], polaiteoir Éireannach (b. [[1959]]) * [[1882]] — [[Percy Williams Bridgman]], fisiceoir Meiriceánach (b. [[1961]]) * [[1914]] — [[Seosamh Ó Cadhain]], aistritheoir agus foclóirí Éireannach (b. [[1966]]) * [[1915]] — [[Anthony Quinn]], aisteoir Meicsiceach (b. [[2001]]) * [[1920]] — [[Bruno Maderna]], stiúrthóir agus cumadóir Iodálach (b. [[1920]]) * [[1920]] — [[Hans Henning Ørberg]], múinteoir teanga Danmhargach (b. [[2010]]) * [[1921]] — [[Fuadach Tiede Herrema, 1975|Tiede Herrema]], fear gnó Ísiltíreach (r. [[1921]]) * [[1926]] — [[Eilís II na Ríochta Aontaithe|Eilís II]], banríon na Ríochta Aontaithe (b. [[2022]]) * [[1939]] — [[Ian Gibson]], scríbhneoir Éireannach * [[1947]] — [[Eric Byrne]], polaiteoir Éireannach * [[1947]] — [[Iggy Pop]], ceoltóir Meiriceánach * [[1951]] — [[Vladimír Špidla]], polaiteoir Seiceach * [[1959]] — [[Robert Smith]], ceoltóir agus cumadóir Sasanach * [[1960]] — [[John Eastman|John C. Eastman]], ollamh dlí Mheiriceá; scoláire dlí agus bunreachta * [[1965]] — [[Oliver McCall]], dornálaí Meiriceánach * [[1970]] — [[Glen Hansard]], ceoltóir agus aisteoir * [[1970]] — [[Nicole Sullivan]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1972]] — [[Narges Mohammadi]], gníomhaí cearta daonna Iaránach * [[1976]] — [[Lucy Kennedy]], craoltóir Éireannach * [[1980]] — [[Marc Ó Sé]], imreoir peil Ghaelach * [[1988]] — [[Sophie Rundle]], ban-aisteoir Briotanach * [[1993]] — [[Cormac Ó Murchú]], iománaí Éireannach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1024]] — [[Pápa Beinidict VIII]] (r. ~[[980]]) * [[1073]] — [[Pápa Alastar II]] (r. [[1010í]]) * [[1509]] — [[Anraí VII Shasana|Anraí VII]], rí Shasana (r.[[1457]]) * [[1699]] — [[Jean Racine]], drámadóir Francach (r. [[1639]]) * [[1910]] — [[Mark Twain]], scríbhneoir Meiriceánach (r.[[1835]]) * [[1946]] — [[John Maynard Keynes]], eacnamaí Briotanach (r. [[1883]]) * [[1965]] — [[Edward Victor Appleton]], fisiceoir Sasanach (r. [[1892]]) * [[1971]] — [[François Duvalier]], uachtarán Háítí idir 1957 agus 1971 (r. [[1957]]) * [[1973]] — [[Arthur Fadden]], polaiteoir Astrálach agus 13ú Príomh-Aire na hAstráile (r. [[1894]]) * [[1977]] — [[Gummo Marx]], fuirseoir Meiriceánach (r. [[1893]]) * [[1992]] — [[Väinö Linna]], scríbhneoir Fionlannach (r.[[1920]]) * [[1998]] — [[Jean-François Lyotard]], fealsamh Francach (r. [[1924]]) * [[2003]] — [[Nina Simone]], Amhránaí Meiriceánach (r. [[1933]]) * [[2016]] — [[Prince]], Amhránaí, ilcheoltóir, cumadóir, léiritheoir agus aisteoir Meiriceánach (r. [[1958]]) * [[2018]] — [[Nabi Tajima]], duine Seapánach in aois a chéid (r. [[1900]]) * [[2018]] — [[Verne Troyer]], aisteoir Meiriceánach (r. [[1969]]) * [[2023]] — [[John Tranter]], file agus eagarthóir Astrálach (r. [[1943]]) * [[2025]] — [[Pápa Proinsias]], (r. [[1936]]) == Tarluithe eile == * [[735 RC]] - [[Romalas]] a bhunaigh [[An tSean-Róimh|An Róimh]] * [[1509]] - D'éirigh [[Anraí VIII Shasana]] ina rí * [[1789]] - Rinneadh [[John Adams]] ina chéád [[Leasuachtaráin na Stát Aontaithe]] - 9 lá sular rinneadh [[George Washington]] ina [[Uachtarán na Stát Aontaithe|Uachtarán]] * [[1916]] - Theip ar iarracht [[Óglaigh na hÉireann (1913-1919)|Óglaigh na hÉireann]] airm ón nGearmáin a leaindeáil ón long Aud ar [[Trá na Beannaí|Thrá na Beannaí]], [[Contae Chiarraí]] agus gabhadh an t[[Ruairí Mac Easmainn|Easmannach]] * [[1934]] - Foilsíodh "grianghraf an mháinlia", an grianghraf is clúití den [[Niseag|Ollphéist Loch Nis]] sa ''[[Daily Mail]]''. Nochtadh dallamullóg é sa bhliain 1994. * [[1945]] - Glacann trúpaí na [[An tAontas Sóivéadach|Rúise]] seilbh ar chathair [[Beirlín|Bheirlín]] * [[1960]] - Rinneadh [[Brasília]] ina príomhchathair [[An Bhrasaíl|na Brasaíle]] * [[1987]] - Maraíodh 100 duine nuair a phléasc buama ar bus i [[Srí Lanca]]. Cuireadh an milleán ar na [[Tamil Tigers]] * [[1994]] - D'éirigh le hachomharc Paul Hill, duine den ''[[Ceathrar Guildford|Guildford Four]]'', maidir le dúnmharú i d[[Tuaisceart Éireann]] * [[2019]] - [[Buamáil na Cásca i Srí Lanca, 2019|Pléasc ocht mbuama]] ag eaglaisí, óstáin agus áiteanna eile in [[Srí Lanca]] ar [[Domhnach Cásca]]. Maraíodh 269 daoine. [[Catagóir:Dátaí|0421]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 21]] 9i3rpl5i5kb3wltciyodp2ra6dc00yi 0 7009 1309158 1263512 2026-04-21T17:01:32Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309158 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Peileadóir [[sacar|sacair]] as [[Béal Feirste]] i d[[Tuaisceart Éireann]] ab ea '''George Best''' ([[22 Bealtaine]], [[1946]] - [[25 Samhain]], [[2005]]). D'imir sé le [[foireann sacair náisiúnta Thuaisceart Éireann]] agus le [[Manchester United F.C.]]. Meastar go coiteann go raibh sé ar dhuine de na himreoirí sacair ab fhearr riamh, " imreoir a áirítear i measc an bheagáin sin a bhfuil fíorstádas i measc imreoirí sacair an domhain acu.".<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-johnny-giles.aspx|teideal=Johnny Giles|údar=Colm Mac Séalaigh|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> Dúirt Pelé i 1966, ‘George Best is the greatest footballer in the world’. B’fhíor dó – ar feadh bliana, nó dhó. [[Íomhá:GeorgeBest.jpg|clé|mion|222x222px|1982]] == Peil == Bhuaigh Beat Corn na hEorpa le Manchester United i [[1968]]. Tar éis dó ‘éirí as’ an imirt, in aois a 25, sa bhliain 1971, ag preas-agallamh i [[Marbella]], dúirt sé, ‘I’m a bloody wreck. All I’ve done for the past year is drink. I can’t play to a high standard any more.’ Ach tháinig Best ar ais. Arís is arís eile – club i ndiaidh club, leithscéal i ndiaidh leithscéil, go dtí nach raibh ann sa deireadh, agus é meata go mór agus imithe ar fad ar an uisce bruite, ach an scáil, lagmhacalla tragóideach na sean-áilleachta. I 1978, i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]], agus bánta na maitheasa i bhfad san aimsir chaite leis, d’aimsigh an t-asarlaí cúl álainn eile [https://www.youtube.com/watch?v=o8wGN5uDaVg (anseo])<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/watch?v=o8wGN5uDaVg|teideal=George Best: Greatest NASL Goal Ever; George Best of the San Jose Earthquakes scored this fantastic goal against the Ft. Lauderdale Strikers on July 22, 1981 at Spartan Stadium|údar=Youtube|dáta=1981|dátarochtana=2020}}</ref>. Ach fuair an t-ól greim air sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]] chomh maith. === Foirne mar imreoir === * 1963–1974 - [[Manchester United F.C.|Manchester United]] * 1974 - Dunstable (ar iasacht) * 1975 - Stockport County * 1975–1976 - [[Cork Celtic]] * 1976 - [[Los Angeles Aztecs]] * 1976–1977 - [[Fulham F.C.]] * 1977–1978 - Los Angeles Aztecs * 1978–1979 - Fort Lauderdale Strikers * 1979–1980 - [[Hibernian F.C.]] * 1980–1981 - San Jose Earthquakes * 1983 - Bournemouth * 1983 - Brisbane Lions * 1984 - Tobermore United * 1964–1977 [[Tuaisceart Éireann]] == Saol pearsanta == [[Íomhá:Feb 6th 2018 Player's trinity statue and Munich tribute.jpg|clé|mion|150x150px|MUFC - Best i lár]] Ba laoch é Best do na milliúin ar fud na [[An Bhreatain|Breataine]] agus na h[[Éire|Éireann]] agus níos faide i gcéin.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-laochra-spoirt.aspx|teideal=Laochra Spóirt|údar=Colm Mac Séalaigh|dáta=Iúil 2011|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-11-26}}</ref> Ach, toisc go raibh sé óg, sna fichidí, agus é ag baint súip as an saol ar nós réalta rac-cheoil, níor cothaíodh riamh íomhá an laoich gan smál. Mar sin féin, chuir a iompar díomá ar a lán. Bhí Best tugtha do na mná agus don ól.<ref>{{Lua idirlín|url=http://trinitynews.ie/2014/04/laochra-caithreimeacha-an-spoirt/|teideal=Laochra Caithréimeacha an Spóirt|údar=Frances Mulraney|dáta=2014-04-23|language=ga|work=Trinity News|dátarochtana=2020-11-26}}</ref> Ba é Best an chéad rac-réalta sacair. An chéad imreoir a bhí ina ''entrepreneur''. D’oscail sé clubanna oíche agus búitící faisin ina ainm féin. Bhí raon speisialta cumhráin amuigh aige, ''‘Grooming aids for men – ‘Fore’ brings out the Best in a man.’''<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maradona-good-pele-better-george-best-labhraionn-scannan-nua-faoin-draoi-sacair-go-liofa-linn/|teideal=‘Maradona Good, Pelé Better, George Best’ – labhraíonn scannán nua faoin draoi sacair go líofa linn|údar=Pat Butler|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> Má bhí Best beannaithe idir [[Bean|mhná]], na mílte díobh, is cosúil, bhí triúr ban eisceachtúil a sheas leis in am an ghátair. A chéad shearc i [[Londain]], an [[mainicín]] Jackie Glass, Angie MacDonald-Janes, an chéad bhean chéile aige, agus aingeal coimhdeachta bhlianta dorcha na [[1990idí|nóchaidí]], Alex, an compánach a d’fhan leis chomh fada le béal na [[Uaimh (foirgneamh)|huaighe]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maradona-good-pele-better-george-best-labhraionn-scannan-nua-faoin-draoi-sacair-go-liofa-linn/|teideal=‘Maradona Good, Pelé Better, George Best’ – labhraíonn scannán nua faoin draoi sacair go líofa linn|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> B'shin í Jackie Glass an t-aon bhean riamh a thug bata agus bóthar do George Best, ar bhonn minicíocht a chuid imeartha as baile.<ref name=":0" /> === Streachailt leis an alcólachas === [[Íomhá:A Mural in Memory of George Best, The Famous Footballer, from Belfast. - geograph.org.uk - 571110.jpg|clé|mion|150x150px|múrphictiúr, Béal Feirste]] D'ainneoin a cheird iontach, bhí fadhbanna aige i gcónaí le h[[alcól]], agus d'éirigh sé as an spórt nuair a bhí sé fós óg. Ní raibh Best ábalta a andúil a smachtú, agus tugadh ae marbháin dó dhá uair mar go raibh teipthe ar a ae. “Ní bheidh deireadh leis an streachailt go dtí go bhfaighidh mé bás,” a dúirt sé agus an chuma air gur ag géilleadh go suaimhneach dá chinniúint a bhí sé.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-am-an-chontuirteach-romhainn.aspx|teideal=Am an-chontúirteach romhainn|údar=Robert McMillen|dáta=|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> Lean sé den ól. Fuair sé bás i [[2005]] de bharr teipeadh ae.<ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/4380332.stm|teideal=Football legend George Best dies|dáta=2005-11-25|language=en-GB|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> Fuair [[Diego Maradona]] bás ar an lá céanna (taom croí) ná George Best, [[25 Samhain]] agus 16 bliain níos déanaí agus 60 bliain d'aois aige.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailystar.co.uk/sport/football/george-best-diego-maradona-dead-23069608|teideal=Best's son pays tribute to Maradona - 15 years to day of Man Utd hero's death|údar=Warren Muggleton|dáta=2020-11-25|language=en|work=Dailystar.co.uk|dátarochtana=2020-11-26}}</ref> == Eolas == Seoladh ''George Best – All On My Own'' ag Féile Scannán Bhéal Feirste ar 16 Feabhra 2017. Féach [https://www.dailymotion.com/video/x6hlq8n anseo].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dailymotion.com/video/x6hlq8n|teideal=30 For 30 S03E25 George Best All By Himself part 1/2 - Dailymotion Video|údar=Jensackermann|language=tr-TR|work=Dailymotion|dátarochtana=2020-11-25}}</ref> == Tagairtí == [[Íomhá:George Best mural, Portavogie - geograph.org.uk - 1499378.jpg|clé|mion|múrphictiúr, Béal Feirste]] {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Best, George}} [[Catagóir:Imreoirí sacair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae Aontroma]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]] [[Catagóir:Básanna in 2005]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] 6kqgwlfbf199b2bqohhaedymxusdtyc 0 7177 1309218 1303359 2026-04-22T05:07:07Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309218 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} Gréasaí sí, a bhfuil cáil air as a chuid diabhlaíochta, is ea an '''leipreachán,''' nó an '''lúchorpán''' mar a dhéantar cur síos air i gcuid de na seanscéalta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/kneecap-faighte-dairire-trapanna-leipreachain-a-gcur/|teideal=Kneecap faighte dáiríre, trapanna Leipreacháin á gcur|údar=Bridget Bhreathnach|dáta=19 Márta 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-03-20}}</ref> Is iomaí leagan malartach de ‘leipreachán’ a thugtar i bh[[Foclóir|Foclóir Uí Dhomhnaill]]: ‘lucharachán, lucharbán, luchargán, lucharpán, luchramán, luipreachán’ agus araile. Ach ‘leipreachán’ amháin atá i bhFoclóir Uí Mhianáin, agus sin atá in úsáid go coitianta anois.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/is-rialacha-breagacha-gan-bhunus-iad-cuid-de-na-rialacha-gramadai/|teideal='Is rialacha bréagacha gan bhunús iad cuid de na rialacha gramadaí'|údar=Eoin Ó Cróinín|dáta=2021-07-27|language=ga-IE|dátarochtana=2023-07-17}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Íomhá:Leprechaun engraving 1900.jpg|mion|greanadh ''timpeall 1900'']] === Tréithe === Tá an leipreachán ar méid páiste óig, cé go bhfuil na céadta blianta slánaithe aige ar nós na [[sióg]] eile. Bíonn dúil mhór ag an leipreachán in airgead, agus deirtear go bhfuil pota mór óir i bhfolach aige. Is féidir iallach a chur ar an leipreachán an pota óir a thabhairt don té a bheireann ar an leipreachán, cé go n-éalóidh an leipreachán múna gcoinneofar amharc air an t-am ar fad. Taispeánann na leipreacháin meas an tsean[[sochaí]] ar fhir cheirde, is dócha. I dtuairim na muintire tuaithe, bhí na ceardaithe (ar nós gréasaithe, [[Gabha|gaibhne]], srl.) glic, saibhir, seachantach ar a gcuid maoine a roinnt le daoine eile. === Siombail === Tá siombail d'[[Éire|Éirinn]] ar fad déanta den leipreachán i [[Meiriceá Thuaidh]]. Tá an siombail ceangailte le stéiréitíopáilte eile Éireannacha, mar shampla cairdiúlacht, ólachán, agus [[Lá Fhéile Pádraig]]. === Béaloideas === Ní cairdiúil ar chor ar bith a bhí na leipreacháin i bhfíor[[seanchas]] na hÉireann. Ar [[Gaois.ie]] tá 53 shampla de ‘leipreachán’ in úsáid i dtéacsanna Gaeilge agus gan ach trí shampla den iomaitheoir is gaire dó, ‘lucharachán’.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * Is iad seo a leanas na príomhchineálacha sióige in Éirinn: [[Aos Sí|Aos sí]], síog, [[bean sí]], [[púca]], [[fear dearg]], [[maighdean mhara]], [[síofra]], [[Fir Bholg]], [[Tuatha Dé Danann]] agus [[Boggart (taibhse)|boggart]]. Féach freisin [[alltar]], [[ábartach]], srl == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Béaloideas na hÉireann]] [[Catagóir:Gréasaithe]] [[Catagóir:An t-osnádúr]] [[Catagóir:Taibhsí]] [[Catagóir:Asarlaíocht]] 7c2flqrwm28l3557b8xuhopcwyyiz17 0 7616 1309164 1306662 2026-04-21T17:03:52Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309164 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] agus [[Sagart|eaglaiseach]] i d[[Tuaisceart Éireann]] ab ea an tOirmhinneach '''Ian Richard Kyle Paisley, Barún Thaobh na Banna''', CB ([[6 Aibreán]] [[1926]] - [[12 Meán Fómhair]] [[2014]]). [[Teachta Parlaiminte]] d'[[Aontroim Uachtarach]] a bhí ann ón mbliain [[1970]] go 2010, agus comhalta i Stormon (nó [[Tionól Thuaisceart Éireann]]) ó 1998 go 2011. Bhí sé de mhisneach ag Paisley beart a dhéanamh de réir a chuid tuairimí. Ach tharraing sé go leor conspóide as ucht a chuid argóintí ar an b[[poblachtánachas in Éirinn]] agus ar an [[Caitliceachas|Eaglais Chaitliceach Rómhánach]]. Nuair a fuair an Pápa Eoin bás i 1963 dúirt Paisley go raibh ‘an peacach Rómhánach in Ifreann’. I bParlaimint na hEorpa i 1988 bhéic Ian Paisley - feisire Eorpach ag an am - ar an bPápa Eoin Pól 11 gurb é an tAinchríost é. Caitheadh an Paisley amach ach níor cháin a lucht leanúna é agus ní raibh náire ar bith air. Ach in 2005, áfach, nuair a bhí sé ag druidim le roinnt na cumhachta in Stormont rinne sé comhbhrón, más go patuar é, leis an bpobal Caitliceach faoi bhás Eoin Pól 11.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/diol-suntais-chomh-dearfach-is-a-bhi-an-dup-faoi-threithe-an-phapa-proinsias/|teideal=Díol suntais chomh dearfach is a bhí an DUP faoi thréithe an Phápa Proinsias|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=23 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-04-23}}</ref> == Cúlra == Saolaíodh Ian Paisley ar [[6 Aibreán]] [[1926]] in [[Ard Mhacha]]. Ach d'fhás sé aníos i m[[An Baile Meánach|Baile Meánach]], áit a raibh a athair ina mhinistir do na Baistithe Neamhspleácha. B'é a mháthair, Isabella Paisley ó [[Albain]], a chuir i dtreo an tSoiscéalachais é nuair a bhí sé sé bliana d'aois. Nuair a chríochnaigh sé a chuid [[Scoil|scolaíochta]] i mBaile Meánach, chuaigh sé ag obair ar [[Feirmeoir|fheirm]] i gContae Thír Eoghain. == Preispitéireachas == Bhí Paisley ar duine acu a bhunaigh Eaglais Shaor-Phreispitéireach Uladh agus ina Mhodhnóir ar an eaglais chéanna. Nuair a bhí Paisley ina dhéagóir, agus an [[An Dara Cogadh Domhanda|dara cogadh domhanda]] ar siúl, mhothaigh Paisley gur chóir dó dul le reiligiún mar shlí bheatha, agus rinne sé staidéar ar an [[Dia|diagacht]] i gcoláiste bunúsaíoch sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]] agus i m[[Béal Feirste]], cé nár bhain sé amach céim i gceachtar den dá scoil. Oirníodh Paisley mar mhinistir Protastúnach i mBéal Feirste sa bhliain [[1946]]. Bhí ministrí ó cheithre eaglais éagsúla páirteach sa t-searmanas, ach bhí sé ina ábhar conspóide i gcónaí, an raibh údarás ceart eaglasta acu le páirt a ghlacadh nó le dintiúirí a bhronnadh ar Phaisley. Ina dhiaidh sin, bhí deacrachtaí ag Paisley cead seanmóireachta a fháil ón [[Preispitéireachas|Eaglais Phreispitéireach]], agus sa deireadh thiar thall, bhunaigh sé agus lucht a thacaíochta an Eaglais Shaor-Phreispitéireach ar an g[[An Chrois Ghearr|Crois Ghearr]] ar [[Lá Fhéile Pádraig]] sa bhliain [[1951]]. [[Íomhá:Ballynahinch Free Presbyterian Church, November 2010 (02).JPG|mion|Séipéal Saor-Phreispitéireach Bhaile na hInse, Samhain 2010|clé|220x220px]] An dochtúireacht a bhí ag Paisley, ba dochtúireacht oinigh é a fuair sé ó Ollscoil Bob Jones. Coláiste bunúsaíoch Críostaí is ea an ollscoil seo agus í lonnaithe i nGreenville i g[[Carolina Theas]] sna [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Stáit Aontaithe]]. Bhí Paisley mór le mac an fhir a bhunaigh an ollscoil, Bob Jones Jr., ceannaire bunúsaíoch Críostaí sna Stáit a fuair bás sa bhliain [[1997]]. Bhí dlúthchaidreamh ag Paisley le hOllscoil Bob Jones, agus é ag labhairt go poiblí ansin ó am go ham. Bhunaigh Paisley [[nuachtán]] dá chuid féin, an ''Protestant Telegraph'', lena theachtaireacht féin a reic. Níos déanaí, bhí suíomh [[Gréasán Domhanda|gréasáin]] aige, Institiúid Eorpach an Léinn Phrotastúnaigh[http://www.ianpaisley.org], a dhéanann an gnó céanna. Bhí an dúrud leabhar, bileog agus paimfléad scríofa aige ina bpléann sé cúrsaí an reiligiúin agus na polaitíochta, agus a chuid scríbhinní á ndíol go fairsing sna Stáit Aontaithe féin, rud a chinntíonn teacht isteach maith do Phaisley agus a mhuintir. == Polaitíocht == ==== [[1950idí]] ==== [[Íomhá:Fish and Chip Shop - A Sign of the Times - geograph.org.uk - 526795.jpg|mion|Fish and Chip Shop, For Cod and Ulster, East Belfast|clé|220x220px]] Sa bhliain [[1956]], bhunaigh Paisley agus roinnt Phrotastúnach eile an eagraíocht úd UPA, nó Gníomhaíocht Phrotastúnach Uladh. Bhí cuid mhór de bhunaitheoirí na heagraíochta seo le ról tábhachtach a dhéanamh i saol na nAontachtóirí sna blianta a bhí le teacht. Go bunúsach, bhí an tUPA ceaptha le haghaidh téisclime roimh ionsaithe an IRA trí dhaoine saorthoilteanacha as measc an phobail a earcú le dul ar patról, trí bharacáidí a thógáil agus trí shúil a choinneáil ar dhaoine a d'fhéadfadh a bheith ag comhoibriú leis an IRA. Mar a thiontaigh na cúrsaí amach, áfach, ní raibh gá le gníomhaíocht shaorthoilteanach den chineál sin san am, ós rud é gurbh é Feachtas na Teorann an chloch ba mhó ar phaidrín an IRA san am. Mar sin féin, fágadh struchtúr an UPA gníomhach, agus bhain Paisley úsáid as lena theachtaireacht féin a reic ag cruinnithe. B'ansin a tharraing sé súil an tsaoil mhóir air féin an chéad uair, agus é ag tarraingt trioblóide agus corraíola lena chuid óráidí binbe. ==== [[1960idí]] ==== [[Íomhá:Scottish and Northern Ireland Ministers.jpg|mion|2008 - Signing of the Joint Agreement between Scotland and Northern Ireland (Ian Paisley agus [[Máirtín Mag Aonghusa]]).|clé|220x220px]] Sna [[1960idí|seascaidí]], bhí Paisley ar thús cadhnaíochta ag cur in aghaidh an dóigh a raibh [[Terence O'Neill]], [[Príomh-Aire|príomh-aire]] an Tuaiscirt, ag iarraidh comhréiteach a shocrú agus spiorad dea-chomharsanachta a chothú le [[Poblacht na hÉireann]]. B'ionann sin, dar le Paisley, agus tréas, go háirithe nuair a chuaigh an Niallach i dteagmháil phearsanta le [[Seán Lemass]], [[Taoiseach]] na Poblachta. Cé gur pragmatach agus praiticiúil ab ea Lemass, cosúil leis an Niallach féin, bhí Paisley an-mhímhuiníneach as, ó ghlac sé páirt in [[Éirí Amach na Cásca]] ina óige. Chuir Paisley in aghaidh iarrachtaí an Niallaigh [[Cearta daonna|cearta mionlaigh]] a bhronnadh ar na Caitlicigh agus stop a chur le cleachtais áirithe a bhí ag buanú drocháit na gCaitliceach sa tsochaí, ar nós chlaonroinnt na dtoghlach. ==== 1964 ==== Sa bhliain [[1964]], d'éiligh Paisley ar [[Constáblacht Ríoga Uladh|Chonstáblacht Ríoga Uladh]] go mbainfí [[Bratach na hÉireann|trídhathach]] na hÉireann d'oifigí [[Sinn Féin|Shinn Féin]] i m[[Béal Feirste]] agus comhlíonadh an t-éileamh seo. B'é an mana a bhí ag Paisley ná "ní ghéillfear!"<ref>nó "bás nó bua!" nó "deamhan géilleadh" (''no surrender'')</ref>, is é sin, níor chóir [[Cearta daonna|cearta sibhialta]] ar bith a ghéilleadh do na Caitlicigh, ós rud é gur dual dóibh bheith mídhílis don Choróin. Bhí Paisley go minic anuas ar chomharbaí Uí Néill, mar atá, [[Brian Faulkner]] agus [[James Chichester-Clark]], toisc nach raibh siad sách dian ar na Caitlicigh, dar le mo dhuine. [[Íomhá:RevDr.IanPaisley.jpg|clé|mion|2011|220x220px]] ==== 1969 ==== I Mí na Márta [[1969]], chaith Paisley seal sa phríosún in éineacht le Major Ronald Bunting. Bhí an bheirt sin i ndiaidh frithléirsiú neamhdhlíthiúil a chóiriú mar agóid in aghaidh an mhórshiúil a bhí ag Cumann Cearta Sibhialta Thuaisceart Éireann (NICRA) in [[Ard Mhacha]]. D'fhág Paisley an príosún nuair a fuair ciontóirí polaitiúla pardún ginearálta. Íorónta go leor, cé gur Protastúnach a bhí ann, chuaigh mac Ronald Bunting, Ronald Óg nó [[Ronnie Bunting]] le Poblachtánachas ina dhiaidh sin, agus é ar duine de bhunaitheoirí an [[INLA]]. [[Íomhá:W. Bush and Martin McGuinness.jpg|thumb|Ian Paisley (ar chlé) le [[George W. Bush]] agus [[Máirtín Mag Aonghusa]] (2007)|clé|220x220px]] ==== 1970idí ==== Ar an [[16 Aibreán]] [[1970]], bhuaigh Paisley suíochán i bParlaimint Thuaisceart Éireann. Ansin ar an 18 Meitheamh 1970, toghadh Paisley chun na parlaiminte i [[Westminster]]. Bhí air cúl a thabhairt lena shaol príobháideach nuair a thug sé aghaidh ar an bpolaitíocht. Bhí Paisley ansin ina cheannaire ar an b[[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] ón bhliain 1971 go 2008<ref>[http://www.rte.ie/news/2008/0531/northpolitics.html RTE.ie - 31 Bealtaine 2008 - ''Robinson replaces Paisley as DUP leader'']</ref> De réir cáipéisí de chuid Rialtas na Ríochta Aontaithe a tháinig chun solais sa bhliain [[2002]], d'fhéach Paisley le comhréiteach a bhaint amach leis an [[SDLP]] sa bhliain [[1971]], agus an Rúnaí Caibinéid Sior Burke Trend ina idirghabhálaí eatarthu. Thug Paisley le fios go bhféadfadh sé "socrú a chur ar bun leis na ceannairí Caitliceacha agus córas nua rialtais a thógáil ar an dúshraith seo". Dealraíonn sé, áfach, nach bhfuair Paisley ach an dubheiteach, nuair a tuigeadh don SDLP go mbeadh an comhréiteach seo féin ag fabhrú do na hAontachtóirí i gcónaí. Seo an méid a bhí le rá ag Paisley féin i dtaobh an chomhréitigh: :''Ní raibh an SDLP sásta téanachtaint linn an bealach ba mhian linn. Ní dhéarfainn go raibh comhchainteanna ann, ach d'éist muid le tuairimí is le dearcaíocha a chéile, ach níor tháinig aon fhorbairt air sin. Bhí muid ullamh triail a bhaint as dóigheanna nua le Tuaisceart Éireann a rialú, iontas go mbeadh lucht an dá chreideamh sásta leis an gcineál rialtais a bheadh ann, ach b'é an eochair é go gcaithfeadh an duine a raibh an chumhacht aige an chumhacht sin a fháil ó na daoine.'' [[Íomhá:Ian Paisley - (cropped).png|mion|14 Bealtaine 2007|clé|226x226px]] Bhí Paisley míshásta leis an dóigh ar chuir rialtas [[Edward Heath]] Parlaimint Thuaisceart Éireann ar fionraí sa bhliain [[1972]] leis an stáitín a rialú go díreach ó Londain. Chuir Paisley in aghaidh [[Comhaontú Sunningdale|Chomhaontú Sunningdale]], arbh iarracht uaillmhianach é le baint Phoblacht na hÉireann, Thuaisceart Éireann agus na Ríochta Aontaithe le chéile a athshainiú ó bhonn. Bhí an comhaontú seo ag gealladh comhrialtas an dá phobal (nó Coiste Feidhmiúcháin Cumhachtroinnte), chomh maith le Comhairle na hÉireann a nascfadh an dá stát ar oileán na hÉireann ar leibhéal dlíthiúil (cé nach n-athródh sí stádas bunreachtúil an stáitín). Bhí an-pháirt ag lucht leanúna Paisley sa stailc a chuir comhaontú Sunningdale ar neamhní. ==== An Eoraip ==== Bhí Paisley ina Fheisire Eorpach do Thuaisceart Éireann sna blianta [[1979]]-[[2004]]. == Ord Oráisteach == Bhí Paisley ina baill de na Printisigh, eagraíocht na nDílseoirí i n[[Doire]]. Bhí sé ina bhall den [[Ord Oráisteach]] freisin, tráth. Sa bhliain [[1962]], áfach, chuaigh ball sinsearach dá lóiste ag éisteacht Aifrinn Chaitlicigh. D'éirigh Paisley as an eagraíocht mar agóid, nuair nach bhfuair an "fealltóir" an pionós ba chuí dó, dar le Paisley. Bhí baint aige leis an Ord Oráisteach Neamhspleách, agus é ag óráidíocht ar a bhfeis siúd gach bliain, ar an dóú lá déag de Mhí Iúil. == Ar Scor == [[Íomhá:EileenPaisley.jpg|mion|Eileen Paisley|clé]]Tar éis do Paisley éirí as [[Teach na dTeachtaí]], uaislíodh é ar an [[18 Meitheamh]] [[2010]] nuair a rinneadh Barún Thaobh na Banna, as Aontroim Thuaidh i gContae Aontroma, de. Ba bhall Paisley de Chomhairle na Banríona. Fuair sé bás ar [[12 Meán Fómhair]] [[2014]].<ref>[https://www.bbc.com/news/uk-northern-ireland-29177705] Fógra mairbh ón BBC, arna rochtain ar 12 M.F. 2014</ref> == Saol Pearsanta == Bhí sé pósta ar Eileen Paisley, agus bhí cúigear clainne acu. Chuaigh Rhonda agus Ian le polaitíocht, ar nós a n-athara. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.youtube.com/watch?v=-gdREMz_w9I Físeán d'Ian Paisley agus é ag damnú Phápa na linne sin, Eoin Pól II, sa Pharlaimint Eorpach i 1988] {{DEFAULTSORT:Paisley, Ian}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1926]] [[Catagóir:Básanna in 2014]] [[Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na hEorpa as Éirinn]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Ard Mhacha]] 2p3v5zwfad29vjp8jgnkcb5h8nbjnfi 0 7957 1309143 1307529 2026-04-21T16:37:06Z ~2026-24367-81 73682 1309143 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} File, scríbhneoir agus aistritheoir iomráiteach as Luimneach ab é '''Gabriel Rosenstock''' (29 Meán Fómhair 1949 - 6 Aibreán 2026), duine de mhórfhilí na Gaeilge.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=An file Gabriel Rosenstock básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0406/1566911-an-file-gabriel-rosenstock-basaithe/|date=2026-04-06|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gabriel-rosenstock-duine-de-mhorscribhneoiri-na-gaeilge-agus-file-idirnaisiunta-ar-shli-na-firinne/|teideal=Gabriel Rosenstock, duine de mhórscríbhneoirí na Gaeilge agus file ‘idirnáisiúnta’, ar shlí na fírinne|dáta=2026-04-06|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> Bhí ról lárnach aige i bhforbairt na litríochta comhaimseartha Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/i-gcuimhne-ar-gabriel-rosenstock-thug-se-an-domhan-mor-isteach-sa-ghaeilge/|teideal=I gcuimhne ar Gabriel Rosenstock: ‘Thug sé an domhan mór isteach sa Ghaeilge’|dáta=2026-04-10|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-11}}</ref> Thug sé faoin bhfilíocht, haiku, drámaíocht, úrscéalta, aistí agus aistriúchán ar bhreis is 400 saothar,<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/udair/gabriel-rosenstock/?lang=en|teideal=Gabriel Rosenstock {{!}} Cló Iar-Chonnacht|údar=CIC|language=ga-IE|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref name=":1" /> filíocht agus leabhair do pháistí go háirithe,<ref>{{Cite news|url=https://aosdana.artscouncil.ie/members/rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock - Aosdána|language=en-US|work=Aosdána|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> agus duine de na daoine ba mhó a rinne cur chun cinn ar an [[haiku]] i nGaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://portraidi.ie/ga/gabriel-rosenstock/|teideal=Gabriel Rosenstock|language=ga|work=Portráidí na Scríbhneoirí Gaeilge|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> Ba scriptscríbhneoir é dó [[TG4]], cláir do pháistí go háirithe. Bhí ról lárnach aige thar thréimhse fhada blianta i ngort na héigse in Éirinn. Ó thaobh amháin de, tharraing sé as tobar an traidisiúin, ach ag an am céanna, chreid sé go raibh sé dualgas ar an bhfile sacrúint leis an traidisiún: ‘nach bhfuil ar an bhfile chomh maith an teanga a shíneadh, na foirmeacha a lúbadh, an t-ábhar a fhairsingiú, an tanka a thriail, agus an haiku, abraimis’. == Beatha == Rugadh Gabriel Rosenstock i g[[Cill Fhíonáin]] in Oirthear Luimnigh ar an 29 Meán Fómhair [[1949]]. Dochtúir agus scríbhneoir as [[Schleswig-Holstein]] ba ea a athair. Banaltra, as Gaillimh ó dhúchas, ab ea a mháthair. Ba é an tríú duine clainne as seisear agus an chéad pháiste a rugadh don lánúin in Éirinn. Caitheadh amach as Coláiste Rinn Mhic Gormáin é agus bhí sé ar deoraíocht ina dhiaidh sin i g[[Coláiste Charraig an Tobair]]. [[Íomhá:The Quad, UCC, Cork - panoramio.jpg|clé|mion|220x220px|An Quad, [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|Coláiste Ollscoile Chorcaí]]]] Rinne sé staidéar i [[Coláiste na hOllscoile, Corcaigh|gColáiste Ollscoile Chorcaí.]] Sa ngrúpa filí Innti a bhain sé cáil amach ar dtús, ina raibh [[Michael Davitt (file)|Michael Davitt]], [[Liam Ó Muirthile]] agus [[Nuala Ní Dhomhnaill]]. {{Príomhalt|Innti}} Grúpa filí óga ba ea ''[[Innti]]'' a chuir iris amach agus a chuaigh ar fud na tíre ag léamh a gcuid saothair. Ba é Rosenstock an chéad duine de ghlúin ''[[Innti]]'' a chuir leabhar amach: ''Suzanne sa seomra folctha'' (1973). Chaith sé seal ag obair leis an tsraith theilifíse `Anois is Arís' ar RTÉ, agus tamall leis an nuachtán [[Anois]]. Chaith sé formhór a shaoil sa [[An Gúm|Ghúm]]; nuair nach bhfuair sé ardú céime ar bith ann chinn sé ar éirí sé as chun dul i mbun pinn go lánaimseartha. Bhí sé ina Chathaoirleach ar Poetry Ireland / Éigse Éireann agus ina Shealbhóir Ginealaigh le Celtic Buddhism. Bhí baint lárnach aige leis an bhféile litríochta [[IMRAM]]. Bhí ballraíocht shaoil aige i g[[Cumann na nAistritheoirí]] agus na d[[Teangairí]]. Ba bhall d'[[Aos Dána|Aosdána]] é freisin. === Saothar === Bhí an-cháil air as éagsúlacht agus fairsinge na bhfoinsí ar tharraing sé orthu sna seánraí go léir a chleacht sé agus bhí suim go háirithe aige i bhfealsúnacht, litríocht agus creideamh an oirthir. I ráiteas a chuir a mhuintir amach, dúradh gur “file idirnáisiúnta” ab ea é a chuir cuid de mhórscríbhneoirí an domhan faoi bhráid léitheoirí na Gaeilge. Dúradh gur chreid sé i gcumas na filíochta droichid a thógáil idir cultúir éagsúla.<ref name=":3" /> Níos déanaí bhí sé faoi gheasa ag an domhan mistiúil. Chuir sé spéis ar leith i gcultúr agus fealsúnacht India, na Seapáine agus an ChianOirthir i gcoitinne.<ref>{{Lua idirlín|url=https://archive.ph/375wU#selection-4787.0-4787.26|teideal=‘Writing allows me to face what is happening now. And what is happening now is that I’m dying’|údar=Barry Egan|dáta=2026-03-29|language=en|work=www.independent.ie|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Bás === Bhuail [[ailse putóige]] Gabriel Rosenstock timpeall 2019/2020, agus ansin d'fhulaing sé [[seipsis]] ; ba bheag nár mharaigh an tinneas é. Labhair sé in 2026 leis an ''Irish Independent'' agus le Raidió na Gaeltachta - ag caint lena mhac an craoltóir [[Tristan Rosenstock|Tristan]] ar an gclár "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/|teideal=Gabriel Rosenstock - An fear nár saolaíodh riamh. Machnamh ar an mbeatha agus ar an mbás le duine de mhórfhilí na hÉireann.|údar=RnaG|dáta=6 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Agus é ag dul i ngleic le ceithre cinn d’ailsí, bheartaigh an file agus smaointeoir Gabriel Rosenstock dialann ailse a choinneáil inar bhreac sé síos smaointe fánacha a rith leis faoin mbeatha agus faoin mbás. Sa chlár faisnéise seo, cloisimid sleachta ón dialann sin, agus tugann Rosenstock a léargas sainiúil féin dúinn ar an méid atá foghlamtha aige ón ngalar míthrócaireach sin.|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> - faoin ailse mheiteastáiseach a bhí tar éis scaipeadh, faoin leigheas nach raibh ag feidhmiú a thuilleadh, agus faoina nglacadh a bhí aige roimh an mbás.<ref name=":1" /> Cailleadh é ar [[6 Aibreán]] [[2026]]. Labhair sé go misniúil le Nuacht TG4 cúpla lá sular cailleadh é, ag breathnú siar ar a shaol agus chun cinn chun na síoraíochta. Bhí sé i mbun dialainne faoina thréimhse leis an tinneas agus a dhearcadh ina leith. Maireann a bhean Eithne agus a gclann. Is nia leis [[Mario Rosenstock]], agus ball den chúigréad traidisiúnta [[Téada]] is ea a mhac [[Tristan Rosenstock]], láithreoir ar TG4, RTÉ agus [[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]. === Aitheantas === B'iomaí duais liteartha a bhí bronnta air: sparántachtaí ón gComhairle Ealaíon agus an Irish-American Cultural Foundation Award mar shampla. Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. In 2019 reáchtáladh oíche mhór cheoil agus litríochta in onóir Gabriel Rosenstock, 'Ba Sheachtópas mé inné', agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh ag an am.<ref name=":2" /> == Rogha foilseachán == I 1994 foilsíodh ''Rogha Rosenstock'', ina raibh dánta as 10 gcnuasach leis. Sa réamhrá a chuir an scoláire Robert Welch leis an mbailiúchán ''Rogha Dánta/Selected Poem''s in 2005, dúirt sé gur “filíocht dhomhanda” a bhí i saothar Rosenstock a chuir béim ar théamaí uilíocha agus go raibh sé ar dhuine de “de na filí is tuisceanaí dár linn”. Tugann an leabhar taistil ''Ólann mo Mhiúil as an nGainséis'' (Cló Iar-Chonnachta, 2003)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-olann-mo-mhiuil-as-an-ngainseis-2.aspx|teideal=Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|údar=Gabriel Rosenstock|dáta=EAGRÁN 13 · BEALTAINE 2002|language=ga-IE|work=Beo!|dátarochtana=2026-04-06}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=ClubLeabhar.com - Agallamh le Gabriel Rosenstock - Ólann mo Mhiúil as an nGainséis|url=https://www.youtube.com/watch?v=SWEheHAEW4g|date=2012-06-05|author=Gaelchultúr Teoranta}}</ref> agus an chín lae idirghníomhach ''Dialann Anama'' (2007)<ref>''Dialann anama'': dialann idirghníomhach agus ábhar machnaimh le haghaidh 52 seachtain (Coiscéim, 2007)</ref> an-léiriú ar éirim an fhile ó thaobh creidimh, intleachta, fealsúnachta agus daonnachta. === Filíocht i nGaeilge agus eagráin dhátheangacha === * ''Susanne sa seomra folctha''. Clódhanna 1973 * ''Méaram''. An Clóchomhar 1981 * ''Om''. An Clóchomhar 1983 * ''Nihil Obstat''. [[Coiscéim]], 1984 * ''Migmars''. Ababúna, 1985 * ''Rún na gCaisleán''. Taibhse, 1986 * ''Portrait of the Artist as an Abominable Snowman'', Forest Books 1989, Domhan Books 2000<ref>Michael Hartnett a d'aistrigh na dánta roghnaithe ón nGaeilge, agus Jason Sommer a d'aistrigh na dánta nua. Tá an teideal féin thar a bheith tarraingteach - tagairt shoiléir ann do shaothar cáiliúil James Joyce, "A Portrait of the Artist as a Young Man", ach le casadh greannmhar (an Yeti). Baineann an leabhar le téamaí mar: Féiniúlacht an ealaíontóra / An deoraíocht nó an t-eachtrannacht / An nasc idir an nádúr agus an cruthaitheacht / Spioradáltacht agus macnamh Léiríonn an saothar seo raon leathan oibre Rosenstock - cé go bhfuil cáil air as a chuid scríbhneoireachta Gaeilge, scríobhann sé i mBéarla uaireanta.</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Portrait of the artist as an abominable snowman: selected poems ... and new poems: [Partly] transl. from the Irish|url=https://www.goodreads.com/book/show/1380601.Portrait_Of_The_Artist_As_An_Abominable_Snowman|publisher=Forest Books|date=1989|location=London u.a|author=Gabriel Rosenstock, Michael Hartnett}}</ref> * ''Oráistí''. Rogha dánta agus dánta nua. [[Cló Iar-Chonnachta]], 1991 * ''Ní mian léi an fhilíocht níos mó''. Cló Iar-Chonnachta, 1993<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/ni-mian-lei-an-fhiliocht-nios-mo/?lang=en|teideal=Ni Mian léi an Fhilíocht Níos Mó {{!}} Litríocht|language=ga-IE|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Rogha Rosenstock''. Cló Iar-Chonnachta, 1994 * ''Syójó''. Cló Iar-Chonnachta, 2001 * ''Eachtraí Krishnamurphy''. Coiscéim, 2003 * ''Forgotten Whispers / Cogair dhearúdta''. 2003. (téacs dhátheangach, haiku agus grianghraif, i gcomhar le le John Minihan) * ''Krishnamurphy Ambaist''. Coiscéim, 2004 * ''Hymn to the Earth''. The Silverstrand Press, 2004. (Dánta móide grianghraif le Ron Rosenstock) * '''''Rogha Dánta/ Selected Poems'', aistrithe ag [[Paddy Bushe]]: CIC, 2005''' * ''I met a man: luminous lines concerning real people from real places'', Doghouse, 2005<ref>{{Lua idirlín|url=https://openlibrary.org/works/OL567878W/I_met_a_man_--?edition=key:/books/OL20571691M|teideal=I met a man by Gabriel Rosenstock {{!}} Open Library|údar=OpenLibrary.org|language=ga|work=Open Library|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Bliain an Bhandé / Year of the Goddess''. [téacs dátheangach] Dedalus Press 2007 * ''Tuairiscíonn Krishnamurphy ó Bagdhad'', Coiscéim, 2007 * ''Guthanna Beannaithe an Domhain'', Coiscéim, 2008 * ''Margadh na Míol in Valparaíso / The Flea Market in Valparaíso'' (rogha dánta agus dánta nua) CIC 2014 * ''Cuach ó Aois Eile ag Glaoch''. Coiscéim, 2014 * ''Sasquatch''. Arlen House, 2014 (eagrán nua ó Alba Publishing 2018) * ''Orpheus in the underpass'', Onslaught Press, 2017 * ''Glengower: Poems for no one in Irish and English'', Onslaught Press 2018<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english|teideal=Gabriel Rosenstock’s Glengower: Poems for No one in Irish and English {{!}} Poetry Ireland|work=www.poetryireland.ie|dátarochtana=2025-10-24|archivedate=2025-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250806025440/https://www.poetryireland.ie/writers/articles/gabriel-rosenstocks-glengower-poems-for-no-one-in-irish-and-english}}</ref> * ''Faoi Scáil Gheal na hIndia'', Comhar 2025. <nowiki>ISBN 978-1-7395129-8-9</nowiki><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/siopa/faoi-scail-gheal-na-hindia/|teideal=Faoi Scáil Gheal na hIndia {{!}} Litríocht|language=en-US|dátarochtana=2026-04-06}}</ref> === Aistriúcháin === Bhí Gabriel Rosenstock ar dhuine de na haistritheoirí Gaeilge ba chumasaí lena linn. Tá cáil ar mar aistritheoir, agus saothar le [[Seamus Heaney]], Georg Trakl, [[Günter Grass]], Peter Huchel, Ko Un, K. Satchidanandan, Rabindranath Tagore, Hilde Domin agus Samuel Beckett agus go leor eile aistrithe aige. D’aistrigh sé go Gaeilge cuid de shraitheanna iomráiteacha [[Tintin]] agus [[Asterix]] agus chuir sé Gaeilge ar ''[[The Gruffalo]]''. D’aistrigh sé saothar le go leor amhránaithe don bhféile litríochta Imram, ina measc Leonard Cohen, Bob Dylan agus Joni Mitchell. * ''Crann almóinní milis agus searbh: rogha dánta'' (Coiscéim, 2006) [aistriúchán ar ''Bittersüsser Mandelbaum: ausgewählte Gedichte'' le Hilde Domin] * ''Agallamh an tseanóra lena anam: dánta'' (Coiscéim, 2007) [aistriúchán ar ''Der alte Mann spricht mit seiner Seele'' le Günter Kunert] * ''An tAonú Aithne déag: rogha dánta'' (Coiscéim, 2008) [aistriúchán ar ''Das elfte Gebot: ausgewählte Gedichte'' le Michael Krüger] === Daoine óga === * ''An tOllamh Folamh'' (Cois Life, 2009). Thugas an ghealach ag siúl (An Gúm, 2007) [aistriúchán ar ''I took the Moon for a Walk'' le Carolyn Curtis] * ''Na daoine dalla: saorchóiriú ar scéal béaloidis'' (An Gúm, 2007) * ''Clann na nÉan'': úrscéal gairid do dhéagóirí (Comhar Teoranta, 2005) * ''Scuabtha chun siúil'' (An Gúm, 2002) [aistriúchán ar ''Room on the Broom'' le Julia Donaldson] * ''[https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children Snowy Owl | Ulchabhán Sneachtúil,]'' ríomhleabhar saor in aisce, 2024, [https://www.scribd.com/document/718463464/Snowy-Owl-Haiku-for-Older-Children anseo] nó [https://freekidsbooks.org/snowy-owl-haiku-for-older-children/ anseo]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-mor-is-fiu-seal-a-chaitheamh-i-ndanlann-gabriel-rosenstock/|teideal=Is mór is fiú seal a chaitheamh i nDánlann Gabriel Rosenstock|údar=Pól Ó Muirí|dáta=23 Deireadh Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * [https://freekidsbooks.org/wp-content/uploads/2023/03/2303-Orang-Utan_Haiku-GR-FKB.pdf ''Órang-Útan''], ríomhleabhar saor in aisce, 2025<ref name=":0" /> === Haiku === Rinne sé forbairt mhór sa Ghaeilge ar fhoirmeacha amhail an ''haiku'' agus an ''tanka'' agus d’oibrigh sé in éineacht le grianghrafadóirí ar nós Ron Rosenstock, Jason Symes agus Debiprasad Mukherjee ar fhorbairt an tseánra nua, an fóta-''haiku''. * ''Antlered Stag of Dawn'', The Onslaught Press, Oxford 2015. Haiku i nGaeilge móide leaganacha Béarla, Béarla na hAlban agus Seapáinise<ref>{{Lua idirlín|url=https://evertype.com/books/onslaught-anatomy-of-a-whale.html|teideal=Antlered Stag of Dawn|work=evertype.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''Chogyam Trungpa: One Hundred Haiku'', agus leaganacha Béarla agus Seapáinise. Amazon Kindle, 2014 *''EVERY NIGHT I SEND YOU FLOWERS'', Tanka in response to the art of Odilon Redon, bilingual. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2020 * ''The Road to Corrymore / Bóthar an Choire Mhóir'', [[:en:Ekphrasis|Ekphrastic]] Dátheangach. Cross-Cultural Communications, New York (ebook) 2021 * ''Rún na Rún / Secret Of Secrets'', tanka dátheangach, Cross-Cultural Communications 2021 <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.calameo.com/books/0067764001f775a5907f7|teideal=Secret Of Secrets Def|language=en|work=calameo.com|dátarochtana=2025-10-24}}</ref> * ''[https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf Drops of Water]'', haiku in Béarla, Gaeilge agus Scots, Buttonhook 2023 => [https://ojalart.com/wp-content/uploads/Rosenstock.Otomo_.Drops-of-Water.newest.pdf ríomhleabhar] === Eile === Scríobh Rosenstock drámaí chomh maith le hailt nuachtáin (mar sh [[Tuairisc.ie]]) agus go leor eile. == Aitheantas == Rinne Hans-Christian Oeser aistriúchán dílis ar fhilíocht Ghabriel go Gearmáinis, saothar a thuill ardmholadh, ''Ein Archivar großer Taten: Ausgewählte Gedichte'' (2007). Bhronn Uachtarán Phoblacht Ioslamach na Pacastáine an bonn Tamgha-I-Khidmat air sa bhliain 2009. Molscéal: 'Ba Sheachtópas mé inné' - Oíche mhór cheoil agus litríochtasa bhliain 2019 in onóir Gabriel Rosenstock, agus aois 70 bliain slánaithe aige, agus é i lár an aonaigh i gcónaí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/|teideal=Gabriel Rosenstock 70|language=en|work=Foghlaim TG4|dátarochtana=2025-10-24|údar=Molscéal}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [http://roghaghabriel.blogspot.ie/ Blag Ghabriel Rosenstock] * [http://www.rte.ie/radio1/scribhneoiri/2010-12-18.html Clár RTE Raidió 1, “Scríbhneoirí Faoi Chaibidil 2010” (ábhar pléite)] * [https://soundcloud.com/walkereireann Léann Gabriel Rosenstock a leagan Gaeilge féin de chlasaicigh ár linne do pháistí óga. Walker Éireann na foilsitheoirí.] * [http://www.rte.ie/archives/2018/0321/949098-gabriel-rosenstock-poet/ Labhraíonn Gabriel Rosenstock lena chomhfhile Michael Davitt faoin dán Uaireanta is Fear Bréige Mé. 1988.] * [https://www.pinterest.co.uk/dmhball/ Poetry: tanka and haiku, roghanna Ghabriel] * "[https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/11788016/ An fear nár saolaíodh riamh]"<ref name=":4" /> == Féach freisin == * ''[[Innti]],'' [[Tristan Rosenstock]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Rosenstock, Gabriel}} [[Catagóir:Scríbhneoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949|Rosenstock, Gabriel]] [[Catagóir:Básanna in 2026]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na hOllscoile, Corcaigh]] [[Catagóir:Filí haiku]] [[Catagóir:Filí Gaeilge]] [[Catagóir:INNTI]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Lucht TG4]] kq8s1cex7x0nexl4sq80zwsbnrpbf38 0 8714 1309270 1185596 2026-04-22T09:53:01Z TGcoa 21229 1309270 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is fearr gnó, polaiteoir agus daonchara [[SAM|Meiriceánach]] é '''Michael Rubens "Mike" Bloomberg''' (a rugadh ar [[14 Feabhra]] [[1942]]). Bunaitheoir [[Bloomberg L.P.]] atá ann. Ó 2002 go 2013, bhí sé ina mhéara ar [[Nua-Eabhrac (cathair)|Chathair Nua-Eabhrac]] é (an 108ú méara, agus an 20ú méara ó comhdhlúthaíodh buirgí na cathrach sa bhliain [[1898]]). [[Íomhá:Michael Bloomberg in 1964 Hullabaloo.jpg|clé|mion|260x260px|1964]] [[Íomhá:Time_100_Michael_Bloomberg_and_wife.jpg|left|220x220px|thumb|Michael Bloomberg agus a bhanchara, Diana Taylor, ag gála [[Time 100]] sa bhliain [[2006]]. ]] [[Íomhá:Michael Bloomberg 2015.jpg|clé|mion|265x265px|2015]] [[Íomhá:Bloomberg bumper sticker (A8bd1cc6).png|clé|mion|220x220px|2020]] [[Íomhá:22nd September 11th Anniversary Remembrance Ceremony at Ground Zero in New York City on 11 September 2023 32 (cropped).jpg|clé|mion|308x308px|Cuimhneachán, Ground Zero, 11 MF 2023]] == Tús a shaoil == Rugadh agus tógadh i dteaghlach [[Giúdachas|Giúdach]] i [[Medford, Massachusetts]], bruachbhaile de chuid [[Bostún|Bhostúin]], é. [[Gasóg Iolair]] a bhí ann. D'fhreastail sé ar [[Ollscoil Johns Hopkins]], mar ar chuir sé isteach ar Phi Kappa Psi agus bhain sé amach céim Baitsiléir Eolaíochta in [[Innealtóireacht Leictreonaice]] sa bhliain 1964. Níos déanaí bhain sé amach Máistir Riaracháin Ghnó ó [[Scoil Ghnó Harvard]]. == Gnó == Bhí sé ina "pháirtí ginearálta" i Salomon Brothers, banc infheistíochta, mar a raibh sé i mbun trádáil agus níos déanaí forbairt córais. Ansin sna 1980idí, chuir sé a mhaoin ina chomhlacht féin, [[Bloomberg|Bloomberg L.P.,]] ag díol teirminéal eolais airgeadais le [[Wall Street]]. "Teirminéil Bloomberg" a thugtar orthu seo. Thosaigh an comhlacht stáisiún raidió i Nua-Eabhrac. De réir an irisleabhair ''[[Forbes]]'' in 2013, ba é Bloomberg an 7ú duine is saibhre sna Stáit Aontaithe agus an 13ú duine is saibhre ar domhan é. Measadh $31bn a bhí aige ag an am.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.forbes.com/profile/michael-bloomberg/|teideal=Michael Bloomberg|language=en|work=Forbes|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Scríobh sé a dhírbheathaisnéis dar theideal ''Bloomberg by Bloomberg'' sa bhliain 1997 (ISBN 0-471-15545-4). == Shaol polaitiúil == Bhí Bloomberg ina bhall den [[Páirtí Daonlathach (Stáit Aontaithe)|Páirtí Daonlathach]] ach sheas sé mar iarrthóir den [[Páirtí Poblachtach (Stáit Aontaithe)|Pháirtí Poblachtach]] sa toghchán ar son méara. Bhuaigh Bloomberg i gcoinne [[Herman Badillo]] sa réamhthoghchán Poblachtach. Toghadh ar an gcéad uair ar [[6 Samhain]] 2001 é nuair a fuair sé an bua ar [[Mark J. Green]] agus atoghadh é ar [[8 Samhain]] [[2005]]. Sheas sé don tríú téarma mar mhéara sa bhliain 2009, rud conspóideach mar bhí méaraí Nua-Eabhrac teoranta do dhá théarma. D'athraigh Comhairle na Cathrach an dlí ar 8 Deireadh Fómhair 2008 agus bhí Bloomberg ábalta dul ar aghaidh lena fheachtas atofa. Sheas sé mar iarrthóir an Páirtí Phoblachtaigh agus an Pháirtí Independence.<ref>"Bloomberg's Independence (Pay)Day" Elizabeth Benjamin in ''Daily News'' (Nua-Eabhrac), January 25, 2010 [http://www.nydailynews.com/blogs/dailypolitics/2010/01/bloombergs-independence-payday.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130014725/http://www.nydailynews.com/blogs/dailypolitics/2010/01/bloombergs-independence-payday.html |date=2010-01-30 }} arna rochtain ar 17 Aibreán 2010</ref> Atoghadh é agus 51% de na vótaí aige. Tháinig a tríú téarma chun deiridh ar an 1 Eanáir 2014 nuair a ghlac [[Bill de Blasio]] mionn na hoifige mar mhéara Chathair Nua-Eabhrac. == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Bloomberg, Michael}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1942]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Harvard]] [[Catagóir:Daoine as Bostún]] [[Catagóir:Daonchairde]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Méaraí]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]] dgte6aojbhn53vgq1l8mnk12czci3w2 0 12670 1309195 1262184 2026-04-21T22:14:10Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309195 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} {{glanadh-mar|drochlitriú agus drochghramadach}} Is é '''Harry Potter agus an Órchloch''' (''Harry Potter and the Philosopher’s Stone'' as [[Béarla]]) an chéad leabhar faoi eachtraí an draíodóra óig [[Harry Potter]]. Scríobh [[J. K. Rowling]] an leabhair ceann seo, chomh maith leis na húrscéalta eile faoi Harry. Tháinig an bunleagan Béarla i gcló ón gcomhlacht foilsitheoireachta úd Bloomsbury sa bhliain 1997. ==Gaeilge== Rinne [[Máire Nic Mhaoláin]] éacht domhan draíochta Harry Potter agus a chairde a chur in oiriúint do na Gaeil.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/leabhair-na-haistriuchain-go-gaeilge-is-fearr-a-rinneadh/|teideal=LEABHAIR: Na haistriúcháin go Gaeilge is fearr a rinneadh|údar=NÓS|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-12-18}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> B'é an comhlacht céanna, Bloomsbury, a d'fhoilsigh an leagan [[An Ghaeilge|Gaeilge]] den leabhar céanna sa bhliain [[2004]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.litriocht.com/product/harry-potter-agus-an-rchloch-2/?lang=en|teideal=Harry Potter agus an Órchloch {{!}} Litríocht|údar=JK Rowling|dáta=1997|language=ga|dátarochtana=2021-12-18}}</ref> Bhí bunfhriotal Rowling sách casta do léitheoirí óga sa leagan Béarla, agus leagadh coinníollacha daingne síos d’aistritheoirí na sraithe a d’fhág laincisí troma ar lámh Nic Mhaoláin, ach is iontach an t-aistriúchán a rinne sí don léitheoir cumasach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://blogs.transparent.com/irish/harry-potter-agus-an-orchloch-sraith-ocaideach-dfhocail-shuimiula-sa-leagan-gaeilge-cuid-1-an-bundallan-draiochta-no-an-beasor/|teideal=Harry Potter agus an Órchloch: Sraith Ócáideach d'Fhocail Shuimiúla sa Leagan Gaeilge (Cuid 1: an bundallán draíochta -- nó an beasór?)|dáta=2017-01-15|work=Irish Language Blog {{!}} Language and Culture of the Irish-Speaking World|dátarochtana=2021-12-18}}</ref> Bhí uirthi a bheith ag cur Gaeilge ar fhocail agus ar théarmaí a tharraing JK Rowling as corcán [[An Laidin|Laidine]], [[An Ghréigis|Gréigise]] agus [[An Fhraincis|Fraincise]]. == Caibidlí == * Caibidil 1: An Gasúr a Tháinig Slán * Caibidil 2: An Ghloine a d'Imigh As * Caibidil 3: Na Litreacha * Caibidil 4: Coimeádaí n nEochracha * Caibidil 5: Go Diagon Alley * Caibidil 6: An Turas ó Ardán a Naoi agus Trí Cheathrú * Caibidil 7: An Hata Sórtála * Caibidil 8: Máistir na bPosóidí * Caibidil 9: Comhrac ar Uair an Mheán Oíche * Caibidil 10: Oíche Shamhna * Caibidil 11: Quidditch * Caibidil 12: Scáthán na Mianta * Caibidil 13:Nicolas Flamel * Caibidil 14: Dragan Dronnach na hIorua * Caibidil 15: An Fhoraois Thoirmiscthe * Caibidil 16: Tríd an gComhla Síos * Caibidil 17: Fear an Dá Aghaidh == Carachtair == * ''Harry Potter'' * ''Mr. Dursley'' * ''Mrs. Dursley'' * ''Dudley Dursley'' * ''An tOllamh McGonagall * ''Hagrid'' * ''Voldemort'' * ''Hermione Granger'' * ''Ron Weasley'' * ''Draco Malfoy'' * ''Severus Snape'' * ''Albus Dumbledore'' ==Scannán== {{Príomhalt|Harry Potter and the Philosopher's Stone (scannán)}} == Teangacha Eile == * [[Béarla]] - ''Harry Potter and the Philosopher's Stone'' * [[Breatnais]] - ''Harri Potter a Maen yr Athronydd'' * [[Danmhairgis]] - ''Harry Potter og De Vises Sten'' * [[Fionlainnis]] - ''Harry Potter ja viisasten kivi'' * [[Iodáilis]] - ''Harry Potter e la pietra filosofale'' * [[Portaingéilis]] - ''Harry Potter e a pedra filosofal'' * [[Rómáinis]] - ''Harry Potter şi Piatra Filozofală'' * [[Spáinnis]] - ''Harry Potter y la piedra filosofal'' <br />{{glanadh}} <br /> == Scéal/plota == Tá Harry Potter ina chónaí i Little Whinging, Surrey lena uncail Vernon, aintín Petunia agus col ceathrar Dudley Dursley. Tá saol crua ag Harry: codlaíonn sé faoi na [[staighre]] agus bíonn na daoine sa teach don é a bhulaíocht. Cónaíonn sé le muintir Dursley toisc gur mharaigh Voldemort a thuismitheoirí, Lily agus James, nuair a bhí sé ina [[leanbh]] de dheasca fáistine:<br />''"The one with the power to vanquish the Dark Lord approaches ... Born to those who have thrice defied him, born as the seventh month dies ... And the Dark Lord will mark him as his equal, but he will have power the Dark Lord knows not ... And either must die at the hand of the other for neither can live while the other survives ..."'' Bhí cogadh ar siúil sa domhain draíodóra agus ba é Voldemort ceannaire an taoibh dorcha. Bhí Dumbledore, Lily agus James Potter ina mball de Ord an Fhéinics a bhí i gcoinne Voldemort. Chuaigh Voldemort go dtí teach na bPotter i nGodrick’s Hallow agus mharaigh sé James sa halla. Chuaigh sé suas staighre agus d’ordaigh Lily as an seomra. Dúirt sé go rachadh sí slán dá ligfeadh sí dó Harry a mharú. Chuir sí í féin sa bhealach agus fuair sí bás, ach mar níl sí an faighteoir ceart den mallacht, chuaigh an mallacht tar chugat féin ar Voldemort agus fuair níos mó den Voldemort bás freisin. Bhí píosa den anamnacha Voldemort beo agus chuaigh siad isteach Harry. Ar feadh deich mbliana, níl fios aige le Harry faoin aon rud sa domhain draíocht, agus seo iad na réasún tá sé i do chónaí le Vernon, Petunia agus Dudley sa domhan “Muggle”. <br /> Ar do breithlá, fuair sé do litir glactha do Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry agus tar éis cúpla litir, chuaigh an leath-feathach Hagrid go dtí Harry leis an litir dheiridh mar scrois Vernon na litreacha eile roimhe an litir dheiridh. D’inis sé an scéal cáiliúil faoi Harry agus an oíche a fuair a thuismitheoirí bás, an cúlra den domhain draíocht agus an an bhfíric go bhfuil duine cáiliúil é Harry. Chuaigh Hagrid agus Harry go dtí Diagon Alley, an lár siopadoireacht sa domhain draoi, is sráid ceilte í I Londain. Seo iad an áit a ceannaigh cailleach agus draoi na rudaí ag taistáil le Hogwarts. Fuair Harry d’ulchabhán, Hedwig agus chuaigh sé go dtí an banc do dhaoine le draíocht, Gringotts Wizarding Bank. Fuair sé amach faoi an saibhreas do teaghlach Potter. Tar éis mí amháin, thosaigh Harry ar do dturas go dtí Hogwarts I stáisiún Kings Cross ar an Hogwarts Express. D’fhág an traein as ardán naoi agus troí ceathrú. Ar an traein, bhí Harry ag caint le daltaí nua sa chéad bhliain freisin, Ron Weasley is ainm do agus Hermoine Granger is ainm di. Ar an dtús ní maith libh Hermione mar bhí siad seaghas drochbhéasach le Harry agus Ron. Chomh maith le Ron agus Hermione, bhí coimhlint idir Harry agus buachaill eile, Draco Malfoy mar bhí Draco ag magadh Ron agus do heádaí scoile mar tá siad ar athlámh. Nuair atá na daoine sa chead bhliain ag dul go dtí an caisleán, tar éis an Hogwarts Express, chuaigh siad thar an loch isteach báid. Chuaigh siad isteach an Halla Mhór leis an chéad féasta agus an searmanas sórtala. Sa scoil, tá ceithre teach; Gryffindor, Slytherin, Ravenclaw agus Hufflepuff. Rinne an Hata Sórtála an searmanas agus phioc an hata cén teach is fearr le gach dalta nua. D’inis Ron cúpla rud faoi gach teach do Harry, bhí sé ag rá faoi na rudaí maith le Gryffindor agus na rudaí gránna le Slytherin. Thóg an Hata a lán am air Harry, níl sé cinnte cén teach a bhfuil níos fearr le Harry, ag an deireadh, phioc an Hata Gryffindor le Ron agus Hermoine agus bhí Draco I Syltherin.Nuair na ranganna ag súil, ní maith leis Harry an Máistír na bposóidí, Severus Snape mar sa ranganna, thug Snape claonadh go dtí na daltaí I Slytherin. D’imir Harry Quiddich, spórt draíochta san aer. Bhí sé ag imirt le “Seeker” an duine ag féachaint leis an snitch ór. Nuair a bhí Harry, Ron agus Hermione amach as daoibh leapacha, d’aimsigh siad comhla thógála agus madra le trí ceann. Ar Oíche Shamhna, bhí troll sa leithreas cailíní agus shábháíl Harry agus Ron Hermione. Bhí na chairde amhrasach faoi Snape mar ghortaigh sé a chos agus bhí siad ag déanamh rudaí aisteach. Ní maith lei Hermione na buachaillí ag féachaint agus ag smaoineamh faoi ceard atá faoi an comhla thógála mar ní maith lei ag dul i dtroiblóid. Bhí Harry buartha faoin chéad chluiche Quiddich, agus nuair a bhí sé ag imirt chuir duine gheasa air do scuab caillí Harry. Bhris Hermione an gheasa agus bhuaigh Harry agus Gryffindor an cluiche i gcoinne Slytherin. Tar éis Nollaig, fuair Harry fallaing fholaigh ó duine anaithnid. d'úsáid Harry an fallaing fholaigh agus oíche ámhain fuair sé amach an scáthán Irised. is scáthán draíochta é agus taispeánann an scáthán an rud a maith leat an duine níos fearr sa domhain, d'feach Harry do mham agus dhaid. Nuair a bhí na cairde ag caint le Hagrid d'inis sé eolas faoi an Órchloch agus na rudaí a bhí an Órchloch ábalta a déanamh, thug an Órchloch neamhbhásmhaireacht agus an cumas a athrú aon miotal do ór. D'inis Firenze an ceinteár, bhí Voldemort an duine ag féachtaint leis an Órchloch agus chinn Harry seo iad an am a dul síos an comhla thógála. Nuair a bhí siad síos, chuaigh siad trí dúshláin; Devils Snare, ficheall draíochta agus an seomra eochracha. Tar éis an dúshláin, bhí Harry i do aonair le tOllamh Quirrell, an tOllamh le cosaint i gcoinne na healaionta dorcha. Níl Snape ag obair i gcoinne Harry, bhí sé ag cabhrú Harry agus bhí Quirrell ag obair le Voldemort. Bhí Quirrell "an fear an dá aghaidh" mar bhí an aghaidh Voldemort ar an cúl den ceann Quirrell. Bhí riachtanas Voldemort le Harry ar feadh an dushlán deireanach, an scáthán Irised mar ní maith leis Harry na rud a thóg an Órchloch. Chuir an scáthán an Órchloch sa phóca Harry agus nuair atá an Orchloch anseo rinne Quirrell iarracht a thóg an Orchloch. Nuair a theagmaigh Quirrell Harry, dhírigh Quirell le carraig agus fuair Quirell bás. Bhí pian mhór sa colm Harry agus thit sé i bhfanntais. Dhusaigh siad tar éis trí lá san ospidéal i Hogwarts. D'inis Dumbledore an cúis a mhair Harry an troid le Quirrell agus Voldemort, bhí Dumbledore an duine a thug an fallaing fholaigh do Harry, agus bhí an Órchloch díothaigh. Chríoch an bhliain leis an féasta deireadh. Bhuaigh Gryffindor an coirn Hogwarts agus beidh Harry ag dul abhaile ar feadh an samhradh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Harry_Potter_and_the_Philosopher%27s_Stone|teideal=wikipedia Harry Potter and the Philosophers stone|údar=|dáta=|dátarochtana=15ú lá Feabhra}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Harry Potter}} [[Catagóir:Úrscéalta]] [[Catagóir:Harry Potter]] r995vizmwpxhans4j4ufglac056oqri 0 13993 1309162 1265052 2026-04-21T17:02:56Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309162 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Imreoir [[snúcar|snúcair]] ab ea '''Alex Higgins''', nó '''Hurricane Higgins''' mar a thugtar mar leasainm air, a bhuaigh [[Craobh Snúcair an Domhain]] faoi dhó, sna blianta [[1972]] agus [[1982]]. Rugadh é leis an ainm Alexander Gordon Higgins ar an [[18 Márta]] [[1949]] i [[Sandy Row]], [[Béal Feirste]], i d[[Tuaisceart Éireann|Tuaisceart na hÉireann]] agus fuair sé bás sa chathair chéanna ar an [[24 Iúil]] [[2010]]. [[Ailse]] scornaí ba thrúig bháis dó, . Imreoir agus duine conspóideach ach an-tharraingteach a bhí ann, a thuill an leasainm "Hurricane" de bharr an luais aird agus é i mbun imeartha. == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Higgins, Alex}} [[Catagóir:Imreoirí snúcair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine as Contae Aontroma]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]] [[Catagóir:Básanna in 2010]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] adrjw202dzy5narq8ifueuit2iy5qpe 0 14171 1309159 1293402 2026-04-21T17:02:16Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309159 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Dlíodóir agus polaiteoir [[Aontachtach]] [[Éire]]annach ab ea '''Edward Henry Carson, an Barún Carson''' nó '''an Tiarna Carson''' ([[9 Feabhra]] [[1854]] -[[22 Deireadh Fómhair]] [[1935]]), ar dhuine de na dlíodóirí agus polaiteoirí is mó le rá a tháinig chun tosaigh in Éirinn san aois sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/3765601420130821|teideal=Edward Carson|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-10-22}}</ref> [[Íomhá:Teach Edward Carson.JPG|mion|Rugadh an Tiarna Edward Carson sa teach seo,4 Sráid Fhearchair,Baile Átha Cliath|clé|207x207px]] == Luathshaol == [[Íomhá:Sir Edward Carson by John Lavery.jpg|clé|mion|185x185px|Carson le John Lavery 1916]] As [[Baile Átha Cliath]] ó dhúchas é. Tháinig Edward Carson chun saoil ag 4 [[Sráid Fhearchair]] i m[[Baile Átha Cliath]] - díreach in aice leis an áit a bhfuil ceanncheathrú [[Conradh na Gaeilge|Chonradh na Gaeilge]] inniu. [[Protastúnachas|Protastúnaigh]] rachmasacha ab ea a mhuintir, agus a athair ina ailtire. B'as [[Albain]] do mhuintir Carson ó thús, nó tháinig seanathair Edward go hÉirinn ó [[Dùn Phris|Dhùn Phris]] sa bhliain [[1815]]. Fuair Edward óg a chuid [[Oideachas|oideachais]] i Scoil [[Cúil an tSúdaire|Chúil an tSúdaire]], i g[[Coláiste Wesley]] i mBaile Átha Cliath, agus i g[[Coláiste na Tríonóide]]. Rinne sé staidéar ar an dlí, tráth ar ghlac sé páirt ghníomhach i gCumann Staire an Choláiste, agus in Óstaí an Rí ina dhiaidh sin. Glaodh chun Bharra na hÉireann air sa bhliain 1877 agus chun an Bharra Laistigh air sa bhliain 1889. Níorbh fhada go dtí go raibh clú agus cáil mar shár-abhcóide bainte amach aige. Chuaigh sé le polaitíocht sa bhliain [[1892]], nuair a ceapadh ina Ard-Aturnae d'Éirinn é, cé nach raibh sé ina Fheisire. [[Íomhá:Portrait of Edward Carson, Baron Carson.jpg|clé|mion|248x248px|1919]] == Sasana == Fuair sé cead abhcóideachta i Sasana sa bhliain [[1893]], agus as sin amach, b'i [[Londain]] ba mhó a bhí sé ag cleachtadh a cheirde. Bhí Carson ina Aturnae Ginearálta ar Shasana agus an Bhreatain Bheag ó [[7 Bealtaine]] [[1900]] go 1905 agus ina Ard-Aighne ar Shasana agus an Bhreatain Bheag sa bhliain 1915. D'fhan sé san oifig seo go dtí gur scoireadh an rialtas [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Coimeádach]]. Ansin, rinneadh rí chomhairleoir de. Bhí sé ina Cheannaire ar an bhFreasúra idir 1915 agus 1916 agus ina bhall den Chomh-Aireacht [[An Chéad Chogadh Domhanda|Cogaidh]] idir 1916 agus 1918 (mar Chéad-Tiarna na hAimiréalachta ar feadh na gcéad ocht mí den tréimhse sin.) In olltoghchán na bliana céanna, áfach, vótáladh isteach é mar Aontachtóir i ndáilcheantar na hOllscoile in Éirinn, cé gurbh iad na Liobrálaigh a ghnóthaigh an toghchán. == Oscar Wilde == Cuimhnítear ar Carson mar dhlíodóir go háirithe mar gheall ar an gcroscheistiú a rinne sé ar [[Oscar Wilde]] sa chás a thug an scríbhneoir in aghaidh Mharcas Queensberry, i dtaobh leabhail choiriúil agus mar gheall ar an toradh rathúil a bhain sé thar ceann an dalta óg cabhlaigh Archer-Shee (cás a spreag Terence Rattigan chun an dráma 𝙏𝙝𝙚 𝙒𝙞𝙣𝙨𝙡𝙤𝙬 𝘽𝙤𝙮 a scríobh.) Sa bhliain [[1895]], bhí Carson ina dhlíodóir ag an [[Marcas Queensberry]]. Bhí Carson agus Wilde i gColáiste na Tríonóide san am céanna, agus iompairc phearsanta de chineál éigin eatarthu. Nuair a chuala Wilde cé a bheadh mar chéile comhraic aige, dúirt sé: ''Beidh sé ag coinneáil leis an gcúram chomh binbeach le haon seanchara.'' Ba mhór an seó a rinne Carson agus Wilde den phróis, ó bhí deis a labhartha ag an mbeirt acu. [[Íomhá:Carson Memorial Stormont BELFAST - panoramio.jpg|clé|mion|155x155px|Cuimhneachán, Stormont, Béal Feirste]] == Aontachas == Sa pholaitíocht bhí sé chun tosaigh i measc aontachtaithe na hÉireann, go háirithe nuair a bhí dream Uladh ag cur in aghaidh [[Rialtas Dúchais]] na hÉireann. Bhí sé ina Fheisire ar son Ollscoil Bhaile Átha Cliath ó 1892 go 1921 Bhí Carson ina Cheannaire ar na hAontachtaithe sa dá chuid den tír ó 1910 go 1921. Ar an [[21 Feabhra]] [[1910]] d’éirigh Edward Carson ina cheannaire ar na [[Aontachtóirí na hÉireann|hAontachtóirí]]. Ní hamháin go raibh sé ag cur in aghaidh an Rialtas Dúchais, thairis sin theastaigh uaidh gach iarraidh chun [[Críochdheighilt na hÉireann|críochdheighilt]] a chur i bhfeidhm ar Éirinn a stopadh. D'áitigh Edward Carson ar James Craig, an chéad Phríomh-Aire ar Thuaisceart Éireann. Ar an [[4 Feabhra]] [[1921]] d'éirigh sé as an bpost mar cheannaire ar na hAontachtóirí. Bhí Carson ag an am sin féachaint chuige go bhfaigheadh na Caitlicigh thuaidh cothrom na Féinne ó [[Rialtas na hÉireann|rialtas an stáit]] nua, ionas nach gcuirfidís síocháin na sochaí ó mhaith. == Deireadh a shaol == D'éirigh Carson as an pholaitíocht i mí Deireadh Fómhair [[1929]]. Rinneadh Tiarna na nAchomhrac (Barún Carson Dhún Cairn) de sa bhliain 1921 agus d'éirigh sé as ocht mbliana ina dhiaidh sin. Bronnadh sochraid stáit air i ndiaidh a bháis i m[[Béal Feirste]] i nDeireadh Fómhair [[1935]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-beath}} {{DEFAULTSORT:Carson, Edward}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1854]] [[Catagóir:Básanna i 1935]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Breithiúna Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Dlíodóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh]] lkul8mpqr1hqd58iqxofrd79my9oqxp 0 15402 1309224 1278668 2026-04-22T06:36:49Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309224 wikitext text/x-wiki {{Glanadh-mar|I bhfad as dáta}} [[File:World Population.svg|thumb|320px|]] Is liosta é seo de thíortha an Domhain de réir daonra, idir thíortha atá neamhspleách agus iad siúd atá spleách ar thír éigin eile. Sampla de thír spleách is ea [[Vailís agus Futúna]] (féach thíos) atá faoi rialú na [[an Fhrainc|Fraince]]. Ar an tábla seo, tá cló iodálach ar ainmneacha na gcríoch spleách. Rangaítear na tíortha neamhspleácha sa chéad cholún. Tugtar in iúl an céatadán den daonra domhanda atá ag gach tír freisin, sa chúigiú colún. Tagann na figiúirí ó fhoinsí difriúla agus ní bhíonn siad i gcónaí inchurtha lena chéile. Tá 7,963,183,000 duine nach mór ar an Domhan faoi láthair. Mar gheall ar an éagsúlacht foinsí ní hionann suim na bhfigiúirí sa tábla agus an figiúr domhanda seo. {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |- ! Rang || Tír || Daonra || Dáta || % Daonra an Domhain || Tagairtí |- | — ||align=left| [[Íomhá:Newworldmap.svg|20px]] [[An Domhain]]|| '''7,963,183,000'''|| 11 Iúil 2022 || '''100%''' ||style="font-size: 75%"| réamh-mheastachán de chuid na Náisiún Aontaithe |- | 1 ||align=left| [[Íomhá:Flag of India.svg|20px]] [[An India]] || 1,428,000,000|| 15 Iúil 2023 ||17.79%|| style="font-size: 75%" |[http://www.indiastat.com/popclockflash.aspx Clog Daonra, Indiastat (meas.)] |- | 2 ||align=left| [[Íomhá:Flag of the People's Republic of China.svg|20px]] [[Daonphoblacht na Síne]] ||1,411,750,000|| 31 Nollaig 2022 ||17.59%|| style="font-size: 75%" |[https://data.stats.gov.cn/ Meas. náisiúnta bliantúil] |- | 3 || align=left| [[Íomhá:Flag of the United States.svg|20px]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]] || 332,873,557 || 11 Iúil 2022 || {{#expr: 328677335 / 7963183000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.census.gov/popclock/ Clog Daonra Oifigiúil SAM] |- | 4 || align=left| [[Íomhá:Flag of Indonesia.svg|20px]] [[An Indinéis]] || 272,248,500 || 1 Iúil 2021 || {{#expr: 272248500 / 7963183000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil bliantúil |- | 5 || align=left| [[Íomhá:Flag of Pakistan.svg|20px]] [[An Phacastáin]] || 229,488,994 || 1 Iúil 2022 || {{#expr: 229488994 / 7963183000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.census.gov.pk/ Clog Daonra Oifigiúil na Pacastáine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225211657/http://www.census.gov.pk/%20 |date=2018-12-25 }} |- | 6 || align=left| [[Íomhá:Flag of Nigeria.svg|20px]] [[An Nigéir]] || 216,746,934 || 1 Iúil 2022 || {{#expr: 216746934 / 7963183000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na Náisiún Aontaithe |- | 7 || align=left| [[Íomhá:Flag of Brazil.svg|20px]] [[An Bhrasaíl]] || 214,890,459|| 16 Iúil 2022 || {{#expr: 214890459 / 7963183000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%" | [http://www1.ibge.gov.br/english/ Clog oifigiúil na Brasaíle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080213083914/http://www1.ibge.gov.br/english/ |date=2008-02-13 }} |- | 8 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bangladesh.svg|20px]] [[An Bhangladéis]] || 165,158,616 || 15 Meitheamh 2022 || {{#expr: 165158616 / 7473620200 * 100 round 2}}%482 || style="font-size: 75%"| Réamhthorthaí ar an daonáireamh |- | 9 || align=left| [[Íomhá:Flag of Russia.svg|20px]] [[An Rúis]] || 145,100,000 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 145100000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Staitistic náisiúnta leathbhliantúil |- | 10 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mexico.svg|20px]] [[Meicsiceo]] || 128,271,623 || 1 Márta 2022 || {{#expr: 128271623 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Staitistic bhliantúúil oifigiúil |- | 11 || align=left| [[Íomhá:Flag of Japan.svg|20px]] [[An tSeapáin]] || 125,502,000 || 1 Deireadh Fómhair 2021 || {{#expr: 125502000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán náisiúnta bliantúil |- | 12 || align=left| [[Íomhá:Flag of Ethiopia.svg|20px]] [[An Aetóip]] || 107,534,882 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 94352000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na Náisiún Aontaithe (NA) |- | 13 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Philippines.svg|20px]] [[Oileáin Fhilipíneacha]] || 106,104,000 || 2 Iúil 2018 || {{#expr: 106104000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Clog daonra oifigiúil |- | 14 || align=left| [[Íomhá:Flag of Egypt.svg|20px]] [[An Éigipt]] || 97,009,200 || 24 Bealtaine 2018 || {{#expr: 97009200 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=1&lname=%201 Clog Daonra Oifigiúil na hÉigipte] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225215823/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pls/fdl/tst12e?action=1&lname=%201 |date=2018-12-25 }} |- | 15 || align=left| [[Íomhá:Flag of Vietnam.svg|20px]] [[Vítneam]] || 94,660,000 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 94660000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean oif. bliantúil |- | 16 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]] || 84,004,989 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 81004989 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Fortheilgean na NA |- | 17 || align=left| [[Íomhá:Flag of Germany.svg|20px]] [[An Ghearmáin]] || 82,740,900 || 30 Meán Fómhair 2017 || {{#expr: 82740900 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.destatis.de/jetspeed/portal/cms/Sites/destatis/Internet/EN/press/pr/2008/01/PE08__019__12411,templateId=renderPrint.psml Meastachán Príomh-oifige Staidrimh na Cónaidhme] |- | 18 || align=left| [[Íomhá:Flag of Iran.svg|20px]] [[An Iaráin]] || 81,601,400 || 8 Iúil 2018 || {{#expr: 81601400 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Clog Daonra Oifigiúil na hIaráine |- | 19 || align=left| [[Íomhá:Flag of Turkey.svg|20px]] [[An Tuirc]] || 80,810,525 || 31 Nollaig 2017 || {{#expr: 80810525 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=3894 Lárionad Staidrimh na Tuirce] |- | 20 || align=left| [[Íomhá:Flag of Thailand.svg|20px]] [[An Téalainn]] || 69,183,173 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 69183173 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.dopa.go.th/dopanew/pop2549.html Meastachán Oifig Staidrimh Náisiúnta na Téalainne] {{Webarchive|url=https://archive.today/20121205014130/www.dopa.go.th/dopanew/pop2549.html |date=2012-12-05 }} |- | 21 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] [[An Fhrainc]] <small>(ag cur [[An Fhrainc Thar Lear]] san áireamh)</small> || 67,247,000 || 1 Meitheamh 2018 || {{#expr: 67247000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.insee.fr/fr/ffc/pop_age4.htm Meastachán mhíosúil INSEE] |- | 22 || align=left| [[Íomhá:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] [[An Ríocht Aontaithe]] || 66,186,444 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 66040229 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 23 || align=left| [[Íomhá:Flag of Italy.svg|20px]] [[An Iodáil]] || 60,483,973 || 31 Nollaig 2017 || {{#expr: 60483973 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html Meastachán oifigiúil ISTAT] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180808073108/http://demo.istat.it/bilmens2007gen/index.html |date=2018-08-08 }} |- | 24 || align=left| [[Íomhá:Flag of South Africa.svg|20px]] [[An Afraic Theas]] || 56,717,000 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 56717000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size:75%"|[http://www.statssa.gov.za/PublicationsHTML/P03022007/html/P03022007.html Statistics South Africa]{{Dead link|date=Meán Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 25 || align=left| [[Íomhá:Flag of Tanzania.svg|20px]] [[An Tansáin]] || 54,199,163 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 54199163 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 26 || align=left| [[Íomhá:Flag of Myanmar.svg|20px]] [[Maenmar]] || 53,855,735 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 53855735 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 27 || align=left| [[Íomhá:Flag of South Korea.svg|20px]] [[An Chóiré Theas]] || 51,635,256 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 51635256 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Staidreamh na Cóiré, meas. bliantúil |- | 28 || align=left| [[Íomhá:Flag of Kenya.svg|20px]] [[An Chéinia]] || 50,950,879 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 50950879 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Fortheilgean na Náisiún Aontaithe (NA) |- | 29 || align=left| [[Íomhá:Flag of Colombia.svg|20px]] [[An Cholóim]] || 49,847,300 || 10 Iúil 2018 || {{#expr: 49847300 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php Clog Daonra Oifigiúil na Colóime] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120114091321/http://www.dane.gov.co/reloj/reloj_animado.php |date=2012-01-14 }} |- | 30 || align=left| [[Íomhá:Flag of Spain.svg|20px]] [[An Spáinn]] || 46,659,302 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 46659302 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.es/ Meastachán oifigiúil INE] |- | 31 || align=left| [[Íomhá:Flag of Argentina.svg|20px]] [[An Airgintín]] || 44,494,502 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 44494502 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.indec.mecon.ar/ Fortheilgean bliantúil INDEC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160221215704/http://www.indec.mecon.ar/ |date=2016-02-21 }} |- | 32 || align=left| [[Íomhá:Flag of Algeria.svg|20px]] [[An Ailgéir]] || 42,545,964 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 41545964 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| fortheilgean NA |- | 33 || align=left| [[Íomhá:Flag of Ukraine.svg|20px]] [[An Úcráin]] ([[An Chrimé|an Chrímé]] san áireamh) || 42,300,723 || 1 Bealtaine 2018 || {{#expr: 42300723 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ukrstat.gov.ua// Meastachán oifigiúil míosúil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090103185802/http://www.ukrstat.gov.ua/ |date=2009-01-03 }} |- | 34 || align=left| [[Íomhá:Flag of Sudan.svg|20px]] [[An tSúdáin]] || 41,984,512 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 41984512 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean bliantúil oifigiúil) |- | 35 || align=left| [[Íomhá:Flag of Iraq.svg|20px]] [[An Iaráic]] || 39,339,753 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 39339753 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean NA |- | 36 || align=left| [[Íomhá:Flag of Uganda.svg|20px]] [[Uganda]] || 38,823,100 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 38823100 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean bliantúil oifigiúil |- | 37 || align=left| [[Íomhá:Flag of Poland.svg|20px]] [[An Pholainn]] || 37,976,687 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 38422346 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 38 || align=left| [[Íomhá:Flag of Canada.svg|20px]] [[Ceanada]] || 37,164,800 || 15 Iúil 2018 || {{#expr: 37161900 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.statcan.gc.ca/ig-gi/pop-ca-eng.htm Clog Staidreamh Cheanada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605075430/http://www.statcan.gc.ca/ig-gi/pop-ca-eng.htm |date=2018-06-05 }} |- | 39 || align=left| [[Íomhá:Flag of Morocco.svg|20px]] [[Maracó]] || 34,723,400 || 12 Iúil 2018 || {{#expr: 34723400 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean bliantúil oifigiúil |- | 40 || align=left| [[Íomhá:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] [[An Araib Shádach]] || 33,413,660 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 33413660 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil na hAraibe Shádaí |- | 41 || align=left| [[Íomhá:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] [[An Úisbéiceastáin]] || 32,653,900 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 32353900 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 42 || align=left| [[Íomhá:Flag of Malaysia.svg|20px]] [[An Mhalaeisia]] || 32,592,000 || | 12 Iúil 2018 || {{#expr: 32592000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.statistics.gov.my Clog Daonra Oifigiúil na Malaeisia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080611041219/http://www.statistics.gov.my/ |date=2008-06-11 }} |- | 43 || align=left| [[Íomhá:Flag of Peru.svg|20px]] [[Peiriú]] || 32,162,184 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 32162184 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigúil |- | 44 || align=left| [[Íomhá:Flag of Venezuela.svg|20px]] [[Veiniséala]] || 31,828,110 || 15 Meitheamh 2018 || {{#expr: 31828110 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.gov.ve Clog Daonra Oifigiúil Veiniséala] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190912233212/http://www.ine.gov.ve/ |date=2019-09-12 }} |- | 45 || align=left| [[Íomhá:Flag of Afghanistan.svg|20px]] [[An Afganastáin]] || 31,575,018 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 31575018 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 46 || align=left| [[Íomhá:Flag of Ghana.svg|20px]] [[Gána]] || 29,614,337 || 1 Eanár 2018 || {{#expr: 29614337 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean oifigiúil |- | 47 || align=left| [[Íomhá:Flag of Angola.svg|20px]] [[Angóla]] || 29,250,009 || 1 Eanár 2018 || {{#expr: 29250009 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Fortheilgean oifigiúil |- | 48 || align=left| [[Íomhá:Flag of Nepal.svg|20px]] [[Neipeal]] || 29,218,867 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 29218867 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgeann oifigiúil |- | 49 || align=left| [[Íomhá:Flag of Yemen.svg|20px]] [[Poblacht Éimin]] || 28,915,284 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 28915284 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgeann na NA |- | 50 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mozambique.svg|20px]] [[Mósaimbíc]] || 28,861,863 || 1 Lúnasa 2017 || {{#expr: 28861863 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Daonra oifigiúil |- | 51 || align=left| [[Íomhá:Flag of Madagascar.svg|20px]] [[Madagascar]] || 26,262,810 || 1 Lúnasa 2018 || {{#expr: 26262810 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na NA |- | 52 || align=left| [[Íomhá:Flag of North Korea.svg|20px]] [[An Chóiré Thuaidh]] || 25,610,672 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 25610672 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na NA |- | 53 || align=left| [[Íomhá:Flag of Australia.svg|20px]] [[An Astráil]] <ref name="aus">Ag cur [[Oileán na Nollag]] (1,508), [[Na hOileáin Cocos]] (596), agus [[Oileán Norfolk]] (1,828) san áireamh</ref>|| 24,978,330 || 18 Iúil 2018 || {{#expr: 24978330 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/1647509ef7e25faaca2568a900154b63?OpenDocument Clog Daonra Oifigiúil na hAstráile] |- | 54 || align=left| [[Íomhá:Flag of Cote d'Ivoire.svg|20px]] [[An Cósta Eabhair]]|| 24,571,044 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 24571044 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 55 || align=left| [[Íomhá:Flag of Cameroon.svg|20px]] [[Camarún]] || 23,794,164 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 23794164 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Fortheilgean oifigiúil |- | - || align=left| [[Íomhá:Flag of the Republic of China.svg|20px]] [[Poblacht na Síne]] ([[An Téaváin]]) || 23,594,274 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 23794164 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://eng.stat.gov.tw/mp.asp?mp=5 Meastachán Oifigiúil míosúil an oifig ''Staidreamh Náisiúnta na Téaváine''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090425183615/http://eng.stat.gov.tw/mp.asp?mp=5 |date=2009-04-25 }} |- | 56 || align=left| [[Íomhá:Flag of Niger.svg|20px]] [[An Nígir]] || 21,466,833 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 21466833 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Teilgean bliantúil oifigiúil |- | 57 || align=left| [[Íomhá:Flag of Sri Lanka.svg|20px]] [[Srí Lanca]] || 21,444,000 || 1 Eanáir 2018 || {{#expr: 21444000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 58 || align=left| [[Íomhá:Flag of Burkina Faso.svg|20px]] [[Buircíne Fasó]] || 20,244,080 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 20244080 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Teilgean bliantúil oifigiúil |- | 59 || align=left| [[Íomhá:Flag of Romania.svg|20px]] [[An Rómáin]] || 19,523,621 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 19638000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 60 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mali.svg|20px]] [[Mailí]] || 19,107,706 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 19107706 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na NA |- | 61 || align=left| [[Íomhá:Flag of Syria.svg|20px]] [[An tSiria]] || 18,284,407 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 18284407 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Teiligean NA |- | 62 || align=left| [[Íomhá:Flag of Kazakhstan.svg|20px]] [[An Chasacstáin]] || 18,253,300 || 1 Meitheamh 2018|| {{#expr: 18253300 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán Oifig Staidrimh Náisiúnta |- | 63 || align=left| [[Íomhá:Flag of Malawi.svg|20px]] [[An Mhaláiv]] || 17,931,637 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 17931637 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean oifigiúil bliantúil |- | 64 || align=left| [[Íomhá:Flag of Chile.svg|20px]] [[An tSile]] || 17,574,003 || 19 Aibreán 2017 || {{#expr: 17574003 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/Informes/Microsoft%20Word%20-%20InforP_T.pdf Daonra 2017] |- | 65 || align=left| [[Íomhá:Flag of Guatemala.svg|20px]] [[Guatamala]] || 17,245,346 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 17245346 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán na NA |- | 66 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[An Ísiltír]] || 17,239,100 || 20 Iúil 2018 || {{#expr: 17239100 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm?languageswitch=on Clog Dhaonra Oifigiúil na hÍsiltíre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222015305/http://www.cbs.nl/en-GB/menu/themas/bevolking/cijfers/extra/bevolkingsteller.htm?languageswitch=on |date=2010-12-22 }} |- | 67 || align=left| [[Íomhá:Flag of Ecuador.svg|20px]] [[Eacuadór]] || 17,022,700 || 20 Iúil 2018 || {{#expr: 17036200 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Clog dhaonra Eacuadór |- | 68 || align=left| [[Íomhá:Flag of Zambia.svg|20px]] [[An tSaimbia]] || 16,405,229 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 16405229 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean oifigiúil bliantúil |- | 69 || align=left| [[Íomhá:Flag of Cambodia.svg|20px]] [[An Chambóid]] || 16,069,921 || 1 Iúil 2018 || {{#expr: 16069921 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean oifigiúil |- | 71 || align=left| [[Íomhá:Flag of Zimbabwe.svg|20px]] [[An tSiombáib]] || 12,571,000 || 2010 || {{#expr: 12571000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 72 || align=left| [[Íomhá:Flag of Senegal.svg|20px]] [[An tSeineagáil]] || 12,434,000 || 2010 || {{#expr: 12434000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 73 || align=left| [[Íomhá:Flag of Chad.svg|20px]] [[Sead]] || 11,831,000 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 11831000 / 7473620200 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 74 || align=left| [[Íomhá:Flag of Greece.svg|20px]] [[An Ghréig]] || 11,329,618 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 11329618 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán Eurostat |- | 75 || align=left| [[Íomhá:Flag of Cuba.svg|20px]] [[Cúba]] || 11,247,925 || 31 Nollaig, 2011 || {{#expr: 11247925 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 76 || align=left| [[Íomhá:Flag of Belgium.svg|20px]] [[An Bheilg]] || 10,918,405 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 10918405 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://statbel.fgov.be/figures/d21_nl.asp#2/ Meastachán Eurostat] |- | 82 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Portugal.svg|20px]] [[An Phortaingéil]] || 10,291,027 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 10636000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 77 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Tunisia.svg|20px]] [[An Túinéis]] || 10,549,000 || 1 Iúil, 2010 || {{#expr: 10549000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán Institiúid Staidrimh na Túinéise |- | 78 || align="left" |[[Íomhá:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] [[Poblacht na Seice]] || 10,535,811 || 31 Márta, 2011 || {{#expr: 10535811 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.czso.cz/eng/csu.nsf/informace/aoby121307.doc Meastachán Oifigiúil ČSÚ] |- | 79 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Guinea.svg|20px]] [[An Ghuine]] || 10,481,000 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 10481000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 80 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Bolivia.svg|20px]] [[An Bholaiv]] || 10,426,154 || 2010 || {{#expr: 10426154 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 81 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Rwanda.svg|20px]] [[Ruanda]] || 10,412,820 || 2010 || {{#expr: 10412820 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Meastachán oifigiúil |- | 84 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Haiti.svg|20px]] [[Háití]] || 10,085,214 || 2010 || {{#expr: 10085214 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 85 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Hungary.svg|20px]] [[An Ungáir]] || 9,778,371 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 9962000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 83 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Sweden.svg|20px]] [[An tSualainn]] || 10,120,242 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 9495113 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 86 || align=left| [[Íomhá:Flag of Belarus.svg|20px]] [[An Bhealarúis]] || 9,491,823 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 9457500 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 87 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Dominican Republic.svg|20px]] [[An Phoblacht Dhoiminiceach]] || 9,378,818 || 1 Nollaig 2010 || {{#expr: 9378818 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|Meastachán oifigiúil |- | 88 || align=left| [[Íomhá:Flag of Somalia.svg|20px]] [[An tSomáil]] || 9,331,000 || 2010 || {{#expr: 8699000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 89 || align=left| [[Íomhá:Flag of Benin.svg|20px]] [[Beinin]] || 9,325,032 || Mí Iúil, 2011 || {{#expr: 9325032 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán CIA World Factbook |- | 90 || align=left| [[Íomhá:Flag of Azerbaijan.svg|20px]] [[An Asarbaiseáin (tír)|An Asarbaiseáin]] || 9,235,100 || 1 Eanáir, 2012 || {{#expr: 9235100 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 92 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Burundi.svg|20px]] [[An Bhurúin]] || 8,749,000 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 8749000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 91 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Austria.svg|20px]] [[An Ostair]] || 8,822,267 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 8452835 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 93 || align=left| [[Hondúras]] || 8,385,072 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 8385072 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 94 || align=left| [[Íomhá:Flag of South Sudan.svg|20px]] [[an tSúdáin Theas]] || 8,260,490 || 2008 || {{#expr: 8260490 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf Daonáireamh 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130520025735/http://southsudaninfo.net/wp-content/uploads/reference_library/reports/5th_sudan_census26_april_2009.pdf |date=2013-05-20 }} |- | 95 || align=left| [[Íomhá:Flag of Switzerland.svg|20px]] [[An Eilvéis]] || 8,482,152 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 7952600 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 96 || align=left| [[Íomhá:Flag of Israel.svg|20px]] [[Iosrael]] || 7,879,500 || 30 Aibreán 2012 || {{#expr: 7879500 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://www1.cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 Príomh-oifig Staidrimh Iosrael] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090528064433/http://cbs.gov.il/reader/?MIval=cw_usr_view_Folder&ID=141 |date=2009-05-28 }} |- | 97 || align=left| [[Íomhá:Flag of Tajikistan.svg|20px]] [[An Táidsíceastáin]] || 7,800,000 || 1 Eanáir 2012 || {{#expr: 7800000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 98 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bulgaria.svg|20px]] [[An Bhulgáir]] || 7,351,234 || Mí Feabhra, 2011 || {{#expr: 7351234 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 100 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Serbia.svg|20px]] [[An tSeirbia]] (''gan [[an Chosaiv]] san áireamh'') || 7,001,444 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 7306677 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 99 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Hong Kong.svg|20px]] ''[[Hong Cong]]'' || 7,097,600 || 31 Nollaig, 2010 || {{#expr: 7097600 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Roinn Dhaonáirimh agus Staitiscí Hong Cong |- | 101 || align=left| [[Íomhá:Flag of Papua New Guinea.svg|20px]] [[Nua-Ghuine Phapua]] || 6,703,000 || 2010 || {{#expr: 6703000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 102 || align=left| [[Íomhá:Flag of Libya.svg|20px]] [[An Libia]] || 6,469,000 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 6469000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 103 || align=left| [[Íomhá:Flag of Laos.svg|20px]] [[Laos]] || 6,465,800 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 6465800 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 104 || align=left| [[Íomhá:Flag of Paraguay.svg|20px]] [[Paragua]] || 6,337,127 || 1 Iúil 2010 || {{#expr: 6337127 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 105 || align=left| [[Íomhá:Flag of Jordan.svg|20px]] [[An Iordáin]] || 6,334,000 || 13 Lúnasa 2012 || {{#expr: 6334000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Clog daonra oifigiúil |- | 106 || align=left| [[Íomhá:Flag of El Salvador.svg|20px]] [[An tSalvadóir]] || 6,193,000 || 2010 || {{#expr: 6857000 / 7146100000 * 100 round 2}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 107 || align=left| [[Íomhá:Flag of Togo (3-2).svg|20px]] [[Tóga]] || 6,028,000 || 2010 || {{#expr: 6028000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 108 || align=left| [[Íomhá:Flag of Sierra Leone.svg|20px]] [[Siarra Leon]] || 5,868,000 || 2010 || {{#expr: 5868000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 109 || align=left| [[Íomhá:Flag of Nicaragua.svg|20px]] [[Nicearagua]] || 5,788,000 || 2010 || {{#expr: 5788000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 110 || align=left| [[Íomhá:Flag of Denmark.svg|20px]] [[An Danmhairg]] || 5,564,219 || 1 Aibreán, 2011 || {{#expr: 5564219 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.dst.dk/Statistik/seneste/Befolkning/Folketal.aspx Staidrimh Oifigiúla na Danmhairge] |- | 112 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Slovakia.svg|20px]] [[An tSlóvaic]] || 5,443,120 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 5435273 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 113 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Kyrgyzstan.svg|20px]] [[An Chirgeastáin]] || 5,418,300 || 2010 || {{#expr: 5418300 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 111 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Finland.svg|20px]] [[An Fhionlainn]] (''ag cur [[Oileáin Åland]] san áireamh'') || 5,526,041 || 21 Iúil, 2018 ||{{#expr: 5407870 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng Clog Daonra Oifigiúil na Fionlainne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090415225037/http://www.vaestorekisterikeskus.fi/vrk/home.nsf/pages/index_eng |date=2009-04-15 }} |- | 114 || align=left| [[Íomhá:Flag of Eritrea.svg|20px]] [[An Eiritré]] || 5,254,000 || 2010 || {{#expr: 5254000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 115 || align=left| [[Íomhá:Flag of the United Arab Emirates.svg|20px]] [[Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha]] || 5,148,664 || Mí Iúil, 2011 || {{#expr: 5148664 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán as an CIA World Factbook |- | 116 || align=left| [[Íomhá:Flag of Singapore.svg|20px]] [[Singeapór]] || 5,612,300 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 5612300 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea Staidrimh Singeapór] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030353/http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea |date=2009-02-21 }} |- | 117 || align=left| [[Íomhá:Flag of Turkmenistan.svg|20px]] [[An Tuircméanastáin]] || 5,758,000 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 5758000 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean na NA |- | 118 || align=left| [[Íomhá:Flag of Norway.svg|20px]] [[An Iorua]] (''ag cur [[Oileánra Svalbard]] agus [[Oileán Jan Mayen]] san áireamh'')|| 5,302,778 || 1 Aibreán 2018 || {{#expr: 5302778 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.ssb.no/english/subjects/02/befolkning_en/ Clog Daonra Oifigiúil na hIorua] |- | 119 || align=left| [[Íomhá:Flag of Palestine.svg|20px]] ''[[An Chríoch Phailistíneach]]''|| 4,816,503 || 1 Iúil 2016 || {{#expr: 4816503 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 120 || align=left| [[Íomhá:Flag of Ireland.svg|20px]] [[Poblacht na hÉireann]] || 4,792,500 || 1 Aibreán 2017 || {{#expr: 4792500 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.cso.ie/census/documents/Prelim%20complete.pdf Daonáireamh 2011] |- | 121 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Central African Republic.svg|20px]] [[Poblacht na hAfraice Láir]] || 4,659,080 || 1 Iúil 2017 || {{#expr: 4659080 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Fortheilgean NA |- | 121 || align=left| [[Íomhá:Flag of Georgia.svg|20px]] [[An tSeoirsia]] || 4,469,200 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 4469200 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.geostat.ge/index.php?action=page&p_id=473&lang=eng National Statistics Office of Georgia] |- | 122 || align=left| [[Íomhá:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[An Nua-Shéalainn]] || 4,882,260 || 17 Bealtaine 2018 || {{#expr: 4882260 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stats.govt.nz/populationclock.htm Clog Daonra Oifigiúil na Nua-Shéalainne] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070110232101/http://www.stats.govt.nz/populationclock.htm |date=2007-01-10 }} |- | 123 || align=left| [[Íomhá:Flag of Costa Rica.svg|20px]] [[Cósta Ríce]] || 4,301,712 || 3 Meitheamh, 2011 || {{#expr: 4301712 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 124 || align=left| [[Íomhá:Flag of Croatia.svg|20px]] [[An Chróit]] || 4,290,612 || 3 Márta, 2011 || {{#expr: 4290612 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 125 || align=left| [[Íomhá:Flag of Lebanon.svg|20px]] [[An Liobáin]] || 4,259,000 || 1 Iúil, 2011 || {{#expr: 4259000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 127 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Republic of the Congo.svg|20px]] [[Poblacht an Chongó]] || 4,043,000 || 2010 || {{#expr: 4043000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 128 || align=left| [[Íomhá:Flag of Liberia.svg|20px]] [[An Libéir]] || 3,994,000 || 2010|| {{#expr: 3994000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 129 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] [[An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] || 3,843,126 || 30 Meitheamh, 2010 || {{#expr: 3843126 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 130 || align=left| [[Íomhá:Flag of Puerto Rico.svg|20px]] ''[[Pórtó Rícó]]'' || 3,725,789 || 1 Aibreán, 2010 || {{#expr: 3725789 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh 2010 |- | 131 || align=left| [[Íomhá:Flag of Moldova.svg|20px]] [[An Mholdóiv]] || 3,547,539 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 3563800 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 132 || align=left| [[Íomhá:Flag of Somaliland.svg|20px]] ''[[Críoch Shomáile]]'' || 3,500,000 || || {{#expr: 3500000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.somalilandgov.com/cprofile.htm Rialtas Críche Shomáile] {{Webarchive|url=https://archive.today/20010302083933/http://www.somalilandgov.com/cprofile.htm |date=2001-03-02 }} |- | 133 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mauritania.svg|20px]] [[An Mháratáin]] || 3,460,000 || 2010 || {{#expr: 3460000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 134 || align=left| [[Íomhá:Flag of Panama.svg|20px]] [[Panama]] || 3,405,813 || 16 Bealtaine, 2011 || {{#expr: 3405813 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh 2010 |- | 135 || align=left| [[Íomhá:Flag of Uruguay.svg|20px]] [[Uragua]] || 3,356,584 || 30 Meitheamh, 2010 || {{#expr: 3356584 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 136 || align=left| [[Íomhá:Flag of Armenia.svg|20px]] [[An Airméin]] || 2,972,732 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 3268500 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 137 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Albania.svg|20px]] [[An Albáin]] || 2,870,324 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 3195000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 138 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Lithuania.svg|20px]] [[An Liotuáin]] || 2,808,901 || 1 Bealtaine, 2012 || {{#expr: 3187700 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.gov.lt/lt/pages/view/?id=1609 Meastachán oifigiúil míosúil] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925174444/http://www.stat.gov.lt/lt/pages/view/?id=1609 |date=2008-09-25 }} |- | 139 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mongolia.svg|20px]] [[An Mhongóil]] || 2,844,000 || 1 Iúil, 2012 || {{#expr: 2844000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 140|| align=left| [[Íomhá:Flag of Kuwait.svg|20px]] [[Cuáit]] || 2,737,000 || 2010 || {{#expr: 2737000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 141 || align=left| [[Íomhá:Flag of Jamaica.svg|20px]] [[Iamáice]] || 2,705,827 || 31 Nollaig, 2010 || {{#expr: 2705827 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh sealadach |- | 142 || align=left| [[Íomhá:Flag of Oman.svg|20px]] [[Óman]] || 2,694,094 || 12 Nollaig, 2010 || {{#expr: 2694094 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 143 || align=left| [[Íomhá:Flag of Namibia.svg|20px]] [[An Namaib]] || 2,283,000 || 2010 || {{#expr: 2283000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 144 || align=left| [[Íomhá:Flag of Latvia.svg|20px]] [[An Laitvia]] || 1,934,379 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 2218000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 145 || align=left| [[Íomhá:Flag of Lesotho.svg|20px]] [[Leosóta]] || 2,171,000 || 2010 || {{#expr: 2171000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 147 || align="left" |[[Íomhá:Flag of North Macedonia.svg|20px]] [[An Mhacadóin Thuaidh]] || 2,075,301 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 2057284 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 146 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Slovenia.svg|20px]] [[An tSlóivéin]] || 2,066,880 || 1 Eanáir 2018 ||{{#expr: 2052677 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.stat.si/StatWeb/en Meastachán Oifige Staidrimh na Slóivéine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210225093240/http://www.stat.si/StatWeb/en |date=2021-02-25 }} |- | 148 || align=left| [[Íomhá:Flag of Botswana.svg|20px]] [[An Bhotsuáin]] || 1,800,098 || 2010 || {{#expr: 1800098 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 149 || align=left| [[Íomhá:Flag of The Gambia.svg|20px]] [[An Ghaimbia]] || 1,728,000 || 2010 || {{#expr: 1728000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 150 || align=left| [[Íomhá:Flag of Kosovo.svg|20px]] ''[[An Chosaiv]]'' || 1,733,872 || 2011 || {{#expr: 1733872 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh 2011 |- | 151 || align=left| [[Íomhá:Flag of Qatar.svg|20px]] [[Catar]] || 1,696,563 || 20 Aibreán, 2010 || {{#expr: 1696563 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh 2010, chéad torthai |- | 152 || align=left| [[Íomhá:Flag of Guinea-Bissau.svg|20px]] [[Guine Bhissau]] || 1,515,000 || 2010 || {{#expr: 1515000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 153 || align=left| [[Íomhá:Flag of Gabon.svg|20px]] [[An Ghabúin]] || 1,505,000 || 2010 || {{#expr: 1505000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 154 || align=left| [[Íomhá:Flag of Estonia.svg|20px]] [[An Eastóin]] || 1,340,122 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 1340122 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.stat.ee Staidrimh na hEastóine ] |- | 155 || align=left| [[Íomhá:Flag of Trinidad and Tobago.svg|20px]] [[Oileán na Tríonóide agus Tobága]] || 1,317,714 || 1 Iúil, 2011 || {{#expr: 1317714 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 156 || align=left| [[Íomhá:Flag of Mauritius.svg|20px]] [[Oileán Mhuirís]] || 1,280,925 || 1 Iúil, 2010 || {{#expr: 1280925 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 157 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bahrain.svg|20px]] [[Báiréin]] || 1,262,000 || 2010 || {{#expr: 1262000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 158 || align=left| [[Íomhá:Flag of Equatorial Guinea.svg|20px]] [[An Ghuine Mheánchriosach]] || 1,222,442 || 2015 || {{#expr: 1222442 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonra 2015 |- | 158 || align=left| [[Íomhá:Flag of Swaziland.svg|20px]] [[An tSuasalainn]] || 1,186,000 || 2010 || {{#expr: 1186000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 159 || align=left| [[Íomhá:Flag of East Timor.svg|20px]] [[An Tíomór Thoir]] || 1,124,000 || 2010 || {{#expr: 1124000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 160 || align=left| [[Íomhá:Flag of Djibouti.svg|20px]] [[Djibouti]] || 889,000 || 2010 || {{#expr: 889000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 161 || align=left| [[Íomhá:Flag of Fiji.svg|20px]] [[Fidsí]] || 861,000 || 2010 || {{#expr: 861000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 162 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[La Réunion|Réunion]]'' || 808,250 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 808250 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/resultats-regionaux.htm Meastachán Oifigiúil INSEE] |- | 165 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Comoros.svg|20px]] [[Oileáin Chomóra]] || 806,153 || 1 Iúil 2016 || {{#expr: 806153 / 7473620200 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| meastachán oifigiúil |- | 163 || align=left| [[Íomhá:Flag of Cyprus.svg|20px]] [[An Chipir]] (''ag cur [[Poblacht Thurcach na Cipire Thuaidh]] san áireamh'')|| 804,435 || 1 Eanáir, 2011 || {{#expr: 804435 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán Eurostat |- | 164 || align=left| [[Íomhá:Flag of Guyana.svg|20px]] [[An Ghuáin]] || 784,894 || 2010 || {{#expr: 784894 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 167 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bhutan.svg|20px]] [[An Bhútain]] || 695,822 || 2010 || {{#expr: 695822 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 168 || align=left| [[Íomhá:Flag of Montenegro.svg|20px]] [[Montainéagró]] || 622,359 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 625266 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 170 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Macau.svg|20px]] ''[[Macau]] || 556,800 || 31 Márta, 2011 || {{#expr: 556800 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Seirbhís Staidrimh agus Daonáirimh Mhacau |- | 171 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Western Sahara.svg|20px]] [[Poblacht Dhaonlathach Arabach an Sahára|An Sahára Thiar]] || 531,000 || 2010 || {{#expr: 531000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 172 || align="left" |[[Íomhá:Flag of the Solomon Islands.svg|20px]] [[Oileáin Sholaimh]] || 530,669 || 2010 || {{#expr: 530669 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 173 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Cape Verde.svg|20px]] [[Rinn Verde]] || 530,000 || 2010 || {{#expr: 530000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 174 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Suriname.svg|20px]] [[Suranam]] || 534,000 || 1 Iúil, 2012 ||{{#expr: 534000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 169 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Luxembourg.svg|20px]] [[Lucsamburg]] || 602,005 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 502100 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 175 || align=left| [[Íomhá:Flag of Malta.svg|20px]] [[Málta]] || 475,701 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 417608 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 176 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Guadalúip]]'' || 465,000 || 2009 || {{#expr: 465000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán INSEE |- | 177 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Martinique]]'' || 402,000 || January 1, 2009 || {{#expr: 402000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/themes/document.asp?reg_id=23&ref_id=16671 Meastachán Oifigiúil INSEE] |- | 178 || align=left| [[Íomhá:Flag of Brunei.svg|20px]] [[Brúiné]] || 399,000 || 2010 || {{#expr: 399000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 179 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Bahamas.svg|20px]] [[Na Bahámaí]] || 353,658 || 5 Márta, 2010 || {{#expr: 353658 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 180 || align=left| [[Íomhá:Flag of Iceland.svg|20px]] [[An Íoslainn]] || 348,450 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 318452 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 181 || align=left| [[Íomhá:Flag of Maldives.svg|20px]] [[Oileáin Mhaildíve]] || 317,180 || 2010 || {{#expr: 317180 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 182 || align=left| [[Íomhá:Flag of Belize.svg|20px]] [[An Bheilís]] || 332,200 || lár 2009 || {{#expr: 332200 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Inst. Staidrimh na Beilíse |- | 183 || align=left| [[Íomhá:Flag of Barbados.svg|20px]] [[Barbadós]] || 273,000 || 2010 || {{#expr: 273000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 184 || align=left| [[Íomhá:Flag of French Polynesia.svg|20px]] ''[[Polainéis na Fraince]]''|| 267,000 || 1 Eanáir, 2009 || {{#expr: 267000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.ispf.pf/(k1aciwf4z0fyap45ghzhgm55)/stat/demo/rp2009/pdfs/poplegales2009.pdf Daonáireamh Lúnasa 2009]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 185 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[An Nua-Chaladóin]]'' || 245,580 || 1 Eanáir, 2009 || {{#expr: 245580 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.isee.nc/pe/bilan2006/be-demographie.pdf Meastachán Oifigiúil INSEE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071124204306/http://www.isee.nc/pe/bilan2006/be-demographie.pdf |date=2007-11-24 }} |- | 186 || align=left| [[Íomhá:Flag of Vanuatu.svg|20px]] [[Vanuatú]] || 240,000 || 2010 || {{#expr: 240000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 187 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Guáin na Fraince]]'' || 229,000 || 2010 || {{#expr: 229000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/regions/guyane/default.asp?page=faitsetchiffres/presentation/presentation.htm#quatre Meastachán Oifigiúil INSEE] |- | 188 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Netherlands.svg|20px]] ''[[Curaçao]]'' || 142,180 || 1 Eanáir, 2010 || {{#expr: 142180 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 189 || align=left| [[Íomhá:Flag of Samoa.svg|20px]] [[Samó]] || 187,000 || 2010 || {{#expr: 187000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 190 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Mayotte]]'' || 186,452 || 31 Iúil, 2007 || {{#expr: 186452 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"|[http://www.insee.fr/fr/insee_regions/reunion/zoom/mayotte/publications/inseeinfos/pdf/insee%20infos%20n32.pdf Daonáireamh 2007] |- | 191 || align=left| [[Íomhá:Flag of Guam.svg|20px]] ''[[Guam]]'' || 180,000 || 2010 || {{#expr: 180000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 192 || align=left| [[Íomhá:Flag of Saint Lucia.svg|20px]] [[San Lúisia]] || 178,015 || 2016 || {{#expr: 178015 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán |- | 193 || align=left| [[Íomhá:Flag of Sao Tome and Principe.svg|20px]] [[São Tomé agus Príncipe]] || 165,000 || 2010 || {{#expr: 165000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 194 || align=left| [[Íomhá:Flag of Saint Vincent and the Grenadines.svg|20px]] [[San Uinseann agus na Greanáidíní]] || 109,000 || 2010 || {{#expr: 109000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 195 || align=left| [[Íomhá:Flag of the United States Virgin Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Mheiriceánacha na Maighdean]]'' || 109,000 || 2010 || {{#expr: 109000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 196 || align=left| [[Íomhá:Flag of Aruba.svg|20px]] ''[[Arúba]]'' || 107,000 || 2010 || {{#expr: 107000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 197 || align=left| [[Íomhá:Flag of Grenada.svg|20px]] [[Grenada]] || 104,000 || 2010 || {{#expr: 104000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 198 || align=left| [[Íomhá:Flag of Tonga.svg|20px]] [[Tonga]] || 104,000 || 2010 || {{#expr: 104000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 199 || align=left| [[Íomhá:Flag_of_Federated_States_of_Micronesia.svg|20px]] [[Stáit Chónaidhme na Micrinéise]] || 102,624 || 2010 || {{#expr: 102624 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Réamh-dhaonáireamh 2010 |- | 200 || align=left| [[Íomhá:Flag of Kiribati.svg|20px]] [[Cireabaití]] || 100,000 || 2010 || {{#expr: 100000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 201 || align=left| [[Íomhá:Flag of Jersey.svg|20px]] ''[[Geirsí]]'' || 92,500 || 31 Nollaig, 2009 || {{#expr: 92500 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.gov.je/NR/rdonlyres/D31B33E0-BAB7-4FAC-9D7F-743B3FDB8A50/0/JIF2006.pdf Aonad Staidrimh Stáit Gheirsí]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- | 202 || align=left| [[Íomhá:Flag of Antigua and Barbuda.svg|20px]] [[Antigua agus Barbúda]] || 89,000 || 2010 || {{#expr: 89000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 203 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Seychelles.svg|20px]] [[Na Séiséil]] || 86,525 || 1 Iúil, 2010 || {{#expr: 86525 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 204 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Isle of Mann.svg|20px]] ''[[Oileán Mhanainn]]'' || 84,497 || 2011 || {{#expr: 84497 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 205 || align=left| [[Íomhá:Flag of Andorra.svg|20px]] [[Andóra]] || 76,098 || 1 Iúil 2013 || {{#expr: 76098 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil bliantúil |- | 206 || align=left| [[Íomhá:Flag of Dominica.svg|20px]] [[Doiminice]] || 71,293 || 14 Bealtaine 2011 || {{#expr: 71293 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh |- | 207 || align=left| [[Íomhá:Flag of Bermuda.svg|20px]] ''[[Beirmiúda]]'' || 64,566 || 1 Iúil, 2010 || {{#expr: 64566 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 208 || align=left| [[Íomhá:Flag of Guernsey.svg|20px]] ''[[Geansaí (oileán)|Geansaí]]'' || 62,431 || 31 Márta, 2010 || {{#expr: 62431 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 209 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Northern Mariana Islands.svg|20px]] ''[[Na hOileáin Mháirianacha Thuaidh]]'' || 61,000 || 2010 || {{#expr: 84000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 210 || align=left| [[Íomhá:Flag of Greenland.svg|20px]] ''[[An Ghraonlainn]]'' || 56,452 || 2010 || {{#expr: 58000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 211 || align=left| [[Íomhá:Flag of American Samoa.svg|20px]] ''[[Samó Meiriceánach]]'' || 55,519 || 2010 || {{#expr: 55519 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh 2010 |- | 212 || align=left|''[[Oileáin Cayman]]'' || 54,878 || 10 Deireadh Fómhair, 2010 || {{#expr: 54878 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Réamh-dhaonáireamh |- | 213 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Marshall Islands.svg|20px]] [[Oileáin Marshall]] || 54,305 || 2010 || {{#expr: 54305 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 214 || align=left| [[Íomhá:Flag of Saint Kitts and Nevis.svg|20px]] [[San Críostóir-Nimheas]] || 50,000 || 2010 || {{#expr: 50000 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 215 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Faroe Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Fharó]] || 48,285 || 1 Márta, 2012 || {{#expr: 48285 / 7146100000 * 100 round 3}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.hagstova.fo/portal/page?_pageid=33,316936&_dad=portal&_schema=PORTAL Staidrimh Oifigiúla na nOileán Fharó] |- | 216 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin na dTurcach agus Caicos]]'' || 40,357 || 2010 || {{#expr: 40357 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 218 || align="left" |[[Íomhá:Flag of the Netherlands.svg|20px]] [[Sint Maarten]] || 37,429 || 1 Eanáir, 2010 || {{#expr: 37429 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 219 || align="left" |[[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Saint-Martin]]'' || 37,163 || 2008 || {{#expr: 37163 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Daonáireamh Forlíonach 2008. |- | 217 || align="left" |[[Íomhá:Flag of Liechtenstein.svg|20px]] [[Lichtinstéin]] || 38,114 || 1 Eanáir, 2018 ||{{#expr: 36157 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"|[http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&plugin=1&language=en&pcode=tps00001 Meastachán Eurostat] |- | 220 || align=left| [[Íomhá:Flag of Monaco.svg|20px]] [[Monacó]] || 35,000 || 2010 || {{#expr: 35000 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 221 || align=left| [[Íomhá:Flag of San Marino.svg|20px]] [[San Mairíne]]|| 32,312 || Meitheamh, 2012 || {{#expr: 32312 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil míosúil |- | 222 || align=left| [[Íomhá:Flag of Gibraltar.svg|20px]] ''[[Giobráltar]]'' || 29,441 || 2010 || {{#expr: 29441 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 223 || align=left| [[Íomhá:Flag of the British Virgin Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Bhriotanacha na Maighdean]]'' || 28,213 || 2008 || {{#expr: 28213 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 224 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Cook Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Cook]]'' || 24,600 || Nollaig, 2010 || {{#expr: 24600 / 6929000000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 225 || align=left| [[Íomhá:Flag of Palau.svg|20px]] [[Palau]] || 21,000 || 1 Iúil 2012 || {{#expr: 21000 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 226 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Vailís agus Futúna]]'' || 15,000 || [[Iúil]] [[2007]] || {{#expr: 15000 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 227 || align=left| [[Íomhá:Flag of Anguilla.svg|20px]] ''[[Anguilla]]'' || 15,236 || 2010 || {{#expr: 15236 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 228 || align=left| [[Íomhá:Flag of Tuvalu.svg|20px]] [[Tuvalu]] || 10,000 || 2010 || {{#expr: 10000 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 229 || align=left| [[Íomhá:Flag of Nauru.svg|20px]] [[Nárú]] || 10,000 || 2010 || {{#expr: 10000 / 6929000000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 230 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Saint-Barthélemy]]'' || 8,450 || [[1 Eanáir]], [[2007]] || {{#expr: 8450 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| [http://www.insee.fr/fr/recensement/nouv_recens/resultats/repartition/comd971.htm?numdep=971&x=54&y=8#S Daonáireamh 2007] |- | 231 || align=left| [[Íomhá:Flag of France.svg|20px]] ''[[Saint-Pierre-et-Miquelon]]'' || 5,888 || 2011 || {{#expr: 5888 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| CIA World Factbook, meastachán |- | 232 || align=left| [[Íomhá:Flag of Saint Helena.svg|20px]] ''[[San Héilin|San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha]]'' <ref name+"San">[[San Héilin]] 4,255; [[Oileán na Deascabhála]], 1,122; agus [[Tristan da Cunha]], 284</ref> || 5,661 || 2008 || {{#expr: 5661 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Meastachán NA |- | 233 || align=left| [[Íomhá:Flag of Montserrat.svg|20px]] ''[[Montsarat]]'' || 4,922 || 12 Bealtaine 2011 || {{#expr: 4922 / 7146100000 * 100 round 4}}% || style="font-size: 75%"| Daonra 2011 |- | 234 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Falkland Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Fháclainne]]'' || 2,563 || 15 Aibreán 2012 || 0.00005% || style="font-size: 75%"| Daonra 2012 |- | 235 || align=left| [[Íomhá:Flag of Niue.svg|20px]] ''[[Niue]]'' || 1,611 || 1 Iúil 2011 || 0.00003% || style="font-size: 75%"| Daonra 2011 |- | 236 || align=left| [[Íomhá:Flag of New Zealand.svg|20px]] ''[[Tócalá]]'' || 1,499 || 2 Feabhra 2017 || 0.00003% || style="font-size: 75%"| Daonra 2016 |- | 237 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Vatican City.svg|20px]] [[Cathair na Vatacáine]] || 800 || 1 Eanáir 2014 || 0.000011% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |- | 238 || align=left| [[Íomhá:Flag of the Pitcairn Islands.svg|20px]] ''[[Oileáin Pitcairn]]'' || 50 || 1 Eanáir 2018 || 0.000001% || style="font-size: 75%"| Meastachán oifigiúil |} == Nótaí == {{reflist}} [[Catagóir:Tíortha]] [[Catagóir:Liostaí|Tíortha de réir daonra]] d2xoiiba4ss189u2moxpi40w8tz1dmh 0 15675 1309217 1204923 2026-04-22T03:58:13Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309217 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Cúigí na Mongóile|Cúige]] (Aimag) de chuid na [[An Mhongóil|Mongóile]] is ea '''Khövsgöl Aimag'''. Tá an cúige suite i dtuaisceart na tíre. Is é [[Mörön (Cathair)|Mörön]] an [[Príomhchathair|phríomhchathair]]. == Tíreolaíocht agus stair == Is limistéar sléibhtiúil é an cúige. Tá [[Sléibhte Khangai]] suite i ndeisceart an chúige. Is é [[Loch Khövsgöl]] an loch is tábhachtaí sa chúige. Bunaíodh an cúige sa bhliain [[1931]]. B'é [[Khatgal (Khövsgöl)|Khatgal]] an lárionad riaracháin go dtí an bhliain [[1933]]. == Iompar == Tá aerfort le rúidbhealach pábháilte amháin suite i [[Aerfort Mörön|Mörön]] (ZMMN/MXV). Tá an t-aerfort nasctha le [[Úlánbátar]] le eitilte rialta. == Na hAonaid Riaracháin == [[Íomhá:Mongolia Khovsgol sum map.png|thumb|right|250px|Ceantair Khövsgöl]] {| class="wikitable sortable" |- |+ Ceantair Khövsgöl |- ! Ceantar (Sum) ! [[Mongóilis]] ! width="100"|Daonra 1987(meas.)<ref>''Khövsgöl Aimgiin Atlas'', Ulánbátar 1988,p.6</ref> ! width="100"|Daonra 1994 <ref>{{Lua idirlín |url=http://www.reliefweb.int/library/documents/oxfamannex1-4.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2008-02-11 |archivedate=2010-03-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100331223051/http://www.reliefweb.int/library/documents/oxfamannex1-4.pdf }}</ref> ! width="100"|Daonra 2000<ref>M. Nyamaa, ''Khövsgöl aimgiin lavlakh toli'', Ulánbátar 2001,passim</ref> ! width="100"|Daonra 2005<ref>''Rural Poverty Reduction Programme'' Suíomh oifigiúil [http://www.rprpmongolia.mn/eng/index.php?subaction=showfull&id=1146914460&archive=&start_from=&ucat=33&do=english_huvsgul ''official site''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928015741/http://www.rprpmongolia.mn/eng/index.php?subaction=showfull&id=1146914460&archive=&start_from=&ucat=33&do=english_huvsgul |date=2007-09-28 }}</ref> |- | [[Alag-Erdene (Khövsgöl)|Alag-Erdene]]<br /><small>[[Khatgal (Khövsgöl)|Khatgal]]</small> ||Алаг-Эрдэнэ<br /><small>Хатгал</small> ||2,300<br /><small>7,000<ref>Daonra sa bhliain 1990, dar le M. Nyamaa, ''Khövsgöl aimgiin lavlakh toli''</ref></small> ||2,809<br /><small>3,756</small> ||2,825<br /><small>2,498</small> ||2,992<br /><small>2,831</small> |- | [[Arbulag (Khövsgöl)|Arbulag]]||Арбулаг||3,100|| 4,272||4,487||4,164 |- | [[Bayanzürkh (Khövsgöl)|Bayanzürkh]]||Баянзүрх||3,300|| 4,180||4,202||3,863 |- | [[Bürentogtokh (Khövsgöl)|Bürentogtokh]]||Бүрэнтогтох||3,800|| 5,043||4,678||4,251 |- | [[Chandmani-Öndör (Khövsgöl)|Chandmani-Öndör]]||Чандмань-Өндөр||2,100|| 2,891||3,063||2,944 |- | [[Erdenebulgan (Khövsgöl)|Erdenebulgan]]||Эрдэнэбулган||2,300|| 3,086|| 2,739||2,849 |- | [[Galt (Khövsgöl)|Galt]]||Галт||4,400|| 5,573|| 5,328||4,876 |- | [[Khankh (Khövsgöl)|Khankh]]||Ханх||n.a.|| 2,227|| 2,140||2,346 |- | [[Ikh-Uul (Khövsgöl)|Ikh-Uul]]||Их-Уул||3,200|| 3,767|| 3,959||4,126 |- | [[Jargalant (Khövsgöl)|Jargalant]]||Жаргалант||3,700|| 4,866|| 5,086||5,109 |- | [[Mörön (Cathair)|Mörön]]||Мөрөн||n.a.|| 27,230|| 28,147||35,872 |- | [[Rashaant (Khövsgöl)|Rashaant]]||Рашаант||2,500|| 3,195||3,280||3,559 |- | [[Renchinlkhümbe (Khövsgöl)|Renchinlkhümbe]]||Рэнчинлхүмбэ||3,900<ref>ag cur cuid de Khankh san áireamh</ref>|| 4,040||4,284||4,614 |- | [[Shine-Ider (Khövsgöl)|Shine-Ider]]||Шинэ-Идэр||3,900|| 4,616||4,348||4,068 |- | [[Tarialan (Khövsgöl)|Tarialan]]||Тариалан||4,800|| 6,122||6,070||5,936 |- | [[Tömörbulag (Khövsgöl)|Tömörbulag]]||Төмөрбулаг||3,100|| 4,084||4,171||4,353 |- | [[Tosontsengel (Khövsgöl)|Tosontsengel]]||Тосонцэнгэл||2,800|| 3,683||4,161||3,615 |- | [[Tsagaannuur (Khövsgöl)|Tsagaannuur]]||Цагааннуур||900|| 1,248||1,317||1,405 |- | [[Tsagaan-Uul (Khövsgöl)|Tsagaan-Uul]]||Цагаан-Уул||4,300|| 5,547||5,696||5,145 |- | [[Tsagaan-Üür (Khövsgöl)|Tsagaan-Üür]]||Цагаан-Үүр||2,000|| 2,590||2,421||2,442 |- | [[Tsetserleg (Khövsgöl)|Tsetserleg]]||Цэцэрлэг||4,400|| 5,591||5,876||4,693 |- | [[Tünel (Khövsgöl)|Tünel]]||Түнэл||2,900|| 3,579||3,556||3,465 |- | [[Ulaan-Uul (Khövsgöl)|Ulaan-Uul]]||Улаан-Уул||2,700|| 3,396||3,726||3,898 |- |} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.manbos.com/en/vergalsitio.asp?galeria=Khovsgol%20Nuur&cod=1 Grianghraif as Khövsgöl] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304225826/http://www.manbos.com/en/vergalsitio.asp?galeria=Khovsgol%20Nuur&cod=1 |date=2016-03-04 }} == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Ballaonaid na Mongóile]] r47arvd7isix4ndmwwjq16bfeucuva4 0 24257 1309163 1270861 2026-04-21T17:03:33Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309163 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Seán Mistéal''' (Béarla: ''John Mitchel''); [[3 Samhain]], [[1815]] - [[20 Márta]], [[1875]]) ina [[Náisiúnachas in Éirinn|náisiúnaí]] gníomhaíoch Éireannach, aturnae, agus iriseoir polaitiúla. Rugadh i gCamnish, in aice le [[Dún Geimhin]], [[Contae Dhoire]] é. Bhí sé ina chomhalta tosaigh sna heagraíochtaí [[Éire Óg]] (''Young Ireland'' i mBéarla) agus [[an Chónaidhm Éireannach]] ([[An Béarla|Béarla]]: ''The Irish Confederation''). Bhí sé le bheith ina ghuth poiblí do dhearcadh Thaobh na Cónaidhme, sna 1850í agus 1860í. Chreid sé gur rud riachtanach í [[sclábhaíocht]] agus chosain sé cearta na stát sclábhaíocht a roghnú nó a mhalairt. Toghadh mar fheisire é do [[Teach na gComóntach|Theach na gComóntach]], [[Westminster]], [[Sasana]]; ach é a bheith dícháilithe de bharr gur ciontaíodh mar fheileon é. Tá a dhialann, an [['Jail Journal']], ar cheann de na téacsanna is cáiliúla don phobal náisiúnach. [[Íomhá:Seán Mistéil.JPG|thumb|upright|left|Uaigh an Mhistéalaigh, Reilig [[Úinitéireachas|na Úinitéirigh]], An tSráid Ard, Iúr Cinn Trá, Contae an Dúin]] == Teaghlach == Fuair athair Sheáin, sé sin John Mitchel a chuid oideachais go príomha ag [[Ollscoil Ghlaschú]], d'iontráil sé ministreacht na [[Preispitéireachas|hEaglaise Phreispitéirí]] go luath mar mhinistir. Thug [[William Dillon]], beathaisnéisí Mhitchel le fios dúinn go "faoi na bliana 1810, cuireadh é i gceannas ar séipéal in aice le [[Dún Geimhin]], [[contae Dhoire]]. " Is anseo a bhuail sé agus a phós sé [[Mary Haslett]]. Sa bhliain 1819, glaodh air dul chuig [[Doire]], áit ar fhan sé le roinnt ceithre bliana, go dtí gur bhfuair sé "glaoch" dul go dtí [[Iúr Cinn Trá|Iúr]] nó [[Ard Mhacha]]. Ghlac sé leis an glaoch chun an Iúir, agus d'fhan sé ann, agus ba mheas ag ranganna uilig na háite air go dtí go bhfuair sé bás sa bhliain 1840. Tar éis bás a fir céile, thaisteal a bhean Mary Haslett go min minic. Sa bhliain 1853, nuair a d'éalaigh a mac, a bhí ar deoraíocht sa Tasmáin, agus a chuaigh go dtí na [[Stáit Aontaithe]], chuaigh sí ann freisin, lena mac agus beirt iníonacha, chun fáilte a chuir roimhe. Chónaigh sí i Meiriceá feadh roinnt blianta agus ansin aththrasnaigh sí [[an tAtlantach]], agus chuaigh chun cónaí i [[Londain]] í. As sin d'fhill sí ar ais chuig an Iúir, áit ar fhan sí go dtí go bhfuair sí bás sa bhliain [[1865]]. ==Sna Stáit Aontaithe== D'éalaigh Mitchel, le cúnamh ó Patrick James Smyth, ó Chríoch Van Diemen sa bhliain 1853 agus rinne sé a bhealach (trí [[Taihítí]], [[San Francisco]], [[Nicearagua]] agus [[Cúba]]) go [[Cathair Nua-Eabhrac]]. Is ann, i mí Eanáir 1854, a thosaigh sé ag foilsiú an ''Irish Citizen'', ach níor mhair sé 'fáilte an laoich' a bhí faighte aige ar dtús. Bhí a chosaint ar an sclábhaíocht i stáit an deiscirt "''the subject of much surprise and general rebuke''", fad a chothaigha a thacaíocht do réabhlóid Eorpach coimhthíos idir é féin agus Ordlathas na hEaglaise Caitlicí. ===Ar son na Sclábhaíochta=== Nuair a bhí sé sna Stáit Aontaithe, ní raibh aon leisce ar Mhistéal an t-éileamh a dhéanamh arís gur "''an innately inferior people''" a bhí sna daoine gorma. Sa dara heagrán, den ''Irish Citizen'', dhearbhaigh sé nach coir í "''or even a peccadillo to hold slaves, to buy slaves, to keep slaves to their work by flogging or other needful correction''", agus go mb’fhéidir gur mhian leis féin "''a good plantation well-stocked with healthy negroes in Alabama''".<ref>''The Great Dan'', Charles Chevenix Trench, Jonathan Cape Ltd, (London 1984), p. 274.</ref>{{sfn|Kennedy|2016|p=215}} Subject to widely-circulated broadsides from the abolitionist [[Henry Ward Beecher]]<ref>{{cite web|teideal=Image 2 of Frederick Douglass' paper (Rochester, N.Y.), January 27, 1854|url=https://www.loc.gov/resource/sn84026366/1854-01-27/ed-1/?sp=1&st=text|access-date=2021-08-26|website=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA|archive-date=26 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826160122/https://www.loc.gov/resource/sn84026366/1854-01-27/ed-1/?sp=1&st=text|url-status=live}}</ref> Ag éirí as na mórbhileoga forleathana ón chealaitheoir Henry Ward Beecher agus ón deoraí phoblachtach Fhrancach Alexandre Holinski,<ref>{{cite web|last=Hogan|first=Liam|date=2020-06-03|teideal=Alexandre Holinski. A Letter to John Mitchel, The Liberator, 3 February 1854|url=https://limerick1914.medium.com/a-letter-to-john-mitchel-d6a4644d6c1b|url-status=live|access-date=2021-08-26|website=Medium|language=en|archive-date=26 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210826160124/https://limerick1914.medium.com/a-letter-to-john-mitchel-d6a4644d6c1b}}</ref> spreag na ráitis fearg an phobail. I mBaile Átha Cliath, thionóil an Chónaidhm Éireannach cruinniú éigeandála chun agóid a dhéanamh ar thuarascálacha sna nuachtáin Mheiriceánaigh agus na Breataine a "''erroneously attributed''" barúlacha an Mhiséalaigh ar son na sclábhaíochta" "''to the Young Ireland party''".<ref name=":0">{{cite web|last=Hogan|first=Liam|date=4 January 2016|teideal=John Mitchel. White Supremacist|url=https://limerick1914.medium.com/john-mitchel-white-supremacist-1fcaf85e4e4e|url-status=live|access-date=2021-04-11|website=Medium|language=en|archive-date=11 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210411120519/https://limerick1914.medium.com/john-mitchel-white-supremacist-1fcaf85e4e4e}}</ref><ref>Freeman's Journal, 25 February 1854</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mistéal,Seán}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1815]] [[Catagóir:Básanna i 1875]] [[Catagóir:Aturnaetha Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Dhoire]] [[Catagóir:Coirpigh Éireannacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Iriseoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Náisiúnaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] 6dysidzhalcfkasb0wf9ed25tkmfno0 0 28026 1309166 1270856 2026-04-21T17:04:19Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309166 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}[[Réabhlóid|Réabhlóidí]], [[daonchara]] a rinne obair mhór ar son bhochtáin [[Béal Feirste|Bhéal Feirste]] agus tacaí díograiseach do na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]] (go háirithe dá deartháir [[Anraí Joy Mac Reachtain|Henry Joy]] agus [[Thomas Russell]]) ab ea '''Mary Ann McCracken''' nó '''Máire Ann Nic Reachtain''' ([[9 Iúil]] [[1770]] - [[26 Iúil]] [[1866]]).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dib.ie/biography/mccracken-mary-ann-a5629|teideal=McCracken, Mary Ann {{!}} Dictionary of Irish Biography|language=en|work=www.dib.ie|dátarochtana=2022-09-29}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theirishstory.com/2019/12/03/book-review-the-life-and-times-of-mary-ann-mccracken-1770-1866-a-belfast-panorama/|teideal=Book Review: The Life and Times of Mary Ann McCracken, 1770–1866 ~ A Belfast Panorama – The Irish Story|language=en-GB|dátarochtana=2022-09-29}}</ref> Deirfiúr [[Anraí Joy Mac Reachtain]], a cuireadh chun báis de thoradh ar a ról i [[Cath Aontroma|gCath Aontroma]] i Meitheamh 1798, ab ea í. Cosúil lena deartháir, chreid Mary Anne McCracken i gcomhionannas agus i gceartas sóisialta. Thug sí a saol fada ag iarraidh na haidhmeanna sin a bhaint amach agus tá aitheantas tuillte aici mar phearsa tábhachtach staire aisti féin, agus ní mar dheirfiúr Henry Joy McCracken amháin.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=Seán Delap|date=2018|title=Stór Staire|issue=Cogg}}</ref> [[Íomhá:Mary Ann McCracken 1860.png|clé|mion|circa 1860]] == Beatha == === Tús a saoil === Rugadh Máire Ann Nic Reachtain i [[Béal Feirste|mBéal Feirste]], ag am nuair a bhí an chathair, cosúil leis an gcuid eile den tír, ag dul trí athraithe ollmhóra i bhfearainn na tionsclaíocha agus na sochaithe. Dream rachmasach a bhí ina muintir chomh maith le Preispitéirigh Ultaise agus ba úinéir saibhir long a bhí ina hathair, seanbhunaithe i saol sóisialta agus tráchtála Bhéal Feirste. Bhí tuismitheoirí liobrálacha agus fadradharcach aici. Rinne a cuid tuismitheoirí cinnte go mbeadh an t-oideachas céanna ar a n-iníon agus a bheadh ar an mac. B’in rud nach raibh coitianta ag an am. Sheol siad í chun scoil [[David Manson]], scoil chomhoideach fhorchéimnitheach. Bhain Máire Ann barr feabhais amach sa mhatamaitic. Ar theacht in inmhe dóibh tháinig an bheirt McCracken faoi anáil scríbhneoirí mar [[Mary Wollstonecraft]] agus [[Thomas Paine]], a bhí ag iarraidh deireadh a chur le neamhionannas.<ref name=":0" /> === Polaitíocht === Chaith an choimhlint in [[Cúige Uladh|Ultaibh]] scáil uirthi i rith a saol. Thug Mary Anne tacaíocht do [[Anraí Joy Mac Reachtain|Henry Joy McCracken]] nuair a chuaigh sé leis na h[[Cumann na nÉireannach Aontaithe|Éireannaigh Aontaithe]]. Tar éis thubaiste an [[Éirí Amach 1798 in Éirinn|éirí amach]], d’fhéach Mary Anne le bealach éalaithe go Meiriceá a réiteach do Henry Joy, ach gabhadh é. Bhí sí in éineacht leis nuair a crochadh é ar 17 Iúil 1798.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Mary Ann McCracken.jpg|mion|Dealbh Mháire Ann Nic Reachtain le Elizabeth O'Kane, ar taispeáint i Halla na Cathrach, [[Béal Feirste]]]]Thug Mary Anne tacaíocht i gcónaí don pholaitíocht réabhlóideach. Sheas sí le cara léir, Thomas Russell, nuair a cuireadh tréas ina leith siúd agus nuair a cuireadh chun báis é in 1803. Thacaigh sí go láidir le cealú na [[Sclábhaíocht|sclábhaíochta]] i Meiriceá. === Clann === Léirigh Mary Anne an neamhspleáchas a bhí ag baint léi nuair a shocraigh sí iníon mhídhlisteanach a dearthár, Maria Bodel, a thógáil. In aghaidh thoil a muintire a rinne sí é mar go gcaití drochmheas ar pháistí mídhlisteanacha ag an am. Scannal a thugtaí ar pháiste mídhlisteanach a bheith ann. === Bean ghnó === Ré a bhí ann ina raibh ról na mban coinnithe thar a bheith cúng. Ach rith Mary Anne gnó rathúil ag déanamh éadach [[muislín]]. Bhí sí tiomanta do go leor cúiseanna, caomhnú [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|cheol traidisiúnta na hÉireann]], mar shampla, agus [[oideachas]] do dhílleachtaí Bhéal Feirste.<ref name=":0" /> Bhí sí ar dhuine de bhunaitheoirí Chumann Carthanachta Bhéal Feirste. === Ag dul anonn in aois === Chaith McCracken saol fada radacach. Nuair a bhí sí ina seanbhean, ba mhinic a bhíodh sí le feiceáil ar dhugaí Bhéal Feirste agus mórbhonn Wedgewood á chaitheamh aici ‘Am I not a man and brother?’. [[Íomhá:McCracken plaque, Belfast - geograph.org.uk - 619850.jpg|mion|Donegall Pass, B.F.]] Bhíodh sí ag scaipeadh bileoga ar dhaoine a bhíodh ar a mbealach go Meiriceá faoin urchóid a bhain leis an sclábhaíocht.<ref name=":0" /> Bhí sí 96 bliain d’aois nuair a fuair sí bás. == Naisc sheachtracha == * ''[https://www.dib.ie/biography/mccracken-mary-ann-a5629 The Dictionary of Irish Biography]'' == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Reachtain, Maire Ann Nic}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1770]] [[Catagóir:Básanna i 1866]] [[Catagóir:Cumann na nÉireannach Aontaithe]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Éirí Amach 1798 in Éirinn]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] k88nddw1j4f5bbo958irknhhthvlhdj 0 28837 1309167 1305877 2026-04-21T17:04:30Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309167 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir [[Aontachtach]] de chuid an [[DUP]] i d[[Tuaisceart Éireann]] é '''Peter David Robinson''' ([[Gaeilge]]:''Peadar Dáithí MacRóibín''). Is é an chéad aire reatha agus ceannaire an DUP é. Chaill sé a shuíochán Westminster sa bhliain 2010 agus tá amhras ann faoi na rólanna thuasluaite. == Luathshaol == Rugadh i mBéal Feirste ar an 29 Mí na Nollag 1948 é. David McCrea Robinson agus Sheila Robinson a thuismitheoirí. D'fhreastail sé ar Annadale Grammar School (ar a dtugtar "Wellington College Belfast" anois). Tar éis dó an scoil a fhágáil d'fhreastail sé ar Castlereagh College (ar a dtugtar "Castlereagh Campus of Belfast Metropolitan College" anois). Thug sé seal mar ghníomhaí eastáit, agus ansin chuaigh sé leis an b[[polaitíocht]]. == Polaitíocht == Ba é Robinson rúnaí ginearálta an DUP ó 1975 go 1979. I dtoghchán 1979 toghadh é mar MP i bParlaimint na [[Ríochta Aontaithe]]. Tháinig sé i gcomharbas ar [[Ian Paisley]] mar cheannaire an DUP agus mar [[Céad-Aire Thuaisceart Éireann|Chéad Aire Thuaisceart Éireann]] sa bhliain 2008. == Féach freisin   == == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Robinson, Peter}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1948]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Coirpigh]] [[Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí as Tuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Cincísigh Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]] dohhpfw7y24flqwpo0s3ttbqt7eohld 0 32693 1309206 1287102 2026-04-21T23:33:08Z TGcoa 21229 1309206 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Cathair (lonnaíocht)|Cathair]] is ea '''Beithil''', ar an [[an Bruach Thiar|mBruach Thiar]] sa [[An Phalaistín|Phalaistín]]. == Stair == De réir na soiscéil agus traidisiúin na [[An Chríostaíocht|Críostaíochta]], ba i stábla i mBeithil a rugadh [[Íosa Críost]], mar go raibh a mháthair, [[Muire]] agus [[Naomh Iósaf|Iósaf]] ann chun go n-áireofaí sa daonáireamh ansin iad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/la-crosta-na-bliana-no-la-na-leanai-a-thugadh-na-gaeil-ar-an-28-nollaig/|teideal=Lá crosta na bliana, nó Lá na Leanaí, a thugadh na Gaeil ar an 28 Nollaig|údar=Seosamh Ó Cuaig|dáta=|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/is-geire-na-riamh-a-theastaionn-solas-an-nollaig-seo/|teideal=Is géire ná riamh a theastaíonn solas an Nollaig seo|údar=Seosamh Ó Cuaig|dáta=2020|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-09}}</ref>[[Íomhá:1698 de Bruijin View of Bethlehem, Palestine (Holy Land) - Geographicus - Bethlehem-bruijn-1698.jpg|mion|220x220px|Beithil sa bhliain 1698 le De Bruijin|clé]] [[Íomhá:Israeli settlements near Bethlehem.jpg|clé|mion|220x220px|cúngú i m[[Beithil]] '':'' lonnaíochtaí nua de chuid Iosrael]] ==== Scéal nó finscéal ? ==== Níl aon tuairisc sa m[[Bíobla]] gur ar asal a chuaigh Muire go Beithil. D’fhéadfadh sé gurbh ea, ach ní luaitear tada faoi asal sa mBíobla, nó gur tháinig triúr ríthe ar chamaill go dtí an áit a raibh Íosa agus mar sin de.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/finscealta-faoi-bhreith-an-linbh-iosa/|teideal=Finscéalta faoi bhreith an linbh Íosa|údar=Seosamh Ó Cuaig|dáta=|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-09}}</ref> == Inniu == Is mórionad oilithreachta i measc Críostaithe é Beithil inniu. === Spórt === Tá Diyar Bheithil i measc na bpríomhfhoirne ar an mBruach Thiar, foireann shacar na mban ón bPalaistín. Bunaíodh é in Ollscoil Bheithil sa bhliain 2008. Tá cuid mhaith dá n-imreoirí ar fhoireann náisiúnta na mban ag an bPalaistín.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/diyar-bethlehem/|teideal=‘Tá níos mó i gceist leis an sacar ná cluiche’ – mná Diyar Bethlehem na Palaistíne ar camchuairt|údar=Tony Birtill|dáta=2017-06-13|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> == Féach freisin == * [[Campa teifeach Jenin]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} {{DEFAULTSORT:Bheithil, An}} [[Catagóir:Íosa Críost]] [[Catagóir:An Phalaistín]] [[Catagóir:An Nollaig]] [[Catagóir:An Bruach Thiar]] [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] [[Catagóir:Cathracha ar an mBruach Thiar]] nd3yt3hbwm9vtif3f889xo6lc2e5tzj 0 36459 1309260 1205673 2026-04-22T08:45:48Z LzerLive 66246 1309260 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} :''Féach ar [[UEFA Euro 2024]] don chomórtas reatha''. Comórtas [[sacar|sacair]] idirnáisiúnta is ea '''Craobhchomórtas Sacair na hEorpa''' (ag tosú sa bhliain 1996 glaotar "Euro 2008" nó cibé bliain atá i gceist. Eagraíonn [[UEFA]] an comórtas gach ceithre bliana agus bíonn seans ag gach foireann sacair idirnáisiúnta na hEorpa a bheith páirteach. Bhuaigh [[an Spáinn]] an craobhchomórtas sa bhliain 2008, agus beidh an chéad cheann eile ar siúl sa Pholainn agus Úcráin sa bhliain [[2012]]. Tosaíonn an corn leis an gcomórtas cáiliúcháin, ina imríonn na foirne i gcoinne a chéile agus téann na buaiteoirí isteach sna cluichí ceannais. Ní bhíonn ach sé fhoireann déag sna cluichí ceannais, agus mar sin is luachmhar an duais é. Téann an fhoireann óstach go díreach isteach sna cluichí ceannais. Cuirtear na foirne eile isteach i ngrúpaí beaga, agus leanann an dá fhoireann is fearr ar aghaidh. Ansin, is iomaíocht díbeartha í go dtí an cluiche ceannais. As an ceithre chomórtas déag a imríodh go dtí seo, tá an corn buaite ag naoi náisiún. Tá trí bhua ag [[an Ghearmáin]] agus [[An Spáinn]], níos mó ná aon fhoireann eile. == Na Comórtais == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|Bliain !rowspan=2 width=10%|Óstaigh |width=1% rowspan=23| !colspan=3|Cluiche ceannais |width=1% rowspan=23| !colspan=3|Cluiche don 3ú háit |- !width=15%|Buaiteoir !width=8%|Scór !width=15%|Dara háit !width=15%|Tríú háit !width=8%|Scór !width=15%|Ceathrú háit |- |1960 <br /> |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]]''' |'''4–2''' |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |{{bratach| Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |'''2-0''' |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |- style="background: #D0E6FF;" |1964 <br /> |{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''2–1''' |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] |{{bratach|Hungary}}<br />[[An Ungáir]] |'''3–1''' |{{bratach|Denmark}}<br />[[An Danmhairg]] |- |1968 <br /> |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''1–1''' ab 2-0 (athimirt) |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] |'''2-0''' |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[an tAontas Sóivéadach]] |- style="background: #D0E6FF;" |1972 <br /> |{{bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |3-0 |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] |{{bratach|Belgium}}<br />[[An Bheilg]] |2-1 |{{bratach|Hungary}}<br />[[An Ungáir]] |- |1976 <br /> |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}} [[An Iúgslaiv]] |'''{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]]''' |'''2–2''' a.b. 5-3 pion. |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |{{bratach|Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |'''3–2''' a.b. |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |- style="background: #D0E6FF;" |1980 <br /> |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |'''2-1''' |{{bratach|Belgium}}<br />[[An Bheilg]] |{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |'''1–1''' a.b 9-8 pion. |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |- !rowspan="2" width="5%"|Bliain !rowspan="2" width="12%"|ÓStaigh !colspan="3"|Cluiche ceannais !colspan="3" rowspan="2"|Foirne a chaill cluiche leathcheannais |- !width="15%"|Buaiteoir !width="10%"|Scór !width="15%"|dara háit |- |1984 <br /> |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''2-0''' |{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]] | colspan="3" |{{bratach|Denmark}} [[An Danmhairg]] agus {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |- style="background: #D0E6FF;" |1988 <br /> |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |'''{{bratach|Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]]''' |'''2-0''' ab |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] | colspan="3" |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] agus {{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |- |1992 <br /> |{{bratach|Sweden}} [[An tSualainn]] |'''{{bratach|Denmark}}<br />[[An Danmhairg]]''' |'''2-0''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] | colspan="3" |{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] agus {{bratach|Sweden}} [[An tSualainn]] |- style="background: #D0E6FF;" |1996 <br /> |{{bratach|England}} [[Sasana]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]]''' |'''2–1''' |{{bratach|the Czech Republic}}<br />[[Poblacht na Seice]] | colspan="3" |{{bratach|England}} [[Sasana]] agus {{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |- |2000 <br /> |{{bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] & <br /> {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''2–1''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] | colspan="3" |{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] agus {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |- style="background: #D0E6FF;" |2004 <br /> |{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |'''{{bratach|Greece}}<br />[[An Ghréig]]''' |'''1-0''' |{{bratach|Portugal}}<br />[[An Phortaingéil]] | colspan="3" |{{bratach|the Czech Republic}} [[Poblacht na Seice]] agus {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |- |2008 <br /> |{{bratach|Austria}} [[An Ostair]] & <br /> {{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis|An Eilvéis]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''1-0''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] | colspan="3" |{{bratach|Russia}} [[An Rúis]] agus {{bratach|Turkey}} [[An Tuirc]] |- style="background: #D0E6FF;" |[[UEFA Euro 2012|2012]] <br /> |{{bratach|Poland}} [[An Pholainn]] & <br /> {{bratach|Ukraine}} [[An Úcráin]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''4–0''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] | colspan="3" | {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] agus {{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |- |[[UEFA Euro 2016|2016]] <br /> |{{FRA sacar}} |{{bratach|Portugal}}<br />'''[[An Phortaingéil]]''' |'''1–0''' (a.b.) |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] | colspan="3" |{{WAL sacar}} agus {{GER sacar|deas}} |- |[[UEFA Euro 2020|2020]] <br /> |{{bratach|EU}} [[Eoraip]] |{{bratach|Italy}}<br />'''[[An Iodáil]]''' |'''1–1''' a.b. 3-2 pion. |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] | colspan="3" |{{ESP sacar}} agus {{DEN sacar|deas}} |- |[[UEFA Euro 2024|2024]] <br /> |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |{{bratach|Spain}}<br />'''[[An Spáinn]]''' |'''2–1''' |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] | colspan="3" |{{FRA sacar}} agus {{NED sacar|deas}} |} ;Eochair * ab — ''tar éis am breise'' * pion. — ''ciceanna pionóis'' == Naisc sheachtracha == * [http://www.uefa.com/uefaeuro/index.html Suíomh Oifigiúil] ag UEFA.com * [http://www.uefa.com/uefaeuro/history/index.html Stair] ag UEFA.com {{Síol-spórt}} [[Catagóir:UEFA]] [[Catagóir:Sacar]] [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Craobhchomórtais spóirt]] b4z17phqwsr18edvbu7e8hioe25fmwl 1309264 1309260 2026-04-22T08:54:39Z LzerLive 66246 /* Na Comórtais */ 1309264 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} :''Féach ar [[UEFA Euro 2024]] don chomórtas reatha''. Comórtas [[sacar|sacair]] idirnáisiúnta is ea '''Craobhchomórtas Sacair na hEorpa''' (ag tosú sa bhliain 1996 glaotar "Euro 2008" nó cibé bliain atá i gceist. Eagraíonn [[UEFA]] an comórtas gach ceithre bliana agus bíonn seans ag gach foireann sacair idirnáisiúnta na hEorpa a bheith páirteach. Bhuaigh [[an Spáinn]] an craobhchomórtas sa bhliain 2008, agus beidh an chéad cheann eile ar siúl sa Pholainn agus Úcráin sa bhliain [[2012]]. Tosaíonn an corn leis an gcomórtas cáiliúcháin, ina imríonn na foirne i gcoinne a chéile agus téann na buaiteoirí isteach sna cluichí ceannais. Ní bhíonn ach sé fhoireann déag sna cluichí ceannais, agus mar sin is luachmhar an duais é. Téann an fhoireann óstach go díreach isteach sna cluichí ceannais. Cuirtear na foirne eile isteach i ngrúpaí beaga, agus leanann an dá fhoireann is fearr ar aghaidh. Ansin, is iomaíocht díbeartha í go dtí an cluiche ceannais. As an ceithre chomórtas déag a imríodh go dtí seo, tá an corn buaite ag naoi náisiún. Tá trí bhua ag [[an Ghearmáin]] agus [[An Spáinn]], níos mó ná aon fhoireann eile. == Na Comórtais == {| class="wikitable" style="font-size:90%; width: 100%; text-align: center;" |- !rowspan=2 width=5%|Bliain !rowspan=2 width=10%|Óstaigh |width=1% rowspan=23| !colspan=3|Cluiche ceannais |width=1% rowspan=23| !colspan=3|Cluiche don 3ú háit |- !width=15%|Buaiteoir !width=8%|Scór !width=15%|Dara háit !width=15%|Tríú háit !width=8%|Scór !width=15%|Ceathrú háit |- |1960 <br /> |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]]''' |'''4–2''' |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |{{bratach| Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |'''2-0''' |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] |- style="background: #D0E6FF;" |1964 <br /> |{{bratach|Spain}} [[An Spáinn]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''2–1''' |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] |{{bratach|Hungary}}<br />[[An Ungáir]] |'''3–1''' |{{bratach|Denmark}}<br />[[An Danmhairg]] |- |1968 <br /> |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]]''' |'''1–1''' ab 2-0 (athimirt) |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] |'''2-0''' |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[an tAontas Sóivéadach]] |- style="background: #D0E6FF;" |1972 <br /> |{{bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |3-0 |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] |{{bratach|Belgium}}<br />[[An Bheilg]] |2-1 |{{bratach|Hungary}}<br />[[An Ungáir]] |- |1976 <br /> |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}} [[An Iúgslaiv]] |'''{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]]''' |'''2–2''' a.b. 5-3 pion. |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |{{bratach|Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]] |'''3–2''' a.b. |{{bratach|the Kingdom of Yugoslavia}}<br />[[An Iúgslaiv]] |- style="background: #D0E6FF;" |1980 <br /> |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]]''' |'''2-1''' |{{bratach|Belgium}}<br />[[An Bheilg]] |{{bratach|Czechoslovakia}}<br />[[An tSeicslóvaic]] |'''1–1''' a.b 9-8 pion. |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] |- !rowspan="2" width="5%"|Bliain !rowspan="2" width="12%"|ÓStaigh !colspan="3"|Cluiche ceannais !colspan="3" rowspan="2"|Foirne a chaill cluiche leathcheannais |- !width="15%"|Buaiteoir !width="10%"|Scór !width="15%"|dara háit |- |1984 <br /> |{{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''2-0''' |{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]] | colspan="3" |{{bratach|Denmark}} [[An Danmhairg]] agus {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |- style="background: #D0E6FF;" |1988 <br /> |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |'''{{bratach|Netherlands}}<br />[[An Ísiltír]]''' |'''2-0''' ab |{{bratach|the Soviet Union 1955}}<br />[[An tAontas Sóivéadach]] | colspan="3" |{{bratach|Italy}} [[An Iodáil]] agus {{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin|An Ghearmáin Thiar]] |- |1992 <br /> |{{bratach|Sweden}} [[An tSualainn]] |'''{{bratach|Denmark}}<br />[[An Danmhairg]]''' |'''2-0''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] | colspan="3" |{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] agus {{bratach|Sweden}} [[An tSualainn]] |- style="background: #D0E6FF;" |1996 <br /> |{{bratach|England}} [[Sasana]] |'''{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]]''' |'''2–1''' |{{bratach|the Czech Republic}}<br />[[Poblacht na Seice]] | colspan="3" |{{bratach|England}} [[Sasana]] agus {{bratach|France}} [[An Fhrainc]] |- |2000 <br /> |{{bratach|Belgium}} [[An Bheilg]] & <br /> {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |'''{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]]''' |'''2–1''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] | colspan="3" |{{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] agus {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |- style="background: #D0E6FF;" |2004 <br /> |{{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] |'''{{bratach|Greece}}<br />[[An Ghréig]]''' |'''1-0''' |{{bratach|Portugal}}<br />[[An Phortaingéil]] | colspan="3" |{{bratach|the Czech Republic}} [[Poblacht na Seice]] agus {{bratach|Netherlands}} [[An Ísiltír]] |- |2008 <br /> |{{bratach|Austria}} [[An Ostair]] & <br /> {{bratach|Switzerland}} [[An Eilvéis|An Eilvéis]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''1-0''' |{{bratach|Germany}}<br />[[An Ghearmáin]] | colspan="3" |{{bratach|Russia}} [[An Rúis]] agus {{bratach|Turkey}} [[An Tuirc]] |- style="background: #D0E6FF;" |[[UEFA Euro 2012|2012]] <br /> |{{bratach|Poland}} [[An Pholainn]] & <br /> {{bratach|Ukraine}} [[An Úcráin]] |'''{{bratach|Spain}}<br />[[An Spáinn]]''' |'''4–0''' |{{bratach|Italy}}<br />[[An Iodáil]] | colspan="3" | {{bratach|Portugal}} [[An Phortaingéil]] agus {{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |- |[[UEFA Euro 2016|2016]] <br /> |{{FRA sacar}} |{{bratach|Portugal}}<br />'''[[An Phortaingéil]]''' |'''1–0''' (a.b.) |{{bratach|France}}<br />[[An Fhrainc]] | colspan="3" |{{WAL sacar}} agus {{GER sacar|deas}} |- style="background: #D0E6FF;" |[[UEFA Euro 2020|2020]] <br /> |{{bratach|EU}} [[Eoraip]] |{{bratach|Italy}}<br />'''[[An Iodáil]]''' |'''1–1''' a.b. 3-2 pion. |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] | colspan="3" |{{ESP sacar}} agus {{DEN sacar|deas}} |- |[[UEFA Euro 2024|2024]] <br /> |{{bratach|Germany}} [[An Ghearmáin]] |{{bratach|Spain}}<br />'''[[An Spáinn]]''' |'''2–1''' |{{bratach|England}}<br />[[Sasana]] | colspan="3" |{{FRA sacar}} agus {{NED sacar|deas}} |- style="background: #D0E6FF;" |[[UEFA Euro 2028|2028]] <br /> |{{bratach|UK}} [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|An Ríocht Aontaithe]] & <br /> {{bratach|Ireland}} [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | | | | colspan="3" | |} ;Eochair * ab — ''tar éis am breise'' * pion. — ''ciceanna pionóis'' == Naisc sheachtracha == * [http://www.uefa.com/uefaeuro/index.html Suíomh Oifigiúil] ag UEFA.com * [http://www.uefa.com/uefaeuro/history/index.html Stair] ag UEFA.com {{Síol-spórt}} [[Catagóir:UEFA]] [[Catagóir:Sacar]] [[Catagóir:Ilchomórtais sacair]] [[Catagóir:Craobhchomórtais spóirt]] tgwrtrzmw70i4mmlsykyd8csewhkw8c 0 42976 1309280 1300723 2026-04-22T10:22:33Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309280 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir ilghníomhach [[Ceanada]]ch is ea '''Margaret Eleanor Atwood''' a rugadh ar an [[18 Samhain]] [[1939]] in [[Ottawa]], [[Ontario]] i gCeanada. Scríobhann sí [[filíocht]], aistí faoin gcritic agus téamaí eile, agus ficsean, idir ghearrscéalta agus [[úrscéal]]ta. Foilsíodh an chéad chnuasach filíochta uaithi sa bhliain 1966, mar atá ''The Circle Game''. Tá 15 leabhar filíochta foilsithe aici go dtí seo. Pléann sí an caidreamh idir fir agus mná go minic, agus tá dánta scríofa aici faoin ngaol idir máthair is leanbh (''Two-Headed Poems'', 1978). Thuill sí clú di féin mar úrscéalaí le ''Surfacing'' sa bhliain 1972. Tá trí úrscéal diostóipeacha scríofa aici, is é sin, scéalta atá suite in áiteanna atá níos measa as ná mar atá inár am agus áit féin. ''The Handmaid's Tale'' (1968) an chéad díobh seo, é suite in "Gilead" (na Stáit Aontaithe) ag am éigin sa todhchaí ina bhfuil gach ceart caillte ag na mná. Dar le léirmheastóir, tá lorg leithéidí ''The Handmaid's Tale'' le brath ar an úrscéal iar-apacailipteach ''[[An Dara Rogha]]'' le [[Celia de Fréine]],<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Aonghus Ó Lochlainn]]|url=https://comhar.ie/iris/82/9/an-dara-rogha/|title=An Dara Rogha: Léirmheas le hAonghus Ó Lochlainn|journal=[[Comhar]]|volume=82|issue=9|pages=lgh 22–23|year=2022|month=Meán Fómhair}}</ref> úrscéal a bhfuil ar aon dul leis dar le léirmheastóir eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/ceithre-mholadh-randamacha-don-leitheoir-craosach/|teideal=Ceithre mholadh randamacha don léitheoir craosach|údar=[[Hannah Ní Chonghaile]]|dáta=2023-05-11|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2026-03-06}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{síol-beath}} {{DEFAULTSORT:Atwood, Margaret}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1939]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Ceanadacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe]] [[Catagóir:Ficsean tuairimeach]] 1g7nq9jig1df5a67qs3t9irg9yqutfq 0 45992 1309272 1147404 2026-04-22T09:56:20Z TGcoa 21229 1309272 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Bithcheimic|Bithcheimicí]] a rugadh i Haifa [[Iosrael]] is ea '''Aaron Ciechanover''' ([[1 Deireadh Fómhair]] [[1947]]). Roinn sé [[Duais Nobel]] na [[Fiseolaíocht|Fiseolaíochta]] nó an [[Míochaine|Leighis]] sa bhliain [[2004]] le [[Avram Hershko]] is [[Irwin Rose]] as a [[Fionnachtain|fhionnachtain]] go bhfuil meicníocht ann chun próitéiní a dhíghrádú trí mheán úibicitín.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Aaron Ciechanover|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=134}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}}{{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Ciechanover,Aaron}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Bithcheimiceoirí Iosraelacha]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] p2qcqrvq3fbu694cqduz138kvyuz2hk 0 47539 1309220 1147892 2026-04-22T06:34:39Z Kwamikagami 1308 Bhog Kwamikagami an leathanach [[Astaróideach 2000 SG344]] go [[2000 SG344]] 1147892 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} [[Íomhá:Asteroid-Bennu-OSIRIS-RExArrival-GifAnimation-20181203.gif|mion|[[astaróideach]] ]] Tá na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] ag tuar go sroichfidh [[astaróideach]] réasúnta mór comharsanacht [[An Domhan|an domhain]]. '''SG344''' nó "'''Dreigeoideach 2030'''" atá mar ainm ar an [[astaróideach]] seo, agus tá a lorg á leanúint ag réalteolaithe ar fud an domhain. Ceapann na réalteolaithe go sroichfidh an t-astaróideach comharsanacht an domhain i Mí Mheán Fómhair na bliana 2030. == Tréithe == Meastar go bhfuil SG344 chomh mór le h[[árasán]], idir 30m agus 70m ar trastomhas. Ní fios an [[oighear]], nó [[gairbhéal]], nó [[Carraig|carraigeach]]<nowiki/>a móra nó [[iarann]] atá ann. Más oighear nó gairbhéal atá ann, is má bhuaileann sé leis an domhan, dhealódh sé ó chéile agus dhófaí go hiomlán san [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]] é, sula sroichfidh sé dromchla an domhain. Ní dhéanfaidh sé dochar ar bith agus í chuirfeadh sé sin isteach ar an domhan ar chor ar bith. Ach más [[carraig]]<nowiki/>each nó [[miotal]]<nowiki/>ach é, agus má bhuaileann SG344 i gcoinne an domhain (tá seans amháin as 417 go dtarlóidh sé sin), d'fhéadfadh pléasc cúpla meigeatonna tarlú, céad oiread níos cumasaí ná an [[buama adamhach]] a mhill [[Hiroshima]] na [[An tSeapáin|Seapáin]]<nowiki/>e i [[1945]]: bheadh a leithéid inchurtha leis an imbhualadh [[astaróidigh]] a tharla i d[[Teagmhas Tunguska|Tunguska]] na [[An tSibéir|Sibéir]]<nowiki/>e i [[1908]]. == Stair == I Mí Mheán Fómhair na bliana 2000 tháinig réalteolaithe ar [[astaróideach]] réasúnta mór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/|teideal=GAEILGE - ARDLEIBHÉAL - PÁIPÉAR II|údar=An tÉolaí|dáta=2002|dátarochtana=2020|archivedate=2001-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010521135007/http://www.examinations.ie/}}</ref> Tháinig D. J. Tholen, and R. J. Whiteley ar SG344 ar 29 Meán Fómhair 2000.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dreigeoideach 2030|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=222}}</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na catastróife]] * [[Teagmhas Tunguska]] * [[Astaróideach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-astaróideach}} [[Catagóir:Astaróidigh]] e2z92w5bhe4ntn0qb41q4mgquejzzi1 1309222 1309220 2026-04-22T06:35:40Z Kwamikagami 1308 1309222 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Tá na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] ag tuar go sroichfidh [[astaróideach]] réasúnta mór comharsanacht [[An Domhan|an domhain]]. '''SG344''' nó "'''Dreigeoideach 2030'''" atá mar ainm ar an [[astaróideach]] seo, agus tá a lorg á leanúint ag réalteolaithe ar fud an domhain. Ceapann na réalteolaithe go sroichfidh an t-astaróideach comharsanacht an domhain i Mí Mheán Fómhair na bliana 2030. == Tréithe == Meastar go bhfuil SG344 chomh mór le h[[árasán]], idir 30m agus 70m ar trastomhas. Ní fios an [[oighear]], nó [[gairbhéal]], nó [[Carraig|carraigeach]]<nowiki/>a móra nó [[iarann]] atá ann. Más oighear nó gairbhéal atá ann, is má bhuaileann sé leis an domhan, dhealódh sé ó chéile agus dhófaí go hiomlán san [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]] é, sula sroichfidh sé dromchla an domhain. Ní dhéanfaidh sé dochar ar bith agus í chuirfeadh sé sin isteach ar an domhan ar chor ar bith. Ach más [[carraig]]<nowiki/>each nó [[miotal]]<nowiki/>ach é, agus má bhuaileann SG344 i gcoinne an domhain (tá seans amháin as 417 go dtarlóidh sé sin), d'fhéadfadh pléasc cúpla meigeatonna tarlú, céad oiread níos cumasaí ná an [[buama adamhach]] a mhill [[Hiroshima]] na [[An tSeapáin|Seapáin]]<nowiki/>e i [[1945]]: bheadh a leithéid inchurtha leis an imbhualadh [[astaróidigh]] a tharla i d[[Teagmhas Tunguska|Tunguska]] na [[An tSibéir|Sibéir]]<nowiki/>e i [[1908]]. == Stair == I Mí Mheán Fómhair na bliana 2000 tháinig réalteolaithe ar [[astaróideach]] réasúnta mór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/|teideal=GAEILGE - ARDLEIBHÉAL - PÁIPÉAR II|údar=An tÉolaí|dáta=2002|dátarochtana=2020|archivedate=2001-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010521135007/http://www.examinations.ie/}}</ref> Tháinig D. J. Tholen, and R. J. Whiteley ar SG344 ar 29 Meán Fómhair 2000.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dreigeoideach 2030|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=222}}</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na catastróife]] * [[Teagmhas Tunguska]] * [[Astaróideach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-astaróideach}} [[Catagóir:Astaróidigh]] dqi9pz85qnn8xezvryqk6t44b2tu05i 1309225 1309222 2026-04-22T06:37:02Z Kwamikagami 1308 1309225 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2000 SG₃₄₄}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Tá na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] ag tuar go sroichfidh [[astaróideach]] réasúnta mór comharsanacht [[An Domhan|an domhain]]. '''2000 SG₃₄₄''' nó "'''Dreigeoideach 2030'''" atá mar ainm ar an [[astaróideach]] seo, agus tá a lorg á leanúint ag réalteolaithe ar fud an domhain. Ceapann na réalteolaithe go sroichfidh an t-astaróideach comharsanacht an domhain i Mí Mheán Fómhair na bliana 2030. == Tréithe == Meastar go bhfuil 2000 SG₃₄₄ chomh mór le h[[árasán]], idir 30m agus 70m ar trastomhas. Ní fios an [[oighear]], nó [[gairbhéal]], nó [[Carraig|carraigeach]]<nowiki/>a móra nó [[iarann]] atá ann. Más oighear nó gairbhéal atá ann, is má bhuaileann sé leis an domhan, dhealódh sé ó chéile agus dhófaí go hiomlán san [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]] é, sula sroichfidh sé dromchla an domhain. Ní dhéanfaidh sé dochar ar bith agus í chuirfeadh sé sin isteach ar an domhan ar chor ar bith. Ach más [[carraig]]<nowiki/>each nó [[miotal]]<nowiki/>ach é, agus má bhuaileann 2000 SG₃₄₄ i gcoinne an domhain (tá seans amháin as 417 go dtarlóidh sé sin), d'fhéadfadh pléasc cúpla meigeatonna tarlú, céad oiread níos cumasaí ná an [[buama adamhach]] a mhill [[Hiroshima]] na [[An tSeapáin|Seapáin]]<nowiki/>e i [[1945]]: bheadh a leithéid inchurtha leis an imbhualadh [[astaróidigh]] a tharla i d[[Teagmhas Tunguska|Tunguska]] na [[An tSibéir|Sibéir]]<nowiki/>e i [[1908]]. == Stair == I Mí Mheán Fómhair na bliana 2000 tháinig réalteolaithe ar [[astaróideach]] réasúnta mór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/|teideal=GAEILGE - ARDLEIBHÉAL - PÁIPÉAR II|údar=An tÉolaí|dáta=2002|dátarochtana=2020|archivedate=2001-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010521135007/http://www.examinations.ie/}}</ref> Tháinig D. J. Tholen, and R. J. Whiteley ar 2000 SG₃₄₄ ar 29 Meán Fómhair 2000.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dreigeoideach 2030|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=222}}</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na catastróife]] * [[Teagmhas Tunguska]] * [[Astaróideach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-astaróideach}} [[Catagóir:Astaróidigh]] fgtu7exzdar7subvr4pe9ex03j896v1 1309238 1309225 2026-04-22T06:43:10Z Kwamikagami 1308 1309238 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2000 SG₃₄₄}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2000 SG₃₄₄}} Tá na [[Réalteolaí|réalteolaithe]] ag tuar go sroichfidh [[astaróideach]] réasúnta mór comharsanacht [[An Domhan|an domhain]]. '''2000 SG₃₄₄''' nó "'''Dreigeoideach 2030'''" atá mar ainm ar an [[astaróideach]] seo, agus tá a lorg á leanúint ag réalteolaithe ar fud an domhain. Ceapann na réalteolaithe go sroichfidh an t-astaróideach comharsanacht an domhain i Mí Mheán Fómhair na bliana 2030. == Tréithe == Meastar go bhfuil 2000 SG₃₄₄ chomh mór le h[[árasán]], idir 30m agus 70m ar trastomhas. Ní fios an [[oighear]], nó [[gairbhéal]], nó [[Carraig|carraigeach]]<nowiki/>a móra nó [[iarann]] atá ann. Más oighear nó gairbhéal atá ann, is má bhuaileann sé leis an domhan, dhealódh sé ó chéile agus dhófaí go hiomlán san [[Atmaisféar an Domhain|atmaisféar]] é, sula sroichfidh sé dromchla an domhain. Ní dhéanfaidh sé dochar ar bith agus í chuirfeadh sé sin isteach ar an domhan ar chor ar bith. Ach más [[carraig]]<nowiki/>each nó [[miotal]]<nowiki/>ach é, agus má bhuaileann 2000 SG₃₄₄ i gcoinne an domhain (tá seans amháin as 417 go dtarlóidh sé sin), d'fhéadfadh pléasc cúpla meigeatonna tarlú, céad oiread níos cumasaí ná an [[buama adamhach]] a mhill [[Hiroshima]] na [[An tSeapáin|Seapáin]]<nowiki/>e i [[1945]]: bheadh a leithéid inchurtha leis an imbhualadh [[astaróidigh]] a tharla i d[[Teagmhas Tunguska|Tunguska]] na [[An tSibéir|Sibéir]]<nowiki/>e i [[1908]]. == Stair == I Mí Mheán Fómhair na bliana 2000 tháinig réalteolaithe ar [[astaróideach]] réasúnta mór.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.examinations.ie/|teideal=GAEILGE - ARDLEIBHÉAL - PÁIPÉAR II|údar=An tÉolaí|dáta=2002|dátarochtana=2020|archivedate=2001-05-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010521135007/http://www.examinations.ie/}}</ref> Tháinig D. J. Tholen, and R. J. Whiteley ar 2000 SG₃₄₄ ar 29 Meán Fómhair 2000.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dreigeoideach 2030|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=222}}</ref> == Féach freisin == * [[Teoiric na catastróife]] * [[Teagmhas Tunguska]] * [[Astaróideach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-astaróideach}} [[Catagóir:Astaróidigh]] 1gciuzr3nq2wsbgjz17d5us6mpnu142 0 47573 1309214 1147446 2026-04-22T02:35:24Z Ziv 56238 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Adiantumraddianum1web.jpg]] → [[File:Starr 030807-0142 Adiantum raddianum.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 030807-0142 Adiantum raddianum.jpg]] 1309214 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} [[Géineas]] de thart ar 200 [[speiceas]], san [[Fíleam|fhofhíleam]] [[Vittarioideae]], san [[Fine (bitheolaíocht)|fhine]] [[Pteridaceae]] is ea '''Adiantum''' <ref>''Sunset Western Garden Book,'' 1995:606–607</ref>. Cuireann roinnt taighdeoirí é san fhine [[Adiantaceae]], leis féin. Tagann ainm an ghéinéis ón [[An tSean-Ghréigis|Ghréigis]], a chiallaíonn "gan a bheith ag fliuchadh", a thagraíonn do chumas na bh[[fronn]] uisce a chailleadh gan éirí fliuch. Is [[Raithneach]] fhíneálta ghrástúil ilbhliantúil é Adiantum capillus-veneris (nó an ''Dúchosach'' sa leagan Gaeilge), a fhaightear i ngach áit, beagnach, ach sna [[trópaicí]] go háirithe. Na froind le gais chaola dhubha ghuaireacha. Na duilleoigíní ar ghais, feanchruthach neamhrialta agus na himill fillte fúthu is ag iompar sórais (crobhaingí [[spóragán]]). Timpeall 200 [[speiceas]] ar eolas.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Dúchosach|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=226}}</ref> ==Liosta na Speiceas== {{Colbegin}} *''[[Adiantum abscissum]]'' *''[[Adiantum aculeolatum]]'' *''[[Adiantum adiantoides]]'' *''[[Adiantum aethiopicum]]'' *''[[Adiantum alarconianum]]'' *''[[Adiantum aleuticum]]'' *''[[Adiantum amazonicum]]'' *''[[Adiantum amblyopteridium]]'' *''[[Adiantum amelianum]]'' *''[[Adiantum anceps]]'' *''[[Adiantum aneitense]]'' *''[[Adiantum angustatum]]'' *''[[Adiantum annamense]]'' *''[[Adiantum atroviride]]'' *''[[Adiantum bellum]]'' *''[[Adiantum bessoniae]]'' *''[[Adiantum blumenavense]]'' *''[[Adiantum boliviense]]'' *''[[Adiantum bonatianum]]'' *''[[Adiantum bonii]]'' *''[[Adiantum brasiliense]]'' *''[[Adiantum breviserratum]]'' *''[[Adiantum calcareum]]'' *''[[Adiantum capillus-junonis]]'' *''[[Adiantum capillus-veneris]]''- an dúchosach *''[[Adiantum caudatum]]'' *''[[Adiantum celebicum]]'' *''[[Adiantum chilense]]'' *''[[Adiantum christii]]'' *''[[Adiantum comoroense]]'' *''[[Adiantum concinnum]]'' *''[[Adiantum coreanum]]'' *''[[Adiantum crespianum]]'' *''[[Adiantum cultratum]]'' *''[[Adiantum cuneatiforme]]'' *''[[Adiantum cuneatum]]'' *''[[Adiantum cunninghamii]]'' *''[[Adiantum cupreum]]'' *''[[Adiantum curvatum]]'' *''[[Adiantum davidii]]'' *''[[Adiantum diaphanum]]'' *''[[Adiantum dioganum]]'' *''[[Adiantum diphyllum]]'' *''[[Adiantum discretodenticulatum]]'' *''[[Adiantum dissimulatum]]'' *''[[Adiantum edgeworthii]]'' *''[[Adiantum elegantulum]]'' *''[[Adiantum erylliae]]'' *''[[Adiantum erythrochlamys]]'' *''[[Adiantum excisum]]'' *''[[Adiantum fengianum]]'' *''[[Adiantum fimbriatum]]'' *''[[Adiantum flabellulatum]]'' *''[[Adiantum formosum]]'' *''[[Adiantum fossarum]]'' *''[[Adiantum fragile]]'' *''[[Adiantum fragrans]]'' *''[[Adiantum fructosum]]'' *''[[Adiantum fulvum]]'' *''[[Adiantum gertrudis]]'' *''[[Adiantum gibbosum]]'' *''[[Adiantum gingkoides]]'' *''[[Adiantum glabrum]]'' *''[[Adiantum glaureosum]]'' *''[[Adiantum glaucescens]]'' *''[[Adiantum glaucinum]]'' *''[[Adiantum glaziovii]]'' *''[[Adiantum gomphophyllum]]'' *''[[Adiantum gracile]]'' *''[[Adiantum gravesii]]'' *''[[Adiantum grossum]]'' *''[[Adiantum hispidulum]]'' *''[[Adiantum hollandiae]]'' *''[[Adiantum hornei]]'' *''[[Adiantum hosei]]'' *''[[Adiantum imbricatum]]'' *''[[Adiantum incertum]]'' *''[[Adiantum incisum]]'' *''[[Adiantum intermedium]]'' *''[[Adiantum jordanii]]'' *''[[Adiantum juxtapositum]]'' *''[[Adiantum kendalii]]'' *''[[Adiantum kingii]]'' *''[[Adiantum klossii]]'' *''[[Adiantum lamrianum]]'' *''[[Adiantum latifolium]]'' *''[[Adiantum lenvingei]]'' *''[[Adiantum lianxianense]]'' *''[[Adiantum lindenii]]'' *''[[Adiantum lonrentzii]]'' *''[[Adiantum lucidum]]'' *''[[Adiantum lunulatum]]'' *''[[Adiantum macrocladum]]'' *''[[Adiantum macrophyllum]]'' *''[[Adiantum madagascariense]]'' *''[[Adiantum malaliense]]'' *''[[Adiantum malesianum]]'' *''[[Adiantum mariesii]]'' *''[[Adiantum mcvaughii]]'' *''[[Adiantum melanoleucum]]'' *''[[Adiantum mendoncae]]'' *''[[Adiantum menglianense]]'' *''[[Adiantum mettenii]]'' *''[[Adiantum mindanaense]]'' *''[[Adiantum monochlamys]]'' *''[[Adiantum monosorum]]'' *''[[Adiantum multisorum]]'' *''[[Adiantum myriosorum]]'' *''[[Adiantum neoguineense]]'' *''[[Adiantum novae-caledoniae]]'' *''[[Adiantum nudum]]'' *''[[Adiantum oaxacanum]]'' *''[[Adiantum obliquum]]'' *''[[Adiantum ogasawarense]]'' *''[[Adiantum opacum]]'' *''[[Adiantum ornithopodum]]'' *''[[Adiantum ovalescens]]'' *''[[Adiantum palaoense]]'' *''[[Adiantum papillosum]]'' *''[[Adiantum paraense]]'' *''[[Adiantum patens]]'' *''[[Adiantum pearcei]]'' *''[[Adiantum pedatum]]'' *''[[Adiantum pentadactylon]]'' *''[[Adiantum peruvianum]]'' *''[[Adiantum petiolatum]]'' *''[[Adiantum philippense]]'' *''[[Adiantum phyllitidis]]'' *''[[Adiantum platyphyllum]]'' *''[[Adiantum poiretti]]'' *''[[Adiantum polyphyllum]]'' *''[[Adiantum pseudotinctum]]'' *''[[Adiantum pulchellum]]'' *''[[Adiantum pulcherrimum]]'' *''[[Adiantum pulverulentum]]'' *''[[Adiantum pumilum]]'' *''[[Adiantum pyramidale]]'' *''[[Adiantum raddianum]]'' *''[[Adiantum rectangulare]]'' *''[[Adiantum reniforme]]'' *''[[Adiantum rhizophorum]]'' *''[[Adiantum robinsonii]]'' *''[[Adiantum roborowskii]]'' *''[[Adiantum rondoni]]'' *''[[Adiantum rubellum]]'' *''[[Adiantum rufopetalum]]'' *''[[Adiantum scabrum]]'' *''[[Adiantum schmalzii]]'' *''[[Adiantum schmidtchenii]]'' *''[[Adiantum schweinfurthii]]'' *''[[Adiantum seemannii]]'' *''[[Adiantum semiorbiculatum]]'' *''[[Adiantum senae]]'' *''[[Adiantum serratifolium]]'' *''[[Adiantum siamense]]'' *''[[Adiantum sinicum]]'' *''[[Adiantum silvaticum]]'' *''[[Adiantum soboliferum]]'' *''[[Adiantum sordidum]]'' *''[[Adiantum stenochlamys]]'' *''[[Adiantum stolzii]]'' *''[[Adiantum subcordatum]]'' *''[[Adiantum subpedatum]]'' *''[[Adiantum tenerum]]'' *''[[Adiantum tenuissimum]]'' *''[[Adiantum tetragonum]]'' *''[[Adiantum tetraphyllum]]'' *''[[Adiantum thalictroides]]'' *''[[Adiantum trapeziforme]]'' *''[[Adiantum tricholepis]]'' *''[[Adiantum trilobum]]'' *''[[Adiantum tripteris]]'' *''[[Adiantum venustum]]'' *''[[Adiantum villosissimum]]'' *''[[Adiantum villosum]]'' *''[[Adiantum viridescens]]'' *''[[Adiantum viridimontanum]]'' *''[[Adiantum vivesii]]'' *''[[Adiantum vogelii]]'' *''[[Adiantum wattii]]'' *''[[Adiantum wilsonii]]'' *''[[Adiantum zollingeri]]'' {{Colend}} ==Gailearaí== <gallery> File:Adiantumhispidulum1web.jpg|''Adiantum hispidulum'' File:Adiantum cunninghamii.jpg|''Adiantum cunninghamii'' File:Adiantum lunulatum W IMG_2337.jpg|''Adiantum lunulatum'' File:Starr 030807-0142 Adiantum raddianum.jpg|''Adiantum raddianum'' </gallery> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} [[Catagóir:Adiantum | ]] axyrmizdzu9o97lw4l2vorc49b6gunu 0 47629 1309275 1304898 2026-04-22T10:05:26Z TGcoa 21229 1309275 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is [[droichead]] suite i m[[Baile Átha Cliath]] trasna na [[Life]] é '''Droichead Samuel Beckett'''.<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1381803|title=Droichead Samuel Beckett/Samuel Beckett Bridge {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> [[Santiago Calatrava]], ailtire as [[Valencia]] na [[An Spáinn|Spáinne]], a dhear é ina stíl nua-thodhchaíoch shainiúil. Cuireadh tús lena thógáil sa bhliain 2007 agus osclaíodh é ar 10 Nollaig, 2009. [[Íomhá:Samuel_Beckett_bridge_at_night_-_Flickr_-_D464-Darren_Hall.jpg|clé|mion|220x220px|[[Droichead Samuel Beckett]], [[Baile Átha Cliath]], 2009]] == Féach freisin == * Santiago Calatrava == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Droichid BÁC}} {{síol-tír-ie}} {{DEFAULTSORT:Droichead Samuel Beckett}} [[Catagóir:Droichid i mBaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Samuel Beckett]] 76xuub097xi87hcvm3eiiuamq08nmc5 0 49025 1309257 1298020 2026-04-22T08:42:35Z TGcoa 21229 1309257 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Bitheolaíocht|Bitheolaí]] a rugadh ar [[31 Nollaig]] [[1937]] in [[Karkag]] [[An Ungáir|na hUngáire]] is ea '''Avram Hershko'''. Leis an ainm '''Herskó Ferenc''' a rugadh é. Chuir sé faoi in [[Iosrael]] sa bhliain [[1950]]. Bhain sé dochtúireacht amach in [[Iarúsailéim]] agus d'oibrigh sé leis an [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael|Technion]] in [[Haifa]]. Roinn sé [[Duais Nobel]] na [[Ceimic|Ceimice]] i [[2004]] le [[Aaron Ciechanover]] is [[Irwin Rose]] as a [[Fionnachtain|bhfionnachtain]] go bhfuil meicníocht ann chun [[Próitéin|próitéiní]] a dhíghrádú trí mheán úibicitine.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Avram Hershko|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=344}}</ref> == Féach freisin == * [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] ==Tagairtí== {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2004/hershko-lecture.html A léacht Nobel] * [http://md.technion.ac.il/lecturers/lecturer_desc.asp?lecturerID=33&departmentID=2&contentCatID=13 Suíomh ag an Technion] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130327222727/http://md.technion.ac.il/lecturers/lecturer_desc.asp?lecturerID=33&departmentID=2&contentCatID=13 |date=2013-03-27 }} * [http://www.ibiology.org/ibiomagazine/issue-5/avram-hershko-lessons-from-my-life-in-science.html Caint gairid le hAvram Hershko dar theideal "Ceachtanna ó Mo Shaol san Eolaíocht"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029205147/http://www.ibiology.org/ibiomagazine/issue-5/avram-hershko-lessons-from-my-life-in-science.html |date=2013-10-29 }} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-hu}} {{DEFAULTSORT:Hershko,Avram}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Bithcheimiceoirí Iosraelacha]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] 1jstlk7yumtpyzgi1772s4gysqkledx 0 49217 1309208 1174522 2026-04-22T00:00:56Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309208 wikitext text/x-wiki [[File:Affiche émigration JP au BR-déb. XXe s..jpg|thumb|Póstaer rialtais na Seapáine ag cur Meiriceá Theas chun cinn mar sprioc imirce am éigin go luath san fhichiú haois]] San [[antraipeolaíocht]] agus sa [[Socheolaíocht|tsocheolaíocht]], is éard atá i gceist le '''imirce''' ná gluaiseacht [[daonra]] taobh istigh de thír nó idir tíortha is ea '''imirce'''. === Raison d'être === Gluaiseacht isteach i gcathracha is mó a bhíonn san imirce intíre, de thoradh fordhaonra is [[Bochtanas|bochtanais]] faoin tuath agus deiseanna níos fearr a bheith ar fáil sna cathracha. Tarlaíonn imirce idirnáisiúnta de bharr na gcúiseanna céanna, bagairtí polaitiúla ar mhionlaigh, agus/nó cogaíochta. Bíonn deacrachtaí ar leith nuair nach bhfaigheann inimircigh cead cur fúthu sa tír eile. I dtíortha forbartha, tarlaíonn iompú daonra, oiread inmheasta imirce daoine amach as cathracha isteach sa tuath máguaird.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Imirce|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=365}}</ref> === An difríocht idir eisimirce agus imirce === Baineann an [[eisimirce]] le himeacht ó áit; baineann an inimirce le teacht go háit. An eisimirce ó Éirinn, bhain sí a buaic amach aimsir [[An Gorta Mór|an Ghorta]]; i rith [[An Tíogar Ceilteach|an Tíogair Cheiltigh]], bhí go leor inimirce chun na hÉireann ón b[[An Pholainn|Polainn.]] Agus baineann an imirce le gluaiseacht ó thír nó ó ilchríoch amháin go tír nó go hilchríoch eile; ní féidir imirce a dhéanamh ó Chorcaigh go Baile Átha Cliath, mar shampla.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/is-rialacha-breagacha-gan-bhunus-iad-cuid-de-na-rialacha-gramadai/|teideal='Is rialacha bréagacha gan bhunús iad cuid de na rialacha gramadaí'|údar=Eoin Ó Cróinín|dáta=2021-07-27|language=ga-IE|dátarochtana=2023-07-17}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Féach freisin     == * [[Inimirce]] * [[Eisimirce]] * [[Géarchéim imirceach na hEorpa sna 2010idí]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Imirce dhaonna]] [[Catagóir:Inimirce]] 36nrqnloqksubql2hj1gdf1n0lqkms2 0 50385 1309266 1230058 2026-04-22T09:20:25Z TGcoa 21229 1309266 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisic|Fisiceoir]], spiaire is polaiteoir a rugadh i d[[Tel Aviv]] ab ea '''Yuval Ne'eman''' ([[14 Bealtaine]] [[1925]] – [[26 Aibreán]] [[2006]]). Rinne sé [[taighde]] ar [[Siméadracht|shiméadracht]] i [[Fisic cháithníní|bhfisic na gcáithníní]]. Le [[Murray Gell-Mann]] chuir sé ''The Eightfold Way'' (An tSlí Ochtfhillte, 1964) in eagar. Toghadh ina bhall den Knesset i [[1981]] é, agus bhí sé ina aire eolaíochta is forbartha.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Yuval Ne'eman|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=482}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Neeman,Yuval}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1925]] [[Catagóir:Básanna in 2006]] [[Catagóir:Fisiceoirí]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Fisice]] [[Catagóir:Daoine Iosraelacha]] 673wzvlqlsmrevfq0kgym5gsmq62vyx 1309267 1309266 2026-04-22T09:24:33Z Alison 570 Stub-sort 1309267 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisic|Fisiceoir]], spiaire is polaiteoir a rugadh i d[[Tel Aviv]] ab ea '''Yuval Ne'eman''' ([[14 Bealtaine]] [[1925]] – [[26 Aibreán]] [[2006]]). Rinne sé [[taighde]] ar [[Siméadracht|shiméadracht]] i [[Fisic cháithníní|bhfisic na gcáithníní]]. Le [[Murray Gell-Mann]] chuir sé ''The Eightfold Way'' (An tSlí Ochtfhillte, 1964) in eagar. Toghadh ina bhall den Knesset i [[1981]] é, agus bhí sé ina aire eolaíochta is forbartha.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Yuval Ne'eman|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=482}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol-beath-il}} {{DEFAULTSORT:Neeman,Yuval}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1925]] [[Catagóir:Básanna in 2006]] [[Catagóir:Fisiceoirí]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Fisice]] [[Catagóir:Daoine Iosraelacha]] 34mjt3y0feg37hhhmh531iuty5lu60o 1309269 1309267 2026-04-22T09:29:18Z TGcoa 21229 1309269 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisic|Fisiceoir]], spiaire is polaiteoir a rugadh i d[[Tel Aviv]] ab ea '''Yuval Ne'eman''' ([[14 Bealtaine]] [[1925]] – [[26 Aibreán]] [[2006]]). Rinne sé [[taighde]] ar [[Siméadracht|shiméadracht]] i [[Fisic cháithníní|bhfisic na gcáithníní]]. Le [[Murray Gell-Mann]] chuir sé ''The Eightfold Way'' (An tSlí Ochtfhillte, 1964) in eagar. Toghadh ina bhall den Knesset i [[1981]] é, agus bhí sé ina aire eolaíochta is forbartha.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Yuval Ne'eman|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=482}}</ref> Níor bhronnadh Duais Nobel na Fisice air riamh, rud a tharraing conspóid. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol-beath-il}} {{DEFAULTSORT:Neeman,Yuval}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1925]] [[Catagóir:Básanna in 2006]] [[Catagóir:Fisiceoirí]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Daoine Iosraelacha]] 51nwwpe3oylgwptx2p75y8wisd7akdj 0 52753 1309273 1237485 2026-04-22T09:57:50Z TGcoa 21229 1309273 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ceimic orgánach|Ceimicí orgánach]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] a saolaíodh i m[[Bostún]] ab ea '''Robert Burns Woodward''' ([[10 Aibreán]] [[1917]] - [[8 Iúil]] [[1979]]). Rinne sé amach struchtúir an-chuid frithbheathach agus [[stricnín]]. Ceannródaí i sintéis orgánach, agus chruthaigh sé comhdhúile mar [[cuinín|chuinín]], cortasón is [[clóraifill]] (1961). Bhuaigh sé [[Duais Nobel na Ceimice]] i [[1965]] as.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Robert Burns Woodward|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=705}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{síol}} {{DEFAULTSORT:Woodward, Robert Burns}} [[Catagóir:Ceimiceoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1917]] [[Catagóir:Básanna i 1979]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Ceimice]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] cov7k2ww7ux6b9no2370er6gxi8jalv 0 63697 1309276 972563 2026-04-22T10:05:33Z TGcoa 21229 1309276 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Samuel Beckett bridge at night - Flickr - D464-Darren Hall.jpg|mion|[[Droichead Samuel Beckett]], [[Baile Átha Cliath]], 2009|clé|220x220px]] [[Íomhá:Hemispheric - Valencia, Spain - Jan 2007.jpg|mion|Ciutat de les Arts i les Ciències, Valencia, an Spáinn, 1996|clé|220x220px]] [[Íomhá:Auditorio de Tenerife, Santa Cruz de Tenerife, España, 2012-12-15, DD 02.jpg|mion|Halla Éisteachta Tenerife, an Spáinn, 2003|clé|220x220px]] Ailtire, innealtóir agus ealaíontóir [[An Spáinn|Spáinneach]] is ea '''Santiago Calatrava Valls''' a rugadh ar [[28 Iúil]] [[1951]] i Benimàmet, [[Valencia]]. Déanann sé dealbhóireacht agus péintéireacht ach is é a shaothair ailtireachta a ghnóthaigh clú dó. Aithnítear é as stíl nua-thodhchaíoch shainiúil na struchtúr a dhearann sé. Droichid agus stáisiúin traenach a dhear sé sa chuid ba mhó ar dtús, mar shampla [[Droichead Samuel Beckett]] i mBaile Átha Cliath. Ach tá foirgnimh deartha aige anois freisin. Tá oifigí aige i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], [[Doha]] agus [[Zurich]]. Tá cónaí air i Zurich. [[Íomhá:WTC Hub June 2015 2 vc.jpg|mion|220x220px|Ionad Iompair an WTC i gCathair Nua-Eabhrac agus é á thógáil i Meitheamh na bliana 2015|clé]] ==Naisc sheachtracha== *[http://www.calatrava.com/ Suíomh oifigiúil, arna rochtain ar 9 Lúnasa 2015] {{síol}} {{DEFAULTSORT:Calatrava,Santiago}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Ailtirí]] [[Catagóir:Daoine Spáinneacha]] [[Catagóir:Ailtirí Spáinneacha]] 296u3jx21c6ujtgv6haoxh1p6y3tgew 1309277 1309276 2026-04-22T10:05:58Z TGcoa 21229 1309277 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Samuel Beckett bridge at night - Flickr - D464-Darren Hall.jpg|mion|[[Droichead Samuel Beckett]], [[Baile Átha Cliath]], 2009|clé|220x220px]] [[Íomhá:Hemispheric - Valencia, Spain - Jan 2007.jpg|mion|Ciutat de les Arts i les Ciències, Valencia, an Spáinn, 1996|clé|220x220px]] [[Íomhá:Auditorio de Tenerife, Santa Cruz de Tenerife, España, 2012-12-15, DD 02.jpg|mion|Halla Éisteachta Tenerife, an Spáinn, 2003|clé|220x220px]] Ailtire, innealtóir agus ealaíontóir [[An Spáinn|Spáinneach]] is ea '''Santiago Calatrava Valls''' a rugadh ar [[28 Iúil]] [[1951]] i Benimàmet, [[Valencia]]. Déanann sé dealbhóireacht agus péintéireacht ach is é a shaothair ailtireachta a ghnóthaigh clú dó. Aithnítear é as stíl nua-thodhchaíoch shainiúil na struchtúr a dhearann sé. Droichid agus stáisiúin traenach a dhear sé sa chuid ba mhó ar dtús, mar shampla [[Droichead Samuel Beckett]] i mBaile Átha Cliath. Ach tá foirgnimh deartha aige anois freisin. Tá oifigí aige i [[Nua-Eabhrac (cathair)|Nua-Eabhrac]], [[Doha]] agus [[Zurich]]. Tá cónaí air i Zurich. [[Íomhá:WTC Hub June 2015 2 vc.jpg|mion|220x220px|Ionad Iompair an WTC i gCathair Nua-Eabhrac agus é á thógáil i Meitheamh na bliana 2015|clé]] ==Naisc sheachtracha== *[http://www.calatrava.com/ Suíomh oifigiúil, arna rochtain ar 9 Lúnasa 2015] {{síol}} {{DEFAULTSORT:Calatrava,Santiago}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1951]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Ailtirí]] [[Catagóir:Daoine Spáinneacha]] [[Catagóir:Ailtirí Spáinneacha]] [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] nfjymgs52llmc7hdychn5rbkhtdrxt9 0 65483 1309145 1308600 2026-04-21T16:39:55Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309145 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}}[[Géineas]] fadréimseach de mhagairlín is ea '''''Habenaria''''', ar a dtugtar go coitianta '''magairlín na móna'''.<ref>[http://apps.kew.org/wcsp/namedetail.do?name_id=94122 Kew World Checklist of Selected Plant Families]{{Dead link|date=Meitheamh 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá thart ar 800-1000 speiceas de Habenaria ann, dúchasach i ngach mór-roinn ach amháin [[Antartaice]], i gcriosanna [[Trópaicí|trópaiceacha]] agus [[aeráid mheasartha|mheasartha]] araon. ==Speicis roghnaithe== [[File:Habenaria crinifera flowers.jpg|thumb|right|Bláthanna ''[[Habenaria crinifera]]'']] {| |- valign=top | * ''[[Habenaria alata]]'' <small>[[William Jackson Hooker|Hook.]]</small> &ndash; Winged Bog Orchid * ''[[Habenaria amalfitana]]'' <small>Lehmann & Kränzlin</small> &ndash; Guadeloupe Bog Orchid * ''[[Habenaria arenaria]]'' <small></small> &ndash; Dune Orchid * ''[[Habenaria clavata]]'' * ''[[Habenaria crinifera]]'' <small> [[Lindl]]</small> &ndash; Doll Orchid * ''[[Habenaria dentata]]'' <small>([[Olof Swartz|Sw.]]) [[Rudolf Schlechter|Schltr.]]</small> * ''[[Habenaria digitata]]'' * ''[[Habenaria distans]]'' <small>[[August Grisebach|Griseb.]]</small> &ndash; Hammock Bog Orchid * ''[[Habenaria dives]]'' * ''[[Habenaria dregeana]]'' * ''[[Habenaria epipactidea]]'' * ''[[Habenaria eustachya]]'' <small>[[Heinrich Gustav Reichenbach|Rchb.f]]</small> &ndash; Woodland Bog Orchid * ''[[Habenaria falcicornis]]'' * ''[[Habenaria floribunda]]'' <small>[[John Lindley|Lindl.]]</small><ref>*[http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=HAFL8 ''Habenaria floribunda Lindl.'']{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} PLANTS Profile at ''USDA PLANTS Database''</ref> * ''[[Habenaria laevigata]]'' | * ''[[Habenaria lithophila]]'' * ''[[Habenaria macroceratitis]]'' * ''[[Habenaria malacophylla]]'' * ''[[Habenaria marginata]]'' <small></small> &ndash; Rein Orchid * ''[[Habenaria medusa]]'' <small>Kraenzl.</small> * ''[[Habenaria monorrhiza]]'' <small>(Sw.) Rchb.f</small> &ndash; Tropical Bog Orchid * ''[[Habenaria mossii]]'' <small>(G.Will.) J.C.Manning</small> * ''[[Habenaria odontopetala]]'' <small>Rchb.f</small> &ndash; Toothpetal Bog Orchid * ''[[Habenaria plantaginea]]'' <small>Lindl.</small> * ''[[Habenaria quinqueseta]]'' <small>(Michx.) Eat.</small> &ndash; Longhorn Bog Orchid * ''[[Habenaria radiata]]'' <small>(Thunb.) Spreng.</small> * ''[[Habenaria repens]]'' <small>[[Thomas Nuttall|Nutt.]]</small> &ndash; Waterspider Bog Orchid * ''[[Habenaria rhodocheila]]'' <small>[[Henry Fletcher Hance|Hance]]</small> * ''[[Habenaria schimperiana]]'' * ''[[Habenaria strictissima]]'' <small>Rchb.f</small><ref name="ITIS">{{ITIS |id=43398 |taxon=''Habenaria'' |accessdate=22 May 2010}}</ref><ref name="GRINSpecies">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/splist.pl?5287 |title=Species Records of ''Habenaria'' |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |accessdate=2010-07-09}}</ref> |} == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Habenaria | ]] [[Catagóir:Magairlín]] km0eofja7g8ajaq3lzc8jva526mqg5v 0 66439 1309228 1198769 2026-04-22T06:38:44Z Kwamikagami 1308 1309228 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(392741) 2012 SQ₃₁}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''(392741) 2012 SQ₃₁ = 2004 PR₁₀₇ = 2009 YS₂₀''' uimhir '''66''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|392741]] bb5to2no9mzgckix6phebblac2f6vfe 1309241 1309228 2026-04-22T06:44:36Z Kwamikagami 1308 1309241 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(392741) 2012 SQ₃₁}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(392741) 2012 SQ₃₁}} Is é '''(392741) 2012 SQ₃₁ = 2004 PR₁₀₇ = 2009 YS₂₀''' uimhir '''66''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é é agus d'fhéadfadh sé gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2004|392741]] 733x9wx39eaz7u0pdrzysiqtebym3n1 0 66441 1309234 1198719 2026-04-22T06:41:07Z Kwamikagami 1308 1309234 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2003 QX₁₁₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''2003 QX₁₁₃''' uimhir '''69''' de réadanna an[[Grianchóras| Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003]] hx24sbwx7mrlwx5tdcicuwiwu578lp6 1309246 1309234 2026-04-22T06:46:28Z Kwamikagami 1308 1309246 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2003 QX₁₁₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2003 QX₁₁₃}} Is é '''2003 QX₁₁₃''' uimhir '''69''' de réadanna an[[Grianchóras| Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2003]] gks3hyphu18478khhucdk6zw116pdc7 0 66443 1309232 1198721 2026-04-22T06:40:03Z Kwamikagami 1308 1309232 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(523643) 2010 TY₅₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é (523643) '''2010 TY₅₃''' uimhir '''73''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|523643]] t7m8a1yoxwsmow62yvpnuj6fy2a39bu 1309244 1309232 2026-04-22T06:45:42Z Kwamikagami 1308 1309244 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(523643) 2010 TY₅₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(523643) 2010 TY₅₃}} Is é (523643) '''2010 TY₅₃''' uimhir '''73''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|523643]] l8o20ulv9j4oac87qdq56d9az41vh0r 0 66444 1309230 1198722 2026-04-22T06:39:35Z Kwamikagami 1308 1309230 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(471288) 2011 GM₂₇}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é (471288) '''2011 GM₂₇''' uimhir '''74''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011|471288]] 8lw09iawxv7mmbij58w5bmyp0ichywa 1309243 1309230 2026-04-22T06:45:21Z Kwamikagami 1308 1309243 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(471288) 2011 GM₂₇}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(471288) 2011 GM₂₇}} Is é (471288) '''2011 GM₂₇''' uimhir '''74''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011|471288]] oo4288g0993yla9fbeqsd0f45kxkwf1 0 66445 1309235 1198723 2026-04-22T06:41:30Z Kwamikagami 1308 1309235 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2006 HH₁₂₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''2006 HH₁₂₃''' uimhir '''75''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann go h- [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2006]] n7lk9s7bwr4lrj1nbl2l7ciwjw4rwkz 1309247 1309235 2026-04-22T06:46:49Z Kwamikagami 1308 1309247 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2006 HH₁₂₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2006 HH₁₂₃}} Is é '''2006 HH₁₂₃''' uimhir '''75''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann go h- [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2006]] tdlsgc424jefep8zah4dvo8i3cyyh3o 0 66447 1309229 1198725 2026-04-22T06:39:07Z Kwamikagami 1308 1309229 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(445473) 2010 VZ₉₈}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''(445473) 2010 VZ₉₈''' uimhir '''77''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|445473]] 7s42p5ir2pmc6k1rfwit584a245ztdx 1309242 1309229 2026-04-22T06:44:57Z Kwamikagami 1308 1309242 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(445473) 2010 VZ₉₈}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(445473) 2010 VZ₉₈}} Is é '''(445473) 2010 VZ₉₈''' uimhir '''77''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2010|445473]] ohvoj4lljilrjhjcccpfsejzt8yzqov 0 66448 1309237 1198726 2026-04-22T06:41:54Z Kwamikagami 1308 1309237 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2011 FW₆₂}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''2011 FW₆₂''' uimhir '''78''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]] lpjvcxn1n1o9910nv80sx85xcj74knv 1309248 1309237 2026-04-22T06:47:11Z Kwamikagami 1308 1309248 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:2011 FW₆₂}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=2011 FW₆₂}} Is é '''2011 FW₆₂''' uimhir '''78''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2011]] 6mnfbqblqygq4shpp5swt1pbhp5rjen 0 66455 1309227 1198732 2026-04-22T06:38:08Z Kwamikagami 1308 1309227 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(82075) 2000 YW₁₃₄}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''(82075) 2000 YW₁₃₄''' uimhir '''86''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2000|82075]] 3mha3tfih7a6zcu6go7ngmetxhr392r 1309240 1309227 2026-04-22T06:44:00Z Kwamikagami 1308 1309240 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(82075) 2000 YW₁₃₄}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(82075) 2000 YW₁₃₄}} Is é '''(82075) 2000 YW₁₃₄''' uimhir '''86''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 512 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2000|82075]] iaa4pj1etg7xap5oziq1vhldnfe8dfh 0 66465 1309226 1198740 2026-04-22T06:37:41Z Kwamikagami 1308 1309226 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(31107) 1997 PS₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é '''(31107) 1997 PS₃ = 1996 GO₂₁''' uimhir '''96''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 420 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1996|31107]] p1ftewnxdqhr3pcn0dwdp2uaybdgtyo 1309239 1309226 2026-04-22T06:43:33Z Kwamikagami 1308 1309239 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(31107) 1997 PS₃}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(31107) 1997 PS₃}} Is é '''(31107) 1997 PS₃ = 1996 GO₂₁''' uimhir '''96''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 420 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall de [[Crios Kuiper |Chrios Kuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 1996|31107]] 3q5f8b8ysmmac8sx0qtffsjglm27smy 0 66466 1309233 1123004 2026-04-22T06:40:42Z Kwamikagami 1308 1309233 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(524435) 2002 CY₂₄₈}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch}} Is é (524435) '''2002 CY₂₄₈''' uimhir '''99''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 420 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den [[Crios Kuiper |Chrios Chuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|524435]] 90c5e6dr5f5yxtrqibfuzvrwe5p3tnb 1309245 1309233 2026-04-22T06:46:03Z Kwamikagami 1308 1309245 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:(524435) 2002 CY₂₄₈}} {{WD Bosca Sonraí Réad Réalteolaíoch|name=(524435) 2002 CY₂₄₈}} Is é (524435) '''2002 CY₂₄₈''' uimhir '''99''' de réadanna an [[Grianchóras|Ghrianchórais]] in ord a méid. Tá trastomhas níos lú ná 420 km aige. Tá a fhithis thart ar an ghrian níos sia amach ón ghrian ná fithis Neiptiúin agus tá sé ina bhall den [[Crios Kuiper |Chrios Chuiper]]. Is [[réad tras-Neiptiúnach]] é agus tá féidearthacht ann gur [[abhacphláinéad]] é freisin. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-grianchóras}} [[Catagóir:Rudaí réalteolaíoch aimsithe i 2002|524435]] cpsyuxumaain404h8s2wz08y13m6i9k 0 69531 1309161 1293416 2026-04-21T17:02:40Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309161 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[polaiteoir]] de chuid [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] í '''Arlene Isabel Foster''', PC, (née '''Kelly'''), a rugadh ar an 17 iúil 1970. == Gairmréim == [[Íomhá:Arlene Foster MLA (cropped).jpg|clé|mion|228x228px|2015]] Bhí Foster ina Ceannaire ar an b[[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] ó Nollaig 2015 go dtí 2021. i mí na Nollag 2015, tháinig Arlene Foster i gcomharbacht ar [[Peter Robinson]] mar cheannaire. Ba í an tríú ceannaire ar an DUP. Ba ea í an duine is óige riamh í sa phost agus an chéad bhean agus smidiríní déanta den tsíleáil ghloine aici.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Arlene Foster daingnithe mar Chéad-Aire an Tuaiscirt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0111/759211-arlene-foster/|date=2016-01-11|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Theresa May and FM Arlene Foster.jpg|clé|mion|209x209px|Arlene Foster agus Theresa May, 2016]] Ar an 11 Eanáir 2016, bhí Arlene Foster daingnithe mar Chéad-Aire ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gluaiseacht-na-gaeilge-ina-duiseacht-ach-stormont-faoi-shuan/|teideal=Gluaiseacht na Gaeilge ina dúiseacht ach Stormont faoi shuan|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=Nollaig 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-11}}</ref> D’éirigh thar barr le Foster sa bhliain 2016.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/slan-le-arlene-treimhse-chinniunach-romhainn-ina-diaidh/|teideal=Slán le Arlene – tréimhse chinniúnach romhainn ina diaidh|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=Aibreán 2021|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-11}}</ref> Bhí sí buacach i dtoghchán an [[Tionól Thuaisceart Éireann|Tionóil]] in 2016, comórtas a ritheadh faoin mana ‘Vótáil d’Arlene’. Bhí 38 suíochán as 108 ag an DUP. Sa bhliain sin freisin ghlac an DUP taobh an [[Breatimeacht|Bhreatimeachta]] sa reifreann faoi bhallraíocht na [[Ríochta Aontaithe]] san Aontas Eorpach. === Conspóidí === I dtús 2017, thosaigh an chonspóid faoin [[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|RHI]], an scéim [[Fuinneamh|fuinnimh]] nach raibh srian ar bith ar chaiteachas uirthi. D’éirigh [[Martin McGuinness]], [[Sinn Féin]], as an leas-chéad-aireacht agus thit Stormont. Chaill Foster a post mar Chéad-Aire in Eanáir na bliana 2017, mar gheall ar a héiginnteacht i dtaca leis an gceist.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gluaiseacht-na-gaeilge-ina-duiseacht-ach-stormont-faoi-shuan/|teideal=Gluaiseacht na Gaeilge ina dúiseacht ach Stormont faoi shuan|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=Nollaig 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-01-11}}</ref> Sa toghchán Tionóil a lean ar an 2 Márta 2017, chuir Foster a cos ann go tútach. Chaill aontachtaithe a móramh in Stormont den chéad uair, buille síceolaíoch mór ar cuireadh an milleán ar Foster faoi.<ref name=":1" /> Mhair an folús in Stormont trí bliana agus bhí an DUP ní ba laige nuair a d’fhill na páirtithe ar Stormont sa bhliain 2020, agus Foster ceaptha mar Chéad-Aire arís. Sa bhliain 2021, bhí an eite bhunchreidmheach sa DUP a d’eascair as [[Eaglais Shaor Phreispitéireach]] [[Ian Paisley]] míshásta le  hiarracht Arlene Foster chun seasamh naimhdeach traidisiúnta an DUP i gcoinne [[Homaighnéasacht|homaighnéasachais]] a mhaolú. Ba chosúil gurb é sin an cor a thug na buíonta difriúla i measc na n-ionadaithe le chéile chun dúshlán na ceannaireachta a thabhairt.<ref name=":1" /> D'éirigh Foster as ceannaireacht an DUP ar [[28 Bealtaine]] [[2021]] agus as an gcéad-aireacht ag deireadh mhí an Mheithimh.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Páirtí Aontachtach Daonlathach]] *[[Scannal Renewable Heat Incentives (Tuaisceart Éireann, 2017)|Scannal Renewable Heat Incentives]] * [[Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Foster, Arlene}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1970]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Céad-Airí Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae Fhear Manach]] [[Catagóir:Mná Éireannacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha]] [[Catagóir:Fear Manach agus Tír Eoghain Theas (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Baill Pháirtí Aontachtach Uladh]] fy2mdy4rp3vona7so972rksipzk3y1s 0 79083 1309196 1170183 2026-04-21T22:38:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309196 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Speiceas de lus na gréine is ea '''''Helianthus angustifolius'''''. Tá sé dúchasach sna Stáit Aontaithe, sa taobh ó dheas agus ó thuaidh, sna stáit go léir ar an chósta ó Texas go Long Island, agus intíre chomh fada le Missouri.<ref>[http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?27922 ''Helianthus angustifolius''.] Germplasm Resources Information Network (GRIN).</ref><ref>[http://bonap.net/MapGallery/County/Helianthus%20angustifolius.png Biota of North America Program 2014 county distribution map]</ref> De ghnáth, faightear é i ngnáthóg an mhachaire (an Atlantach agus an Mhurascaill araon), go háirithe i limistéir fhliucha. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://plants.usda.gov/core/profile?symbol=HEAN2 United States Department of Agriculture Plants Profile]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.tropicos.org/ImageFullView.aspx?imageid=89388 Grianghraf de luslann eiseamal ag an Missouri Botanical Garden, a bailíodh i Missouri i 1993] 7s2pdgcfca1rpaup2ix8fajptbsydh0 0 81465 1309168 1265053 2026-04-21T17:05:29Z Alison 570 [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] 1309168 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Imreoir [[snúcar|snúcair]] gairmiúil Éireannach is ea '''Dennis Taylor''', a rugadh ''Denis Taylor'' ar an [[19 Eanáir]] [[1949]] in [[Oileán an Ghuail]], [[Contae Thír Eoghain]]. == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Taylor, Dennis}} [[Catagóir:Imreoirí snúcair Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1949]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Fir]] 7rm39gdi1ntcbsqam0ri6283hwm5owp 14 81466 1309154 876393 2026-04-21T17:00:37Z Alison 570 Alison moved page [[Catagóir:Daoine Albanacha na hUladh]] to [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] without leaving a redirect: Mar phlé + téarma.ie 876393 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Albanaigh na hUladh|Daoine Albanacha na hUladh]] nfvnhob7nk53zvmih4261lt622zcbj2 1309156 1309154 2026-04-21T17:00:59Z Alison 570 Albanacha Ultacha 1309156 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Albanacha Ultacha|Daoine]] oqql823o1m97vpagqpazzksl7p87djp 1309157 1309156 2026-04-21T17:01:12Z Alison 570 Catagóir:Albanaigh Ultacha 1309157 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Albanaigh Ultacha|Daoine]] i0dcx60f6mujerg8m9cv5cwfxc1q4jf 14 81467 1309152 1286820 2026-04-21T16:58:54Z Alison 570 Alison moved page [[Catagóir:Albanaigh na hUladh]] to [[Catagóir:Albanaigh Ultacha]] without leaving a redirect: Mar phlé + téarma.ie 1286820 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i dTuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha i Stáit Aontaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Grúpaí eitneacha in Éirinn]] ebv5kvw15m3a20xnbhp92zs7igzoolv 0 85338 1309184 1257092 2026-04-21T20:02:21Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309184 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Láithreoir clár raidió agus teoiricí comhcheilge [[Meiriceánaigh|Meiriceánach]] is ea '''Alexander Emric Jones''' a rugadh i n[[Dallas, Texas|Dallas]], [[Texas]] ar an [[11 Feabhra]], [[1974]]. Sin é an fear a dúirt gur chur i gcéill ab ea [[Lámhach Sandy Hook|uafás Sandy Hook]], an t-ionsaí lámhaigh ar bhunscoil i Connecticut inar maraíodh 20 páiste agus seisear daoine fásta in 2012. In 2024, bhí [[Lilian Seenoi-Barr]] ainmnithe mar [[Mhéara Chomhairle Dúiche Chathair Dhoire agus an tSratha Báin|Mhéara Chomhairle Dúiche Chathair Dhoire]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mayor of Derry City and Strabane|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mayor_of_Derry_City_and_Strabane&oldid=1221619240|journal=Wikipedia|date=2024-05-01|language=en}}</ref> agus chuir Jones teachtaireachtaí maslacha ar an meáin shóisialta.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/smal-an-chiniochas-ar-cheapachan-stairiuil-i-ndoire/|teideal=Smál an chiníochas ar cheapachán stairiúil i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=8 Bealtaine 2034|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-09}}</ref> == Féach freisin == * [[Lámhach Sandy Hook]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-beath-us}} {{Síol-raidió}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Jones, Alex}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1974]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Craoltóirí]] [[Catagóir:Daoine as Dallas, Texas]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]] [[Catagóir:Lucht comhcheilge]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Pobalóirí]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Podchraoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] krrsde2tzrrbf3266iu29bpsrn34svw 1309185 1309184 2026-04-21T20:02:51Z Seachránaí 53315 1309185 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Láithreoir clár raidió agus teoiricí comhcheilge [[Meiriceánaigh|Meiriceánach]] is ea '''Alexander Emric Jones''' a rugadh i n[[Dallas, Texas|Dallas]], [[Texas]] ar an [[11 Feabhra]], [[1974]]. Sin é an fear a dúirt gur chur i gcéill ab ea [[Lámhach Sandy Hook|uafás Sandy Hook]], an t-ionsaí lámhaigh ar bhunscoil i Connecticut inar maraíodh 20 páiste agus seisear daoine fásta in 2012. In 2024, bhí [[Lilian Seenoi-Barr]] ainmnithe mar Mhéara Chomhairle Dúiche Chathair Dhoire agus an tSratha Báin|Mhéara Chomhairle Dúiche Chathair Dhoire<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mayor of Derry City and Strabane|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Mayor_of_Derry_City_and_Strabane&oldid=1221619240|journal=Wikipedia|date=2024-05-01|language=en}}</ref> agus chuir Jones teachtaireachtaí maslacha ar an meáin shóisialta.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/smal-an-chiniochas-ar-cheapachan-stairiuil-i-ndoire/|teideal=Smál an chiníochas ar cheapachán stairiúil i nDoire|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=8 Bealtaine 2034|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-09}}</ref> == Féach freisin == * [[Lámhach Sandy Hook]] == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-beath-us}} {{Síol-raidió}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Jones, Alex}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1974]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Dallas, Texas]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Gníomhaithe polaitiúla]] [[Catagóir:Lucht comhcheilge]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Pobalóirí]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Podchraoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] 8w2zgasyn6xuhe8cr3kycuofrm1kq5u 0 86399 1309202 1289575 2026-04-21T23:26:21Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309202 wikitext text/x-wiki Tar éis '''an Chéad Chogaidh Domhanda''', tharla athrú as cuimse ar chúrsaí polaitíochta, cultúrtha, eacnamaíochta agus sóisialta ar fud na hEoráise (an Eoraip agus an Áise), san Afraic, agus fiú i limistéir taobh amuigh díobh siúd a bhí rannpháirteach go díreach ann. Chlis ceithre impireacht mar gheall ar an cogadh, cuireadh deireadh le sean-tíortha , cuireadh cinn nua ar bun, atarraingíodh teorainneacha, bunaíodh eagraíochtaí idirnáisiúnta, agus ghlac go leor idé-eolaíochtaí nua agus sean seilbh dhaingean in  intinn na muintire. Bhí tionchar ag an Chéad Chogadh Domhanda freisin ar chlaochlú polaitiúil an chuid is mó de na príomhpháirtithe a bhí páirteach sa choimhlint, len iad a athrú ina ndaonlathaí toghchánacha trí neas-cheart vótála na bhfear uile a thabhairt don chéad uair sa stair, mar shampla, sa Ghearmáin (toghchán chónaidhm na Gearmáine, 1919) , san Bhreatain Mhór (toghchán ginearálta na Ríochta Aontaithe, 1918), agus sa Tuirc (toghchán ginearálta na Tuirce, 1923).]] [[Íomhá:William_Orpen_-_The_Signing_of_Peace_in_the_Hall_of_Mirrors.jpg|mion|335x335px| ''Síniú na Síochána i Halla na Scátháin: ''Síniú [[Conradh Versailles|Chonradh Versailles]] i Halla na Scátháin i [[Pálás Versailles|Phálás Versailles]]<nowiki> sa bhliain 1919, le [[William Orpen]].</nowiki>]] == Léigear na Gearmáine == == Conradh Versailles == [[Íomhá:Mass_demonstration_in_front_of_the_Reichstag_against_the_Treaty_of_Versailles.jpg|clé|mion|Léirsiú i gcoinne an Chonartha os comhair an [[Reichstag (foirgneamh)|Reichstag]]]] == Fliú paindéime == == Mionlaigh eitneacha == == Suaitheadh polaitiúil == == Réabhlóidí == [[Íomhá:Europe_map_1919.jpg|deas|mion|400x400px|Rannáin pholaitiúla na hEorpa sa bhliain 1919, tar éis  conarthaí Bhrest-Litovsk agus [[Conradh Versailles|Versailles]], agus roimh conarthaí Trianon, Kars, agus Ríge, agus cruthú an Aontais Shóivéadaigh, Sh[[Saorstát Éireann|aorstát Éireann]] agus [[An Tuirc|Phoblacht na Tuirce]]]] == Nótaí == {{Reflist|30em}} == Naisc sheachtracha == *[https://encyclopedia.1914-1918-online.net/themes/post-war/ Post-war] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230106171022/https://encyclopedia.1914-1918-online.net/themes/post-war/ |date=2023-01-06 }}, in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. *Kitchen, James E.: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/colonial_empires_after_the_wardecolonization Colonial Empires after the War/Decolonization], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. *Bessel, Richard: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/post-war_societies Post-war Societies], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. *Rothermund, Dietmar: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/post-war_economies Post-war Economies], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. *Sharp, Alan: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/the_paris_peace_conference_and_its_consequences The Paris Peace Conference and its Consequences], in: [https://encyclopedia.1914-1918-online.net/home/ 1914-1918-online. International Encyclopedia of the First World War]. * [http://www.firstworldwar.com/ FirstWorldWar.com] "A multimedia history of World War I" * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/special_report/1998/10/98/world_war_i/198172.stm The war to end all wars on BBC site] * [http://www.greatwar.nl/ "The Heritage of the Great War"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050213101606/http://www.greatwar.nl/ |date=2005-02-13 }} * [http://www.1914-1918.net/ The British Army in the Great War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015192351/http://www.1914-1918.net/ |date=2015-10-15 }}  [[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]] fw2or9ldu7u6eev7wp62t5b30rv0eta 0 86480 1309146 1072603 2026-04-21T16:42:14Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309146 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir Meiriceánach é '''William Holden''' (17 Aibreán 1918 – 12 Samhain 1981). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir Is Fearr sna [[Gradaim an Acadaimh|Gradaim Academy]] i 1954. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Holden, William}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1918]] [[Catagóir:Básanna i 1981]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Illinois]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Saighdiúirí Meiriceánacha]] o6s6tqma7lrcxg29nj4e8wqivtgga7c 0 86606 1309263 1281425 2026-04-22T08:52:00Z ~2026-24367-81 73682 Ní dóigh liom gur fior sin? Foinse ag teastáil má tá 1309263 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} '''CLG Daingean Uí Chúis''' an t-ainm atá ar [[Cumann Lúthchleas Gael|Chumann Lúthchleas Gael]] i n[[Daingean Uí Chúis]], i g[[Contae Chiarraí]], [[Poblacht na hÉireann|Éire]]. Craobhchomórtas Sinsir Chiarraí sa Pheil is ea an comórtas is cáiliúla a imríonn siad ann, agus caitheann siad dearg agus bán. Bunaíodh CLG Daingean Uí Chúis sa bhliain 1967 nuair a malgamaíodh na Piarsaigh agus Sráid Eoin. == Éachtaí == * '''Ciarraí Craobh Peile Sinsearach''' Buaiteoirí (6) 1938, 1940, 1941, 1943, 1944, 1948. Dara háit (5) 1937, 1939, 1947, 2012, 2018.<ref>{{cite news|url=http://www.irishexaminer.com/sport/gaa/crokes-cruise-to-three-in-a-row-212317.html|teideal=Crokes cruise to three in-a-row|accessdate=30 October 2012|work=[[Irish Examiner]]|publisher=|date=29 October 2012}}</ref> * '''Ciarraí Craobh Iomána Sinsearach Craobh''' Dara háit (1) 1940. * '''Chiarraí Club Peile Craobh''' Buaiteoirí (1) 2015.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.hoganstand.com/ArticleForm.aspx?ID=244837|work=[[Hogan Stand]]}}</ref> * '''Chiarraí Idirmheánach Peile Craobh''' Buaiteoirí (4) 1988, 1989, 1997, 2004. Dara háit (2) 1998, 2002. * '''Chiarraí Sóisear Craobh Peile''' Buaiteoirí (1) 1971. * '''Chiarraí Mion Craobh Peile''' Buaiteoirí (2) 2014, 2015. Dara áit 1958. * '''Chiarraí Faoi-21 Peile Craobh''' Dara háit (1) 2016<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.irishexaminer.com/sport/gaa/south-kerry-hit-back-for-glory-againstdingle-415087.html|work=[[Irish Examiner]]}}</ref> * '''Chiarraí Faoi-21 Craobh Club''' Buaiteoirí (1) 2010. * *'''Ciarraí Thiar Craobh Peile Sinsearach''' Buaiteoirí (14) 1981, 1993, 1994, 1995, 1996, 1999, 2003, 2007, 2010, 2012, 2013, 2014 , 2016, 2018. === Ciarraí Craobh Peile Sinsearach === I 2007 Chiarraí Sinsearach Chraobh na Peile chaill siad i gcoinne Dr. Crokes 0-15 v 0-07, chuaigh sé ar a imirt bhaile an Mhuilinn/Castlemaine lena tharraing siad 0-14 v 2-08, ach bhuaigh i gcoinne 1-05 v 1-10 san athimir. Sa dara babhta d'imir i gcoinne Chiarraí Theas, ach chaill siad 1-15 v 0-06. Bhuaigh CLG Daingean Uí Chúis Craobh Sinsearach Peile Chiarrí 6 uair (i 1938, 1940, 1941, 1943, 1944 agus 1948). I 1907 chaill siad an cluiche ceannais i gcoinne Trá Lí Mitchels, i 1937 agus 1947 i gcoinne CLG John Mitchels. An bhliain 1940 deiridh a bhí buaite i gcoinne Kerins O 'Rahilly' s cé go bhfuil an 1941 bhí bhuaigh i gcoinne John Mitchels Club CLG. == Imreoirí cáiliúla == * Fintan Ashe * Paddy Bán Ó Brosnacháin * Billie Dillon * Daithí Ó Géibheannaigh * Mícheál Ó Géibheannaigh * Pól Ó Géibheannaigh * Seán Ó Géibheannaigh * [[Tommy Griffin|Tomás Ó Grifín]] * [[Diarmuid Ó Murchú]] * Vincent O' Connor == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://web.archive.org/web/20080311010240/http://dingle.kerry.gaa.ie/ Oifigiúil Dingle Club CLG láithreán gréasáin] * [https://web.archive.org/web/20070622140119/http://archives.tcm.ie/thekingdom/2005/07/21/story17938.asp Tuarascáil a mheaitseáil] {{DEFAULTSORT:Daingean Ui Chuis, CLG}} [[Catagóir:Clubanna Peile Gaelacha]] [[Catagóir:Clubanna CLG i gContae Chiarraí]] jsp4ejyh3k7a2yl7o3557tq9023ldoi 0 87598 1309141 1028646 2026-04-21T16:30:38Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309141 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir [[Stáit Aontaithe|Meiriceánach]] í '''Jean Harlow''' (3 Márta 1911 – 7 Meitheamh 1937). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Harlow, Jean}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1911]] [[Catagóir:Básanna i 1937]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Missouri]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Meiriceánacha]] agadv03m7s98t606f2s7z71mpcwrdw5 0 87666 1309142 1022173 2026-04-21T16:34:11Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309142 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Carole Lombard''' (6 Deireadh Fómhair 1908 – 16 Eanáir 1942). Ainmníodh í don ngradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy sa bhliain 1937. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Lombard, Carole}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1908]] [[Catagóir:Básanna i 1942]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Indiana]] fdbffsu9ua9ux4leo57wdh1zvxtx3md 0 89100 1309165 1305879 2026-04-21T17:04:08Z Alison 570 Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha 1309165 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir de chuid [[Thuaisceart Éireann]] é '''Ian Óg Richard Kyle Paisley''', nó '''Ian Paisley Jr.''' a rugadh ar an [[12 Nollaig]], [[1966]]. Is ball den [[Páirtí Aontachtach Daonlathach|DUP]] é. I mí Bealtaine 2010, toghadh é den chéad uair mar theachta parlaiminte do [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thuaidh]]. [[Íomhá:Official portrait of Ian Paisley crop 1.jpg|clé|mion|2017]] Sa bhliain 2024, bhí Paisley i measc na bpolaiteoirí sin a bhí ar chóisir lá breithe [[Nigel Farage]] agus gníomhach sa pháirtí [[Reform UK]] ag an am céanna; bhí Paisley i measc na bhfeisirí sin a bhí dubh dóite i gcoinne an mhargaidh ([[Creat Windsor]]) ar ghlac an DUP leis, ar mholadh [[Jeffrey Donaldson]], chun dul ar ais sa [[Tionól Thuaisceart Éireann|Tionól]] in 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/dup-ag-cruachan-in-aghaidh-na-hanachaine/|teideal=DUP ag cruachan in aghaidh na hanachaine|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=7 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-07}}</ref> San [[Olltoghchán na R-A 2024 i dTuaisceart Éireann|Olltoghchán 2024]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-le-reimeas-paisley-agus-sinn-fein-ar-an-bpairti-is-mo-as-eirinn-in-westminster/|teideal=Deireadh le réimeas Paisley agus Sinn Féin ar an bpáirtí is mó as Éirinn in Westminster|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref>, fuair ceannaire an [[Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe|TUV]] [[Jim Allister]] an ceann is fearr ar [[Ian Óg Paisley|Ian Paisley]] in [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thuaidh]], agus tháinig deireadh le rítheaghlach Paisley tar éis ceithre bliana is leathchéad.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/fisean-drochla-do-ritheaghlach-paisley-borradh-faoi-shinn-fein-agus-ceist-an-athaontaithe-torthai-thoghchan-westminster/|teideal=FÍSEÁN: Drochlá do rítheaghlach Paisley, borradh faoi Shinn Féin agus ceist an athaontaithe – torthaí thoghchán Westminster|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2024-07-05|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-05}}</ref> Bhí farasbarr de 450 vóta de Jim Allister ar Paisley. Ní raibh aon choinne leis seo ar chor ar bith. Dúirt Allister é féin go raibh talamhchreathach. == Féach freisin == * [[Aontroim Thuaidh (Toghcheantar na Ríochta Aontaithe)|Aontroim Thuaidh]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ni}} {{DEFAULTSORT:Paisley, Ian Óg}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1966]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]] [[Catagóir:Comhaltaí den Tionól Reachtach Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Daoine Albanacha Ultacha]] [[Catagóir:Daoine as Béal Feirste]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Aontachtacha]] [[Catagóir:Aontroim Thuaidh (toghcheantar na Ríochta Aontaithe)]] [[Catagóir:Preispitéirigh Éireannacha]] [[Catagóir:Baill den Fhóram Thuaisceart Éireann]] bg00tueotpkxkw0teqlfsllyi0xim6s 2 90239 1309177 1309023 2026-04-21T18:01:08Z Marcas.oduinn 33120 1309177 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Úsáideoir:Marcas.oduinn/Teimpléad:Barra Roghchláir}} =Réamhrá= [ [https://www.teanglann.ie/ teanglann.ie] | [https://www.focloir.ie/ focloir.ie] | [https://www.tearma.ie/ tearma.ie] | [https://www.gaois.ie/ gaois.ie] | [http://dil.ie/ dil.ie] | [https://www.logainm.ie/ga/ logainm.ie] | [https://www.sraidainm.ie/ga/ sraidainm.ie] | [https://www.sloinne.ie sloinne.ie] | [https://en.wikisource.org/wiki/An_Etymological_Dictionary_of_the_Gaelic_Language MacBain] ] [CELT | CODECS | ISOS | THD | BILL | ... ] [ ''[https://medievalscotland.org/kmo/AnnalsIndex/index.shtml Index of Names in Irish Annals]''!-- le Mari Elspeth nic Bryan-- | ''[https://www.libraryireland.com/names/contents.php Irish Names and Surnames]''!-- le Rev Patrick Woulfe, ar Library Ireland-- | ''[http://research.ucc.ie/doi//locus?section=d487e79 Onomasticum Goedelicum]'' | ''[http://research.ucc.ie/doi/atlas Atlas of Names]'' | ''[http://fmg.ac/Projects/MedLands/IRELAND.htm#_Toc389126210 MEDIEVAL LANDS - Ireland]''!-- ar fmg.ac-- ] Daoine: aicme, ciarraí, cine, cineál, clann, corca, dál, dream, duine/daoine, fine, muintir, pobal, síol, teaghlach, tuath; s/daor-chineál, sloinne Tosaíodh an obair seo ar an 6ú Meán Fómhair 2018, leis an leathanach [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] * Foinsí ar [https://www.ucc.ie/en/research-sites/celt/ CELT]: ** [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/text001.html LGÉ], [https://celt.ucc.ie/published/G800011A/ LL], G800011A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100005A/ ACM, ARÉ LS 1220 ''srl.''], G100005A ** [https://celt.ucc.ie/published/G100054/ FFÉ, OFM A 14 ''srl.''], G800054 * [http://exploringcelticciv.web.unc.edu/ Exploring Celtic Civilisation] * Sean-Ghaeilge ** [http://www.smo.uhi.ac.uk/liosta/old-irish-l/ OLD-IRISH-L] ** ''[https://www.digitalmedievalist.com/opinionated-celtic-faqs/how-to-learn-old-irish/ How to learn old irish]'' ** [https://lrc.la.utexas.edu/eieol/iriol U-Texas] ** [https://www.ria.ie/research-projects/focloir-stairiuil-na-gaeilge Foclóir Stairiuil na Gaeilge] ar ARÉ * [https://omniglot.com/writing/irish.htm Gaeilge] ar omniglot * [https://tuairisc.ie/comhairle-ghramadai-no-comhairle-gramadai-an-seimhiu-agus-an-rosheimhiu/ ‘Comhairle ghramadaí’ nó ‘comhairle gramadaí’? An séimhiú agus an róshéimhiú…], Kevin Hickey, tuairisc.ie # ''[https://web.archive.org/web/20070807234048/http://www.carroll.co.uk/irish/chapt01.htm The Eberian Kings]'' # [https://celt.ucc.ie/published/E900000-003/ Early Irish Population-Groups], [[Eoin Mac Néill]] # [https://wikipedialibrary.wmflabs.org/?next_url=/users/my_library/ Wikipedia Library] # Celtic Literature Collective (CLC) ## ''[http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Irish Literature]'', CLC ## ''[https://www.ancienttexts.org/library/celtic/ctexts/index_irish.html Irish index]'', Ancient Texts # [https://bill.celt.dias.ie/vol4/browseatsources.php Textual sources], CELT * [[:Teimpléad:cite web]] * [[:Teimpléad:cite book]] * [[:Teimpléad:citation]] * [[:Teimpléad:familytree]] * [[Speisialta:WhatLinksHere/Teimpléad:Glanadh-mar]] * [https://www.wikidata.org/wiki/Special:NewItem Earra nua] ar WikiData * [[Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Éireannacha]] * [[:Catagóir:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] * Faiceachas {{tl|Scéalta miotaseolaíochta}} {{tl|An Rúraíocht}} {{tl|An Fhiannaíocht}} {{tl|Scéalaíocht na Ríthe}} {{tl|Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise}} =Bliain 1, 2018 - 2019= ==Céim 1 - An Rúraíócht== Cóipeáil agus aistriú go díreach ó wiki-suímh (en, de, srl) eile. * béim ar an Rúraíocht... * ... agus Tuatha Dé Danann agus Ardríthe na hÉireann a thagann isteach leis na scéalta úd. * ainm an phríomhleathnaigh as NuaGhaeilge; athsheoladh ann don ainm as SeanGhaeilge * [[Donn Cuailnge]], [[Finnbhennach]], [[Maol]], [[Liath Macha agus Dub Sainglend]], [[Caladbolg]], [[Fragarach]], [[Fedelm]], [[Dáire mac Fiachna]], [[Cairpre Nia Fer]], [[Fedelm Noíchrothach]], [[Erc mac Cairpri]], [[Achall]] * Naisc dhearga nó athsheolta go [[:en:Ulster Cycle]] ar en.wiki *# a/s, [[Cairbre Cuanach]] *# a/s, [[Condere mac Echach]] *# n/d, [[Fiachu mac Fir Febhe]] *# n/d, [[Folloman mac Conchobair]] *# n/d, [[Friuch]] *# n/d, [[Goll mac Carbada]] *#* [[Nechtan Scéne]] ==Céim 2 - Scéalta Miotaseolaíochta== * Gramadach ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Leathnaigh eile nach bhfuil fós an sna teimpléidí reatha * Scéalta Miotaseolaíochta: [[Cessair]], [[Partholón]], [[Nemed]], [[Fir Bolg]]; [[Fomhóraigh]]; (Tuatha Dé Danann agus Clann Mhíle í gcéim 3) ** [[Tuan mac Cairill]], [[Neimheadh]], [[Fiacha mac Delbaíth]], [[Mac Cuill]], [[Mac Gréine]], [[Cichol Gricenchos]], [[Fintán mac Bóchra]], [[Dealgnaid]], [[Bóinn (bandia)]], [[Ealcmhar]], [[Cethlenn]], [[Conand]], [[Elatha]], [[Tethra]], [[Glas Ghaibhneann]] * Leathanaigh eile: ** [[Leabhar Bhaile an Mhóta]], [[Tomhaidhm]] * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS srl ==Céim 3 - Tuatha Dé Danann, Clann Mhíle== * Gramadach (arís) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * [[Tuatha Dé Danann]] ** [[Éber Finn]] &rarr; [[Éibhear Fionn]], [[Érimón]] &rarr; [[Éiremhón]] &rarr; [[Éireamhón]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Bres]], [[Aislinge Oenguso]], [[Ábartach]], [[Abhean]], [[Áed]], [[Airmed]], [[Anu]], [[Aobh]], [[Aoi]], [[Aoife (iníon Bhodhbh Dheirg)]], [[Bec]], [[Bodb Derg]], [[Brea]], [[Brian (miotaseolaíocht)]], [[Caer Ibormeith]], [[Cermait]], [[Creidhne]], [[Dian Cécht]], [[Ethal]], [[Ecne]], [[Fionnuala]], [[Goibhniu]], [[Iuchar]], [[Iucharba]], [[Ler]], [[Luchtaine]], [[Miach]], [[Neit]], [[Uaithne]] * [[Clann Mhíle]] ** [[Goídel Glas]], [[Fénius Farsaid]], [[Scota]], [[Amergin Glúingel]], [[Bilé]], [[Donn]], [[Muimne, Luigne agus Laigne]], [[Ér, Orba, Ferón agus Fergna]], [[Íriel Fáid]], [[Ethriel]], [[Conmáel]], [[Tigernmas]] * Eile ** [[Biróg]], [[Immram Brain]] ([[Bran mac Feabhail]]), [[Carman]], [[Crobh Dearg]], [[Crom Cruach]], [[Cailleach]], [[Ceithre Sheod]] ==Céim 4 - Ard-Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]], [[Eochaid Étgudach]], [[Cearmna Finn]], [[Sobhairce]], [[Eochaid Faebar Glas]], [[Fiacha Labhrainne]], [[Eochaid Mumu]], [[Óengus Olmucaid]], [[Énna Airgdech]], [[Rothechtaid mac Main]] (I), [[Sétna Airt]] (I), [[Fíachu Fínscothach]], [[Muinemón]], [[Faildergdóid]], [[Ollom Fódla]], [[Fínnachta]], [[Slánoll]], [[Géde Ollgothach]], [[Fíachu Findoilches]], [[Berngal]], [[Ailill mac Slánuill]], [[Sírna Sáeglach]], [[Rothechtaid Rotha]], [[Elim Olfínechta]], [[Gíallchad]], [[Art Imlech]], [[Nuadu Finn Fáil]], [[Bres Rí]], [[Eochaid Apthach]], [[Finn mac Blatha]], [[Sétna Innarraid]] (II), [[Siomón Brecc]], [[Dui Finn]], [[Muiredach Bolgrach]], [[Énna Derg]], [[Lugaid Íardonn]], [[Sírlám]], [[Eochaid Uairches]], [[Eochaid Fíadmuine]], [[Conaing Begeclach]], [[Lugaid Lámderg]], [[Art mac Lugdach]], [[Fíachu Tolgrach]], [[Ailill Finn]], [[Eochaid mac Ailella]], [[Airgetmar]], [[Dui Ladgrach]], [[Lugaid Laigde]], [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]] ([[Áed Rúad]] ([[Áed Ruad]]), [[Díthorba]], [[Cimbáeth]]), [[Rechtaid Rígderg]], [[Úgaine Mór]], [[Bodbchad]], [[Lóegaire Lorc]], [[Cobthach Cóel Breg]], [[Labraid Loingsech]], [[Meilge Molbthach]], [[Mog Corb]], [[Óengus Ollom]], [[Irereo]], [[Fer Corb]], [[Connla Cáem]], [[Ailill Caisfiaclach]] ([[Ailill]]*), [[Adamair]], [[Eochaid Ailtlethan]], [[Fergus Fortamail]], [[Óengus Tuirmech Temrach]], [[Conall Collamrach]], [[Nia Segamain]], [[Énna Aignech]], [[Crimthann Coscrach]], [[Rudraige mac Sithrigi]] (III), [[Finnat Már]], [[Bresal Bó-Díbad]], [[Conchobar Abradruad]], [[Crimthann Nia Náir]], [[Cairbre Cinnchait]], [[Feradach Finnfechtnach]], [[Fíatach Finn]], [[Fíachu Finnolach]], [[Elim mac Conrach]], [[Túathal Techtmar]], [[Mal mac Rochride]], [[Fedlimid Rechtmar]], [[Cathair Mór]], [[Conn Cétchathach]], [[Conaire Cóem]], [[Art mac Cuinn]], [[Lugaid mac Con]] ([[Lughaidh]]*), [[Fergus Dubdétach]], [[Cormac mac Airt]], [[Eochaid Gonnat]] ([[Eochaidh]]*), [[Cairbre Lifechair]], [[Fothad Cairpthech]], [[Fothad Airgthech]], [[Fíachu Sroiptine]], [[Colla Uais]], [[Muiredach Tirech]], [[Cáelbad]], [[Eochaid Mugmedon]], [[Crimthann mac Fidaig]] ([[Criofan]]*), [[Níall Noígíallach]] &larr; [[[[Niall Noígíallach]]]], [[Nath Í mac Fiachrach]], [[Lóegaire mac Néill]] ==Céim 5 - ABCDEí== * [[Annála na hÉireann]], [[Banseanchas]], [[Cóir Anmann]], [[Dinnseanchas]], [[Echtra]] ([[Eachtra]]) agus [[Immram]] ([[Iomramh]]), [[Echtra Condla]], [[Echtra Fergusa maic Léti]], [[Eachtra Neara]], [[Sanas Cormaic]] ==Céim 6 - An Fhiannaíocht== * [[An Fhiannaíocht]], Na [[Fianna]] Daoine * [[Creidne]], [[Finn Eces]], [[Finn mac Cumaill]] &larr; [[Fionn mac Cumhaill]], [[Oisín]], [[Diarmuid Ua Duibne]], [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Bodhmall]], [[Muireann]], [[Plúr na mBan]], [[Sadb]] &rarr; [[Sadhbh]], [[Caílte mac Rónáin]], [[Conán mac Lia]], [[Conán mac Morna]], [[Cumall]], [[Goll mac Morna]], [[Liath Luachra]], [[Oscar mac Oisín]] Scéalta ar fáil * [[Agallamh Beag]], [[Agallamh na Seanórach]], [[Bruidhean Chaorthainn]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Gabhra]], [[Eachtra Bhodaigh an Chóta Lachtna]], [[Fianshruth]], [[Fionn agus Gráinne]], [[Macgnímartha Finn]], [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] Scéalta nach bhfuil ar fáil ar wikipediae * [[Bruidhean Chéise Corainn]], [[Bruidhean Bheag na hAlmhaine]], [[Bruidhean Eochaidh Bhig Dheirg]] # [[Eachtra Iollainn Iolchrothaigh Mhic Ríogh na hEasbáinne]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Iollainn_Iolchrothaigh_Mhic_Ríogh_na_hEasbáinne en]''') # [[Eachtra an Ghiolla Dheacair]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_an_Ghiolla_Dheacair en]''') # [[Eachtra Lomnachtáin]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Eachtra_Lomnachtáin en]''') #* [[Fotha Catha Cnucha]] # [[Tóraíocht Taise Taoibhghile]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Taise_Taoibhghile en]''') # [[Tóraíocht Shaidhbhe Iníne Eoghain Óig]] ('''[http://en.wikipedia.org/wiki/Tóraíocht_Shaidhbhe_Iníne_Eoghain_Óig en]''') #* [[Nessa Ní Shéaghdha]], [[Máirín Ní Mhuiríosa]] ==Céim 7 - Scéalaíocht na Ríthe== * [[Ard-Ríthe na hÉireann]] ''thuas, céim 4'', [[Baile in Scáil]], [[Baile Chuinn Chétchathaig]] (scrios: [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaigh?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaigh], [https://ga.wikipedia.org/wiki/Baile_Chuinn_Cétchathaig?redirect=no Baile_Chuinn_Cétchathaig]), [[Sadb ingen Chuinn]] ==Céim 8 - Lámhscríbhinní== * [[Teimpléad:Lámhscríbhinní Gaelacha na Meánaoise]] ** [[Leabhar Gabhála na hÉireann]] *# [[Leabhar Fhear Maí]] ** [[Leabhar na gCeart]], Oidheadh Chlainne x 3: [[Oidheadh Chlainne Lir|... Lir]] ([[Clann Lir]]), [[Oidheadh Chlainne Tuireann|... Tuireann]], [[Oidheadh Chlainne Uisnigh|... Uisnigh]] ==Céim 9 - Aithbhreithniú== * Glan / Cuir le roinnt leathnach ** [[Aengus]] &rarr; [[Aonghas]], [[Áine]], [[Badb]] &rarr; [[Badhbh (bandia)]], [[Breogán]], [[Brigit]], [[Cormac mac Airt]], [[Daghdha]], [[Enbarr]], [[An Fhiannaíocht]], [[Fionn mac Cumhaill]], [[Grian (bandia)]], [[Lugh]], [[Níall Noígíallach]], [[Niamh Chinn Óir]], [[Oisín]] * Leathanaigh eile: ** ''[[Úsáideoir:Marcas.oduinn/List of Irish mythological figures]]'' ** [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Na Scéalta Miotaseolaíochta]], [[An Rúraíocht]], [[An Fhiannaíocht]], [[Scéalaíocht na Ríthe]] ==Céim 10 - feabhsú na Gaeilge== * [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Cruthaithe|Cruthaithe]] * Gramadach (arís eile) ** Tuiseal Ginideach ** na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha = Bliain 2, 2019 - 2020 = == Feabhsú na Gaeilge (2) == * Tuiseal ginideach ** Mo chuid airgid ''vs.'' Mo chuid den airgead ** Séimhithe * na clásail choibhneasta díreacha agus indíreacha * Ainmneacha Sean &rarr; Meán &rarr; Nua-Ghaeilge ** Eisceachtaí: [[Aengus]], [[Brigit]] (''vs.'' [[Naomh Bríd]]), [[Daghda]] nó [[Daghdha]] (ní *Dea-dhia), [[Lugh]] (ní [[Lú]]) == Tagairtí == * Bunachar: tagairtí ISoS, CELT, CODECS, WikiData * LGÉ, ACM, FFÉ go Gaeilge (go háirithe i leathanaigh na nArd-Ríthe) == Ath-bhreithniú == * [[Ceasair]], [[Parthalán]], [[Neimheadh]], [[Fir Bholg]] * [[Sláine mac Deala]]... [[Eochaid mac Eirc]] == Catagóirí == * [[:Catagóir:Dreamanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Éarainn]], [[:Catagóir:Ulaid]], [[:Catagóir:Eoghanachta]], [[:Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] == Ogham, [[Aibítir]] == * [[Ogham]], [[:Catagóir:Ogham]], [[Auraicept na n-Éces]], [[Bríatharogam]]=[[Briatharogham]], [[De Dúilib Feda na Forfid]], [[In Lebor Ogaim]]=[[An Leabhar Oghaim]], [[Inscríbhinní Oghaim]] * [[:Teimpléad:Litreacha Oghaim]], [[beith (ogham)|beith]]*, [[luis (ogham)|luis]], [[fearn (ogham)|fearn]], [[sail (ogham)|sail]], [[nion (ogham)|nion]] | [[uath (ogham)|uath]], [[dair (ogham)|dair]], [[tinne (ogham)|tinne]], [[coll (ogham)|coll]], [[ceirt (ogham)|ceirt]] | [[muin (ogham)|muin]], [[gort (ogham)|gort]], [[nGéadal (ogham)|nGéadal]]*, [[straif (ogham)|straif]], [[ruis (ogham)|ruis]] | [[ailm (ogham)|ailm]], [[onn (ogham)|onn]], [[úr (ogham)|úr]], [[eadhadh (ogham)|eadhadh]], [[iodhadh (ogham)|iodhadh]] | [[Forfeda]], ''[[Ébad (ogham)|Ébad]]-a, [[Oir (ogham)|Oir]]-a, [[Uillenn (ogham)|Uillenn]]-a,'' [[Iphín (ogham)|Iphín]]=[[Ifín (ogham)|Ifín]], ''[[Emancholl (ogham)|Emancholl]]-s'', [[Peith (ogham)|Peith]] * [[:Catagóir:Inscríbhinní Oghaim]], [[CIIC 2]]=[[Cloch Oghaim Chluain Muirís]], [[CIIC 10]]=[[Cloch Oghaim Bhréisteach]], [[CCIC 11]]=[[Ráth na Dromainne]], [[CIIC 38]]=[[Cloch Oghaim Bhaile Mhuadáin]], [[CIIC 47]]=[[Cloch Oghaim Cháisleán tSíomoin]], [[CIIC 50]]<[[Ráth Chrois Uaithne]], [[CIIC 57]]–58=[[Clocha Oghaim Phlácais]], [[CIIC 66]]=[[Cloch Oghaim Bhéal an Churraigh Bháin]], [[CIIC 145]]=[[Cloch Oghaim Airghleanna]], [[CIIC 155]]-163=[[Clocha Oghaim Bhaile an tSagairt]], [[CIIC 170]]<[[Teampall Mhanachain]], [[CIIC 187]]<[[Cill Maoilchéadair]], [[CIIC 193]]<[[Mám an Óraigh]], [[CIIC 197]]–203=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]], [[CIIC 206]]–213=[[Clocha Oghaim Chill Chuallachta Thoir]], [[CIIC 220]]=<strike>[[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin]]</strike> &rarr; [[Cloch Oghaim Dhoire Fhíonáin Beag]], [[CIIC 230]]<[[Clochán Cárthainn]], [[CIIC 241]]=[[Clocha Oghaim Dhún Lóich]], [[CIIC 246]]=<strike>[[Chlocha Oghaim Aird Chánachta]]</strike> &rarr; [[Clocha Oghaim Aird Chánachta]], [[CIIC 266]]-267=<strike>[[Clochanna Oghaim Chill Tíre]]</strike> &rarr; [[Clocha Oghaim Chill Tíre]], [[CIIC 272]]-281<[[Uaimh agus Clocha Oghaim Dhrom Lócháin]], CICC iii=[[Cloch Oghaim Bhaile an Bhúlaeraigh Thuaidh]], CIIC iii=[[Cloch Oghaim Dhún gCoimín]], CIIC iii<[[Caiseal Imileá an Bhóthair]], CIIC iii=[[Clocha Oghaim Tulaigh Garráin]], CIIC iii<<strike>[[Bhaile Uí Bhaoithín]]</strike> &rarr; [[Baile Uí Bhaoithín]], CIIC iii<<strike>[[Teampall Ráth Theas]]</strike> &rarr; [[Teampall Ráth Teas]] == Dreamanna == {| |- valign=top || [[Íomhá:Ptolemy's Ireland.png|mion|100px|Léarscáil Tolamaes]] || [[Íomhá:Ireland early peoples and politics.gif|mion|100px|Luath-dhreamanna]] || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px|Éire 900]] || [[Íomhá:Www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1014.gif|thumb|100px|Éire 1014]] || [[Íomhá:www.wesleyjohnston.com-users-ireland-maps-historical-map1300.gif|mion|100px|[[Tiarnas na hÉireann]], 1300]] || [[Íomhá:Ireland 1450.png|mion|100px|Éire 1450]] || [[Íomhá:IrelandBaronies1899Map.png|mion|105px|Barúntachtaí 1899]] |- valign=top || [[Íomhá: Ireland900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Munster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Osraige-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Leinster-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Mide-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Connacht-900.svg|mion|100px]] || [[Íomhá:Kingdom of Breifne-900.svg|mion|100px]] |- valign=top || [[Íomhá:UlsterDioceseKingdoms.png|mion|100px]] || [[Íomhá:NorthernUiNeill.png|mion|100px]] |} ===Luath-dhreamanna=== * [[Prótastair Éireann]]<[[Stair na hÉireann]], [[Periplus Massiliach]], [[Ora Maritima]], [[Almagest]]- ([[Úsáideoir:Ériugena|ÉG]]), [[Geografaíocht (Tolamaes)]]-, [[Scotti]], [[Attacotti]]-, [[Breatain (logainm)]], [[:Teimpléad:Éire Tholamaes]] * Connacht: [[Auteini]]=[[Uaithni]], [[Fir Ol nEchmacht]], [[Nagnatae]], [[Nagnata]]; Laigin: [[Brigantes (Éire)]], [[Cauci]], [[Coriondi]], [[Domnu]], [[Fir Domnann]], [[Gailióin]], <strike>[[Manapi]]</strike> &rarr; [[Manapii]]; Mide: [[Eblani]]=[[Ebdani]]=[[Blanii]], [[Eblana]]; Muma: [[Gangani]]=[[Concani]], [[Iverni]], [[Uellabori]], [[Uodiae]]=[[Usdiae]]; Uladh: [[Darini]], [[Erdini]], [[Uennicnii]] * Eile: [[Belgae]], [[Scotia]]-, [[Gleann Scoithín]], [[Albion]]-, [[Caledonia]]-, [[Damnonii]], [[Dumnonii]], [[Hibernia]]- * Le dáileadh: [[Indech]], [[Octriallach]], * [[Ríochtaí Éireann]], [[Cúigí na hÉireann]] * [[Dáire Doimthech]], [[Lugaid Loígde]] (Lugaid mac Con), [[Ríthe Éireann]], [[Flaith]], [[Tigerna]]=[[Tiarna]], [[Liosta Ríthe na hÉireann]], [[Ard-Ríthe na hÉireann]]-, [[Rí na Teamhrach]]=[[Ríthe na Teamhrach]], [[Coirpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]]-, [[Ailill Molt]], [[Lugaid mac Lóegairi]]=[[Lughaidh mac Laoghaire]], [[Ríocht na Mumhan]], [[Rí na Mumhan]]=[[Ríthe na Mumhan]], [[Rí na Deasmhumhan]]=[[Ríthe na Deasmhumhan]], [[Rí na Tuadhmhumhan]]=[[Ríthe na Tuadhmhumhan]], [[Rí na hIarmhumhan]]=[[Ríthe na hIarmhumhan]], [[Rí na hUrmhumhan]]=[[Ríthe na hUrmhumhan]], [[Liosta Ríthe Uladh]] &rarr; [[Rí na nUladh]]=[[Ríthe na nUladh]], [[An Dubhaltach Mac Fhirbhisigh]] &rarr; [[Dubhaltach Mac Firbhisigh]], [[Ríocht na Mí]], [[Rí na Mí]]=[[Ríthe na Mí]], [[Airgíalla]]=[[Oirialla]], <strike>[[Ríthe an Oiriall]]</strike> &rarr; [[Ríthe na nOiriall]]=[[Ríthe Oiriall]], [[Bréifne]], [[Ríthe na Bréifne]], [[Ríthe na Laighean]], [[Ríthe an Osraí]], [[Tiarnas na hÉireann]]-, [[Túathal mac Cormaic]]=[[Túathal Máelgarb]]=[[Tuathal Maolgharbh]], [[Diarmait mac Cerbaill]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill]]-, [[Domnall Ilchelgach]]=[[Domnall mac Muirchertaig]]=[[Domhnall mac Muircheartaigh]], [[Forggus mac Muirchertaig]]=[[Fearghas Mac Muircheartaigh]], [[Eochaid mac Domnaill]]=[[Eochaidh mac Domhnaill]], [[Báetán mac Muirchertaig]]=[[Baotán mac Muircheartaigh]], [[Ainmuire mac Sétnai]]=[[Ainmhire mac Seanna]], [[Báetán mac Ninnedo]]=[[Baotán mac Nínneadha]], [[Áed mac Ainmuirech]]=[[Aodh mac Ainmhireach]], [[Áed Sláine]]=[[Aodh Sláine]], [[Colmán Rímid]]=[[Colmán Ríomhaí]]=[[Colmán mac Báetáin]]=[[Colmán mac Baotáin]], [[Áed Uaridnach]]=[[Aodh Fuariodhnach]], [[Máel Coba mac Áedo]]=[[Maol Cobha mac Aodha]], [[Suibne Menn]]=[[Suibhne Meann]], [[Domnall mac Áedo]]=[[Domhnall mac Aodha]] {{Éire Tholamaes}} Féach ''[http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/ire000.htm IHM]'': {|class = wikitable ! width=10% | Dream ! width=10% | Treibh ! width=10% | As ! width=10% | Am ! width=20% | [[Leabhar Gabhála na hÉireann|LGÉ]] ! width=40% | Dál/Corca/Clann |- valign=top || [[Cruithne]] || [[Priteni]] || Breatain || 8u - 5ú RC || [[Fomhóraigh]]? || [[Dál nAraidi]], [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]], ''[[Loígis]]'', [[Soghain]] |- valign=top || [[Éarainn]] || [[Belgae]] || Breatain || 5ú - 3ú RC || [[Fir Bholg]] || ''Ulaid'' (Dál Riada, Dál Fiatach), [[Corca Laidhe]], [[Múscraí]], [[Corca Dhuibhne]], [[Corca Bhaiscinn]], [[Uí Mhaine]], [[Conmhaicne]] |- valign=top || [[Laigin]] || || Armorica || 3ú - 1ú RC || [[Tuatha Dé Danann]]? || [[Fir Domnann]], [[Gailióin]]; [[Uí Fhailí]], ''[[Uí Bairrche]]'', [[Uí Eineachghlais]]; [[Gailenga]]? |- valign=top || [[Gaeil]] || [[Míl Easpáine]] || Gall || 2ú - 1ú RC || [[Féine]] || [[Eoghanachta]], [[Connachta]] |} ===Breá=== * [[Brega]]=[[Breá]] ===Bréifne=== * [[Ríthe Bhréifne]] ===Ciannachta=== * [[Ciannachta]], [[Ciannachta Glen Geimin]]=[[Ciannacht Ghleann Geimhin]], [[Síl nÁedo Sláine]]=[[Síol Aodha Sláine]], [[Gailenga]] ===Iverni=== * =[[Érainn]]=[[Éarainn]], [[Dáire]], [[Darini]], [[Dáirine]], [[Corcu Loígde]]=[[Corca Laidhe]], [[Corc mac Luigthig]]=[[Conall Corc]], [[Dáire Doimthech]]*, [[Lugaid Loígde]]~[[Lugaid Laigdech]], [[Íar mac Dedad]], [[Óengus Bolg]]=[[Aonghas Boilg]], [[Aimend]]=[[Aimeann]], [[Deda mac Sin]]<[[Cland Dedad]], [[Dál gCais]]-, [[Dáire mac Dedad]], [[Síl Conairi]]=[[Síol Chonaire]], [[Cairpre]], [[Mairtine]], [[Múscraige]]=[[Múscraí]], [[Corcu Duibne]]=[[Corca Dhuibhne]], [[Corcu Baiscinn]]=[[Corca Bhaiscinn]], [[Dáire Cerbba]]=[[Dáire Cearba]], [[Uí Liatháin]], [[Uí Fidgenti]]=[[Uí Fiodhghinte]] ===''Laigin''=== * [[Laigin]], [[Uí Failgi]]=[[Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]]=[[xxx]], [[Fothairt]], [[Dál Cormaic]]-, [[Énnae Cennsalach]], [[Crimthann mac Énnai]]=[[Criomhthann mac Éanna]], [[Augaire mac Ailella]]=[[Agaire mac Ailealla]]?, ([[Diarmait Mac Murchada]]=[[Diarmaid Mac Murchadha]]), [[Domhnall Caomhánach]], [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]] * [[Uí Chinnsealaigh]], [[Áed mac Colggen]]=[[Aodh mac Colgan]] {{Navbox | name = Laigin | title = [[Laigin]] | state = {{{state|}}} | listclass = hlist | group1 = Kindreds and septs | list1 = {{Navbox|child | group1 = Dál Niad Cuirp | list1 = [[Uí Máil]]&nbsp;• [[Uí Dúnlainge]]&nbsp;• [[Uí Ceinnselaig]]&nbsp;• [[Uí Failge]]&nbsp;• [[Uí Bairrche]]&nbsp;• [[Uí Enechglaiss]]&nbsp;• Uí Crimthainn Áin<!-- {{Navbox|child | group1 = [[Uí Máil]] | list1 = O'Tighe&nbsp;* [[O'Kelly]] | group2 = [[Uí Dúnlainge]] | list2 = Fitzdermot&nbsp;* [[O'Toole family|O'Toole]]&nbsp;* [[O'Byrne family|O'Byrne]]&nbsp;* [[Cosgrave|O'Cosgrave]] | group3 = [[Uí Cheinnselaig]] | list3 = [[MacMurrough dynasty|MacMurrough Kavanagh]]&nbsp;* [[Kinsella]]&nbsp;* [[Kehoe]]&nbsp;* [[Finneran|O'Finneran]]&nbsp;* [[Murphy|O'Murphy]]&nbsp;* [[O'Garvey]]&nbsp;* [[Hartley (surname)|O'Hartley]]&nbsp;* [[O'Ryan]]&nbsp;* [[Morrow (surname)|Morrow]] | group4 = [[Uí Failghe]] | list4 = [[O'Connor Faly]]&nbsp;* [[O'Dunne]]&nbsp;* [[O'Dempsey]]&nbsp;* [[Kavanagh (surname)|Kavanagh]]&nbsp;* [[Branagh]]&nbsp;* [[Fitzpatrick (surname)|MacGilpatrick (Fitzpatrick)]]&nbsp;* [[O'Dwyer (surname)|O'Dwyer]]&nbsp;* [[O'Holohan]]&nbsp;* [[O'Hennessy]] | group5 = [[Uí Bairrche]] | list5 = [[MacGorman]]&nbsp;* [[Kearney (disambiguation)|Kearney]]&nbsp;* [[Tracy (name)|Tracy]]&nbsp;* [[Hughes (disambiguation)|Hughes]]&nbsp;* [[Mooney]]&nbsp;* [[Carney (surname)|Carney]] | group6 = [[Uí Enechglaiss]] | list6 = ''O'Feary | group7 = Uí Crimthainn Áin | list7 = ''O'Duff }}--> | group2 = Dál Cairpre Arad | list2 = O'Kealy | group3 = [[Dál Messin Corb]] | list3 = [[Uí Garrchon]] }} | group2 = Daoine | list2 = [[Úgaine Mór]]&nbsp;• [[Lóegaire Lorc]]&nbsp;• [[Labraid Loingsech]]&nbsp;• [[Óengus Ollom]]&nbsp;• [[Fergus Fortamail]]&nbsp;• [[Crimthann Coscrach]]&nbsp;• [[Nuadu Necht]]&nbsp;• [[Cumall|Cumhall]]&nbsp;• [[Fionn mac Cumhaill]]&nbsp;• [[Oisín]]&nbsp;• [[Oscar mac Oisín|Oscar]]&nbsp;• [[Conchobar Abradruad]]&nbsp;• [[Cathair Mór]]&nbsp;• [[Énnae Cennsalach]]&nbsp;• [[Crimthann mac Énnai]]&nbsp;• [[Áed mac Colggen]]&nbsp;• [[Augaire mac Ailella]]&nbsp;• [[Máel Mórda mac Murchada]]&nbsp;• [[Diarmait Mac Murchada]]&nbsp;• [[Art Óg mac Murchadha Caomhánach]]&nbsp;• [[Fiach Mac Aodha Ó Broin]] | group3 = Aiteanna | list3 = [[An Nás]]&nbsp;• [[Mullach Maistean]]&nbsp;• [[Cnoc Liamhna]] | group4 = Cathanna | list4 = [[Cath Cheann Fuait|Ceann Fuait]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Máma|Gleann Máma]]&nbsp;• [[Cath Chluain Tarbh|Cluain Tarbh]]&nbsp;• [[Cath na Móna Móire|Móin Mhór]]&nbsp;• [[Cath Ros Mhic Thriúin|Ros Mhic Thriúin]]&nbsp;• [[Cath Ghleann Molúra|Gleann Molúra]] | group5 = Altanna gaolmhara | list5 = [[Gaeil]]&nbsp;• [[Míl Espáine]]&nbsp;• [[Érimón]]&nbsp;• [[Scéalta Miotaseolaíochta]]&nbsp;• [[An Fhiannaíocht]]&nbsp;• [[Dinnseanchas]]&nbsp;• [[Leabhar Laighneach]]&nbsp;• [[Ríthe na Laighean]]<!--&nbsp;• [[O'Rahilly's historical model]]&nbsp;• [[Gaelic nobility of Ireland]]&nbsp;• ''[[Follow Me up to Carlow]]''--> }} ===Mumha=== * [[Iarmumu]]=[[Iarmuman]]=[[Iarmhumha]]=[[Iarmhumhain]]=[[Iarumhain]], [[Tuadmumu]]=[[Tuadhmhumha]]=[[Tuadhmhumhain]]=[[Tuamhain]], [[Deasmumu]]=[[Deasmhumha]]=[[Deasmhumhain]]=[[Deasumhain]]-, [[Urmumu]]=[[Urmhumha]]=[[Urumhain]] * [[Éoganachta]]=[[Eoghanachta]], [[Mug Nuadat]]=[[Mogh Nuadhad]], [[Ailill Aulom]], [[Lugaid mac Con]], [[Mac Con]], [[Éogan Mór]]=[[Eógan Mór]]=[[Eoghan Mór]], [[Fiachu Muillethan]], [[Éile]], [[Eoghanacht Chaisil]], [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], [[Eoghanacht Áine]], [[Eoghanacht Locha Léin]], [[Eoghanacht Raithlinn]], [[Eoghanacht Oirthir Cliach]], [[Eóganacht Ninussa]], [[Mathghamhain]], [[Deirgtine]], [[Fiachu Muillethan]], [[Ailill Flann Bec]]=[[Ailill Flann Beag]], <strike>[[Feidlimid mac Cremthanin]]</strike>=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feidlimid mac Crimthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Mór Mumhan]], [[Óengus mac Nad Froích]], [[Feidlimid mac Óengusa]]=[[Feilimí mac Aonghasa]], [[Fíngen mac Áedo Duib]]=[[Finghin mac Aodha Dhuibh]], [[Eochaid mac Óengusa]]=[[Eochaidh mac Aonghasa]], [[Crimthann Srem mac Echado]]=[[Criomhthann Sreamh mac Eochada]], [[Áed Bennán mac Crimthainn]]=[[Aodh Beanmán mac Criomhthainn]], [[Nad Froích mac Cuirc]]=[[Nadh Fraoigh mac Coirc]], [[Bressal mac Ailello Thassaig]]=[[Bressal mac Ailello]]=[[Breasal mac Ailealla]], [[Angias]]=[[Angas]], [[Faílbe Flann mac Áedo Duib]]=[[Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]], [[Cathal mac Finguine]] {{Mumhain}} ===Oirialla=== * [[Ríthe Oiriall]] # Dallán Forgaill # [[xxx]]=[[Rossa Buí Mac Mathúna]] &larr; [[:en:Rossa Buide Mac Mathúna]] #* [[Uí Tuirtri]]=[[Uí Thoirtre]], [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ===Osraí=== * [[Dál Birn]], [[Óengus Osrithe]]=[[Aonghas Osraithe]], [[Lóegaire Birn Búadach]]=[[Laoghaire Birn Buach]] ===''Ulaid'' / Cruithne=== * [[Ulaid]] (FFÉ: Oll-sháith), [[Clanna Rudraige]], [[Dál Riata]]=[[Dál Riada]]-, [[Dál Fiatach]], [[Cruthin]]=[[Cruithne]], Conall Anglonnach, [[Conaille Muirtheimne]], [[Dál mBuinne]], [[Erc Dhál Riada]], [[Loarn mac Eirc]]&rarr;[[Cenél Loairn]]=[[Cineál Loairn]], [[Aonghas mac Eirc]]&rarr;[[Cenél nÓengusa]]=[[Cineál Aonghasa]], [[Adomnán]]=[[Adhamhnán]]=[[Naomh Adhamhnán]], [[Senchus Fer n-Alban]]=[[Seanchas Fear Alban]], [[Duan Albanach]], [[Muirchertach mac Muiredaig]]=[[Muircheartach mac Muireadaigh]]-, [[Fergus Mór]]=[[Fearghas Mór]], [[Domangart Réti]]=[[Domhanghart Réite]], [[Gabrán mac Domangairt]]=[[Gabhrán mac Domhanghairt]]&rarr;[[Cenél nGabráin]]=[[Cineál Gabhráin]], [[Comgall mac Domangairt]]=[[Comhghall mac Domhanghairt]]>[[Cenél Comgaill]]=[[Cineál Comhghaill]], [[Eilne]], [[Loígis]], [[Sogain]]=[[Soghain]], [[Senchineoil]]=[[Seanchineál]], [[Uí Blathmaic]], [[Uí Echach Arda]], [[Conmhaícne]]=[[Conmhaicne]], [[Ciarraige]]=[[Ciarraí]], [[Corco Mruad]]=[[Corca Mrua]], [[Vita tripartita Sancti Patricii]]-, [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Ríthe Dáil Araidi]]=[[Ríthe Dhál Araí]], [[Dál nAraidi Mag Line]]=[[Dál Araí Mhaigh Line]], [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uíbh Eachach Cobha]], [[Uí Erca Céin]], [[Leath Cathail]]=[[Leath Chathail]], [[Tipraiti Tireach]]=[[Tiobraid Tíreach]], [[Ríthe na nUladh]], [[Muiredach Muinderg]]=[[Muireadhach Muindearg]], [[Eochaid mac Muiredaig Muinderg]]=[[Eochaidh mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Cairell mac Muiredaig Muinderg]]=[[Caireall mac Muireadhaigh Mhuindeirg]], [[Demmán mac Cairill]]=[[Deamán mac Cairill]], [[Báetán mac Cairill]]=[[Baotán mac Cairill]], [[Áed Dub mac Suibni]]=[[Aodh Dubh mac Suibne]], [[Eochaid mac Condlai]]=[[Eochaidh mac Connla]], [[Fergnae mac Oengusso Ibdaig]]=[[Feargna mac Aonghasa Iobhdaigh]], [[Fíachnae mac Báetáin]]=[[Fiachna mac Baotáin]], [[Fiachra Cáech]]=[[Fiachra Caoch]], [[Fiachnae mac Demmáin]]=[[Fiachna mac Deamáin]], [[Connad Cerr]]=[[Connadh Cearr]], [[Dúnchad mac Fiachnai]]=[[Dúnchadh mac Fiachna]], [[Máel Cobo mac Fiachnai]]=[[Maol Cobha mac Fiachna]], [[Blathmac mac Máele Cobo]]=[[Blathmac mac Maoil Chobha]], [[Congal Cennfota mac Dúnchada]]=[[Congal Ceannfhada mac Dúnchadha]], [[Mongán mac Fiachnai]]=[[Mongán mac Fiachna]], [[Bécc Bairrche mac Blathmaic]]=[[Béic Bairrche mac Blathmhaic]], [[Áedán mac Gabráin]]=[[Aodhán mac Gabhráin]], [[Congal Cáech]]=[[Conghal Caoch]] {{Navbox | name = Ulaid | title = [[Ulaid]] | state = {{{state|}}} | group1 = Finte agus clanna | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Dál nAraidi]] | list1 = [[Uí Echach Cobo|Uí Eachach Cobha]]&nbsp;* ''[[Loígis]]''&nbsp;* [[Soghain]] <!--{{Navbox|child | group1 = [[Uí Echach Cobo]] | list1 = [[MacGowan]]&nbsp;* [[Magennis]]&nbsp;* [[McCartan]]&nbsp;* [[Lynch (surname)|Lynch]] | group2 = [[Loígis]] | list2 = [[Moore (surname)|O'More]]&nbsp;* [[O'Kelly]]&nbsp;* O'Deevy&nbsp;* O'Doran&nbsp;* O'Lalor&nbsp;* [[O'Dowling]]&nbsp;* [[McEvoy|MacEvoy]]&nbsp;* [[Bergin|O'Bergin]]&nbsp;* O'Mulcahy | group3 = [[Soghain]] | list3 = O'Manning&nbsp;* [[Mac an Bhaird|MacWard]]&nbsp;* O'Scurry&nbsp;* [[Lennon|O'Lennon]]&nbsp;* MacCashin&nbsp;* [[Gilly]]&nbsp;* MacGing }}--> | group2 = [[Conmhaícne]] | list2 = Conmhaícne Mara&nbsp;* Conmaicne Magh Réin&nbsp;* Conmaicne Cuile Toladh&nbsp;* Conmaicne Mide <!--{{Navbox|child | group1 = [[Conmhaícne Mara]] | list1 = O'Kealy&nbsp;* MacConneely&nbsp;* O'Devaney&nbsp;* O'Cloherty&nbsp;* [[Folan|MacFolan]] | group2 = Conmaicne<br/>Magh Réin<br> | list2 = MacRannall&nbsp;* MacDorcy&nbsp;* O'Mulvey&nbsp;* [[O'Farrell]]&nbsp;* O'Beglin&nbsp;* [[Borden (surname)|Borden]]&nbsp;* [[Hallissey|O'Hallissy]]&nbsp;* O'Murry&nbsp;* O'Curneen&nbsp;* O'Mulooly&nbsp;* MacMullock&nbsp;* O'Doonan&nbsp;* O'Kearon&nbsp;* MacCoogan&nbsp;* [[Gaynor|MacGaynor]]&nbsp;* [[Quinn|O'Quinn]]&nbsp;* MacShaffrey&nbsp;* [[Connick|MacConnick]]&nbsp;* [[Keegan|O'Keegan]]&nbsp;* MacLeavy&nbsp;* MacMorrow&nbsp;* [[MacShane]]&nbsp;* O'Sullahan&nbsp;* [[O'Tormey]] | group3 = Conmaicne <br>Cuile Toladh | list3 = O'Tolleran&nbsp;* O'Colleran&nbsp;* O'Moran&nbsp;* [[Martin (surname)|Martin]] | group4 = Conmaicne Mide | list4 = MacRourke&nbsp;* O'Breen&nbsp;* O'Toler }}--> | group3 = ''[[Ciarraige]]'' | list3 = &nbsp;<!--[[Ó Céirín|O'Kieran (Kearns)]]&nbsp;* [[O'Conor Kerry]]&nbsp;* [[O'Murtagh]]&nbsp;* O'Neide--> | group4 = [[Corco Mruad]] | list4 = &nbsp;<!--[[Ó Conchubhair Corcomroe|O'Conor Corcomroe]]&nbsp;* [[Uí Lochlainn|O'Loughlin]]&nbsp;* [[O'Flaherty]]&nbsp;* O'Deely&nbsp;* [[O'Drennan]]&nbsp;* O'Melody&nbsp;* MacCurtin&nbsp;* [[O'Davoren]]--> }} | group2 = Pearsana | list2 = [[Cermna Finn]]&nbsp;* [[Sobairce]]&nbsp;* [[Ollom Fódla]]&nbsp;* [[Fínnachta]]&nbsp;* [[Slánoll]]&nbsp;* [[Géde Ollgothach]]&nbsp;* [[Fíachu Findoilches]]&nbsp;* [[Berngal]]&nbsp;* [[Ailill mac Slánuill]]&nbsp;* [[Finn mac Blatha]]&nbsp;* [[Sírlám]]&nbsp;* [[Airgetmar]]&nbsp;* [[Áed Ruad, Díthorba agus Cimbáeth]]&nbsp;* [[Macha]]&nbsp;* [[Rudraige mac Sithrigi]]&nbsp;* [[Congal Cláiringnech]]&nbsp;* [[Bresal Bó-Díbad]]&nbsp;* [[Fachtna Fáthach]]&nbsp;* [[Conchobar mac Nessa]]&nbsp;* [[Fergus mac Róich]]&nbsp;* [[Fedelm Noíchrothach]]&nbsp;* [[Deichtine]]&nbsp;* [[Cúscraid]]&nbsp;* [[Cormac Cond Longas]]&nbsp;* [[Findchóem]]&nbsp;* [[Amergin mac Eccit]]&nbsp;* [[Conall Cernach]]&nbsp;* [[Mal mac Rochride]]&nbsp;* [[Tipraiti Tireach]]&nbsp;* [[Fiacha Araidhe]]&nbsp;* [[Cáelbad]]&nbsp;* [[Fiachnae mac Báetáin]]&nbsp;* [[Congal Cáech]]&nbsp;* [[Fergus mac Áedáin]]&nbsp;* [[Máel Bressail mac Ailillo]]&nbsp;* [[Mac Creiche]] | group3 = Litríocht | list3 = ''[[Scéla Conchobair]]''&nbsp;* ''[[Táin Bó Cúailnge]]''&nbsp;* ''[[Compert Con Culainn]]''&nbsp;* ''[[Scéal Muc Mhic Dhathó]]''&nbsp;* ''[[Mesca Ulad]]''&nbsp;* ''[[Annála Uladh]]'' | group4 = Áiteanna | list4 = [[Eamhain Mhacha]]&nbsp;* [[Teamhair]]&nbsp;* [[Ros na Rí]] | group5 = Críocha | list5 = [[Airrther]]&nbsp;* [[Bairrche]]&nbsp;* [[Cineál Fhaghartaigh]]&nbsp;* [[Conaille Muirtheimne]]&nbsp;* [[Cruithne]]&nbsp;* [[Uí Echach Cobo|Cobha]]&nbsp;* [[Dál Fiatach]]&nbsp;* [[Dál mBuinne]]&nbsp;* [[Dál nAraidi]]&nbsp;* [[Dál nAraidi in Tuaiscirt]]&nbsp;* [[Dál nAraidi Mag Line]]&nbsp;* [[Dál Riada]]&nbsp;* [[An Duifrian]]&nbsp;* [[Eilne]]&nbsp;* [[Latharna]]&nbsp;* [[Leath Cathail]]&nbsp;* [[Na hArda]]&nbsp;* [[Semne]]&nbsp;* [[Uí Blathmaic]]&nbsp;* [[Uí Dercco Céin]] | group6 = Altanna gaolmhara | list6 = [[Clanna Rudraige]]&nbsp;* [[Craobh Rua]]&nbsp;* [[Cú Chulainn]]&nbsp;* [[Uoluntii]]&nbsp;* [[Geografaíocht (Tolamaes)]]&nbsp;* [[Rúraíocht]]&nbsp;* [[Ríthe na nUladh]]&nbsp;* [[Ríthe Dáil Araidi]]&nbsp;* [[Gaeil]]&nbsp;* [[Míl Espáine]]&nbsp;* }} {{navbox |name = Ríthe Dhál Riada |title = [[Ríthe Dhál Riada]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * [[Fergus Mór|Fergus&nbsp;Mór]] * [[Domangart Réti|Domangart&nbsp;Réti]] * [[Comgall mac Domangairt|Comgall]] * [[Gabrán mac Domangairt|Gabrán]] * [[Conall mac Comgaill|Conall]] * [[Áedán mac Gabráin|Áedán]] * [[Eochaid Buide|Eochaid&nbsp;Buide]] * [[Connad Cerr|Connad&nbsp;Cerr]] * [[Domnall Brecc|Domnall&nbsp;Brecc]] * [[Ferchar mac Connaid|Ferchar]] * [[Conall Crandomna|Conall&nbsp;Crandomna]] * [[Dúnchad mac Conaing|Dúnchad]] * [[Domangart mac Domnaill|Domangart]] * [[Máel Dúin mac Conaill|Máel&nbsp;Dúin]] * [[Domnall Donn|Domnall&nbsp;Donn]] * [[Ferchar Fota|Ferchar&nbsp;Fota]] * [[Eochaid mac Domangairt|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Domangairt]] * [[Ainbcellach mac Ferchair|Ainbcellach]] * [[Fiannamail ua Dúnchado|Fiannamail]] * [[Selbach mac Ferchair|Selbach]] * [[Dúnchad Bec|Dúnchad&nbsp;Bec]] * [[Dúngal mac Selbaig|Dúngal]] * [[Eochaid mac Echdach|Eochaid&nbsp;mac&nbsp;Echdach]] * [[Muiredach mac Ainbcellaig|Muiredach]] * [[Eógan mac Muiredaig|Eógan]] * Interregnum * [[Áed Find|Áed&nbsp;Find]] * [[Fergus mac Echdach|Fergus]] * [[Donncoirce]] * Interregnum? * [[Conall mac Taidg|Conall&nbsp;mac&nbsp;Taidg]] * [[Conall mac Áedáin|Conall&nbsp;mac&nbsp;Áedáin]] * [[Domnall mac Caustantín|Domnall]] * [[Áed mac Boanta|Áed&nbsp;mac&nbsp;Boanta]] }} ===Eile=== # ''via'' [https://books.google.ie/books?id=XhZtDwAAQBAJ&pg=PA139&lpg=PA139&dq=Fir+Ol+nEchmacht&source=bl&ots=6Qd9jwIFix&sig=ACfU3U1c4bcDTv3wZGSQRXYbA_I7VG5WMA&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjC_9yr8rnhAhXYQxUIHay6Ax8Q6AEwB3oECAIQAQ#v=onepage&q=Fir%20Ol%20nEchmacht&f=false Everything about Ireland]: #* [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]] ## srl... # ''via'' [http://sites.rootsweb.com/~irlkik/ihm/munster.htm irlkik/ihm/munster], ''22 stipendiary princes of Muma were the Kings of ... #* Dál Cais - [[Dál gCais]] ## Gabhrán - [[Gabhrán (dream)]] ##* Eoghanacht (when not King of Cashel) - [[Eoghanachta]] ## Deise - [[Déisi]] ##* Ui Liathain - [[Uí Liatháin]], Raithleann - [[Eoghanacht Raithlinn]], Muscraighe - [[Múscraige]], Dairfhine - [[Dáirine]] ## Dairfhine of the mt. - [[xxx]] ##* L. Léin - [[Eoghanacht Locha Léin]], Ciarraighe Lúachra - [[Ciarraige]] Lúachra, Corca Bhaiscinn and Léim na Con - [[Corca Bhaiscinn]], Ui Chonaill Gabhra - [[Uí Chonaill Gabhra]]<[[Uí Fidgenti]], Ui Chairbre - [[Uí Chairbre Aobha]]<[[Uí Fidgenti]], Cliu - Cliú, [[Eoghanacht Airthir Cliach]], Uaithne - [[Uaithne (dream)]], Eile - [[Éile]], Glenn Amhnach - [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], Corcu Luigde - [[Corca Laidhe]], Corcu Duibne - [[Corca Dhuibhne]] ## Boirenn - [[Boirenn]] ## Sechtmodh - [[Sechtmodh]] ==Scéal-liosta ó de.wiki== * [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]]=[[Anbhás Chonchúir]], [[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]], [[Aided Loegairi Buadaig]], [[Airne Fingein]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bóramha]], [[Cath Étair]]=[[Cath Éadair]], [[Cath Finntrágha]], [[Cath Maige Mucrama]], [[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]], [[De chophur in da muccida]], [[Echtrae Nerai]], [[Immacallam in dá Thuarad]], [[Macgnímrada Con Culainn]], [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]], [[Esnada Tige Buchet]], [[Orgain Denna Ríg]]=[[Argain Dinn Rí]] Daoine: * [[Achtan]], [[Adnae mac Uthidir]], [[Eithne Tháebfhota]]=[[Eithne Thaobhfhada]], [[Ferchertne]], [[Lugaid Lága]], [[Mes Gegra]]+[[Mesgegra]]=[[Meas Geagra]], [[Néde]]-[[Neidhe]], [[Tadhg mac Céin]] == Dlí, nós, aicme == ** [[Áes dána]]=[[Aos dána]], [[Alltar]], [[Emain Ablach]]=[[Eamhain Abhlach]], [[Mag Mell]]=[[Magh Meall]] # [[Mag Muirthemne]] #* [[Tech Duinn]]=[[Teach Doinn]], [[Tír na nÓg]], [[Uí Bhreasail]], [[Aithech fortha]], [[Ánradh]]-s, [[Bard]]* # [[Bean ní]] #* [[Breithem]]-s, [[Bretha Crólige]], [[Bruiden]]-[[Bruíon]], [[Briugu]]-[[Brughaidh]], [[Cana]]-s, [[Clí]]-s, [[Craobh Airgid]], [[Críth gablach]], [[Curadhmhír]], [[Díchetal do chennaib]]-s=[[dícheadal do cheannaibh]]?, [[Féth fíada]], [[Fáith]] (Vates), [[Filid]], [[Fír flathemon]], [[Gáu flathemon]], [[Geis]], [[Glám dícenn]]=[[Glámh dícheann]]=[[Glámh dígeann]], [[Imbas forosnai]], [[Lóg n-enech]], [[Ollam Érenn]]=[[Ollamh Éireann]]* # [[Seanchaí]] # [[Sluaigh sí]] #* [[Tarbfeis]]-[[Tarbhfheis]], [[Teinm laída]]-s=[[Seinm laoidhte]]?, [[Trícha cét]]=[[Tríocha céad]], [[Túath]]=[[Tuath]] == Suíomhanna == * [[Corpus of Electronic Texts]] ==Lámhscríbhinní / Annála == * [[Betham 154]]=[[ARÉ 23 N 10]], [[Leabhar Leasa Mhóir]]=[[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]], [[Leabhar Ua Maine]]=[[Leabhar Uí Mhaine]] &larr; [[:en:Leabhar Ua Maine]], [[Egerton 88]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 88]], [[Egerton 90]]<[[Leabhar Uí Mhaine#Ábhar ar iarraidh]], [[Egerton 1782]] &larr; [[:en:British Library, MS Egerton 1782]], [[Leabhar an Iarla Bháin]]=[[Laud 610]], [[Rawlinson B 502]] &larr; [[:en:Bodleian Library, MS Rawlinson B 502]], [[Rawlinson B 512]], Síolta: [[An Leabhar Breac]], [[Liber Flavus Fergusiorum]], [[Gníomhais Thuamhan]] (dlí), ''[[Bodleian Library]]'', ''[[British Library]]'' * [[Saltair Caisil]], [[Annála Tiarnaigh]], [[Chronicon Scotorum]]=[[Chronicum Scotorum]], [[Croinic na hÉireann]], [[Annála Mhainistir na Búille]], [[Annála Easpacha na hÉireann]], [[Annála Chluain Mhic Nóis]], [[Annála Connacht]], [[Annála Mhainistir an Dubhuisce]], [[Leabhar Oiris]], [[Annála an Aonaigh]], [[Leabhar Mhic Cárthaigh]], [[Annála Inis Faithlinn as Áth Cliath]]?, [[Annála Gearra Thír Chonaill]], [[Annála Gearra Laighean]], [[Memoranda Gadelica]], [[Annála Gearra as Proibhinse Ard Macha]], [[Mír Annál Éireannach]]? == Deirdre et al == * [[Deirdre]] ** [[Naoise]] *# [[Longes Mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]] + [[Oidheadh Chlainne Uisnigh]] ** [[Ealbha]], [[Anbhás Chú Chulainn]], [[Liath Macha]], [[Cridenbél]], [[Calatin]]-[[Cailitin]], [[Lao]]=[[Lao mac Rianghabhra]]=[[Láeg mac Riangabra]], [[Cloch an Fhir Mhóir]], [[Cairbre mac Eithne]] == Teangacha == * [[Próit-Ind-Eorpais]] <> [[Na teangacha Ind-Eorpacha]], [[Prótai-Cheiltis]] <> [[Teangacha Ceilteacha]], [[Gaeilge Chianach]] ~ [[An Ghaeilge Ársa]], [[Sean-Ghaeilge]], [[Meán-Ghaeilge]], [[Gaeilge Chlasaiceach]], [[Gaeilge]], [[Gaeilge na hAlban]], [[Gaeilge Mhanann]], [[Breatnais]]=[[An Bhreatnais]], [[Briotáinis]]=[[An Bhriotáinis]] == Eile (2) == * [[Aos Sí]], [[Miotaseolaíocht na nGael]], [[Lámhscríbhinn Ghleann Masain]]-[[Lámhscríbhinn Ghleann Masáin]] # [[Leipreachán]] &larr; [[:en:Leprechaun]] * [[Na Cruithnigh]], [[Cernunnos]], [[Annála Inis Faithlinn]], [[Sé Aois an Domhain]] (''uath-imdhealú''), [[Sex Aetates Mundi]] (''síol''), [[Sex Aetates Mundi (Gaelach)]] (''síol''), [[Nuadha]], [[Noínden Ulad]], [[Indech]], [[Octriallach]] = Bliain 3, 2020 - 2021 = * [[Dartraige]]=[[Dartraí (tuath)]], [[Masraige]]=[[Masraí]] == Feabhsú na Gaeilge (3) == Mar is gnách... féach thuas. == Féineachas == * [[Audacht Morainn]], [[Bechbretha]], [[Bretha Crólige]], [[Bretha Nemed Déidenach]], [[Cáin Adomnáin]], [[Críth Gablach]], ''[[De duodecim abusivis saeculi]]'', [[Derbfine]]=[[Dearbhfhine]], [[Fír flathemon]], [[Fortúatha]]=[[Forthuatha]], [[Gáu flathemon]], [[Gúbretha Caratniad]], [[Lóg n-enech]], [[Senchas Már]]=[[Seanchas Mór]], [[Tánaisteacht]], [[Tecosca Cormaic]]=[[Teagasc Chormaic]], [[Uraicecht na Ríar]]=[[Bunleabhar na Riar]], [[Uraicecht Becc]]=[[Bunleabhar Beag]], [[Éraic]]=[[Éiric]] == Bréifne == * [[Ríthe Bhréifne]], [[Bréifne Thoir]]-, [[Bréifne Thiar]]-, [[Tigernán Ua Ruairc]]=[[Tighearnán Ua Ruairc]]- ==Laigin== * [[Bran Becc mac Murchado]]=[[Bran Beag mac Murchadha]], [[Bran Mut mac Conaill]]=[[Bran Buta mac Conaill]], [[Fáelán mac Colmáin]]=[[Faolán mac Colmáin]], [[Rónán mac Colmáin]], [[Brandub mac Echach]]=[[Bran Dubh mac Eochach]], [[Cellach Cualann]]=[[Ceallach Chualann]], [[Fiannamail mac Maoil Tuile]]=[[Fiannamail mac Máele Tuile]], [[Áed Dibchine]]=[[Aodh Dibhchine]], [[Áed Dub mac Colmáin]]=[[Aodh Dubh mac Colmáin]], [[Crimthann mac Áedo]]=[[Criomhthann mac Aodha]], [[Murchad mac Brain Mut]], [[Dúnchad mac Murchado]]=[[Dúnchadh mac Murchadha]], [[Fáelán mac Murchado]]=[[Faolán mac Murchadha]], [[Muiredach mac Murchado]]=[[Muireadhach mac Murchadha]], [[Cellach mac Dúnchada]]=[[Ceallach mac Dúnchadha]], [[Ruaidrí mac Fáeláin]]=[[Ruairí mac Faoláin]], [[Bran Ardchenn]]=[[Bran Ardcheann]], [[Fínsnechta Cethardec]]=[[Fíonsneachta Ceathairdheach]], [[Muiredach mac Brain Ardchinn]]=[[Muireadhach mac Brain Ardchinn]], [[Muiredach mac Ruadrach]]=[[Muireadhach mac Ruairí]], [[Cellach mac Brain]]=[[Ceallach mac Brain]], [[Bran mac Fáeláin]]=[[Bran mac Faoláin]], [[Lorcán mac Cellaig]]=[[Lorcán mac Ceallaigh]], [[Túathal mac Máele-Brigte]]=[[Tuathal mac Maoilbhríde]], <strike>[[Ruarc mac Bran]]</strike>&rarr;[[Ruarc mac Brain]], [[Muirecán mac Diarmata]]=[[Muireacán mac Diarmada]], [[Dúnlaing mac Muiredaig]]=[[Dúnlaing mac Muireadhaigh]], [[Ailill mac Dúnlainge]], [[Domnall mac Muirecáin]]=[[Domhnall mac Muireacáin]], [[Muiredach mac Brain]]=[[Muireadhach mac Brain]], [[Crundmáel Erbuilc]]=[[Crannmhaol Anbholg]], [[Cerball mac Muirecáin]]=[[Cearbhall mac Muireacáin]], [[Fáelán mac Muiredach]]=[[Fáelán mac Muiredaig]]=[[Faolán mac Muireadhaigh]], [[Lorcán mac Fáeláin]]=[[Lorcán mac Faoláin]], [[Túathal mac Úgaire]]=[[Tuathal mac Aughaire]], [[Cellach mac Fáeláin]]=[[Ceallach mac Faoláin]], [[Úgaire mac Túathail]]=[[Aughaire mac Tuathail]], [[Domnall Cláen]]=[[Domhnall Claon mac Lorcáin]], [[Donnchad mac Domnall Claen]]?=[[Donnchad mac Domnaill Cláin]], ([[Máel Mórda mac Murchada]])=[[Maol Mórdha mac Murchadha]], [[Dúnlaing mac Túathail]]=[[Dúnlaing mac Tuathail]], [[Donncuan mac Dúnlainge]]=[[Donnchuan mac Dúnlainge]], [[Augaire mac Dúnlainge]]=[[Aughaire mac Dúnlainge]], [[Donnchad mac Dúnlainge]]=[[Donnchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Dúnlainge]]=[[Murchadh mac Dúnlainge]], [[Murchad mac Diarmata]]=[[Murchadh mac Diarmada]], [[Domhnall mac Murchadha (uathimdhealú)]]*, [[Domnall mac Murchada meic Diarmata]]≠[[Domhnall mac Murchadha]], [[Donnchad mac Domnaill Remair]]=[[Donnchadh mac Domhnaill Ramhair]], [[Énna mac Diarmata]]=[[Éanna mac Diarmada]], <strike>[[Diarmait mac Énna]]</strike>&rarr;[[Diarmait mac Énnai]]=[[Diarmaid mac Éanna]], [[Donnchad mac Murchada]]=[[Donnchadh mac Murchadha]], [[Diarmait mac Énna meic Murchada]]=[[Diarmaid mac Éanna mhic Mhurchadha]], [[Énna mac Donnchada meic Murchada]]=[[Énna Mac Murchada]]=[[Éanna mac Donnchadha mhic Mhurchadha]]=[[Éanna Mac Murchadha]], <strike>[[Bran Fionn mac Máelmórda]]</strike>&rarr;[[Bróen mac Máelmórda]]=[[Braon mac Maoilmhórdha]], <strike>[[Murchad mac Brain Fionn]]</strike>&rarr;[[Murchad mac Finn]]=[[Murchadh mac Fionn]] ==Uí Chinnsealaigh== * [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Cú Chongelt mac Con Mella]]=[[Cú Chongheilt mac Con Mealla]], [[Echu mac Muiredaig]]=[[Eochadh mac Muireadaigh]], [[Eterscél mac Áeda]]=[[Eidirscéal mac Aodha]]?, [[Laidcnén mac Con Mella]]=[[Laoghcheann mac Con Mealla]], [[Sechnassach mac Colggen]]=[[Seachnasach mac Colgan]], [[Crundmáel Bolg Luatha]]=[[Crannmhaol xxx Luatha]], [[Bran Ua Máele Dúin]] &#x2192; [[Bran ua Máele Dúin]]=[[Bran ó Maoil Dúin]], [[Élothach mac Fáelchon]]=[[Éalathach mac Faolcháin]], [[Donngal mac Laidcnén]]=[[Donnghal mac Laoghchinn]], [[Dub Calgaid mac Laidcnén]]=[[Dubh Cealgadh mac Laoghchinn]], [[Cennselach mac Brain]]=[[Cinnsealach mac Brain]], [[Cairpre mac Laidcnén]]=[[Cairbre mac Laoghchinn]], [[Cellach Tosach mac Donngaile]]=[[Ceallach Tosach mac Donnghaile]], [[Cathal mac Dúnlainge]] == Uí Fhailí == * [[Uí Failge]]=[[Uí Failghe]]=[[Uí Fhailí]], [[Ríthe Uí Fhailí]], [[Failge Berraide]], [[Bruidge mac Nath Í]]=[[Bruí mac Nath Í]], [[Áed Rón mac Cathail]]=[[Aodh Rón mac Cathail]], [[Ailill mac Áedo Róin]]=[[Ailill mac Aodha Róin]], [[Cillíne mac Forannáin]], [[Fland Dá Chongal]]=[[Flann ó Congaile]], [[Forbassach Ua Congaile]]=[[Forbasach ó Congaile]], [[Ailill Corrach mac Flainn]], [[Flaithnia mac Flainn]], [[Cummascach mac Flainn]]=[[Cumascach mac Flainn]], [[Cináed mac Flainn]]=[[Cionaoth mac Flainn]], [[Mugrón mac Flainn]]=[[Mughrón mac Flainn]], [[Domnall mac Flaíthnia]]=[[Domhnall mac Flaíthnia]], [[Óengus mac Mugróin]]=[[Aonghas mac Mughróin]], [[Flaíthnia mac Cináeda]]=[[Flaithnia mac Cionaoith]], [[Cináed mac Mugróin]]=[[Cionaoth mac Mughróin]] ==Mumha== * [[Saltair Caisil]]=[[Saltair Chaisil]] * [[Coirpre Cromm mac Crimthainn]]=[[Cairbre Crom mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Coirpri Chruimm]]=[[Feilimí mac Cairbre Chroim]], [[Fergus Scandal mac Crimthainn]]=[[Fearghas Scannal mac Criomhthainn]], [[Feidlimid mac Tigernaig]]=[[Feilimí mac Tiarnaigh]], [[Amalgaid mac Éndai]]=[[Amhalghaidh mac Éanna]], [[Garbán mac Éndai]]=[[Garbhán mac Éanna]], [[Cathal mac Áedo]]=[[Cathal mac Aodha]], [[Cúán mac Amalgado]]=[[Cúán mac Amhalghadha]], [[Máenach mac Fíngin]]=[[Maonach mac Finghin]], [[Cathal Cú-cen-máthair]]=[[Cathal Cú-gan-mháthair]], [[Colgú mac Faílbe Flaind]]=[[Colgú mac Failbhe Flainn]], [[Finguine mac Cathail]]=[[Finghin mac Cathail]], [[Ailill mac Cathail]], [[Cormac mac Ailello]]=[[Cormac mac Ailealla]], [[Eterscél mac Máele Umai]]=[[Eidirscéal mac Maoil Umha]], [[Cathussach mac Eterscélai]]=[[Cathasach mac Eidirscéil]], [[Máel Dúin mac Áedo]]=[[Maol Dúin mac Aodha]], [[Ólchobar mac Duib-Indrecht]]=[[Ólchúr mac Duibh-Ixxx]], [[Ólchobar mac Flainn]]=[[Ólchúr mac Flainn]], [[Artrí mac Cathail]]=[[Airtrí mac Cathail]], [[Tnúthgal mac Artrach]]=[[xxx]], [[Tnúthgal mac Donngaile]]=[[Tnúthghal mac Donnghaile]], [[Feidlimid mac Cremthainn]]=[[Fedelmid mac Cremthainn]]=[[Feilimí mac Criomhthainn]], [[Ólchobar mac Cináeda]]=[[Ólchúr mac Cxxx]], [[Áilgenán mac Donngaile]]=[[Áilgeanán mac Donnghaile]], [[Máel Gualae mac Donngaile]]=[[Maol Guala mac Donnghaile]], [[Cenn Fáelad hua Mugthigirn]]=[[Ceann Faoladh Ó Macthiarna]], [[Dúnchad mac Duib-dá-Bairenn]]=[[Dúnchadh mac Duibh-dá-Bhoireann]], [[Dub Lachtna mac Máele Gualae]]=[[Dubh Lachtna mac Maoil Gualainne]], [[Finguine Cenn nGécan mac Loégairi]]=[[Finghin Ceann Géagán mac Laoghaire]], [[Cormac mac Cuilennáin]]=[[Cormac mac Cuileannáin]], [[Flaithbertach mac Inmainén]]=[[Flaithbheartach mac Ionúin]], [[Lorcán mac Coinlígáin]]=[[Lorcán mac Coinlíogáin]], [[Cellachán Caisil]]=[[Ceallachán Chaisil]], [[Máel Fathardaig mac Flainn]]=[[Maol Fathardaigh mac Flainn]]-, [[Dub-dá-Bairenn mac Domnaill]]=[[Dubh-dá-Bhoireann mac Domhnaill]], [[Fer Gráid mac Cléirig]]=[[Fear Grá mac Cléirigh]], [[Donnchad mac Cellacháin]]=[[Donnchadh mac Ceallacháin]], [[Máel Muad mac Brain|Maol Muadh mac Brain]], [[Íomhar Luimnigh]]-, [[Mathgamain mac Cennétig]]=[[Mathúin mac Cinnéide]], [[Diarmait Ua Briain]]=[[Diarmaid Ó Briain]], [[Muirchertach Ua Briain]]=[[Muircheartach Ua Briain]]-, [[Cormac Mac Carthaigh]]=[[Cormac Mac Cárthaigh]], [[Conchobar Ua Briain]]=[[Conchúr Ó Briain]], <strike>[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ua Bhriain]]</strike>&rarr;[[Toirdhelbach mac Diarmata Ua Briain]]=[[Toirdhealbhach mac Diarmada Ó Briain]], [[Domnall Mór Ua Briain]]=[[Domhnall Mór Ó Briain]], [[Dúngal mac Máel Fothardaig Ua Donnchada]]=[[Dúnghal mac Maoil Fhothardaigh Ó Donnchadha]], Murchad mac Donnchada, [[Brian mac Murchada Ua Briain]]=[[Brian mac Murchadha Ó Briain]] == Iarmhumha == * [[Coirpre Luachra mac Cuirc]]=[[Cairbre Luachra mac Coirc]], [[Dauí Iarlaithe mac Maithni]]=[[]], [[Máel Dúin mac Áedo Bennán]]=[[Maol Dúin mac Aodha Beannáin]], [[Congal mac Máele Dúin]]=[[Congal mac Maoil Dúin]] == Oirialla == * [[Gofraid mac Fergusa]]=[[Gofraidh mac Fearghasa]]-, [[Donnchad Ua Cerbaill]]=[[Donnchadh Ó Cearbhaill]] ==Osraí== * [[Osraige]]=[[Osraí]], [[Cerball mac Dúnlainge]]=[[Cearbhall mac Dúnlainge]], [[Anmchad mac Con Cherca]]=[[Anmchadh mac Con Chearca]], [[Forbasach mac Ailella]]=[[Forbasach mac Ailealla]], [[Tóim Snáma mac Flainn]]=[[Tuaim Snámha mac Flainn]], [[Cellach mac Fáelchair]]=[[Ceallach mac Faolchair]], [[Dúngal mac Cellaig]]=[[Dúnghal mac Ceallaigh]], [[Donnchad mac Gilla Pátraic]]=[[Donnchadh mac Giolla Phádraig]] (1), [[Gilla Pátraic mac Donnchada]]=[[Giolla Phádraig mac Donnchadha]], [[Fáelchar Ua Máele Ódrain]]=[[Faolchar ó Maoil Ódrain]], [[Cú Cherca mac Fáeláin]]=[[Cú Chearca mac Faoláin]], [[Ailill mac Fáeláin]]=[[Ailill mac Faoláin]], [[Fáelán mac Forbasaig]]=[[Faolán mac Forbasaigh]], [[Fergal mac Anmchada]]=[[Fearghal mac Anmchadha]], [[Dúngal mac Fergaile]]=[[Dúnghal mac Fearghaile]], [[Riacán mac Dúnlainge]]=[[Riagán mac Dúnlainge]], [[Diarmait mac Cerbaill (rí Osraí)]]=[[Diarmaid mac Cearbhaill (rí Osraí)]], [[Cellach mac Cerbaill]]=[[Ceallach mac Cearbhaill]] == Uí Néill == * [[Uí Néill]] ** [[Uí Néill an Tuaiscirt]] *** [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]] *** [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]] *** [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]] **** [[Ó Néill]] ** [[Uí Néill an Deiscirt]] *** [[Ríthe Bhreá]] **** [[Síol Aodha Sláine]] **** [[Cnóbha]] **** [[Loch Gabhair]] *** [[Ríocht na Mí]] **** [[Ríthe na Mí]] *** [[Tethba]]=[[Tethbae]]=[[Txxx]] **** [[Cenél Coirpri]] **** [[Cenél Maini]] *** [[Ríthe Uisnigh]] **** [[Clann Cholmáin]] ***** [[Clann Cholmáin Bhig]] ***** [[Clann Cholmáin Mhóir]] **** [[Ríthe Fhir Chúl Bhreá]] == Uí Néill an Deiscirt == === [[Ríthe Bhreá]] === * [[Conall Laeg Breg]] mac Aodha Sláine=[[Conall Laogh Bhreá]] mac Aodha Sláine, [[Congal mac Áedo Sláine]]=[[Conghal mac Aodha Sláine]], [[Ailill Cruitire]] mac Aodha Sláine, [[Conaing Cuirre]] mac Congaile=[[Conaing Coirre]] mac Conghaile, [[Congalach mac Conaing Cuirre]]=[[Conghalach mac Conaing Choirre]], [[Írgalach mac Conaing]]=[[Irgalach mac Conaing]] Cuirre=[[Iorghalach mac Conaing]] Choirre, [[Amalgaid mac Congalaig]]=[[Amhalaidh mac Conghalaigh]], [[Conall Grant]]=[[Conall Grant mac Cernaig]]=[[Conall Grant mac Cearnaigh]], [[Conaing mac Amalgado]]=[[Conaing mac Amhalaí]], [[Indrechtach mac Dungalaig]]=[[Indreachtach mac Dunghalaigh]], [[Dúngal mac Amalgado]]=[[Dúnghal mac Amhalaí]], [[Coirpre mac Fogartaig]]=[[Cairbre mac Fógartaigh]], [[Congalach mac Conaing]]=[[Conghalach mac Conaing]], [[Diarmait mac Conaing]]=[[Diarmaid mac Conaing]], [[Flann mac Congalaig]]=[[Flann mac Conghalaigh]], [[Cernach mac Congalaig]]=[[Cearnach mac Conghalaigh]], [[Cummascach mac Congalaig]]=[[Cumascach mac Conghalaigh]], [[Conaing mac Flainn]], [[Cináed mac Conaing]]=[[]], [[Flann mac Conaing]], [[Niall mac Cernaig Sotal]]=[[Niall mac Cearnaigh Sotal]], [[Maine mac Néill]], [[Cathal mac Néill]], [[Cathal mac Áeda]]=[[Cathal mac Aodha, rí Bhreá]], [[Cernach mac Fogartaig]]=[[Cearnach mac Fógartaigh]], [[Fergus mac Fogartaig]]=[[Fearghas mac Fógartaigh]], [[Niall mac Conaill]], [[Máel Dúin mac Fergusa]]=[[Maol Dúin mac Fearghasa]], [[Fogartach mac Cummascaig]]=[[Fógartach mac Cumascaigh]], [[Cummascach mac Fogartaig]]=[[Cumascach mac Fógartaigh]], [[Ailill mac Fergusa]]=[[Ailill mac Fearghasa]], [[Cernach mac Fergusa]]=[[Cearnach mac Fearghasa]], [[Tigernach mac Fócartai]]=[[Tiarnach mac Fógartaigh]] === [[Ríthe na Mí]] === * [[Fallomon mac Con Congalt]]=[[Fallamhain mac Con Congheilte]], [[Domnall mac Donnchada Midi]]=[[Domhnall mac Donnchadha na Mí]], [[Muiredach mac Domnaill Midi]]=[[Muireadhach mac Domhnaill na Mí]], [[Máel Ruanaid mac Donnchada Midi]]=[[Maol Rúnaí mac Donnchadha na Mí]], [[Lorcán mac Cathail]], [[Donnchad mac Aedacain]]=[[Donnchadh mac Aodhacáin]] === [[Ríthe Uisnigh]] === * [[Conall Cremthainne]] mac Néill=[[Conall Criomhthainn]], [[Fiachu mac Néill]]=[[Fiacha mac Néill]], [[Ardgal mac Conaill]]=[[Ardal mac Conaill]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], ([[Colmán Már mac Diarmato]]= [[Colmán Bec mac Diarmato]])=[[Colmán mac Diarmato]]=[[Colmán mac Diarmada]], [[Suibne mac Colmáin]]=[[Suibhne mac Colmáin]], [[Fergus mac Colmáin]]=[[Fearghas Mac Colmáin]], [[Óengus mac Colmáin]]=[[Aonghas mac Colmáin]], [[Conall Guthbinn]]=[[Conall Guthbinn mac Suibni]]=[[Conall Guthbhinn mac Suibhne]], [[Máel Dóid mac Suibni]]=[[Maol Dxxx mac Suibhne]], [[Diarmait Dian]]=[[Diarmaid Dian]], [[Murchad Midi]]=[[Murchadh na Mí]] === Ríthe Fir Chúl Bhreá === * [[Áed mac Dlúthaig]]=[[Aodh mac Dlúthaigh]], [[Flann mac Áedo]]=[[Flann mac Aodha]] === Tethba === * [[Cenél Coirpri]]/[[Cenél Maini]] &rarr; [[Tethba]]=[[Tethbae]] == Uí Néill an Tuaiscirt == * [[Uí Néill an Tuaiscirt]] &larr; [[Aileach]], [[Ríthe Ailigh]], [[Muiredach mac Eógain]]=[[Muireadhach mac Eoghain]], [[Colcu mac Domnaill]]=[[Colga mac Domhnaill]], [[Máel Fithrich mac Áedo]] Uaridnach=[[Maol Fithrigh mac Aodha]], [[Ernaine mac Fiachnai]]=[[Earnaine mac Fiachna]], [[Urthuile mac Máele Tuile]]-, [[Crundmáel mac Suibni]] Menn=[[Crannmhaol mac Suibhne]], [[Ferg mac Crundmaíl]]=[[Fearg mac Crannmhaoil]], [[Máel Dúin mac Máele Fithrich]]=[[Maol Dúin mac Maoil Fhithrigh]], [[Fland mac Máele Tuile]]=[[Flann mac Maoil Tuile]], [[Máel Dúin mac Áedo Alláin]]=[[Maol Dúin mac Aodha Alláin]], [[Murchad mac Máele Dúin]]=[[Murchadh mac Maoil Dúin]], [[Domnall mac Áeda]]=[[Domhnall mac Aodha (rí Ailigh)]], [[Muirchertach mac Néill]]=[[Muircheartach mac Néill]], [[Flaithbertach Ua Néill]]=[[Flaithbheartach Ó Néill]], [[Domnall Ua Lochlainn]]==[[Domhnall Mac Lochlainn]], [[Niall Mac Lochlainn]], [[Áed in Macáem Tóinlesc]] Ua Néill=[[Aodh an Macaomh Tóinleasc]] mac Muircheartaigh, [[Ríthe Thír Eoghain]], [[Grianán Ailigh#Miotaseolaíocht]], [[Conall Gulban]], [[Cenél Conaill]]=[[Cineál Chonaill]], [[Tír Chonaill]], [[Ríthe Thír Chonaill]], [[Conall Cú mac Áedo]]=[[Conall Cú mac Aodha]], [[Áed Muinderg]] mac Flaithbertaig=[[Aodh Muindearg]], [[Loingsech mac Flaithbertaig]]=[[Loingseach mac Flaithbheartaigh]], [[Murchad mac Flaithbertaig]]=[[Murchadh mac Flaithbheartaigh]], [[Domnall mac Áeda Muindeirg]]=[[Domhnall mac Aodha Mhuindeirg]], [[Eógan mac Néill]]=[[Eoghan mac Néill]], [[Cenél nEógain]]=[[Cineál Eoghain]], [[Tír Eoghain]], [[Ruaidrí ua Canannáin]] == Ulaid == * [[Dál Fiatach]], [[Uí Echach Cobo]], [[Fergus mac Áedáin]]=[[Fearghas mac Aodháin]], [[Cú Chuarán mac Dúngail Eilni]]=[[Cú Chuarán mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Róin mac Bécce Bairrche]]=[[Áed Róin]]=[[Aodh Róin]], [[Cathussach mac Ailello]]=[[Cathasach mac Ailealla]], [[Bressal mac Áedo Róin]]=[[Breasal mac Aodha Róin]], [[Fiachnae mac Áedo Róin]]=[[Fiachna mac Aodha Róin]], [[Tommaltach mac Indrechtaig]]=[[Tomaltach mac Ionrachtaigh]], [[Eochaid mac Fiachnai]]=[[Eochaidh mac Fiachna]], [[Cairell mac Fiachnai]]=[[Caireall mac Fiachna]], [[Máel Bressail mac Ailillo]]=[[Maol Bhreasail mac Ailealla]], [[Muiredach mac Eochada]]=[[Muireadhach mac Eochadha]], [[Matudán mac Muiredaig]]=[[Madadán mac Muireadhaigh]], [[Lethlobar mac Loingsig]]=[[Leathlobhar mac Loingsigh]], [[Cathalán mac Indrechtaig]]=[[Cathalán mac Ionrachtaigh]], [[Ainbíth mac Áedo]]=[[Ainbhioth mac Aodha]], [[Eochocán mac Áedo]]=[[Eochagán mac Aodha]], [[Airemón mac Áedo]]=[[Éireamhón mac Aodha]], [[Fiachnae mac Ainbítha]]=[[Fiachna mac Ainbhith]], [[Bécc mac Airemóin]]=[[Bxxx mac Éireamhóin]], [[Muiredach mac Eochocáin]]=[[Muireadhach mac Eochagáin]], [[Máel Mocheirge mac Indrechtaig]]=[[Maol Mochéirí mac Ionrachtaigh]], [[Aitíth mac Laigni]]=[[Axxx mac Lxxx]], [[Cenn Etig mac Lethlobair]]=[[Cenn Étig mac Lethlobair]]=[[Ceann Éidigh mac Leathlobhair]], [[Áed mac Eochocáin]]=[[Aodh mac Eochagáin]], <strike>[[Loingsech mac Cenn Étig]]</strike>=[[Loingsech mac Cinn Étig]], [[Áed mac Loingsig]]=[[Aodh mac Loingsigh]], [[Niall mac Eochada]]=[[Niall mac Eochadha]] * [[Dál nAraidi]]=[[Dál Araí]], [[Dál nAraidi an Tuaiscirt]]=[[Dál Araí an Tuaiscirt]], [[Uí Echach Cobo]]=[[Uí Eachach Chobha]], [[Eilne]], [[Sárán mac Cóelbad]]=[[Sárán mac Caolbhaidh]], [[Condlae mac Cóelbad]]=[[Connla mac Caolbhaidh]], [[Fíachna Lonn mac Cóelbad]]=[[Fiachna Lonn mac Caolbhaidh]], [[Scandal mac Bécce]]=[[Scannal mac ''Bécce'']], [[Eochaid Iarlaithe mac Lurgain]]=[[Eochaid Iarlaithe]]=[[Eochaidh Iarlaithe]], [[Cathassach mac Lurgain]]=[[Cathasach mac Lorgan]], [[Dúngal Eilni mac Scandail]]=[[Dúnghal Eilne mac Scannail]], [[Cathassach mac Máele Cáich]]=[[Cathasach mac Maoil Chaoich]], [[Ailill mac Dúngaile Eilni]]=[[Ailill mac Dúnghaile Eilne]], [[Áed Aired]]=[[Aodh Aireach]], [[Lethlobar mac Echach]]=[[Leathlobhar mac Eachach]], [[Fiachra Cossalach]]=[[Fiachra Cosalach]], [[Indrechtach mac Lethlobair]]=[[Ionrachtach mac Leathlobhair]], [[Flathróe mac Fiachrach]]=[[Fxxx mac Fiachra]], [[Cináed Ciarrge mac Cathussaig]]&rarr;[[Cináed Cairge mac Cathussaig]]=[[Cxxx Cairge mac Cathasaigh]] ==Déise== * [[Déisi]]=[[Déise]], [[Dál Fiachrach Suighe]]=[[Dál Fhiachra Shuí]], [[Déisi Temro]]=[[Déise Theamhrach]], [[Déisi Becc]]=[[Déise Beag]], [[Déisi Muman]]=[[Déise Mumhan]]==[[Déisi Deiscirt]], <strike>[[Déisi in Tuaiscirt]]</strike>&rarr;[[Déisi Tuaiscirt]]=[[Déise an Tuaiscirt]], [[Ríthe Dhéise Mumhan]], [[Tairired na nDéssi]]=[[Tairshireadh na nDéis]] > [[Óengus Gaíbúaibthech]]=[[Aonghas Gabhuaibhtheach]], [[Ríocht Dyfed]]-, [[Cogad Gáedel re Gallaib]]=[[Cogadh Gael le Gaill]], [[Delbna]]=[[Dealbhna (dream)]] == Miotaseolaíocht == * [[Bradán feasa]] ==Ard-Ríthe== * [[Cellach mac Máele Coba]]=[[Ceallach mac Maoil Chobha]], [[Conall mac Máele Coba]]=[[Conall mac Maoil Chobha]]=[[Conall Cóel]]=[[Conall Caol]], [[Diarmait mac Áedo Sláine]]=[[Diarmaid mac Aodha Sláine]], [[Blathmac mac Áedo Sláine]]=[[Blathmac mac Aodha Sláine]], [[Sechnassach]]=[[Seachnasach]]=[[Sechnassach mac Blathmaic]]=[[Seachnassach mac Blathmaic]], [[Cenn Fáelad]]=[[Cenn Fáelad mac Blathmaic]]=[[Ceann Faoladh mac Blathmaic]], [[Fínsnechta Fledach]]=[[Fíonsneachta Fleách]]=[[Fínsnechta Fledach mac Dúnchada]]=[[Fíonsneachta Fleách mac Dúnchadha]], [[Loingsech mac Óengusso]]=[[Loingseach mac Aonghasa]], [[Congal Cennmagair]]=[[Conghal Ceannmhaghair]], [[Fergal mac Máele Dúin]]=[[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Fógartach mac Néill]], [[Cináed mac Írgalaig]]=[[Cxxx mac Iorghalaigh]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbeartach mac Loingsigh]], [[Áed Allán]]=[[Aodh Allán]], [[Domnall Midi]]&rarr;[[Domhnall Mac Murchadha]]=[[Domhnall Mí]]=[[Domhnall mac Murchadha]], [[Niall Frossach]]=[[Niall Frasach]], [[Donnchad Midi]]=[[Donnchadh Mí]], [[Aed Oirdnide]]=[[Aodh Oirdní]], [[Conchobar mac Donnchada]]=[[Conchúr mac Donnchadha]]], [[Niall Caille]] / [[Fedelmid mac Cremthainn]] ([[Annála Inis Faithlinn|AIF]]), [[Niall Noígíallach]] &larr; [[Níall Noígíallach]], ([[Fiachrae Cássan]]=)[[Fiachrae Cassán]]=[[Fiachra Casán]], [[Dáire Drechlethan]]=[[Dáire Dreachleathan]], [[Áed Findliath]]=[[Aodh Fionnliath]], [[Niall Glúndub]]=[[Niall Glúindubh]], [[Donnchad Donn]]=[[Donnchadh Donn]], [[Congalach Cnogba]]=[[Conghalach Cnobha]], [[Domnall ua Néill]]=[[Domhnall Ó Néill]], [[Donnchad mac Briain]]=[[Donnchadh mac Briain]], [[Diarmait mac Máel na mBó]]=[[Diarmait mac Maíl na mBó]]=[[Diarmaid mac Maoil na mBó]], [[Flaithbertach mac Loingsig]]=[[Flaithbheartach mac Loingsigh]] ==Scéalta== * [[Scátháin na bhFlatha]], [[Sedulius Scottus]]-, [[Caithréim Chellacháin Chaisil]], [[Cogad Gáedel re Gallaib]], [[Senchas Fagbála Caisil]], [[Immram Curaig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Maíle Dúin]]=[[Máel Dúin]]=[[Maol Dúin]], [[Immram curaig Ua Corra]]=[[Iomramh Currach Uí Chorra]], [[Imrum Snedhghusa ocus Mic Ríagla]]=[[Iomramh S agus Mic Riagla]], [[Baile Suibne]]=[[Buile Shuibhne]], [[Cath Maige Rátha]], [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]]-, [[Mo Ling]]-, [[Fled Dúin na nGéd]], [[Aided Chlainne Tuirenn]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]], [[Aided Muirchertaig meic Erca]], <strike>[[Aislinge Meic Chon Glinne]]</strike>&rarr;[[Aislinge Meic Con Glinne]], [[Amra Choluim Chille]], [[Caithréim Cellaig]], [[Compert Mongáin]]=[[Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]], [[Eachtra Thaidhg mhic Céin]]=[[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg mhic Céin]], [[Fingal Rónáin]], [[Máel Dúin (uathimdhealú)]]=[[Maol Dúin (uathimdhealú)]], [[Scéla Cano meic Gartnáin]], [[Tochmarc Becfola]], [[Duanaire Finn]], [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]], [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]], [[Echtra Cormaic i Tír Tairngiri]] &rarr; [[Cormac mac Airt]], [[Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] &rarr; [[Tadhg mac Céin]], [[Fotha Catha Cnucha]] &rarr; [[Cumall]], [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis]] &rarr; [[Naomh Breandán]] == ''Ól nÉchmacht'' == * [[Annála Connacht]]=[[Annála Chonnacht]], [[Cóiced Ol nEchmacht]]=[[Cóiced Ól nÉchmacht]]=[[Cúige Dhál Éachmacht]], [[Fir Craibe]]=[[Fir Chraibhe]], [[Túatha Taíden]]=[[Tuatha Taiden]]=[[Tuatha Taoidhean]], [[Delbna Nuadat]]=[[Dealbhna Nuad]], [[Dealbhna Thír Dhá Loch]], ([[Corco Mogha]]), [[Cálraige]], [[Partraige]], [[Corco Fir Trí]]=[[Corca Fhir Thrí]], [[Cian d'Fhearaibh Bolg]]=[[Cian d'Fhir Bholg]] == Conmhaicne == * [[:Catagóir:Conmhaicne]], [[Conmaicne]]=[[Conmhaicne]], [[Conmaicne Mara]]=[[Conmhaicne Mara]] * [[Uí Fiachrach Finn]]=[[Uí Fhiachrach Fhionn]], [[Maigh Nissi]]&rarr;[[Liatroim, Barúntacht, Contae Liatroma]], [[Eolas mac Biobhsaigh]], [[Muintir Eolais]], [[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhíonacha]] === aí -> ai === * <strike>[[Conmaícne Dúna Móir]]=</strike>[[Conmaicne Dúna Móir]]=[[Conmhaicne Dhúin Mhóir]] # [[Trícha Máenmaige]]=[[Conmaícne Máenmaige]]=<strike>[[Conmhaicne Mheáinmhaigh]]=</strike>[[Conmhaicne Mheánmhaigh]] #* <strike>[[Conmaícne Cúile]]=</strike>[[Conmaicne Cúile]]=[[Conmhaicne Coille]] #* <strike>[[Cluain Conmhaícne]]=</strike>[[Cluain Conmaicne]]=[[Cluain Chonmhaicne]] #* <strike>[[Conmhaícne Cenel Luacháin]]=[[Conmaícne Cenél Luacháin]]=</strike>[[Conmaicne Cenél Luacháin]]=[[Conmhaicne Cineál Luacháin]] #* <strike>[[Conmaícne Carra]]=</strike>[[Conmaicne Cera]]=[[Conmhaicne Ceara]] #* [[Conmaicne Angaile]]=[[Conmhaicne Anghaile]] == Connachta == * [[Connachta]], [[Ríthe na gConnacht]], [[Brión mac Echach Mugmedóin]]=[[Brión mac Echach Muigmedóin]]=[[Brian mac xxx]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin]]=[[Ailill mac xxx]], [[Fiachrae]]=[[Fiachra]], [[Cairpre mac Néill]]=[[Cairbre mac Néill]], [[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]], [[Ciarraige Aí]]=[[Ciarraí Aoi]], [[Ciarraige Locha na nÁirne]]=[[Ciarraí Locha na nAirní]], [[Ciarraige Airtig]]=[[Ciarraí Airtigh]], [[Ciarraige Óic Bethra]]=[[Ciarraí Óig Bheathra]], [[Aidne]]=[[Aidhne]], [[Áengus mac Umor]]=[[Aonghas mac Úmhór]], [[Amalgaid mac Fiachrach]]=[[Amhalaí mac Fiachra]], [[Dauí Tenga Uma]]=[[Dxxx Teanga Umha]], [[Duinsech ingen Duach]]=[[Duinseach ní Dhuach]], [[Eógan Bél]]=[[Eoghan Béal]], [[Ailill Inbanda]]=[[Ailill Baineanda]], [[Echu Tirmcharna]]=[[Eocha Tirimcharna]], [[Áed mac Echach]]=[[Aodh mac Eachach]], [[Uatu mac Áedo]]=[[Uada mac Aodha]], [[Colmán mac Cobthaig]]=[[Colmán mac Cobhthaigh]], [[Rogallach mac Uatach]], [[Loingsech mac Colmáin]], [[Guaire Aidne mac Colmáin]]=[[Guaire Aidhne mac Colmáin]], [[Cenn Fáelad mac Colgan]]=[[Ceann Faoladh mac Colgan]], [[Dúnchad Muirisci]]=[[Dúnchadh Mhuirisce]], [[Fergal Aidne mac Artgaile]]=[[Fearghal Aidhne mac Ardaile]], [[Muiredach Muillethan]]=[[Muireadhach Moilleathan]], [[Cellach mac Rogallaig]]=[[Ceallach mac Raghallaigh]], [[Indrechtach mac Dúnchado]]=[[Indreachtach mac Dúnchadha]], [[Indrechtach mac Muiredaig]]=[[Indreachtach mac Muireadhaigh]], [[Domnall mac Cellaig]]=[[Domhnall mac Ceallaigh]], [[Cathal mac Muiredaig]]=[[Cathal mac Muireadhaigh]], [[Áed Balb mac Indrechtaig]]=[[Aodh Balbh mac Indreachtaigh]], [[Forggus mac Cellaig]]=[[Fearghas mac Ceallaigh]], [[Ailill Medraige mac Indrechtaig]]=[[Ailill Mheadraí mac Indreachtaigh]], [[Dub-Indrecht mac Cathail|Dubh-Indreacht mac Cathail]], [[Donn Cothaid mac Cathail]]=[[Donn Cothú mac Cathail]], [[Flaithrí mac Domnaill]]=[[Flaithrí mac Domhnaill]], [[Artgal mac Cathail]]=[[Ardal mac Cathail]], [[Tipraite mac Taidg]]=[[Tiobraid mac Taidhg]], [[Cináed mac Artgail]]=[[Cináed mac Ardail]], [[Colla mac Fergusso]]=[[Colla mac Fearghasa]], [[Muirgius mac Tommaltaig]], [[Diarmait mac Tommaltaig]], [[Cathal mac Muirgiussa]]=[[Cathal mac Muiriosa]], [[Murchad mac Áedo]]=[[Murchadh mac Aodha]], [[Fergus mac Fothaid]]=[[Fearghas mac Fothaidh]], [[Finsnechta mac Tommaltaig]], [[Mugron mac Máele Cothaid]], [[Conchobar mac Taidg Móir]]=[[Conchúr mac Taidhg Mhóir]], [[Áed mac Conchobair]]=[[Aodh mac Conchúir]], [[Tadg mac Conchobair]]=[[Tadhg mac Conchúir]], [[Cathal mac Conchobair]]=[[Cathal mac Conchúir]], [[Tadg mac Cathail]]=[[Tadhg mac Cathail]], [[Fergal Ua Ruairc]]=[[Fearghal Ó Ruairc]], <strike>[[Conchobar mac Tadg]]</strike>=[[Conchobar mac Taidg]], <strike>[[Cathal mac Tadg]]</strike>=[[Cathal mac Taidg]]=[[Cathal mac Taidhg]], [[Cathal mac Conchobair maic Taidg]]=[[Cathal mac Conchúir mhic Thaidhg]], [[Tadg in Eich Gil]]=[[Tadhg an Eich Ghil]], [[Art Uallach Ua Ruairc]]=[[Art Ualach Ó Ruairc]], [[Áed in Gai Bernaig|Aodh an Gha Bhearnaigh]], [[Áed Ua Ruairc]]=[[Aodh Ó Ruairc]], [[Ruaidrí na Saide Buide]]=[[Ruairí na Saidhe Buí]], <strike>[[Flaithbertaigh Ua Flaithbertaigh]]</strike>=[[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaithbheartach Ó Flaithbheartaigh]], [[Tadg mac Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Tadhg mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Domnall Ua Ruairc]]=[[Domhnall Ó Ruairc]], [[Domnall Ua Conchobair]]=[[Domhnall Ó Conchúir]], [[Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Toirdhealbhach Ua Conchobhair]], [[Ruaidrí Ua Conchobair]]=[[Ruaidri mac Tairrdelbach Ua Conchobair]]=[[Ruaidrí mac Tairrdelbaig Ua Conchobair]], [[Uí Briúin]]=[[Uí Bhriúin]] &larr; [[Uí Briúin Aí]]=[[Uí Bhriúin Aoi]] &larr; [[Uí Briúin Seóla]]=[[Uí Bhriúin Seola]] &larr; [[Uí Briúin Bréifne]]=[[Uí Bhriúin Bhréifne]] &larr; [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muireadhaigh]] &larr; [[Síl Cellaig]]=[[Síol Cheallaigh]] &larr; [[Síl Cathail]]=[[Síol Chathail]], [[Muintir Murchada]]=[[Muintir Mhurchadha]], [[Clann Fhergail]]=[[Clann Fhearghaile]], [[Clann Taidg]]=[[Clann Taidhg]], [[Crichaireacht cinedach nduchasa Muintiri Murchada]]=[[Críochadóireacht chiníoch dúchais Mhuintir Mhurchadha]], <strike>[[Uí Chonchúír]]</strike>&rarr;[[Uí Chonchúir]], [[Uí Fiachrach]]=[[Uí Fhiachrach]]=[[Uí Fiachra]], [[Uí Fiachrach Aidne]]=[[Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Uí Fiachrach Muaide]]=[[Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Cenél Áeda na hEchtge]]=[[Cineál Aodha na hEachtaí]], [[Seachnasach mac Donnchadha]], [[Uí Sheachnasaigh]], [[Uí Dhubhda]], [[Uí Ruairc]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]]=[[Muircheartach Nár mac Guaire]], [[Conchobar Maenmaige Ua Conchobair]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Conchúir]], [[Cathal Carragh Ua Conchobair]] {{Navbox | name = Ríocht na gConnacht | title = [[Ríocht na gConnacht]] | group1 = [[Tuath]]a | list1 = {{Navbox|child | group1 = [[Connachta]] | list1 = [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí Briúin|Uí Briúin Bréifne]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Umaill|Uí Briúin Maille]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Partraige]]&nbsp;• [[Uí Maine]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Finn]]&nbsp;• [[Cairbre Drom Cliabh]] | group2 = [[Ulaid]] | list2 = [[Conmhaicne Mara]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cenéoil Dubáin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Cúile Tolad]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Maigh Réin]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Meánmhaighe]]&nbsp;• [[Conmhaícne|Conmhaícne Sléibe Formaile]]&nbsp;• [[Ciarraige Aí]]&nbsp;• [[Ciarraige Locha na nÁirne]]&nbsp;• [[Ciarraige Airtech]]&nbsp;• [[Ciarraige Óic Bethra]] &nbsp;• [[Soghain]] | group3 = [[Deirgtine]] | list3 = [[Luigne Chonnacht|Luighne]]&nbsp;• [[Corca Fhir Trí]]&nbsp;• [[Gailenga]]&nbsp;• [[Delbna]]&nbsp;• [[Éile]] | group4 = [[Érainn]] | list4 = [[Cálraige]]&nbsp;• [[Dartraige]] | group5 = Eile | list5 = [[Fir Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Dál nDruithne]]&nbsp;• [[Gamanraige]]&nbsp;• [[Fir Domnann]]&nbsp;• [[Senchineoil]]&nbsp;• [[Grecraige]]&nbsp;• [[Delbhna|Delbhna Cuile Fabhair]]&nbsp;• [[Dealbhna Thír Dhá Loch|Delbna Tír Dhá Locha]]&nbsp;• [[Delbna Nuadat]]&nbsp;• [[Uaithne]]&nbsp;• [[Masraige]]&nbsp;• [[Corco Moga]] }} | group2 = Rítheaghlaigh | list2 = {{Navbox|child | group1 = Muintreacha | list1 = [[Uí Fiachrach]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Aidne]]&nbsp;• [[Uí Fiachrach Muaide]]&nbsp;• [[Uí Briúin]]&nbsp;• [[Uí Briúin Seóla]]&nbsp;• [[Uí Briúin Aí]]&nbsp;• [[Uí nAilello]]&nbsp;• [[Uí Maine]] | group2 = Clanna | list2 = [[Uí Sheachnasaigh]]&nbsp;• [[Uí Chonchúir]]&nbsp;• [[Uí Dhubhda]]&nbsp;• [[Uí Fhlannagáin]]&nbsp;• [[Uí Ruairc]]&nbsp;• [[Uí Fhlaithbheartaigh]] }} | group10 = Ríochtaí comharbachta | list10 = [[Uí Maine]] ([[Síol Anmchadha]], [[Máenmaige]], [[Clann Uatach]])&nbsp;• [[Bréifne]] ([[Bréifne Thoir|Thoir]] agus [[Bréifne Thiar|Thiar]])&nbsp;• [[Uí Díarmata]]&nbsp;• [[Síl Máelruain]]&nbsp;• [[Magh Luir]]&nbsp;• [[Umaill]]&nbsp;• [[Iar Connacht]] | group11 = Ábhair | list11 = [[Ríthe na gConnacht]]&nbsp;• [[Ráth Cruachan]]&nbsp;• [[Annála Connacht]]&nbsp;• [[Táin Bó Flidais]]&nbsp;• [[Cóiced Ol nEchmacht]]&nbsp;• [[Nagnatae]]&nbsp;• [[Auteini]]&nbsp;• [[na Trí Tuatha]]&nbsp;• [[Clann Taidg]]&nbsp;• [[Clann Fhearghaile]]&nbsp;• [[Muintir Murchada]]&nbsp;• [[Maigh Seóla]] | belowclass = hlist | below = {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Connachta|Category]]&nbsp;• {{Icon|WikiProject}} [[Wikipedia:WikiProject Celts|WikiProject]] }} == Íochtar Chonnacht == * [[Íochtar Chonnacht]], [[Cairbre Drom Cliabh]]=[[Cairbre Dhroim Chliabh]], [[Corann]], [[Cúl ó bhFionn]] ([[Cúil Ó bhFinn]]-), [[Luigne Chonnacht]]=[[Luíne Chonnacht]], [[Tír Fíacrach Múaide]]=[[Tír Fhiacrach Mhuaidhe]], <strike>[[Tir Ollíol]]</strike>&rarr;[[Tír Ollíol]]=[[Tír Oirill]] == Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Aidhne]], [[Goibnenn mac Conaill]]=[[Goibhneann mac Conaill]], [[Cobthach mac Gabráin]]=[[Cobhthach mac Gabhráin]], [[Cellach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guairi]]=[[Ceallach mac Guaire]], [[Muirchertach Nár mac Guairi]], [[Conchobar mac Cummascaig]]=[[Conchúr mac Cumascaigh]], [[Art mac Flaitnia]]=[[Art mac Flaithnia]], [[Anluan mac Conchobhair]]=[[Anluan mac Cumascaigh]], [[Cathal Aidhne mac Ailealla]]-, [[Cléireach mac Ceadaigh]]-, [[Tighearnach mac Cathmogha]]=[[Tiarnach mac Cathmhogha]]-, [[Uathmharán mac Brocáin]]-, [[Mael Fabhaill mac Cléirigh]]=[[Maolfhabhaill mac Cléirigh]], [[Eidhean mac Cléirigh]], [[Tighearnach ua Cléirigh]], [[Mael Macduach]]=[[Maol xxx]]-, [[Domhnall mac Lorcáin]]-, [[Flann Ua Cléirigh]]-, [[Comhaltán Ua Cléirigh]], [[Mac Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Giolla Cheallaigh Ua Cléirigh]], [[Mael Ruanaidh na Paidre Ua hEidhin]], [[Ua Comhaltáin Ua Cléirigh]], [[Mael Fabhaill Ua hEidhin]], [[Giolla na Naomh Ua hEidhin]], [[Aodh Ua hEidhin]], [[Giolla Mo Choinne Ua Cathail]], [[Giolla Cheallaigh Ua hEidhin]]-, [[Muirgheas Ua hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin]]-, [[Eoghan Ó hEidhin (II)]] == Maigh Sheola == * [[Maigh Seóla]]=[[Maigh Sheola]], [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Cléirchén mac Murchadha]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Murchadh mac Flainn mhic Gleithneacháin]], [[Ruaidhrí mac Coscraigh]], [[Maelcairearda]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]]- == Iar Chonnacht == * [[Iar Connacht]]=[[Iar Chonnacht]], (Maigh Sheola: [[Donn mac Cumascaigh]], [[Maolán mac Cathmhogha]], [[Murchadh mac Maonaigh]], [[Urchadh mac Murchadha]], [[Donnchadh mac Urchadha]], [[Brian mac Maolruanaidh]], [[Muireadhach ua Flaithbheartaigh]], [[Murchadh ua an Chapaill Ua Flaithbheartaigh]], [[Cathal mac Ruaidhrí]], [[Amhalaidh mac Cathail]]), [[Cathal mac Tigernáin]]=[[Cathal mac Tiarnáin]], Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (I)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (I)]], [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (I)]], Mac meic Aedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Mac mic Aodha Ua Flaithbheartaigh]]=[[Mac mhic Aodha Ó Flaithearta]], [[Flaithbertach Ua Flaithbertaigh]]=[[Flaitheartach Ó Flaithearta]], [[Brian Ua Flaithbheartaigh]]=[[Brian Ó Flaithearta]], [[Muireadhach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muireadhach Ó Flaithearta]], [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (I)]], Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (II)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (II)]], Áedh Ua Flaithbheartaigh&rarr;[[Aodh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Ó Flaithearta (II)]], [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]]=[[Conchúr Ó Flaithearta (II)]], Ruadhri Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (III)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (III)]], Murtough Ua Flaithbertaigh&rarr;[[Muircheartach Ua Flaithbheartaigh]]=[[Muircheartach Ó Flaithearta]], Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (IV)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (IV)]], [[Aedh Mór Ua Flaithbheartaigh]]=[[Aodh Mór Ó Flaithearta]], Morogh Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Murchadh Ua Flaithbheartaigh]]=[[Murchadh Ó Flaithearta]], Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh&rarr;[[Ruaidhrí Ua Flaithbheartaigh (V)]]=[[Ruairí Ó Flaithearta (V)]] Cúigear Ruairí..! # Rúaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1061.13: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh, ACM 1145.17: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh. # Ruadhri Ua Flaithbertaigh, AU 1186.7 LATE: Ruaidhri h-Ua Flaithbertaigh, ACM 1186.2: Ruaidhri Ua Flaithbheartaigh # Rudhraighe Ó Flaithbheartaigh, ACM 1214.6: Brian mac Ruaidhri Í Fhlaithb<u>e</u>rtaigh # Ruaidhri Ó Flaithbheartaigh, ACM 1256.9: Ruaidhri Ua Flaithb<u>e</u>rtaigh Beirt Aodh # [[Aedh Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1079.8: Aedh Ua Flaithbhertaigh # Áedh Ua Flaithbheartaigh, ACM 1178.10: Aodh Ua Flaithbertaigh Beirt Chonchúr # [[Conchobhar Ua Flaithbheartaigh]], ACM 1132.11: Concobhar Ua Flaithbheartaigh, # [[Conchubhar Ua Flaithbheartaigh]], AU 1186.7 LATE: Conchubhar h-Ua Flaithbhertaigh == Uí Dhiarmada == * [[Uí Díarmata]]=[[Uí Dhiarmada]], [[Ríthe Uí Dhiarmada]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]]=[[Tadhg Uí Dhiarmada]], [[Cú Cheanainn mac Taidhg]], [[Giolla Comáin mac Néill]], [[Muirghius mac Aodha]], [[Mac Con Cheanainn]], [[Muirgheas ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (I)]], [[Muirgheas Ua Con Cheanainn]], [[Aodh Ua Con Cheanainn (II)]], [[Tadhg Ua Con Cheanainn]], [[Uada Ua Con Cheanainn]], [[Cú Cheanainn Ó Con Cheanainn]] == Síol Anmchadha == * [[Síol Anmchadha]], [[Ríthe Shíol Anmchadha]], [[Diarmaid mac Dúnadhaigh]], [[Cú Chonnacht mac Dúnadhaigh]], [[Madadhán mac Gadhra Mhóir]], [[Gadhra Mór mac Dúnadhaigh]], [[Doghra mac Dúnadhaigh]], [[Dúnadhach mac Con Chonnacht]], [[Diarmaid mac Madadháin]], [[Madadhán Reamhar Ua Madadháin]], [[Gilla Find mac Maic Uallacháin]]=[[Giolla Fionn mac Mhic Uallacháin]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Cú Choirne Ua Madadháin]], [[Madadhán Mór Ua Madadháin]], [[Maoileachlann Ua Madadháin]], [[Diarmaid Cléireach Ua Madadháin]], [[Madadhán Óg Ó Madadháin]], [[Cathal Ó Madadháin]] == Uí Mhaine == * [[Uí Maine]]=[[Uí Mhaine]], [[Máine Mór]]=[[Maine Mór]]?, [[Ríthe Uí Mhaine]], [[Bresal mac Maine Móir]]=[[Breasal mac Maine Mhóir]], [[Fiachra Finn]], [[Conall Cas Ciabhach]], [[Dallán mac Breasail]], [[Duach mac Dalláin]], [[Lughaidh mac Dalláin]], [[Feradhach mac Lughadha]]=[[Fearadhach mac Luighdheach]], [[Maine mac Cerbaill]]=[[Maine mac Cearbhaill]], [[Marcán]], [[Cairbre Crom]], [[Brenainn mac Cairbre]], [[Aedh Buidhe]]=[[Aodh Buí]], [[Conall mac Maelduib]]=[[Conall mac Maolduibh]], [[Marcán mac Tommáin]]=[[Marcán mac Tomáin]], [[Fithceallach mac Flainn]]=[[Ficheallach mac Flainn]], [[Sechnassach mac Congail]]=[[Seachnasach mac Congail]], [[Dluthach mac Fithcheallaigh]]=[[Dlúthach mac Ficheallaigh]], [[Cathal Maenmaighe]]=[[Cathal Mheánmhaigh]], [[Ailill ua Daimine]]=[[Ailill ua Daimhine]]=[[Ailill ó Daimhine]], [[Inreachtach mac Dluthaigh]]=[[Inreachtach mac Dlúthaigh]], [[Aedh Ailghin]]=[[Aodh Ailghin]], [[Dunchadh ua Daimhine]]=[[Dúnchadh ó Daimhine]], [[Conall mac Fidhghaile]], [[Dunchadh mac Duib Da Tuadh]]=[[Dúnchadh mac Duibh Dhá Thuadh]], [[Amhalgaidh]], [[Ailill mac Inreachtaigh]], [[Dub Dá Leithe mac Tomaltaigh]]=[[Dubh Dhá Leath mac Tomaltaigh]], [[Cathal mac Murchadha]], [[Cathal mac Ailella]]=[[Cathal mac Ailealla]], [[Mughrón mac Sochlacháin]], [[Sochlachán mac Diarmata]]=[[Sochlachán mac Diarmada]], [[Murchadh mac Sochlacháin]], [[Murchadh mac Aodha Uí Mhaine]], [[Geibennach mac Aedha]]=[[Geibheannach mac Aodha]], [[Muirgheas mac Domhnaill]] * [[Tadg Mór Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Mór Ó Ceallaigh]], Gadhra mac Dúnadhaigh, [[Concobar mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Conchúr mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmait mac Taidg Ua Cellaigh]]=[[Diarmaid mac Taidhg Ó Ceallaigh]], [[Dunchadh Ua Cellaigh]]=[[Dúnchadh Ó Ceallaigh]], [[Aed Ua Cellaigh]]=[[Aodh Ó Ceallaigh]], [[Diarmaid Ua Madadháin]], [[Tadg Ua Cellaigh]]=[[Tadhg Ó Ceallaigh]], [[Conchobar Maenmaige Ua Cellaigh]]=[[Conchúr Mheánmhaighe Ó Ceallaigh]], [[Murchad Ua Cellaigh]]=[[Murchadh Ó Ceallaigh]], [[Domnall Mór Ua Cellaigh]]=[[Domhnall Mór Ó Ceallaigh]] == Ríthe Shliabh Lugha == * [[Sliabh Lugha]]&rarr;[[Ríthe Sliabh Lugha]]=[[Ríthe Shliabh Lugha]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (I)]], [[Ruairí Ó Gadhra (I)]], [[Domhnall Ó Gadhra]], [[Donn Sléibhe Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (II)]], [[Ruairí Ó Gadhra (III)]] == Magh Loirg == * [[Mag Luirg]]=[[Magh Loirg]], [[Ríthe Mhagh Loirg]], [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]], [[Tadhg mac Muircheartaigh]], [[Maolruanaidh mac Taidhg]], [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], [[Maolseachlann mac Taidhg Mhóir]], <strike>[[Diarmad mac Taidhg Mhóir]]</strike>&rarr;[[Diarmaid mac Taidhg Mhóir]], [[Muirgheas mac Taidhg Mhóir]], [[Conchúr mac Diarmada]], [[Tomaltach na Cairge Mac Diarmata]]=[[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], [[Cormac Mac Diarmada (I)]] == Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe == * [[Ríthe Uí Fhiachrach Mhuaidhe]], [[Aireachtach ua Dúnchadha Mhuirsce]], [[Connmhach mac Duinn Cothaidhe]]=[[Conmhach mac Doinn Cothaithe]], [[Dubhda mac Conmhaigh]], [[Aodh ua Dubhda]], [[Maol Ruanaidh Ua Dubhda]], [[Aedhuar Ua Dubhda]], [[Muircheartach An Collach Ua Dubhda]], [[Domhnall Fionn Ua Dubhda]], [[Mac Aodha Ua Dubhda]], [[Amhlaibh mac Domhnaill Fhionn Ua Dubhda]], [[Mac Domhnaill Ua Dubhda]], [[Aodh mac Muircheartaigh Ua Dubhda]], [[Ruaidhrí Mear Ua Dubhda]], [[An Cosnamhaigh Ua Dubhda]], [[Taichleach Ua Dubhda]] * Eile gan leathanaigh: Cathal mac Ailealla, Aodh mac Maoil Phádraig, Mael Cluiche mac Conchobair=Maol Cloiche mac Conchúir, ''Crichan mac Mael Muire'' == Umhaill == * <strike>[[Umall]]</strike>=[[Umaill]]=[[Umhaill]], [[Ríthe Umhaill]], [[Maille mac Conaill]], [[Flannabhra]], [[Dunghal mac Flaithniadh]], [[Aedhghal]], [[Flathghal mac Flannbhrath]], [[Cosgrach mac Flannbhrath]], [[Cairbre mac Cinaedh]], [[Gilla na nInghen Ua Cobhthaigh]], [[Domhnall Ó Máille (I)]], [[Domhnall Ó Máille (II)]] (Rua), [[Domhnall Ó Máille (III)]], [[Aodh Ó Máille]], [[Diarmaid Ó Máille]], [[Tadhg mac Diarmada Ó Máille]] == Ríthe Luíne Chonnacht == * [[Ríthe Luíne Chonnacht]], [[Eaghra Paiprigh mac Saorghais]] == Eile (3) == * [[Ríochtaí Éireann]] * [[Liosta de Bharúntachtaí]] = Bliain 4, 2021 - 2022 = == Feabhsú na Gaeilge (4) == Mar is gnách... féach thuas. == Ollaimh Éireann == * [[Adna mac Uthidir]], [[Torna Éices]], [[Dubhthach moccu Lughair]], ([[Dallán Forgaill]]), [[Senchán Torpéist]], <strike>[[Máel Muire Otháin]]=</strike>[[Máel Muire Othna]]=[[Maol Mhuire Fhathna]], [[Flann mac Lonáin]], <strike>[[Torpaid mac Taicthech]]=</strike>[[Torpaid mac Taicthich]]=[[]], [[Óengus mac Óengusa]]=[[Aonghas mac Aonghasa]], [[Bard Boinne]], [[Uallach ingen Muinecháin]], [[Cormacán Éigeas]], [[Cinaedh Ua hArtagáin]]=[[Cinaedh ua hArtagáin]]=[[Cionnaoth ó hArtagáin]], [[Eochaidh Ua Floinn]]=[[Eochaidh ua Floinn]], [[Urard mac Coise]], [[Clothna mac Aenghusa]], [[Muircheartach mac Con Cheartaigh Mac Liag]], [[Cúán úa Lothcháin]], [[Cú Mara mac Maic Liac]], [[Mac Beathaidh mac Ainmire]], [[Ceaunfaeladh ua Cuill]]=[[]], [[Flaithem mac Maele Gaimrid]], [[Cellach úa Rúanada]], [[Mael Isa ua Máilgiric]], [[Cú Collchaille Ua Baígilláin]], [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Gofraidh Fionn Ó Dálaigh]], # [[Cearbhall mac Lochlainn Ó Dálaigh]], # [[Sean mac Fergail Óicc Ó hUiccinn]] == Ginealas == * [[Ginealas Éireannach]], [[Leabhar na nGinealach]], [[Coimre na nGinealach]], [[An Leabhar Muimhneach]], [[Leabhar Cloinne Maoil Ruanaidh]]=[[Leabhar Chlann Mhaoil Ruanaidh]], [[Leabhar Clainne Suibhne]]=[[Leabhar Chlann Suibhne]], [[Leabhar Ádhaimh Uí Chianáin]] == Gineolaithe == * [[Eochaid ua Flannacáin]], [[Flann Mainistrech]]=[[Flann Mainistreach]], [[Gilla Cómáin mac Gilla Samthainde]], [[Gilla Críst Ua Máel Eóin]]=[[Giolla Chríost Ó Maoil Eoin]], [[Amhlaoibh Mór mac Fir Bhisigh]], [[Gilla na Naemh Ua Duinn]]=[[Giolla na Naomh Ó Duinn]], [[Giolla Íosa Mac Fir Bhisigh]], [[Tanaide Mór mac Dúinnín Ó Maolconaire]]=[[Tanaí Mór mac Dúinnín Ó Maolchonaire]], [[Domnall Ó Cuindlis]], [[Lúcás Ó Dalláin]], [[Seán Mór Ó Dubhagáin]], [[Ádhamh Ó Cianáin]], [[Ádhamh Cúisín]], [[Faolán Mac an Ghabhann na Scéal]], [[Giolla Íosa Mór Mac Firbhisigh]], [[Giolla na Naomh Ó hUidhrín]], [[Giolla na Naomh Mac Aodhagáin]], [[Cú Choigcríche Ó Cléirigh]]=[[Cú Choigríche Ó Cléirigh]], [[Lughaidh Ó Cléirigh]], [[Cú Choigcríche Ó Duibhgeannain]]=[[Cú Choigríche Ó Duibhgeannáin]], [[Triallam timcheall na Fodla]], [[Tuilleadh feasa ar Éirinn óigh]], [[Críchad an Chaoilli]], [[Máel Muire mac Céilechair]]=[[Maol Mhuire mac Céileachair]]- == Scoláirí == * [[James Ware]]-, [[Uilliam Ó Duinnín]], [[Seán Ó Catháin]], [[Séarlas Ó Conchubhair Doinn]]=[[Séarlas Ó Conchúir Dhoinn]], [[John O'Donovan (scoláire)]]=([[Seán Ó Donnabháin]]), [[John O'Hart]]-, ([[Edward MacLysaght]]=[[Éamonn Mac Giolla Iasachta]]), [[Nollaig Ó Muraíle]]-, ([[Rudolf Thurneysen]]), [[Osborn Bergin]]-, [[R. I. Best]]=[[Richard Irvine Best]]-, ([[D. A. Binchy]]), ([[Kuno Meyer]]), ([[Eugene O'Curry]]=[[Eoghan Ó Comhraí]]), [[James Carney]], [[John Carey]], ([[T. F. O'Rahilly]]=[[Tomás Ó Rathile]]=[[Tomás Ó Rathaile]]), [[Francis J. Byrne]]=[[Francis John Byrne]], [[Edel Bhreathnach]], [[John T. Koch]]-, [[Celtica (iriseán)]], [[Éigse (iriseán)]], [[R. A. Stewart Macalister]], [[T. M. Charles-Edwards]]=[[Thomas Charles-Edwards]], [[Hubert T. Knox]]=[[Hubert Thomas Knox]], [[Donnchadh Ó Corráin]] == Déise == * [[Ríthe Dhéise Mumhan]] * [[Dál gCais]]+ ** [[Dál gCais#Stair]] == Suíomhanna == # [[A. G. van Hamel]], [[Stichting Van Hamel]], [[CODECS]], *selgā # [[Thesaurus Linguae Hibernicae]] (TLH) # [[Irish Script on Screen]], [[Meamram Páipéar Ríomhaire]] (ISoS, ISOS) # [[Celtic Digital Initiative]] (CDI) == Dál Riada == * [[Dál Riada]], [[Ríthe Dhál Riada]], [[Fearghas Mór mac Eirc]]=[[Fearghas Mór]], [[Domhanghart Réite]], [[Comhghall mac Domhanghairt]], [[Gabhrán mac Domhanghairt]], [[Conall mac Comgaill]], [[Aodhán mac Gabhráin]], [[Eochaid Buide]]=[[Eochaidh Buí]], [[Connad Cerr]], [[Domnall Brecc]]=[[Domhnall Breac]], [[Ferchar mac Connaid]]=[[Fearchar mac Connaidh]], [[Dúnchad mac Conaing]]=[[Dúnchadh mac Conaing]], [[Conall Crandomna]]=[[Conall Crannomhna]], [[Domangart mac Domnaill]]=[[Domhanghart mac Domhnaill]], [[Máel Dúin mac Conaill]]=[[Maol Dúin mac Conaill]], [[Domnall Donn]]=[[Domhnall Donn]], [[Ferchar Fota]]=[[Fearchar Fada]], [[Eochaid mac Domangairt]]=[[Eochaidh mac Domhanghairt]], [[Ainbcellach mac Ferchair]]=[[Ainfhaichilleach mac Fearchair]], [[Fiannamail ua Dúnchado]]=[[Fianamhail ó Dúnchadha]], [[Selbach mac Ferchair]]=[[Sealbhach mac Fearchair]], [[Dúngal mac Selbaig]]=[[Dúnghal mac Sealbhaigh]], [[Eochaid mac Echdach]]=[[Eochaidh mac Eochach]], [[Alpín mac Echdach]]=[[Ailpín mac Eochach]], [[Muiredach mac Ainbcellaig]]=[[Muireadhach mac Ainfhaichilligh]], [[Eógan mac Muiredaig]]=[[Eoghan mac Muireadhaigh]] # [[Áed Find]]=[[Aodh Fionn]] # [[Fergus mac Echdach]] # [[Donn Coirce]] # [[Eochaid mac Áeda Find]] # [[Constantine]] # [[Oengus]] # [[Drust]] # [[Eoganan]] # [[Alpin II]] # [[Coinneach I na hAlban|Coinneach]] == Connachta srl. == * [[Cairpre Gabra]]=[[Cairbre Ghabhra]], [[Senchán Torpéist]], [[Tromdámh Guaire]] == Tuamha == # Muircheartach mac Toirdhealbhach # Muircheartach Dall # Conchúr Rua == An Féineachas, srl == * [[An Féineachas]] *# [[Aithechtúatha]] *# [[Cóic Conara Fugill]] * [[Breithem]] *# [[Breithem#Stair]] &larr; [[:en:Brehon#History]] *# [[Breithem#Céilí Dé]] &larr; [[:en:Brehon#Brehon Laws and the Early Irish Church(Céilí Dé)]] *# [[Breithem#Na Normannaigh]] &larr; [[:en:Brehon#The Brehon laws and Anglo-Norman Invasion of 1169]] * [[Dubthach maccu Lugair]]=[[Dubhthach moccu Lughair]]=[[Dubhthach mhic Lughair]] # [[Odhrán (giolla Phádraig)]] &larr; [[:en:Odran (disciple of Saint Patrick)]] # [[Odrán]]=[[Órán]] &larr; [[:en:Odran]] #* [[Slat na ríghe]], [[Iomarbhágh na bhFileadh]]=[[Iomarbhá na bhFilí]] == Scéalta (4) == # [[Navigatio Sancti Brendani]] &larr; [[:de:Navigatio Sancti Brendani]] # Aided Con Roí # Forfess Fer Fálgae agus Síaburcharpat Con Culainn # Orgguin Trí Mac Díarmata mic Cerbaill # Cath Achadh Leithdheirg # Cath Móin Daire Lothair # Cath Cairnd Chonaill # [[:en:List of conflicts in Ireland]] == Ogham == # [[CIIC 1]] # [[CIIC 54]]=[[Cnámh Thulach Chumann]] &larr; [[:en:Tullycommon Bone]] # [[CIIC 362]] # [[CIIC 500]] &larr; [[:en:CIIC 500]] # [[CIIC 504]] &larr; [[:en:CIIC 504]] == Miotaseolaíocht (4) == # [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]] &larr; [[:en:Celtic mythology]] #* [[Déithe na gCeilteach]] == Ag líonadh na mbearnaí == * [[Rítheaghlaigh Ghaelacha]], [[Ceann na Fine]]-, [[Éire (bandia)]]+, [[Cúigí na hÉireann#Réamhstair]], [[Cúigí na hÉireann#Stair]], [[Cúige Chonnacht#Luathstair]], [[Hipitéis substráit Ghaeilise]], [[Ealaín na nOileán]]-, [[Cló na nOileán]], [[Teimpléad:Unicode chart Insular]], [[Uí Chléirigh]], [[Peter Schrijver]], [[Leabhar Ard Mhacha]]+, [[Ferdomnach]]=[[Feardhomhnach]], [[Muirchú moccu Machtheni]]-, [[Bachall Isu]]=[[Bachall Íosa]]-, [[Leabhar Dharú]], [[Cathach Cholm Cille]], [[Cúige Chonnacht#Ríocht na gConnacht]], [[Uí Chonchúir Dhoinn]], [[Síl Muiredaig]]=[[Síol Muiredaigh]]=[[Síol Mhuireadhaigh]]=[[Síol Mhuirí]], [[Uí Cellaigh]]=[[Uí Cheallaigh]], [[Cellach mac Fíonachta]]=[[Ceallach mac Fíonachta]], [[Cualu]]=[[Cuala]], [[James MacKillop]]-, [[Uí Flaithbertaigh]]=[[Uí Fhlaithbheartaigh]], [[Bé Binn iníon Urchadha]]=[[Béibhinn ní Urchadha]], [[Creassa iníon Urchadha]]=[[Creasa ní Urchadha]], [[Caineach iníon Urchadha]]=[[Caineach ní Urchadha]], [[Cainnech (ainm)]]=[[Caineach (ainm)]], [[Clann Cosgraigh]]=[[Clann Chosgraigh]], [[Muireadhach mac Aodha]], [[Ruaidhrí Mac Aodha]], [[Banfhlaith]]=[[Flaith]], [[Mhic Dhiarmada]], [[Cúige Laighean#Stair]], [[Uí Dúnchada]]=[[Uí Dhúnchadha]], [[Uí Fáeláin]]=[[Uí Fhaoláin]], [[Uí Muiredaig]]=[[Uí Mhuireadhaigh]]=[[Uí Mhuirí]], [[Uí Thuathail]], [[Uí Bhroin]], [[Leabhar Branach]], [[Mhic Giolla Phádraig]], [[Fir Cheall]], [[Uí Dhubhuir]], [[Cúige Mumhan#Stair]], [[Uí Eidirsceoil]], [[Uí Bhriain]], [[Lugaid Mend]]-, [[Conall Eachluath]]-, [[Tál Cas]], <strike>[[Lorcáin mac Lachtna]]</strike>→[[Lorcán mac Lachtna]], [[Muircheartach mac Toirdhealbhach Ua Briain]], [[Uí Ghrádaigh]], [[Uí Allmhuráin]], [[Mhic an Airchinnigh]], [[Uí Chinnéide]], [[Órlaith ingen Cennétig]], [[Mhic Cárthaigh]], [[Mhic Cárthaigh Mhúscraí]]-, [[Mhic Cárthaigh Riabhach]]-, [[Uí Ímair]]=[[Uí Íomhair]]-, [[Uí Chaoimh]], [[Mhic Giolla Chuda]], [[Mac Giolla Chuda na gCruach]], [[Uí Dhonnchadha na nGleann]], [[Uí Chonaill]], [[Conall (idirdhealú)]], [[Uí Shúilleabháin]]-, [[Uí Cheallacháin]]-, [[Uí Dhonnchadha]]-, [[Uí Dhonnabháin]]-, [[Uí Shéaghdha]], [[Cúige Uladh#Luathstair]], [[Mhic Lochlainn]], [[Uí Dhomhnaill]], [[Máelsechnaill Ua Domnaill]]=[[Maol Seachlainn Ó Domhnaill]], [[Gofraid Ua Domnaill]]=[[Gofraidh Ó Domhnaill]], [[Domnall Óg Ua Domnaill]]=[[Domhnall Óg Ó Domhnaill]], [[Uí Dhonnghaile]], [[Uí Raghallaigh]], [[An Anaíle]], [[Uí Fhaircheallaigh]], [[Liber Flavus Fergusiorum]]+, [[Uí Fhearghail]], [[Clann Somhairle]]-, [[Féilire Thamhlachta]], [[Seán Mac Colgan]]-, [[Saltair na Rann]], [[Táin Bó]], [[Táin Bó Regamon]] * [[Trecheng Breth Féne]], [[Echtra Cormaic]], [[Leabhar Dimma]]=[[Leabhar Dhioma]], [[Leabhar Mholing]], [[Codex Usserianus Primus]], [[Codex Usserianus Secundus]]=[[Ceithre Leabhar Bhinn Éadair]], [[Leabhar Aifrinn Lothra]]=[[Leabhar Aifrinn Stowe]], [[Leabhar Cloinne Aodha Buidhe]], [[ARÉ 24 P 33]], [[Leabhar Donn]], [[Soiscéalta Mhic Thornáin]], [[Leabhar Ghinealaigh Uí Chléirigh]], [[Cumdach]]=[[Cumhdach]]-, [[Teimpléad:Cumhdaigh]], [[Soiscél Molaisse]]=[[Soiscéal Mholaise]]-, [[Domnach Airgid]]=[[Domhnach Airgid]]-, [[An Míosach]]- * [[Cú Connacht Ua Dálaigh]], [[Gillamaire Ua Conallta]], [[Tadhg Ua Dálaigh]], [[Máel Íosa Ua Dálaigh]], [[Giolla Ernain Ó Martain]], [[Máine Tethbae]], [[Uí Laoghaire]], [[Uí Dhálaigh]]-, [[Dáithí Ó Coimín]]=[[Dáithí Coimín]], [[Edward Gwynn]], [[Gearóid Mac Niocaill]], [[Margaret Dobbs]], [[Peter Berresford Ellis]], [[Marie-Louise Sjoestedt]], [[Pól Breathnach]]-, [[Kenneth Nicholls]], [[Patrick Weston Joyce]], [[Robert Dwyer Joyce]]-, [[Donncha Ó Cróinín]], [[Dáibhí Ó Cróinín]], [[Trevor Joyce]]-, [[Muireann Ní Bhrolcháin]], [[Meidhbhín Ní Úrdail]], [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]], [[Saltair Chaimín]], [[Leabhar Dhèir]]=[[Leabhar Dhéir]], [[Revue Celtique]]=[[Études Celtiques]], [[Uí Fergusa]]=[[Uí Fhearghasa]], [[Aedh Ua Conchobair]]=[[Aodh Ó Conchúir]]- mac Cathail Chrobhdheirg, [[Aedh mac Ruaidri Ua Conchobair]]=[[Aodh mac Ruairí Ó Conchúir]], [[Altram Tige Dá Medar]], [[Éadbhard Ó Raghallaigh]], [[Gormflaith ingen Murchada]]=[[Gormlaith ní Mhurchadha]], Miotaseolaíocht na nGael (tuilleadh), [[Nodens]]-, [[Lugus]]-, [[Taranis]]-, [[Ogmios]]-, [[Catubodua]]-, [[Brigantia]]-, [[Lámhscríbhinn dhathmhaisithe]]-, [[Leabhar Soiscéal]]-, [[Miotaseolaíocht na gCeilteach]], [[Ildiachas Ceilteach]]-=[[Sean-reiligiún Ceilteach?]] creideamh? creidimh? ársa?, [[Ceiltigh na nOileán]]-, [[Ceiltis na nOileán]]-, [[Ceiltis na Mór-Roinne]]-, [[Na Briotanaigh Cheilteacha]]-=[[Briotanaigh Cheilteacha]], [[Miotaseolaíocht na mBreatnach]]-, [[Ábhar na Breataine]]-, [[Triscéil]]-, [[Nora Kershaw Chadwick]]-, [[Léann Ceilteach]]-, [[Náisiúin Cheilteacha]]-, [[Peritia]], [[Teangacha Briotainice]]-, [[Briotainic Choiteann]]- [[Cruithnis]]-, [[Teimpléad:lang-br]], [[Epona]]-, [[Mearcair (miotaseolaíocht)]]-, [[Esus]]-, [[Teutates]]-, [[Bandia an fhlaithis]], [[Nuadha (ainm)]], [[Feis]]-, [[Ceiltibéaraigh]]-, [[Belenos]]-, [[Belisama]]-, [[Sucellus]]- == Eile (4) == * [[Cairpre Gabra]], [[Dál gCais#Stair]], [[Breithem#Stair]], [[Slat na ríghe]], [[Suíomhanna ríoga Éireann]], [[Donnabhán mac Cathail]]-, [[Tadc mac Briain]]=[[Tadhg mac Briain]], [[Ressad]]=[[Reasadh]], [[Na Ceiltigh#Réamhrá]], [[Déithe na gCeilteach]], [[Liosta de Dhéithe Ceilteacha]], [[Aibell]], [[Uirne]], [[Tadg mac Nuadat]]=[[Tadhg mac Nuad]], [[Bran agus Sceólang]]=[[]], [[Aonach]] * Dreamanna *# [[]] &larr; [[:en:List of Irish clans]] * Léarscáileanna *# [[Cairt phortalach]] *# [[Cairt Chatalóinise]] * Lámhscríbhinní *# [[Liosta de lámhscríbhinní Éireannacha]] &larr; [[:en:List of Irish manuscripts]] *#* [[Leabhar Ard Mhacha]] *# Book of Ballycummin (RIA MS 23 N 10) *#* [[Leabhar Dharú]], [[Lebor Cuanu]]=[[Leabhar Chuana]], [[Landnámabók]] * Ríochtaí *# [[Ríocht Átha Cliath]] *# [[Ríocht na nOileán]] *# [[Ríthe na gCruithneach]] *## [[Vipoig]] &larr; [[:en:Vipoig]] *# [[Fáistine Bhreacáin]] * Le meadú ** [[Cúirt an Mheán Oíche#Achoimre an dáin]] *# [[Gallóglach]] *# [[Cluain Catha]] (leac uaighe) *# [[Bard]] *# [[Seanchaí]] *#* [[Cenn Fáelad mac Ailella]]=[[Ceann Faoladh mac Ailealla]] *# [[Mo Ling]] = Bliain 5, 2025 - 2026 = Spreagtha ag ''[[:en:Wikipedia:Recent_additions/2025/March#8 March 2025|Recent additions, 8 March 2025]]'' == An Féineachas == [[An Féineachas]] (agus/nó b'fhéidir [[Seanchas]] / [[Béaloideas]]). ''[https://dil.ie/34117 othrus]'' ≈ fulaingt tinnis/othrais. Nuashonraithe (lámhscríbhinní): * [[Senchas Már]] (SM), [[Bechbretha]] ([[Senchas Már#Bechbretha agus Coibes Uisci Thairdne|SM #21]]), [[Bretha Crólige]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #33]]), [[Críth Gablach]] (MacA), [[Gúbretha Caratniad]] ([[Bodleian Library]], [[Rawlinson B 502]]) As nua, iomlán: * [[Corpus Iuris Hibernici]] (CIH), [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] (MacA), [[Cethairṡlicht Athgabálae]] ([[Senchas Már#Cethairslicht Athgabálae|SM #2]]), [[Sechtae]] ([[Senchas Már#Sechtae|SM #9]]), [[Recholl Breth]] (SM #13), [[Bretha Déin Chécht]] ([[Senchas Már#Slicht Othrusa, Bretha Crólige agus Bretha Déin Chécht|SM #34]]), [[Muirbretha]] ([[Senchas Már#Clár ábhar|SM #38]]) [[Anfuigell]] (m.s., CnaT, LS 1387; MacA), [[Berrad Airechta]] (CnaT, LS 1337), [[Bretha Étgid]] ([[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] LS 23 P 3) [[Cóic Conara Fugill]] (m.s., [[Uraicecht Becc]], [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Di Astud Chor]] (''via'' [[Corpus Iuris Hibernici|CIH]]), [[Mellbretha]] ([[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|CnaT]], LS 1363), [[Uí Lochlainn]], [[Uí Dhuibhdábhoireann]], [[CnaT BÁC, LS 1317]]=[[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, LS 1317]], [[Bóaire]], [[Coinmheadh is buannacht]], [[Brehon Law Commission]], [[Mac Aodhagáin]] &rightarrow; [[Mhic Aodhagáin]], [[John Lynch (Gratianus Lucius)]], [[Fearghas Ó Ceallaigh]], [[Leabharlann COBÁC]], [[Cathair Mhic Neachtain]], [[Thom McGinty]] As nua, síolta: * [[Dlí Ceilteach]]-, [[Gabháil chine]]-, [[Cyfraith Hywel]]-, [[Galanas]]-, [[Accessus ad auctores]]-, [[Hapax legomenon]]-, [[Robert Atkinson]]- == Foclóireacht == * [[Foclóireacht na Gaeilge]], [[Leabharlann an Ard Easpaig Marsh]]=[[Leabharlann Marsh]]-, [[foclóir.ie]]=[[focloir.ie]] == Litríoch == * [[Murúch]]-, [[Tongu do dia toinges mo thúath]]-, [[Remscéla]]=[[Réamhscéalta]], [[Bernhard Maier]], [[Lebor Bretnach]]=[[Leabhar Breatnach]], [[Annála Doiminiceacha Ros Comáin]], [[Irish Astronomical Tract]]=[[]], [[Ranna an aeir]] == Abhantrach na Sionainne == * [[Abhantrach na Sionainne]], [[Inis Cloithrinn]], [[Inis Bó Finne, Contae na hIarmhí]], [[Loch Bó Dearg]], [[Loch Bó Finne]] (idirdhealú) [[Loch Bó Finne (An tSionainn)]], [[Loch Bó Finne, Contae na Gaillimhe]]-, [[Loch Foirbis]] , [[Loch Teapa]]-, [[:Catagóir:An tSionainn]], [[Loc Albert]], [[Canáil Chill Srianáin]], [[Canáil na Leithcheathrún]], [[Abhainn na Mainistreach]], [[An Inthe]], [[An Eithne]], [[Abhainn Chalatroma]], [[Loch na gCurrach]], [[Loch Fuinseann]], [[Loch Éadaoine]], [[An Abhainn Mhór, Contae an Chabháin]] == Lochanna == * [[Liosta Lochanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Lochanna na hÉireann]] [[:Catagóir:Lochanna Chontae Aontroma]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Ard Mhacha]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Chabháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chiarraí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chill Mhantáin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Chorcaí]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhoire]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae an Dúin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Dhún na nGall]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Fhear Manach]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhuineacháin]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Mhaigh Eo]], [[:Catagóir:Lochanna Chontae Thír Eoghain]] * [[Loch Léin]], [[Loch Mhucrois]], [[An Loch Uachtarach]], [[Loch an Chuais]], [[Loch an Leaca Mór]], [[Loch an Leamhnachta]], [[Locha Lua]], [[Loch an Easaird]], [[Loch an Eanaigh Mhóir]], [[Loch an Iúir (loch)|Loch an Iúir]], ''[[Ardderry Lough]]''=[[ Loch na nArd-doiriú]], [[Loch Arbhach]], [[Loch an tSéideáin]], [[Loch an Tóraic]], [[Loch Eachros Beag]], [[Loch Bhaile Uí Chuirc]], [[Loch Bhaile na hInse]], [[Loch Beara]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Droim Dhá Thiar)]], [[Loch Bhéal Trá]], [[Loch Buinne]], [[Loch Charraig an Droichid]], [[Loch Bhaile Choille Fóir]], [[Loch Bhaile na hUamha]], [[Loch Oileán Uí Eadhna]], [[Loch Conbhuí]], [[Loch Chrathaí]], [[Loch Raithin]], [[Loch Collán]], [[Loch Choileáin Uí Shíoda]], [[Loch Cútra]], [[An Loch Uachtair]], [[Loch Dhoire an Chláir]], [[Loch Dúlocha]], [[Loch an Chlocháin Léith]], [[Loch Ghleann Mhac Muirinn]], [[Loch Gabhlach]], [[Loch Iascaí]], [[Loch Eirid]], [[Loch Fí]], [[Loch Fearna]], [[Loch na Foirnéise]], [[Loch Fionnmhaí]], [[Loch Gartáin]], [[Loch an Ghleanna Bhig]], [[Loch an Ghleanna Mhóir]], [[Loch Ghleann Éada]], [[Loch Ghleann an Chairthe]], [[Loch Ghleann Dá Loch]], [[Loch Eidhneach]], [[Loch Inse Chrónáin]], [[Loch Inse Uí Chuinn]], [[Loch Inis Cara]] (taiscumar), [[Loch Oileán Éadaí]], [[Loch Chill Ghlais]], [[Loch Choill an Iúir]], [[Loch Cinnéile]], [[Loch Chionn Droma]], [[Loch na Coille Móire]], [[Loch Leitir Creamha Rua]], [[Loch an Chrainn Chrín]], [[Loch Mac nÉan]], [[Loch Marbh]], [[Loch Mháimín]], [[Loch Míle]], [[Loch Míolach]], [[Loch Moirne]], [[Loch Mhuiceanach]], [[Loch Mucnú]], [[Loch na Cuinge Uachtarach]], [[Loch Uí Fhloinn]], [[Loch Riach]], [[Claonloch, Contae Liatroma (Maothail)]], [[Loch an Rois]], [[Loch an Scoir]], [[Loch Sindile]], [[Loch Eoin]], [[Loch Sáile]], [[Loch Theach an Teampla]], [[Turlach Ráth Asáin]], [[Locha Chluain Í]], [[Loch Dhrom Mór]], [[Loch Dhoirinse]], [[Loch an Ghleanna]], [[Loch Mac nÉan Uachtair]], [[Loch Mám Aodha]], [[Loch na Breaclaí]] (~[[Loch Breaclaigh]]), ''[[Clea Lake]]'', [[Loch Chluain na Cloiche]], ''[[Lough Skean]]'', [[Loch Sceithí Uachtair]], [[Loch an Urláir]], [[An Loch Bán, Contae Mhuineacháin]], ''[[Lough Gullion]]'', ''[[Cloonagh Lough]]'', ''[[Lough Island Reavy]]'', ''[[Kiltooris Lough]]'', ''[[Lickeen Lough]]'', [[Lochanna Chill Airne]], [[Loch Charraig an Phoirt]], [[Loch Cheis Charraigín]], [[Loch Dhroim Dhá Liag]], [[Turlach Ghleann na Madadh]] == Aontas Iarthar na hEorpa == * [[Benelux]] (1944), [[Conradh Dunkirk]] (1947), [[Conradh na Bruiséile]] (1948, 1954), [[Aontas an Iarthair]] (1948), [[:Catagóir:Aontas an Iarthair]], [[Conradh an Atlantaigh Thuaidh]] (1949), [[Conradh ag bunú Chomhphobal Cosanta na hEorpa]] (1952), <strike>[[Comhphobal Polaitiúil Eorpach (1952)]]</strike>&rightarrow;[[Comhphobal Polaitiúil na hEorpa (1952)]], [[Conradh Ginearálta]]=[[Comhdhálacha Bonn–Pháras]] (1952/1955), [[Comhdhálacha Londan agus Pháras]] (1954), [[Aontas Iarthar na hEorpa]] (1954), [[:Catagóir:Aontas Iarthar na hEorpa]], [[Comhdháil Messina]] (1955) == An tAontas Eorpach == * [[Comhphobail Eorpacha]], [[Comhphobal Eorpach do Fhuinneamh Adamhach]]->[[Comhphobal Eorpach um Fhuinneamh Adamhach]]=<strike>[[Euratomm]]=</strike>[[Euratom]] (Eoradamh), [[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Chruach]]=[[Comhphobal Eorpach do Ghual agus Cruach]], [[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]]=an [[Comhphobal Eorpach]], [[Ballstát den Aontas Eorpach]] * [[Cistí Struchtúracha agus Infheistíochta na hEorpa]], [[Beartas comhtháthaithe]]=[[Beartas Comhtháthaithe]], [[Ciste Sóisialta na hEorpa Plus]], an [[Ciste Comhtháthaithe]], [[Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa]], an [[Comhbheartas Talmhaíochta]], an [[Ciste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe]], an [[Comhbheartas Iascaireachta]]=an [[Comhbheartas Iascaigh]], an [[Ciste Eorpach Muirí, Iascaigh agus Dobharshaothraithe]], an [[Comhbheartas Eachtrach agus Slándála]] * [[Comhlachtaí an Aontais Eorpaigh agus Euratom]], [[Comhlachtaí comhairleacha an Aontais Eorpaigh]], [[Forais an Aontais Eorpaigh]], [[Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa]], [[Coiste Eorpach na Réigiún]], [[Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]] * [[Banc Eorpach Infheistíochta]], [[Institiúid Ollscoile Eorpach]], [[Cúirt Aontaithe na bPaitinní]], [[Ombudsman Eorpach]], [[Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí]], [[Coiste Polaitiúil agus Slándála]], [[Coiste Míleata an Aontais Eorpaigh]] * [[:Catagóir:Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh]], {{tl|Gníomhaireachtaí an Aontais Eorpaigh}}, [[Téarmaíocht Idirghníomhach don Eoraip]]=[[Inter-Active Terminology for Europe]], [[Limistéar Eorpach Eacnamaíoch]] * [ [[Margadh aonair na hEorpa]], an margadh inmheánach Eorpach ], [[an Lárionad Eorpach um Fhorbairt na Gairmoiliúna]] (1975), [[Foras Eorpach chun Dálaí Maireachtála agus Oibre a Fheabhsú]] (1975), [[Foras Oiliúna na hEorpa]]->[[Foras Eorpach Oiliúna]] (1990/1993), [[Oifig Maoine Intleachtúla an Aontais Eorpaigh]] (1994) ua, [[Oifig an Chomhphobail um Chineálacha Plandaí]] (1994), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht agus Sláinte ag an Obair]] (1994), [[Ionad Aistriúcháin Chomhlachtaí an Aontais Eorpaigh]] (1994), [[Gníomhaireacht Leigheasra Eorpach]] (1995), [[An tÚdarás Eorpach um Shábháilteacht Bia]] (2002), [[Gníomhaireacht Eorpach um Shábháilteacht Mhuirí]] (2002), [[Gníomhaireacht Iarnróid an Aontais Eorpaigh]] (2004), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um an gClár Spáis]] (2004), [[An Lárionad Eorpach um Chosc agus Rialú Galar]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um Rialú ar Iascach]] (2006), [[Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar idir Rialálaithe Fuinnimh]] (2009), [[An tÚdarás Eorpach Saothair]] (2019) * [ [[Comhbheartas Slándála agus Cosanta an Aontais Eorpaigh|Comhbheartas Slándála agus Cosanta]] (CBSC) ], [[Gníomhaireacht Eorpach um Chosaint]] (2004), [[Institiúid an Aontais Eorpaigh um Staidéar Slándála]] (1989 / 2001), [[Lárionad Satailítí an Aontais Eorpaigh]] (1992 / 2002) * [ [[Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[Limistéar saoirse, slándála agus ceartais]] (LSSC) ], [[Gníomhaireacht Drugaí an Aontais Eorpaigh]] (1993), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh i ndáil le Comhar i bhForfheidhmiú an Dlí]]=[[Europol]] (1998), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Oiliúint i bhForfheidhmiú an Dlí]] (2000), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chomhar Ceartais Choiriúil]]=[[Eurojust]] (2002), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chibearshlándáil]] (2004), [[Gníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta]]=[[Frontex]] (2004), [[Institiúid Eorpach um Chomhionannas Inscne]] (2006), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha]] (2007), [[Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann]] (2011), [[Gníomhaireacht de chuid an Aontais Eorpaigh chun Bainistiú Oibríochtúil a dhéanamh ar Chórais Mhórscála TF sa Limistéar Saoirse, Slándála agus Ceartais]]=[[eu-LISA]] (2011) * [ [[An Córas Eorpach um Maoirseacht Airgeadais]] (CEMA) ], [[An tÚdarás Baincéireachta Eorpach]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Urrúis agus Margaí]] (2011), [[An tÚdarás Eorpach um Árachas agus Pinsin Cheirde]] (2011) * [ [[Aontas Baincéireachta Eorpach]]=[[Aontas baincéireachta Eorpach]] (ABE) ], [[Bord Réitigh Aonair]] (2015), [[An tÚdarás um Fhrithsciúradh Airgid]]=[[an tÚdarás um an Sciúradh Airgid a Chomhrac]] (2024) * [[Conarthaí an Aontais Eorpaigh]], [[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Ghual agus Cruach]]=[[Conradh Pháras (1951)]], [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh]]=[[Conradh na Róimhe]] (19xx), [[Conradh ag bunú an Chomhphobail Eorpaigh do Fhuinneamh Adamhach]]=[[Conradh na Róimhe]], [[Conradh ar Fheidhmiú an Aontais Eorpaigh]] (1957, 1992, 2007), <strike>[[Conradh Eoratom]]=</strike>[[Conradh Euratom]] (1957), [[Conradh Cumaisc]] (1965-1999), [[Conradh na Graonlainne]]=[[Tarraingt siar na Graonlainne as an Aontas Eorpach]] (1985), [[Ionstraim Eorpach Aonair]] (1986), [[Trí cholún an Aontais Eorpaigh]] (1993-2009), [[Conradh Amstardam]] (1997), [[Cairt um Chearta Bunúsacha an Aontais Eorpaigh]] (2000, 2009), [[Conradh ag bunú Bunreachta don Eoraip]] (''2004''), [[Conradh ar an Aontas Eorpach]] (2007) * [[Conradh Aontachais]], [[:Catagóir:Conarthaí Aontachais leis an Aontas Eorpach]], [[Méadú an Aontais Eorpaigh]], [[Critéir Chóbanhávan]], [[Acquis communautaire]], [[Conradh Aontachais 1972]], [[Conradh Aontachais 1979]], [[Conradh Aontachais 1985]], [[Conradh Aontachais 1994]], [[Conradh Aontachais 2003]], [[Conradh Aontachais 2005]], [[Conradh Aontachais 2011]], [[Conarthaí buiséid na gComhphobal Eorpach]], [[Dlí an Aontais Eorpaigh]], [[Cúirt Iniúchóirí na hEorpa]], [[Europa (tairseach gréasáin)]], [[Oifig Foilseachán an Aontais Eorpaigh]]=[[Oifig na bhFoilseachán]], [[Teangacha an Aontais Eorpaigh]], [[CORDIS]] (Seirbhís Eolais um Thaighde agus um Fhorbraíocht Chomhphobail (SeoTaifeach)) * [[Gníomh dlí de chuid an Aontais Eorpaigh]], [[Rialachán (Aontas Eorpach)]], [[Treoir (Aontas Eorpach)]], [[Cinneadh (Aontas Eorpach)]], [[Moladh (Aontas Eorpach)]], [[Tuairim (Aontas Eorpach)]], [[Cearta bunúsacha]] == Réigiúin NUTS srl == * [[Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]] (Acáise), [[NUTS céadleibhéil an Aontais Eorpaigh]], [[:Catagóir:Aicmiú Comhchoiteann na nAonad Críche maidir le Staidreamh]], * [[Réigiúin NUTS na hÉireann]], [[:Catagóir:Réigiúin NUTS na hÉireann]], {{tl|Réigiúin NUTS na hÉireann}}, [[Tionóil Réigiúnacha na hÉireann]], [[Toghlimistéar áitiúil]], [[Leabhar Reachtanna na hÉireann]], [[:Catagóir:Teorainn Phoblacht na hÉireann–na Ríochta Aontaithe]], [[Réigiún an Tuaiscirt agus an Iarthair]]<-[[Tionól Réigiúnach an Tuaiscirt agus an Iarthair]], [[Réigiún na Teorann]], [[Réigiún an Iarthair]], [[Réigiún an Oirthir agus Lár Tíre]]<-[[Tionól Réigiúnach an Oirthir agus Lár Tíre]], [[Contae Bhaile Átha Cliath]]<-[[Réigiún Bhaile Átha Cliath]],[[Réigiún an Lár-Oirthir]], [[Réigiún Lár na Tíre]]≠[[Lár na Tíre (Éire)]], [[Réigiún an Deiscirt]]<-[[Tionól Réigiúnach an Deiscirt]], [[Réigiún an Lár-Iarthair]], [[Cathair Chinn Lis]], [[Eas Géitine]], [[Réigiún an Oirdheiscirt]], [[Réigiún an Iardheiscirt]] * {{tl|NUTS}}, AT [[Réigiúin NUTS na hOstaire]], BE [[Réigiúin NUTS na Beilge]], BG [[Réigiúin NUTS na Bulgáire]], CY [[Réigiúin NUTS na Cipire]], CZ [[Réigiúin NUTS na Seicia]], DE [[Réigiúin NUTS na Gearmáine]], DK [[Réigiúin NUTS na Danmhairge]], EE [[Réigiúin NUTS na hEastóine]], EL [[Réigiúin NUTS na Gréige]], ES [[Réigiúin NUTS na Spáinne]], FI [[Réigiúin NUTS na Fionlainne]], FR [[Réigiúin NUTS na Fraince]], HR [[Réigiúin NUTS na Cróite]], HU [[Réigiúin NUTS na hUngáire]], IE Éire, IT [[Réigiúin NUTS na hIodáile]], LT [[Réigiúin NUTS na Liotuáine]], LU [[Réigiúin NUTS Lucsamburg]], LV [[Réigiúin NUTS na Laitvia]], MT [[Réigiúin NUTS Mhálta]], NL [[Réigiúin NUTS na hÍsiltíre]], PL [[Réigiúin NUTS na Polainne]], PT [[Réigiúin NUTS na Portaingéile]], RO [[Réigiúin NUTS na Rómáine]], SE [[Réigiúin NUTS na Sualainne]], SI [[Réigiúin NUTS na Slóivéine]], SK [[Réigiúin NUTS na Slóvaice]] * AL [[Réigiúin NUTS na hAlbáine]], ME [[Réigiúin NUTS Mhontainéagró]], MK [[Réigiúin NUTS na Macadóine Thuaidh]], RS [[Réigiúin NUTS na Seirbia]], TR [[Réigiúin NUTS na Tuirce]], UA [[Réigiúin NUTS na hÚcráine]] * CH [[Réigiúin NUTS na hEilvéise]], IS [[Réigiúin NUTS na hÍoslainne]], LI [[Réigiúin NUTS Lichtinstéin]], NO [[Réigiúin NUTS na hIorua]] * [[Contaetha na hAlbáine]], [[Cúigí na Bulgáire]], [[:Catagóir:Cúigí na Bulgáire]], [[Contaetha na Cróite]], [[Contaetha na hEastóine]], [[:Catagóir:Contaetha na hEastóine]], [[Stair na hEastóine]], [[Réigiúin na Fraince]] Liostaí Wikidata, [[Réigiúin na hIodáile]], [[Contaetha na Liotuáine]] * {{tl|Cúigí na mBulgáir}}->{{tl|Cúigí na Bulgáire}}, {{tl|Réigiúin na hIodáile}}, {{tl|Contaetha na Liotuáine‎}}, {{tl|Contaetha na hAlbáine}}, {{tl|Contaetha na hEastóine}} == Turasóireacht i nÉirinn == * [[Turasóireacht in Éirinn]], [[Croíthailte Ceilte na hÉireann]], [[Ceantar na gCruach]], [[Sean-Oirthear na hÉireann]], [[Stair na hÉireann (400-800)]], [[Stair na hÉireann (1169-1536)]], ''[[Discover Ireland]]'', [[Spraoi]], [[Féile Cheoldráma Loch Garman]], [[Féile Ealaíon Chill Chainnigh]], [[Teach na Buiríse]] = Bliain 6, 2026 - = * [[New Dublin Voices]], [[Bernie Sherlock]] * [[Ceann Chorr Leice]] * {{tl|Na Scéalta Miotaseolaíochta}}, {{tl|Ríocht na gConnacht}}, <strike>{{tl|Laigín}}</strike>->{{tl|Laigin}} * [[Aided]]=[[Anbhás]], [[Aithed]]=[[Athadh]], [[Compert]]=[[Coimpeart]], [[Tochmarc]]=[[Tochmharc]] * {{tl|Aided}}, {{tl|Aithed}}, {{tl|Compert}}, {{tl|Tochmarc}} * [[:Catagóir:Aided]], [[:Catagóir:Aithed]], [[:Catagóir:Compert]], [[:Catagóir:Tochmarc]] * [[:Catagóir:Conmaicne]], [[:Catagóir:Dál gCais]] 78jfutcw16uytpkjjg98rt3td0i69d4 0 92097 1309249 1299961 2026-04-22T07:14:19Z Marcas.oduinn 33120 /* Mór Mumhan */Typos 1309249 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ríthe na Mumhan|Rí na Mumhan]] agus [[Ard-Rí na hÉireann]] dáiríre ba ea '''Cathal mac Finghin''' ({{lang-sga|'Cathal mac Finguine'}}<ref>[https://electricscotland.com/webclans/surnamesofscotland.pdf ETYMOLOGY OF THE PRINCIPAL GAELIC NATIONAL NAMES PERSONAL NAMES AND SURNAMES], [[Alasdair MacGilleBhàin|MacBain]]</ref>) (bás 742). Ba bhall é d'[[Eoghanacht Ghleanndamhnach]], clann [[Eoghanachta|Eoghanacht]] a bhí i gceannas sa [[Mumha|Mhumhain]] ón 7ú go dtí an 10ú haois. Ríthe ag [[Caiseal (Tiobraid Árann)|Caiseal]] roimhe ba ea a athair, uncail, sheanathair agus shin-seanathair, mar aon le Mac agus gharmhac leis. Tuairiscítear go mion sna h[[annála Éireann]] an choimhlint idir Cathal agus ríthe [[Uí Néill]], [[Fergal mac Máele Dúin|Fearghal Mac Maoil Dúin]], [[Flaithbertach mac Loingsig|Flaithbheartach mac Loingsigh]] agus [[Áed Allán|Aodh Allán]] mac Fearghail Mac Maoil Dúin. Ní hionann leaganacha an tuaiscirt agus an deiscirt. Feictear Cathal freisin mar phearsa, ní i gcónaí ar bhealach tuisceanach, i scéalta amhail is ''[[Aislinge Meic Con Glinne]]'', ina raibh diabhal craois istigh ann, chomh maith le roinnt scéalta [[Meán-Ghaeilge]] [[prós|próis]] agus [[filíocht]]a eile. Meastar go forleathan gurb é Cathal an rí Éireann is cumhachtaí den chéad leath den 8ú haois, agus an rí stairiúil na Mumhan is láidre roimh [[Brian Bóramha]].<ref>Mac Shamhráin 2005</ref> Creidtear gurb é an rí deireanach luaite sa ríliosta, ''[[Baile Chuinn Chétchathaig|Buile Choinn]]''.<ref>Mac Shamhráin agus Byrne 2005, ll. 210–12</ref> Ba é [[Faílbe Flann mac Áedo Duib|Failbhe Flann mac Aodha Dhuibh]] (bás 639) rí stairiúil na nEoghanacht is leathnaithí roimh Chathal. ==Tosca== [[File:Eoganachta.png|mion|Learscáil le mórcheantair agus ríochtaí na hÉireann luathChríostaí.<ref>Duffy, lch. 17, agus Byrne, ll. 172–173.</ref>]] Bunaíodh ríogacht na nEoghanacht, agus a príomhchathair ag Caiseal agus príomheaglais ag [[Imleach, Contae Thiobraid Árann|Imleach]], i lár na 5ú haoise ag muintir [[Conall Corc|Chonaill Choirc]] agus ''[[Aimend]]'', "ciorcal istigh" na nEoghanacht, a tháinig i gceannas ar [[Corca Laidhe]] sa Mhumhain. Agus na hEoghanachta i gceannas sa deisceart, bhí géaga éagsúla Uí Néill agus [[Connachta]] i gceannas sa tuaisceart. Cé go raibh an ard-ríogacht ársa ní i bhfad roimhe sin i gceannas na [[Laigin|Laigean]] agus na [[Ulaid|nUlad]], agus níos faide fós na n[[Dáirine]] agus na [[Érainn|nÉarann]], ag an am seo bhí clann Uí Néill ag iarraidh bheith ina n-aonar mar [[ríthe na Teamhrach]]. Dáiltí an chomharbacht de ghnáth idir géaga Uí Néill an Tuaiscirt agus Deiscirt.<ref>Forbairt na nEoghanacht agus Uí Néill: Duffy, ll. 18–19</ref><ref>Ríliostaí agus ginealaigh Uí Néill: féach Byrne, ll. 275–277 & 280–284</ref><ref>Charles-Edwards, cuid 12 & ll. 600–608.</ref> Moladh ámh ag luathfhoinsí na Mumhan, m.s. an ''[[Uraicecht Becc]]'',<ref>D. A. Binchy, [https://www.jstor.org/pss/30007334 "The Date and Provenance of Uraicecht Becc"], in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 18'' (1958): ll. 44–54.</ref> gurbh é ríogacht Chaisil an ceann is cumhachtaí in Éirinn. Le cead bliain agus ceathrú go dtí bás Chathail, bhí [[Eoghanacht Chaisil]] agus [[Eoghanacht Ghleanndamhnach]] i gceannas ar ríogacht Chaisil.<ref name="kinglist">Ríliostaí agus ginealaigh na nEoghanacht: féach Byrne, ll. 277–279 & 291–296</ref><ref>Charles-Edwards, ll. 612–617.</ref> Bhí críocha na nGleanndamhnach suite siar ó dheas de Chaiseal, i lár ghleann [[An Dubhabhainn|na Dubhabhann]].<ref>Byrne, ll. 172–173.</ref> Ríthe na Mumhan uile ba ea athair Chathail, [[Finguine mac Cathail]] (bás 696), a uncail, [[Ailill mac Cathail]] (bás 701), a sheanathair, [[Cathal Cú-cen-máthair]] (bás 665/666) agus a shín-seanathair, [[Cathal mac Áedo]] (bás 628).<ref name="kinglist"/> Is dóigh gurbh é comharba díreach Chathail ná [[Cormac mac Ailello]] d'Eoghanacht Chaisil, a maraíodh le linn catha in éadan na n[[Déise]] sa bhliain 713.<ref>Cath ''Cam Feradaig'', [[Annála Inis Faithlinn]], 713; [[Annála Uladh]], 713</ref> Cé ná nach fuair an t-iar-rí, [[Eterscél mac Máele Umai]], bás go dtí an bhliain 721,<ref>[[Annála Inis Faithlinn]], 721.</ref> is dóigh gur éirigh sé as a choróin i bhfad níos luaite, agus mar sin, go raibh Cathal ina rí Chaisil ón mbliain 713 ar aghaidh.<ref>Irwin.</ref> Cé go raibh clanna Uí Néill agus Eoghanacht na rítheaghlaigh is tábhachtaí in Éirinn, ríogacht ar suntasacha ba ea [[ríthe na Laighean]] agus [[ríthe na gConnacht]]. Bheadh tionchar ar leith ag an gcoimhlint ar son na Laighean, le linn réimeas Chathail, agus i rith na gcéadta ina dhiaidh, ar chaidreamh idir na hEoghanachta agus Uí Néill. Bhí chomhghaol maíte ag na Connachta i leith Uí Néill, agus de ghnáth fabhrach leo. Maidir leis an ríogacht eile, [[ríthe na nUladh|ríocht na nUladh]], ní raibh ach achar i bhfad níos lú faoina ceannas, teoranta don chuid is mó do thailte taobh thoir de [[Loch nEathach]] agus [[An Bhanna|den Bhanna]], agus de ghnáth naimhdeach le muintir Uí Néill.<ref>Byrne, ll. 126–129.</ref> Mar bhuille scoir, i gcúige mór fairsing na Mumhan féin, bhí roinnt rítheaghlach imeallach, amhail is [[Uí Liatháin]], a bhí gaol sách éiginnte agus i bhfad amach acu leis na hEoghanachta. ==Luath-réimeas== Don bhliain 715 is ea a fheictear an chéad tagairt do Chathal, cé nach n-ainmnítear é go follasach him, nuair a rinne [[Murchad mac Brain Mut]] of the [[Uí Dúnlainge]], rí na Laigean, a ruathar tionscnaimh ar Chaiseal.<ref>Irwin</ref><ref>AU 715.4: ''Sloghadh Murchada m. Brain du Chaissil''. Nós seanbhunaithe i saol na nGael ba ea ruathar tionscnaimh rí nua-insealbhaithe </ref><ref>Ó Cróinín, lch. 99.</ref> Faightear an chéad imeacht a dhéanann trácht ar Chathal féin don bhliain 721, nuair rinne é féin agus Murchadh ionsaí ar thailte Uí Néill an Deiscirt. Deirtear i n[[Annála Uladh]]: :''Uastatio Maighi Breg du Cathal m. Finnguine & do Murchad m. Brain. :Scriosadh Mhaigh Bhreá ag Cathal mac Finguine agus Murchadh mac Brain."<ref name="AU_721">AU 721.6</ref> Níos deireanaí sa bhliain úd, bhain [[Fergal mac Máele Dúin]] díoltas amach, ní as Cathal agus an Mumhain, ach as Murchadh agus na Laighin. Deir Annála Uladh: :''Innred Laighen la Fergal & maidm<ref>Léigh [http://dil.ie/31304 maidhm], ar eDIL</ref> inna Boraime & naidm n-aggiallne Laghen fri Fergal mc. Maile Duin. :Ionradh Laigean ag Fearghal agus snaidhm<ref>[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/snaidhm snaidhm], conradh, socrú, ar teanglann.ie FGB</ref> bóramha agus snaidhm gialla Laigean le Fearghal mac Maoil Dúin."<ref name="AU_721" /> Óir go ndearna Fearghal ionsaí ar na Laighean mar chúiteamh as Breá, b'fhéidir é go raibh Cathal, mar a mholadh Irwin, "an páirtí sóisearach".<ref>Irwin.</ref> I n[[Annála Inis Faithlinn]], chomh claonta ar son an deiscirt mar atá [[Annála Uladh]] ar son Uí Néill, tugtar tuairisc éagsúil agus níos lú iontaofa faoina himeachtaí a tharla sa bhliain 721: :''Indred Breg la Cathal mc. Finguine, rí Muman; ocus is iar sein dorónsat síd ocus Fergal mc. Maíl Dúin, rí Temrach, & giallais Fergal do Chathul. Ar it h-é .u. ríg ro gabsat<ref>[http://dil.ie/25119 gaibid II (e)], bheith i gceannas, ar eDIL</ref> h-Erind iar cretim do Mumnechaib, .i. Oengus macc Nad Fruich & a mc., .i. Eochaid, qui Hiberniam rexit .xuii. annis, ocus Cathal mc. Finguine ocus Feidlimmid macc Crimthain ocus Brian mc. Cennetich. :Ionradh Bhreá ag Cathal mac Finguine, rí Mumhan, agus i ndiaidh sin rinneadh síocháin aige agus ag Feargal mac Maoil Dúin, rí na Teamhrach; agus ghéill Feargal do Chathal. Is iad seo na cúig ríthe do fir na Mumhan who ruled in Éirinn tar éis an chreidimh, .i. [[Óengus mac Nad Froích|Aonghas mac Nadh Fraoigh]], agus a mhac, .i. [[Eochaid mac Óengusa|Eochaidh]] a bhí i réim in Éirinn le 17 bliain, agus Cathal mac Finguine, agus [[Feidlimid mac Crimthainn|Feilimí mac Criomhthainn]], agus [[Brian Bóramha|Brian mac Cinnéidigh]].<ref>[[Annála Inis Faithlinn]], 721.2</ref><ref>Tugann Irwin faoi ndeara gur iontráil den 11ú haois é seo agus "''an artificial promotion of a favoured character''".</ref> Chuaigh Fearghal arísó dheas i gceannas arm an Uí Néill i Laighin isteach sa bhliain 722, ach cloíodh agus maraíodh é an uair úd. Insítear an scéal sa dán ''[[Cath Almaine]]'' (Cath Alúine),<ref>[https://celt.ucc.ie//published/G302022/index.html Cath Almaine], Recension 3, ''Cath Almaine and-so Yellow Book of Lecan'', ar CELT</ref> a troideadh ar an 11ú Nollaig 722. Sa réamhrá, tugtar dearcadh déanach an chogaidh: :''Baí cocad mór iter Chathal mac Findguine & Fergal mac Maíli-dúin fri ré fota... Docrech Laigniu trá Fergal mac Maíli-dúin ar ulcuib fria Cathal mac Findgaine. Roairg dno Cathal mac Findgani Mag m-Breg uili co n-dernsad síd & comosad<ref>[http://dil.ie/11213 com-fhosad], ≤com-fossad, fosadh, sos cogaidh, ar eDIL</ref> :Bhí cogadh mór idir Cathal mac Finguine [rí Leath Mhogha] agus Fearghal mac Maoil Dúin [rí Leath Choinn] le ré fada... Chreach Fearghal mac Maoil Dúin na Laigin chun olc (a dhéanamh) ar Chathal mac Findguine. Scrios Cathal mac Finguine Maigh Bhreá uile go ndearna siad síocháin agus fosadh. Bhris na Laigin an sos cogaidh: :''A nn-écmais dno Cathail meic Findgaine rofhersad<ref>[http://dil.ie/21676 feraid], bronn, soláthraigh, '(cath) a thabhairt', ar eDIL</ref> Laigin in cath-sa Almaine, & rob olc ria Cathal in cath do cur ina aémais fén, & ad-cualadar Laigin grúg Cathail do beith riu, conad h-í comairli do-rónsad. Ceann Fergail do breith co Cathal da commaídeam<ref>[http://dil.ie/11482 commaídem], >com-maidhm, caithréim, corn, ar eDIL</ref> in gníma :In éagmais Chathail mhic Fhinguine thug na Laigin an cath seo Alúine, agus b'olc do Chathal an cath do chur ina éagmais féin, agus chuala na Laigin grúg<ref>[https://www.teanglann.ie/ga/fgb/grúg grúg Lit.], fearg, míshástacht, ar teanglann.ie FGB</ref> Chathail ina n-éadan, seo an chomhairle a shocraigh siad, Ceann Fhearghail do bhreith go Cathal mar chaithréim an ghnímh. <!-- ==The Battle of Allen== Donn Bó; Máel mac Faílbe; Cú Brettan mac Congusa (d. 740), king of Fir Rois (?); Dúnchad mac Murchada; Murchad mac Brain; Mo-Ling; Fáelchar, k. of Osraige; Fáelán mac Murchado; Áed Laigen mac Fithchellaig, king of Uí Maine; Ua Maigleine the fool; bóraime remitted by Finsnechta http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Cath_Almaine.html (Dan Wiley) --> ==Cathal agus Uí Néill== Tar éis bhás Fhearghail, tháinig [[Fógartach mac Néill]] de [[Síl nÁedo Sláine|Shíol Aodha Sláine]] as Deisceart [[Brega|Bhreá]], i gcomharbacht ar ríogacht na Teamhrach. Tháinig a réimeas chun críche sa bhliain 724 nuair a maraíodh é ag troid in éadan a ghaoil, ''Cináed mac Írgalaid'' as Tuaisceart Bhreá, a rinneadh [[ríthe Éireann|rí ruireach]] Uí Néill de.<ref>[[Annála Uladh]], AU 724.</ref> Ní raibh ''Cináed'' ina rí ruireach ach le ceithre bliana, nuair a maraíodh é ag [[Cath Dhroim Corcain]] in éadan rí [[Cineál Chonaill]], [[Flaithbertach mac Loingsig|Flaithbheartach mac Loingsigh]], a tháinig ansin i gcomharbacht air.<ref>AU 728.</ref> Ní raibh Flaithbheartach féin i réim ach le cúpla bliain sular thug [[Áed Allán|Aodh Allán]] mac [[Fergal mac Máele Dúin|Fearghail mhic Mhaoil Dúin]] de [[Cineál Eoghain|Chineál Eoghain]] a dhúshlán é le haghaidh cheannas Uí Néill. Throid siad roinnt cathanna ón mbliain 732 ar aghaidh, go dtí gur ghéill Flaithbertach agus chuaigh sé i mainistir isteach sa bhliain 734.<ref>AU 732, 733, 734</ref><ref>Byrne, lch. 114.</ref> Agus ríthe Uí Néill, Fógartach, ''Cináed'' agus Flaithbheartach, ag troid eatarthu féin, rinne Cathal iarracht a cheannas a bhrú ar na [[Laigin]]. Sa scéal ''[[Cath Almaine]]'', insítear gur tharla achrann toisc gur maraíodh Fearghal mac Maoil Dúin in ainneoin sos cogaidh déanta le Cathal. Cloíodh Cathal ag [[Áed mac Colggen|Aodh mac Colgain]] [[Uí Chinnsealaigh]], rí ansin na Laighean Leinster, sa bhliain 731,<ref>AU 731.</ref> agus cloíodh go tóin arís é sa bhliain 735: :''Bellum inter Mumain & Laigniu ubi multi di Laignibh & pene innumerabiles de Mume perierunt, in quo Ceallach m. Faelchair, rex Osraighi, cecidit, sed Cathal filius Finnguine, rex Muman, euassit. :''Cath idir Mumhain agus Laigin, inar maraíodh go leor na Laigean agus fir na Mumhan gan áireamh; thit Ceallach mac Faolchair, [[Ríthe na nOsraí|rí Osraí]], ach d'éalaigh Cathal mac Finguine, rí Mumhan.<ref>AU 735.3, ach de réir [[Annála Inis Faithlinn]] 735, bhuaigh Cathal. Molann Irwin an cúr síos san AU.</ref> Sa bhliain 733, rinne Cathal creach ar thailte [[Uí Néill an Deiscirt]], ach cloíodh é agus cuireadh an ruaig air as [[Tailte]] ag [[Domnall Midi|Domhnall Mí]] de [[Clann Cholmáin|Clann Cholmáin]]. D'éirigh le Cathal ámh ag [[Tlachta (cnoc)|Tlachtga]] in éadan [[Clann Cholmáin Bhig|Chlann Cholmáin Bhig]], i gceannas [[Fallomon mac Con Congalt|Fhallomain mhic Con Congalt]]. Sa bhliain 734, chloígh Cathal na Laigin ag Bealach Eile.<ref>[[Annála na gCeithre Máistrí]] 730.</ref> ==Cathal agus Aodh Allán== Sa bhliain 737, bhuail Aodh Allán le Cathal ag [[Tír Dhá Ghlas]], is dócha ar thalamh neodrach don bheirt. Deir Byrne nach dócha é gur aithin Cathal údarás Aodha — ba bheag an tionchar a bhí ag Uí Néill sa deisceart — ach dá mbeadh Cathal ag súil le leas éigin ón gcruinniú, bheadh díomá air. Is amhlaidh ámh go raibh cléirigh [[Ard Mhacha]] rí-shásta, óir go n-insítear i n[[Annála Uladh]], san iontráil i ndiaidh tuairisc an chruinniú, go raibh Cáin [[Naomh Pádraig|Phádraig]] i bhfeidhm in Éirinn. Is dócha dá bharr gur shocraigh siad áit speisialta i gcaitheamh na heaglaise, a cuid tailte agus tionóntaí, mar atá ordaithe sa Cháin. <!-- AU735.3, AU737.9, AU737.10, AU738.3, AU738.4, AU738.5, AU738.9, AU742.3, ==Munster's Golden Age== Byrne --> ==Mór Mumhan== Tá seanscéal fós ar marthain a deir gur bhandia flaithis í [[Mór Mumhan]]. Cuireadh Mór faoi dhraíocht agus chaill sí a chuimhne. Chuaigh sé ar fána that ar Éirinn le dhá bhliain sular tháinig sí go cúirt an rí, Finghin, i gCaiseal. Luigh Finghin léi faoi dheireadh, agus tháinig a chuimhne ar ais. Ar maidin, thug Finghin fallaing agus dealg na banríona di, agus thóg sé í mar bhanríon in ionad a chéile reatha, iníon rí na n[[Déise]], óir gur de phór níos uaisle í. Insítear sa ''[[Dinnseanchas]]'' Aoí faoi Finghin agus Mór: :''Is ferr d'andrib Inse Fáil :''Mór, ingen Aéda Bennáin. :''Ferr Fíngen inná cech fer :''immarédi dar Femen. :Is fearr de mhná Inis Fáil :Mór iníon Aodha Bheannáin. :Níos fearr Fingen ná gach fear :a théann thar ''Femen.<ref>''[[Dinnseanchas]] Aoi'', imleabhar 3, lch. 203.</ref> Nuair a fuair Finghin bás, phós Mór Mumhan 'Cathal mac Finghuine', de réir an scéil. Seo botún le bailitheoir an scéil, a thóg Cathal in amhlachas a sheanathar, [[Cathal mac Áedo Flaind|Cathal mac Aodha Fhlainn]]. D'fhéadfadh é gur phós eisean Mór; is cinnte é nár phós Cathal mac Finghuine í.<ref>Byrne, ll. 204–207.</ref> ==Teaghlach agus clann== [[Finguine mac Cathail]] ba ea a athair, [[Ailill mac Cathail]] a uncail, [[Cathal Cú-cen-máthair]] a sheanathair, agus [[Cathal mac Áedo]] sin-seanathair leis. [[Artrí mac Cathail|Artrí]] na ea mac leis, agus [[Tnúthgal mac Artrach]] garmhac. Seachas a gharmhac, déantar tagairtí iontaofa ar cách úd sna hannála mar ríthe Caisil. Is amhlaidh gur de mhuintir [[Uí Liatháin]], comharsana ó dheas na nEoghanacht Gleanndamhnach, ba ea a mháthair, ''Gormgel''.<ref>Connon, lch. 319</ref>. [[Caillech|Cailleach]], beanfhlaith mór le rá Uí Liatháin (ach de ghéag eile ná a mháthair), ba ea bean stairiúil Chathail.<ref>Connon, lch. 320</ref><ref>Mac Shamhráin, lch. 69</ref> Is iad an chlann [[Uí Chaoimh]] as [[Contae Chorcaí]] a shleachta díreacha inniu, trí Art Caomh, fionnó Artrach mhic Cathail. Tá sleachta fós ar mharthain sa 21d aoisfreisin ag a iníon daughter, [[Taileflaith]]. ==Foinsí== * [[Edel Bhreathnach|Bhreathnach, Edel]] (eag.), ''The Kingship and Landscape of Tara''. Baile Átha Cliath: [[Four Courts Press]] don [[The Discovery Programme]]. 2005. * [[Francis John Byrne|Byrne, Francis John]], ''Irish Kings and High-Kings.'' Baile Átha t: [[Four Courts Press]]. 2a heagrán, 2001. * [[Thomas Charles-Edwards|Charles-Edwards, T.M.]], ''Early Christian Ireland.'' Cambridge: [[Cambridge University Press]], 2000. {{ISBN|0-521-36395-0}} * Connon, Anne, "A Prosopography of the Early Queens of Tara", in [[Edel Bhreathnach]] (eag.), ''The Kingship and Landscape of Tara''. Baile Átha y: [[Four Courts Press]] don [[The Discovery Programme]], 2005, ll.&nbsp;225–327. * Duffy, Seán (eag.), ''Atlas of Irish History.'' Baile Átha Cliath: Gill & Macmillan, 2a heagrán, 2000. {{ISBN|0-7171-3093-2}} * {{ cite web | url = http://www.oxforddnb.com/index/101047464/ | last = Irwin | first = Philip | teideal = Cathal mac Finguine (d. 742) | work = Oxford Dictionary of National Biography | date = Meán Fómhair 2004 | accessdate = 22ú Deireadh Fómhair 2007 }} * [[Ailbhe Mac Shamhráin|Mac Shamhráin, Ailbhe]], "Cathal mac Finguine (d. 742)", in Seán Duffy (ed.), ''Medieval Ireland: An Encyclopedia''. [[Routledge]]. 2005, ll.&nbsp;69–70. * [[Ailbhe Mac Shamhráin|Mac Shamhráin, Ailbhe]] agus Paul Byrne, "Kings named in ''Baile Chuinn Chétchathaig'' and the Airgíalla Charter Poem", in [[Edel Bhreathnach]] (eag.), ''The Kingship and Landscape of Tara''. Baile Átha y: [[Four Courts Press]] for [[The Discovery Programme]]. 2005, ll.&nbsp;159–224. ==Naisc sheachtracha== * [[Corpus of Electronic Texts]] ** [[Annála Uladh]] ** [[Annála na gCeithre Máistrí]] ** [[Chronicon Scotorum]] ** [[Leabhar Laighneach]] ** ''The Battle of Allen ** ''The Vision of Mac Con Glinne ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Bliain bhreithe anaithnid]] [[Catagóir:8ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Eoghanachta]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe na Mumhan]] auu1w92avc210m2txfsxh862nkhrgn3 0 93615 1309282 965758 2026-04-22T11:13:46Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[2000 SG344]] 1309282 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[2000 SG344]] ebmbb9f0kzpsxvppefr6bt7q7zmbr44 0 93623 1309281 965757 2026-04-22T11:13:36Z EmausBot 6926 Ag socrú athsheolta dúbailte → [[2000 SG344]] 1309281 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[2000 SG344]] ebmbb9f0kzpsxvppefr6bt7q7zmbr44 0 93670 1309171 1292732 2026-04-21T17:23:33Z Marcas.oduinn 33120 Suibhne 1309171 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Rí an [[Dál nAraidi|Dáil Araí]], agus b'fhéidir [[Ríthe na nUladh|rí Ulad]], ba ea '''Aodh Dubh mac Suibhne''' ({{lang-sga|'Áed Dub mac Suibni'}}) (bás c. [[588]]). Tháinig a ghar-nia, [[Fiachna mac Baotáin]], i gcomharbacht air. Mharaigh Aodh Dubh [[Diarmait mac Cerbaill|Diarmaid mac Cearbhaill]], [[Ard-Rí na hÉireann|Ard-Rí deireanach]] na hÉireann a rinneadh rí de le deasghnáth réamhChríostaí. I leaganacha áirithe, ba mhac altrama Dhiarmada é Aodh. Insítear i n[[Annála Tiarnaigh]] gur mharaigh Aodh Diarmaid sa bhliain 565 ag [[Ráith Bheag]], ar [[Maigh Line|Mhaígh Line]] (gar do [[Latharna]]), i gcríocha an Dáil Araí. In ''Vita sancti [[Colm Cille|Columbae]]'' le ''[[Adomnán|Adhamhnán]]'', insítear<ref>Leabhar I, Cuid 36</ref> go ndearnadh sagart d'Aodh Dubh, oirniú bréige de réir Adhamhnáin mar gheall ar a chlú foréigin. Nuair a chuala Colm Cille an scéala, thug sé tairngreacht: "fillfidh sé mar mhadra chuig a mhúisc; beidh sé arís ina dhúnmharfóir fuilteach; agus faoi dheireadh, marófar é le sleá, titfidh sé ó adhmaid i n-uisce isteach agus báfaidh sé." Is sampla é seo den [[bás faoi thrí|bhás miotasach faoi thrí]].<ref>Diarmaid mac Cearbhaill fosta</ref> Insíonn Adhamhnán fosta gur leannán sagairt darbh ainm ''Finchan'', bunaitheoir mainistreach ar [[Tiriodh|Thiriodh]], ba ea Aodh Dubh. Bhí dúil ag an mbeirt fhear "go collaí".<ref>Adomnan of Iona, ''Life of St Columba'', Penguin books, 1995, ll. 138-139</ref> Is amhlaidh ó chur síos Adhamhnáin gur cuireadh Aodh as a choróin (nó b'fhéidir gur éirigh sé as), agus chaith sé tréimhse i [[mainistir]] sa [[Breatain|Bhreatain]] sular fhill sé go hUlaid, ag iarraidh a choróin a thógaint ar ais. Mar a tuairiscítear é sna hannála,<ref>[[Annála Uladh]], AU 588</ref><ref>[[Annála Tiarnaigh]], AT 579</ref> tá nod den tuar ann, nuair a deirtear gur maraíodh Aodh ar bord loinge, rud a mheastar a tharla ar [[Loch nEathach]]. ==Féach freisin== * [[Ríthe na nUladh]] * [[Ríthe an Dáil Araí]] ==Foinsí== * [[Adomnán]], ''Life of Saint [[Colm Cille]]'', Richard Sharpe. Penguin, Londain, 1995. {{ISBN|0-14-044462-9}} * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings.'' Batsford, Londain, 1973. {{ISBN|0-7134-5882-8}} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Ulaid}} {{DEFAULTSORT:Aodh Dubh mac Suibne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] [[Catagóir:An Mheánaois Luath]] [[Catagóir:An Mheánaois in Éirinn]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe Dhál Araí]] [[Catagóir:Ríthe na nUladh]] 6l1x90s748h6lzmug9u8jh19cf8hwbg 1309173 1309171 2026-04-21T17:55:28Z Marcas.oduinn 33120 Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Aodh Dubh mac Suibne]] go [[Aodh Dubh mac Suibhne]]: Misspelled title 1309171 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Rí an [[Dál nAraidi|Dáil Araí]], agus b'fhéidir [[Ríthe na nUladh|rí Ulad]], ba ea '''Aodh Dubh mac Suibhne''' ({{lang-sga|'Áed Dub mac Suibni'}}) (bás c. [[588]]). Tháinig a ghar-nia, [[Fiachna mac Baotáin]], i gcomharbacht air. Mharaigh Aodh Dubh [[Diarmait mac Cerbaill|Diarmaid mac Cearbhaill]], [[Ard-Rí na hÉireann|Ard-Rí deireanach]] na hÉireann a rinneadh rí de le deasghnáth réamhChríostaí. I leaganacha áirithe, ba mhac altrama Dhiarmada é Aodh. Insítear i n[[Annála Tiarnaigh]] gur mharaigh Aodh Diarmaid sa bhliain 565 ag [[Ráith Bheag]], ar [[Maigh Line|Mhaígh Line]] (gar do [[Latharna]]), i gcríocha an Dáil Araí. In ''Vita sancti [[Colm Cille|Columbae]]'' le ''[[Adomnán|Adhamhnán]]'', insítear<ref>Leabhar I, Cuid 36</ref> go ndearnadh sagart d'Aodh Dubh, oirniú bréige de réir Adhamhnáin mar gheall ar a chlú foréigin. Nuair a chuala Colm Cille an scéala, thug sé tairngreacht: "fillfidh sé mar mhadra chuig a mhúisc; beidh sé arís ina dhúnmharfóir fuilteach; agus faoi dheireadh, marófar é le sleá, titfidh sé ó adhmaid i n-uisce isteach agus báfaidh sé." Is sampla é seo den [[bás faoi thrí|bhás miotasach faoi thrí]].<ref>Diarmaid mac Cearbhaill fosta</ref> Insíonn Adhamhnán fosta gur leannán sagairt darbh ainm ''Finchan'', bunaitheoir mainistreach ar [[Tiriodh|Thiriodh]], ba ea Aodh Dubh. Bhí dúil ag an mbeirt fhear "go collaí".<ref>Adomnan of Iona, ''Life of St Columba'', Penguin books, 1995, ll. 138-139</ref> Is amhlaidh ó chur síos Adhamhnáin gur cuireadh Aodh as a choróin (nó b'fhéidir gur éirigh sé as), agus chaith sé tréimhse i [[mainistir]] sa [[Breatain|Bhreatain]] sular fhill sé go hUlaid, ag iarraidh a choróin a thógaint ar ais. Mar a tuairiscítear é sna hannála,<ref>[[Annála Uladh]], AU 588</ref><ref>[[Annála Tiarnaigh]], AT 579</ref> tá nod den tuar ann, nuair a deirtear gur maraíodh Aodh ar bord loinge, rud a mheastar a tharla ar [[Loch nEathach]]. ==Féach freisin== * [[Ríthe na nUladh]] * [[Ríthe an Dáil Araí]] ==Foinsí== * [[Adomnán]], ''Life of Saint [[Colm Cille]]'', Richard Sharpe. Penguin, Londain, 1995. {{ISBN|0-14-044462-9}} * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings.'' Batsford, Londain, 1973. {{ISBN|0-7134-5882-8}} ==Tagairtí== {{reflist}} {{Ulaid}} {{DEFAULTSORT:Aodh Dubh mac Suibne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] [[Catagóir:An Mheánaois Luath]] [[Catagóir:An Mheánaois in Éirinn]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe Dhál Araí]] [[Catagóir:Ríthe na nUladh]] 6l1x90s748h6lzmug9u8jh19cf8hwbg 0 93673 1309172 1292735 2026-04-21T17:54:43Z Marcas.oduinn 33120 Nasc 1309172 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ríthe Dhál Araí|Rí Dhál Araí]] agus [[Rí na nUladh]] den 7ú haois ba a ea '''Fiachna mac Baotáin''' ({{lang-sga|'Fíachnae mac Báetáin'}}) (bás 626), ar a glaodh fosta Fiachna Lorga agus Fiachna Fionn<ref>Sean-Ghaeilge Fíachnae Lurgan agus Fíachnae Find</ref>. [[Eochaid mac Condlai]] (bás 552), iar rí Ulad ba ea a sheanathair, [[Báetán mac Echdach|Baotán mac Eochach]] a athair, [[Fiachra Cáech|Fiachra Caoch]] (bás c. 608) a dheartháir<ref>Byrne, lch. 287</ref> agus [[Mongán mac Fiachnai|Mongán]] a mhac. ==Beatha agus réimeas== Le linn na tréimhse seo, bhíodh roinnt treibheanna [[Cruithne|Chruithne]] i ndianiomaíocht le haghaidh ríogacht an Dáil Araí. Sa chaoi chéanna, bhíodh an Dál Araí agus [[Dál Fiatach]] in iománaíocht le haghaidh ard-ríogacht na nUlad. De réir na nginealach, a sheanuncail [[Aodh Dubh mac Suibne]] ba ea a réamhtheachtaí, idir rí an Dáil Araí agus rí na nUlad. Fuair Aodh bás c. 588, agus rinneadh rí d'Fhiachna tamall ina dhiaidh sin. Chaith sé roinnt ama ámh ag iarraidh dul i gcion ar na hUlaid go léir.<ref>Byrne, ll. 106&ndash;112 & 287.</ref> Tuairiscítear i ''n[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' don bhliain 597 <ref>don bhliain 601 i n[[Annála Uladh]]</ref> gur chloígh sé [[Fiachna mac Deamáin]] Dhál Fiatach ag [[Cath Cúil Chaoil]], agus is é ansin b'fhéidir a tháinig sé i gcoróin mar rí na nUlad. B'fhéidir é gurbh [[Ard-Rí na hÉireann]] é Fiachna ar feadh tréimhse éigin, dá n-aithneofaí é le ''Féachno'' a tháinig i gcomharbacht ar ''Diermait'' ([[Diarmaid mac Cearbhaill]] is dóigh) sa ríliosta [[Baile Chuinn Chétchathaig|Buile Choinn Chéadchathaigh]].<ref>Byrne, ll. 112 & 276&ndash;277.</ref> Seachas roinnt iontráil lom sna [[annála Éireann]], ní fhaightear eolas stairiúil ar bith maidir le saol Fhiachna. Tá Anna ann ag, ina measc an dán caillte, ''Sluagad Fiachnae meic Báetáin co Dún nGuaire i Saxanaib'' ([[Bamburgh]]?), a thugann le fios gur phearsa shuntasach é lena linn féin, ag dul ag feachtais in éadan [[Æthelfrit Northumbria]] agus a chomharba [[Edwin Northumbria]]. Sa bhliain c. 623, d'fhéadfadh é gur chuir sé Bamburgh faoi léigear, agus b'fhéidir é gur gabh sé é.<ref>Byrne, lch. 112</ref><ref>Ó Cróinín, ll. 51&ndash;52.</ref> Maítear i bhfoinsí liteartha gur ghin a mháthair (a deirtear gur ón Dál Fiatach í) Fiachna um díoltas a bhaint as a fear céile. Níor mhaith le Baotán é agus chuir sé tráth cú fíochmhar air, a mharaigh Fiachna é le bior feola trína chroí.<ref>MacKillop, ll. 218&ndash;219.</ref> Sa sága den 8ú haois ''[[Compert Mongáin]]'', insítear eachtraí [[Mongán mac Fiachnai|Mhongáin mhic Fhiachna]], fágtha ag dia na mara, [[Manannán mac Lir]] ar bhean chéile Fhiachna, agus eisean ar feachtas i dteannta le h[[Aodhán mac Gabhráin]] [[Dál Riata|Dhál Riada]]. Mharaigh Mongán sa bhliain c. 625, i mbun chatha in éadan na m[[Briotanach]] de [[Ríocht Srath Chluaidh]].<ref>Byrne, lch. 112</ref> Insítear sa scéal [[Meán-Ghaeilge]] ''[[Fiachna mac Báetáin 7 Ríge Alban]]'' conas a bhain sé ríogacht na hAlban amach. Faightear sa scéal gnéithe osnádúrtha agus thróip coitianta liteartha. Insítear i réamhrá an scéil ''[[Amra Coluimb Cille]]'' gur chuir Fiachna fáilte roimh fhilí na hÉireann nuair a cuireadh an ruaig orthu as an gcuid eile den tír. Maraíodh Fíachna sa bhliain 626 ag Cath ''Leithet Midind'', clóite ag [[Fiachna mac Deamáin]] Dhál Fiatach. Fuair a mhac, Mongán, bás roimhe féin agus b'fhéidir chomh maith dara mac aige, [[Scandal Sciathleathan]], athair [[Congal Cáech|Chongal Chaoch]]. Mhair tríú mac aige, [[Eochaidh Iarlaithe]], go dtí timpeall na bliana 666.<ref>Byrne, ll. 111, 287.</ref> ==Féach freisin== * [[Ríthe na nUladh]] * [[Ríthe an Dáil Araí]] ==Foinsí== * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings.'' Batsford, Londain, 1973. {{ISBN|0-7134-5882-8}} * MacKillop, James, ''The Oxford Dictionary of Celtic Mythology.'' Oxford U.P., Oxford, 1998. {{ISBN|0-19-860967-1}} * Ó Cróinín, Dáibhí, ''Early Medieval Ireland: 400&ndash;1200.'' Longman, Londain, 1995. {{ISBN|0-582-01565-0}} ==Naisc sheachtracha== * Cúr síos [https://web.archive.org/web/20060902104809/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Fiachna_and_Scotland.html Dan Wiley] at ''Fiachna mac Báetáin 7 Ríge Alban'' ==Tagairtí== {{reflist}} {{Ulaid}} {{DEFAULTSORT:Fiachna mac Baotáin}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] [[Catagóir:An Mheánaois in Éirinn]] [[Catagóir:An Mheánaois Luath]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe Dhál Araí]] [[Catagóir:Ríthe na nUladh]] s2lrm6antfafrdho8e19nfshov4rw9i 1309176 1309172 2026-04-21T17:57:40Z Marcas.oduinn 33120 /* Beatha agus réimeas */Nasc 1309176 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ríthe Dhál Araí|Rí Dhál Araí]] agus [[Rí na nUladh]] den 7ú haois ba a ea '''Fiachna mac Baotáin''' ({{lang-sga|'Fíachnae mac Báetáin'}}) (bás 626), ar a glaodh fosta Fiachna Lorga agus Fiachna Fionn<ref>Sean-Ghaeilge Fíachnae Lurgan agus Fíachnae Find</ref>. [[Eochaid mac Condlai]] (bás 552), iar rí Ulad ba ea a sheanathair, [[Báetán mac Echdach|Baotán mac Eochach]] a athair, [[Fiachra Cáech|Fiachra Caoch]] (bás c. 608) a dheartháir<ref>Byrne, lch. 287</ref> agus [[Mongán mac Fiachnai|Mongán]] a mhac. ==Beatha agus réimeas== Le linn na tréimhse seo, bhíodh roinnt treibheanna [[Cruithne|Chruithne]] i ndianiomaíocht le haghaidh ríogacht an Dáil Araí. Sa chaoi chéanna, bhíodh an Dál Araí agus [[Dál Fiatach]] in iománaíocht le haghaidh ard-ríogacht na nUlad. De réir na nginealach, a sheanuncail [[Aodh Dubh mac Suibhne]] ba ea a réamhtheachtaí, idir rí an Dáil Araí agus rí na nUlad. Fuair Aodh bás c. 588, agus rinneadh rí d'Fhiachna tamall ina dhiaidh sin. Chaith sé roinnt ama ámh ag iarraidh dul i gcion ar na hUlaid go léir.<ref>Byrne, ll. 106&ndash;112 & 287.</ref> Tuairiscítear i ''n[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' don bhliain 597 <ref>don bhliain 601 i n[[Annála Uladh]]</ref> gur chloígh sé [[Fiachna mac Deamáin]] Dhál Fiatach ag [[Cath Cúil Chaoil]], agus is é ansin b'fhéidir a tháinig sé i gcoróin mar rí na nUlad. B'fhéidir é gurbh [[Ard-Rí na hÉireann]] é Fiachna ar feadh tréimhse éigin, dá n-aithneofaí é le ''Féachno'' a tháinig i gcomharbacht ar ''Diermait'' ([[Diarmaid mac Cearbhaill]] is dóigh) sa ríliosta [[Baile Chuinn Chétchathaig|Buile Choinn Chéadchathaigh]].<ref>Byrne, ll. 112 & 276&ndash;277.</ref> Seachas roinnt iontráil lom sna [[annála Éireann]], ní fhaightear eolas stairiúil ar bith maidir le saol Fhiachna. Tá Anna ann ag, ina measc an dán caillte, ''Sluagad Fiachnae meic Báetáin co Dún nGuaire i Saxanaib'' ([[Bamburgh]]?), a thugann le fios gur phearsa shuntasach é lena linn féin, ag dul ag feachtais in éadan [[Æthelfrit Northumbria]] agus a chomharba [[Edwin Northumbria]]. Sa bhliain c. 623, d'fhéadfadh é gur chuir sé Bamburgh faoi léigear, agus b'fhéidir é gur gabh sé é.<ref>Byrne, lch. 112</ref><ref>Ó Cróinín, ll. 51&ndash;52.</ref> Maítear i bhfoinsí liteartha gur ghin a mháthair (a deirtear gur ón Dál Fiatach í) Fiachna um díoltas a bhaint as a fear céile. Níor mhaith le Baotán é agus chuir sé tráth cú fíochmhar air, a mharaigh Fiachna é le bior feola trína chroí.<ref>MacKillop, ll. 218&ndash;219.</ref> Sa sága den 8ú haois ''[[Compert Mongáin]]'', insítear eachtraí [[Mongán mac Fiachnai|Mhongáin mhic Fhiachna]], fágtha ag dia na mara, [[Manannán mac Lir]] ar bhean chéile Fhiachna, agus eisean ar feachtas i dteannta le h[[Aodhán mac Gabhráin]] [[Dál Riata|Dhál Riada]]. Mharaigh Mongán sa bhliain c. 625, i mbun chatha in éadan na m[[Briotanach]] de [[Ríocht Srath Chluaidh]].<ref>Byrne, lch. 112</ref> Insítear sa scéal [[Meán-Ghaeilge]] ''[[Fiachna mac Báetáin 7 Ríge Alban]]'' conas a bhain sé ríogacht na hAlban amach. Faightear sa scéal gnéithe osnádúrtha agus thróip coitianta liteartha. Insítear i réamhrá an scéil ''[[Amra Coluimb Cille]]'' gur chuir Fiachna fáilte roimh fhilí na hÉireann nuair a cuireadh an ruaig orthu as an gcuid eile den tír. Maraíodh Fíachna sa bhliain 626 ag Cath ''Leithet Midind'', clóite ag [[Fiachna mac Deamáin]] Dhál Fiatach. Fuair a mhac, Mongán, bás roimhe féin agus b'fhéidir chomh maith dara mac aige, [[Scandal Sciathleathan]], athair [[Congal Cáech|Chongal Chaoch]]. Mhair tríú mac aige, [[Eochaidh Iarlaithe]], go dtí timpeall na bliana 666.<ref>Byrne, ll. 111, 287.</ref> ==Féach freisin== * [[Ríthe na nUladh]] * [[Ríthe an Dáil Araí]] ==Foinsí== * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings.'' Batsford, Londain, 1973. {{ISBN|0-7134-5882-8}} * MacKillop, James, ''The Oxford Dictionary of Celtic Mythology.'' Oxford U.P., Oxford, 1998. {{ISBN|0-19-860967-1}} * Ó Cróinín, Dáibhí, ''Early Medieval Ireland: 400&ndash;1200.'' Longman, Londain, 1995. {{ISBN|0-582-01565-0}} ==Naisc sheachtracha== * Cúr síos [https://web.archive.org/web/20060902104809/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Fiachna_and_Scotland.html Dan Wiley] at ''Fiachna mac Báetáin 7 Ríge Alban'' ==Tagairtí== {{reflist}} {{Ulaid}} {{DEFAULTSORT:Fiachna mac Baotáin}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] [[Catagóir:An Mheánaois in Éirinn]] [[Catagóir:An Mheánaois Luath]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Ríthe Dhál Araí]] [[Catagóir:Ríthe na nUladh]] pyulch58eeremze86efjkrpls5r81mb 0 93801 1309175 967034 2026-04-21T17:55:38Z Marcas.oduinn 33120 Nasc 1309175 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Aodh Dubh mac Suibhne]] nhiuza16xaieuh27lx3p19g00z2pl9q 0 94582 1309144 1266606 2026-04-21T16:39:32Z Seachránaí 53315 Catagóiri 1309144 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Rómánaigh|Rómánach]] agus [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] é '''Edward G. Robinson''' a rugadh '''Emanuel Goldenberg''' ar an [[12 Nollaig]] [[1893]] i m[[Búcairist]], [[an Rómáin]], agus a fuair bás ar an [[26 Eanáir]] [[1973]] in [[Hollywood]], [[California]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{síol-beath-ro}} {{síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Robinson, Edward G.}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1893]] [[Catagóir:Básanna i 1973]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Aisteoirí Rómánacha]] [[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam sna gradaim Academy]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Giúdaigh Meiriceánacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna Meiriceánacha Afracacha]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Meiriceánach]] omk4v4x5x85fxfy3hwej4ngwl4lzvq4 14 96306 1309203 988951 2026-04-21T23:30:02Z TGcoa 21229 Ag athdhíriú go [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] 1309203 wikitext text/x-wiki #athsheoladh[[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] g60lpt5a4u91qmk0e7bewuy04093mvw 0 97356 1309216 1305746 2026-04-22T03:20:04Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309216 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} {{Glanadh}} Peileadóir proifisiúnta [[An Phortaingéil|Portaingéile]] is ea '''João Félix Sequeira''' (rugadh 10 Samhain 1999) a imríonn mar tosaí do chlub [[Primera División de España|La Liga]] [[An Spáinn|na Spáinne]] [[Atlético Madrid]] agus [[Foireann sacair naísiunta an Portaingéile|d’fhoireann náisiúnta na Portaingéile]]. Tá cáil mhór air mar cheann de na himreoirí óga is fearr dá ghlúin agus tá cáil air mar gheall ar a luas, a scóráil, a chruthaitheacht, a chumais acrobatacha, a theicníc agus a druíbleail, agus is féidir leis imirt mar cliathánaí nó mar [[imreoir lár páirce]] ionsaitheach<ref>{{Lua idirlín|url=https://bleacherreport.com/articles/2858128-matthijs-de-ligt-joao-felix-jadon-sancho-on-20-man-2019-golden-boy-shortlist|teideal=Matthijs de Ligt, Joao Felix, Jadon Sancho on 20-Man 2019 Golden Boy Shortlist|údar=Matt Jones|language=en|work=Bleacher Report|dátarochtana=2021-04-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://en.as.com/en/2019/06/18/football/1560852116_870651.html|teideal=Tactical analysis of Joao Félix: a difference-making transfer|dáta=2019-06-18|language=en|work=AS.com|dátarochtana=2021-04-06|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411125108/https://en.as.com/en/2019/06/18/football/1560852116_870651.html}}</ref>. Is minic a thugtar air freisin mar ''Menino de Ouro'' (An Buaicaill Orgá) ag meáin spóirt na Portaingéile agus na Spáinne<ref>{{Lua idirlín|url=https://as.com/futbol/2019/09/18/videos/1568840817_906426.html|teideal=El bonito gesto de Cristiano con Joao Félix y la mirada del 'Menino de Ouro' que ya es viral|dáta=2019-09-18|language=es|work=AS.com|dátarochtana=2021-04-06}}</ref>. Ar dtús faoi oiliúint faoi acadamh óige [[Futebol Clube do Porto|Porto]], bhog Félix chun acadamh club iomaitheoir [[Sport Lisboa e Benfica|Benfica]] i 2015. Thosaigh sé ag imirt don bhfoireann cúltaca Benfica bliain ina dhiaidh sin agus tugadh ardú céime dó sa chéad fhoireann in 2018, ag 17 mbliana d’aois. Ina aon séasúr amháin leis an gclub, tháinig sé chun tosaigh mar phríomhchúlaí agus chuidigh sé le Benfica [[Primeira Liga|teideal na Sraithe]] a bhuachan agus bronnadh an t-Imreoir Óg is Fearr na Bliana Primeira Liga air agus an duais [[Golden Boy]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2019/11/27-63853409/il_profilo_del_golden_boy_joo_flix_il_predestinato|teideal=Il profilo del Golden Boy João Félix: il predestinato|language=it|work=tuttosport.com|dátarochtana=2021-04-06|archivedate=2020-12-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201212054651/https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2019/11/27-63853409/il_profilo_del_golden_boy_joo_flix_il_predestinato}}</ref>. Go hidirnáisiúnta, ba é an t-imreoir ab óige riamh é chun scór hata a scóráil i [[UEFA Europa League|Sraith Europa UEFA]], ag 18 mbliana d’aois. In 2019, shínigh Atlético Madrid Félix ó Benfica ar tháille curiarracht club de €126 milliún, rud a fhágann gurb é an 4ú imreoir is costasaí é, an 2ú déagóir is costasaí (í ndiaidh [[Kylian Mbappé]]) agus an t-imreoir Primeira Liga is costasaí sa stair. Go gairid ina dhiaidh sin, bhí Félix liostaithe i measc an ghearrliosta don [[Ballon d’Or]] agus chríochnaigh sé sa tríú háit do [[Kopa Trophy|Thrófaí Kopa]] in 2019<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.francefootball.fr/diaporama/Le-classement-complet-du-ballon-d-or-france-football-2019/7777/|teideal=Le classement complet du Ballon d'Or France Football 2019|work=France Football|dátarochtana=2021-04-06|archivedate=2019-12-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202201606/https://www.francefootball.fr/diaporama/Le-classement-complet-du-ballon-d-or-france-football-2019/7777/}}</ref>. Is iar-idirnáisiúnta óige na Portaingéile é Félix, a dhéanann ionadaíocht ar a thír ag leibhéil [[Foireann sacair naísiunta an Portaingéile Faoi-18|faoi-18]], [[Foireann sacair naísiunta an Portaingéile faoi-19|faoi-19]], agus [[Foireann sacair naísiunta an Portaingéile faoi-21|faoi-21]]. Thuill sé a chéad chaipín don fhoireann náisiúnta sinsearach, le linn na mbabhtaí leathcheannais de [[Sraith na Náisiún UEFA|Chluichí Ceannais Sraith na Náisiún UEFA]] 2019 áit ar bhuaigh an Phortaingéil. == Gairm club == === Gairm go luaith === Rugadh Félix i [[Viseu]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://int.soccerway.com/players/joao-felix--sequeira/459986/|teideal=Portugal - João Félix - Profile with news, career statistics and history - Soccerway|work=int.soccerway.com|dátarochtana=2021-04-06}}</ref>, agus thosaigh sé ag imirt peile ag Os Pestinhas i 2007 sula ndeachaigh sé le céimeanna óige [[Futebol Clube do Porto|FC Porto]] bliain ina dhiaidh sin, ag ocht mbliana d’aois<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desportos/benfica-segura-joao-felix-o-miudo-franzino-que-nao-foi-aproveitado-pelo-fc-porto-10114601.html|teideal=João Félix, o miúdo franzino que o FC Porto não aproveitou|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-06|archivedate=2020-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415171836/https://www.dn.pt/desportos/benfica-segura-joao-felix-o-miudo-franzino-que-nao-foi-aproveitado-pelo-fc-porto-10114601.html}}</ref>. Tar éis do Félix bogadh go [[Porto]], thug sé aghaidh ar roinnt dúshlán mar sceidil fhairsinge a chuimsigh uaireanta tointeála laethúla idir Viseu agus Porto<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://maisfutebol.iol.pt/reportagem/benfica/joao-felix-a-historia-do-miudo-que-cresceu-muito-depressa|teideal=João Félix, a história do miúdo que cresceu muito depressa|language=pt|work=Maisfutebol|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Bhog sé amach as teach a thuismitheoirí ag dhá bhliain déag d’aois chun cónaí in aice le tailte oiliúna óige Porto<ref name=":1" />. in agallamh níos déanaí, nocht Félix gur mheas sé le linn na tréimhse seo peil a fageann mar gheall ar an easpa ama imeartha, ach chuir a athair ina luí air leanúint dá gairm<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desportos/joao-felix-acho-que-penso-um-bocado-mais-a-frente-10643175.html|teideal=João Félix: ″Acho que penso um bocado mais à frente″|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-05-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512084704/https://www.dn.pt/desportos/joao-felix-acho-que-penso-um-bocado-mais-a-frente-10643175.html}}</ref>. Scaoil Porto Félix in 2014 mar gheall ar a fhráma beag (séanann Félix na héilimh seo agus deir sé gur fhág sé dá thoil féin.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/football/2021/02/22/interviewjoao-felix-admiration-mason-mount-portugals-golden/|teideal=Interview: Joao Felix on his admiration for Mason Mount, being Portugal’s Golden Boy and joining the Mbappe v Haaland rivalry|údar=Matt Law|dáta=2021-02-22|language=en-GB|work=The Telegraph|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>). Bhog sé ar aghaidh chuig iomaitheoirí [[Liospóin]] [[Sport Lisboa e Benfica|Benfica]] in 2015, ag 15 bliana d’aois, tar éis iasacht séasúir ag [[Padroense F.C|Padroense]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/benfica/noticias/joao-felix-o-magricela-que-escapou-ao-fc-porto-e-brilha-no-benfica-6245594.html|teideal=João Félix, o magricela que escapou ao FC Porto e brilha no Benfica|language=pt|work=www.ojogo.pt|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-06-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603083823/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/benfica/noticias/joao-felix-o-magricela-que-escapou-ao-fc-porto-e-brilha-no-benfica-6245594.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://rr.sapo.pt/2019/06/19/benfica/presidente-do-padroense-orgulhoso-pelo-contributo-do-clube-no-crescimento-de-felix/noticia/155267/|teideal=Presidente do Padroense orgulhoso pelo contributo do clube no crescimento de Félix - Renascença|údar=Renascença|dáta=2019-06-19|language=pt-pt|work=Rádio Renascença|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190911171500/https://rr.sapo.pt/2019/06/19/benfica/presidente-do-padro}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2019/09/12/sports/joao-felix-atletico-madrid.html|teideal=João Félix Is in a Hurry. So Is Everyone Else.|údar=Rory Smith|dáta=2019-09-12|language=en-US|work=The New York Times|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. === Benfica === Rinne Félix a ghairmí ag aois 16 d’fhoireann chúltaca [[Benfica B|Benfica]] i [[LigaPro]] an 17 Meán Fómhair 2016, ag teacht ar aghaidh mar ionadach 83 nóiméad do [[Aurélio Buta]] i dtarraingt gan sprioc ag [[S.C Freamunde|Freamunde]]. Agus é sin á dhéanamh, ba é an t-imreoir ab óige é chun tús a chur le Benfica B<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/joao-felix-e-o-mais-novo-de-sempre-a-jogar-pela-benfica-b|teideal=Jo&atilde;o F&eacute;lix &eacute; o mais novo de sempre a jogar pelo Benfica B|language=pt-PT|work=www.record.pt|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2018-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181001031308/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/joao-felix-e-o-mais-novo-de-sempre-a-jogar-pela-benfica-b}}</ref>. D’imir sé 13 chluiche agus scóráil sé trí chúilín i rith an tséasúir, an chéad cheann mar shólás i gcaillteanas 2-1 ar a fhoireann baile dúchais [[Académico de Viseu F.C|Académico de Viseu]] an 15 Feabhra 2017<ref>{{Lua idirlín|url=https://maisfutebol.iol.pt/academico-viseu/15-02-2017/ii-liga-benfica-b-procura-3-vitoria-seguida-em-casa-do-ac-viseu|teideal=II Liga: Benfica B perde com o Académico em Viseu (2-1)|language=pt|work=Maisfutebol|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Níos déanaí, an 30 Eanáir 2018, scóráil sé tréchleas i mbua 5–0 sa bhaile ar [[F.C Famalicão|Famalicão]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desporto/benfica/joao-felix-marca-tres-golos-na-goleada-do-benfica-b-ao-famalicao-9085800.html|teideal=João Félix marca três golos na goleada do Benfica B ao Famalicão|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn an tséasúir sin, d’imir Félix i [[Sraith Óige UEFA]] 2016–17, ina raibh sé ina chuid lárnach de Benfica ag sroicheadh cluiche ceannais an chomórtais, ag chaill go [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] (2-1); scóráil sé sé chúilín sa chomórtas. Tugadh ardú céime do Félix ar an gcéad fhoireann de Benfica don séasúr 2018–19, ag déanamh a chéad chluiche i mbua 2–0 Primeira Liga ag [[Boavista F.C|Boavista]] an 18 Lúnasa. Seachtain ina dhiaidh sin, scóráil sé a chéad sprioc Primeira Liga, agus mar sin bhí sé ar an imreoir ab óige a scóráil i n[[darbái Liospóin]], a chríochnaigh le comhionannas vótaí 1–1<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2018-2019/08/25/joao-felix-declaracoes-futebol-benfica-sporting-derbi-3-jornada-liga-nos|teideal=João Félix: “I shivered”|language=en|work=www.slbenfica.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 16 Eanáir 2019, scóráil sé an sprioc cháilitheach i gcoinne [[Vitória S.C|Vitória de Guimarães]] i mbabhtaí ceathrú ceannais [[Taça de Portugal|Chorn na Portaingéile]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://24.sapo.pt/desporto/artigos/golo-de-joao-felix-apura-benfica-para-as-meias-finais-da-taca-de-portugal|teideal=Golo de João Félix apura Benfica para as meias-finais da Taça de Portugal|údar=SAPO|language=pt|work=SAPO 24|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Tar éis Bruno Lage a cheapadh mar chóitseálaí ar Benfica, ba é a chéad chinneadh Félix a úsáid níos rialta, ag cuireann sé leis [[Haris Seferović]] in ionsaí<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.publico.pt/2019/05/23/desporto/noticia/lage-recorda-primeira-decisao-treinador-meter-miudo-joao-felix-jogar-1873832|teideal=A primeira decisão de Lage: “Meter o miúdo João Félix a jogar”|údar=Diogo Cardoso Oliveira, Rui Gaudêncio|language=pt|work=PÚBLICO|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Níos déanaí, moladh Félix as a fheidhmíocht i mbua 4–2 as [[Sporting Clube de Portugal|Sporting CP]] sa léig an 3 Feabhra<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.paraeles.pt/desporto/joao-felix-uma-mistura-de-rui-costa-e-joao-pinto-com-tracos-de-cruyff/|teideal=João Félix, uma mistura de Rui Costa e João Pinto com traços de Cruyff (com vídeos)|dáta=2019-02-06|language=pt-PT|work=Para Eles|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. De réir mar a d’ardaigh a phróifíl, ghlac roinnt clubanna Eorpacha spéis san imreoir óg<ref>{{Lua idirlín|url=https://abola.pt/Clubes/Noticias/Ver/772041/40/|teideal=A BOLA - Cláusula de rescisão de João Félix pode subir (Benfica)|dáta=2019-02-05|work=web.archive.org|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-02-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190205160452/https://abola.pt/Clubes/Noticias/Ver/772041/40/}}</ref>.Mí ina dhiaidh sin, scóráil sé an Cothromóir i mbua 2-1 ar Porto sa léig<ref>{{Lua idirlín|url=https://maisfutebol.iol.pt/benfica/liga/joao-felix-explica-festejo-de-joelhos-no-dragao|teideal=João Félix explica festejo de joelhos no Dragão|language=pt|work=Maisfutebol|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 11 Aibreán 2019, scóráil Félix tréchleas i mbua 4–2 [[UEFA Europa League]] ar [[Eintracht Frankfurt]]. Agus é sin á dhéanamh, bhí sé ar an imreoir ab óige riamh (19 mbliana d’aois agus 152 lá) chun tréchleas a scóráil sa chomórtas, ag briseadh taifead [[Marko Pjaca]] faoi 67 lá<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/47903362|teideal=Benfica's Felix, 19, scores hat-trick|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Chríochnaigh Félix a chéad séasúr le 20 cúilín dá fhoireann, lena n-áirítear ceann ar an lá deiridh d’fheachtas na sraithe, i mbua 4-1 ar [[C.D. Santa Clara|Santa Clara]] chun an teideal a dhaingniú<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/benfica/noticias/benfica-santa-clara-joao-felix-chega-aos-20-golos-pela-equipa-principal-10914534.html|teideal=Benfica-Santa Clara: João Félix chega aos 20 golos pela equipa principal|language=pt|work=www.ojogo.pt|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210925163946/https://www.ojogo.pt/futebol/1a-liga/benfica/noticias/benfica-santa-clara-joao-felix-chega-aos-20-golos-pela-equipa-principal-10914534.html}}</ref>. Ba é an comh-4ú scóróir is airde sa séasúr é, le 15 chúilín<ref>{{Lua idirlín|url=https://maisfutebol.iol.pt/benfica/campeao/goleadores-seferovic-e-o-melhor-marcador-da-liga|teideal=GOLEADORES: Seferovic é o melhor marcador da Liga|language=pt|work=Maisfutebol|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Ar fud na seacht sraithe is fearr san Eoraip, bhí sé sa dara háit i measc déagóirí le haghaidh spriocanna agus cuidíonn sé, taobh thiar de [[Kai Havertz]] agus [[Jadon Sancho]], faoi seach. === Atlético Madrid === {{Quote box|width=28%|align=right|quote="D'iarr siad air cheana féin mo oidhre nó an Kaká nua. Le bheith ionraic, níl i Félix ach Félix. Tá tuiscint urghnách aige ar an gcluiche agus an cumas neamhchoitianta fios a bheith aige cá háit a bheith os comhair na chúil."|source=— [[Rui Costa]] maidir le stíl imeartha Félix<ref name="davis">{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48385500|title=Joao Felix: The Benfica wonderkid who has been called the most exciting player since Cristiano Ronaldo|work=BBC Sport|last=Davis|first=Matt|date=26 May 2019|access-date=27 May 2019}}</ref><ref name="Rui Costa on Félix">{{cite news|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/rui-costa-sobre-joao-felix-ha-jogadores-que-nao-conseguimos-reter-em-portugal|title=Rui Costa sobre João Félix: "Há jogadores que não conseguimos reter em Portugal"|newspaper=[[Record (newspaper)|Record]]|language=pt|date=22 March 2019|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=8 Aibreán 2021|archivedate=21 Lúnasa 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190821232218/https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/liga-nos/benfica/detalhe/rui-costa-sobre-joao-felix-ha-jogadores-que-nao-conseguimos-reter-em-portugal}}</ref>}} ==== 2019–20: Céad séasúr ==== An 3 Iúil 2019, shínigh Félix conradh seacht mbliana leis an gclub Spáinneach [[Club Atlético de Madrid|Atlético Madrid]] ar tháille aistrithe de €126 milliún, an ceathrú suim is airde a íocadh riamh sa pheil<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/football/2019/jul/03/atletico-madrid-sign-benfica-teenager-joao-felix-for-fee-of-126m|teideal=Atlético Madrid sign teenager João Felix from Benfica for €126m fee|údar=Reuters|dáta=2019-07-03|language=en|work=the Guardian|dátarochtana=2021-04-07}}</ref> (ba é seo an t-aistriú is mó ag Benfica agus an ceann is costasaí Atlético ag síniú riamh) chomh maith leis an dara táille is airde a íocadh riamh le déagóir (tar éis [[Kylian Mbappé]]), leis an gclub Spáinneach €30 milliún a íoc ar dtús agus an €96 milliún eile trí thráthchodanna, rud níos sháraigh clásal scaoilte €120 milliún Félix, agus le Benfica ag íoc €12 milliún i seirbhísí idirghabhála<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.slbenfica.pt/pt-pt/agora/noticias/2019/07/03/futebol-benfica-comunicado-cmvm-joao-felix-atletico-de-madrid|teideal=Comunicado à CMVM|language=pt|work=www.slbenfica.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.espn.com/soccer/soccer-transfers/story/3877518/atletico-pay-126m-to-sign-new-ronaldo-felix|teideal=Atletico pay €126m to sign 'New Ronaldo' Felix|dáta=2019-07-03|language=en|work=ESPN.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48859847|teideal=Atletico Madrid sign Felix for £113m|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Tugadh an léine # 7 do Félix nuair a tháinig sé go Atlético, mar a d’imigh seanúimhir 7 [[Antoine Griezmann]] go [[Futbol Club Barcelona|Barcelona]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.impala.pt/desporto/joao-felix-atletico-madrid/|teideal=João Félix apresentado em direto pelo Atlético de Madrid [vídeo]|dáta=2019-07-08|language=pt-PT|work=Impala|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820171628/https://www.impala.pt/desporto/joao-felix-atletico-madrid/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desportos/oficial-joao-felix-no-atletico-de-madrid-11056397.html|teideal=João Félix no At. Madrid por sete temporadas|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Rinne Félix a chéad chluiche iomaíoch an 19 Lúnasa 2019, i mbua 1–0 ar [[Getafe CF|Getafe]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/cronica/2019/08/19/5d59d500268e3e1b448b45c2.html|teideal=Atletico Madrid start the season in typical fashion|dáta=2019-08-18|language=en|work=MARCA in English|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Bhuaigh Félix cic pionóis do Atlético le linn an chluiche, áfach, níor éirigh le [[Álvaro Morata]] é a scóráil<ref>{{Lua idirlín|url=https://pt.besoccer.com/noticia/a-jogada-de-joao-felix-de-que-todos-falam-581512|teideal=A jogada de João Félix de que todos falam|language=pt|work=pt.besoccer.com|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-08-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190820171625/https://pt.besoccer.com/noticia/a-jogada-de-joao-felix-de-que-todos-falam-581512}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abola.pt/nnh/Noticias/Ver/802008|teideal=A BOLA|language=pt|work=A Bola|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-08-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190818235517/https://www.abola.pt/nnh/Noticias/Ver/802008}}</ref>. Ar 25 Lúnasa, chuir Félix cúnta ar fáil do [[Vitolo]] i mbua 1-0 i gcoinne [[CD Leganés|Leganés]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://observador.pt/2019/08/25/ainda-sem-golos-mas-com-assistencia-atl-madrid-bate-leganes-com-joao-felix-a-assistir-para-o-golo-da-vitoria/|teideal=Ainda sem golos mas com assistência: Atl. Madrid bate Leganés com João Félix a assistir para o golo da vitória|údar=Mariana Fernandes|language=pt-PT|work=Observador|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Scóráil sé a chéad sprioc [[Primera División de España|La Liga]] an 1 Meán Fómhair, i mbua 3–2 ar [[SD Eibar|Eibar]]; cuireadh in ionad [[Thomas Partey]] é sa 84ú nóiméad. Ar 1 Deireadh Fómhair, scóráil Félix a chéad sprioc sa [[UEFA Champions League|Shraith Seaimpíní UEFA]] agus bhunaigh sé sprioc eile i mbua 2–0 ar shiúl i gcoinne [[Lokomotiv Moscow]], agus é ar an imreoir is óige d’Atlético Madrid sa chomórtas sa phróiseas, ag 19 mbliana d’aois<ref>{{Lua idirlín|url=https://sol.sapo.pt/artigo/672943/joao-felix-estreia-se-a-marcar-na-liga-dos-campeoes-e-faz-historia-ao-quebrar-recorde-video|teideal=João Félix estreia-se a marcar na Liga dos Campeões e faz história ao quebrar recorde {{!}} Vídeo|language=pt|work=Jornal SOL|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 19 Deireadh Fómhair, d’fhulaing Félix gortú rúitín i gcoinne [[Valencia Club de Fútbol|Valencia]], tar éis dúshlán gríos le [[Dani Parejo]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cmjornal.pt/desporto/futebol/detalhe/joao-felix-lesionou-se-com-gravidade-no-jogo-contra-o-valencia|teideal=João Félix lesionou-se com gravidade no jogo contra o Valência|language=pt-PT|work=www.cmjornal.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Creidtear ar dtús gur mionghortú a bhí ann, aistríodh Félix go dtí an taobhlíne ar feadh míosa tar éis a chinneadh go bhféadfadh an díobháil a bheith go dona<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cmjornal.pt/desporto/futebol/detalhe/saiba-qual-o-tempo-de-paragem-de-joao-felix-apos-lesao|teideal=Saiba qual o tempo de paragem de João Félix após lesão|language=pt-PT|work=www.cmjornal.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. D’fhill Félix ar ais an 23 Samhain i gcluiche 1-1 comhscor i gcoinne [[Granada CF|Granada]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-laliga-santander-granada-cf-atletico-de-madrid-14|teideal=Granada CF vs Atlético de Madrid - LaLiga Santander|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn na tréimhse seo, bhí Félix ar cheann de na 30 iarrthóir a ainmníodh do [[Ballon d’Or]] 2019<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theportugalnews.com/news/ronaldo-felix-and-silva-nominated-for-ballon-dor/51730|teideal=Ronaldo, Félix and Silva nominated for Ballon d´Or|language=en|work=www.theportugalnews.com|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-11-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191128143844/https://www.theportugalnews.com/news/ronaldo-felix-and-silva-nominated-for-ballon-dor/51730}}</ref>. [[Íomhá:20191002SR.jpg|mion|Félix í rith cluiche [[UEFA Champions League]] leis [[Club Atlético de Madrid|Atlético Madrid]] í gcoinne [[Lokomotiv Moscow]]]] An 27 Samhain 2019, tháinig Félix ar an dara imreoir Portaingéile, tar éis [[Renato Sanches]], chun Gradam [[Golden Boy]] a bhuachan don imreoir is fearr san Eoraip faoi 21 bliana d’aois, chun tosaigh ar [[Jadon Sancho]] de chuid [[Borussia Dortmund]]<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/50570064|teideal=Felix wins Golden Boy award|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. I mí na Nollag, chuir Félix an 28ú háit sna pobalbhreitheanna vótála do Ballon d’Or 2019<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.manisteenews.com/sports/article/US-soccer-star-Rapinoe-wins-Ballon-d-Or-14876298.php|teideal=Megan Rapinoe, Lionel Messi win Ballon d’Or awards - Manistee News Advocate|dáta=2019-12-03|work=web.archive.org|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2019-12-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191203150930/https://www.manisteenews.com/sports/article/US-soccer-star-Rapinoe-wins-Ballon-d-Or-14876298.php}}</ref>. Thar na míonna ina dhiaidh sin, tháinig meath suntasach ar fhoirm Félix agus é ag streachailt le himirt de réir stíl imeartha an bhainisteora [[Diego Simeone]]. Bhí sé ídithe go minic agus é ag iarraidh brú a chur ar imreoirí freasúracha agus níor éirigh go maith leis mar cliathánaí ná mar an dara stailceoir<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.noticiasaominuto.com/desporto/1408480/joao-felix-nao-esta-feliz-no-atletico-o-sistema-de-simeone-desgasta-o|teideal="João Félix não está feliz no Atlético. O sistema de Simeone desgasta-o"|dáta=2020-02-06|language=pt|work=Notícias ao Minuto|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Mar thoradh air sin, thosaigh roinnt meán sa Spáinn ag tagairt do Félix mar teip<ref>{{Lua idirlín|url=https://sol.sapo.pt/artigo/682102/joao-felix-entre-as-desilusoes-da-la-liga|teideal=João Félix entre as desilusões da La Liga|language=pt|work=Jornal SOL|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 9 Eanáir 2020, rinne Félix a chéad chluiche sa [[Supercopa de España]], ag tosú i mbua 3–2 i gcoinne Barcelona i mbabhtaí leathcheannais an chomórtais<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-supercopa-de-espana-fc-barcelona-atletico-de-madrid-1|teideal=FC Barcelona vs Atlético de Madrid - Supercopa de España|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn an chluiche, bhí baint ag Félix le achrann le [[Jordi Alba]] agus a chomhpháirtithe foirne [[Lionel Messi]] agus [[Luis Suárez]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desportos/joao-felix-e-messi-pegados-no-intervalo-do-barcelona-at-madrid-11689592.html|teideal=João Félix e Messi pegados no intervalo do Barcelona-At. Madrid (com vídeo)|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 12 Eanáir, chaill Atlético Madrid a n-iomaitheoirí [[Real Madrid Club de Fútbol|Real Madrid]] 4-1 ar phionóis sa chluiche ceannais<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-supercopa-de-espana-real-madrid-atletico-de-madrid-2|teideal=Real Madrid vs Atlético de Madrid - Supercopa de España|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 23 Eanáir, rinne Félix a chéad uair [[Copa del Rey]] i mBabhta 32, ag soláthar cúnaimh d’[[Ángel Correa]] i gcaillteanas 2-1 i gcoinne [[Cultural y Deportiva Leonesa|Cultúrtha Leonesa]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-copa-del-rey-cultural-leonesa-atletico-de-madrid-3|teideal=Cultural Leonesa vs Atlético de Madrid - Copa del Rey|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Trí lá ina dhiaidh sin, d’fhulaing Félix an dara gortú dá chos i dtarraingt baile 0–0 i gcoinne Leganés, ag tabhairt é neamhghníomhach ar feadh míosa, agus ag cur air go gcaillfeadh sé na chéad trí chluiche sraithe eile de chuid Atlético Madrid, a chuimsigh an dara Darbai Maidrid den séasúr agus an chéad chos ag Atlético Madrid dá mbabhta 16 [[UEFA Champions League|Sraith na Seaimpíní]] i gcoinne seaimpíní [[Liverpool Football Club|Liverpool]] a chosaint<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abola.pt/nnh/2020-01-29/atletico-madrid-joao-felix-lesiona-se-e-esta-em-duvida-para-o-derbi/826785|teideal=A BOLA|language=pt|work=A Bola|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2020-03-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200322184736/https://www.abola.pt/nnh/2020-01-29/atletico-madrid-joao-felix-lesiona-se-e-esta-em-duvida-para-o-derbi/826785}}</ref>. D’fhill sé ar ais an 23 Feabhra, ag teacht in áit Vitolo sa 57ú nóiméad, agus ag scóráil an tríú cúl i mbua 3-1 sa bhaile i gcoinne [[Villarreal CF|Villarreal]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2019-2020-laliga-santander-atletico-de-madrid-villarreal-cf-25|teideal=Atlético de Madrid vs Villarreal CF - LaLiga Santander|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 11 Márta 2020, le linn am breise sa dara cuid de cheangal Atlético i gcoinne Liverpool, chuir Félix cúnamh ar fáil do [[Marcos Llorente]] i mbua 3–2 as baile sa deireadh, a cháiligh a fhoireann do bhabhtaí ceathrú ceannais an chomórtais<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.standard.co.uk/sport/football/liverpool-vs-atletico-madrid-live-score-champions-league-result-a4385036.html|teideal=Liverpool crash out of Champions League to Atletico Madrid at Anfield|údar=Tom Doyle|dáta=2020-03-12|language=en|work=www.standard.co.uk|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Ar 25 Bealtaine, fógraíodh go raibh gortú ar a ghlúin chlé ag Félix, ag cur iallach air a bheithar an taobhlíne  ar feadh trí seachtaine ar a laghad<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jn.pt/desporto/artigo/joao-felix-lesiona-se-nos-ligamentos-do-joelho-esquerdo/12235797|teideal=João Félix lesiona-se nos ligamentos do joelho esquerdo|work=www.jn.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 13 Lúnasa, cuireadh Félix ina ionad sa dara leath i gcoinne [[FC Red Bull Leipzig|RB Leipzig]] i mbabhtaí ceathrú ceannais Sraith na Seaimpíní, ag buachan agus ag scórail pionóis chun cothromú a dhéanamh d’Atlético; chríochnódh an cluiche i caill 1–2 a d’fhág go raibh a thaobh ag imeacht ón gcomórtas<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/53730258|teideal=Leipzig into Champions League semi-final|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. ==== Seasúr 2020-2021 ==== An 27 Meán Fómhair 2020, i gcluiche oscailte La Liga Atlético, scóráil Félix, thug sé cúnamh agus d’éirigh leis pionós a bhuachan dá thaobh tar éis dó a bheith salach laistigh den bhosca (ar theip ar [[Saúl Ñíguez]] a thiontú ina dhiaidh sin), i mbua 6-1 ag Atlético ina choinne Granada<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/football/2020/sep/27/luis-suarez-comes-off-bench-to-score-atletico-debut-double-in-rout-of-granada|teideal=Luis Suárez comes off bench to score Atlético debut double in rout of Granada|dáta=2020-09-27|language=en|work=the Guardian|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 27 Deireadh Fómhair, scóráil sé peire i mbua 3–2 ar [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] i gcéim ghrúpa Sraith na Seaimpíní UEFA 2020–21<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/54710295|teideal=Atlético Madrid v FC Red Bull Salzburg|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Tar éis peire cúl le cúl i gcoinne [[CA Osasuna|Osasuna]] agus [[Cádiz CF|Cádiz]] i La Liga, ainmníodh é mar Imreoir na Míosa na sraithe do mhí na Samhna 2020<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/joao-felix-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-november|teideal=Joao Felix named LaLiga Santander Player of the Month for November|language=en|work=Página web oficial de LaLiga {{!}} LaLiga|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116023558/https://www.laliga.com/en-GB/news/joao-felix-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-november}}</ref>. An 1 Nollaig, scóráil Félix i gcoinne seaimpíní na hEorpa [[Fußball-Club Bayern München|Bayern München]] agus a thaobh ag tarraingt 1–1 sa deireadh<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/55134428|teideal=Atletico fate in balance after Bayern draw|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 24 Eanáir 2021, scóráil sé ceanntásc ó chúinne chun cothromú a dhéanamh d’Atlético ina mbua 3-1 ar [[Valencia Club de Fútbol|Valencia]], ag scóráil a chéad sprioc sraithe le breis agus dhá mhí<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2021/01/24/600df24e22601d59698b456d.html|teideal=Atletico Madrid ratings vs Valencia: This is the Joao Felix we want to see|dáta=2021-01-24|language=en|work=MARCA|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. == Gairm idírnasiunta == === Oíge === An 14 Meitheamh 2017, chuir Félix tús lena shlí bheatha idirnáisiúnta le [[Foireann sacair náisiúnta na Portaingéile faoi-18|foireann faoi-18 na Portaingéile]], ag díospóireacht i gcoinne na [[Foireann sacair naisiúnta Iorua faoi-18|hIorua]], ag teacht in áit [[Elves Baldé]] sa 58ú nóiméad. Sa chluiche cairdiúil seo, scóráil Félix dhá chúilín i mbua 3–0 i [[Liospóin]]. An 10 Deireadh Fómhair 2017, rinne Félix a chéad fhoireann [[Foireann sacair náisiúnta na Portaingéile faoi-21|d’fhoireann faoi-21 na Portaingéile]] maidir le cáilíocht [[Chraobh Faoi-21 Eorpach UEFA]] 2019, i caill 3-1 in aghaidh na [[Foireann sacair náisiúnta Boisnia agus Heirseagaivéin faoi-21|Boisnia agus Heirseagaivéin]], ag teacht in áit [[Xadas]] sa 56ú nóiméad<ref>{{Lua idirlín|url=https://pt.uefa.com/under21/match/2022501--bosnia-and-herzegovina-vs-portugal/?referrer=%2funder21%2fseason%3d2019%2fmatches%2fround%3d2000803%2fmatch%3d2022501%2f|teideal=Bósnia e Herzegovina-Portugal {{!}} Sub-21|údar=UEFA.com|language=pt|work=UEFA.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.record.pt/internacional/competicoes-de-selecoes/europeu-sub-21/detalhe/sub-21-bosnia-portugal-em-direto|teideal=B&oacute;snia-Portugal, 3-1: Primeira derrota em apuramentos em seis anos|language=pt-PT|work=www.record.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. An 15 Eanáir 2018, rinne Félix a chéad chluiche [[Foireann sacair náisiúnta na Portaingéile faoi-19|d’fhoireann faoi-19 na Portaingéile]] mar ionadach 27 nóiméad do [[Jorge Teixeira]] gortaithe i mbua 2-1 thar an [[Foireann sacair náisiúnta an Tuirc faoi-19|Tuirc]]. An 23 Márta 2018, scóráil Félix a chéad sprioc idirnáisiúnta d’fhoireann faoi-21 na Portaingéile i greadadh 7–0 ar [[Foireann sacair náisiúnta Lichtinstéin faoi-21|Lichtinstéin]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://pt.uefa.com/under21/match/2022482--liechtenstein-vs-portugal/?referrer=%2funder21%2fseason%3d2019%2fmatches%2fround%3d2000803%2fmatch%3d2022482%2f|teideal=Liechtenstein-Portugal {{!}} Sub-21|údar=UEFA.com|language=pt|work=UEFA.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Ag deireadh an phróisis cháilithe, bhí ceithre chúilín scóráilte aige, ag cabhrú leis an bPortaingéil a threorú chuig na cluichí cáilithe<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.zerozero.pt/news.php?id=233064|teideal=Brilho de uma geração deu para o playoff, para já :: zerozero.pt|language=pt|work=www.zerozero.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Sa chéad chuid de na cluichí athimirt, thug an Phortaingéil aghaidh ar an [[Foireann sacair náisiúnta bPolainn faoi-21|bPolainn]] i mbua 1-0 ar shiúl, ach sa deireadh chaill siad sa dara cos i gcluiche baile 2-1, ní cáiliú don chomórtas<ref>{{Lua idirlín|url=https://pt.uefa.com/under21/match/2025681--poland-vs-portugal/?referrer=%2funder21%2fseason%3d2019%2fmatches%2fround%3d2000804%2fmatch%3d2025681%2f|teideal=Polónia-Portugal {{!}} Sub-21|údar=UEFA.com|language=pt|work=UEFA.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://pt.uefa.com/under21/match/2025682--portugal-vs-poland/?referrer=%2funder21%2fseason%3d2019%2fmatches%2fround%3d2000804%2fmatch%3d2025682%2f|teideal=Portugal-Polónia {{!}} Sub-21|údar=UEFA.com|language=pt|work=UEFA.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn a shlí bheatha idirnáisiúnta óige, rachadh Félix ar aghaidh chun ionadaíocht a dhéanamh ar na foirne faoi-18, faoi-19 agus faoi-21, ag bailiú 14 caipín óige agus ag scóráil 6 sprioc san iomlán. === Sinsir === An 15 Márta 2019, glaodh ar Félix ar an bh[[Foireann sacair náisiunta an Portaingéile|foireann shinsearach]] den chéad uair do chluichí cáilithe [[UEFA Euro 2020|Euro 2020 UEFA]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.slbenfica.pt/en-us/agora/noticias/2018-2019/03/15/futebol-jogadores-benfica-convocados-selecao-portugal-jogos-ucrania-e-servia-apuramento-europeu|teideal=Eagles called up to the National Team|language=en|work=www.slbenfica.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn oiliúna leis an scuad náisiúnta, ghortaigh Félix a chos agus dá bhrí sin chaill sé cluiche na Portaingéile i gcoinne na [[Foireann sacair náisiunta Seirbia|Seirbia]] an 25 Márta<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jn.pt/desporto/uefa-deixa-lesionado-joao-felix-de-fora-do-portugal-servia-10721509.html|teideal=UEFA deixa lesionado João Félix de fora do Portugal-Sérvia|language=pt|work=www.jn.pt|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Roghnaíodh Félix freisin do scuad Cluichí Ceannais [[Sraith na Náisiún UEFA 2019]] ar ithir bhaile<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.skysports.com/football/news/13954/11727023/portugal-name-cristiano-ronaldo-and-joao-felix-in-nations-league-squad|teideal=Portugal name Cristiano Ronaldo and Joao Felix in Nations League squad|language=en|work=Sky Sports|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Rinne sé a chéad chluiche idirnáisiúnta don fhoireann shinsearach an 5 Meitheamh i gcoinne na [[Foireann sacair naísiunta an hEilvéise|hEilvéise]] sna babhtaí leathcheannais, áit ar cuireadh in ionad é sa 71ú nóiméad í bhua 3-1<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.skysports.com/football/news/13954/11735790/joao-felix-is-rated-at-106m-but-he-struggled-on-his-portugal-debut|teideal=Joao Felix is rated at £106m but he struggled on his Portugal debut|language=en|work=Sky Sports|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Ceithre lá ina dhiaidh sin, bhuaigh an Phortaingéil í gcoinne an [[Foireann sacair naísiunta an Ísiltír|Ísiltír]] 1–0 i gcluiche ceannais an chomórtais<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sportsmole.co.uk/football/portugal/uefa-nations-league/result/result-guedes-scores-winner-as-portugal-land-nations-league-title_361579.html|teideal=Result: Guedes scores winner as Portugal land Nations League|language=en-GB|work=Sports Mole|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Scóráil sé a chéad sprioc idirnáisiúnta an 5 Meán Fómhair 2020 i mbua 4-1 sa bhaile thar an [[Foireann sacair náisiunta an gCróit|gCróit]] i Sraith na Náisiún UEFA<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.uefa.com/uefanationsleague/match/2029991--portugal-vs-croatia/postmatch/report/|teideal=Portugal 4-1 Croatia: Holders ease to emphatic victory|údar=UEFA.com|dáta=2020-09-05|language=en|work=UEFA.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. == Stíl imeartha == Measann Benfica go bhfuil Felix ar cheann de na himreoirí is geallta chun céim a bhaint amach óna n-acadamh óige. Meastar freisin mar cheann de na himreoirí óga is geallta i sacair an domhain<ref>{{Lua idirlín|url=https://en.as.com/en/2019/06/18/football/1560852116_870651.html|teideal=Tactical analysis of Joao Félix: a difference-making transfer|dáta=2019-06-18|language=en|work=AS.com|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-04-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210411125108/https://en.as.com/en/2019/06/18/football/1560852116_870651.html}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.paraeles.pt/desporto/joao-felix-uma-mistura-de-rui-costa-e-joao-pinto-com-tracos-de-cruyff/|teideal=João Félix, uma mistura de Rui Costa e João Pinto com traços de Cruyff (com vídeos)|dáta=2019-02-06|language=pt-PT|work=Para Eles|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Is imreoir ard-sciliúil agus teicniúil é Félix, atá in ann imirt i roinnt post ionsaí<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://edition.cnn.com/2019/04/17/sport/joao-felix-benfica-spt-intl/index.html|teideal=Joao Felix: The Benfica teen who is a 'star already'|údar=By Eoghan Macguire CNN|dáta=2019-04-17|language=en|work=CNN|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Mar gheall ar a solúbthacht; Le linn a shlí bheatha, imlonnaíodh é mar bhuailteoir, mar an dara stailceoir, nó fiú mar shreangóir, cé gurb é an príomhshuíomh atá aige ná imreoir lár páirce atá ag ionsaí<ref name=":3" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://observador.pt/2018/08/25/joao-felix-o-miudo-dos-pestinhas-que-saiu-do-fc-porto-por-ser-magricelas-e-esta-a-ganhar-cabedal-no-benfica/|teideal=João Félix, o miúdo dos Pestinhas que saiu do FC Porto por ser magricelas e está a ganhar cabedal no Benfica|údar=Bruno Roseiro|language=pt-PT|work=Observador|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le linn a t-am leis Benfica, d’imir Félix go príomha mar an dara stailceoir i bhfoirmiú 4-4-2, ag nascadh le lár na páirce agus ag cruthú deiseanna scórála don chéad bhuailteoir agus dó féin<ref name=":3" /><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/48385500|teideal=The most exciting player since Ronaldo? Who is Joao Felix?|language=en-GB|work=BBC Sport|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Le Atlético, imríonn sé den chuid is mó mar cliathánaí i bhfoirmiú 4-4-2, cé gur imir sé mar an dara stailceoir ar ócáid gan a lán rath<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2020/02/25/5e5510c222601d46538b459b.html|teideal=Joao Felix is finally seeing the light|dáta=2020-02-25|language=en|work=MARCA in English|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Imreoir gasta 's cliste, agus súil aige ar an cúl, is iad na príomhthréithe atá aige ná a luas, a chruthaitheacht, a chríochnú, a dteagmháil ar an liathróid, agus a scileanna dribble, chomh maith lena fhís agus a rith beacht<ref name=":3" /><ref name=":0" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://bleacherreport.com/articles/2858128-matthijs-de-ligt-joao-felix-jadon-sancho-on-20-man-2019-golden-boy-shortlist|teideal=Matthijs de Ligt, Joao Felix, Jadon Sancho on 20-Man 2019 Golden Boy Shortlist|údar=Matt Jones|language=en|work=Bleacher Report|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://ca.sports.yahoo.com/news/atletico-madrids-joao-felix-is-the-best-signing-of-the-summer-183220159.html|teideal=Atletico Madrid's Joao Felix is the best signing of the summer|language=en-CA|work=ca.sports.yahoo.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. Mar gheall ar a stíl imeartha cuireadh i gcomparáid é le [[Kaká]] agus le hiar-imreoirí Benfica [[Rui Costa]] agus [[João Pinto]]<ref name=":3" /><ref name=":2" />; Chuir roinnt daoine é i gcomparáid le captaen na Portaingéile [[Cristiano Ronaldo]]<ref name=":3" /> chomh maith le seantósai-Atlético Madrid [[Sergio Agüero]] agus [[Antoine Griezmann]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2019/12/10/5deec35ee2704e4e418b45ae.html|teideal=It's time for Joao Felix to become Griezmann|dáta=2019-12-10|language=en|work=MARCA in English|dátarochtana=2021-04-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.telegraphindia.com/sports/diego-forlan-sees-sergio-aguero-in-atleticos-young-joao-felix/cid/1710503|teideal=Diego Forlan sees Sergio Aguero in Atletico’s young Joao Felix|work=www.telegraphindia.com|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. == Saol péarsantra == Is múinteoirí iad tuismitheoirí Félix, Carlos (athair) agus Carla (máthair). Tá deartháir níos óige aige, Hugo, a imríonn do ranna óige Benfica<ref>{{Lua idirlín|url=https://observador.pt/2019/06/26/ha-um-felix-que-sai-mas-tambem-ha-um-felix-que-fica-hugo-o-irmao-mais-novo-que-quer-escrever-a-propria-historia/|teideal=Há um Félix que sai mas também há um Félix que fica. Hugo, o irmão mais novo que quer escrever a própria história|údar=Mariana Fernandes|language=pt-PT|work=Observador|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>.Ag fás suas, ba iad laochra Félix ná Kaká agus Rui Costa, an dara ceann imreoir a d’fhéach sé le aithris a dhéanamh air<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.dn.pt/desportos/joao-felix-fala-de-tudo-as-praxes-os-idolos-a-relacao-com-vieira-o-n10-e-a-bola-de-ouro-10938513.html|teideal=João Félix fala de tudo. As praxes, os ídolos, a relação com Vieira, o n.º10 e a Bola de Ouro|language=pt|work=www.dn.pt|dátarochtana=2021-04-07|archivedate=2021-09-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210929011853/https://www.dn.pt/desportos/joao-felix-fala-de-tudo-as-praxes-os-idolos-a-relacao-com-vieira-o-n10-e-a-bola-de-ouro-10938513.html}}</ref>. Tá Félix ag dul don aisteoir Portaingéile [[Margarida Corceiro]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://selfie.iol.pt/voce-na-tv/manuel-luis-goucha/margarida-corceiro-conta-como-comecou-a-namorar-com-joao-felix|teideal=Margarida Corceiro conta como começou a namorar com João Félix|language=pt|work=Selfie|dátarochtana=2021-04-07}}</ref>. In Aibreán 2020, bhronn Félix trealamh ar fheachtas maoinithe slua chuig ospidéal ina bhaile dúchais i Viseu le linn na paindéime Coronavirus ([[COVID-19]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.jornaldocentro.pt/|teideal=Jornal do Centro|údar=unify.pt|work=www.jornaldocentro.pt|dátarochtana=2021-04-08}}</ref>). == Staitistic gairm == === Clúb === ''Ó 22 Bealtaine 2021'' {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Club ! rowspan="2" |Seasúr ! colspan="3" |Sraith ! colspan="2" |Corn naísiunta ! colspan="2" |Corn sraith ! colspan="2" |Eoraip ! colspan="2" |Eile ! colspan="2" |Iomlan |- !Roinn !Cúmai !Goals !Cúmai !Cúl !Cúmai !Cúl !Cúmai !Cúl !Cúmai !Cúl !Cúmai !Cúl |- | rowspan="3" |[[Sport Lisboa é Benfica B|Benfica B]] |2016–17 | rowspan="2" |[[LigaPro]] |13 |3 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |13 |3 |- |2017–18 |17 |4 | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— | colspan="2" |— |17 |4 |- ! colspan="2" |Iomlán !30 !7 ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— ! colspan="2" |— !30 !7 |- | rowspan="2" |[[Sport Lisboa e Benfica|Benfica]] |2018–19<ref>For Taça de Portugal third round: {{cite news|url=https://www.record.pt/futebol/futebol-nacional/taca-de-portugal/detalhe/sertanense-benfica-em-direto|language=pt|title=Sertanense-Benfica, 0–3|newspaper=Record|date=18 October 2018|access-date=2 March 2020}}</ref> |[[Primeira Liga]] |26 |15 |6 |1 |2 |1 |9 |3 | colspan="2" |— |43 |20 |- ! colspan="2" |Iómlan !26 !15 !6 !1 !2 !1 !9 !3 ! colspan="2" |— !43 !20 |- | rowspan="3" |[[Club Atlético de Madrid|Atlético Madrid]] |2019–20 | rowspan="2" |[[Primera División de España|La Liga]] |27 |6 |1 |0 | colspan="2" |— |6 |3 |2 |0 |36 |9 |- |2020–21 |24 |7 |1 |0 | colspan="2" |— |8 |3 | colspan="2" |— |33 |10 |- ! colspan="2" |Iomlan !58 !13 !2 !0 ! colspan="2" |— !14 !6 !2 !0 !69 !19 |- ! colspan="3" |Iomlán gairm !114 !35 !8 !1 !2 !1 !23 !9 !2 !0 !149 !46 |} === Idírnaisiunta === ''Ó 27 Meatheamh 2021'' {| class="wikitable" style="text-align:center" !Foireann naísiunta !Bhlian !Cúmai !Cúl |- | rowspan="3" |[[Foireann sacair naísiunta an Portaingéile|An Portaingéile]] |2019 |5 |0 |- |2020 |8 |3 |- |2021 |5 |0 |- ! colspan="2" |Iomlan !18 !3 |} ==== Cúl idírnaisiunta ==== {| class="wikitable sortable" !Ui. !Data !Ionad !Capín !Céile comhrai !Scór !Toradh !Comórtas |- !1 |5 Méan Fomhair 2020 |[[Estádio do Dragão]], [[Porto]], an Portaingéile | align="center" |6 |{{Bratach|Croatia}}[[Foireann sacair naísiunta an Chroit|an Chroit]] | align="center" |'''3'''–0 | align="center" |4–1 |[[2020–21 UEFA Nations League A]] |- !2 |11 Samhain 2020 |[[Estádio da Luz]], [[Liospóin|Lisboa]], an Portaingéile | align="center" |11 |{{Bratach|Andorra}}[[Foireann sacair naisiúnta Andóra|Andóra]] | align="center" |'''7'''–0 | align="center" |7–0 |Cairdiul |- !3 |17 Samhain 2020 |[[Stadion Poljud]], [[Split]], an Chróit | align="center" |13 |{{Bratach|Croatia}}an Chroit | align="center" |'''2'''–1 | align="center" |3–2 |2020–21 UEFA Nations League A |} == Onóracha == === Club === '''Benfica''' * [[Primera División de España|Primeira Liga]]: 2018–19 === Idírnaisiuntá === An Portaingéile * [[UEFA Nations League]]: 2018–19 === Aonair === * [[Primeira Liga]] Imreoir an Mhí: Eanaír 2019<ref>{{cite news|url=http://www.ligaportugal.pt/pt/epocas/20182019/noticias/geral/premios/melhores-de-janeiro-joao-felix-e-pedro-henrique-em-destaque/|language=pt|date=12 February 2019|title=Melhores de janeiro: João Félix e Pedro Henrique em destaque|trans-title=Best of January: João Félix and Pedro Henrique in evidence|publisher=[[Liga Portugal]]|access-date=14 February 2019}}</ref> * [[SJPF Young Player of the Month]]: Eanaír 2019<ref>{{cite news|url=https://www.abola.pt/Clubes/Noticias/Ver/773678/40|language=pt|date=14 February 2019|title=Sindicato também distingue João Félix|trans-title=Syndicate also distinguish João Félix|url-status=dead|newspaper=A Bola|archive-url=https://web.archive.org/web/20190217030216/https://www.abola.pt/Clubes/Noticias/Ver/773678/40|archive-date=17 February 2019|access-date=16 February 2019|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=8 Aibreán 2021|archivedate=17 Feabhra 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190217030216/https://www.abola.pt/Clubes/Noticias/Ver/773678/40}}</ref> * [[UEFA Europa League]]: Scúad den séasúr 2018–19<ref>{{cite web|url=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/newsid=2606568.html|title=UEFA Europa League Squad of the 2018/19 Season|website=UEFA|date=30 May 2019}}</ref> * [[CNID Best Revelation Footballer of the Year]]: 2019<ref>{{cite web|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/bruno-fernandes-eleito-futebolista-da-i-liga-pelos-associados-do-cnid|language=pt|title=Bruno Fernandes eleito futebolista da I Liga pelos associados do CNID|trans-title=Bruno Fernandes voted footballer of I League by CNID members|website=SAPO Desporto|date=21 May 2019|access-date=1 June 2019}}</ref> * Primeira Liga Imreoir Óg is fearr den bhliain: 2018–19<ref>{{cite news|url=https://desporto.sapo.pt/futebol/primeira-liga/artigos/joao-felix-eleito-jogador-jovem-do-ano-de-20182019|language=pt|work=SAPO Desporto|date=5 July 2019|title=João Félix eleito Jogador Jovem do Ano de 2018/2019|trans-title=João Félix elected 2018–19 Young Player of the Year|access-date=6 July 2019}}</ref> * [[Golden Globes]]: 2019 Imreoir núa is fearr<ref>{{cite news|url=https://sicnoticias.pt/cultura/2019-09-30-Os-Globos-de-Ouro-foram-para|language=pt|work=[[SIC Notícias]]|date=30 September 2019|title=Os Globos de Ouro foram para...|trans-title=The Golden Globes went to...|access-date=30 September 2019}}</ref> * A Bola Imreoir den bhliain: 2019<ref>{{Lua físeán|url=https://www.youtube.com/watch?v=3zU5d0ZsY2I|title=Entrevista a João Félix- Jogador do ano para o jornal A BOLA.|author=A Bola TV|publisher=[[YouTube]]|access-date=7 Eanáir 2020}}</ref> * [[Golden Boy]]: 2019<ref name="GoldenBoy">{{cite web|url=https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2019/11/27-63853409/il_profilo_del_golden_boy_joo_flix_il_predestinato/|language=it|title=Il profilo del Golden Boy João Félix: il predestinato|trans-title=The profile of the Golden Boy João Félix: the predestined|date=27 November 2019|publisher=Tuttosport|access-date=27 November 2019|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=8 Aibreán 2021|archivedate=27 Samhain 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191127180131/https://www.tuttosport.com/news/calcio/golden-boy/2019/11/27-63853409/il_profilo_del_golden_boy_joo_flix_il_predestinato/}}</ref> * [[Globe Revelation Player]]: 2019<ref>{{cite news|url=https://www.jn.pt/desporto/cristiano-ronaldo-e-joao-felix-ganham-globe-soccer-awards-11659548.html|title=Cristiano Ronaldo e João Félix ganham Globe Soccer Awards|newspaper=Jornal de Notícias|date=29 December 2019|access-date=29 December 2019}}</ref> * [[Ballon d'Or]]: 2019 (28ú ait)<ref>{{cite news|url=https://www.francefootball.fr/diaporama/Le-classement-complet-du-ballon-d-or-france-football-2019/7777/#30|title=The complete ranking of the Ballon d'Or France Football 2019|newspaper=France Football|date=2 December 2019|access-date=9 December 2019|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=8 Aibreán 2021|archivedate=2 Nollaig 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191202201606/https://www.francefootball.fr/diaporama/Le-classement-complet-du-ballon-d-or-france-football-2019/7777/#30}}</ref> * [[Kopa Trophy]]: 3ú ait (2019)<ref>{{cite news|url=https://www.nu.nl/voetbal/6015102/de-ligt-wint-kopa-trophy-voor-s-werelds-beste-speler-tot-21-jaar.html|language=nl|title=De Ligt wint Kopa Trophy voor 's werelds beste speler tot 21 jaar|website=[[NU.nl]]|date=2 December 2019|access-date=2 December 2019}}</ref> * [[La Liga Player of the Month]]: Samhain 2020<ref name="November POTM">{{Cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/joao-felix-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-november|title=Joao Felix named LaLiga Santander Player of the Month for November|date=3 December 2020|access-date=4 December 2020|publisher=La Liga|teideal=Cóip cartlainne|dátarochtana=8 Aibreán 2021|archivedate=16 Eanáir 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116023558/https://www.laliga.com/en-GB/news/joao-felix-named-laliga-santander-player-of-the-month-for-november}}</ref> == Tagairtí == {{DEFAULTSORT:Félix, João}} 3mftmzj657m2kpp7tjf11wttrmmp0k5 0 98222 1309147 1241960 2026-04-21T16:45:39Z Marcas.oduinn 33120 /* Ríthe Mhagh Loirg */Typos 1309147 wikitext text/x-wiki Géag [[Síl Muiredaig|Síol Muireadaigh]] ba ea '''Ríthe [[Mag Luirg|Mhagh Loirg]]'''. Deartháir [[Conchobar mac Taidg|Chonchúir mhic Thaidhg]], [[Ríthe na gConnacht|rí Chonnacht]] 967–973, ba ea a sinsear, [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]]. Roimhe sin, bhíodh Clann Mhic Riabhaigh i gceannas sa cheantar. Is dóigh go raibh beart éigin déanta ag Maolruanaidh, go mbeadh sé ina rí Magh Loirg, in ionad na clainne Mhic Riabhaigh a bhí ann ó dhúchas, mar chúiteamh ar aon éileamh ar ríogacht an chúige. Clann Mhaolruanaí, níos deireanaí Mhic Dhiarmada, ba ea a mhuintir. Glaodh [[Mhic Dhiarmada Rua]] ar géag níos deireanaí den chlann. Seo a leanas liosta de ríthe Mhagh Loirg, agus ansin tiarnaí agus cinn na fine go dtí an lá atá inniu ann. == Ríthe Mhagh Loirg == * [[Maolruanaidh Mór mac Taidhg]], beo 956, bunaitheoir [[Magh Loirg|Mhagh Loirg]] agus sinsear Chlann Mhaolruanaí. * [[Muircheartach mac Maolruanaí Mhóir]] * [[Tadhg mac Muircheartaigh]] * [[Maolruanaidh mac Taidhg]], beo 1080. * [[Tadhg Mór mac Maolruanaí]], 1120–1124. * [[Maelseachlainn mac Tadhg Mor]], 1124. * [[Diarmaid mac Tadhg Mor]], 1124–1159, sinsear [[Mhic Dhiarmada]]. * [[Muirgheas mac Tadhg Mor]], 1159–1187. * [[Conchúr mac Diarmada]], 1187–1196. * [[Tomaltach na Carraige Mac Diarmada]], 1196–1207. * Cathal Carrach Mac Diarmada, 1207–1215. * Diarmaid Mac Diarmada, 1215–1218. * [[Cormac Mac Diarmada (I)]], 1218–1244 * Muircheartach Mac Diarmada, 1245–1265 * Tadhg Mac Diarmada (I), 1256–1281. * Diarmaid Mideach Mac Diarmada, 1281–1287 * Cathal Mac Diarmada, 1288–1294 * Maolruanaidh Mac Diarmada (I), 1294–1331. * Tomaltach gCear Mac Diarmada, 1331–1336. * Conchúr Mac Diarmada, 1336–1343 * Fearghal Mac Diarmada, 1343–1368. * Aodh Mac Diarmada (I), 1368–1393. * Maolruanaidh Mac Diarmada (II), 1393–1398. * Conchúr Óg Mac Diarmada (II), 1398–1404. * Ruairí Caoch Mac Diarmada (I), 1404–1421. * Tomaltach an Einigh Mac Diarmada, 1421–1458. * Aodh Mac Diarmada (II), 1458–1465. * Conchúr Óg Mac Diarmada (III), 1456–1478. * Ruairí Óg Mac Diarmada (II), 1478–1486. * Conchúr Mac Diarmada (IV), 1486–1497. * Tadhg Mac Diarmada (II), 1497–1499. * Cormac Mac Diarmada (II), 1499–1528. * Diarmaid an Einigh Mac Diarmada, 1528–1533. * Eoghan Mac Diarmada, 1533–1534. * Aodh an Aba Mac Diarmada (III), 1534–1549. * Ruairí Mac Diarmada (III), 1549–1568 :''A school invitation was given by Mac Diarmada, i.e. Ruairí, at Christmas of this year; and it is not possible to count or over-reckon all that he gave to the poets, and professors, and learned men of Erinn, and to all men besides. * Toirdhealbhach Mac Diarmada, 1568–1576. * Tadhg Mac Diarmada (III), 1576–1585, rí ''de facto'' deireanach Mhagh Loirg. == Mac Diarmada na Carraige == * Brian na Carraige Mac Diarmada, 1585–1595, an chéad duine ar a tugadh an teideal "na Carraige" * Conchúr Óg Mac Diarmada, 1595–1603. * Brian Óg Mac Diarmada, 1603–1636. == Ceann na Fine == * Toirrdhealbhach Mac Diarmada, 1636 – c.1652, an chéad ar a tugadh an teideal [[Ceann na Fine]]. * Cathal Rua Mac Diarmada, c.1652 – c.1694. * Aodh Mac Diarmada, c.1694 – 1707. == ''The Prince of Coolavin'' == * Charles MacDermott, 1707–1758, ag chéad ar a tugadh an teideal to be styled ''[[Prince of Coolavin]]''. * Myles MacDermot, bás 1758–1792. * Hugh MacDermott, [[Doctor of Medicine|M.D.]], 1792–1824. * Charles Joseph MacDermot, [[Justice of the Peace|J.P.]], 1824–1873. * [[Hugh Hyacinth O'Rorke MacDermot]], 1873–1904. * Charles Edward MacDermot, 1904–1947. * Charles John MacDermot, 1947–1979. * [[Dermot MacDermot]], 1979–1989. * [[Niall Anthony MacDermot]], 1989–2003. * [[Rory MacDermot]], 2004– [[Mac Diarmada]], ''Prince of Coolavin'', Ceann na Fine. == Foinsí == * Dermot Mac Dermot, "Mac Dermot of Moylurg: The Story of a Connacht Family", 1996. * [http://www.macdermot.com/ The MacDermot Clan Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171009173311/http://www.macdermot.com/ |date=2017-10-09 }} == Féach freisin == * [[Irish Royal Families]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Ríthe Mhagh Loirg}} [[Catagóir:Uí Bhriúin]] [[Catagóir:Ríthe Magh Loirg| ]] [[Catagóir:Mhic Dhiarmada]] l50qx65gth2yr1l0ov9bhgz1oosabm5 2 99001 1309178 1012708 2026-04-21T18:03:21Z Marcas.oduinn 33120 1309178 wikitext text/x-wiki == Scéal-liostaí A agus B == * [https://codecs.vanhamel.nl/Medieval_Irish_tale_lists Scéal-liostaí A agus B] ar CODECS * ''Ces Ulad ''vs.'' Noínden Ulad * ''Tromdámh Guaire * ''It é saigte gona súain # [[Aided Con Culaind]] # [[Serglige Con Culainn]] # [[Tromdam Echach Aireman]] # [[Scél Uath hEcailsi]] # [[Gabail in tSidhe]] # [[Aislingi in Maic Oig]] # [[Tain Bo Cuailnge]] # [[Cupar in da Mucadha]] # [[Longus nUlad]] # [[Congala Conaild Cernaigh]] # [[Cathbuadha Con Roi]] # [[Caladhgleo Cethirn]] # [[Mellgleo Iliach]] # [[Fiacalgleo Finntain]] # [[Airecar nArad]] # [[Brislech Moighi Murtheimne]] # [[Imsligi Glendamnach]] # [[In Cath for Gairich ? Irgairich]] # [[Ús in Duiu Chuailngne dia Thir]] # [[Damghal ina Tarbh a Tarbda]] # [[Tochustal nUlad]] # [[Fercuitred Medhba]] # [[Mesca Ulad]] # [[Boithreim Ulad]] # [[Forbuis bFer bFalgae]] # [[Toicheim ina Buidhen]] # [[Airne Finghin]] # [[Scéla Alaxandair maic Pilip ac gabail righi 7 imperichta in domain]] # [[Trechuairt/Treochair Tigi Lir]] # [[Tunide Tige Burig/Buired]] # [[Smutgal Tige Duma]] # [[Deochair Tige Cathbadh]] # [[Togail Tige Nechtain]] # [[Togail Tige hEchada]] # [[Togail Bruidne Uí/Da Derga]] # [[Togail Bruidne Broin [Briain] meic Briuin]] # [[Togail Bruidne hUí Duile]] # [[Togail Bruidne Da Choca/Choga]] # [[Togail Trai]] # [[Togail Dio]] # [[Togail in Tuir]] # [[Togail Larisa]] # [[Togail Elcluaidi]] # [[Togail Duine Óenguso]] # [[Togail Bruidne Bélcon Breifne]] # [[Togail Dá Thi]] # [[Táin Bó Cuailnge]] # [[Táin teora n-erc Echdach]] # [[Táin Bó Rois/Ruis]] # [[Táin Bó Regamain]] # [[Táin Bó Regamna]] # [[Táin Bó Flidais(i)]] # [[Táin Bó Fraích]] # [[Táin Bó Fithir]] # [[Táin Bó Faílín]] # [[Táin Bó Gé/Gae]] # [[Táin Bó Dartada]] # [[Táin Bó Darti/Darta (?)]] # [[Táin Bó Crebain]] # [[Táin Bó Aidne]] # [[Tochmarc Meidbe]] # [[Tochmarc nEmire/Eimiri <la Coin Culaind>]] # [[Tochmarc Ailbe <ingine Cormaic le Find (úa Báiscne)>]] # [[Tochmarc Étaíne]] # [[Tochmarc Feafe/Fea]] # [[Tochmarc Feirbe]] # [[Tochmarc Finnine/Fininde]] # [[Tochmarc Greine Finne/Finde]] # [[Tochmarc Greine Duinne/Duinde]] # [[Tochmarc Saidbe Sescind/Seiscind]] # [[Tochmarc Fithirne 7 Darine da ingen Tuathail]] # [[Tochmarc mna Cruinn/Cruind (maic Agnomain)]] # [[Tochmarc Eithne Uathaige ingine Crimthaind]] # [[Cath Maige Tuired]] # [[Cath Talten/Taillten]] # [[Cath Maige Mucrama]] # [[Cath Dromma Dólach dara díta Cruthnig / Daloch dar dithaig Cruithnig]] # [[Cath Maige Rath]] # [[Cath Coraind]] # [[Cath Cláire]] # [[Cath Tóiden / Cath Boinde]] # [[Cath Temrach]] # [[Cath Cind Fabrat / Abrat]] # [[Cath Maige hIthe]] # [[Cath Cilli Osnaide/Osnada]] # [[Cath Aichli]] # [[Cath Dubchomair]] # [[Cath Frémand]] # [[Cath Nemed la Fomorchaib]] # [[Cath tanaisde Tuath De Danann]] # [[Uath Angeda]] # [[Uath Ecalsa Imchummair / Egailsi in Comair]] # [[Uath Belaig Con Glais]] # [[Uath Licce Blada/Blatha]] # [[Uath Maige Uatha]] # [[Uath Maige Imbolg / Bolg]] # [[Uath Beinne Etair]] # [[Uath Locha Lurgan]] # [[Uath Dercce Ferna]] # [[Uath Úama Crúachan]] # [[Imram (curaig) Maele Duin]] # [[Imram hua Corra]] # [[Imram Luinge Murchertaig maic Erca]] # [[Longes Breg Léith]] # [[Longes Brecain/Bracain]] # [[Longes Eithne Uathaige]] # [[Longes Labrada]] # [[Longes Fhothaid]] # [[Aided Con Ruí]] # [[Aided Con Culaind]] # [[Aided Fir Dead/Diag]] # [[Aided Conaill]] # [[Aided Celtchair]] # [[Aided Blaí Briugaid]] # [[Aided Loegaire]] # [[Aided Fergusa]] # [[Aided Chonchobair]] # [[Aided Fhiamain/Fiadmain]] # [[Aided Mael Fhathartaig maic Ronain]] # [[Aided Taidc maic Cein]] # [[Aided maic Fhamain]] # [[Aided Find]] # [[Feis Tige Fir Blaí]] # [[Feis Tige Bichair]] # [[Feis Tige Tulchinne / Tulcainde]] # [[Feis Tige Trichim / Treithim]] # [[Feis Tige Li]] # [[Feis Tige Linne]] # [[Feis Tige Guit/Guid]] # [[Feis Tige Gnaar/Gnair]] # [[Feis Tige trí mac Demonchatha]] # [[Feis Tige Auscle / Uichtcle]] # [[Feis Tige Mell Dolaig]] # [[Feis (Tige) Cruachan]] # [[Feis (Tige) Emna / Amna]] # [[Feis (Tige) Alend]] # [[Feis (Tige) Temra]] # [[Feis (Tige) Dúin Bolg]] # [[Feis Dúin Buchet]] # [[Feis Tige Bricrend]] # [[Feis Tige Monduirnd]] # [[Feis Tige (h)Ichtair]] # [[Feis Tige Caire]] # [[Feis Tige Gnen (?)]] # [[Feis Tige Gnoain]] # [[Feis Tige Nuclin]] # [[Feis Tige Melladain]] # [[Forbais Fer Fálga]] # [[Forbais Etair]] # [[Forbais Aichli / Oichli]] # [[Forbais Dúin Bárc]] # [[Forbais Dúin Binne]] # [[Forbais Fer Fidga]] # [[Forbais Life]] # [[Forbais Ladrann / Ladrand]] # [[Forbais Dromma Damgaire]] # [[Echtra Brain maic Febail]] # [[Echtra Fergusa maic Léiti]] # [[Echtra Nera <maic Niadain (maic Tacaim)>]] # [[Echtra Fiamain]] # [[Echtra Con Ruí]] # [[Echtra Óenguso maic Fergusa Find]] # [[Echtra Con Culaind]] # [[Echtra Conaill]] # [[Echtra Conchobair]] # [[Echra Crimthaind Nia Náir]] # [[Echra Macha ingine Aeda Ruaid]] # [[Echtra Nechtain maic Alfroinn]] # [[Echtra Ailchind maic Amalgaid / Eilcind maic Amalgada]] # [[Echtra Fhind i nDerc Ferna]] # [[Echtra Aedain maic Gabráin]] # [[Echtra Mael Uma maic Baitain/Baedain]] # [[Echtra Mongain maic Fiachna]] # [[Echtra Chuinn Cétchathaig]] # [[Echtra Airt maic Cuind]] # [[Echtra Muirchertach maic Erca]] # [[Echtra Cormaic uí Chuinn / maic Airt]] # [[Coimpert Conchobair]] # [[Coimpert Con Culainn]] # [[Coimpert Conaill Chernaig]] # [[Coimpert Cheltchair maic Uithechair]] # [[Coimpert Chormaic hui Cuind]] # [[Aitheda]] # [[Aithed Mugaine re Fiamain / Mugaine re Fiadaine]] # [[Aithed Deirdrinne re macaib Uisnech]] # [[Aithed Aefe ingine Eogain re Mes Dead / Deagad]] # [[Aithed Naise ingine Fergusa re Nertach mac ui Léith / mac Cuilein]] # [[Aithed mna Gaieir maic Deirg re Glass mac Cimbaetha]] # [[Aithed Bláthnaite ingine Puill/Paill maic Fhidaig re Coin Culaind]] # [[Aithed Grainne <ingine Cormaic> re Diarmait <ua nDuibne>]] # [[Aithed Muire re Dub Ruis]] # [[Aithed Ruithcherni re Cuanu mac Cailchin]] # [[Aithed Eirce ingine Loorin/Logairnn re Muiredach mac Eogain]] # [[Aithed Díge / Creide re Laidcnén]] # [[Aithed mná Ailella maic Eógain re Fothud Canann]] # [[Orgain Maige Cé Gala mac Febail / A. Muigi Ce Dala]] # [[Orgain Átha hÍ]] # [[Orgain Dune Dubglaisse]] # [[Orgain Dinn Ríg / Dindaraig]] # [[Orgain Atha Cliath]] # [[Orgain Duine Delga <or Delgon>]] # [[Orgain Tuir Chonaind]] # [[Orgain Ailig for Néitt mac Indui / A. Neid maic Indaig a nAileach]] # [[Orgain Belcon Breifne]] # [[Orgain Cairpri Cind Caitt for saerchlannaib hErend]] # [[Orgain Echach for a maccaib]] # [[Orgain Chaille Chonaill]] # [[Orgain Donnán Ego]] # [[Orgain Maic Da Thó]] # [[Orgain mac Mágach]] # [[Orgain Side Nenta]] # [[Orgain Sratha Cluada <or: Slúaga>]] # [[Orgain Sleibe Soilgech]] # [[Orgain Ratha Rigbaird]] # [[Orgain Ratha Ruis Guill]] # [[Orgain Ratha Túaige]] # [[Orgain Ratha Tuaisle]] # [[Orgain Ratha Tobachta]] # [[Orgain Ratha Timchill]] # [[Orgain Ratha Cuinge]] # [[Orgain Ratha Cuillend]] # [[Orgain Cróchan / A. Ratha Cruachan]] # [[Orgain Cathrach Boirche]] # [[Orgain Ratha Blai]] # [[Orgain Ratha Gaila / Guanlai <or: Guale>]] # [[Orgain Ratha Uillne]] # [[Orgain Ratha Náis]] # [[Orgain Benne/Beinde Cé]] # [[Orgain Ratha Grainaird]] # [[Orgain Ratha Búirig / Buirich]] # [[Braflang Scóine]] # [[Aigidecht Artúir / Aigse Airduus]] # [[Secht Orcain Lindais:]] # [[Orgain Duin Sobairce]] # [[Orgain Duin Cermna]] # [[Orgain Duin Bolg]] # [[Orgain Duin Bice]] # [[Orgain Duin Binne/Binde]] # [[Orgain Duin Catrach Con Roi]] # [[Orgain Duin Catrach Mail Milscothaig]] # [[Tomaidm Locha Echach]] # [[Tomaidm Locha Éirne]] # [[Tomaidm Brí]] # [[Fís mná Nemid]] # [[Fís Conchobair]] # [[Fís Cuind <Cétchathaig> .i. Báile in Scáil]] # [[Fís Fursa]] # [[Baile in Scáil]] # [[Baile Bricíne]] # [[Baile Bic maic Dé]] # [[Baile Cimba(o)ith ?átha]] # [[Baile Mochuda/Mochuta]] # [[Serc Caillige Berre do ?othud Chanand / Caille Berra do Fothad Canand]] # [[Serc Crede do Canann mac Gartnáin]] # [[Serc Duib Lacha do Mongan]] # [[Serc Gormlaithe do Niall]] # [[Sluagad Augaire/Ugaine Móir co hÉtail]] # [[Sluagad Da Thí co Sliab nElpa]] # [[Sluagad Neill maic Echach co Muir nIcht]] # [[Sluagad Fiachna maic Baítáin co Dún nGuaire i Saxanaib 7 prímsluagid hÉrend archena]] # [[Tochomlod Partholoin dochum nErend]] # [[Tochomlod Nemid co hErind]] # [[Tochomlod Fer mBolg]] # [[Tochomlod Tuaithe De Danand]] # [[Tochomlod Míl maic Bile co Espáin]] # [[Tochomlod mac Miled a hEspain in hErind]] # [[Tochomlod Cruithnech a Tracia (co Breatnaib) co hErind]] # [[<Ath>tochomlod (ó) hErind co Albain]] # [[Tochomlod Longsi/Loingse Fergusa a hUltaib]] # [[Tochomlod Muscraigi de Maig Bregoin/Breg]] # [[Tochomlod na nDési ó Themraig]] # [[Tochomlod Clainne Echach Mugmedoin a Mide]] # [[Tochomlod Céin a Caisil]] # [[Tochomlod Dáil Riatai i nAlbain]] == Mythen und Sagen aus Irland == {| width="100%" class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Inhalt |- valign=top | [[Acallam na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]] || Begegnung zwischen mythischen Helden und dem heiligen [[Naomh Pádraig]] |- valign=top | [[Aided Cheit maic Mágach]] || Kampf [[Conall Cernach]]s mit [[Cet mac Mágach]] und Bélchús Verrat und Tod |- valign=top | [[Aided Cheltchair maic Uthechair]] || [[Celtchar]] mac Uthechairs Sühnetaten für die Tötung Blaís |- valign=top | [[Aided Chlainne Tuirenn]] || Rache Lugs an den Söhnen [[Tuirenn]]s für die Ermordung seines Vaters [[Cian]] |- valign=top | [[Aided Chonchobuir]] || Tod [[Conchúr mac Neasa]]s durch die Hand [[Cet mac Mágach]]s |- valign=top | [[Aided Chon Culainn]] || Ermordung [[Cú Chulainn]]s und [[Conall Cernach]]s Rache an den Tätern |- valign=top | [[Aided Loegairi Buadaig]] || [[Lóegaire Búadach]]s Tod beim Versuch, Aed mac Ainninne zu retten |- valign=top | [[Aided Muirchertaig meic Erca]] || [[Muircheartach mac Muireadhaigh|Muirchertach mac Erca]]s Strafe für seinen Ehebruch mit Sín |- valign=top | [[Aided Óenfir Aífe]] || Zweikampf [[Cú Chulainn]]s mit seinem Sohn [[Connla]] und dessen Tod |- valign=top | [[Airne Fingein]] || eine Fee prophezeit Fingein mac Luchta |- valign=top | [[Aislinge Meic Con Glinne|Aislinge Meic Chon Glinne]] || Parodie auf das Klosterleben und die Jenseitsvisionen |- valign=top | [[Aislinge Oenguso]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Óengus]]’ Suche nach seiner geträumten Frau |- valign=top | [[Amra Choluim Chille]] || Gedicht auf den Klostergründer [[Colm Cille]] |- valign=top | [[Baile Binnbérlach mac Buain]] || unerfüllte Liebe zwischen Baile und Ailinn |- valign=top | [[Baile in Scáil]] || Blick [[Conn Cétchathach]]s in die Zukunft seines Geschlechtes |- valign=top | [[Bóramha]] || Kampf um den Tribut der Provinz [[Laighin]] an die [[Uí Néill]] |- valign=top | [[Buile Shuibhne]] || [[Suibhne]]s Wahnsinn in der Schlacht und sein Tod im Kloster |- valign=top | [[Caithréim Cellaig]] || Cellachs Weg vom Mönch über den Thron von [[Connacht]] zum Bischof |- valign=top | [[Cath Étair]] || Belagerung von Etar, Tod [[Mes Gegra]]s durch [[Conall Cernach]] |- valign=top | [[Cath Finntrágha]] || Verteidigung Irlands durch [[Fionn mac Cumhaill]] und seine [[Fianna]] gegen den „König der Welt“ |- valign=top | [[Cath Maige Mucrama]] || [[Lugaid mac Con]]s Kampf um den Thron von Irland und seine Ermordung durch [[Ailill Aulom]] |- valign=top | [[Cath Maige Rátha]] || Krieg Congal Claens gegen den Hochkönig Domnall mac Aeda |- valign=top | [[Cath Maighe Tuireadh|Cath Maige Tuired]] || Kriege der [[Túatha Dé Danann]] gegen [[Fir Bholg]] und [[Fomhóraigh]] |- valign=top | [[Compert Conchobuir]] || [[Cathbad]]s Kampf um Asa (Ni-Asa) und die Zeugung [[Conchobar mac Nessa]]s |- valign=top | [[Compert Con Culainn]] || Schwangerschaft von [[Conchobar mac Nessa]]s Tochter und Geburt von [[Setanta|Setanta/Cú Chulainn]] |- valign=top | [[Compert Mongáin|Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]] || Zeugung Mongáns, [[Manannán mac Lir]]s Sohn und seine Ehe mit Dub Lacha |- valign=top | [[De chophur in da muccida]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Verwandlung der beiden Hirten in die Stiere [[Donn Cuailnge]] und [[Fionnbheannach]] |- valign=top | [[Duanaire Finn]] || Gedichte und Balladen aus dem [[an Fhiannaíocht|Finn-Zyklus]] |- valign=top | [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]] || Verfolgung eines bösen Ritters durch Balbhuaidh ([[Gawain]]) |- valign=top | [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]] || Suche des Adlerknaben nach seiner Herkunft |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Echtra Cormaic i Tír Tairngire]] || [[Cormac mac Airt]]s Reise zu den Feen |- valign=top | [[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] || Der Wortbruch von [[Tadhg mac Céin]]s Sohn |- valign=top | [[Echtra Fergusa maic Léti]] || [[Fearghas mac Léite]]s Kampf mit einem Meeresungeheuer |- valign=top | [[Echtra Condla]] || [[Conn Cétchathach]]s Sohn [[Connla (Conn Cétchathach)|Connla]] und seine Liebe zu einer Fee |- valign=top | [[Echtrae Nerai]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Nera]]s Warnung an die Bewohner von [[Ráth Cruachan|Cruachan]] |- valign=top | [[Esnada Tige Buchet]] || Das Schicksal des gastfreundlichen Buchet von [[Laigin]] |- valign=top | [[Fingal Rónáin]] || Rónáns irrtümlicher Mord an seinem Sohn |- valign=top | [[Fled Bricrenn]] || Streit um den Ehrenplatz beim Fest zwischen [[Ulaid]] Helden |- valign=top | [[Fled Dúin na nGéd]] || Streit zwischen Domnall mac Aeda und Congal Claen |- valign=top | [[Fotha Catha Cnucha]] || Tod [[Cumall]] mac Basnas und Zeugung [[Fionn mac Cumhaill]]s |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Geneamuin Cormaic Ua Chuind]] || [[Cormac mac Airt]]s gesamtes Leben bis zum Tod |- valign=top | [[Immacallam in dá Thuarad]] || Disput von Néde und [[Ferchertne]] um den Titel des obersten Dichters Irlands |- valign=top | [[Immram Brain]] || [[Bran mac Febail]] mythische Reise zur Insel der Frauen |- valign=top | [[Immram Curaig Maíle Dúin]] || [[Maol Dúin]]s Reise zu einigen mythischen Inseln |- valign=top | [[Lebor Gabála Érenn]] || mythische Einwanderungswellen und Machtkämpfe um Irland |- valign=top | [[Longes Mac nUislenn]], [[Longes mac nUislenn]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Geschichte [[Deirdre]]s |- valign=top | [[Macgnímartha Finn]] || Erzählungen über [[Fionn mac Cumhaill]]s Jugend, s.&nbsp;a. [[Aillen]] |- valign=top | [[Macgnímrada Con Culainn]] || Erzählung über [[Cú Chulainn]]s Jugend im [[Táin Bó Cuailnge]] |- valign=top | [[Mesca Ulad]] || [[Cú Roí]] Hinterlist gegen [[Conchobar mac Nessa]] |- valign=top | [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis|Navigatio Sancti Brendani]] || [[Naomh Breandán|Brendans]] Fahrt zu den mythischen Inseln |- valign=top | [[Noínden Ulad]], auch Ces Ulad || Verfehlung der Ulter gegen [[Macha]] und Gründung [[Emain Macha]]s |- valign=top | [[Oidheadh Chlainne Lir]] || [[Lir]]s Kinder werden in Schwäne verwandelt |- valign=top | [[Orgain Denna Ríg]] || [[Labraid Loingsech|Labraid Moen]]s Kampf um den Thron seines Vaters |- valign=top | [[Scéla Cano meic Gartnáin]] || Cano mac Gartnáins Abenteuer und unglückliche Liebe in Irland |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Scéla Eogain agus Cormaic]] || Kindheit und Jugend [[Cormac mac Airt]]s bis zum Antritt seiner Herrschaft |- valign=top | [[Scéal Muc Mhic Dhathó]] || Streit der Helden [[Uladh|Ulsters]] und [[Connachta]]s den [[curadhmhír|Heldenbissen]] |- valign=top | [[Scél Túain meic Cairill]] &rarr; [[Tuan mac Cairill]] || Verwandlungen [[Tuan mac Cairill]]s in der Zeit des [[Lebor Gabála Érenn]] |- valign=top | [[Serglige Con Culainn]] || [[Cú Chulainn]] Liebeskrankheit und der Ehebruch mit [[Fand]] |- valign=top | [[Táin Bó Cuailnge]] || Heldentaten [[Cú Chulainn]] beim Krieg um den Stier [[Donn Cuailnge]] |- valign=top | [[Táin Bó Flidais]] || [[Fergus mac Róich]] Kampf um [[Flidais]] und ihre Wunderkuh |- valign=top | [[Táin Bó Fraích]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Erlebnisse [[Froech]] |- valign=top | [[Tochmarc Becfola]] || Werbung König Diarmait mac Aeda Slaines um die Fee Becfola |- valign=top | [[Tochmarc Emire]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Cú Chulainn]]s Werbung um [[Emer]] |- valign=top | [[Tochmarc Étaíne]] || [[Fuamnach]] Rache an ihrer Nebenbuhlerin [[Étaín]] |- valign=top | [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]] || [[Conchobar mac Nessa]] Werbung um Luaine und [[Athirne]] Ermordung |- valign=top | [[Togail Bruidne Dá Derga]] || Königsherrschaft und Untergang [[Conaire Mór]] |- valign=top | [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] || [[Fionn mac Cumhaill]]s Verfolgungsjagd [[Diarmaid]] und [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]] |- |} == Sprüche-Sammlungen und Glossare == {| width="100%" class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Aois !! Nóta |- | [[Bretha Crólige]] || - || Bußtaxen bei Verwundungen, 3.&nbsp;Teil des [[Senchas Már]] |- | [[Bretha Nemed Déidenach]] || 7ú || Texte der Rechtsschule von Nemed |- | [[Cáin Adomnáin]] || 7ú || Gesetzestext zum Schutz von Frauen, Kindern und Klerikern |- | [[De duodecim abusivis saeculi]] || 7ú || Abhandlung über die Moral und das Recht (auch altirische Rechtsgrundsätze inkludiert) |- | [[Senchas Már]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte |- | [[Críth Gablach]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte |- | [[Audacht Morainn]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen des Richters [[Morann]] |- | [[Tecosca Cormaic]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen [[Cormac mac Airt]] |- | [[Gúbretha Caratniad]] || 9ú || vom üblichen irischen Recht abweichende Urteile |- | [[Sanas Cormaic]] || 10ú ||Glossar von Rechts- und Dichterausdrücken, Orts- und Personennamen |- | [[Leabhar na gCeart]] || 11ú || Aufzählung der Rechte und Pflichten des Königs von [[Caiseal]] |- | [[Bansenchas]] || 12ú || Verzeichnis berühmter Frauen der Geschichte bis zum [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Rúraíocht]] und anderen irischen Annalen |- | [[Dindsenchas]] || 12ú || Etymologie von Ortsnamen |- | [[Cóir Anmann]] || 14ú || Personen- und Stammesnamen |- | [[Auraicept na n-Éces]] || 14ú || Geschichte der irischen Sprache und Schrift |- |} == Sammelwerke aus Irland == {| width="100%" class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Zeit !! Inhalt |- | [[Cín Dromma Snechtai]] || 8ú || |- | [[Lebor na hUidre]] || 12ú || [[Táin Bó Cuailnge]] |- | [[Lebor Laignech]] || 12ú || [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Fhiannaíocht]] |- | [[Annála Tiarnaigh]] || 12ú || 807 RC - AD 1178 |- | [[Leabhar Buí Leacáin]] || 14ú || |- | [[Leabhar Mór Leacáin]] || 14ú || |- | [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] || 14ú || |- | [[Annála Uladh]] || 15ú || 431 - 1541 |- | [[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]] || 15ú || |- | [[Foras Feasa ar Éirinn]] || 17ú. || |- | [[Annála Ríoghdhachta Éireann]]=[[Annála na gCeithre Máistrí]] || 17ú || |- |} == ISO == [ [https://iso.ucc.ie/Irish-sagas-list.html ISO] ] # ''The Abbot of Drimnagh'' #* [[Acallamh na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]], [[Aided Óenfir Aífe]], [[Aided Bresail]], [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]], [[Aided Conrói maic Dáiri]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]], [[Aided Lóegairi Búadaig]], [[Aided Maelodráin]], ([[Aislinge Meic Con Glinne]]), [[Aislinge Óenguso]]=[[Aisling Aonghasa]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bórama]]=[[Bóramha]], [[Buile Shuibhne]], [[Caithréim Cellaig]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] #* [[Cath Maige Mucrama]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] #* Compert Mongáin ocus Serc Duibe-Lacha do Mongán=[[Compert Mongáin]], [[Echtra Condla]]=[[Eachtra Chondla]] # [[Echtra Cormaic i Tír Tairngirí]] #* [[Echtra Fergusa maic Léti]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] #* [[Esnada Tige Buchet]] # [[Feis tighe Chonáin]] #* [[Fingal Rónáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] #* [[Immram Brain]], [[Longes mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]], [[Mesca Ulad]], [[Noínden Ulad ocus Emuin Macha]]=[[Noínden Ulad]] # [[Oenach indiu luid in rí]], #* [[Oidhe Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]], [[Orgain Denna Ríg]] # [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] #* [[Scéla Cano meic Gartnáin]] # [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]] # [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]] # [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]] # [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]] #* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]]=[[Scéla Mucce Meic Dathó]], [[Táin Bó Cúalnge]], [[Tochmharc Eimhire]]=[[Tochmarc Emire]], [[Tochmarc Étaíne]], [[Togail Bruidne Dá Derga]], [[Tóruigheacht Dhiarmada agus Ghráinne]]=[[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] * [[Diarmaid mac Cearbhaill]]+, == MsOmit 2017 == [https://celt.ucc.ie//MsOmit2017/index.html MsOmit 2017], 138 in iomlán # [[Aided Ailella ocus Chonaill Chernaig]] #* [[Aided Bresail meic Diarmata]]=[[Aided Bresail]], [[Aided Cheit meic Mágach]]=[[Aided Cheit maic Mágach]] (Orgain Bélchon Bréifne), [[Aided Cheltchair meic Uthechair]]=[[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chon Roí]]=[[Aided Conrói maic Dáiri]], [[Aided Chonchobair]]=[[Aided Chonchobuir]], [[Aided Chrimthainn meic Fidaig]]=[[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]] # [[Aided Chúanach meic Ailchini]] # [[Aided Chuind Chétchathaig]] # [[Aided Derbforgaill]] # [[Aided Diarmata meic Cerrbaill]] # [[Aided Echach meic Maíreda]] # [[Aided Fergusa meic Roich]] # [[Aided Guill 7 Gairb]] #* [[Aided Loegaire Búadaig]]=[[Aided Loegairi Buadaig]] #* [[Aided Maelodráin]] # [[Aided Meic Con]] # [[Aided Meidbe]] #* [[Aided Muirchertaig meic Erca]]=[[]] # [[Aided Nath Í ocus a Adnacol]] (Suidigud Tellaig na Crúachna) #* [[Aided Oenfir Aífe]]=[[Aided Óenfhir Aífe]] # [[Aigidecht Aithirni]] # [[Airec Menman Uraird meic Coisse]] # [[Airem Muintire Finn]] #* [[Airne Fíngein]] #* [[Aislinge Meic Con Glinne]] #* [[Aislinge Oenguso]] # [[Baile Binnbérlach mac Búain]] #* [[Baile Chuind Chétchathaig]]=[[Baile Chuinn Chétchathaig]] #* [[Baile in Scáil]] # [[Bórama]] #* [[Brislech Mór Maige Muirthemni]] =[[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]] # [[Bruiden Átha]] # [[Bruiden Da Choca]] # [[Bruiden Meic Da Réo]] (Orgain Chairpri Chind Chait) #* [[Caithréim Cellaig]]=[[]] # [[Cath Airtig]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Belaig Dúin Bolg]] # [[Cath Cairn Chonaill]] # [[Cath Cinn Abrad]] # [[Cath Crinna]] # [[Cath Cula Dremne]] #* [[Cath Maige Mucrama]] # [[Cath Maige Rath]] #* [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]] - ''first # Cath Maige Tuired - ''second # [[Cath Ruis na Ríg]] #* [[Compert Chon Culainn]]=[[Compert Con Culainn]]=[[Coimpeart Chú Chulainn]] (Feis Tige Becfoltaig) #* [[Compert Chonchobair]]=[[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]] # [[Comrac Con Culainn re Senbecc ua nEbricc]] (Bruiden Senbicc uí Ebricc) # [[Comrac Liadaine 7 Cuirithir]] # [[Comthóth Lóegairi co Cretim 7 a Aided]] # ''[[Conall Corc and the Corco Luigde]] #* [[Sanas Cormaic]] (Gaire, Lethech, Mug Éme, Nesscoit, Orc tréith, Prull) # [[Cuislinn Brigde 7 Aided Meic Díchoime]] #* [[De Chophur in Dá Muccida]]&larr;[[De chophur in dá muccida]] # [[De Gabáil in tSída]] # [[De Maccaib Conairi]] # [[De Síl Chonairi Móir]] # [[Do Faillsigud Tána Bó Cúailnge]] #* [[Echtra Chondla]]=[[Echtra Condla]] # [[Echtra Chormaic i Tír Tairngiri]] #* [[Echtra Fergusa meic Léti]]=[[Echtra Fergusa maic Léti]] # [[Echtra Finn]] (''Finn and the Phantoms'') # [[Echtra Laegairi meic Crimthainn]] # [[Echtra Mac nEchdach Muigmedóin]] #* [[Echtra Nera]]=[[Echtra Nerai]]=[[Eachtra Neara]] (Táin Bé Aingen) # [[Erchoitmed ingine Gulidi]] #* [[Esnada Tige Buchet]] #* [[Fingal Rónáin]] # [[Finn agus Gráinne]] # ''[[Finn and the Man in the Tree]] #* [[Fled Bricrenn]] # [[Fled Bricrenn 7 Loinges mac nDuil Dermait]] # [[Fochonn Loingse Fergusa meic Roig]] # [[Forfess Fer Falgae]] # [[Fotha Catha Cnucha]] #* [[Annála Easpacha na hÉireann]] (scéalta leabaithe) # [[Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin]] # [[Genemain Aeda Sláine]] # [[Genemain Chormaic]] # [[Immacallam Choluim Chille 7 ind Óclaig]] #* [[Immacallam in Dá Thuar]](ad)=[[Immacallam in dá Thuarad]] (Acallam in Dá Suad, Túar) # [[Immathchor nAilella 7 Airt]] #* [[Immram Brain]]=[[Immram Brain]] #* [[Immram Curraig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Ua Corra]] # [[Immram Snedgusa 7 Meic Ríagla]] (Echtra, Merugud Clérech Coluim Chille) # [[Imthechta Tuaithe Luchra ocus Aided Fergusa]] # [[Imthechta Tuirill 7 a Mac]] # [[Longes Chonaill Chuirc]] #* [[Longes mac nUislenn]] (Uisnig) #* [[Macgnímartha Finn]] #* [[Mesca Ulad]] #* ''Mongán Stories'' #* [[Compert Mongáin]] # Scél asa mberar etc. [Aided Fothaid Airgdig] # Scél Mongáin # Tucait Baile Mongáin #* [[Noínden Ulad]] (Ces Noínden Ulad) # [[Orgain Néill Noígíallaig]] (Aided) #* [[Orgain Denna Ríg]] (Bruiden Túamma Tenbad) # [[Orgain Trí mac Diarmata meic Cerbaill]] # ''[[Quarrel between Finn and Oisín]] # [[Reicne Fothaid Canainne]] # [[Scél na Fír Flatha, Echtra Chormaic i Tír Tairngire 7 Cert Claidib Chormaic]] # [[Scél Túain meic Cairill]] (Immacallam Túain fri Finnia) # [[Scéla Alaxandair]] #* [[Scéla Cano meic Gartnáin]] # [[Scéla Conchobuir meic Nessa]] (''Conchobar's Household'') # [[Scéla Eogain 7 Cormaic]] (Scéla Geine Cormaic) # [[Scéla Mosauluim]] #* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]] # [[Senchas Airgiall]] #* [[Senchas Fagbála Caisil]] #* [[Serglige Con Culainn]] # [[Siaburcharpat Con Culainn]] # [[Suidigud Tellaig Themra]] #* [[Táin Bó Cúailnge]] # [[Táin Bó Dartada]] #* [[Táin Bó Flidais]] #* [[Táin Bó Fraích]] #* [[Táin Bó Regamain]]=[[Táin Bó Regamon]] # [[Táin Bó Regamna]] # [[Talland Étair]] # [[Tesmolta Cormaic 7 Aided Finn]] # [[Tochmarc Ailbe]] #* [[Tochmarc Becfhola]]=[[Tochmarc Becfola]] #* [[Tochmarc Emire]]=[[Tochmharc Eimhire]] #* [[Tochmarc Étaine]]=[[Tochmarc Étaíne]]=[[Tochmharc Éadaoine]] I, II, III # [[Tochmarc Ferbe]] #* [[Tochmarc Lúaine ocus Aided Aithirne]]=[[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]] # [[Tochmarc Momera]] #* [[Togail Bruidne Da Derga]]=[[Toghail Brú Dá Dearga]], Orgain Bruidne Uí Derga # [[Togail Troí]] # [[Tucait Fagbála in Fessa do Finn 7 Marbad Cuil Duib]] #* [[Tucait Indarba na nDéssi]] ([[Tairired na nDéisi]]=[[Tairired na nDéssi]]) # [[Úath Beinne Étair]] # [[Verba Scáthaige]] == Celtic Language Collective == [http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Celtic Language Collective] (maryjones) === '' Manuscripts '' === # [[Lebar na Núachongbála]]=[[Leabhar Laighneach]] # [[Lebor na nUidre]]=[[Leabhar na hUidhre]] # [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] # [[Leabhar Mór Mhic Fhir Bhisigh]]=[[Leabhar Mór Leacáin]] # [[Leabhar Buidhe Lecáin]]=[[Leabhar Buí Leacáin]] # [[Leabhar Feirmoithe]]=[[Leabhar Fhear Maí]] # [[Leabhar Méig Shamhradháin]]=[[Dúnaire Mag Shamhradhain]]=[[]] # [[Leabhar Í Eadhra]]=[[Leabhar Uí Eadhra]] # [[Leabar Chaillín]]=[[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhianacha]] === '' The Mythological Cycle '' === # [[Lebor Gabála Érenn]]=[[Leabhar Gabhála na hÉireann]] # [[Do Flathiusaib Hérend]]=[[]] (LL) # [[Lebor Bretnach]]=[[]] # [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]] # [[Tuath De Danand na set soim]]=[[Ceithre Sheod]] # [[Oidheadh Chloinne Tuireann]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]] # [[Tochomlod mac Miledh a hEspain i nErind]]=[[]] # [[De Gabáil in t-Sída]]=[[]] # [[Tochmarc Étaíne]]=[[]] (LU, Egerton 1782) # [[Togail Bruidne Dá Derga]]=[[]] # [[Aislinge Óenguso]]=[[]] # [[Oidheadh Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]] # [[Altram Tige Dá Medar]]=[[]] # [[Scél Túain maic Cairill]]=[[Tuan mac Cairill]] # [[Eachtra Léithín]]=[[]] # [[Suidigud Tellaich Temra]]=[[]] # [[Moí coire coir goiriath]]=[[]] # [[Cía cétliaigh robúi ind-Érinn]]=[[]] # [[Cóir Anmann]]=[[]] # [[Bodleian Dinnshenchas (Rawl B 506)]]=[[Dinnseanchas]] # [[Edinburgh Dindsenchas (MS Kilbride XVI)]]=[[]] # [[Rennes Dindsenchas I (Rennes MS)]]=[[]] # [[Metrical Dindsenchas]]=[[]] # [[Banshenchus]]=[[Banseanchas]] # [[The Battle of Partholon's Sons]]=[[]] ([[Seanchas Mór]]) === '' The Ulster Cycle '' === # [[]]=[[]] fzzy6qx46c8zzpf6twbzfq6135yb7cd 1309194 1309178 2026-04-21T21:29:58Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1309194 wikitext text/x-wiki == Scéal-liostaí A agus B == * [https://codecs.vanhamel.nl/Medieval_Irish_tale_lists Scéal-liostaí A agus B] ar CODECS * ''Ces Ulad ''vs.'' Noínden Ulad * ''Tromdámh Guaire * ''It é saigte gona súain # [[Aided Con Culaind]] # [[Serglige Con Culainn]] # [[Tromdam Echach Aireman]] # [[Scél Uath hEcailsi]] # [[Gabail in tSidhe]] # [[Aislingi in Maic Oig]] # [[Tain Bo Cuailnge]] # [[Cupar in da Mucadha]] # [[Longus nUlad]] # [[Congala Conaild Cernaigh]] # [[Cathbuadha Con Roi]] # [[Caladhgleo Cethirn]] # [[Mellgleo Iliach]] # [[Fiacalgleo Finntain]] # [[Airecar nArad]] # [[Brislech Moighi Murtheimne]] # [[Imsligi Glendamnach]] # [[In Cath for Gairich ? Irgairich]] # [[Ús in Duiu Chuailngne dia Thir]] # [[Damghal ina Tarbh a Tarbda]] # [[Tochustal nUlad]] # [[Fercuitred Medhba]] # [[Mesca Ulad]] # [[Boithreim Ulad]] # [[Forbuis bFer bFalgae]] # [[Toicheim ina Buidhen]] # [[Airne Finghin]] # [[Scéla Alaxandair maic Pilip ac gabail righi 7 imperichta in domain]] # [[Trechuairt/Treochair Tigi Lir]] # [[Tunide Tige Burig/Buired]] # [[Smutgal Tige Duma]] # [[Deochair Tige Cathbadh]] # [[Togail Tige Nechtain]] # [[Togail Tige hEchada]] # [[Togail Bruidne Uí/Da Derga]] # [[Togail Bruidne Broin [Briain] meic Briuin]] # [[Togail Bruidne hUí Duile]] # [[Togail Bruidne Da Choca/Choga]] # [[Togail Trai]] # [[Togail Dio]] # [[Togail in Tuir]] # [[Togail Larisa]] # [[Togail Elcluaidi]] # [[Togail Duine Óenguso]] # [[Togail Bruidne Bélcon Breifne]] # [[Togail Dá Thi]] # [[Táin Bó Cuailnge]] # [[Táin teora n-erc Echdach]] # [[Táin Bó Rois/Ruis]] # [[Táin Bó Regamain]] # [[Táin Bó Regamna]] # [[Táin Bó Flidais(i)]] # [[Táin Bó Fraích]] # [[Táin Bó Fithir]] # [[Táin Bó Faílín]] # [[Táin Bó Gé/Gae]] # [[Táin Bó Dartada]] # [[Táin Bó Darti/Darta (?)]] # [[Táin Bó Crebain]] # [[Táin Bó Aidne]] # [[Tochmarc Meidbe]] # [[Tochmarc nEmire/Eimiri <la Coin Culaind>]] # [[Tochmarc Ailbe <ingine Cormaic le Find (úa Báiscne)>]] # [[Tochmarc Étaíne]] # [[Tochmarc Feafe/Fea]] # [[Tochmarc Feirbe]] # [[Tochmarc Finnine/Fininde]] # [[Tochmarc Greine Finne/Finde]] # [[Tochmarc Greine Duinne/Duinde]] # [[Tochmarc Saidbe Sescind/Seiscind]] # [[Tochmarc Fithirne 7 Darine da ingen Tuathail]] # [[Tochmarc mna Cruinn/Cruind (maic Agnomain)]] # [[Tochmarc Eithne Uathaige ingine Crimthaind]] # [[Cath Maige Tuired]] # [[Cath Talten/Taillten]] # [[Cath Maige Mucrama]] # [[Cath Dromma Dólach dara díta Cruthnig / Daloch dar dithaig Cruithnig]] # [[Cath Maige Rath]] # [[Cath Coraind]] # [[Cath Cláire]] # [[Cath Tóiden / Cath Boinde]] # [[Cath Temrach]] # [[Cath Cind Fabrat / Abrat]] # [[Cath Maige hIthe]] # [[Cath Cilli Osnaide/Osnada]] # [[Cath Aichli]] # [[Cath Dubchomair]] # [[Cath Frémand]] # [[Cath Nemed la Fomorchaib]] # [[Cath tanaisde Tuath De Danann]] # [[Uath Angeda]] # [[Uath Ecalsa Imchummair / Egailsi in Comair]] # [[Uath Belaig Con Glais]] # [[Uath Licce Blada/Blatha]] # [[Uath Maige Uatha]] # [[Uath Maige Imbolg / Bolg]] # [[Uath Beinne Etair]] # [[Uath Locha Lurgan]] # [[Uath Dercce Ferna]] # [[Uath Úama Crúachan]] # [[Imram (curaig) Maele Duin]] # [[Imram hua Corra]] # [[Imram Luinge Murchertaig maic Erca]] # [[Longes Breg Léith]] # [[Longes Brecain/Bracain]] # [[Longes Eithne Uathaige]] # [[Longes Labrada]] # [[Longes Fhothaid]] # [[Aided Con Ruí]] # [[Aided Con Culaind]] # [[Aided Fir Dead/Diag]] # [[Aided Conaill]] # [[Aided Celtchair]] # [[Aided Blaí Briugaid]] # [[Aided Loegaire]] # [[Aided Fergusa]] # [[Aided Chonchobair]] # [[Aided Fhiamain/Fiadmain]] # [[Aided Mael Fhathartaig maic Ronain]] # [[Aided Taidc maic Cein]] # [[Aided maic Fhamain]] # [[Aided Find]] # [[Feis Tige Fir Blaí]] # [[Feis Tige Bichair]] # [[Feis Tige Tulchinne / Tulcainde]] # [[Feis Tige Trichim / Treithim]] # [[Feis Tige Li]] # [[Feis Tige Linne]] # [[Feis Tige Guit/Guid]] # [[Feis Tige Gnaar/Gnair]] # [[Feis Tige trí mac Demonchatha]] # [[Feis Tige Auscle / Uichtcle]] # [[Feis Tige Mell Dolaig]] # [[Feis (Tige) Cruachan]] # [[Feis (Tige) Emna / Amna]] # [[Feis (Tige) Alend]] # [[Feis (Tige) Temra]] # [[Feis (Tige) Dúin Bolg]] # [[Feis Dúin Buchet]] # [[Feis Tige Bricrend]] # [[Feis Tige Monduirnd]] # [[Feis Tige (h)Ichtair]] # [[Feis Tige Caire]] # [[Feis Tige Gnen (?)]] # [[Feis Tige Gnoain]] # [[Feis Tige Nuclin]] # [[Feis Tige Melladain]] # [[Forbais Fer Fálga]] # [[Forbais Etair]] # [[Forbais Aichli / Oichli]] # [[Forbais Dúin Bárc]] # [[Forbais Dúin Binne]] # [[Forbais Fer Fidga]] # [[Forbais Life]] # [[Forbais Ladrann / Ladrand]] # [[Forbais Dromma Damgaire]] # [[Echtra Brain maic Febail]] # [[Echtra Fergusa maic Léiti]] # [[Echtra Nera <maic Niadain (maic Tacaim)>]] # [[Echtra Fiamain]] # [[Echtra Con Ruí]] # [[Echtra Óenguso maic Fergusa Find]] # [[Echtra Con Culaind]] # [[Echtra Conaill]] # [[Echtra Conchobair]] # [[Echra Crimthaind Nia Náir]] # [[Echra Macha ingine Aeda Ruaid]] # [[Echtra Nechtain maic Alfroinn]] # [[Echtra Ailchind maic Amalgaid / Eilcind maic Amalgada]] # [[Echtra Fhind i nDerc Ferna]] # [[Echtra Aedain maic Gabráin]] # [[Echtra Mael Uma maic Baitain/Baedain]] # [[Echtra Mongain maic Fiachna]] # [[Echtra Chuinn Cétchathaig]] # [[Echtra Airt maic Cuind]] # [[Echtra Muirchertach maic Erca]] # [[Echtra Cormaic uí Chuinn / maic Airt]] # [[Coimpert Conchobair]] # [[Coimpert Con Culainn]] # [[Coimpert Conaill Chernaig]] # [[Coimpert Cheltchair maic Uithechair]] # [[Coimpert Chormaic hui Cuind]] # [[Aitheda]] # [[Aithed Mugaine re Fiamain / Mugaine re Fiadaine]] # [[Aithed Deirdrinne re macaib Uisnech]] # [[Aithed Aefe ingine Eogain re Mes Dead / Deagad]] # [[Aithed Naise ingine Fergusa re Nertach mac ui Léith / mac Cuilein]] # [[Aithed mna Gaieir maic Deirg re Glass mac Cimbaetha]] # [[Aithed Bláthnaite ingine Puill/Paill maic Fhidaig re Coin Culaind]] # [[Aithed Grainne <ingine Cormaic> re Diarmait <ua nDuibne>]] # [[Aithed Muire re Dub Ruis]] # [[Aithed Ruithcherni re Cuanu mac Cailchin]] # [[Aithed Eirce ingine Loorin/Logairnn re Muiredach mac Eogain]] # [[Aithed Díge / Creide re Laidcnén]] # [[Aithed mná Ailella maic Eógain re Fothud Canann]] # [[Orgain Maige Cé Gala mac Febail / A. Muigi Ce Dala]] # [[Orgain Átha hÍ]] # [[Orgain Dune Dubglaisse]] # [[Orgain Dinn Ríg / Dindaraig]] # [[Orgain Atha Cliath]] # [[Orgain Duine Delga <or Delgon>]] # [[Orgain Tuir Chonaind]] # [[Orgain Ailig for Néitt mac Indui / A. Neid maic Indaig a nAileach]] # [[Orgain Belcon Breifne]] # [[Orgain Cairpri Cind Caitt for saerchlannaib hErend]] # [[Orgain Echach for a maccaib]] # [[Orgain Chaille Chonaill]] # [[Orgain Donnán Ego]] # [[Orgain Maic Da Thó]] # [[Orgain mac Mágach]] # [[Orgain Side Nenta]] # [[Orgain Sratha Cluada <or: Slúaga>]] # [[Orgain Sleibe Soilgech]] # [[Orgain Ratha Rigbaird]] # [[Orgain Ratha Ruis Guill]] # [[Orgain Ratha Túaige]] # [[Orgain Ratha Tuaisle]] # [[Orgain Ratha Tobachta]] # [[Orgain Ratha Timchill]] # [[Orgain Ratha Cuinge]] # [[Orgain Ratha Cuillend]] # [[Orgain Cróchan / A. Ratha Cruachan]] # [[Orgain Cathrach Boirche]] # [[Orgain Ratha Blai]] # [[Orgain Ratha Gaila / Guanlai <or: Guale>]] # [[Orgain Ratha Uillne]] # [[Orgain Ratha Náis]] # [[Orgain Benne/Beinde Cé]] # [[Orgain Ratha Grainaird]] # [[Orgain Ratha Búirig / Buirich]] # [[Braflang Scóine]] # [[Aigidecht Artúir / Aigse Airduus]] # [[Secht Orcain Lindais:]] # [[Orgain Duin Sobairce]] # [[Orgain Duin Cermna]] # [[Orgain Duin Bolg]] # [[Orgain Duin Bice]] # [[Orgain Duin Binne/Binde]] # [[Orgain Duin Catrach Con Roi]] # [[Orgain Duin Catrach Mail Milscothaig]] # [[Tomaidm Locha Echach]] # [[Tomaidm Locha Éirne]] # [[Tomaidm Brí]] # [[Fís mná Nemid]] # [[Fís Conchobair]] # [[Fís Cuind <Cétchathaig> .i. Báile in Scáil]] # [[Fís Fursa]] # [[Baile in Scáil]] # [[Baile Bricíne]] # [[Baile Bic maic Dé]] # [[Baile Cimba(o)ith ?átha]] # [[Baile Mochuda/Mochuta]] # [[Serc Caillige Berre do ?othud Chanand / Caille Berra do Fothad Canand]] # [[Serc Crede do Canann mac Gartnáin]] # [[Serc Duib Lacha do Mongan]] # [[Serc Gormlaithe do Niall]] # [[Sluagad Augaire/Ugaine Móir co hÉtail]] # [[Sluagad Da Thí co Sliab nElpa]] # [[Sluagad Neill maic Echach co Muir nIcht]] # [[Sluagad Fiachna maic Baítáin co Dún nGuaire i Saxanaib 7 prímsluagid hÉrend archena]] # [[Tochomlod Partholoin dochum nErend]] # [[Tochomlod Nemid co hErind]] # [[Tochomlod Fer mBolg]] # [[Tochomlod Tuaithe De Danand]] # [[Tochomlod Míl maic Bile co Espáin]] # [[Tochomlod mac Miled a hEspain in hErind]] # [[Tochomlod Cruithnech a Tracia (co Breatnaib) co hErind]] # [[<Ath>tochomlod (ó) hErind co Albain]] # [[Tochomlod Longsi/Loingse Fergusa a hUltaib]] # [[Tochomlod Muscraigi de Maig Bregoin/Breg]] # [[Tochomlod na nDési ó Themraig]] # [[Tochomlod Clainne Echach Mugmedoin a Mide]] # [[Tochomlod Céin a Caisil]] # [[Tochomlod Dáil Riatai i nAlbain]] == Mythen und Sagen aus Irland == {| width="100%" class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Inhalt |- valign=top | [[Acallam na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]] || Begegnung zwischen mythischen Helden und dem heiligen [[Naomh Pádraig]] |- valign=top | [[Aided Cheit maic Mágach]] || Kampf [[Conall Cernach]]s mit [[Cet mac Mágach]] und Bélchús Verrat und Tod |- valign=top | [[Aided Cheltchair maic Uthechair]] || [[Celtchar]] mac Uthechairs Sühnetaten für die Tötung Blaís |- valign=top | [[Aided Chlainne Tuirenn]] || Rache Lugs an den Söhnen [[Tuirenn]]s für die Ermordung seines Vaters [[Cian]] |- valign=top | [[Aided Chonchobuir]] || Tod [[Conchúr mac Neasa]]s durch die Hand [[Cet mac Mágach]]s |- valign=top | [[Aided Chon Culainn]] || Ermordung [[Cú Chulainn]]s und [[Conall Cernach]]s Rache an den Tätern |- valign=top | [[Aided Loegairi Buadaig]] || [[Lóegaire Búadach]]s Tod beim Versuch, Aed mac Ainninne zu retten |- valign=top | [[Aided Muirchertaig meic Erca]] || [[Muircheartach mac Muireadhaigh|Muirchertach mac Erca]]s Strafe für seinen Ehebruch mit Sín |- valign=top | [[Aided Óenfir Aífe]] || Zweikampf [[Cú Chulainn]]s mit seinem Sohn [[Connla]] und dessen Tod |- valign=top | [[Airne Fingein]] || eine Fee prophezeit Fingein mac Luchta |- valign=top | [[Aislinge Meic Con Glinne|Aislinge Meic Chon Glinne]] || Parodie auf das Klosterleben und die Jenseitsvisionen |- valign=top | [[Aislinge Oenguso]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Óengus]]’ Suche nach seiner geträumten Frau |- valign=top | [[Amra Choluim Chille]] || Gedicht auf den Klostergründer [[Colm Cille]] |- valign=top | [[Baile Binnbérlach mac Buain]] || unerfüllte Liebe zwischen Baile und Ailinn |- valign=top | [[Baile in Scáil]] || Blick [[Conn Cétchathach]]s in die Zukunft seines Geschlechtes |- valign=top | [[Bóramha]] || Kampf um den Tribut der Provinz [[Laighin]] an die [[Uí Néill]] |- valign=top | [[Buile Shuibhne]] || [[Suibhne]]s Wahnsinn in der Schlacht und sein Tod im Kloster |- valign=top | [[Caithréim Cellaig]] || Cellachs Weg vom Mönch über den Thron von [[Connacht]] zum Bischof |- valign=top | [[Cath Étair]] || Belagerung von Etar, Tod [[Mes Gegra]]s durch [[Conall Cernach]] |- valign=top | [[Cath Finntrágha]] || Verteidigung Irlands durch [[Fionn mac Cumhaill]] und seine [[Fianna]] gegen den „König der Welt“ |- valign=top | [[Cath Maige Mucrama]] || [[Lugaid mac Con]]s Kampf um den Thron von Irland und seine Ermordung durch [[Ailill Aulom]] |- valign=top | [[Cath Maige Rátha]] || Krieg Congal Claens gegen den Hochkönig Domnall mac Aeda |- valign=top | [[Cath Maighe Tuireadh|Cath Maige Tuired]] || Kriege der [[Túatha Dé Danann]] gegen [[Fir Bholg]] und [[Fomhóraigh]] |- valign=top | [[Compert Conchobuir]] || [[Cathbad]]s Kampf um Asa (Ni-Asa) und die Zeugung [[Conchobar mac Nessa]]s |- valign=top | [[Compert Con Culainn]] || Schwangerschaft von [[Conchobar mac Nessa]]s Tochter und Geburt von [[Setanta|Setanta/Cú Chulainn]] |- valign=top | [[Compert Mongáin|Compert Mongáin ocus serc Duibe Lacha do Mongán]] || Zeugung Mongáns, [[Manannán mac Lir]]s Sohn und seine Ehe mit Dub Lacha |- valign=top | [[De chophur in da muccida]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Verwandlung der beiden Hirten in die Stiere [[Donn Cuailnge]] und [[Fionnbheannach]] |- valign=top | [[Duanaire Finn]] || Gedichte und Balladen aus dem [[an Fhiannaíocht|Finn-Zyklus]] |- valign=top | [[Eachtra an Mhadra Mhaoil]] || Verfolgung eines bösen Ritters durch Balbhuaidh ([[Gawain]]) |- valign=top | [[Eachtra Mhacaoimh an Iolair]] || Suche des Adlerknaben nach seiner Herkunft |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Echtra Cormaic i Tír Tairngire]] || [[Cormac mac Airt]]s Reise zu den Feen |- valign=top | [[Tadhg mac Céin#Eachtra Thaidhg Mhic Céin]] || Der Wortbruch von [[Tadhg mac Céin]]s Sohn |- valign=top | [[Echtra Fergusa maic Léti]] || [[Fearghas mac Léite]]s Kampf mit einem Meeresungeheuer |- valign=top | [[Echtra Condla]] || [[Conn Cétchathach]]s Sohn [[Connla (Conn Cétchathach)|Connla]] und seine Liebe zu einer Fee |- valign=top | [[Echtrae Nerai]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Nera]]s Warnung an die Bewohner von [[Ráth Cruachan|Cruachan]] |- valign=top | [[Esnada Tige Buchet]] || Das Schicksal des gastfreundlichen Buchet von [[Laigin]] |- valign=top | [[Fingal Rónáin]] || Rónáns irrtümlicher Mord an seinem Sohn |- valign=top | [[Fled Bricrenn]] || Streit um den Ehrenplatz beim Fest zwischen [[Ulaid]] Helden |- valign=top | [[Fled Dúin na nGéd]] || Streit zwischen Domnall mac Aeda und Congal Claen |- valign=top | [[Fotha Catha Cnucha]] || Tod [[Cumall]] mac Basnas und Zeugung [[Fionn mac Cumhaill]]s |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Geneamuin Cormaic Ua Chuind]] || [[Cormac mac Airt]]s gesamtes Leben bis zum Tod |- valign=top | [[Immacallam in dá Thuarad]] || Disput von Néde und [[Ferchertne]] um den Titel des obersten Dichters Irlands |- valign=top | [[Immram Brain]] || [[Bran mac Febail]] mythische Reise zur Insel der Frauen |- valign=top | [[Immram Curaig Maíle Dúin]] || [[Maol Dúin]]s Reise zu einigen mythischen Inseln |- valign=top | [[Lebor Gabála Érenn]] || mythische Einwanderungswellen und Machtkämpfe um Irland |- valign=top | [[Longes Mac nUislenn]], [[Longes mac nUislenn]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Geschichte [[Deirdre]]s |- valign=top | [[Macgnímartha Finn]] || Erzählungen über [[Fionn mac Cumhaill]]s Jugend, s.&nbsp;a. [[Aillen]] |- valign=top | [[Macgnímrada Con Culainn]] || Erzählung über [[Cú Chulainn]]s Jugend im [[Táin Bó Cuailnge]] |- valign=top | [[Mesca Ulad]] || [[Cú Roí]] Hinterlist gegen [[Conchobar mac Nessa]] |- valign=top | [[Navigatio Sancti Brendani Abbatis|Navigatio Sancti Brendani]] || [[Naomh Breandán|Brendans]] Fahrt zu den mythischen Inseln |- valign=top | [[Noínden Ulad]], auch Ces Ulad || Verfehlung der Ulter gegen [[Macha]] und Gründung [[Emain Macha]]s |- valign=top | [[Oidheadh Chlainne Lir]] || [[Lir]]s Kinder werden in Schwäne verwandelt |- valign=top | [[Orgain Denna Ríg]] || [[Labraid Loingsech|Labraid Moen]]s Kampf um den Thron seines Vaters |- valign=top | [[Scéla Cano meic Gartnáin]] || Cano mac Gartnáins Abenteuer und unglückliche Liebe in Irland |- valign=top | [[Cormac mac Airt#Mythologie|Scéla Eogain agus Cormaic]] || Kindheit und Jugend [[Cormac mac Airt]]s bis zum Antritt seiner Herrschaft |- valign=top | [[Scéal Muc Mhic Dhathó]] || Streit der Helden [[Uladh|Ulsters]] und [[Connachta]]s den [[curadhmhír|Heldenbissen]] |- valign=top | [[Scél Túain meic Cairill]] &rarr; [[Tuan mac Cairill]] || Verwandlungen [[Tuan mac Cairill]]s in der Zeit des [[Lebor Gabála Érenn]] |- valign=top | [[Serglige Con Culainn]] || [[Cú Chulainn]] Liebeskrankheit und der Ehebruch mit [[Fand]] |- valign=top | [[Táin Bó Cuailnge]] || Heldentaten [[Cú Chulainn]] beim Krieg um den Stier [[Donn Cuailnge]] |- valign=top | [[Táin Bó Flidais]] || [[Fergus mac Róich]] Kampf um [[Flidais]] und ihre Wunderkuh |- valign=top | [[Táin Bó Fraích]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über die Erlebnisse [[Froech]] |- valign=top | [[Tochmarc Becfola]] || Werbung König Diarmait mac Aeda Slaines um die Fee Becfola |- valign=top | [[Tochmarc Emire]] || [[Remscéla|Remscél]] der [[Táin Bó Cuailnge]] über [[Cú Chulainn]]s Werbung um [[Emer]] |- valign=top | [[Tochmarc Étaíne]] || [[Fuamnach]] Rache an ihrer Nebenbuhlerin [[Étaín]] |- valign=top | [[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]] || [[Conchobar mac Nessa]] Werbung um Luaine und [[Athirne]] Ermordung |- valign=top | [[Togail Bruidne Dá Derga]] || Königsherrschaft und Untergang [[Conaire Mór]] |- valign=top | [[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] || [[Fionn mac Cumhaill]]s Verfolgungsjagd [[Diarmaid]] und [[Gráinne (miotaseolaíocht)|Gráinne]] |- |} == Sprüche-Sammlungen und Glossare == {| width="100%" class="wikitable sortable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Aois !! Nóta |- | [[Bretha Crólige]] || - || Bußtaxen bei Verwundungen, 3.&nbsp;Teil des [[Senchas Már]] |- | [[Bretha Nemed Déidenach]] || 7ú || Texte der Rechtsschule von Nemed |- | [[Cáin Adomnáin]] || 7ú || Gesetzestext zum Schutz von Frauen, Kindern und Klerikern |- | [[De duodecim abusivis saeculi]] || 7ú || Abhandlung über die Moral und das Recht (auch altirische Rechtsgrundsätze inkludiert) |- | [[Senchas Már]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte |- | [[Críth Gablach]] || 8ú || Sammlung altirischer Rechtstexte |- | [[Audacht Morainn]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen des Richters [[Morann]] |- | [[Tecosca Cormaic]] || 8ú. || Sammlung von Lehrsprüchen [[Cormac mac Airt]] |- | [[Gúbretha Caratniad]] || 9ú || vom üblichen irischen Recht abweichende Urteile |- | [[Sanas Cormaic]] || 10ú ||Glossar von Rechts- und Dichterausdrücken, Orts- und Personennamen |- | [[Leabhar na gCeart]] || 11ú || Aufzählung der Rechte und Pflichten des Königs von [[Caiseal]] |- | [[Bansenchas]] || 12ú || Verzeichnis berühmter Frauen der Geschichte bis zum [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Rúraíocht]] und anderen irischen Annalen |- | [[Dindsenchas]] || 12ú || Etymologie von Ortsnamen |- | [[Cóir Anmann]] || 14ú || Personen- und Stammesnamen |- | [[Auraicept na n-Éces]] || 14ú || Geschichte der irischen Sprache und Schrift |- |} == Sammelwerke aus Irland == {| width="100%" class="wikitable" |- class="hintergrundfarbe5" ! Titel !! Zeit !! Inhalt |- | [[Cín Dromma Snechtai]] || 8ú || |- | [[Lebor na hUidre]] || 12ú || [[Táin Bó Cuailnge]] |- | [[Lebor Laignech]] || 12ú || [[Lebor Gabála Érenn]], [[An Fhiannaíocht]] |- | [[Annála Tiarnaigh]] || 12ú || 807 RC - AD 1178 |- | [[Leabhar Buí Leacáin]] || 14ú || |- | [[Leabhar Mór Leacáin]] || 14ú || |- | [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] || 14ú || |- | [[Annála Uladh]] || 15ú || 431 - 1541 |- | [[Leabhar Mhic Cárthaigh Riabhaigh]] || 15ú || |- | [[Foras Feasa ar Éirinn]] || 17ú. || |- | [[Annála Ríoghdhachta Éireann]]=[[Annála na gCeithre Máistrí]] || 17ú || |- |} == ISO == [ [https://iso.ucc.ie/Irish-sagas-list.html ISO] ] # ''The Abbot of Drimnagh'' #* [[Acallamh na Senórach]]=[[Agallamh na Seanórach]], [[Aided Óenfir Aífe]], [[Aided Bresail]], [[Aided Cheit maic Mágach]], [[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chonchobuir]], [[Aided Conrói maic Dáiri]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]], [[Aided Fergusa maic Róich]], [[Aided Lóegairi Búadaig]], [[Aided Maelodráin]], ([[Aislinge Meic Con Glinne]]), [[Aislinge Óenguso]]=[[Aisling Aonghasa]], [[Baile Binnbérlach mac Buain]], [[Bórama]]=[[Bóramha]], [[Buile Shuibhne]], [[Caithréim Cellaig]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] #* [[Cath Maige Mucrama]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] #* Compert Mongáin ocus Serc Duibe-Lacha do Mongán=[[Compert Mongáin]], [[Echtra Condla]]=[[Eachtra Chondla]] # [[Echtra Cormaic i Tír Tairngirí]] #* [[Echtra Fergusa maic Léti]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] #* [[Esnada Tige Buchet]] # [[Feis tighe Chonáin]] #* [[Fingal Rónáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] #* [[Immram Brain]], [[Longes mac n-Uislenn]]=[[Longes mac nUislenn]], [[Mesca Ulad]], [[Noínden Ulad ocus Emuin Macha]]=[[Noínden Ulad]] # [[Oenach indiu luid in rí]], #* [[Oidhe Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]], [[Orgain Denna Ríg]] # [[Orgguin trí mac Diarmata mic Cerbaill]] #* [[Scéla Cano meic Gartnáin]] # [[Scéla Colmáin meic Duach ocus Guairi meic Colmáin]] # [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Meic Teléne]] # [[Scéla Guairi meic Colmáin ocus Óenu moccu Loígse]] # [[Scéla Mongáin ocus Echdach Rígéicis]] #* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]]=[[Scéla Mucce Meic Dathó]], [[Táin Bó Cúalnge]], [[Tochmharc Eimhire]]=[[Tochmarc Emire]], [[Tochmarc Étaíne]], [[Togail Bruidne Dá Derga]], [[Tóruigheacht Dhiarmada agus Ghráinne]]=[[Tóraíocht Dhiarmada agus Ghráinne]] * [[Diarmaid mac Cearbhaill]]+, == MsOmit 2017 == [https://celt.ucc.ie//MsOmit2017/index.html MsOmit 2017], 138 in iomlán # [[Aided Ailella ocus Chonaill Chernaig]] #* [[Aided Bresail meic Diarmata]]=[[Aided Bresail]], [[Aided Cheit meic Mágach]]=[[Aided Cheit maic Mágach]] (Orgain Bélchon Bréifne), [[Aided Cheltchair meic Uthechair]]=[[Aided Cheltchair maic Uthechair]], [[Aided Chon Roí]]=[[Aided Conrói maic Dáiri]], [[Aided Chonchobair]]=[[Aided Chonchobuir]], [[Aided Chrimthainn meic Fidaig]]=[[Aided Chrimthaind maic Fhidaig ocus Trí mac Echach Muigmedóin]] # [[Aided Chúanach meic Ailchini]] # [[Aided Chuind Chétchathaig]] # [[Aided Derbforgaill]] # [[Aided Diarmata meic Cerrbaill]] # [[Aided Echach meic Maíreda]] # [[Aided Fergusa meic Roich]] # [[Aided Guill 7 Gairb]] #* [[Aided Loegaire Búadaig]]=[[Aided Loegairi Buadaig]] #* [[Aided Maelodráin]] # [[Aided Meic Con]] # [[Aided Meidbe]] #* [[Aided Muirchertaig meic Erca]]=[[]] # [[Aided Nath Í ocus a Adnacol]] (Suidigud Tellaig na Crúachna) #* [[Aided Oenfir Aífe]]=[[Aided Óenfhir Aífe]] # [[Aigidecht Aithirni]] # [[Airec Menman Uraird meic Coisse]] # [[Airem Muintire Finn]] #* [[Airne Fíngein]] #* [[Aislinge Meic Con Glinne]] #* [[Aislinge Oenguso]] # [[Baile Binnbérlach mac Búain]] #* [[Baile Chuind Chétchathaig]]=[[Baile Chuinn Chétchathaig]] #* [[Baile in Scáil]] # [[Bórama]] #* [[Brislech Mór Maige Muirthemni]] =[[Aided Chon Culainn]]=[[Anbhás Chú Chulainn]] # [[Bruiden Átha]] # [[Bruiden Da Choca]] # [[Bruiden Meic Da Réo]] (Orgain Chairpri Chind Chait) #* [[Caithréim Cellaig]]=[[]] # [[Cath Airtig]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Belaig Dúin Bolg]] # [[Cath Cairn Chonaill]] # [[Cath Cinn Abrad]] # [[Cath Crinna]] # [[Cath Cula Dremne]] #* [[Cath Maige Mucrama]] # [[Cath Maige Rath]] #* [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]] - ''first # Cath Maige Tuired - ''second # [[Cath Ruis na Ríg]] #* [[Compert Chon Culainn]]=[[Compert Con Culainn]]=[[Coimpeart Chú Chulainn]] (Feis Tige Becfoltaig) #* [[Compert Chonchobair]]=[[Compert Conchobuir]]=[[Coimpeart Chonchúir]] # [[Comrac Con Culainn re Senbecc ua nEbricc]] (Bruiden Senbicc uí Ebricc) # [[Comrac Liadaine 7 Cuirithir]] # [[Comthóth Lóegairi co Cretim 7 a Aided]] # ''[[Conall Corc and the Corco Luigde]] #* [[Sanas Cormaic]] (Gaire, Lethech, Mug Éme, Nesscoit, Orc tréith, Prull) # [[Cuislinn Brigde 7 Aided Meic Díchoime]] #* [[De Chophur in Dá Muccida]]&larr;[[De chophur in dá muccida]] # [[De Gabáil in tSída]] # [[De Maccaib Conairi]] # [[De Síl Chonairi Móir]] # [[Do Faillsigud Tána Bó Cúailnge]] #* [[Echtra Chondla]]=[[Echtra Condla]] # [[Echtra Chormaic i Tír Tairngiri]] #* [[Echtra Fergusa meic Léti]]=[[Echtra Fergusa maic Léti]] # [[Echtra Finn]] (''Finn and the Phantoms'') # [[Echtra Laegairi meic Crimthainn]] # [[Echtra Mac nEchdach Muigmedóin]] #* [[Echtra Nera]]=[[Echtra Nerai]]=[[Eachtra Neara]] (Táin Bé Aingen) # [[Erchoitmed ingine Gulidi]] #* [[Esnada Tige Buchet]] #* [[Fingal Rónáin]] # [[Finn agus Gráinne]] # ''[[Finn and the Man in the Tree]] #* [[Fled Bricrenn]] # [[Fled Bricrenn 7 Loinges mac nDuil Dermait]] # [[Fochonn Loingse Fergusa meic Roig]] # [[Forfess Fer Falgae]] # [[Fotha Catha Cnucha]] #* [[Annála Easpacha na hÉireann]] (scéalta leabaithe) # [[Gein Branduib meic Echach 7 Aedáin meic Gabráin]] # [[Genemain Aeda Sláine]] # [[Genemain Chormaic]] # [[Immacallam Choluim Chille 7 ind Óclaig]] #* [[Immacallam in Dá Thuar]](ad)=[[Immacallam in dá Thuarad]] (Acallam in Dá Suad, Túar) # [[Immathchor nAilella 7 Airt]] #* [[Immram Brain]]=[[Immram Brain]] #* [[Immram Curraig Maíle Dúin]]=[[Immram curaig Ua Corra]] # [[Immram Snedgusa 7 Meic Ríagla]] (Echtra, Merugud Clérech Coluim Chille) # [[Imthechta Tuaithe Luchra ocus Aided Fergusa]] # [[Imthechta Tuirill 7 a Mac]] # [[Longes Chonaill Chuirc]] #* [[Longes mac nUislenn]] (Uisnig) #* [[Macgnímartha Finn]] #* [[Mesca Ulad]] #* ''Mongán Stories'' #* [[Compert Mongáin]] # Scél asa mberar etc. [Aided Fothaid Airgdig] # Scél Mongáin # Tucait Baile Mongáin #* [[Noínden Ulad]] (Ces Noínden Ulad) # [[Orgain Néill Noígíallaig]] (Aided) #* [[Orgain Denna Ríg]] (Bruiden Túamma Tenbad) # [[Orgain Trí mac Diarmata meic Cerbaill]] # ''[[Quarrel between Finn and Oisín]] # [[Reicne Fothaid Canainne]] # [[Scél na Fír Flatha, Echtra Chormaic i Tír Tairngire 7 Cert Claidib Chormaic]] # [[Scél Túain meic Cairill]] (Immacallam Túain fri Finnia) # [[Scéla Alaxandair]] #* [[Scéla Cano meic Gartnáin]] # [[Scéla Conchobuir meic Nessa]] (''Conchobar's Household'') # [[Scéla Eogain 7 Cormaic]] (Scéla Geine Cormaic) # [[Scéla Mosauluim]] #* [[Scéla Mucce Meic Da Thó]] # [[Senchas Airgiall]] #* [[Senchas Fagbála Caisil]] #* [[Serglige Con Culainn]] # [[Siaburcharpat Con Culainn]] # [[Suidigud Tellaig Themra]] #* [[Táin Bó Cúailnge]] # [[Táin Bó Dartada]] #* [[Táin Bó Flidais]] #* [[Táin Bó Fraích]] #* [[Táin Bó Regamain]]=[[Táin Bó Regamon]] # [[Táin Bó Regamna]] # [[Talland Étair]] # [[Tesmolta Cormaic 7 Aided Finn]] # [[Tochmarc Ailbe]] #* [[Tochmarc Becfhola]]=[[Tochmarc Becfola]] #* [[Tochmarc Emire]]=[[Tochmharc Eimhire]] #* [[Tochmarc Étaine]]=[[Tochmarc Étaíne]]=[[Tochmharc Éadaoine]] I, II, III # [[Tochmarc Ferbe]] #* [[Tochmarc Lúaine ocus Aided Aithirne]]=[[Tochmarc Luaine acus aided Athirni]] # [[Tochmarc Momera]] #* [[Togail Bruidne Da Derga]]=[[Toghail Brú Dá Dearga]], Orgain Bruidne Uí Derga # [[Togail Troí]] # [[Tucait Fagbála in Fessa do Finn 7 Marbad Cuil Duib]] #* [[Tucait Indarba na nDéssi]] ([[Tairired na nDéisi]]=[[Tairired na nDéssi]]) # [[Úath Beinne Étair]] # [[Verba Scáthaige]] == Celtic Language Collective == [http://www.maryjones.us/ctexts/index_irish.html Celtic Language Collective] (maryjones) === '' Manuscripts '' === # [[Lebar na Núachongbála]]=[[Leabhar Laighneach]] # [[Lebor na nUidre]]=[[Leabhar na hUidhre]] # [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] # [[Leabhar Mór Mhic Fhir Bhisigh]]=[[Leabhar Mór Leacáin]] # [[Leabhar Buidhe Lecáin]]=[[Leabhar Buí Leacáin]] # [[Leabhar Feirmoithe]]=[[Leabhar Fhear Maí]] # [[Leabhar Méig Shamhradháin]]=[[Dúnaire Mag Shamhradhain]]=[[]] # [[Leabhar Í Eadhra]]=[[Leabhar Uí Eadhra]] # [[Leabar Chaillín]]=[[Leabar Fidhnacha]]=[[Leabhar Fhianacha]] === '' The Mythological Cycle '' === # [[Lebor Gabála Érenn]]=[[Leabhar Gabhála na hÉireann]] # [[Do Flathiusaib Hérend]]=[[]] (LL) # [[Lebor Bretnach]]=[[]] # [[Cath Maige Tuired]]=[[Cath Maighe Tuireadh]] # [[Tuath De Danand na set soim]]=[[Ceithre Sheod]] # [[Oidheadh Chloinne Tuireann]]=[[Oidheadh Chlainne Tuireann]] # [[Tochomlod mac Miledh a hEspain i nErind]]=[[]] # [[De Gabáil in t-Sída]]=[[]] # [[Tochmarc Étaíne]]=[[]] (LU, Egerton 1782) # [[Togail Bruidne Dá Derga]]=[[]] # [[Aislinge Óenguso]]=[[]] # [[Oidheadh Chloinne Lir]]=[[Oidheadh Chlainne Lir]] # [[Altram Tige Dá Medar]]=[[]] # [[Scél Túain maic Cairill]]=[[Tuan mac Cairill]] # [[Eachtra Léithín]]=[[]] # [[Suidigud Tellaich Temra]]=[[]] # [[Moí coire coir goiriath]]=[[]] # [[Cía cétliaigh robúi ind-Érinn]]=[[]] # [[Cóir Anmann]]=[[]] # [[Bodleian Dinnshenchas (Rawl B 506)]]=[[Dinnseanchas]] # [[Edinburgh Dindsenchas (MS Kilbride XVI)]]=[[]] # [[Rennes Dindsenchas I (Rennes MS)]]=[[]] # [[Metrical Dindsenchas]]=[[]] # [[Banshenchus]]=[[Banseanchas]] # [[The Battle of Partholon's Sons]]=[[]] ([[Seanchas Mór]]) === '' The Ulster Cycle '' === # [[]]=[[]] 4wjad5ytfaqam4qgyf6jbmtvbe0zi50 0 101760 1309274 1308177 2026-04-22T10:03:52Z Conradder 34685 /* 2007 */ 1309274 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''Tír Eoghain Thiar ''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] (Béarla: ''West Tyrone''). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == '' * ón 5 Bealtaine 2022 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[Daniel McCrossan]] |[[PSDLO]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Declan McAleer]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| | [[Thomas Buchanan]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Maolíosa McHugh]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Nicola Brogan]] | [[Sinn Féin]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.eoni.org.uk/media/1q3b5g2u/ni-assembly-election-2022-result-sheet-west-tyrone-xls.xlsx|title=NI Assembly Election 2022 Result Sheet - West Tyrone (XLS)|format=XLS|publisher=''The Electoral Office for Northern Ireland''|accessdate=15-04-2026}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Nicola Brogan]]'''|| 18.75% ||'''8,626''' || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.92%|| 5,483 ||5,555 ||5,849 ||6,330 ||6,508 ||'''8,288''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 14.44%|| 6,640 ||6,642 ||6,739 ||6,751 ||7,634 ||'''7,798''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Maolíosa McHugh]]''' ||14.48% ||6,658 ||7,047 ||7,189 ||7,567 ||7,571 ||'''7,731''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.79%|| 6,343 ||6,731 ||6,888 ||7,111 ||7,113 ||'''7,592''' |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Trevor Clarke|| 9.06%|| 4,166 ||4,166 ||4,199 ||4,207 ||4,704 ||4,885 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||6.45%|| 2,967 ||3,026 ||3,327 ||3,476 ||3,777 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Ian Marshall]]|| 4.08%|| 1,876 ||1,877 ||1,911 ||1,918|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Paul Gallagher|| 3.66% ||1,682 ||1,688 ||1,895 || || || |- | style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] || James Hope ||1.43% ||657 ||661|| || || || |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || [[Pobal seachas Brabús]] || Carol Gallagher ||0.77%|| 354 ||358 || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Susan Glass ||0.55%|| 252|| 255|| || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}}"| ||[[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach]] ||Amy Ferguson|| 0.37%|| 171 ||173|| || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Barry Brown ||0.26%|| 119 ||125 || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 69,702 '''bailí:''' 45,994 '''Millte:''' 635 '''Cuóta:''' 7,666 '''Vótóirí:''' 46,629 (66.90%)''' |} ====2017==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán Chomhthionól 2017]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2017 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-15|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819191400/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 20.45% ||'''9,064''' || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 17.40% ||'''7,714'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 17.09%|| 7,573|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 14.17% ||6,283 ||6,300 ||6,333 ||6,343 ||'''7,682''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.61%|| 6,034 ||6,035 ||6,289 ||6,421 ||'''7,035''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || Alicia Clarke ||8.24% ||3,654 ||4,689 ||4,689 ||4,690 ||6,275 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Charlie Chittick|| 1.92% ||851 ||1,429 ||1,429 ||1,429 || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly || 2.82% ||1,252 ||1,260 ||1,264 ||1,266|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 1.95% ||864 ||866 ||871 ||875 || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 0.93%|| 412 ||416 ||417 ||418 || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || ''[[CISTA|Citizens Independent Social Thought Alliance]]'' || Barry Brown|| 0.84% ||373 ||381 ||384 ||385 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French|| 0.22% ||98 ||99 ||101 ||102 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Roisin McMackin|| 0.19%|| 85|| 86|| 86 ||86|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.09% ||41 ||45 ||45 ||45|| |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.06% ||27 ||32 ||32 ||32 || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 64,258 '''bailí:''' 44,325'''Millte:''' 582'''Cuóta:''' 7,388'''Vótóirí:''' 44,907(69.89%)''' |} ====2016==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|Toghchán Chomhthionól 2016]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)|teideal=NI Assembly Election 2016 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819185638/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6!! Comhair 7 !! Comhair 8 !! Comhair 9 !! Comhair 10 !! Comhair 11 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.05% ||4,287 ||4,297 ||4,343 ||4,434 ||4,482 ||4,600 ||4,880 ||'''5,552''' || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 11.98%|| 4,650 ||4,652 ||4,673 ||4,685 ||4,699 ||4,709 ||4,728 ||4,766 ||'''8,370''' || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 11.44% ||4,441 ||4,454 ||4,486 ||4,563 ||4,596 ||4,663 ||4,705 ||4,848 ||5,124 ||'''7,932''' || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 11.77%|| 4,568 ||4,568 ||4,588 ||4,597 ||4,671 ||4,715 ||4,916 ||5,250 ||5,252 ||5,252 ||'''5,263''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 11.49% ||4,460 ||4,460 ||4,495|| 4,505 ||4,574|| 4,599 ||4,806 ||4,953|| 4,955 ||4,959|| '''4,993''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 9.19%|| 3,565 ||3,566|| 3,575|| 3,581 ||3,619 ||3,644|| 3,775|| 4,009 ||4,009 ||4,009 ||'''4,017''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] ||Grace McDermott|| 9.56% ||3,711 ||3,711|| 3,721|| 3,727||3,750|| 3,774|| 3,865|| 3,974|| 3,974|| 3,974|| 3,996 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.01% ||3,884 ||3,887 ||3,897 ||3,902 ||3,919 ||3,924 ||3,941 ||3,952 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Josephine Deehan ||4.58% ||1,778 ||1,779 ||1,818 ||1,893 ||1,944 ||2,066 ||2,607 || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 2.13% ||828 ||828 ||849 ||871 ||932 ||1,003 || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Patsy Kelly ||1.70% ||661 ||662 ||703 ||726 ||742 ||763 || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 1.18% ||458 ||461 ||513 ||619 ||714 || || || || || || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || [[CISTA]] || Barry Brown|| 1.41% ||547 ||549 ||582 ||612 || || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||1.27% ||494 ||495 ||506|| || || || || || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || Leas na nAinmhithe || Laura McAnea ||0.58% ||224 ||225|| || || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French||0.32% ||124 ||125|| || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.22% || 85 ||86|| || || || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.11% ||44|| || || || || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 65,694 '''bailí:''' 38,809'''Millte:''' 516'''Cuóta:''' 5,545'''Vótóirí:''' 39,325(59.86%)''' |} ====2011==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|Toghchán Chomhthionól 2011]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf|teideal=NI Assembly Election 2011|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|format=PDF|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2019-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806053445/http://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 15.29% ||'''6,008'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 14.32%|| '''5,630'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''||12.86% ||5,053 ||5,089.3 ||5,445.94 ||'''7,791.94'''|| |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Joe Byrne]]'''|| 8.53% ||3,353 ||3,372.08 ||4,555.86 ||4,918.98 ||'''5,320.98''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||12.79% ||5,027 ||5,027.42 ||5,133.66 ||5,143.8 ||'''5,162.8''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 10.36%|| 4,072 ||4,073.08 ||4,365.88 ||4,394.94 ||'''4,397.94''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.33% ||4,059 ||4,059.18 ||4,115.18 ||4,116.78 ||4,123.78 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Declan McAleer]]||7.65% ||3,008 ||3,272.9 ||3,576.4|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Paddy McGowan]] ||2.91% ||1,145 ||1,158.92 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Eugene McMenamin]]|| 2.79% ||1,096 ||1,099.18|| || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Eric Bullick ||2.17%|| 852 ||854.04|| || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 62,970''' Bailí:''' 39,303'''Millte:''' 1,020'''Cuóta:''' 5,615'''Vótóirí:''' 40,323(64.04%)''' |} ====2007==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán Chomhthionól 2017]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2007/Results/NI-Assembly-Election-2007-Full-Results|teideal=NI Assembly Election 2007 - Full Results|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-22|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819182950/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2007/Results/NI-Assembly-Election-2007-Full-Results}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 16.82% ||'''6,971'''|| || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 16.18%|| '''6,709'''|| || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Claire McGill]]'''||11.48% ||4,757 ||5,599.85 ||'''6,217.39'''|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||11.16% ||4,625 ||4,625.3 ||4,625.41 ||4,690.71 ||4,697.82 ||'''6,207.82'''|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||'''[[Kieran Deeny]]'''|| 9.11% ||3,776 ||3,847.7 ||3,873.66 ||4,259.05 ||4,831.92 ||5,559.89 ||'''5,615.88''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Allan Bresland]]'''||10.24%|| 4,244 ||4,244.45 ||4,244.89 ||4,286.04 ||4,308.04 ||5,543.04 ||'''5,543.37''' |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Josephine Deehan ||6.49%|| 2,689 ||2,741.8 ||2,773.37 ||3,280.48 ||4,886.49 ||5,085.23 ||5,185.55 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Derek Hussey]]|| 8.89%|| 3,686 ||3,686.9 ||3,687.78 ||3,761.3 ||3,813.48 || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || [[Eugene McMenamin]]|| 5.48% ||2,272 ||2,290.75 ||2,328.15 ||2,700.96|| || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Seamus Shields ||2.55% ||1,057 ||1,098.85 ||1,105.56 || || || || |- | style="background:{{Republican Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin Poblachtach]] || Joe O'Neill ||1.08%|| 448 ||454.75 ||461.68 || || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};" | || [[Páirtí Aontachtach na RA|PARA]] ||[[Robert McCartney]] || 0.53% ||220 ||220.9 ||222.33 || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 58,367''' Bailí:''' 41,454'''Millte:''' 385'''Cuóta:''' 5,923'''Vótóirí:''' 41,839(71.68%)''' |} ====2003==== ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] 284pvs67tsq4i72cg2cnquu0d38qxi2 1309279 1309274 2026-04-22T10:18:11Z Conradder 34685 /* 2003 */ 1309279 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''Tír Eoghain Thiar ''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] (Béarla: ''West Tyrone''). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == '' * ón 5 Bealtaine 2022 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};"| |[[Daniel McCrossan]] |[[PSDLO]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Declan McAleer]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};"| | [[Thomas Buchanan]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Maolíosa McHugh]] | [[Sinn Féin]] |- |scope="row" style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};"| | [[Nicola Brogan]] | [[Sinn Féin]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://www.eoni.org.uk/media/1q3b5g2u/ni-assembly-election-2022-result-sheet-west-tyrone-xls.xlsx|title=NI Assembly Election 2022 Result Sheet - West Tyrone (XLS)|format=XLS|publisher=''The Electoral Office for Northern Ireland''|accessdate=15-04-2026}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Nicola Brogan]]'''|| 18.75% ||'''8,626''' || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.92%|| 5,483 ||5,555 ||5,849 ||6,330 ||6,508 ||'''8,288''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 14.44%|| 6,640 ||6,642 ||6,739 ||6,751 ||7,634 ||'''7,798''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Maolíosa McHugh]]''' ||14.48% ||6,658 ||7,047 ||7,189 ||7,567 ||7,571 ||'''7,731''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.79%|| 6,343 ||6,731 ||6,888 ||7,111 ||7,113 ||'''7,592''' |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Trevor Clarke|| 9.06%|| 4,166 ||4,166 ||4,199 ||4,207 ||4,704 ||4,885 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||6.45%|| 2,967 ||3,026 ||3,327 ||3,476 ||3,777 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Ian Marshall]]|| 4.08%|| 1,876 ||1,877 ||1,911 ||1,918|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Paul Gallagher|| 3.66% ||1,682 ||1,688 ||1,895 || || || |- | style="background:{{Aontú/meta/color}};" | || [[Aontú]] || James Hope ||1.43% ||657 ||661|| || || || |- | style="background:{{People Before Profit Alliance/meta/color}};" | || [[Pobal seachas Brabús]] || Carol Gallagher ||0.77%|| 354 ||358 || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Susan Glass ||0.55%|| 252|| 255|| || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}}"| ||[[Páirtí Sóisialach (Éire)|Páirtí Sóisialach]] ||Amy Ferguson|| 0.37%|| 171 ||173|| || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Barry Brown ||0.26%|| 119 ||125 || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 69,702 '''bailí:''' 45,994 '''Millte:''' 635 '''Cuóta:''' 7,666 '''Vótóirí:''' 46,629 (66.90%)''' |} ====2017==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán Chomhthionól 2017]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2017 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-15|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819191400/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 20.45% ||'''9,064''' || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 17.40% ||'''7,714'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 17.09%|| 7,573|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 14.17% ||6,283 ||6,300 ||6,333 ||6,343 ||'''7,682''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 13.61%|| 6,034 ||6,035 ||6,289 ||6,421 ||'''7,035''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || Alicia Clarke ||8.24% ||3,654 ||4,689 ||4,689 ||4,690 ||6,275 |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Charlie Chittick|| 1.92% ||851 ||1,429 ||1,429 ||1,429 || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly || 2.82% ||1,252 ||1,260 ||1,264 ||1,266|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 1.95% ||864 ||866 ||871 ||875 || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 0.93%|| 412 ||416 ||417 ||418 || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || ''[[CISTA|Citizens Independent Social Thought Alliance]]'' || Barry Brown|| 0.84% ||373 ||381 ||384 ||385 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French|| 0.22% ||98 ||99 ||101 ||102 || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Roisin McMackin|| 0.19%|| 85|| 86|| 86 ||86|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.09% ||41 ||45 ||45 ||45|| |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.06% ||27 ||32 ||32 ||32 || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 64,258 '''bailí:''' 44,325'''Millte:''' 582'''Cuóta:''' 7,388'''Vótóirí:''' 44,907(69.89%)''' |} ====2016==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2016|Toghchán Chomhthionól 2016]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)|teideal=NI Assembly Election 2016 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819185638/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2016/NI-Assembly-Election-2016-Candidates-Elected-(1)}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6!! Comhair 7 !! Comhair 8 !! Comhair 9 !! Comhair 10 !! Comhair 11 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Daniel McCrossan]]'''|| 11.05% ||4,287 ||4,297 ||4,343 ||4,434 ||4,482 ||4,600 ||4,880 ||'''5,552''' || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''|| 11.98%|| 4,650 ||4,652 ||4,673 ||4,685 ||4,699 ||4,709 ||4,728 ||4,766 ||'''8,370''' || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 11.44% ||4,441 ||4,454 ||4,486 ||4,563 ||4,596 ||4,663 ||4,705 ||4,848 ||5,124 ||'''7,932''' || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 11.77%|| 4,568 ||4,568 ||4,588 ||4,597 ||4,671 ||4,715 ||4,916 ||5,250 ||5,252 ||5,252 ||'''5,263''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''|| 11.49% ||4,460 ||4,460 ||4,495|| 4,505 ||4,574|| 4,599 ||4,806 ||4,953|| 4,955 ||4,959|| '''4,993''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Declan McAleer]]'''|| 9.19%|| 3,565 ||3,566|| 3,575|| 3,581 ||3,619 ||3,644|| 3,775|| 4,009 ||4,009 ||4,009 ||'''4,017''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] ||Grace McDermott|| 9.56% ||3,711 ||3,711|| 3,721|| 3,727||3,750|| 3,774|| 3,865|| 3,974|| 3,974|| 3,974|| 3,996 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.01% ||3,884 ||3,887 ||3,897 ||3,902 ||3,919 ||3,924 ||3,941 ||3,952 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Josephine Deehan ||4.58% ||1,778 ||1,779 ||1,818 ||1,893 ||1,944 ||2,066 ||2,607 || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Sorcha McAnespy|| 2.13% ||828 ||828 ||849 ||871 ||932 ||1,003 || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Patsy Kelly ||1.70% ||661 ||662 ||703 ||726 ||742 ||763 || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Ciaran McClean|| 1.18% ||458 ||461 ||513 ||619 ||714 || || || || || || |- | style="background:{{CISTA/meta/color}};" | || [[CISTA]] || Barry Brown|| 1.41% ||547 ||549 ||582 ||612 || || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Stephen Donnelly ||1.27% ||494 ||495 ||506|| || || || || || || || |- | style="background:{{Socialist Party (Ireland)/meta/color}};" | || Leas na nAinmhithe || Laura McAnea ||0.58% ||224 ||225|| || || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||Corey French||0.32% ||124 ||125|| || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Susan-Anne White]]|| 0.22% || 85 ||86|| || || || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann]] ||Roger Lomas ||0.11% ||44|| || || || || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 65,694 '''bailí:''' 38,809'''Millte:''' 516'''Cuóta:''' 5,545'''Vótóirí:''' 39,325(59.86%)''' |} ====2011==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2011|Toghchán Chomhthionól 2011]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf|teideal=NI Assembly Election 2011|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|format=PDF|dátarochtana=2023-10-20|archivedate=2019-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806053445/http://www.eoni.org.uk/EONI/files/a8/a8ebf9b1-4686-4605-990c-a185e6de4ab0.pdf}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 15.29% ||'''6,008'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 14.32%|| '''5,630'''|| || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Michaela Boyle]]'''||12.86% ||5,053 ||5,089.3 ||5,445.94 ||'''7,791.94'''|| |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Joe Byrne]]'''|| 8.53% ||3,353 ||3,372.08 ||4,555.86 ||4,918.98 ||'''5,320.98''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||12.79% ||5,027 ||5,027.42 ||5,133.66 ||5,143.8 ||'''5,162.8''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Ross Hussey]]'''|| 10.36%|| 4,072 ||4,073.08 ||4,365.88 ||4,394.94 ||'''4,397.94''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || [[Allan Bresland]] ||10.33% ||4,059 ||4,059.18 ||4,115.18 ||4,116.78 ||4,123.78 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Declan McAleer]]||7.65% ||3,008 ||3,272.9 ||3,576.4|| || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Paddy McGowan]] ||2.91% ||1,145 ||1,158.92 || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||[[Eugene McMenamin]]|| 2.79% ||1,096 ||1,099.18|| || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Eric Bullick ||2.17%|| 852 ||854.04|| || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 62,970''' Bailí:''' 39,303'''Millte:''' 1,020'''Cuóta:''' 5,615'''Vótóirí:''' 40,323(64.04%)''' |} ====2007==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2017|Toghchán Chomhthionól 2017]]: Tír Eoghain Thiar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2007/Results/NI-Assembly-Election-2007-Full-Results|teideal=NI Assembly Election 2007 - Full Results|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-22|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819182950/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2007/Results/NI-Assembly-Election-2007-Full-Results}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 16.82% ||'''6,971'''|| || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 16.18%|| '''6,709'''|| || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Claire McGill]]'''||11.48% ||4,757 ||5,599.85 ||'''6,217.39'''|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||11.16% ||4,625 ||4,625.3 ||4,625.41 ||4,690.71 ||4,697.82 ||'''6,207.82'''|| |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||'''[[Kieran Deeny]]'''|| 9.11% ||3,776 ||3,847.7 ||3,873.66 ||4,259.05 ||4,831.92 ||5,559.89 ||'''5,615.88''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Allan Bresland]]'''||10.24%|| 4,244 ||4,244.45 ||4,244.89 ||4,286.04 ||4,308.04 ||5,543.04 ||'''5,543.37''' |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Josephine Deehan ||6.49%|| 2,689 ||2,741.8 ||2,773.37 ||3,280.48 ||4,886.49 ||5,085.23 ||5,185.55 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Derek Hussey]]|| 8.89%|| 3,686 ||3,686.9 ||3,687.78 ||3,761.3 ||3,813.48 || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || [[Eugene McMenamin]]|| 5.48% ||2,272 ||2,290.75 ||2,328.15 ||2,700.96|| || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Seamus Shields ||2.55% ||1,057 ||1,098.85 ||1,105.56 || || || || |- | style="background:{{Republican Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin Poblachtach]] || Joe O'Neill ||1.08%|| 448 ||454.75 ||461.68 || || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach RA/meta/color}};" | || [[Páirtí Aontachtach na RA|PARA]] ||[[Robert McCartney]] || 0.53% ||220 ||220.9 ||222.33 || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 58,367''' Bailí:''' 41,454'''Millte:''' 385'''Cuóta:''' 5,923'''Vótóirí:''' 41,839(71.68%)''' |} ====2003==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2003|Toghchán Chomhthionól 2003]]: Tír Eoghain Thiar<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/getmedia/c03f6145-4d1d-4d93-b1fc-83a43bf11b78/NI-Assembly-Election-Results-2003|teideal=NI Assembly Election Results 2003|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|format=PDF|dátarochtana=2026-04-22|archivedate=2019-08-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190806054849/http://www.eoni.org.uk/getmedia/c03f6145-4d1d-4d93-b1fc-83a43bf11b78/NI-Assembly-Election-Results-2003}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7 !! Comhair 8 |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || Neamhspleách ||'''[[Kieran Deeny]]'''|| 14.76% || '''6,158''' || || || || || || || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Pat Doherty]]'''|| 14.42% ||'''6,019'''|| || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Thomas Buchanan]]'''||11.36%|| 4,739 ||4,743.8 ||4,977.64 ||4,977.67 ||'''7,222.67 ''' || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Derek Hussey]]'''|| 8.95% ||3,733 ||3,742.66 ||5,477.33 ||5,477.47 ||5,902.94 ||'''7,138.19 '''|| || |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || '''[[Barry McElduff]]'''|| 13.52% ||5,642 ||5,689.25 ||5,693.4 ||5,722.84 ||5,725.91 ||5,725.91 ||5,725.91 ||'''6,097.91''' |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || '''[[Eugene McMenamin]]''' ||8.30%|| 3,465 ||3,479.07 ||3,517.15 ||3,518.15 ||3,533.24 ||3,545.24 ||3,692.99 ||'''5,975.68''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || Brian McMahon ||10.66%|| 4,450 ||4,456.99 ||4,464.05 ||4,483.95 ||4,484.98 ||4,484.98 ||4,484.98 ||4,558.69 |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || [[Joe Byrne]]|| 6.34% ||2,645 ||2,718.20 ||2,774.92 ||2,777.87 ||2,790.99 ||2,802.24 ||2,991.24 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || Derek Reaney ||6.10% ||2,547 ||2,549.04 ||2,774.52 ||2,774.55 || || || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || Bert Wilson|| 4.63% ||1,934 ||1,940.12 || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Aontachtach Forásach/meta/color}};" | || [[An Páirtí Aontachtach Forásach|PAF]] || Roy Reid ||0.56% ||233 ||233.57 || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || Steven Alexander ||0.39% ||164 ||171.47 || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 58,795''' Bailí:''' 41,729 '''Millte:''' 599''' Cuóta:''' 5,962''' Vótóirí:''' 42,328(73.26%)''' |} ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Tionól Thuaisceart Éireann]] o269hp1du4ufi006k35dmvvnn0knn2i 0 104828 1309256 1107386 2026-04-22T08:39:50Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309256 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ceiliúrtar '''Lá Idirnáisiúnta an Aistriúcháin''' ar an [[30 Meán Fómhair]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.fit-ift.org/fr/about/|teideal=La FIT – FIT|language=fr-FR|dátarochtana=2022-09-30}}</ref> Lá Féile [[Naomh Iaróm|Iaróm]] (tugtar Diarmaid air uaireanta as Gaeilge), an naomh a d’aistrigh an [[An Bíobla|Bíobla]] go [[An Laidin|Laidin]] agus atá ina éarlamh ar aistritheoirí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/leabhair-na-haistriuchain-go-gaeilge-is-fearr-a-rinneadh/|teideal=LEABHAIR: Na haistriúcháin go Gaeilge is fearr a rinneadh|údar=NÓS|dáta=30 Meán Fómhair 2020|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-09-30}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> D'ainmnigh Comhthionól Ginearálta [[Na Náisiúin Aontaithe|na Náisiún Aontaithe]] den 24 Bealtaine 2017 (Rún A/RES/71/288) an 30 Meán Fómhair an Lá.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/posts/2156143711076608/|teideal=Lá Idirnáisiúnta an Aistriúcháin|údar=Scoil Dlí, COBAC|dáta=2019|dátarochtana=2022}}</ref> Is fiú ceiliúradh a dhéanamh ar an lá seo ar cheird ársa an aistriúcháin agus an méid a chuireann sí le cumarsáid, leis an litríocht agus le mionteangacha dúchasacha ar fud an domhain. == Féach freisin == * Naomh [[Naomh Iaróm|Iaróm]] == Naisc sheachtracha == * "[https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/7-moladh-aistriuchain-duit/ 7 Moladh Aistriúcháin Duit]" ː roinneann saoi an aistriúcháin Áine Ní Chonghaile, iar-stiúrthóir Europus Teoranta, roinnt leideanna le NÓS<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/7-moladh-aistriuchain-duit/|teideal=7 moladh aistriúcháin duit Déan iad seo & beidh leat|údar=Áine Ní Chonghaile|dáta=30 Meán Fómhair 2015|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-09-30}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Féilte idirnáisiúnta]] [[Catagóir:Aistriúchán]] qdb3wz1oi78ijq9jo8lbck8afejpxtl 0 107013 1309262 1128084 2026-04-22T08:51:05Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309262 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ceiliúrtar '''Lá Náisiúnta na Catalóine''' (Diada Nacional de Catalunya) ar 11 Meán Fómhair gach bliain. Bíonn sé de nós ag muintir na tíre an ‘Diada’ a cheiliúradh le muinín, le dath agus le fuinneamh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/amhran-naisiunta-na-cataloine/|teideal=Amhrán náisiúnta na Catalóine… as Gaeilge ar an 'Diada'!|údar=NÓS|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2023-02-16|archivedate=2023-02-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230216235016/https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/amhran-naisiunta-na-cataloine/}}</ref> Eagraítear an ‘Diada’ ar an 11 Meán Fómhair mar chomóradh ar thitim [[Barcelona]] roimh fhórsaí [[Pilib V na Spáinne|Rí Pilib V na Spáinne s]]<nowiki/>a bhliain 1714. == Féach freisin == * [[Els Segadors (amhrán náisiúnta na Catalóine)]] * [[Pilib V na Spáinne|Rí Pilib V na Spáinne s]] == Tagairtí == {{reflist}} {{síol}} [[Catagóir:An Chatalóin]] [[Catagóir:Meán Fómhair]] [[Catagóir:Féilte]] h1j33kfgwzqdfau6ayc5cnc5grbq4ml 0 109609 1309212 1288103 2026-04-22T00:44:10Z TGcoa 21229 1309212 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Flickr_-_Israel_Defense_Forces_-_Ground_Forces_Combined_Corps_Exercise,_Feb_2010.jpg|mion|250x250px| Elbit Skylark 1 [[aerfheithicil gan foireann]]]] [[Íomhá:NGP_DSC_0364.jpg|mion|250x250px| [[Aerfheithicil gan foireann]] Elbit Hermes 450]] [[Íomhá:Hermes_900_Takeoff.jpg|mion|250x250px| [[Aerfheithicil gan foireann]] Elbit Hermes 900]] [[Íomhá:Hermes_450_Hermes_900_in_formation.jpg|mion|250x250px| Elbit Hermes 900 & Elbit Hermes 450 [[aerfheithicil gan foireann]] in eagar comhraic]] Is cuideachta leictreonaic cosanta idirnáisiúnta [[Iosrael]]-bhunaithe i mbun raon leathan de chláir ar fud an domhain é '''Elbit Systems Ltd'''. Feidhmíonn an chuideachta, lena n-áirítear Elbit Systems agus a fochuideachtaí, i réimsí na gcóras aeraspáis, talún agus cabhlaigh, córais ceannais, rialaithe, cumarsáide, ríomhairí, faireachas faisnéise agus réamhchuairt (FFRC), córais [[Aerfheithicil gan foireann|aerárthaí gan foireann]] (AGF), leictrea-optaic chun cinn, córais spáis leictrea-optaice, seomraí cogaidh leictreonach, córais faisnéise comharthaí (CFC), naisc sonraí agus córais chumarsáide agus raidiónna. Díríonn an chuideachta freisin ar uasghrádú na n-ardán míleata atá ann cheana féin, teicneolaíochtaí nua a fhorbairt le haghaidh cosaint, agus feidhmchláir eitlíochta tráchtála agus raon seirbhísí tacaíochta a sholáthar, lena n-áirítear córais oiliúna agus aithrise. Sa bhliain 2016, bhí thart ar 13,895 fostaí ag Elbit Systems, a bhfuil a bhformhór ag gabháil d'innealtóireacht, do mheicnic, do thaighde agus d'fhorbairt, agus do réimsí ríomhaireachta agus teicniúla eile. Déantar scaireanna Elbit Systems a thrádáil ar [[Stocmhalartán]] [[Tel Aviv]] agus NASDAQ. Foilsíonn ''an Trinse'' mórán alt ina aghaidh faoi éilliú Éireannach.<ref name="ditch2">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/missile-parts-shipped-through-dublin-airport/|teideal=Missile parts shipped through Dublin Airport |accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch3">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/basque-company-sent-vehicle-part/|teideal=Basque company sent vehicle parts to Israeli arms firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch4">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/eu-registered-ship|teideal=EU-registered ship travelling to Israel through Spanish territory with 400+ tonnes of munitions|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch5">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/introducing-shannonwarport/|teideal=Introducing ShannonWarport – addressing Irish complicity in US imperialism|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch6">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/after-carrying-out-illegal-munitions-flights/|teideal=After carrying out illegal munitions flights to Israel, Lufthansa thanks Department of Transport for its patience – state prosecutes anti-war activists|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch7">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/nazi-linked-company/|teideal=Nazi-linked company among suppliers of 500 tonne+ munitions shipment to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="leithsceal_dleathach">{{cite web|url=https://gloucester.insomnia247.nl/drochdhliodoiri/mu/Rioghachd_Aonaichte_na_Breatainne_Moire_agus_na_h-Eireann_a_Tuath/mun_Chuimrigh_agus_mu_Shasainn/Elbit_show_trials.HTML|teideal=Show trials in Bristol for Criminal Elbit Systems|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=drochdhlíodóirí}}</ref><ref name="ditch8">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/basque-company-sent-vehicle-parts/|teideal=Basque company sent vehicle parts to Israeli arms firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch9">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/israels-national-airline-department-transport/|teideal=Israel's national airline to Department of Transport: speak to our lawyers|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch10">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/almost-400-tonnes/|teideal=Almost 400 tonnes of munitions shipped through EU territory to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch11">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/airline-under-government-probe/|teideal=Airline under government probe for illegal flights uses Dubai airport to transport weapons to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch12">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/dublin-based-aviation-group-illegally/|teideal=Dublin-based aviation group illegally transported munitions to Israel through Irish territory|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch13">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/dublin-company-supplying-dual-use-goods/|teideal=Dublin company backed by Enterprise Ireland supplying dual-use goods to Israeli arms company|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch14">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/elbit-systems-subsidiary-ships-military/|teideal=Elbit Systems subsidiary ships military cargo from Slovenia to Israel despite ban|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch15">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/kildare-company/|teideal=Kildare company supplied parts to Israeli weapons maker this month|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch16">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/limerick-company/|teideal=Limerick company, backed by the IDA, sending components to Israel Defense Forces arms supplier|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch17">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/rte-clarity-report/|teideal=RTÉ Clarity report used data from IDF and CIA-connected intelligence firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch18">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/spanish-company-sent/|teideal=Spanish company sent 1,207 tonnes of steel to Israeli weapons maker|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch19">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/third-flight-transported-idf-weapons/|teideal=Third flight transported IDF weapons over Ireland|accessdate=2025-11-25|date=2024|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch20">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/united-airlines-illegally-transported/|teideal=United Airlines illegally transported weapons system through Irish airspace – cargo mostly funded by US|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch21">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/irish-companies-supplying-components/|teideal=Irish companies supply parts to IDF weapons maker|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref> Is cosaint dlí leithscéal dleathach agus ionchúisimh mhailíseacha le hElbit in aghaidheanna cosantóirí.<ref name="ditch1">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/comment-keir-starmer-and-brian-nelson/|teideal=Comment: Britain uses terror when it suits |accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch2" /><ref name="ditch3" /><ref name="ditch4" /><ref name="ditch5" /><ref name="ditch6" /><ref name="ditch7" /><ref name="ditch8" /><ref name="ditch9" /><ref name="ditch10" /><ref name="ditch11" /><ref name="ditch12" /><ref name="ditch13" /><ref name="ditch14" /><ref name="ditch15" /><ref name="ditch16" /><ref name="ditch17" /><ref name="ditch18" /><ref name="ditch19" /><ref name="ditch20" /><ref name="ditch21" /><ref name="leithsceal_dleathach" /> == Féach freisin == * [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] ==Naisc sheachtracha== * [http://www.elbitsystems.com/ Elbit Systems Limited web site] * [https://www.elbitamerica.com/ Elbit Systems of America web site] * [https://elbitsystems-mk.com/ Elbit Systems Pilot Training Center] [[Catagóir:Cuideachtaí Eitleonaice]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar Stocmhalartán Tel Aviv]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar an Nasdaq]] [[Catagóir:Cuideachtaí cosanta Iosrael]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá lonnaithe i Haifa]] == .Tagairtí == fhb9xknkkuricq2se5meb2660l2ub1v 1309278 1309212 2026-04-22T10:15:36Z TGcoa 21229 Níor thuig mé cuid de, faraor ! 1309278 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} [[Íomhá:Flickr_-_Israel_Defense_Forces_-_Ground_Forces_Combined_Corps_Exercise,_Feb_2010.jpg|mion|220x220px| Elbit Skylark 1 [[aerfheithicil gan foireann]]|clé]] [[Íomhá:NGP_DSC_0364.jpg|mion|220x220px| [[Aerfheithicil gan foireann]] Elbit Hermes 450|clé]] [[Íomhá:Hermes_900_Takeoff.jpg|mion|220x220px| [[Aerfheithicil gan foireann]] Elbit Hermes 900|clé]] [[Íomhá:Hermes_450_Hermes_900_in_formation.jpg|mion|220x220px| Elbit Hermes 900 & Elbit Hermes 450 [[aerfheithicil gan foireann]] in eagar comhraic|clé]] Is cuideachta leictreonaic cosanta é '''Elbit Systems Ltd'''. Feidhmíonn an chuideachta i réimsí na gcóras aeraspáis, talún agus cabhlaigh, córais ceannais, rialaithe, cumarsáide, ríomhairí, faireachas faisnéise agus réamhchuairt (FFRC), córais [[Aerfheithicil gan foireann|aerárthaí gan foireann]] (AGF), leictrea-optaic chun cinn, córais spáis leictrea-optaice, seomraí cogaidh leictreonach, córais faisnéise comharthaí (CFC), naisc sonraí agus córais chumarsáide agus raidiónna. Díríonn an chuideachta freisin ar uasghrádú na n-ardán míleata atá ann cheana féin, teicneolaíochtaí nua a fhorbairt le haghaidh cosaint, agus feidhmchláir eitlíochta tráchtála agus raon seirbhísí tacaíochta a sholáthar, lena n-áirítear córais oiliúna agus aithrise. Sa bhliain 2016, bhí thart ar 13,895 fostaí ag Elbit Systems. Bhí a bhformhór ag gabháil d'innealtóireacht, do mheicnic, do thaighde agus d'fhorbairt, agus do réimsí ríomhaireachta agus teicniúla eile. Déantar scaireanna Elbit Systems a thrádáil ar [[Stocmhalartán]] [[Tel Aviv]] agus NASDAQ. Foilsíonn ''[https://www.ontheditch.com/ The Ditch]'' mórán alt ina aghaidh faoi.<ref name="ditch2">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/missile-parts-shipped-through-dublin-airport/|teideal=Missile parts shipped through Dublin Airport |accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch3">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/basque-company-sent-vehicle-part/|teideal=Basque company sent vehicle parts to Israeli arms firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch4">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/eu-registered-ship|teideal=EU-registered ship travelling to Israel through Spanish territory with 400+ tonnes of munitions|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch5">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/introducing-shannonwarport/|teideal=Introducing ShannonWarport – addressing Irish complicity in US imperialism|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch6">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/after-carrying-out-illegal-munitions-flights/|teideal=After carrying out illegal munitions flights to Israel, Lufthansa thanks Department of Transport for its patience – state prosecutes anti-war activists|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch7">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/nazi-linked-company/|teideal=Nazi-linked company among suppliers of 500 tonne+ munitions shipment to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="leithsceal_dleathach">{{cite web|url=https://gloucester.insomnia247.nl/drochdhliodoiri/mu/Rioghachd_Aonaichte_na_Breatainne_Moire_agus_na_h-Eireann_a_Tuath/mun_Chuimrigh_agus_mu_Shasainn/Elbit_show_trials.HTML|teideal=Show trials in Bristol for Criminal Elbit Systems|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=drochdhlíodóirí}}</ref><ref name="ditch8">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/basque-company-sent-vehicle-parts/|teideal=Basque company sent vehicle parts to Israeli arms firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch9">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/israels-national-airline-department-transport/|teideal=Israel's national airline to Department of Transport: speak to our lawyers|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch10">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/almost-400-tonnes/|teideal=Almost 400 tonnes of munitions shipped through EU territory to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch11">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/airline-under-government-probe/|teideal=Airline under government probe for illegal flights uses Dubai airport to transport weapons to Israel|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch12">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/dublin-based-aviation-group-illegally/|teideal=Dublin-based aviation group illegally transported munitions to Israel through Irish territory|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch13">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/dublin-company-supplying-dual-use-goods/|teideal=Dublin company backed by Enterprise Ireland supplying dual-use goods to Israeli arms company|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch14">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/elbit-systems-subsidiary-ships-military/|teideal=Elbit Systems subsidiary ships military cargo from Slovenia to Israel despite ban|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch15">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/kildare-company/|teideal=Kildare company supplied parts to Israeli weapons maker this month|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch16">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/limerick-company/|teideal=Limerick company, backed by the IDA, sending components to Israel Defense Forces arms supplier|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch17">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/rte-clarity-report/|teideal=RTÉ Clarity report used data from IDF and CIA-connected intelligence firm|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch18">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/spanish-company-sent/|teideal=Spanish company sent 1,207 tonnes of steel to Israeli weapons maker|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch19">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/third-flight-transported-idf-weapons/|teideal=Third flight transported IDF weapons over Ireland|accessdate=2025-11-25|date=2024|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch20">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/united-airlines-illegally-transported/|teideal=United Airlines illegally transported weapons system through Irish airspace – cargo mostly funded by US|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch21">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/irish-companies-supplying-components/|teideal=Irish companies supply parts to IDF weapons maker|accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch1">{{cite web|url=https://www.ontheditch.com/comment-keir-starmer-and-brian-nelson/|teideal=Comment: Britain uses terror when it suits |accessdate=2025-11-25|date=2025|work=The Ditch}}</ref><ref name="ditch2" /><ref name="ditch3" /><ref name="ditch4" /><ref name="ditch5" /><ref name="ditch6" /><ref name="ditch7" /><ref name="ditch8" /><ref name="ditch9" /><ref name="ditch10" /><ref name="ditch11" /><ref name="ditch12" /><ref name="ditch13" /><ref name="ditch14" /><ref name="ditch15" /><ref name="ditch16" /><ref name="ditch17" /><ref name="ditch18" /><ref name="ditch19" /><ref name="ditch20" /><ref name="ditch21" /><ref name="leithsceal_dleathach" /> == Féach freisin == * [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] ==Naisc sheachtracha== * [http://www.elbitsystems.com/ Elbit Systems Limited web site] * [https://www.elbitamerica.com/ Elbit Systems of America web site] * [https://elbitsystems-mk.com/ Elbit Systems Pilot Training Center] [[Catagóir:Cuideachtaí Eitleonaice]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar Stocmhalartán Tel Aviv]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá liostaithe ar an Nasdaq]] [[Catagóir:Cuideachtaí cosanta Iosrael]] [[Catagóir:Cuideachtaí atá lonnaithe i Haifa]] == .Tagairtí == <references /> [[Catagóir:Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Haifa]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] 5k2o16r25qht1fob2f59y7gjdnkc6eb 0 110225 1309255 1296393 2026-04-22T07:40:01Z ~2026-24367-81 73682 1309255 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is oíche [[Amhránaíocht|amhránaíochta]] mhíosúil Ghaeilge é '''Amhránaithe an Chlub''' a bunaíodh sa bhliain 2021. Tagann siad le chéile an chéad Déardaoin den mhí i g[[Club Chonradh na Gaeilge]] i mBÁC de ghnáth (''Tigh Uí Bhruaidí'' anois), agus in áiteanna eile uaireanta. Bíonn aíonna speisialta aitheanta acu go minic agus múintear amhráin ag an oíche freisin. Bhí [[Róisín Seoighe]], [[Liam Ó Maonlaí]], [[Séamus agus Caoimhe Uí Fhlatharta]], [[An Chéad Ghlúin Eile]] agus go leor eile ag casadh ann. Cuirtear fáilte roimh chách, idir amhránaithe is éisteoirí. Cuirtear fáilte roimh gach saghas seánra amhrán i nGaeilge: sean-nós, amhráin thraidisiúnta agus stíleanna nua-aimseartha ar nós rapcheoil agus popcheoil freisin. Bíonn fáilte roimh amhráin sna teangacha Ceilteacha freisin agus i dteanga ar bith seachas an Béarla! ==== Dúnadh Sealadach an Chlub (2024-2027) ==== Tá Amhránaithe an Chlub ag leanúint ar aghaidh agus Club Chonradh na Gaeilge dúnta d'athchóiriú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/conradh-na-gaeilge-ag-imeacht-o-shraid-fhearchair-agus-tus-a-chur-le-hobair-thogala-do-larionad-nua/|teideal=Conradh na Gaeilge ag imeacht ó Shráid Fhearchair agus tús á chur le hobair thógála do lárionad nua|dáta=2024-09-03|language=ga-IE|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-02-06}}</ref> Bíonn an oíche amhránaíochta ag tarlúint anois i d'''Tigh Uí Bhruaidí''' (Briodys) ar [[Sráid Mhaoilbhríde|Shráid Mhaoilbhríde]]. ==Féach freisin== * [[Iarla Ó Muirthile]] * [[Sean-nós (amhránaíocht)|Sean-nós]] ==Naisc sheachtracha== * [https://www.instagram.com/amhranaithe/ Amhránaithe an Chlub ar Instagram] * [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdjhq5hFordXaRBD3GLNrCLTBjrRkOwDUITBQey3575mI9fBA/viewform?usp=dialog Is féidir clárú dá nuachtlitir anseo] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Amhranaithe an Chlub}} [[Catagóir:Cumainn Ghaeilge]] [[Catagóir:Cumainn amhránaíochta]] [[Catagóir:Amhránaithe ar an Sean-Nós]] [[Catagóir:Ceol na Gaeilge]] [[Catagóir:Club Chonradh na Gaeilge]] {{síol}} [[Catagóir:An Ghaeilge i mBaile Átha Cliath]] 8pdgipqise6ka7psac72tri4r9w8us9 0 116235 1309271 1244061 2026-04-22T09:55:47Z TGcoa 21229 1309271 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ríomheolaí Iosraelach é Amir Pnueli ([[An Eabhrais|Eabhrais]]:אמיר פנואלי:; Aibreán, 1941 – 2 Samhain, 2009) agus fuair sé Gradam Turing sa bhliain 1996. == Beathaisnéis == Rugadh Pnueli i Nahalal, i [[An Phalaistín Shainordaitheach|Mandáid na Breataine don Phalaistín]] ( in [[Iosrael]] anois ) agus bhain sé céim Bhaitsiléara amach sa mhatamaitic ón Technion i [[Haifa]], agus [[Céim dochtúra|Ph.D.]] sa [[Matamaitic|mhatamaitic]] fheidhmeach ón Institiúid Eolaíochta Weizmann (1967). <ref>{{Cite web-en|url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=18997|title=Amir Pnueli|work=The Mathematics Genealogy Project|access-date=19 September 2022}}</ref> Bhí a thráchtas ar an ábhar "Calculation of Tides in the Ocean". D’aistrigh sé go dtí an ríomheolaíocht le linn tréimhse ina chomhalta iardhochtúireachta in [[Ollscoil Stanford]]. Dhírigh a chuid saothar san eolaíocht ríomhaireachta ar [[loighic ama]] agus seiceáil múnla, go háirithe maidir le hairíonna cothroime na gcóras comhthráthach. ==Tagairtí== {{DEFAULTSORT:Pnueli, Amir}} [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Turing]] [[Catagóir:Giúdaigh Iosraelacha]] [[Catagóir:Básanna in 2009]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1941]] [[Catagóir:Foireann acadúil Ollscoil Tel Aviv]] [[Catagóir:Eolaithe ríomhaireachta teoiriciúla]] [[Catagóir:Buaiteoirí Ghradam Turing]] <references /> [[Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Eolaithe ríomhaireachta]] b7jg8p0qb7o75a0da5vej426yhcsl30 0 118369 1309207 1261122 2026-04-21T23:33:46Z TGcoa 21229 1309207 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Tá '''campa teifeach Jenin''' suite ar an [[an Bruach Thiar|mBruach Thiar]] sa [[An Phalaistín|Phalaistín]]. Tá cáil le fada ar Jenin mar láthair frithbheartaíochta, go háirithe ar lucht an champa teifeach. Tá dreamanna armtha éagsúla ar a nglaoitear “Briogáidí Jenin” nó uaireanta “Pluais an Leoin” agus táid ag troid in éindí a chéile i gcoinne ionsaithe Arm Iosrael agus [[Údarás na Palaistíne]]. In 2025, bhí na scórtha míle Palaistíneach a bhí ina gcónaí sa champ díbeartha ag Arm Iosrael.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Borradh faoi fhoréigean Iosrael ar an mBruach Thiar|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0224/1498564-borradh-faoi-fhoreigean-iosrael-ar-an-mbruach-thiar/|date=2025-02-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Jenin-new.jpg|clé|mion|Cathair Jenin inniu; an campa ar chlé]] [[Íomhá:Iron Wall operation January 2025 (4).jpg|clé|mion|Oibríocht "Balla Iarainn" de chuid Iosrael, 2025]] == Stair == De réir dhaonáireamh 2017 bhí 20% de dhaonra chathair Jenin ina gcónaí i gcampa teifeach Jenin. Ó thalamh a ghlac stát Iosrael seilbh air in 1948 (as ar díbríodh - nó ar theith - tuairim is 800,000) is ea bunús na coda is mó díobh siúd nó a dtuistí. In 1967 ghabh Iosrael Jenin mar aon le codanna eile den Bhruach Thiar, go mídhleathach de réir dlí idirnáisiúnta ó na Náisiúin Aontaithe. Cé gur lean cóilínígh ag cur fúthu go mídhleathach ar an mBruach Thiar, in 1994 cuireadh Cathair Jenin agus an campa teifeach faoi bhainistíocht [[Údarás na Palaistíne]] (UP). === Ionsaithe Iosrael ar an mBruach Thiar, 2025 === Is mó cáineadh na bPalaistíneach ar ionsaithe Arm Iosrael, agus UP fiú. In Jenin le linn 2025, le linn [[Oibríocht "Balla Iarainn"|Oibríocht "Balla Iarainn" 2025]] bhí daoine maraithe agus gafa ag Arm Iosrael agus ag UP. Ní mórán difríochta idir ionsaithe Arm Iosrael agus ionraí fórsaí UP, ach amháin go bhfuil breis arm agus feithiclí armúrtha ag Arm Iosrael, chomh maith le haerfhórsa, rud nach bhfuil ag UP ná ag na trodairí. Nuair a theip ar fhórsaí UP dul chun cinn a dhéanamh i gcoinne fhrithbheartaíocht champa Jenin i mí Eanáir 2025, bhuamáil aerfhórsa Iosrael an campa agus mharaíodar trodairí ann.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/01/an-bruach-thiar-gan-sos-comhraic/|teideal=An bruach thiar gan sos comhraic|údar=Diarmuid Breatnach - An Páipéar|dáta=2025-01-31|language=ga-IE|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> Ar an 10 Márta, mharaigh UP Abdul Rahman Abu Al-Muna, ceannaire ar na Jenin Brigades.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.middleeasteye.net/news/pas-killing-resistance-fighter-amid-army-raid-signals-its-open-coordination-israel|teideal=PA’s killing of resistance fighter amid army raid signals its open coordination with Israel|language=en|work=Middle East Eye|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> Dhiúltaigh Iosrael cead isteach sa Champa. Mheas na Náisiúin Aontaithe go raibh 40,000 duine díbeartha as Campa Teifeach Jenin le linn Eanáir-Márta 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=21 maraithe ag Arm Iosrael thar oíche i nGaza|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0324/1503714-21-maraithe-ag-arm-iosrael-thar-oiche-i-ngaza/|date=2025-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://reliefweb.int/report/occupied-palestinian-territory/mass-displacement-northern-west-bank-takes-dramatic-toll-palestinians-enar|teideal=Mass displacement in northern West Bank takes a dramatic toll on Palestinians [EN/AR] - occupied Palestinian territory {{!}} ReliefWeb|dáta=2025-03-24|language=en|work=reliefweb.int|dátarochtana=2025-03-24}}</ref> Chuir [[Dochtúirí gan Teorainneacha]] (MSF) fainic "faoin mór-chontúirt" do Phalaistínigh a bhí díbeartha as a gcuid tithe ag an bhfeachtas leanúnach a bhí ar bun ag Arm Iosrael ar an mBruach Thiar. Dúirt MSF go raibh "na scórtha míle fágtha gan dídean agus gan seirbhísí riachtanacha" agus gur "mór-údar imní meabhairshláinte an phobail sa réigiún".<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=21 maraithe ag Arm Iosrael thar oíche i nGaza|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0324/1503714-21-maraithe-ag-arm-iosrael-thar-oiche-i-ngaza/|date=2025-03-24|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí cáineadh ag teacht ó mheáin Iosraelacha freisin, iad ag maíomh nach raibh in ionsaithe a n-airm ar Jenin ach seachrán airde ón easpa bua acusan in Gaza. Ach de réir Netanyahu ba ghá na Palaistínigh a cheansú chun an Bruach Thiar a leithlisiú.<ref name=":6" /> == Féach freisin == * [[Ionsaithe Iosrael ar an mBruach Thiar]], 2025 * [[Beithil]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:An Phalaistín]] [[Catagóir:An Bruach Thiar]] [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] [[Catagóir:Cathracha ar an mBruach Thiar]] 12jmkfpo1qeh6j2wcc2uf6o7o9z61bp 0 119121 1309148 1308721 2026-04-21T16:47:16Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309148 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Tá '''Robert Francis Prevost''' nó an '''Pápa Leon'''<ref>i mBéarla ''Pope Leo'', nó i dteangacha eile ''Papa León, Léon, Leone, Leão'' srl </ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leon-no-leo-cen-t-ainm-gaeilge-a-thabharfar-ar-an-bpapa-nua/|teideal=Leon nó Leo? Cén t-ainm Gaeilge a thabharfar ar an bPápa nua?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-05-14}}</ref> '''XIV''' (a rugadh ar an 14 Meán Fómhair 1955 i [[Chicago, Illinois|Chicago]], [[Illinois]]) ina [[Pápa|Phápa]] ar an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglais Chaitliceach]] ó 8 Bealtaine 2025 ar aghaidh. Is é an 267ú pápa é agus an chéad Phápa ó Mheiriceá.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Deatach dubh ar maidin ag fógairt nach bhfuil Pápa tofa fós|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0508/1511812-deatach-dubh-ar-maidin-ag-fogairt-nach-bhfuil-papa-tofa-fos/|date=2025-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tá cáil an leasaitheora air.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/robert-prevost-roghnaithe-ina-phapa-an-chead-phapa-as-meiricea/|teideal=Robert Prevost roghnaithe ina phápa, an chéad phápa as Meiriceá|dáta=2025-05-08|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-05-08}}</ref> Tá leid i rogha a ainm phápaigh go mbeidh an ceartas sóisialta ina théama tábhachtach dá phápacht.<ref>Tá cáil ar an b[[Pápa Leo XIII|Pápa Leo]] deireanach, a Trí Déag, as a imlitir ''Rerum Novarum'', a chuir cearta an lucht oibre go lárnach i dteagasc na heaglaise Rómánaí.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/10-bealtaine-2025-maigh-eo/id1525428808?i=1000707861745|teideal=Nuacht Mhall (Maigh Eo)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=10 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-05-10}}</ref> [[Íomhá:Pope Leo XIV childhood home.jpg|clé|mion|Dolton, Illinois.  Bhí cónaí ar Prevost i dteachín beag simplí; ní raibh maoin ón mbroinn leis|220x220px]] [[Íomhá:Robert Prevost 2012 alternative.jpg|clé|mion|2012|220x220px]] [[Íomhá:Bishop of Chiclayo Robert Prevost on extreme poverty in the region (2018) (cut).webm|clé|mion|Físeán: Prevost ag labhairt i Chiclayo in 2018 (Spáinnis). I m[https://www.youtube.com/watch?v=nfnGuizx-6E Béarla ar Youtube].<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Cruinniú|url=https://www.youtube.com/watch?v=nfnGuizx-6E|date=2012-08-28|author=2012: labhraíonn Prevost i mBéarla}}</ref>|220x220px]] [[Íomhá:Pope Leo XIV Waving (cropped).jpg|clé|mion|Fógra, 8 Bealtaine 2025|220x220px]] [[Íomhá:020250518 inaugutation mass of the pontificate.webm|clé|mion|220x220px|Físeán; Insealbhú, 18 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Pope Leo XIV Greets VP JD Vance & Sec. Marco Rubio After His Inaugural Mass at the Vatican.webm|clé|mion|391x391px|Físeán: Fáilte roimh [[J. D. Vance|J.D. Vance]] agus [[Marco Rubio]] na Stát Aontaithe, 18 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Donald Trump condemns Pope Leo XIV.png|clé|mion|220x220px|Ráiteas de chuid Trump, 12 Aibreán 2026]] == Ministreacht == Chuaigh Prevost isteach in Ordú Naomh Agaistín (OSA) sa bhliain 1977 agus rinne sé a ghealltanas sollúnta in 1981. Oirníodh é mar shagart ar an 19 Meitheamh 1982. === Misean i bPeiriú === I 1985 thug sé aghaidh ar Pheiriú áit ar chaith sé 14 bhliana déag ina mhisinéir agus oideachasóir i gceann de thíortha bochta an domhain (ó 1985 go 1999). Bhí sé ina shagart paróiste agus ina léachtóir i gcliarscoil. Tugadh ar ais chuig Meiriceá é i 1999 áit a cuireadh é i mbun na nAibhistíneach ansiúd agus ar fud an domhain. Ó 2001 go 2013, bhí sé ina Phríor Ginearálta ar Ordú Naomh Agaistín.<ref name=":2" /> Chuir [[Pápa Proinsias|Proinsias]] ar ais chuig Peiriú é sa bhliain 2014, an uair seo ina easpag ar Chiclayo i dtuaisceart na tíre sin. Is ann a bhí sé gur ghlaoigh Proinsias chun na Róimhe é i 2023 (mar Ardeaspag-Bhíospach emeritus ar dtús). === Sa Vatacáin === Ar an 30 Eanáir 2023, ceapadh Prevost ina Cheann ar [[Diacaistir na nEaspag|Dhiacaistir na nEaspag]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Dicastery for Bishops|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dicastery_for_Bishops|journal=Wikipedia|date=2025-05-08|language=en}}</ref> sa Vatacáin, ceapachán a d’fhág go raibh sé de chúram air an chéad ghlúin eile d’easpaigh a roghnú. Bhí sé ina Cheann chomh maith ar ar Choimisiún Pontaifiúil na Vatacáine do [[Meiriceá Laidineach|Mheiriceá Laidineach]].<ref name=":1" /> Nuair a cuireadh Prevost i mbun an fhorais a chuireann comhairle ar an bPápa faoi easpag nua a cheapadh, ba léir go raibh Prionsias ag iarraidh cumhacht agus stadas a thabhairt dó. Níorbh fhada ina dhiaidh sin a rinneadh cairdinéal de, ar an 30 Meán Fómhair 2023, cheap [[Pápa Proinsias]] é mar Chairdinéal.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Leo XIV: Meiriceánach, Aibhistíneach, Misinéir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0508/1511842-leo-xiv-meiriceanach-aibhistineach-misineir/|date=2025-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Le linn 2023-2025, bhí muinín ag Proinsias as a chumas cumarsáide leis na heití éagsúla san eaglais agus an seasamh measartha a bhí aige as go leor ceisteanna conspóideacha.<ref name=":3" /> == Pápacht == Ar an 8 Bealtaine 2025, toghadh Robert Francis Prevost mar Phápa na hEaglaise Caitlicí (69 mbliana d'aois ag an am), ina chomharba ar an bPápa Proinsias.<ref name=":0" /> Ghlac sé an t-ainm Leo XIV, rud a dhéanann de an chéad Phápa Meiriceánach i stair na hEaglaise. Bhí súil ag go leor ag an am go leanfadh sé ar aghaidh le hoidhreacht an Phápa Proinsias. Dúirt Leo féin go raibh an teachtaireacht chéanna láidir ann i gcónaí: fógair Íosa Críost agus fógair an Soiscéal. Ach dúirt sé freisin go gcaithfí é a inseacht ar bealach a chloisfeadh an óige, na boicht agus polaiteoirí é ina mbealach féin.<ref name=":3" /> === Taidhleoireacht === Bhí cruinniú ag an bPápa le hUachtarán Iosrael Isaac Herzog i mí Mheán Fómhair 2025. D'iarr an Pápa sos comhraic buan a chur i bhfeidhm san iamhchríoch Phalaistíneach, soláthairtí fóirithinte a ligean isteach ann agus gialla Iosraelacha a scaoileadh saor. Ach cháin an Pápa Proinsias na hIosraelaigh go minic agus dúirt gur cinedhíothú ab ea cuid dá raibh ar bun acu in Gaza. Níl an Pápa Leon chomh glórach maidir leis an ollmharú agus an scrios atá Iosrael a dhéanamh in Gaza.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cruinniú ag an bPápa Leon le hUachtarán Iosrael sa Vatacáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0904/1531842-cruinnu-ag-an-bpapa-leon-le-huachtaran-iosrael-sa-vatacain/|date=2025-09-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Trump === I mí Aibreáin 2026, d'ionsaigh [[Donald Trump]] agus a chomhghuaillithe an Pápa as diúltú tacú leis an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin]]. Bhí réimeas Trump ag iarraidh a chogadh san Iaráin a léiriú mar “chogadh cóir”, cogadh tacaithe ag diagacht Chríostaí. Bhí easaontas láidir déanta ag an bPápa, áfach, ag rá nach n-éisteann Íosa “le paidreacha na ndaoine a théann i mbun cogaidh”. Bhí cáineadh déanta ag an Pápa Leo ar cheannairí a chaitheann billiúin ar chogaí agus dúirt sé go raibh an domhan “á scriosadh ag dornán tíoránach” i ráiteas thar a bheith láidir le linn cuairte ar Chamarún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/18-aibre%C3%A1n-2026-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000762165654|teideal=Nuacht Mhall (Baile Átha Cliath)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> == Pearsanta == === Oideachas === Agus é ina déagóir, chaith Prevost tréimhse (1969-73) in Olympia Fields,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Olympia Fields, Illinois|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Olympia_Fields,_Illinois|journal=Wikipedia|date=2025-03-29|language=en}}</ref> i Tolentine, cliarscoil do bhuachaillí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://southcooknews.com/stories/671073123-southland-native-robert-prevost-a-leading-candidate-to-be-pope|teideal=Southland native, Robert Prevost, a leading candidate to be Pope|údar=LGIS News Service|language=en|work=South Cook News|dátarochtana=2025-05-09}}</ref> Bhain Prevost céim Bhaitsiléara amach i Matamaitic ó Ollscoil Vilanova i Philadelphia sa bhliain 1977 (ollscoil Chaitliceach faoi Ordú Naomh Agaistín). Chuaigh sé leis an tsagartacht san ord Aibhistíneach in 1977, ar dtús in [[Saint Louis, Missouri|Saint Louis]], Missouri. Fuair sé a chuid oiliúna diagachta sa ''Catholic Theological Union'' i Chicago, áit a bhfuair sé Máistreacht sa Diagacht in 1982. Rinne sé staidéar breise sa Choláiste Phontifíceach Naomh Tomás Acainíos (Angelicum),<ref>{{Lua idirlín|url=https://angelicum.it/|teideal=Pontifical University of Saint Thomas Aquinas|language=en-US|work=Angelicum|dátarochtana=2025-05-09}}</ref> sa Róimh, áit ar bhain sé amach ''Licentia'' sa Dlí Canónta (''Licentia in Iure Canonico'') in 1984 agus dochtúireacht sa dlí canónta (JCD – Juris Canonici Doctor), rud atá coitianta i measc ardchléir na Vatacáine. == Féach freisin == * [[Comhthionól cairdinéal 2025]] * [[Pápa Proinsias]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{Pápaí}} {{DEFAULTSORT:Leon 14 Pápa}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1955]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Agaistínigh]] [[Catagóir:Cairdinéil]] [[Catagóir:Daoine as Chicago]] [[Catagóir:Daoine de shliocht Easpáinneach agus Latino]] [[Catagóir:Daoine Peiriúcha]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] [[Catagóir:Gníomhaithe in aghaidh an bhochtanais]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Gníomhaithe timpeallachta]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Matamaiticeoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Múinteoirí]] [[Catagóir:Pápaí]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] 4pcpggeryl650e1jlg320xvnbrqxz0w 1309149 1309148 2026-04-21T16:48:18Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1309149 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Tá '''Robert Francis Prevost''' nó an '''Pápa Leon'''<ref>i mBéarla ''Pope Leo'', nó i dteangacha eile ''Papa León, Léon, Leone, Leão'' srl </ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leon-no-leo-cen-t-ainm-gaeilge-a-thabharfar-ar-an-bpapa-nua/|teideal=Leon nó Leo? Cén t-ainm Gaeilge a thabharfar ar an bPápa nua?|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=14 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-05-14}}</ref> '''XIV''' (a rugadh ar an 14 Meán Fómhair 1955 i [[Chicago, Illinois|Chicago]], [[Illinois]]) ina [[Pápa|Phápa]] ar an [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Eaglais Chaitliceach]] ó 8 Bealtaine 2025 ar aghaidh. Is é an 267ú pápa é agus an chéad Phápa ó Mheiriceá.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Deatach dubh ar maidin ag fógairt nach bhfuil Pápa tofa fós|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0508/1511812-deatach-dubh-ar-maidin-ag-fogairt-nach-bhfuil-papa-tofa-fos/|date=2025-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tá cáil an leasaitheora air.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/robert-prevost-roghnaithe-ina-phapa-an-chead-phapa-as-meiricea/|teideal=Robert Prevost roghnaithe ina phápa, an chéad phápa as Meiriceá|dáta=2025-05-08|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-05-08}}</ref> Tá leid i rogha a ainm phápaigh go mbeidh an ceartas sóisialta ina théama tábhachtach dá phápacht.<ref>Tá cáil ar an b[[Pápa Leo XIII|Pápa Leo]] deireanach, a Trí Déag, as a imlitir ''Rerum Novarum'', a chuir cearta an lucht oibre go lárnach i dteagasc na heaglaise Rómánaí.</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/10-bealtaine-2025-maigh-eo/id1525428808?i=1000707861745|teideal=Nuacht Mhall (Maigh Eo)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=10 Bealtaine 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-05-10}}</ref> [[Íomhá:Pope Leo XIV childhood home.jpg|clé|mion|Dolton, Illinois.  Bhí cónaí ar Prevost i dteachín beag simplí; ní raibh maoin ón mbroinn leis|220x220px]] [[Íomhá:Robert Prevost 2012 alternative.jpg|clé|mion|2012|220x220px]] [[Íomhá:Bishop of Chiclayo Robert Prevost on extreme poverty in the region (2018) (cut).webm|clé|mion|Físeán: Prevost ag labhairt i Chiclayo in 2018 (Spáinnis). I m[https://www.youtube.com/watch?v=nfnGuizx-6E Béarla ar Youtube].<ref name=":2">{{Luaigh foilseachán|title=Cruinniú|url=https://www.youtube.com/watch?v=nfnGuizx-6E|date=2012-08-28|author=2012: labhraíonn Prevost i mBéarla}}</ref>|220x220px]] [[Íomhá:Pope Leo XIV Waving (cropped).jpg|clé|mion|Fógra, 8 Bealtaine 2025|220x220px]] [[Íomhá:020250518 inaugutation mass of the pontificate.webm|clé|mion|220x220px|Físeán; Insealbhú, 18 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Pope Leo XIV Greets VP JD Vance & Sec. Marco Rubio After His Inaugural Mass at the Vatican.webm|clé|mion|391x391px|Físeán: Fáilte roimh [[J. D. Vance|J.D. Vance]] agus [[Marco Rubio]] na Stát Aontaithe, 18 Bealtaine 2025]] [[Íomhá:Donald Trump condemns Pope Leo XIV.png|clé|mion|220x220px|Ráiteas de chuid Trump, 12 Aibreán 2026]] == Ministreacht == Chuaigh Prevost isteach in Ordú Naomh Agaistín (OSA) sa bhliain 1977 agus rinne sé a ghealltanas sollúnta in 1981. Oirníodh é mar shagart ar an 19 Meitheamh 1982. === Misean i bPeiriú === I 1985 thug sé aghaidh ar Pheiriú áit ar chaith sé 14 bhliana déag ina mhisinéir agus oideachasóir i gceann de thíortha bochta an domhain (ó 1985 go 1999). Bhí sé ina shagart paróiste agus ina léachtóir i gcliarscoil. Tugadh ar ais chuig Meiriceá é i 1999 áit a cuireadh é i mbun na nAibhistíneach ansiúd agus ar fud an domhain. Ó 2001 go 2013, bhí sé ina Phríor Ginearálta ar Ordú Naomh Agaistín.<ref name=":2" /> Chuir [[Pápa Proinsias|Proinsias]] ar ais chuig Peiriú é sa bhliain 2014, an uair seo ina easpag ar Chiclayo i dtuaisceart na tíre sin. Is ann a bhí sé gur ghlaoigh Proinsias chun na Róimhe é i 2023 (mar Ardeaspag-Bhíospach emeritus ar dtús). === Sa Vatacáin === Ar an 30 Eanáir 2023, ceapadh Prevost ina Cheann ar [[Diacaistir na nEaspag|Dhiacaistir na nEaspag]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Dicastery for Bishops|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Dicastery_for_Bishops|journal=Wikipedia|date=2025-05-08|language=en}}</ref> sa Vatacáin, ceapachán a d’fhág go raibh sé de chúram air an chéad ghlúin eile d’easpaigh a roghnú. Bhí sé ina Cheann chomh maith ar ar Choimisiún Pontaifiúil na Vatacáine do [[Meiriceá Laidineach|Mheiriceá Laidineach]].<ref name=":1" /> Nuair a cuireadh Prevost i mbun an fhorais a chuireann comhairle ar an bPápa faoi easpag nua a cheapadh, ba léir go raibh Prionsias ag iarraidh cumhacht agus stadas a thabhairt dó. Níorbh fhada ina dhiaidh sin a rinneadh cairdinéal de, ar an 30 Meán Fómhair 2023, cheap [[Pápa Proinsias]] é mar Chairdinéal.<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title=Leo XIV: Meiriceánach, Aibhistíneach, Misinéir|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0508/1511842-leo-xiv-meiriceanach-aibhistineach-misineir/|date=2025-05-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Le linn 2023-2025, bhí muinín ag Proinsias as a chumas cumarsáide leis na heití éagsúla san eaglais agus an seasamh measartha a bhí aige as go leor ceisteanna conspóideacha.<ref name=":3" /> == Pápacht == Ar an 8 Bealtaine 2025, toghadh Robert Francis Prevost mar Phápa na hEaglaise Caitlicí (69 mbliana d'aois ag an am), ina chomharba ar an bPápa Proinsias.<ref name=":0" /> Ghlac sé an t-ainm Leo XIV, rud a dhéanann de an chéad Phápa Meiriceánach i stair na hEaglaise. Bhí súil ag go leor ag an am go leanfadh sé ar aghaidh le hoidhreacht an Phápa Proinsias. Dúirt Leo féin go raibh an teachtaireacht chéanna láidir ann i gcónaí: fógair Íosa Críost agus fógair an Soiscéal. Ach dúirt sé freisin go gcaithfí é a inseacht ar bealach a chloisfeadh an óige, na boicht agus polaiteoirí é ina mbealach féin.<ref name=":3" /> === Taidhleoireacht === Bhí cruinniú ag an bPápa le hUachtarán Iosrael Isaac Herzog i mí Mheán Fómhair 2025. D'iarr an Pápa sos comhraic buan a chur i bhfeidhm san iamhchríoch Phalaistíneach, soláthairtí fóirithinte a ligean isteach ann agus gialla Iosraelacha a scaoileadh saor. Ach cháin an Pápa Proinsias na hIosraelaigh go minic agus dúirt gur cinedhíothú ab ea cuid dá raibh ar bun acu in Gaza. Níl an Pápa Leon chomh glórach maidir leis an ollmharú agus an scrios atá Iosrael a dhéanamh in Gaza.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cruinniú ag an bPápa Leon le hUachtarán Iosrael sa Vatacáin|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0904/1531842-cruinnu-ag-an-bpapa-leon-le-huachtaran-iosrael-sa-vatacain/|date=2025-09-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Trump === I mí Aibreáin 2026, d'ionsaigh [[Donald Trump]] agus a chomhghuaillithe an Pápa as diúltú tacú leis an g[[Cogadh na Stát Aontaithe agus Iosrael in aghaidh na hIaráine|cogadh san Iaráin]]. Bhí réimeas Trump ag iarraidh a chogadh san Iaráin a léiriú mar “chogadh cóir”, cogadh tacaithe ag diagacht Chríostaí. Bhí easaontas láidir déanta ag an bPápa, áfach, ag rá nach n-éisteann Íosa “le paidreacha na ndaoine a théann i mbun cogaidh”. Bhí cáineadh déanta ag an Pápa Leo ar cheannairí a chaitheann billiúin ar chogaí agus dúirt sé go raibh an domhan “á scriosadh ag dornán tíoránach” i ráiteas thar a bheith láidir le linn cuairte ar Chamarún.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/18-aibre%C3%A1n-2026-baile-%C3%A1tha-cliath/id1525428808?i=1000762165654|teideal=Nuacht Mhall (Baile Átha Cliath)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> == Pearsanta == === Oideachas === Agus é ina déagóir, chaith Prevost tréimhse (1969-73) in Olympia Fields,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Olympia Fields, Illinois|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Olympia_Fields,_Illinois|journal=Wikipedia|date=2025-03-29|language=en}}</ref> i Tolentine, cliarscoil do bhuachaillí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://southcooknews.com/stories/671073123-southland-native-robert-prevost-a-leading-candidate-to-be-pope|teideal=Southland native, Robert Prevost, a leading candidate to be Pope|údar=LGIS News Service|language=en|work=South Cook News|dátarochtana=2025-05-09}}</ref> Bhain Prevost céim Bhaitsiléara amach i Matamaitic ó Ollscoil Vilanova i Philadelphia sa bhliain 1977 (ollscoil Chaitliceach faoi Ordú Naomh Agaistín). Chuaigh sé leis an tsagartacht san ord Aibhistíneach in 1977, ar dtús in [[Saint Louis, Missouri|Saint Louis]], Missouri. Fuair sé a chuid oiliúna diagachta sa ''Catholic Theological Union'' i Chicago, áit a bhfuair sé Máistreacht sa Diagacht in 1982. Rinne sé staidéar breise sa Choláiste Phontifíceach Naomh Tomás Acainíos (Angelicum),<ref>{{Lua idirlín|url=https://angelicum.it/|teideal=Pontifical University of Saint Thomas Aquinas|language=en-US|work=Angelicum|dátarochtana=2025-05-09}}</ref> sa Róimh, áit ar bhain sé amach ''Licentia'' sa Dlí Canónta (''Licentia in Iure Canonico'') in 1984 agus dochtúireacht sa dlí canónta (JCD – Juris Canonici Doctor), rud atá coitianta i measc ardchléir na Vatacáine. == Féach freisin == * [[Comhthionól cairdinéal 2025]] * [[Pápa Proinsias]] ==Tagairtí== {{reflist}} {{Pápaí}} {{DEFAULTSORT:Leon 14 Pápa}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1955]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Agaistínigh]] [[Catagóir:Cairdinéil]] [[Catagóir:Daoine as Chicago]] [[Catagóir:Daoine de shliocht Easpáinneach agus Latino]] [[Catagóir:Gníomhaithe cearta daonna]] [[Catagóir:Gníomhaithe in aghaidh an bhochtanais]] [[Catagóir:Gníomhaithe Mheiriceá]] [[Catagóir:Gníomhaithe timpeallachta]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Matamaiticeoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Múinteoirí]] [[Catagóir:Pápaí]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Peiriúcha]] 63zov7y3n2fld6mv3kjz77ws072v40y 0 121836 1309215 1288647 2026-04-22T02:37:38Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309215 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Yr Hen Goleg, Prifysgol Aberystwyth.jpg|alt=sean-fhoirgneamh de ghaineamhchloch|mion|Yr Hen Goleg (An Sean-Choláiste), áras de chuid [[Ollscoil Aberystwyth]]]] Is [[An Bhreatain Bheag|Breatnach]] é '''[[Joe Mitchell]]''' a thiomsaigh an chéad [[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|fhoclóir cuimsitheach Breatnais–Gaeilge]] dar cuireadh i gcló riamh.<ref name=":1" /><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://parallel.cymru/joe-mitchell-creur-geiriadur-cymraeg-gwyddeleg-cyntaf/|teideal=Joe Mitchell: Creu’r geiriadur Cymraeg-Gwyddeleg cyntaf / Creating the first Welsh-Irish dictionary|dáta=2018-10-06|language=as [[An Ghaeilge|Gaeilge]], [[An Bhreatnais|Breatnais]] ⁊ [[An Béarla|Béarla]]|work=[[Parallel.cymru]]|dátarochtana=2025-11-28}}</ref><ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|url=http://www.beo.ie/alt-gaeltacht-aberystwyth-agus-focloir-nua.aspx|author=[[Diarmuid Johnson]]|title=Gaeltacht Aberystwyth agus Foclóir Nua|journal=[[Beo!]]|issue=Eagrán 150|month=Deireadh Fómhair|year=2013}}</ref> ==Saol== Is i g[[Caerfyrddin]] sa [[An Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]] a rugadh Mitchell agus tógadh in [[Abererch]] agus i dTuaisceart [[Caerdydd|Chaerdydd]] é. D'aistrigh sé go dtí [[Aberystwyth]] ní ba dhéanaí.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-fhocloir-breatnaise-gaeilge-le-foilsiu/|teideal=An chéad fhoclóir Breatnaise-Gaeilge le foilsiú|dáta=2017-11-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-28}}</ref><ref name=":3" /><ref name=":0" /> Bhí [[An Béarla|Béarla]] ag Mitchell ón gcliabhán agus d'fhoghlaim sé an [[An Bhreatnais|Bhreatnais]] den chéad uair sa [[naíscoil]] in Abererch [[Pwllheli]]. Chabhraigh a bhean go mór lena chuid Breatnaise a fheabhsú i gcaitheamh na mblianta nó bhíodh a chuid cainte "beagáinín ró liteartha" go dtí sin a deir sé.<ref name=":3" /> Tá scil aige san [[An Araibis|Araibis]] freisin.<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|author=[[Diarmuid Johnson]]|pages=lgh 43-45|publisher=[[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]]|title=Seacht dTír Seacht dTeanga|date=2021}}</ref> B'as [[Corcaigh]] do shin-seanmháthair an Mhistéalaigh. D'imigh sí ar an mbád bán agus í ina leanbhín óg aimsir na [[An Gorta Mór|Gorta Móire]] agus deir Mitchell go bhfuil dáimh faoi leith aige leis an nGaeilge dá réir: "Bhraitheas go raibh mé in ann an stair a thuiscint agus an teanga a shealbhú de réir mar a bhí na focail agus na frásaí á bhailliú agam taobh le chéile i gcomhair an fhoclóra."<ref name=":3" /> Thosaigh Mitchell ag foghlaim na Gaeilge an chéad lá sa bhliain 1989 i gCaerdydd agus [[Barra Tóibín]] mar mhúinteoir aige. Bhíodh imeachtaí sóisialta ag gabháil leis na ranganna ar bhain na foghlaimeoirí misneach astu agus spreagadh an Tóibíneach chun pinn iad, chun aistrithe, agus chun foilsithe.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Bhain an Mistéalach [[céim máistreachta]] sa Ghaeilge amach in [[Ollscoil Aberystwyth]] sa bhliain 2005 faoin Ollamh [[Sims-Wiliams]], [[Will Mahon|Dr Will Mahon]], [[Diarmuid Johnson|Dr Diarmuid Johnson]], agus [[Ian Hughes|Dr Ian Hughes]].<ref name=":3" /><ref name=":1" /><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/dha-ais-dfhoghlaimeoiri-breatnaise-ar-fail-do-na-gaeil/|teideal=Dhá áis d’fhoghlaimeoirí Breatnaise ar fáil do na Gaeil|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=26 Feabhra 2019|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-28|archivedate=2021-01-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210124084305/https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/dha-ais-dfhoghlaimeoiri-breatnaise-ar-fail-do-na-gaeil/}}</ref> Chas bean ó Bow Street le Mitchell agus an bheirt acu ina n-ábhar múinteoirí in Aberystwyth agus tá siad ina lánúin leis na blianta. Luann sé mar a "eagarthóir neamhoifigiúil" í.<ref name=":3" /> Tá Gaeilge aici freisin agus go deimhin tá sí ar cheann de na teangacha a labhraíonn an bheirt acu lena gclann ó bhíodar sin ina ngasúir, cé gur teaghlach Breatnaise iad den chuid is mó.<ref name=":1" /><ref name=":4" /> I ngeall air sin ach go háirithe, agus ar an gcomhluadar eile a bhí ann agus é féin ina chónaí ann freisin, thug Diarmuid Johnson "mionGhaeltacht" ar phobal beag na Gaeilge in Aberystwyth.<ref name=":0" /><ref name=":4" /> ==Saothair== Tá sealanna caite ag Mitchell i mbun múinteoireachta agus ag obair leis na leabharlanna i g[[Ceredigion|Co. Ceredigion]]. Is in Aberystwyth a chas sé lena bhean den chéad uair agus iad ina n-ábhar oidí.<ref name=":0" /><ref name=":3" /> ===Foclóir=== {{Príomhalt|Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell}} "Saothar Mór Joe Mitchell" is ea an ''Foclóir Breatnais-Gaeilge'' a chuir sé i dtoll a chéile.<ref name=":0" /> Is é an chéad leabhar dá leithéid é dar foilsíodh riamh agus chaith sé blianta maithe á thiomsú.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4" /> Más "rud thar a bheith dána" dó, i bhfocail an Mhistéalaigh féin, foclóir dátheangach a scríobh agus gan ceachtar acu mar chéad teanga aige, is "saothar breá" é dar leis an eagarthóir comhairleach, a bhfuil an dá theanga aige féin ó bhí sé ina ghasúr.<ref name=":4" /> Cuireann Mitchell béim ar an gcaoi gur féidir leis an léitheoir dul caol díreach ón mBreatnais go Gaeilge gan dul i muinín an tríú teanga, agus deir sé go bhfuil súil aige go mbainfidh cainteoirí an dá theanga tairbhe as an dua a chaith sé leis.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Nuair a thug an Mistéalach faoin nGaeilge den chéad uair, bhí an Bhreatnais ag roinnt mhaith daoine sa rang agus bhaineadar tairbhe as an gcaoi ar tharraing an múinteoir aird na ranga ar ghnéithe coitianta idir an dá theanga.<ref name=":3" /> Ainneoin sin, bhí na leabhair féin i mBéarla – ní raibh téacsleabhar ná foclóir ar fáil don chainteoir Breatnaise a bhí ag iarraidh an Ghaeilge a fhoghlaim. "Shíl mé gur dheas an rud é go mbeadh ábhar ar fáil agus thosaigh mé leis sin" a deir sé.<ref name=":1" /><ref name=":3" /> Tháinig feabhas áirithe ar an scéal idir an dá linn le foilsiú ''Dysgu Gwyddeleg'' agus [[Lexicelt.org]] ach níl sárú fhoclóir an Mhistéalaigh ar fáil ó thaobh fairsinge de.<ref name=":3" /> === Aistriúcháin === Tá Mitchell tar éis roinnt gearrscéalta de chuid [[Máirtín Ó Cadhain|Mháirtín Uí Chadhain]] aistrithe go Breatnais chomh maith le léachtaí nó aistí dá chuid.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Mitchell, Joe}} [[Catagóir:Foclóirithe Gaeilge]] [[Catagóir:Foclóirithe]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Breatnacha]] [[Catagóir:Teangeolaithe Breatnacha]] [[Catagóir:Aistritheoirí Gaeilge]] [[Catagóir:Aistritheoirí]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Daoine ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Daoine beo]] 8m95rndmohvx0olowrqd7g84in9mn1j 0 123407 1309180 1308674 2026-04-21T18:13:00Z Conan Wolff 51812 /* M */ New tearma.ie entry for micreagaiméitifít - microgametophyte 1309180 wikitext text/x-wiki {{Teimpléad:Athbhreithniú}} Míníonn an foclóir téarmaí luibheolaíochta seo téarmaí luibheolaíochta. ==A== *'''achtanamorfach''' (''actinomorphic'' as Béarla)<ref>“achtanamorfach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/achtanamorfach/ga/</ref>[[File:Fragaria vesca2.jpg|thumb|right|120px|Bláth achtanamorfach de ''[[Fragaria vesca]]'']]</br>Bíonn bláthanna aictiomorfacha ga-shiméadrach.<ref>Eckel, P. M. (n.d.). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 1, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=actinomorphic</ref> <!--*'''acraifil''' (''acrophyll'' as Béarla)</br>Duilleoga rialta de phlanda aibí, a tháirgtear os cionn an bhoinn, murab ionann is an bhasaifil.--> *'''aicéin''' (''achene'' as Béarla)<ref>“aicéin.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aic%C3%A9in/ga/</ref></br>Is toradh tirim, neamhoscailte, aon-shíolach é aicéin. Níl an síol ceangailte de bhalla an toraidh ach ag pointe amháin. Fásann an toradh ó ubhagán uachtarach aon-sheoimrín.<ref name = "FTG Fruit type Glossary">Glossary Fruit type. (2007). Fairchild Tropical Botanic Garden Virtual Herbarium (FTG). Retrieved April 18, 2026, from http://www.virtualherbarium.org/glossary/glossary.php?cid=65</ref> *'''aindréiciam''' (''androecium'' as Béarla)<ref>“aindréiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 7, 2026, from https://www.tearma.ie/q/aindr%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an aindréiciam an téarma comhchoiteann do na horgáin atáirgthe fireanna sa bhláth, atá comhdhéanta de na staimín.<ref>Androecium, stamen, staminate, staminode. (2026, February 23). Master Gardeners of Northern Virginia. Retrieved March 7, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/androecium-stamen-staminate/</ref> *'''all-aiseach''' (''abaxial'' as Béarla)<ref>“all-aiseach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/all-aiseach/ga/</ref></br>Aidiacht, a bhfuil a treo urchomhaireach le treo na haise (= taobh íochtair).<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> <!--*'''andragíneafór''' (''androgynophore'' as Béarla)</br>Gas ar a bhfuil an t-aindréiciam agus an gínéiciam de bhláth os cionn leibhéal ionsáite an pheirianta.--> <!--*'''andramoinéiciach''' (''andromonoecious'' as Béarla)</br>Córas annamh pórúcháin plandaí é andramoinéiciach ina dtáirgeann planda aonair bláthanna fireanna agus déghnéasacha araon.--> <!--*'''andrafór''' (''androphore'' as Béarla)</br>An gas nó an colún a thacaíonn leis na staimíní i mbláthanna áirithe.--> *'''angaispeirm''' (''angiosperm'' as Béarla)<ref>“angaispeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/angaispeirm/ga/</ref>[[File:Okra (Abelmoschus esculentus) cross-section - 20080613.png|thumb|right|120px|In angaispeirm, bíonn na ubhúlaigh faoi iamh i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer" />]]</br>Is grúpa plandaí iad na angiospermaigh a bhfuil ubhúlach acu atá iata i gcairpéil.<ref name = "Bedecktsamer">Bedecktsamer. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved March 1, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/bedecktsamer/7737</ref> ==B== *'''barraimsitheach''' (''acropetal'' as Béarla)<ref>“barraimsitheach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/barraimsitheach/ga/</ref></br>Ciallaíonn an téarma ''barraimsitheach'' go dtosaíonn rud ag fás nó ag forbairt ag an mbun agus go leanann sé aníos i dtreo an bharr.<ref name = "Tropical Forages Glossary">Cook BG, Pengelly BC, Schultze-Kraft R, Taylor M, Burkart S, Cardoso Arango JA, González Guzmán JJ, Cox K, Jones C, Peters M. & International Center for Tropical Agriculture (CIAT), Cali, Colombia and International Livestock Research Institute (ILRI), Nairobi, Kenya. (2020). Glossary. Tropical Forages: An Interactive Selection Tool. 2nd and Revised Edn. Retrieved April 18, 2026, from https://tropicalforages.info/text/entities/glossary.htm</ref> *'''bláthra''' (''inflorescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra">“bláthra.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/bl%C3%A1thra/ga/</ref></br>Is grúpa bláthanna é bláthra.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''bleib''' (''bulb'' as Béarla)<ref>“bleib.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/bleib/ga/</ref>[[File:White onion cross section.jpg|thumb|right|70px|bleib]]</br>Is gas faoi thalamh modhnaithe é bleibe, atá timpeallaithe ag duilleoga modhnaithe.<ref>What is a bulb? (2020, March 17). Michigan State University Extension. Retrieved February 28, 2026, from https://www.canr.msu.edu/news/what-is-a-bulb</ref> ==C== *'''clóraplast''' (''chloroplast'' as Béarla)<ref name = "clóraplast">clóraplast. (n.d.-b). Gaois Research Group. Retrieved March 14, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/620910</ref></br>Is orgánaid cheallach plandaí é an [[clóraplast]] a dhéanann an [[fótaisintéis]].<ref name = "clóraplast" /> *'''comhsheipealach''' (''gamosepalous'' as Béarla)<ref>“comhsheipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/comhsheipealach/ga/</ref></br>I gcailís chomhsheipealach bíonn na seipil comhleáite.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (n.d.). Flora of Mozambique: Glossary details: gamosepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.mozambiqueflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=318</ref> *'''crann''' (''tree'' as Béarla)<ref>“crann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/crann/ga/</ref>[[File:Tree Silhouette - geograph.org.uk - 2274631.jpg|thumb|right|70px|crann]]</br>Is planda adhmadach é crann le gas príomhúil amháin agus craobhacha tánaisteacha.<ref>Shrubs and trees: What defines a tree or a shrub? (2020, March 27). Los Angeles County Arboretum and Botanic Garden. Retrieved February 28, 2026, from https://arboretum.org/visit/library/online-exhibits/treasures-of-the-rare-book-collection-plants-of-mediterranean-climate-areas/shrubs-and-trees/</ref> *'''crann fíliginiteach''' (''phylogenetic tree'' as Béarla<!-- citation needed {{cn}} -->)[[Íomhá:Crann.png|thumb|right|90px|Crann fíliginiteach]]</br>Léiríonn [[crann fíliginiteach]] na gaolta idir orgánaigh éagsúla.<ref name = "Georgia Tech">Phylogenetic Trees. (n.d.). Georgia Tech Biological Sciences. Retrieved March 9, 2026, from https://organismalbio.biosci.gatech.edu/biodiversity/phylogenetic-trees/</ref> ==D== *'''dé-éiciach''' (''dioecious'' as Béarla)<ref>“dé-éiciach.” (n.d.). téarma.ie. https://www.tearma.ie/q/d%C3%A9-%C3%A9iciach/ga/</ref></br>Bíonn daoine aonair fireanna agus baineanna ar leith ag plandaí dé-éiciach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==E== *'''eipifít''' (''epiphyte'' as Béarla)<ref>“eipifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eipif%C3%ADt/ga/</ref></br>Is planda é eipifít a fhásann ar phlanda eile, ach ní seadán é.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''eiseamláir an chineáil''' (''type specimen'' as Béarla)<ref>“eiseamláir an chineáil.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/eiseaml%C3%A1ir%20an%20chine%C3%A1il/ga/</ref>[[File:Cyne baetorta, HT, L39275.jpg|thumb|right|100px|An eiseamláir an chineáil de ''[[Cyne baetorta]]'' Barlow]]</br>Sainmhíníonn agus déanann an eiseamláir an chineáil ionadaíocht ar tacsón. Feidhmíonn sé mar thagairt fhisiciúil don tacsón.<ref>Ashworth, J. (2025, November 18). What is a type specimen? Natural History Museum, London. Retrieved March 23, 2026, from https://www.nhm.ac.uk/discover/what-is-a-type-specimen.html</ref> ==F== *'''fréamh chrapthach''' (''contractile root'' as Béarla)<ref>“fréamh chrapthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/fr%C3%A9amh%20chrapthach/ga/</ref></br>Úsáideann plandaí fréamhacha chrapthach chun iad féin a tharraingt anuas.<ref>University of Florida, University of Kentucky, & Texas A&M University. (2023). Contractile Roots. PropG. Retrieved February 28, 2026, from https://propg.ifas.ufl.edu/07-geophytes/02-othergeophytes/01-geophytes-contractileroots.html</ref> ==G== *'''gaiméitifít''' (''gametophyte'' as Béarla)<ref name = "gaiméitifít" />[[File:Ricciocarpos natans.jpg|thumb|right|105px|Gaiméitifít de ''[[Ricciocarpos natans]]'']]</br>Fásann an gaiméitifít haplóideach ó spóir agus táirgeann sí gaiméite.<ref name = "gaiméitifít">gaiméitifít. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 15, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/619447</ref> <!--*'''gasach''' (''caulescent'' as Béarla)</br>Planda a bhfuil gas dea-fhorbartha aige os cionn na talún. Frithchiallach: ''gearrghasach'' (gan gas soiléir).--> *'''gínéiciam''' (''gynoecium'' as Béarla)<ref>“gínéiciam.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 6, 2026, from https://www.tearma.ie/q/g%C3%ADn%C3%A9iciam/ga/</ref></br>Is é an gínéiciam an téarma comhchoiteann do orgáin atáirgthe baineanna an bhlátha, atá comhdhéanta de na cairpéil.<ref>Gynoecium, Carpel, Pistil. (2025, February 22). Master Gardeners Northern Virginia. Retrieved March 6, 2026, from https://mgnv.org/plants/glossary/gynoecium-carpel-pistil/</ref> <!--*'''ginmhill''' (''abort'' as Béarla)</br>Forbairt struchtúir nó orgáin a thréigean.--> ==H== *'''heitreaspórach''' (''heterosporous'' as Béarla)<ref>“heitreaspórach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/heitreasp%C3%B3rach/ga/</ref></br>Táirgeann plandaí heitreaspóracha dhá chineál spóir.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''homaspórach''' (''homosporous'' as Béarla)</br>Planda nach bhfuil ach spóir de chineál amháin aige.<ref name = "Glossary British Pteridological Society">Glossary. (n.d.). British Pteridological Society. Retrieved April 18, 2026, from https://britishfernsociety.org.uk/Glossary/</ref> ==I== *'''ilseipealach''' (''polysepalous'' as Béarla)<ref>“ilseipealach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ilseipealach/ga/</ref></br>I cailís ilseipealach, bíonn na séipéil scartha.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: polysepalous. Retrieved March 23, 2026, from https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=565</ref> *'''inspeirm''' (''endosperm'' as Béarla)<ref>“inspeirm.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://www.tearma.ie/q/inspeirm/ga/</ref>[[File:Cocos nucifera00.jpg|thumb|right|100px|An inspeirm bán de shíol ''[[Cocos nucifera]]'']]</br>Is cuid den síol é an inspeirm agus cothaíonn sé an spóraifít óg.<ref>Endosperm. (2007, June 18). Lexikon Der Biologie. Retrieved February 28, 2026, from https://www.spektrum.de/lexikon/biologie/endosperm/21284</ref> ==L== *'''lann''' (''lamina'' as Béarla)<ref>“lann.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lann/ga/</ref></br>Is é an lann an chuid leacaithe de dhuilleog, scartha ón ngas agus ó bhonn an duilleoige.<ref>Botanical nerd word: lamina. (2018, September 25). Toronto Botanical Garden. Retrieved March 14, 2026, from https://torontobotanicalgarden.ca/blog/word-of-the-week/botanical-nerd-word-lamina/</ref> *'''lansach''' (''lanceolate'' as Béarla)<ref>“lansach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/lansach/ga/</ref>[[File:Leaf morphology lanceolate.png|thumb|right|140px|Duilleog lansach ]]</br>Bíonn duilleog lansach caol agus ubhchruthach. Bíonn an pointe is leithne inti thíos leis an lár.<ref name = "The Pea Key, 2007">The Australian Pea-flowered Legume Research Group. (2007). Leaf or leaflet shape. The Pea Key: An Interactive Key for Australian Pea-flowered Legumes. Retrieved March 21, 2026, from https://www.anbg.gov.au/cpbr/cd-keys/peakey/key/The%20Pea%20Key/Media/Html/41_leaf_shape.html</ref> *'''leictitíopa''' (''lectotype'' as Béarla)<ref>“leictitíopa.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 23, 2026, from https://www.tearma.ie/q/leictit%C3%ADopa/ga/</ref></br>Is sintíopa é leictitíopa a roghnaítear níos déanaí mar an eiseamláir an chineáil.<ref name = "McGrouther, 2020">McGrouther, M. (2020). Types of types. The Australian Museum. Retrieved March 23, 2026, from https://australian.museum/learn/animals/fishes/types-of-types/</ref> *'''liathghorm''' (''glaucous'' as Béarla)<ref>IDM & Foras na Gaeilge. (n.d.). glaucous. Foclóirí Ár Linne. Retrieved March 3, 2026, from https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/glaucous</ref>[[File:Picea pungens4.jpg|thumb|right|90px|Duilleoga liathghorm na ''[[Picea pungens]]'']]</br>Déanann an focal liathghorm cur síos ar dhromchla céiriúil atá idir ghorm agus liath.<ref>Eckel, P. M. (2023). A Grammatical Dictionary of Botanical Latin. Missouri Botanical Garden. Retrieved March 3, 2026, from https://www.mobot.org/mobot/latindict/keyDetail.aspx?keyWord=glaucous</ref> *'''luathbhaineannach''' (''protogynous'' as Béarla)<ref>“luathbhaineannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathbhaineannach/ga/</ref></br>Bíonn céim baineann ag bláth luathbhaineannach roimh a chéim fhireann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.). Protogyny (protogynous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1302</ref> *'''luathfhireannach''' (''protandrous'' as Béarla)<ref>“luathfhireannach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/luathfhireannach/ga/</ref></br>Bíonn céim fhireann ag bláth luathfhireannach roimh a chéim baineann ar leith.<ref>New York Botanical Garden. (n.d.-a). Protandry (protandrous). French Guianan E-Flora Project. Retrieved March 13, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/projects/fg/glossary-details/?irn=1300</ref> ==M== *'''meigeagaiméitifít''' (''megagametophyte'' as Béarla)<ref>“meigeagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved February 28, 2026, from https://super.tearma.ie/q/meigeagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Cruthaítear an meigeagaiméitifít le fás na meigeaspóir. Gineann an meigeagaiméitifít gaiméit baineann an phlanda heitreaspórach.<ref>Government of South Australia. (2025, July 7). megagametophyte. Flora of South Australia. Retrieved February 28, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/megagametophyte</ref> *'''meigeaspór''' (''megaspore'' as Béarla)<ref>“meigeaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/meigeasp%C3%B3r/ga/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an meigeaspór an cineál mór spóir. Fásann sé ina gaiméitifít baineann.<ref name = "UCMP, 2009" /> *'''micreagaiméitifít''' (''microgametophyte'' as Béarla)<ref>“micreagaiméitifít.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 21, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreagaim%C3%A9itif%C3%ADt/ga/</ref></br>Fásann an micreagaiméitifít ón micreaspór agus táirgeann sé na gaiméite fireann de phlanda heitreaspórach.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> *'''micreaspór''' (''microspore'' as Béarla)<ref>“micreaspór.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 9, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micreasp%C3%B3r/</ref></br>I bplandaí heitreaspóracha, is é an micreaspór an cineál beag spóir. Fásann sé ina gaiméitifít fhireann.<ref name = "UCMP, 2009">UCMP Glossary: Botany. (2009). University of California Museum of Paleontology. Retrieved March 9, 2026, from https://ucmp.berkeley.edu/glossary/gloss8botany.html</ref> *'''micripíl''' (''micropyle'' as Béarla)<ref>“micripíl.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 13, 2026, from https://www.tearma.ie/q/micrip%C3%ADl/ga/</ref></br>Is cainéal beag é an micripíl a thrasnaíonn ionar ubhúlach.<ref name = "Flora of Australia Glossary">Government of South Australia. (n.d.). Flora of Australia Glossary. Flora of South Australia. Retrieved March 13, 2026, from https://flora.sa.gov.au/glossary/</ref> <!--*'''micreastrobalas''' (microstrobilus as Béarla)<ref>https://www.tearma.ie/q/micro-/</ref><ref>https://super.tearma.ie/q/strobilus/</ref> An ceann is lú de dhá chineál bhuaircíní nó strobalas a tháirgeann gimnispeirmeacha, an ceann fireann é agus táirgeann sé an phailin.--> <!--==N== ==O==--> ==P== <!--* '''peitínáit''' (''petiolate'' as Béarla) aidiacht ina ndéantar cur síos ar dhuilleoga nó ar struchtúir bhitheolaíocha a bhfuil gas (peitín) orthu, agus iad ceangailte go díreach le gas nó brainse. <ref>https://www.tearma.ie/q/petiolate/ ??</ref>--> *'''piorrachruthach''' (''pyriform'' as Béarla)<ref name = "piorrachruthach">“piorrachruthach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 11, 2026, from https://www.tearma.ie/q/piorrachruthach/</ref>[[File:Ficus pyriformis.JPG|thumb|right|125px|Torthaí piorrachruthacha an ''[[Ficus pyriformis]]'']]</br>Aidiacht, i gcruth péire.<ref name = "piorrachruthach" /> ==S== <!--*'''scoitheadh''' (''abscission'' as Béarla)</br>Scaoileadh nádúrtha orgáin atá aibí nó sean, amhail toradh aibí nó duilleog aosta.--> <!--*'''snáthaidiúil''' (acicular as Béarla)</br>Caol nó snáthaidchruthach.--> *'''spáideog''' (''spadix'' as Béarla)<ref>“spáideog.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1ideog/ga/</ref></br>Is cineál bláthra é spáideog ina mbíonn bláthanna ag fás ar ais tiubh, feolmhar.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''spáidín''' (''spathe'' as Béarla)<ref>“spáidín.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/sp%C3%A1id%C3%ADn/ga/</ref></br>Is bracht mór é spáidín a thimpeallaíonn an spáideog.<ref name = "Sterry, 1997">Sterry, P. (1997). [https://www.google.de/books/edition/Collins_Complete_British_Wildlife_Photog/H2oXAAAACAAJ?hl=en Collins Complete British Wildlife Photoguide.] Kiribati: HarperCollins.</ref>{{rp|p=356}} *'''speiceas i mbaol criticiúil''' (''critically endangered species'' as Béarla)<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil" />[[File:凹脈金花茶 Camellia impressinervis -香港公園 Hong Kong Park, Hong Kong- (39897970614).jpg|thumb|right|100px|Is speiceas i mbaol criticiúil é ''[[Camellia impressinervis]]''.<ref>Wheeler, L. & Rivers, M.C. 2015. ''Camellia impressinervis''. The IUCN Red List of Threatened Species 2015: e.T62053740A62053758. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2015-2.RLTS.T62053740A62053758.en. Accessed on 01 March 2026.</ref>]]<br/>Is speicis iad speicis atá i mbaol criticiúil díothaithe sa nádúr atá thar a bheith ard.<ref name = "speiceas i mbaol criticiúil">Fiontar & Scoil na Gaeilge, DCU. (n.d.). “speiceas i mbaol criticiúil.” Grúpa Taighde Gaois. Retrieved March 1, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology?Query=speiceas+i+mbaol+critici%C3%BAil</ref> *'''speiceas is lú imní''' (''least-concern species'' as Béarla)<!-- citation needed --></br>Is tacsóin forleathana agus flúirseacha iad speiceas is lú imní.<ref name = "IUCN, 2012">IUCN. (2012). [https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/RL-2001-001-2nd.pdf IUCN Red List Categories and Criteria: Version 3.1. Second edition.] Gland, Switzerland and Cambridge, UK: IUCN. iv + 32pp.</ref> Tá riosca níos ísle díothaithe ag na speicis seo.<ref>Frequently Asked Questions. (n.d.). IUCN Red List of Threatened Species. Retrieved April 18, 2026, from https://www.iucnredlist.org/about/faqs#Why%20are%20LC%20species%20on%20the%20Red%20List</ref> *'''speiceas leochaileach''' (''vulnerable species'' as Béarla)<ref name = "speiceas leochaileach" /></br>Tá riosca ard díothaithe sa nádúr ag speiceas leochaileach.<ref name = "speiceas leochaileach">speiceas leochaileach. (n.d.). Gaois Research Group. Retrieved March 10, 2026, from https://www.gaois.ie/en/terminology/fiat/635130</ref> *'''strobalas''' (''strobilus'' as Béarla)<ref>“strobalas.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 14, 2026, from https://www.tearma.ie/q/strobalas/ga/</ref></br>Is éard is strobalas ann ná struchtúr cosúil le buaircín atá comhdhéanta de spóraifille atá iompaithe go dlúth ar an ais.<ref name = "Flora of Australia Glossary" /> ==T== *'''teipeal''' (''tepal'' as Béarla)<ref>“teipeal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 4, 2026, from https://www.tearma.ie/q/teipeal/ga/</ref></br>Úsáidtear an téarma teipal do chodanna an peirianta má tá cuma an-chosúil ar na peitil agus ar na seipil.<ref>Hyde, M.A., Wursten, B.T., Ballings, P. & Coates Palgrave, M. (2026). Flora of Caprivi: Glossary details: tepal. https://www.capriviflora.com/speciesdata/glossary-display.php?glossary_id=768, retrieved 4 March 2026</ref> *'''torthú bláthra''' (''infructescence'' as Béarla)<ref name = "bláthra" /></br>Is é an torthú bláthra an struchtúr ina dtaispeántar torthaí ar phlanda.<ref name = "Glossary for Vascular Plants">Glossary for Vascular Plants. (2018, November 19). New York Botanical Garden. Retrieved March 9, 2026, from https://sweetgum.nybg.org/science/glossary/glossary-list/?ImagesOnly=yes&LimitPerPage=75&rownum=676</ref> ==U== *'''uathpholaplóideach''' (''autopolyploid'' as Béarla)<ref>“uathpholaplóideach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 15, 2026, from https://www.tearma.ie/q/uathpholapl%C3%B3ideach/ga/</ref></br>Is cineál planda polaplóideach é planda uathpholaplóideach a chruthaítear trí géanóm amháin a dhúbailt. I bplandaí uathpholaplóideacha, tagann na crómasóm go léir ón speiceas céanna.<ref>Lefers, M. & Holmgren Lab. (2004). autopolyploid. Hedgehog Signaling Glossary. Retrieved March 15, 2026, from https://groups.molbiosci.northwestern.edu/holmgren/Glossary/Definitions/Def-A/autopolyploid.html</ref> *'''ubhagán uachtarach''' (''superior ovary'' as Béarla)<ref>“ubhagán uachtarach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 18, 2026, from https://www.tearma.ie/q/ubhag%C3%A1n%20uachtarach/ga/</ref></br>Tá ubhagán uachtarach suite os cionn an phointe ina bhfuil na seipil, na peitil agus na staimín ceangailte.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary" /> *'''umbal''' (''umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal">“umbal.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved March 1, 2026, from https://www.tearma.ie/q/umbal/ga/</ref>{{Il-íomhánna | align = right | direction = horizontal | total_width = 180 | header = | image1 = Inflorescences Umbel Kwiatostan Baldach.svg | alt1 = | caption1 = umbal | image2 = Inflorescences Umbel Kwiatostan BaldachZłożony.svg | alt2 = | caption2 = umbal comhshuite }}</br>Is cineál bláthra craobhach é umbal. Bíonn bláthanna sa bláthra ina bhfuil na gasóga go léir ar an fhad céanna agus ag teacht ó phointe amháin.<ref name = "Nelson, 2012">Nelson, R. C. (2012). The Description of Flowers. University of Rochester. Retrieved March 1, 2026, from https://www.cs.rochester.edu/u/nelson/wildflowers/glossaries/flowers/</ref> *'''umbal comhshuite''' (''compound umbel'' as Béarla)<ref name = "umbal" /></br>Is cineál bláthra é umbal comhshuite ina n-eascraíonn roinnt umbal as aon phointe amháin.<ref>Inflorescences 15-Compound umbel. (n.d.). University of Illinois. Retrieved March 9, 2026, from https://www.life.illinois.edu/help/digitalflowers/Inflorescences/15.htm</ref> ==X== *'''xéirifíteach''' (''xerophytic'' as Béarla)<ref>“xéirifíteach.” (n.d.). An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta Don Ghaeilge. Retrieved April 12, 2026, from https://www.tearma.ie/q/x%C3%A9irif%C3%ADteach/ga/</ref>[[File:Echinocactus grusonii flora cologne.jpg|thumb|right|120px|Is plandaí xéirifíteacha iad na cachtais.<ref name = "Duke University">Xerophytes “Cactus-Like” collection. (n.d.). Duke University. Retrieved April 12, 2026, from https://liveplantcollections.biology.duke.edu/featured-collections/xeric</ref>]]</br>Tá plandaí xéirifíteacha oiriúnaithe do aeráid nó do ghnáthóg thirim.<ref name = "Flora of Rwanda Glossary">The Rwanda flora team. (2026). Flora of Rwanda: Glossary. Retrieved April 12, 2026, from https://www.rwandaflora.com/speciesdata/glossary.php</ref> ==Tagairtí== {{Reflist}} {{síol}} msrnswyu39yvga8qulxkemmwdma1ex4 0 123598 1309213 1304637 2026-04-22T00:52:07Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1309213 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 4 Márta 2026, bhí long chogaidh leis an Iaráin, an '''IRIS ''Dena''''', pollta agus curtha síos le linn [[:Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026|Cogaidh na hIaráine 2026]].<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Long chogaidh leis an Iaráin pollta, curtha síos|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0304/1561632-long-chogaidh-leis-an-iarain-pollta-curtha-sios/|date=2026-03-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>i mBéarla'', Sinking of IRIS Dena'' </ref> Mharaigh na Stáit Aontaithe 87 mairnéalach, agus 60 eile ar iarraidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Sinking of IRIS Dena|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Sinking_of_IRIS_Dena&oldid=1342017507|journal=Wikipedia|date=2026-03-06|language=en}}</ref>[[Íomhá:IRIS Dena.webp|clé|mion|220x220px|An IRIS Dena ar an 22 Feabhra 2026 le linn an "International Fleet Review 2026"<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=International Fleet Review 2026|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=International_Fleet_Review_2026&oldid=1341947589|journal=Wikipedia|date=2026-03-06|language=en}}</ref>]] [[Íomhá:MILAN 2026 (cropped).jpg|clé|mion|220x220px|Thóg an IRIS Dena páirt san "International Fleet Review 2026"<ref name=":1" />]] == Cóir chogaidh == Tharla an t- ionsaí toirpéid in uiscí idirnáisiúnta, 74 km amach ó chósta Shri Lanca, agus timpeall 3,350 km ó [[Bandar Abbas]], a bhunáit in Iaráin. Bhí an long ag filleadh ar an Iaráin tar éis di seal a chaitheamh i gcalafort in oirthear na hIndia. Eagraíodh [[freachnamh]] idirnáisiúnta ann, an "International Fleet Review 2026", nó MILAN 2026, saghas [[Regatta|''regatta'']] do na Cabhlaigh idirnáisiúnta, na Stáit Aontaithe san áireamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.military.com/daily-news/2026/03/05/iranian-warship-sunk-us-was-sailing-home-after-taking-part-exhibition-hosted-india.html|teideal=Iranian Warship Sunk by the US Was Sailing Home After Taking Part in an Exhibition Hosted by India|údar=Sheikh Saaliq, Krishan Francis|dáta=2026-03-05|language=en|work=Military.com|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref name=":1" /> Mar sin ní raibh armlón ar an Iris ''Dena'' ag an am; bhí an [[Frigéad (long chogaidh)|frigéad]] neamharmtha. Ionsaí gan choinne a bhí ann. Ní dhearna na Stáit Aontaithe iarracht ar bith dul i dteagmháil an ''IRIS Dena''. Léiriú nirt de chuid na Stát Aontaithe a bhí san ionsaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://responsiblestatecraft.org/sinking-iran-ship-war-crime/|teideal=After sinking Iranian ship, did the US Navy commit a war crime? {{!}} Responsible Statecraft|language=en|work=responsiblestatecraft.org|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-torpedoes-iranian-ship-iris-dena-in-indian-ocean-what-the-geneva-convention-says-on-naval-warfare-101772697754210.html|teideal=US torpedoes Iranian ship IRIS Dena in Indian Ocean: What the Geneva Convention says on naval warfare|dáta=2026-03-05|language=en|work=Hindustan Times|dátarochtana=2026-03-06}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.nampa.org/text/22879027|teideal=Iran's Foreign Minister on Sinking of Dena: US Creates Precedent Contrary to Int'l Law|language=en|work=NAMPA|dátarochtana=2026-03-06}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/04/us-submarine-torpedo-iran-warship-sri-lanka-coast-pete-hegseth|teideal=US submarine sinks Iranian warship as conflict spreads beyond Middle East|údar=Andrew Roth and Cate Brown in Washington, Hannah Ellis-Petersen in Delhi and Aanya Wipulasena in Colombo|dáta=4 Márta 2026|dátarochtana=6 Márta 2026}}</ref> [[Íomhá:Indian Ocean Iranian vessel (998184).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: an t-ionsaí : an radharc '''ó''' [[Peireascóp|pheireascóp]]]] [[Íomhá:Sinking of IRIS Dena.png|clé|mion|220x220px|chuaigh sí go tóin poill taobh istigh de chúpla nóiméad, fiú nóiméad nó dhó]] [[Íomhá:Tasnim News Agency - Interview with the Commander Omid Moghani of IRIS Dena about its voyage around the world.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: agallamh leis an gCaptaen Omid Moghani in 2023]] == Imeachtaí == Bhí an IRIS ''Dena'', long chogaidh leis an Iaráin, curtha go grinneall na mara ag fomhuireán leis na Meiriceánaigh in uiscí idirnáisiúnta amach ó chósta theas Shrí Lanca ar an 4 Márta 2026. Bhí 180 mairnéalach ar an long nuair a scaoileadh toirpéad ón bhfomhuireán leis an soitheach. Bhris an long ina dá chuid agus chuaigh sí go tóin poill taobh istigh de chúpla nóiméad. Tarrtháladh 32 mairnéalach agus cuireadh cóir leighis orthu in ospidéil i Srí Lanca. Dúirt Rúnaí Cosanta na Stát Aontaithe [[Pete Hegseth]] go háthasach go mba é sin an chéad uair ón Dara Cogadh Domhanda a cuireadh síos long chogaidh leis an namhaid. Ag gáire faoi iomard na nIaránach dó, mhaígh sé go mba é an bás a bhí i ndán do lucht an réimis san Iaráin agus go raibh fórsaí Mheiriceá agus fórsaí Iosrael fós ag tabhairt greadadh dóibh agus iad ar lár. Mhaígh sé freisin go mbeadh aerspás uile na hIaráine faoina smacht ag na Meiriceánaigh agus na hIosraelaigh faoi cheann seachtaine.<ref name=":0" /> == Féach freisin == * [[:Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026|Cogadh na hIaráine 2026]] * [[ARA General Belgrano]], 1982 == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eachtraí muirí]] [[Catagóir:Cogadh na hIaráine 2026]] [[Catagóir:Srí Lanca]] [[Catagóir:Coireanna cogaidh]] qn9wg5g5g80hlt0yc9eh59n96fxi3x7 2 124967 1309138 1309124 2026-04-21T16:16:39Z Marcas.oduinn 33120 1309138 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásfadh Diarmaid mar an gcéanna. , , [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ opy1shsp0d376n3omb8rg9kgampn9vx 1309139 1309138 2026-04-21T16:18:43Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309139 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásfadh Diarmaid mar an gcéanna. [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ rzhl4p3jlfnki3irxjehch67nari1vt 1309140 1309139 2026-04-21T16:20:43Z Marcas.oduinn 33120 1309140 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásfadh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. [[Beag mac Dé]], [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ dwds6p99k08ridwu2labyvwwlofmdwy 1309150 1309140 2026-04-21T16:53:58Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309150 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus sin rinne sé tuar go mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ esqjjgvtjf8vxnr13ibzv8czfn64tfq 1309170 1309150 2026-04-21T17:20:20Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309170 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Tionscadal#ISO|Tionscadal#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Xxc [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ t716i2izt05zhdj7dyzk9vvdcj46qp5 1309179 1309170 2026-04-21T18:05:42Z Marcas.oduinn 33120 1309179 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Xxc [[Colm Cille]], [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ pnvmksw6n1njd9nm160y1sh7537jfw7 1309181 1309179 2026-04-21T18:48:49Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309181 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. [[Colm Cille]], == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ hhozznpzs8m8w2fyr2u2101es4eahix 1309182 1309181 2026-04-21T19:23:16Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309182 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 5vgvxqz4erozw3wohg0ew96di6qsowx 1309183 1309182 2026-04-21T19:59:13Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309183 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. Ar ais i dTeamhraigh, d'iarr Dhiarmaid ar Bheag mac Dé arís conas a bhfaigheadh sé bás agus céard a tharlódh dá ríocht ina dhiaidh. Tar éis seo, tháinig Colm Cille agus d'éag Beag mar a tuaradh. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ c5ce415jmuj25c8gsncoxyz4t78lt9w 1309187 1309183 2026-04-21T20:50:06Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309187 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. Ar ais i dTeamhraigh, d'iarr Dhiarmaid ar Bheag mac Dé arís conas a bhfaigheadh sé bás agus céard a tharlódh dá ríocht ina dhiaidh. Tar éis seo, tháinig Colm Cille agus d'éag Beag mar a tuaradh. Chuir Diarmaid ansin an cheist chéanna ar a dhraoithe féin, agus d'inis siad roinnt sonraí ag teacht le Beag mac Dé. Tháinig Samhain ar ais arís, agus fuair Diarmaid bás dteach mar a tuaradh; == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ d35vmsplneibx2u8xsz4sgrfdfpfd97 1309189 1309187 2026-04-21T20:56:21Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil */ 1309189 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. Ar ais i dTeamhraigh, d'iarr Dhiarmaid ar Bheag mac Dé arís conas a bhfaigheadh sé bás agus céard a tharlódh dá ríocht ina dhiaidh. Tar éis seo, tháinig Colm Cille agus d'éag Beag mar a tuaradh. Chuir Diarmaid ansin an cheist chéanna ar a dhraoithe féin, agus d'inis siad roinnt sonraí ag teacht le Beag mac Dé. Tháinig Samhain ar ais arís, agus fuair Diarmaid bás dteach mar a tuaradh: faoi lámh Aodha Dhuibh, i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige, eirleach imeartha air ag a naimhde, maide mullaigh (ochtach) an tí tite ar a chionn. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{tl|Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bm9xagkr2k3za6qyux0udvzerneug55 1309190 1309189 2026-04-21T21:00:12Z Marcas.oduinn 33120 1309190 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]] # [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]] #* [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ g797h056mjodeq2009nk8ie9xv3t4i4 1309193 1309190 2026-04-21T21:29:04Z Marcas.oduinn 33120 /* ISO */ 1309193 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 4tknqkejoy6n78zxsbrnn236t6dlkaj 1309223 1309193 2026-04-22T06:36:00Z Marcas.oduinn 33120 /* Cath Almaine */ 1309223 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Cath Almaine == Cath Almaine == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Annála ]] (embedded) * [[Leabhar Buí Leacáin]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/TCD/TCD_MS_1318.html ISOS]) * [[Leabhar Fhear Maí]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html ISOS]) * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] D IV 2 ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_D_iv_2.html ISOS]) === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html Cath Almaine] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Cath_Almaine Cath Almaine] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-sources.html | teideal = Cath Almaine - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bvd6finl6d2dpzm1bvpfyst3piuid71 1309231 1309223 2026-04-22T06:39:46Z Marcas.oduinn 33120 /* Cath Almaine */ 1309231 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Cath Almaine == Cath Almaine == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Annála ]] (embedded) * [[Leabhar Buí Leacáin]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/TCD/TCD_MS_1318.html ISOS]) * [[Leabhar Fhear Maí]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html ISOS]) * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] D iv 2 ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_D_iv_2.html ISOS]) === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html Cath Almaine] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Cath_Almaine Cath Almaine] ar CODECS * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/index.html Cath Almaine] ar [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-sources.html | teideal = Cath Almaine - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ eis86mgw67v8s6436zf5aaanr8mir5o 1309236 1309231 2026-04-22T06:41:51Z Marcas.oduinn 33120 /* Cath Almaine */ 1309236 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Cath Almaine == Cath Almaine == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Annála Easpacha na hÉireann]] (embedded) * [[Leabhar Buí Leacáin]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/TCD/TCD_MS_1318.html ISOS]) * [[Leabhar Fhear Maí]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html ISOS]) * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] D iv 2 ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_D_iv_2.html ISOS]) === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html Cath Almaine] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Cath_Almaine Cath Almaine] ar CODECS * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/index.html Cath Almaine] ar [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-sources.html | teideal = Cath Almaine - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ j0zrfysp4jh2zawxqapidv0ygxy6sqh 1309254 1309236 2026-04-22T07:38:19Z Marcas.oduinn 33120 /* Cath Almaine */ 1309254 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]] # [[Cath Almaine]] # [[Cath Cairnn Chonaill]] # [[Ceart Claidib Cormaic]] # [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] == Cath Almaine == Cath Almhaine Cath Alúine Cath Almaine Cath idir na [[Laigin|Laighin]] agus muintir [[Uí Néill]] / [[Cathal mac Finguine]], [[Leath Mhogha]] agus [[Fearghal mac Maoil Dúin]], [[Leath Choinn]] == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní * Bibliothèque Royale 5301–20. ([[Annála Easpacha na hÉireann]] embedded) * [[Leabhar Buí Leacáin]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/TCD/TCD_MS_1318.html ISOS]) * [[Leabhar Fhear Maí]] ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_23_E_29.html ISOS]) * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] D iv 2 ([https://www.isos.dias.ie/ga/RIA/RIA_MS_D_iv_2.html ISOS]) === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html Cath Almaine] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Cath_Almaine Cath Almaine] ar CODECS * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/index.html Cath Almaine] ar [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-index.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-sources.html | teideal = Cath Almaine - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Cath Almaine | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 22-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 9l5reux77m40byhjm0ka4fmyzwi2m6u 10 125164 1309169 1309088 2026-04-21T17:06:38Z Alison 570 Navbox 1309169 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Foclóirí na Gaeilge |title = [[:Foclóirí Gaeilge|Foclóirí Gaeilge]] |listclass = hlist |state = {{{state<includeonly>|autocollapse</includeonly>}}} |group1 = [[An Ghaeilge|Aonteangach]] |list1 = * [[An Foclóir Nua Gaeilge]] * [[Croidhe Cainnte Chiarraighe]] * [[An Foclóir Beag]] * [[Foclóir Mháirtín Uí Chadhain]] * [[Foclóir Stairiúil na Gaeilge]] |group2 = [[An tSean-Ghaeilge|An Luath-Ghaeilge]] |list2 = * [[Droichead DIL]] * [[Dictionary of the Irish Language|DIL]] * [[Sanas Cormaic]] * [[Sanas Uí Dhuibhdábhoireann]] |group3 = [[An Béarla|An Béarla]] |list3 = * [[An Foclóir Aiteach]] * [[Foclóir Gaedhilge agus Béarla (1927)|Foclóir Gaedhilge agus Béarla]] * [[Foclóir Nua Béarla–Gaeilge Fhoras na Gaeilge|An Foclóir Nua Béarla–Gaeilge]] * [[Foclóir Uí Bheaglaoich|An Focloir Bearla Gaoidheilge]] |group4 = [[An Bhreatnais|An Bhreatnais]] |list4 = * [[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|Foclóir Breatnais–Gaeilge]] |group5 = [[An Bhriotáinis|An Bhriotáinis]] |list5 = * [[Foclóir Gaeilge–Briotáinis Andouard ⁊ Uí Chiosáin|Foclóir Gaeilge–Briotáinis]] |group6 = [[An Fhraincis|An Fhraincis]] |list6 = * [[Foclóir Gaedhilge agus Frainncise de hAe|Foclóir Gaedhilge agus Frainncise]] |group7 = [[Gaeilge Mhanann]] |list7 = * [[Foclóir Manainnis–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Manainnis–Gaeilge]] * [[Frásleabhar Manainnise Uí Scanaill ⁊ Kelly|Frásleabhar]] |group8 = [[Gaeilge na hAlban]] |list8 = * [[Foclóir Gàidhlig–Gaeilge Uí Scanaill|Foclóir Gàidhlig–Gaeilge]] |group9 = Suíomhanna idirlíne |list9 = * [[Focloir.ie|focloir.ie]] * [[Croidhe Cainnte Chiarraighe|focla.ie]] * [[Foclóir Mháirtín Uí Chadhain|focloiruichadhain.ria.ie]] * [[Droichead DIL]] * [[Intergaelic|intergaelic.com]] * [[Teanglann|teanglann.ie]] * [http://www.potafocal.com/ potafocal.com] * [[Téarma.ie|tearma.ie]] * [[Dictionary of the Irish Language|dil.ie]] * [[Vicífhoclóir|vicífhoclóir.org]] |group10 = Gaolmhar |list10 = * [[Foclóireacht na Gaeilge]] * [[Vicífhoclóir]] | belowclass = hlist | below = * {{Icon|Category}} [[:Catagóir:Foclóirí Gaeilge|Catagóir]] }}<noinclude> {{Doiciméadú|content= {{collapsible option}} [[Catagóir:Foclóirí Gaeilge|τ]] [[Catagóir:Navbox]] }} </noinclude> av3f0co83z1ejauukp02616c3hi9roi 0 125427 1309188 1308322 2026-04-21T20:53:03Z Marcas.oduinn 33120 /* Aided Diarmata */ 1309188 wikitext text/x-wiki Fáidh Gaelach seanscéalach ba ea '''Beag mac Dé''' (Sean-Ghaeilge: '''Becc mac Dé'''), le feiceáil i [[Scéalaíocht na Ríthe]] agus ábhar an [[Ardrí na hÉireann|Ardrí]], [[Diarmait mac Cerbaill]], agus i n-[[annála na hÉireann]]. Deirtear ann gur eag sé he c. na blianta 553–7. == ''Aided Diarmata'' == {{Príomhalt|Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill}} Sa seanscéal ''Aided Diarmata'',<ref name=OGrady /><ref name=iso /> deirtear gurbh é Beag mac Dé an fáidh a bhí ann lena linn. Bhí sé in ann agallamh le naonúr ag an am gcéanna agus gach naoi gceist a fhreagairt in aon ráiteas abhainn. Rinne Beag tuar cruinn maidir le bás Diarmada. Tugadh fáistine ag beirt naomh, [[Naomh Ciarán|Ciarán]] agus [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]], go maireofaí Diarmaid ag ochtach tí ag titim anuas ar a chionn. Thug Beag fáistine níos ilchasta. Bhásfaí é faoi lámh [[Áed Dub mac Suibni|Aodha Dhuibh]], i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige. Tar éis dá naimhde eirleach a imirt air, thitfí maide mullaigh (ochtach) an tí ar a chionn. Dhiúltaigh Diarmait dosna fáistiní seo, fiú nuair a tugadh cuireadh dó chuig fleadh i dtigh Bhanbáin. Ach tháinig gach sonra an tuair faoin tairngreacht. Agus Diarmaid ag iarraidh éalú, chuaigh Aodh Dubh ina mbealach ag an doras lena gha. Rith Diarmaid ar ais sa tigh isteach, ach chuir fir Aodha an teach trí thine. Léim Diarmaid i ndabhach leanna isteach chun na lasracha a éalú, ach thit ochtach tí anuas ar a chionn, á mharú. == Dánta == Tá roinnt dánta Sean-Ghaeilge an luaite le Beag,<ref name=codecsbeag /> lena n-áirítear tairngreacht maidir le "cliseadh morálta ag tuar deireadh an domhain".<ref name=Byrne2005 /> == Annála == Feictear taifid ar bhliain a bháis mar a leanas: * ''[[Annála Uladh]]'': 558 ''Mors Bhig mc. Dhe prophete<ref name=au558 /><ref name=Hennessy1887 /> * ''[[Chronicon Scotorum]]'': 553 ''Mors Bic meic Dé profetae<ref name=cs553 /><ref name=Hennessy1866 /> * ''[[Annála Chluain Mhic Nóis]]'': 550<ref name=Murphy1896 /> * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (ina mhaítear gur naomh é): 557.2 ''S Becc mac Dé, faidh oirrdherc, d'écc.<ref name=acm557 /><ref name=ODonovan1856 /> == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=OGrady>[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], ''Silva Gadelica'', Iml. II, ll. 70-88</ref> <ref name=codecsbeag>[https://codecs.vanhamel.nl/Becc_mac_Dé Becc mac Dé] ar CODECS</ref> <ref name=Byrne2005>[[Francis John Byrne|F. J. Byrne]], "Ireland and her Neighbours, c. 1014-c.1072", in [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland'', Iml. 1: Prehistoric and Early Ireland, Oxford University Press, 2005, ll. 875-6</ref> <ref name=Hennessy1887>[[William Maunsell Hennessy|William M. Hennessy]] (eag. & aistr.), ''Annala Uladh: Annals of Ulster'', Iml. 1, Acadamh Ríoga na hÉireann, 1887, ll. 52-55</ref> <ref name=Hennessy1866>William M. Hennessy (eag. & aistr.), ''Chronicum Scotorum'', Longmans, Green, Reader and Dyer, 1866, lch. 51</ref> <ref name=Murphy1896>The Rev. Denis Murphy (eag.), ''The Annals of Clonmacnoise'', Royal Society of Antiquaries of Ireland, 1896, lch. 83</ref> <ref name=ODonovan1856>[[Seán Ó Donnabháin]] (eag. & aistr.), ''The Annals of the Kingdom of Ireland'', Iml. 1, Hodges, Smith & Co, 1856, ll. 196-197</ref> <ref name=au558>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100001A/text128.html | teideal = ''Annals of Ulster'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=cs553>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100016/text041.html | teideal = ''Chronicum Scoturum'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> <ref name=acm557>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G100005A/text039.html | teideal = ''Annals of the Four Masters'' | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]]| dátarochtana = 166-04-2026}}</ref> }} 1un16f3uticgsddofc97uk7d1lbyngv 0 125471 1309197 1308871 2026-04-21T23:00:04Z TGcoa 21229 1309197 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtáladh '''Daonáireamh na hÉireann''' '''1926''' ar 18 Aibreán 19266. Cuntas cuimsitheach faoi leith ar [[Daonra|dhaonra]] an Stáit a bhí ann ag an am. === Daonáireamh === Ba é Daonáireamh 1926 an chéad daonáireamh náisiúnta a rinneadh in Éirinn tar éis bhunú an tSaorstáit in 1921. In 2026, céad bliain ó bailíodh an t-eolas, foilsíodh na foirmeacha ar an idirlíon.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cso.ie/en/baile/daonaireamh/foirmeachadhaonaireamh1926-anchartlannnaisiunta/|teideal=Foirmeacha Dhaonáireamh 1926 - An Chartlann Náisiúnta|údar=An Phríomh-Oifig Staidrimh (CSO)|dáta=2025|work=www.cso.ie|dátarochtana=2026-04-18}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/an-tseachtain/2026/0418/1568935-an-tseachtain-le-mairin-ni-ghadhra-de-sathairn-18-aibrean-2026//|teideal=An tSeachtain|údar=Máirín Ní Ghadhra / Raidió na Gaeltachta|dáta=Dé Sathairn 18 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=RTE Raidió na Gaeltachta|dátarochtana=2026-04-21}}</ref> === Daonáireamh Gaeltachta 1925 === Rinneadh suirbhé ar chainteoirí Gaeilge sa Ghaeltacht do Choimisiún na Gaeltachta i 1925. Rinneadh an suirbhé, ar a bhfuiltear anois ag tabhairt ‘Daonáireamh na Gaeltachta’, sa bhliain 1925 agus Coimisiún na Gaeltachta á bhunú le teorainneacha na Gaeltachta Oifigiúla a leagan amach. Ba iad an Garda Síochána a thug faoin suirbhé i samhradh na bliana 1925. D'oibrigh na Gardaí a bhailigh an t-eolas agus na státseirbhísigh a réitigh an tuarascáil “go han-tapa” agus gur foilsíodh an tuarascáil an bhliain chéanna a ndearnadh an suirbhé. Bhí aon chontae dhéag i gceist leis an suirbhé, na contaetha ina bhfuil an Ghaeltacht oifigiúil anois chomh maith le cúig chontae eile – Ros Comáin, Tiobraid Árann, an Clár, Sligeach, agus Luimneach. Tá an tuarascáil a scríobh an Coimisiún, a bunaíodh ar an suirbhé, ar fáil le fada an lá ar shuíomh Thithe an Oireachtais. Níl fáil ag scoláirí ar na tuairisceáin ar ar bunaíodh an tuarascáil, áfach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taispeantas-faoi-dhaonaireamh-na-gaeltachta-1925-ag-an-gcomortas-treabhdoireachta/|teideal=Taispeántas faoi ‘Dhaonáireamh na Gaeltachta 1925’ ag an gComórtas Treabhdóireachta|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=17 Meán Fómhair 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-18}}</ref> == Féach freisin == * [[Daonáireamh na hÉireann 2016]] * [[Daonáireamh Phoblacht na hÉireann 2022|Daonáireamh na hÉireann 2022]] == Naisc sheachtracha == * D’fhoilsigh an Chartlann Náisiúnta foirmeacha dhaonáirimh 1901 agus 1911. == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:1926]] [[Catagóir:1920idí in Éirinn]] [[Catagóir:Daonáirimh]] tc69t93anm3pti1r9roibyouofvt824 15 125530 1309153 1309101 2026-04-21T16:58:54Z Alison 570 Alison moved page [[Plé catagóire:Albanaigh na hUladh]] to [[Plé catagóire:Albanaigh Ultacha]] without leaving a redirect: Mar phlé + téarma.ie 1309101 wikitext text/x-wiki == Teideal == Ba chóir an chatagóir seo a athainmniú mar Catagóir:Albanaigh Uladh [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 23:23, 20 Aibreán 2026 (UTC) :Nó de réir téarma.ie, Albanaigh Ultacha [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 23:27, 20 Aibreán 2026 (UTC) 327hr9jukbespxz3oc0jcch8d33dnlk 15 125531 1309155 1309100 2026-04-21T17:00:37Z Alison 570 Alison moved page [[Plé catagóire:Daoine Albanacha na hUladh]] to [[Plé catagóire:Daoine Albanacha Ultacha]] without leaving a redirect: Mar phlé + téarma.ie 1309100 wikitext text/x-wiki == Teideal == B'fhiú plé a dhéanamh ar theideal na catagóire seo. Samhlaím "Daoine Albanacha Uladh" a bheith níos fearr ná "Daoine Albanacha Ultacha" ach thiocfainn le ceachtair acu [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 23:27, 20 Aibreán 2026 (UTC) 3hl4c6jrzbhnv9mkubjcwgox5j1roib 0 125533 1309151 1309120 2026-04-21T16:57:24Z Alison 570 Stub-sort 1309151 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is planda uisceach ionrach é '''Lus Locháin Cheanada''',<ref>{{Lang-en|Canadian pondweed}}</ref> '''tím uisce''' nó '''Elodea Canadensis'''.<ref name="Tearma">{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/Elodea%20canadensis/|title=“Elodea canadensis” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2023-06-26}}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/plandai-ionracha-na-heireann/|teideal=Plandaí ionracha na hÉireann|údar=Diarmuid Breatnach|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-03-30}}</ref> Is planda uisceach thar a bheith ionrach é elodea canadensis a chruthaíonn mataí dlútha, tiubha in mbealaí uisce, ag sárú fásra dúchasach agus ag laghdú bithéagsúlachta in Éirinn. Bíonn tionchar mór aige ar ghníomhaíochtaí áineasa cosúil le bádóireacht agus iascaireacht, cosnaíonn sé bealaí uisciúcháin, agus is féidir leis dálaí uisce marbhánta, anocsacha a bheith mar thoradh air. == Féach freisin == * [[Gunnaire]] agus an [[ródaideandrón]], plandaí ionracha eile in Éirinn == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-planda}} [[Catagóir:Plandaí ionracha]] [[Catagóir:Flóra na hÉireann]] 3n76u1apvedog9v5vqyrr6ejxou5kz2 0 125537 1309174 2026-04-21T17:55:28Z Marcas.oduinn 33120 Bhog Marcas.oduinn an leathanach [[Aodh Dubh mac Suibne]] go [[Aodh Dubh mac Suibhne]]: Misspelled title 1309174 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Aodh Dubh mac Suibhne]] nhiuza16xaieuh27lx3p19g00z2pl9q 0 125538 1309191 2026-04-21T21:03:15Z Marcas.oduinn 33120 Cruthaithe 1309191 wikitext text/x-wiki Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chearbhaill''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre == Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. Ar ais i dTeamhraigh, d'iarr Dhiarmaid ar Bheag mac Dé arís conas a bhfaigheadh sé bás agus céard a tharlódh dá ríocht ina dhiaidh. Tar éis seo, tháinig Colm Cille agus d'éag Beag mar a tuaradh. Chuir Diarmaid ansin an cheist chéanna ar a dhraoithe féin, agus d'inis siad roinnt sonraí ag teacht le Beag mac Dé. Tháinig Samhain ar ais arís, agus fuair Diarmaid bás dteach mar a tuaradh: faoi lámh Aodha Dhuibh, i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige, eirleach imeartha air ag a naimhde, maide mullaigh (ochtach) an tí tite ar a chionn. == Foinsí == === Lámhscríbhinní === * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin === * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha == * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] r3oqhrqdkwxqfh4clgabtiqg5rfx0p8 1309192 1309191 2026-04-21T21:06:04Z Marcas.oduinn 33120 Ciorrbheoil 1309192 wikitext text/x-wiki Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Anbhás Dhiarmada mhic Fhearghais Chiorrbheoil''' (Sean-Ghaeilge: '''''Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil''''').<ref name=iso /> Is é príomhábhar an scéal seo ná an caidreamh idir rí (an stát) agus naoimh (an eaglais) ag an teorainn i nÉirinn na 6ú haoise idir an phágántacht agus an Chríostaíocht. == Achoimre == Bhí [[Diarmaid mac Cearbhaill|Diarmaid]] ar díbirt ag [[Tuathal Maolgharbh]] ar [[Loch Rí|Loch Riabh]]. Tháinig [[Ciarán Chluain Mhic Nóis|Ciarán]] mac an tSaoir chun eaglais a bhunú. Rinne Ciarán tuar go mbeadh Diarmaid ina rí. Maraíodh Tuathal ag comhalta Dhiarmada, [[Maol Mór]] ua hEadhra, agus d'éirigh ina rí. Thug Diarmaid mar bhuíochas machaire Chnoc Bracáin mar fhód altóra do Chiarán, cé go raibh Flann Fionn mac Díoma ina chónaí ann cheana. Mharaigh Diarmaid é de goin, bá agus loscadh. Rinne Ciarán tuar go mbásódh Diarmaid mar an gcéanna. Bhí Diarmaid tréimhse fhada ina dhiaidh sin ina rí ar Éirinn. I dTeamhraigh tráth, bhí fleadh ag Diarmaid agus Mughain lámh leis, Mughain máthair [[Aodh mac Diarmada|Aodha mhic Dhiarmada]] agus ag iompar [[Aodh Sláine|Aodha Sláine]]. Tháinig ansin [[Suibhne mac Colmáin]] Mhóir lena lucht coimhdeachta. Rinne [[Beag mac Dé]] tuar go mbásódh Aodh Sláine Suibhne, agus ansin rinne sé tuar beacht conas a mbásófaí Diarmaid ag [[Aodh Dubh mac Suibhne]], a mhac altrama. Dá bharr, chuir Diarmaid Aodh Dubh ar díbirt go hAlbain. Chuaigh Diarmaid tráth go teach [[Aodh Guaire|Aodha Ghuaire]], a mharaigh giolla an gha agus a éalaigh ansin go críoch {{h|Múscraí}} ar choimirce an easpaig, Seanach, agus ansin go [[Naomh Ruadhán|Ruadhán]] i [[Lothra]], áit a rug Diarmaid ar Aodh le tréan urra. Bhí achrann agus mallachtaí idir Diarmaid agus na naoimh le tamall fada, sula rinneadh síocháin eatarthu faoi dheireadh. Comórtar Feis Teamhrach le Diarmaid ina dhiaidh sin, ach maraíodh fear ag Curnán mac Aodha mhic Eachach Thirmcharna (as na Connachta), a chuaigh faoi choimirce {{h|Colm Cille}}. Maraíodh ag an rí é, áfach. Thionóil Colm Cille [[Uí Néill an Tuaiscirt]] chun díoltas a bhaint amach, ach rinne Fraochán mac Thineasáin, draoi Dhiarmada, fál idir an dá shlua. Briseadh ar Dhiarmaid sa deireadh, ámh. Ar ais i dTeamhraigh, d'iarr Dhiarmaid ar Bheag mac Dé arís conas a bhfaigheadh sé bás agus céard a tharlódh dá ríocht ina dhiaidh. Tar éis seo, tháinig Colm Cille agus d'éag Beag mar a tuaradh. Chuir Diarmaid ansin an cheist chéanna ar a dhraoithe féin, agus d'inis siad roinnt sonraí ag teacht le Beag mac Dé. Tháinig Samhain ar ais arís, agus fuair Diarmaid bás dteach mar a tuaradh: faoi lámh Aodha Dhuibh, i dtigh Bhanbháin, brughaidh, fallaing ó aon síol lín uime, leann aon ghráinne ina chorn agus saill muice nár rugadh riamh ar a mhias aige, eirleach imeartha air ag a naimhde, maide mullaigh (ochtach) an tí tite ar a chionn. == Foinsí == === Lámhscríbhinní === * [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], [[Leabhar Ua Maine]] * [[Leabharlann Boole]], [[Leabhar Leasa Mhóir]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagrán agus aistriúcháin === * Eagrán, Béarla: {{cite book | first = Anéislis | last = Ó Grádaigh | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica, Iml. I | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | pages = 72-82}}, {{cite book | title = Iml. II | pages = 76-88}} * NuaGhaeilge: [[Kim McCone]] & {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 95-104}} == Naisc sheachtracha == * [https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_I Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan I, ar CODECS * [https://codecs.vanhamel.nl/Aided_Diarmata_meic_Cerbaill_II Aided Díarmata meic Cerbaill], Athleagan II, ar CODECS == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-index.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Aided-diarmada/Aided-diarmada-sources.html | teideal = Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Aided Diarmata meic Cerrbaill | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 13-04-2026}}</ref> }} {{Aided}} [[Catagóir:Aided|Diarmaid mac Cearbhaill]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] 3ds777qjdg6g4186tbnbb4xgailnl4k 0 125539 1309198 2026-04-21T23:12:53Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. == Féach freisin == * Cogadh Iosrael-Gaza...' 1309198 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza|Cogadh Iosrael - Hamas]] * [[Elbit Systems|Eilbet Systems]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Iosrael]] [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Haifa]] edmbwoq3f6oer73hqre6ec6ec3wmnva 1309199 1309198 2026-04-21T23:13:09Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Technion – Israel Institute of Technology]] go [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] 1309198 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza|Cogadh Iosrael - Hamas]] * [[Elbit Systems|Eilbet Systems]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Iosrael]] [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Haifa]] edmbwoq3f6oer73hqre6ec6ec3wmnva 1309210 1309199 2026-04-22T00:13:36Z TGcoa 21229 1309210 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. == Éire == Tá ceangal conartha ar Ollscoil na Gaillimhe lena gcomhpháirtíocht le Technion agus na páirtnéirí eile atá ag plé leis an togra taighde ASTERIX, a bhfuil sé mar aidhm aige bealaí a fhorbairt chun hidrigin a bhaint as an sáile. I mí Aibreáin 2026 dúirt an tOllamh Siobhán Mullally, Stiúrthóir Ionad Cearta Daonna Ollscoil na Gaillimhe, gur chóir don Ollscoil tús a chur le hiarracht deireadh a chur lena conradh le Technion.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athbhreithniu-a-dheanamh-ag-fonduireacht-nelson-mandela-ar-an-usaid-a-bhaineann-ollscoil-na-gaillimhe-as-ainm-mandela/|teideal=Athbhreithniú á dhéanamh ag Fondúireacht Nelson Mandela ar an úsáid a bhaineann Ollscoil na Gaillimhe as ainm Mandela|dáta=2026-04-21|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza|Cogadh Iosrael - Hamas]] * [[Elbit Systems|Eilbet Systems]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Iosrael]] [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Haifa]] 6z892f2rfu46hqnxa1asksqve2yknwn 1309211 1309210 2026-04-22T00:42:20Z TGcoa 21229 1309211 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. Cuireann Technion síos orthu féin mar sciathán taighde agus forbartha míleata Iosrael.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/gradaim-ollscoil-na-gaillimhe-tugtha-ar-ais-ag-tuilleadh-daoine-mar-agoid-in-aghaidh-chonradh-na-hollscoile-le-technion-iosrael/|teideal=Gradaim Ollscoil na Gaillimhe tugtha ar ais ag tuilleadh daoine mar agóid in aghaidh chonradh na hollscoile le Technion Iosrael|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> == Éire == Tá conradh ar fiú €1.5 milliún ag Technion le hOllscoil na Gaillimhe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/oibrithe-ollscoil-na-gaillimhe-le-dul-i-mbun-agoide-faoi-nasc-le-hinstitiuidi-iosrael/|teideal=Oibrithe Ollscoil na Gaillimhe le dul i mbun agóide faoi nasc le hinstitiúidí Iosrael|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=25 Meitheamh 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Tá ceangal conartha ar Ollscoil na Gaillimhe lena gcomhpháirtíocht le Technion agus na páirtnéirí eile atá ag plé leis an togra taighde ASTERIX, a bhfuil sé mar aidhm aige bealaí a fhorbairt chun hidrigin a bhaint as an sáile. I mí Aibreáin 2026 dúirt an tOllamh Siobhán Mullally, Stiúrthóir Ionad Cearta Daonna Ollscoil na Gaillimhe, gur chóir don Ollscoil tús a chur le hiarracht deireadh a chur lena conradh le Technion.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athbhreithniu-a-dheanamh-ag-fonduireacht-nelson-mandela-ar-an-usaid-a-bhaineann-ollscoil-na-gaillimhe-as-ainm-mandela/|teideal=Athbhreithniú á dhéanamh ag Fondúireacht Nelson Mandela ar an úsáid a bhaineann Ollscoil na Gaillimhe as ainm Mandela|dáta=2026-04-21|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> In 2025, bhain conspóid le bronnadh na gcéimeanna oinigh mar gheall ar an mbaint a bhí ag Ollscoil na Gaillimhe le Technion. Dhiúltaigh triúr a bhí ainmnithe le na céimeanna a fháil glacadh leis an ngradam, an t-aisteoir Olwen Fouéré, an tOllamh Kerby A Miller, agus an scannánóir Margo Harkin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceimeanna-oinigh-dochtuireachta-bronnta-ar-cheathrar-cainteoiri-gaeilge/|teideal=Céimeanna oinigh dochtúireachta bronnta ar chúigear cainteoirí Gaeilge|dáta=2025-11-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Agus thug [[Margaretta D’Arcy|Margaretta d’Arcy]] an dochtúireacht oinigh a bhronn Ollscoil na Gaillimhe uirthi ar ais don ollscoil mar chomhartha agóide.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22546906/|teideal=Maitiú De Hál - Comhaontas Champas Ollscoil na Gaillimhe in éadan an Chinedhíothaithe|údar=Nuacht a hAon / RnaG|dáta=2025-09-24|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-22}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Maitiú de hÁl, Comhghuaillíocht in éadan an chinedhíothaithe, Ollscoil na Gaillimhe.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22561352-maitiu-de-hal-comhghuailliocht-in-eadan-an-chined/|language=ga-IE|author=Adhmhaidin / RnaG|date=21 Samhain 25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ealaiontoir-croga-gniomhai-siochana-agus-ball-dilis-daosdana-omos-leirithe-ag-uachtaran-na-heireann-do-margaretta-darcy/|teideal=‘Ealaíontóir cróga, gníomhaí síochána agus ball dílis d’Aosdána’ – ómós léirithe ag Uachtarán na hÉireann do Margaretta D’Arcy|dáta=2025-11-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza|Cogadh Iosrael - Hamas]] * [[Elbit Systems|Eilbet Systems]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Iosrael]] [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Haifa]] 1uwd82fu4357rz6oszwyvbdzt68keg2 1309258 1309211 2026-04-22T08:43:37Z TGcoa 21229 1309258 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Ollscoil taighde agus teicneolaíochta in Iosrael is ea '''Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael'''.<ref>i mBéarla, ''Technion – Israel Institute of Technology''</ref> Bunaíodh í sa bhliain 1912 in Haifa, an ollscoil is sine sa tír. Bíonn Technion ag obair le tionscal na n-arm in Iosrael agus le leithéid an mhórdhéantóra arm, [[Elbit Systems|Eilbet Systems]]. Cuireann Technion síos orthu féin mar sciathán taighde agus forbartha míleata Iosrael.<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/03/gradaim-ollscoil-na-gaillimhe-tugtha-ar-ais-ag-tuilleadh-daoine-mar-agoid-in-aghaidh-chonradh-na-hollscoile-le-technion-iosrael/|teideal=Gradaim Ollscoil na Gaillimhe tugtha ar ais ag tuilleadh daoine mar agóid in aghaidh chonradh na hollscoile le Technion Iosrael|údar=Eagarthóir|dáta=2026-03-27|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> == Éire == Tá conradh ar fiú €1.5 milliún ag Technion le hOllscoil na Gaillimhe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/oibrithe-ollscoil-na-gaillimhe-le-dul-i-mbun-agoide-faoi-nasc-le-hinstitiuidi-iosrael/|teideal=Oibrithe Ollscoil na Gaillimhe le dul i mbun agóide faoi nasc le hinstitiúidí Iosrael|údar=Darren Ó Dubhgáin|dáta=25 Meitheamh 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Tá ceangal conartha ar Ollscoil na Gaillimhe lena gcomhpháirtíocht le Technion agus na páirtnéirí eile atá ag plé leis an togra taighde ASTERIX, a bhfuil sé mar aidhm aige bealaí a fhorbairt chun hidrigin a bhaint as an sáile. I mí Aibreáin 2026 dúirt an tOllamh Siobhán Mullally, Stiúrthóir Ionad Cearta Daonna Ollscoil na Gaillimhe, gur chóir don Ollscoil tús a chur le hiarracht deireadh a chur lena conradh le Technion.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/athbhreithniu-a-dheanamh-ag-fonduireacht-nelson-mandela-ar-an-usaid-a-bhaineann-ollscoil-na-gaillimhe-as-ainm-mandela/|teideal=Athbhreithniú á dhéanamh ag Fondúireacht Nelson Mandela ar an úsáid a bhaineann Ollscoil na Gaillimhe as ainm Mandela|dáta=2026-04-21|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> In 2025, bhain conspóid le bronnadh na gcéimeanna oinigh mar gheall ar an mbaint a bhí ag Ollscoil na Gaillimhe le Technion. Dhiúltaigh triúr a bhí ainmnithe le na céimeanna a fháil glacadh leis an ngradam, an t-aisteoir Olwen Fouéré, an tOllamh Kerby A Miller, agus an scannánóir Margo Harkin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ceimeanna-oinigh-dochtuireachta-bronnta-ar-cheathrar-cainteoiri-gaeilge/|teideal=Céimeanna oinigh dochtúireachta bronnta ar chúigear cainteoirí Gaeilge|dáta=2025-11-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> Agus thug [[Margaretta D’Arcy|Margaretta d’Arcy]] an dochtúireacht oinigh a bhronn Ollscoil na Gaillimhe uirthi ar ais don ollscoil mar chomhartha agóide.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22546906/|teideal=Maitiú De Hál - Comhaontas Champas Ollscoil na Gaillimhe in éadan an Chinedhíothaithe|údar=Nuacht a hAon / RnaG|dáta=2025-09-24|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2026-04-22}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Maitiú de hÁl, Comhghuaillíocht in éadan an chinedhíothaithe, Ollscoil na Gaillimhe.|url=https://www.rte.ie/radio/podcasts/22561352-maitiu-de-hal-comhghuailliocht-in-eadan-an-chined/|language=ga-IE|author=Adhmhaidin / RnaG|date=21 Samhain 25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ealaiontoir-croga-gniomhai-siochana-agus-ball-dilis-daosdana-omos-leirithe-ag-uachtaran-na-heireann-do-margaretta-darcy/|teideal=‘Ealaíontóir cróga, gníomhaí síochána agus ball dílis d’Aosdána’ – ómós léirithe ag Uachtarán na hÉireann do Margaretta D’Arcy|dáta=2025-11-24|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-22}}</ref> == Féach freisin == * [[Cogadh Iosrael-Gaza|Cogadh Iosrael - Hamas]] * [[Elbit Systems|Eilbet Systems]] * [[:Catagóir:Alumni Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael|Alumni Technion]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] [[Catagóir:Iosrael]] [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:1912]] [[Catagóir:Haifa]] [[Catagóir:Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] hu4yyprekxah44wgwtpmhhw7ot9ggxc 0 125540 1309200 2026-04-21T23:13:09Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[Technion – Israel Institute of Technology]] go [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] 1309200 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] k788gkqjrtwbo5or3g0rxgrm6183lfb 14 125541 1309201 2026-04-21T23:24:29Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Cathracha in Iosrael]]' 1309201 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Cathracha in Iosrael]] j872tzebp5iopvvqlwky3akncax2mow 1309204 1309201 2026-04-21T23:30:29Z TGcoa 21229 1309204 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] p5ci7o97c5ury4063iuggatrvtn5blq 1309205 1309204 2026-04-21T23:30:49Z TGcoa 21229 1309205 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Bailte agus cathracha in Iosrael]] [[Catagóir:Cathracha ar an Meánmhuir]] 22z3h59k36h73e8a94zxg0u2uoa7jln 0 125542 1309219 2026-04-22T05:09:25Z ~2026-22449-12 73688 Leathanach cruthaithe le '[[Scannán]] de chuid [[Disney]] ón bhliain [[1990]] is ea DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} {{Príomhscannáin Disney}} [[Catagóir:Scannáin 1990]] [[Catagóir:Scannáin Disney]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]]' 1309219 wikitext text/x-wiki [[Scannán]] de chuid [[Disney]] ón bhliain [[1990]] is ea DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp. == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} {{Príomhscannáin Disney}} [[Catagóir:Scannáin 1990]] [[Catagóir:Scannáin Disney]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]] 12gm1q8occhasrjjzvlds4k82lqspt1 1309250 1309219 2026-04-22T07:32:22Z Alison 570 +WD, srl. 1309250 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} [[Scannán]] de chuid [[Disney]] ón bhliain [[1990]] is ea DuckTales the Movie: Treasure of the Lost Lamp. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Príomhscannáin Disney}} {{síol-scannán}} [[Catagóir:Scannáin 1990]] [[Catagóir:Scannáin Disney]] [[Catagóir:Scannáin Béarla]] gm9jzcuufp1uw3we2qgxgjglthbkewy 0 125543 1309221 2026-04-22T06:34:39Z Kwamikagami 1308 Bhog Kwamikagami an leathanach [[Astaróideach 2000 SG344]] go [[2000 SG344]] 1309221 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[2000 SG344]] ebmbb9f0kzpsxvppefr6bt7q7zmbr44 1 125544 1309251 2026-04-22T07:32:54Z Marcas.oduinn 33120 /* Ainm Fingen? */ mír nua 1309251 wikitext text/x-wiki == Ainm Fingen? == * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/text003.html YBL ar CELT]: Cathal mac Findguine / Finngune / Findgaine / Findgani (in aon alt amháin, an chéad alt!) * [[Whitley Stokes]]: Cathal mac Findguine * As NuaGhaeilge, foirm de Fionn + gin? Ar [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-text.html#top ISO] le [[Tomás Ó Floinn]] agus [[Proinsias Mac Cana]], feictear Cathal mac Finghuine. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 07:32, 22 Aibreán 2026 (UTC) sgjkiqgs30h8bm0pfiddxx9ejew30ox 1309252 1309251 2026-04-22T07:33:16Z Marcas.oduinn 33120 /* Ainm Fingen? */ 1309252 wikitext text/x-wiki == Ainm Fingen? == * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/text003.html YBL ar CELT]: Cathal mac Findguine / Finngune / Findgaine / Findgani (in aon alt amháin, an chéad alt!) * [[Whitley Stokes]]: Cathal mac Findguine * As NuaGhaeilge, foirm éigin de Fionn + gin? Ar [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-text.html#top ISO] le [[Tomás Ó Floinn]] agus [[Proinsias Mac Cana]], feictear Cathal mac Finghuine. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 07:32, 22 Aibreán 2026 (UTC) 75ksx4epmg9iro14l4v4p38i1lx9xy3 1309253 1309252 2026-04-22T07:34:21Z Marcas.oduinn 33120 /* Ainm Fingen? */ 1309253 wikitext text/x-wiki == Ainm Fingen? == * [https://celt.ucc.ie/published/G302022/text003.html YBL ar CELT]: Cathal mac Findguine / Finngune / Findgaine / Findgani (in aon alt amháin, an chéad alt!) * [[Whitley Stokes]]: Cathal mac Findguine (ar [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-text.html#top ISO]) * As NuaGhaeilge, foirm éigin de Fionn + gin? Ar [https://iso.ucc.ie/Cath-almaine/Cath-almaine-text.html#top ISO] le [[Tomás Ó Floinn]] agus [[Proinsias Mac Cana]], feictear Cathal mac Finghuine. [[Úsáideoir:Marcas.oduinn|Marcas]] ([[Plé úsáideora:Marcas.oduinn|plé]]) 07:32, 22 Aibreán 2026 (UTC) 4cxmj3z7of9ia1klwzzvm151etwx313 14 125545 1309259 2026-04-22T08:45:12Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:Haifa]]' 1309259 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Ollscoileanna]] [[Catagóir:Haifa]] l1cjk6xsqlj85ob2teq5n1ue9gveop3 14 125546 1309261 2026-04-22T08:47:13Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Alumni]]' 1309261 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Alumni]] szk996nqw1t0bsryvb374ghy7ra0ge7 1309268 1309261 2026-04-22T09:25:12Z Alison 570 Ord 1309268 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Technion - Institiúid Teicneolaíochta Iosrael]] [[Catagóir:Alumni|Technion]] 91p31gekpkeirx4c6gcevzig72sys2p