Vicipéid gawiki https://ga.wikipedia.org/wiki/Pr%C3%ADomhleathanach MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Meán Speisialta Plé Úsáideoir Plé úsáideora Vicipéid Plé Vicipéide Íomhá Plé íomhá MediaWiki Plé MediaWiki Teimpléad Plé teimpléid Cabhair Plé cabhrach Catagóir Plé catagóire TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2578 1310630 1187570 2026-04-27T19:01:12Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310630 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Deoch}} Is deoch mheisciúil í an '''bheoir''' a dhéantar le h[[uisce]], [[braich]], [[lus an leanna]], agus [[fungas]] ar a dtugtar [[giosta]] ([[coipeadh]]). I bhfoclóir an Athar Uí Dhuinnín, deirtear gur é an deoch ar ghile le Gaeil. [[Íomhá:Guinness_at_factory.jpg|mion|clé|Guinness]] === Stair === [[Íomhá:Four non-alcoholic beers.jpg|mion|clé|Beoir gan alcól]]Dlúthchuid de shaol na hEorpa a bhí sa leann i gcónaí. Cuireann na hopaí le blas uathúil an leanna, rud atá ag mealladh daoine chuig an deoch mheisiciúil leis na mílte bliain.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/bia/blas-na-beorach-ag-eiri-nios-measa-de-bharr-an-ardaithe-teasa/|teideal=Blas na beorach ag éirí níos measa de bharr an ardaithe teasa|údar=NÓS|dáta=2023-10-12|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-10-12}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá iliomad saghsanna beorach ann, mar shampla. [[leann]], [[leann dubh]], pórtar, pilsener, [[lágar]], bitter, [[Beoir Chruithneachta|beoir chruithneachta]] (Weissbier), beoir Mhárta, beoir gheimhridh, agus beoir le blasanna torthaí agus luibheanna. === Athrú aeráide === De réir staidéar a foilsíodh san iris eolaíochta ''[[Nature (iris)|Nature]]'' sa bhliain 2023,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Climate-induced decline in the quality and quantity of European hops calls for immediate adaptation measures|url=https://www.nature.com/articles/s41467-023-41474-5|journal=Nature Communications|date=2023-10-10|issn=2041-1723|pages=6028|volume=14|issue=1|doi=10.1038/s41467-023-41474-5|language=en|author=Martin Mozny, Miroslav Trnka, Vojtech Vlach, Zdenek Zalud, Tomas Cejka, Lenka Hajkova, Vera Potopova, Mikhail A. Semenov, Daniela Semeradova, Ulf Büntgen}}</ref> tá caighdeán na beorach ag éirí níos measa san Eoraip, agus is é an t-athrú aeráide is cúis leis. Fuair na heolaithe amach go bhfuil laghdú ag teacht ar chaighdeán na leannlusanna san Eoraip mar gheall ar na tréimshí níos tirime agus níos teo a bhíonn ann anois le linn an tsamhraidh. Thug siad rabhadh fosta go mb’fhéidir go dtiocfadh ardú ar phraghas na beorach ar fud na mór-roinne mura n-athraíonn na comhlachtaí grúdaireachta a gcleachtais.<ref name=":0" /> === In Éirinn === Tá cáil dhomhanda ar [[Grúdlann Gheata Naomh Séamuis|ghrúdlann]] [[Guinness]] i m[[Baile Átha Cliath]], agus cé nach i seilbh Éireannach a thuilleadh é agus nó mbruitear i d[[Tír|tíortha]] eile é, meastar go leathan gur fearr Guinness na h[[Éire|Éireann]]. Déanann an comhlacht chéanna ''lager'' Harp, mar aon le beoir eachtrannacha a bhruith agus a dháileadh faoi chonradh. Tá grúdlann mhór eile, [[Smithwicks]], suite i g[[Cill Chainnigh]]. Tá grúdlann [[Murphys]] agus [[Beamish]], atá ceangailte le comhlachtaí eachtrannacha leis, i g[[Corcaigh]], agus tá leann dubh ar nós Guinness acu araon, ina nainm féin. Tá samplaí de mhionghrúdlainn in Éirinn, m.sh. Caffreys a tosaíodh sna 1980í, i g[[Contae Chill Mhantáin]]. == Féach freisin == * [[Uisce beatha]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Deochanna]] [[Catagóir:Alcól]] f448wt8uuke8zf08e4iigaj2du7eupg 0 2592 1310717 1277214 2026-04-28T05:53:21Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310717 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaiteoir]] agus [[saighdiúir]] [[Sasana]]ch ab ea '''Oilibhéar Cromail''', nó ''Cromail'' mar a thugtar air de ghnáth (as [[Béarla]], ''Oliver Cromwell''; [[25 Aibreán]] [[1599]] - [[3 Meán Fómhair]] [[1658]]). Bhunaigh sé [[deachtóireacht]] mhíleata sa [[17ú haois]] agus rialaigh sé [[Sasana]], [[Albain]] agus [[Éire]] mar "Thiarna Cosantóra". == Saol == Rugadh Cromail i [[Huntingdon]] i 1599. Ba le linn dó a bheith ina mhac léinn i Sidney Sussex College, [[Ollscoil Cambridge]], a d'iompaigh sé ina Phiúratánach. Toghadh mar bhall Parlaiminte é i mí Aibreáin 1640. Bhí sí seo ar na Parlaimintí úd a rinne a ndícheall cumhacht an Rí a shrianadh. Baineadh a chumhacht den rí [[Séarlas I Shasana|Séarlas I]] agus ghlac an Pharlaimint seilbh ar chúrsaí [[Airgead (eacnamaíocht)|airgid]] na ríochta. Bhris cogadh cathartha amach agus ba lena linn a thuill Cromail cáil mar cheannaire míleata. D'éirigh go hiontach leis i gCath Marston Moor lena mharcshlua, ar ar tugadh 'Roundheads' <ref>http://dictionary.reference.com/search?r=2&q=Roundheads</ref> nó 'Ironsides' <ref>http://dictionary.reference.com/browse/ironsides</ref> mar leasainm ar Chromail féin nó ar a shaighdiúirí. [[Íomhá:Oliver-Cromwell-as-King-Dutch-satirical-caricature 1.jpg|clé|mion|413x413px|caracatúr ó 17ú haois, Thomas Macaulay, ''The History of England'', (London: Macmillan, 1913).]] Cloíodh arm an rí faoi dheireadh ag Cath Naseby i 1645, agus bhí an-tionchar ag Cromail ar na hidirbheartaíochtaí a lean é. Ní raibh muinín ag cuid mhór daoine as áfach agus bhris cogadh amach arís. Ruaig Cromail 110 ball ón bParlaimint agus bhunaigh sé [[deachtóireacht]] mhíleata. Rinne Cromail ionradh ar Albain. Rialaigh sé [[Sasana]], [[Albain]] agus [[Éire]] mar "Thiarna Cosantóra" ó [[16 Mí na Nollag]] go lá a [[Bás|bháis]]. Bhí tionchar mór ag [[Cogadh Cathartha Shasana]] ar [[Éirinn]] i rith na [[1640í]]. Ghlac na plandóirí taobh na Parlaiminte ach bhí na Gaeil agus na Gall-Ghaeil ag tacú leis an rí. Buaileadh taobh an rí ar deireadh, agus cuireadh an [[Séarlas I Shasana|Rí Séarlas I Shasana]], chun báis ar [[30 Eanáir]] [[1649]]. Tháinig Cromail go hÉirinn ar [[15 Lúnasa]] [[1649]] mar rialtóir míleata agus sibhialta na Parlaiminte le smacht a chur ar an tír. Cuimhnítear air go háirithe mar gheall ar an slad a rinne sé i n[[Droichead Átha]] ar [[11 Meán Fómhair]] [[1649]] agus i mbaile [[Loch Garman]] ar [[11 Deireadh Fómhair]] [[1649]]. Tar éis do [[Cill Chainnigh|Chill Chainnigh]] géilleadh dó ar [[27 Márta]] [[1650]], d'fhág Cromail an tír ar [[25 Bealtaine]] [[1650]]. Ina dhiaidh sin, lean Cromail ar aghaidh mar dheachtóir míleata go bhfuair sé [[bás]]. == An Feachtas in Éirinn == {{Príomhalt|Cromail in Éirinn 1649-1650}} Ar [[20 Meitheamh]] [[1649]], cheap an Pharlaimint Oilibhéar Cromail mar cheannaire an airm a chuirfeadh an t-[[éirí amach]] in Éirinn faoi chois. Bhí mórán Ríogaithe cruinnithe in Éirinn faoin am seo agus sa bhliain 1649 rinne siad comhaontas le Comhcheangal Chaitlicigh na hÉireann, rud ar mhór an chontúirt é don Pharlaimint. Bhí an Comhcheangal ag iarraidh stát a bhunú, agus bhí [[Cill Chainnigh]] mar [[Príomhchathair|phríomhchathair]] acu. [[Íomhá:Oliver Cromwell by Robert Walker.jpg|mion|péintéir: Robert Walker, 1649]] Chreid Cromail agus na ginearáil Shasanacha eile na scéalta uafásacha a foilsíodh faoin drochíde a tugadh do choilínigh in Éirinn i gcaitheamh éirí amach na bliana 1641.<ref>Féach Peter Beresford Ellis (1975). ''Hell or Connaught! The Cromwellian Colonization of Ireland 1652-1660'', Hamish Hamilton, SBN 241890713, lch 21.</ref> D’fhág seo a rian ar iompar na saighdiúirí, cé gur lean Cromail féin, tríd is tríd, na rialacha cogaidh mar a bhí siad ag an am: dá ngéillfeadh baile mór ar an bpointe, ní dhéanfaí díobháil dá raibh istigh ann. Tháinig Cromail i dtír in Éirinn ar [[15 Lúnasa]] [[1649]] ag [[An Rinn (Contae Bhaile Átha Cliath)|an Rinn]], gar do [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]]. Bhí 35 [[long]] in éineacht leis agus iad lán de shaighdiúirí agus de threalamh. Tháinig a chliamhain Henry Ireton ina dhiaidh le seachtó long eile. D'éirigh le fórsaí na Parlaiminte i m[[Baile Átha Cliath]] an [[Cathair (lonnaíocht)|chathair]] a chosaint faoi cheannas an Choirnéil Michael Jones agus bealach isteach a thabhairt do thabhairt do Chromail dá bharr. Bhí sé mar aidhm ag Cromail na bailte ba thábhachtaí a ghabháil, agus ba ghearr go raibh an chuid ba mhó den oirthear agus den [[Tuaisceart Éireann|tuaisceart]] faoi smacht fhórsaí na Parlaiminte. Ghéill mórán bailte móra, ach theip ar Chromail [[Port Láirge]] a ghabháil, agus chaill sé suas le 2,000 fear sa troid ag [[Cluain Meala]] i Mí Bealtaine, 1650, sular ghéill an baile mór.<ref name="autogenerated4">Kenyon & Ohlmeyer, lch.100.</ref> Ní raibh garastún [[Droichead Átha|Dhroichead Átha]] (a bhí faoi cheannas an tSasanaigh Chaitlicigh Arthur Aston) sásta géilleadh. Nuair a gabhadh an áit faoi dheireadh tar éis ionsaí trom le gunnaí móra, maraíodh beagnach 3,500 duine ar na sráideanna. I nDeireadh Fómhair 1649 tharla sléacht eile i [[Loch Garman]], cé go raibh Cromail ag iarraidh socrú a dhéanamh ag an am.<ref>Fraser, Antonia (1973). ''Cromwell, Our Chief of Men,'' agus ''Cromwell: the Lord Protector'' (Phoenix Press), ISBN 0-7538-1331-9 lgh344-46.</ref> [[Íomhá:WarwickCastle CromwellDeathmaskcrop.JPG|mion|masc mairbh]] === Imeacht === Lean an troid go ceann beagnach trí bliana tar éis do Chromail imeacht ar 16 Bealtaine 1650. Ghéill [[Gaillimh]] i Mí Aibreáin 1652, agus ghéill na saighdiúirí deireanacha Caitliceacha i Mí Aibreáin 1653. Coisceadh cleachtadh an Chaitliceachais agus má rugadh ar [[Sagart|shagart]], cuireadh chun báis ar an bpointe é. Meastar gur cuireadh timpeall 12,000 duine chun na n[[Na hIndiacha Thiar|Indiacha Thiar]] mar [[Sclábhaíocht|sclábhaithe]]. Tugadh iarracht ar Caitlicigh nár d’aicme na gceardaithe agus na sclábhaithe iad a chur siar chun [[Connacht]] nó chun [[Contae an Chláir]], agus ar éigean a fágadh breis is 8% de thalamh na tíre i seilbh na g[[Caitliceach]]. Baineadh feidhm as an n[[gorta]] chun na hÉireannaigh a chloí; scriosadh barra agus maraíodh eallach. Henry Ireton agus Edmund Ludlow a smachtaigh an tír tar éis Chromail, ach bhí na Sasanaigh á gcrá gan stad ag treallchogaithe (na “Tóraithe”), dream a fuair dídean ar na portaigh agus in iarsmaí na gcoillte tar éis gur briseadh airm an Chomhcheangail.<ref>Beresford Ellis, lgh 34-35, 61</ref> [[Íomhá:Execution of Cromwell, Bradshaw and Ireton, 1661.jpg|clé|mion|280x280px| 'cuireadh chun báis' arís, 1661]] == Bás == Creidtear go bhfuair Cromail bás le [[seipticéime]] nó [[maláire]] (nó fiú nimhiú é). Cé gur ainmníodh a mhac Risteard Cromail, mar oidhre i gceannas an Chomhfhlaithis, ní raibh cion ar bith ag muintir na Breataine air agus cuireadh [[Séarlas II Shasana|Séarlas II]] ar ais i gcoróin nuair a d'fhill sé ón bhFrainc sa bhliain 1660. Ar 30 Eanáir [[1661]], tógadh corp Chromail as a uaigh agus 'cuireadh chun báis' arís é ar ordú an rí nua, mar dhíoltas ar bhás an Rí Séarlas I. [[Íomhá:Autograph-OliverCromwell.svg|mion]] == Mallacht Chromail == Ná an abairt béarla " to hell or to Connaught " == Féach freisin == * [[Cromail in Éirinn 1649-1650]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-gd}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cromail, Oilibhear}} [[Catagóir:Oilibhéar Cromail]] l2y2wy27ez9o3yl32nw2wvwgzyo47c5 0 4532 1310731 1264595 2026-04-28T10:06:36Z Conradder 34685 /* Tarluithe eile */ 1310731 wikitext text/x-wiki {{Aibreán}} Is é an '''28 Aibreán''' an 118ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 119ú lá i mbliain bhisigh. Tá 247 lá fágtha sa bhliain. == Féilte == * [[Lá Comóradh na nOibrithe]] == Daoine a rugadh ar an lá seo == * [[32]] — [[Otho]], Impire Rómhánach (b [[69]]) * [[1442]] — [[Éadbhard IV Shasana|Éadbhard IV]], rí Shasana (b.[[1483]]) * [[1753]] — [[Franz Karl Achard]], ceimiceoir Gearmánach (b. [[1821]]) * [[1758]] — [[James Monroe]], 5ú uachtarán Stáit Aontaithe Mheiriceá (b.[[1831]]) * [[1795]] — [[Charles Sturt]], taiscéalaí Astrálach (b. [[1869]]) * [[1868]] — [[Joel Engel]], cumadóir (r. [[1868]]) * [[1916]] — [[Ferruccio Lamborghini]], déantúsóir carranna (n. [[1993]]) * [[1919]] — [[Diablo Velasco]], coraí gairmiúil Meicsiceach (b. [[1999]]) * [[1922]] — [[Nioclás Mac Riocaird]], iománaí (b.[[1976]]) * [[1924]] — [[Dick Ayers]], ealaíontóir (b. [[2014]]) * [[1926]] — [[Harper Lee]], Scríbhneoir Meiriceánach (b [[2016]]) * [[1937]] — [[Saddam Hussein]], uachtarán agus deachtóir na hIaráice (b.[[2006]]) * [[1941]] — [[Karl Barry Sharpless]], ceimiceoir Meiriceánach * [[1944]] — [[Günter Verheugen]], polaiteoir Gearmánach * [[1946]] — [[Ginette Reno]], ceoltóir agus aisteoir * [[1948]] — [[Terry Pratchett]], úrscéalaí (b. [[2015]]) * [[1952]] — [[Gerald Barry]], cumadóir Éireannach * [[1953]] — [[Kim Gordon]], ceoltóir Meiriceánach * [[1953]] — [[Roberto Bolaño]], údar Sileach (b. [[2003]]) * [[1973]] — [[Jorge Garcia]], aisteoir * [[1974]] — [[Jeremy Davidson]], imreoir rugbaí Éireannach * [[1974]] — [[Penélope Cruz]], ban-aisteoir Spáinneach * [[1976]] — [[Joseph Ndo]], imreoir sacair * [[1981]] — [[Jessica Alba]], ban-aisteoir Meiriceánach * [[1987]] — [[Ryan Conroy]], imreoir sacair Briotanach * [[1995]] — [[Melanie Martinez]], Amhránaí Meiriceánach == Daoine a fuair bás ar an lá seo == * [[1142]] — [[Pierre Abélard]], fealsamh, diagaire, agus loighceoir Francach (r. [[1079]]) * [[1314]] — [[Pápa Cléimeans V]], Pápa ó 1305 go 1314 (r ~1264) * [[1865]] — [[Samuel Cunard]], fear gnó Ceanadach (r. [[1787]]) * [[1901]] — [[Séamas Mac Stiofáin]], náisiúnaí Éireannach (r.[[1825]]) * [[1903]] — [[Josiah Willard Gibbs]], fisiceoir (b. [[1903]]) * [[1918]] — [[Gavrilo Princip]], feallmharfóir [[Ard-diúc Franz Ferdinand na hOstaire|Ard-diúc Franz Ferdinand]] (r.[[1894]]) * [[1932]] — [[Morgan Jageurs]], gníomhaí ar son dhúchas na hÉireann san Astráil (r. [[1862]]) * [[1945]] — [[Benito Mussolini]], 61, deachtóir na hIodáile (r.[[1883]]) * [[1960]] — [[Patrick Egan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1891]]) * [[1981]] — [[Mickey Walker]], dornálaí Meiriceánach (r. [[1901]]) * [[1982]] — [[Richard Gogan]], polaiteoir Éireannach (r. [[1899]]) * [[1999]] — [[Arthur Leonard Schawlow]], fisiceoir Meiriceánach (r.[[1921]]) * [[2007]] — [[Carl Friedrich von Weizsäcker]], fisiceoir Gearmánach (r. [[1912]]) * [[2009]] — [[Pearse Wyse]], polaiteoir Éireannach (r. [[1928]]) * [[2012]] — [[Matilde Camus]], 92, file Spáinnise (r.[[1919]]) * [[2013]] — [[Richard Barry]], polaiteoir Éireannach de chuid Fine Gael (r. [[1919]]) * [[2021]] — [[Michael Collins (spásaire)|Michael Collins]], spásaire Meiriceánach (r. [[1930]]) == Tarluithe eile == * [[1738]] - Rinne [[Pápa Cléimeans XII]] an chéad cháineadh pápach ar [[Máisiúnachas|mháisiúnachas]] * [[1881]] - D'éalaigh [[Billy the Kid]] as an bpríosún i [[Mesilla, New Mexico]] * [[1923]] - Osclaíodh [[Wembley Stadium]] i [[Londain]] * [[1945]] - Maraigh ceannaircigh [[Benito Mussolini]], deachtóir na [[an Iodáil|hIodáile]]. * [[1952]] - D'éirigh [[Dwight D. Eisenhower]] as cheannasaí uachtarach d'[[ECAT]], chun rith i dtoghchán na huachtaránachta * [[1967]] - [[Cogadh Vítneam]]: dhiúltaigh [[Muhammad Ali]] dul isteach san [[Arm na Stát Aontaithe]] * [[1969]] - D'éirigh [[Terence O'Neill]] as a phost mar [[Príomh-Aire|Phríomh-Aire]] [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]]. * [[1969]] - D'éirigh Uachtarán na [[An Fhrainc|Fraince]], [[Charles de Gaulle]], as a phost tar éis aon bhliain déag. * [[1986]] - [[Tubaiste Shearnóbail]]: d'fhógair údaráis [[An tAontas Sóivéadach|Shóivéadacha]] go poiblí gur tharla an eachtra * [[1990]] - Tháinig deireadh leis an ceoldráma ''[[A Chorus Line]]'' tar éis dó a bheith ar stáitse i [[Broadway]] ar feadh 15 bliain. * [[2001]] - Ba billiúnaí as [[California]] an chéad paisinéir a d'íoc chun dul ar thuras chuig an [[Grianchóras|spás]]. [[Catagóir:Dátaí|0428]] [[Catagóir:Míonna|Aibreán, 28]] o6mnoplkxlkgqkysunfngf9vbckgxql 0 5541 1310587 1284347 2026-04-27T17:06:40Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310587 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Rinneadh banríon [[Sasana|Shasana]], [[Albain]] agus [[Éire]]ann d''''Áine''' ([[6 Feabhra]] [[1665]] - [[1 Lúnasa]] [[1714]]) ar [[8 Márta]] [[1701]]. Bhí sí ina deirfiúr chéile leis an rí roimhe sin, [[Liam III Shasana|Liam III]] Ar [[1 Bealtaine]] [[1707]] aontaíodh Sasana agus Albia mar stát amháin nuair a cuireadh Parlaimint na hAlban ar scor agus rinneadh céad bhanríon na [[Ríocht na Breataine Móire|Breataine Móire]] di. Bhí Máire ar an monarc deireanach sa Bhreatain de shliocht Stíobhaird agus tháinig a col seisir, [[Seoirse I na Breataine Móire|Seoirse I]] de shliocht Hanover, i gcomharbacht uirthi. {{Monarcaí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-gd}} {{Síol-beath-ie}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1665]] [[Catagóir:Básanna i 1714]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Eaglais Shasana]] [[Catagóir:Na Stiúbhartaigh]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Ríthe na nAlbanach]] nnbc9occ0gcleg89spdy8zdnq74l9ej 1310589 1310587 2026-04-27T17:07:24Z Seachránaí 53315 1310589 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Rinneadh banríon [[Sasana|Shasana]], [[Albain]] agus [[Éire]]ann d''''Áine''' ([[6 Feabhra]] [[1665]] - [[1 Lúnasa]] [[1714]]) ar [[8 Márta]] [[1701]]. Bhí sí ina deirfiúr chéile leis an rí roimhe sin, [[Liam III Shasana|Liam III]] Ar [[1 Bealtaine]] [[1707]] aontaíodh Sasana agus Albia mar stát amháin nuair a cuireadh Parlaimint na hAlban ar scor agus rinneadh céad bhanríon na [[Ríocht na Breataine Móire|Breataine Móire]] di. Bhí Máire ar an monarc deireanach sa Bhreatain de shliocht Stíobhaird agus tháinig a col seisir, [[Seoirse I na Breataine Móire|Seoirse I]] de shliocht Hanover, i gcomharbacht uirthi. {{Monarcaí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-gd}} {{Síol-beath-ie}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1665]] [[Catagóir:Básanna i 1714]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Eaglais Shasana]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Na Stiúbhartaigh]] [[Catagóir:Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Ríthe na nAlbanach]] jlibqhdxhkuatqv4aosrhr0opj19k5t 0 6134 1310708 1298356 2026-04-28T05:44:57Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310708 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Nádúraí [[Sasana|Sasanach]] ba ea '''Charles Robert Darwin''' [{{IPA|tʃɑrlz 'dɑː.wɪn|lang}}] ([[12 Feabhra]] [[1809]] – [[19 Aibreán]] [[1882]] a thug faoi deara agus a thaispeáin gur eascair speicis uilig an tsaoil seo as sinsearach coiteann: bhunaigh sé teoiric an ''[[roghnú nádúrtha]]''. [[File:Charles Darwin.jpg|left|thumb|Charles Darwin sa bhliain 1854, cúig bliana sular foilsíodh ''The Origin of Species'']] Chuir sé [[Teoiric na hÉabhlóide]] chun cinn ina leabhar cáiliúil ''On'' t''he Origin of Species'' sa bhliain [[1859]]. Rinne a smaointí athmhúnlú raidiciúil ar na heolaíochtaí nádúrtha go léir. == Éabhlóid == Sa bhliain 1831, sheol Darwin ar an rnBeagle chun farraigí [[Meiriceá Theas|Mheiriceá Theas]] a thaiscéaladh, agus thaistil ar fud an [[An tAigéan Ciúin|Aigéin Chiúin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|url=|title=Fréamh an Eolais|journal=|volume=|issue=Coiscéim}}</ref> Ag éirí as a bhreathnuithe agus saothar [[Alfred Russel Wallace]], shaothraigh sé [[Teoiric na hÉabhlóide|teoiric na héabhlóide]]. Leag sé amach an teoiric ina leabhar ''On the Origin of Species by Means of Natural Selection'' (Ar Bhunús na Speiceas trí Mheán an Roghnaithe Nádúrtha, 1859). De réir na teoirice seo d'fhorbair gnéithe [[Planda|plandaí]] is [[Ainmhí|ainmhithe]] trí roghnú nádúrtha na n-athruithe sin a chuir le cumas maireachtála is atáirgthe an orgánaigh thar na glúine. 3,500 milliún bliain ó shin, ní raibh ach orgánaigh shimplí aoncheallacha mar [[Baictéir|bhaictéir]] ar [[domhan]], agus faoi seo tá orgánaigh i bhfad níos casta ann, daoine is ainmhithe eile ina measc. I rith na n-aoiseanna d'fhorbair is d'fhorás na foirmeacha simplí ina bhfoirmeacha casta. Bhain Darwin feidhm as fianaise na n-[[Iontaise|iontaisí]] chun an teoiric seo a shaothrú, agus tá an eolaíocht ghéiniteach ag cur léi i láthair na huaire. == Conspóidí == Ceanglaíodh leagan amach Darwin le hiomad smaointe, teoiricí, agus idé-eolaíochtaí eile, mar shampla an náisiúnachas idé-eolaíoch, an t-impiriúlachas, an ciníochas, an caipitleachas, eoiginic, gan trácht ar ar síleadh faoi thodhchaí teangacha.<ref>"Anuas den tSeilf". Feasta 63 (4), 19-20. 1 Aibreán 2010</ref> Ní fios fós gach mionphointe d'fheidhmiú na héabhlóide, agus tá an-chuid [[taighde]] ar siúl an t-am ar fad chun an scéal a shoiléiriú is a iomlánú. Tá conspóid ann ó foilsíodh [[leabhar]] Darwin idir na heolaithe a ghlacann lena theoiric is daoine a chreideann i mbrí litriúil na cruthaíochta sa [[An Bíobla|Bhíobla]]. Ach ní conspóid [[Eolaíocht|eolaíochta]] í seo, bunaithe ar fhianaisí infhíoraithe, ach conspóid reiligiúnda is/nó pholaitiúil. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-bith}} [[Catagóir:Charles Darwin|*]] puouf8ydjiifkxyk5654c6xx3f2wn14 0 6712 1310641 1306631 2026-04-27T21:15:00Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310641 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhain '''Buddy Holly''' clú agus cáil amach sna [[1950idí]] mar [[amhránaí]], [[ceoltóir]] agus ceannródaí [[rac-cheol|rac-cheoil]]. Duine de laochra ceannródaíocha an cheoil [[Rac-cheol|rac is roll]] ba ea é. == Saol == Rugadh '''Charles Hardin Holley''' ar an [[7 Meán Fómhair]], [[1936]]. Buddy a thugtaí mar leasainm air, agus d'athraigh sé litriú a shloinne go '''Holly''' nuair a rinneadh botún ina chonradh ceoil. Spreag ceolchoirm de chuid [[Elvis Presley]] Holly chun a bhanna féin [[The Crickets]] a chuir le chéile. Bhí Holly ag cumadh a amhrán féin, agus bhí sé ar [[Duine|dhuine]] de na céad ceoltóirí chun an [[giotár|giotár-leictreach]] a sheinm. Bhain Holly úsáid as [[The Crickets]] mar bhanna taca suas go dtí an bhliain 1959, nuair a scoilteadh iad. Cé gur shocraigh siad an banna a chur ar ais le chéile, cailleadh Holly cúpla mí níos déanaí. == Bás agus tionchar == Bhásaigh Holly ina fhear óg scór is dhá bhliain d'aois ar an [[3 Feabhra]], [[1959]]. Thuairteáil an t-[[eitleán]], ina raibh sé ag taisteal, i gClear Lake, [[Iowa]]. Bhí sé ar a mbealach go [[Fargo, Dakota Thuaidh|Fargo]], [[Dakota Thuaidh]]. Bhí Holly i lár an ‘Winter Dance Party Tour’ agus ghlac Holly an t-eitleán amach ar cíos mar gheall ar fhadhbanna teasa lena mbus turais. Bhásaigh Richie Valens, J.P. Richardson ("The Big Bopper") agus an píolóta Roger Peterson sa tuairt chéanna. Thuairteáil siad go gairid tar éis éirí de thalamh i ngort. Ní raibh Holly ach 22 bliain d’aois agus ní raibh ach 17 bliain slánaithe ag Valens, a bhain clú mór amach leis an chnag aitheanta ‘La Bamba’. Ach bhí na básanna brónacha seo mar inspioráid ag go leor ceoltóirí a bhí le teacht ina ndiaidh. === Tionchar === [[Íomhá:Don McLean 1976.JPG|mion|[[Don McLean]], 1976]] Bhain an taisme stangadh ollmhór as an saol rac is roll ag an am: “An lá a fuair an ceol bás” a dúirt Nós<ref>https://nos.ie/cultur/ceol/an-la-a-fuair-an-ceol-bas/{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Cé nach luann ‘American Pie’ ainmneacha na gceoltóirí, tá sé ráite ag [[Don McLean]] go ndeachaigh ceol Holly, agus an taisme, go mór i bhfeidhm air agus dá réir sin gur scríobh sé amhrán faoin “day the music died” (albam "American Pie"). Mar thoradh ar na hamhráin cháiliúla a bhí seolta ag Holly- mar shampla ''That'll Be the Day'', ''Everyday'', ''Peggy Sue'', ''Not Fade Away'', ''It Doesn't Matter Anymore'' agus ''True Love Ways'' - bhí tionchar mór ag Holly ar domhan an rac-cheoil. Mar shampla, déarfadh daoine ar nós [[The Beatles]] agus [[Bob Dylan]] gur inspioráid díreach é Holly ar a gcuid ceoil (níl botún é an chosúlacht idir The Beatles agus The Crickets). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Holly, Buddy}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1936]] [[Catagóir:Básanna i 1959]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe is scríbhneoirí Meiriceánach]] [[Catagóir:Baistigh]] [[Catagóir:Básanna tionóisceacha]] [[Catagóir:Ceoltóirí tíre Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine as Texas]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Giotáraithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha]] bef5mqlh4f93yt6huaqaw1pf7aq0oeu 0 7600 1310607 1277726 2026-04-27T17:17:43Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310607 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}[[Matamaiticeoir]], [[Fealsúnacht|fealsamh]], [[Innealtóireacht mheicniúil|innealtóir meicniúil]] agus ceannródaí [[ríomheolaíocht]]<nowiki/>a a saolaíodh i [[Walworth]], [[Londain]], ab ea '''Charles Babbage''' ([[26 Nollaig]] [[1791]] – [[18 Deireadh Fómhair]] [[1871]]).<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|url=|title=Fréamh an Eolais|journal=|volume=|issue=Coiscéim}}</ref> Rinne sé [[taighde]] ar theoiric na [[logartam]]. Tá aithne air mar cheann de cheannródaithe agus de bhunaitheoirí na ríomheolaíochta. [[Íomhá:Babbages Brain.jpg|clé|mion|266x266px|inchinn Babbage ... leath di i bpróca sa Mhúsaem Eolaíochta i Londain.]] Thóg Babbage leagan beag dá dhearadh le haghaidh [[inneall difríochta]] - réamhtheachtaire an ríomhaire - agus cheap sé córas cláraithe chuige sna 1820idí. Fuair sé airgead ó rialtas na Breataine ó 1823 chun a thaighde a thabhairt chun cinn ach níor éirigh leis inneall iomlán a chur le chéile agus d'éirigh an rialtas as an tionscadal a mhaoiniú sa bhliain 1842. Faoin am sin bhí Babbage ag díriú isteach ar inneall anailíseach a chruthú a chuirfeadh an t-inneall difríochta as feidhm. Bhí go leor suimeanna eile aige le linn a shaoil agus bhí aithne air i saol sóisialta Londain mar gheall ar a leagan féin den soirée eolaíochta a reachtáladh, smaoineamh a thóg sé isteach ón Fhrainc. Bhuail cliseadh duánach é, agus fuair sé bás ar [[18 Deireadh Fómhair]] [[1871]] in aois 79 dó. Cuireadh leath dá inchinn ar taispeáint i gColáiste Ríoga na Máinlianna i Londain agus tá an leath eile di fós le feiceáil sa Mhúsaem Eolaíochta i Londain. [[Íomhá:050114_2529_difference.jpg|mion|177x177px|An ''"Difference Engine #2"'', i músaem i Londain.|clé]] Sa bhliain 1991, thóg an Músaem Eolaíochta i Londain "Inneall Difríochta Uimhir 2", leagan lánscála dá mheaisín ríomhaithe de réir na mbundearthaí ó 1847. Taispeánadh go n-oibreodh meaisín bunaithe ar phleananna Bhabbage dá dtógfaí é sa 19ú haois. == Féach freisin == * [[Inneall anailíseach]] * [[Inneall difríochta]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-innealtóir}} {{Síol-mata}} {{DEFAULTSORT:Babbage, Charles}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1791]] [[Catagóir:Básanna i 1871]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Ceapadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Eolaithe ríomhaireachta]] [[Catagóir:Fealsúna Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Innealtóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Matamaiticeoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] q0qzgscbozct1z0s9otvsxfpm6g4i4b 0 7667 1310706 1295032 2026-04-28T05:43:59Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310706 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] [[An Bhreatain|Briotanach]] ab ea '''Arthur Neville Chamberlain''', ([[18 Márta]] [[1869]] – [[9 Samhain]] [[1940]]) agus [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-aire na Ríochta Aontaithe]] idir [[1937]] agus [[1940]]. Bhí saol fada i bpolaitíocht ag Chamberlain, ach bhí deireadh dona aige nuair a bhris amach [[an Dara Cogadh Domhanda]] i [[1939]]. == Féach freisin == * [[Comhaontú München]]<ref>{{Lua idirlín|teideal=Céard é ceacht na staire maidir le polasaí géilleadh chun síthe?|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/01/ceard-e-ceacht-na-staire-maidir-le-polasai-geilleadh-chun-sithe/|work=An Páipéar|dáta=2026-01-23|dátarochtana=2026-01-25|language=ga-IE|údar=Kerron Ó Luain}}</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Chamberlain,Neville}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1869]] [[Catagóir:Básanna i 1940]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as Birmingham]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Méaraí Sasanacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí an Dara Chogaidh Domhanda]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] ofwo5rjybynifok9ui5eg68d4cdmo4g 1310707 1310706 2026-04-28T05:44:16Z Seachránaí 53315 1310707 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaitíocht|Polaiteoir]] [[An Bhreatain|Briotanach]] ab ea '''Arthur Neville Chamberlain''', ([[18 Márta]] [[1869]] – [[9 Samhain]] [[1940]]) agus [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-aire na Ríochta Aontaithe]] idir [[1937]] agus [[1940]]. Bhí saol fada i bpolaitíocht ag Chamberlain, ach bhí deireadh dona aige nuair a bhris amach [[an Dara Cogadh Domhanda]] i [[1939]]. == Féach freisin == * [[Comhaontú München]]<ref>{{Lua idirlín|teideal=Céard é ceacht na staire maidir le polasaí géilleadh chun síthe?|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/01/ceard-e-ceacht-na-staire-maidir-le-polasai-geilleadh-chun-sithe/|work=An Páipéar|dáta=2026-01-23|dátarochtana=2026-01-25|language=ga-IE|údar=Kerron Ó Luain}}</ref> ==Tagairtí== {{reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Chamberlain,Neville}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1869]] [[Catagóir:Básanna i 1940]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as Birmingham]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Méaraí Sasanacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí an Dara Chogaidh Domhanda]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] 7wj39lih33tlrh9clvvk622cqdzoc4m 0 7683 1310659 1257378 2026-04-28T01:56:37Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310659 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Ceoltóir|cheoltóir]] [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] é '''Charles Edward Anderson "Chuck" Berry''' ([[18 Deireadh Fómhair]], [[1926]] – 18 Márta 2017). [[Giotár|Giotáraí]], [[amhránaí]] agus [[Cumadóireacht|cumadóir]] a bhí ann, agus ceannródaí an [[rac-cheol|rac-cheoil]]. Rugadh Berry i [[St. Louis]], [[Missouri|Mhissouri]]. Tharraing Chuck Berry blues, ceol tíre, soul agus rac-cheol le chéile chun a fhuaim féin a chruthú ach is mar cheoltóir agus cumadóir rac a thoill sé ardmheas. Bhí sé ar na chéad daoine a insealbhaíodh sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] nuair a osclaíodh é sa bhliain [[1986]].<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/chuck-berry-golden-hits-1967/|teideal=Chuck Berry – Golden Hits 1967|údar=Tara Ní Mhurchú|dáta=12ú Meitheamh 2013|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-10-29|archivedate=2022-10-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20221029204540/https://nos.ie/cultur/ceol/chuck-berry-golden-hits-1967/}}</ref> [[Íomhá:Chuck Berry circa 1958.jpg|mion|clé|226x226px|Chuck Berry circa 1958.jpg]][[File:Rock, Rock, Rock! (1956).ogv|thumb|thumbtime=1368|start=1368|end=1533|Chuck Berry, ''You can't catch me'', 1956.|clé|177x177px]] == Saol == Rugadh Chuck Berry i gcathair [[St. Louis]] i 1926, an tríú duine de sheisear clainne. Tógadh é i gceantar sa chathair darbh ainm ''the Ville'', ceann den bheagán cheantar sin ina bhféadfadh daoine gorma tithe a cheannach. [[Íomhá:Chuck Berry 1972.JPG|mion|clé|198x198px|Chuck Berry, 1972]] [[Sagart|Deagánach]] ab ea a athair in [[Eaglais (foirgneamh)|eaglais]] [[Baisteachas|Bhaisteach]] sa cheantar, agus [[múinteoir]] ab ea a mháthair. Bhí suim ag Berry sa cheol óna óige ar aghaidh, agus sheinn go poiblí den chéad uair agus é sa [[meánscoil|mheánscoil]] fós. I [[1944]], ghoid Berry, agus cúpla cara, [[carr]] agus thiomáin siad go dtí [[Kansas City, Kansas|Kansas City]]. Mar phionós, fuair Berry deich mbliana i scoil ceartúcháin, ach tháinig sé amach tar éis trí bliana. Thosaigh Berry ag seinm na 'ngormacha' agus é ina dhéagóir, agus sa bhliain [[1953]] thosaigh sé ag seinm le Sir John's Trio, [[Banna ceoil|banna]] beag i Saint Louis. I [[1955]], chuaigh Berry go [[Chicago]], agus bhuail sé leis an gceoltóir Muddy Waters. Mhol Waters dul ag caint le ''Chess Records''. Shínigh Berry conradh ceoil leo, agus sheol sé amach a chéad singil, darbh ainm ''Maybellene'', i mí Meán Fómhair. Shroich an t-amhrán uimhir a cúig i gcairteanna Mheiriceá. Bhí rath ar Berry arís i Meitheamh [[1956]] leis an amhrán ''Roll Over Beethoven''. Chaith Berry tamall de bhlianta ar an mbóthar agus ag taisteal ar fud an domhain, i gcuideachta a mhacasamhail [[Jerry Lee Lewis]] agus [[Little Richard]] agus laochra eile na haoise.<ref name=":0" /> [[Íomhá:Chuck Berry51.JPG|thumb|255x255px|Chuck Berry, Deauville (France), 1987.|clé]]I [[1957]], chuaigh Berry amach ar thuras leis na [[Everly Brothers]], [[Buddy Holly]] agus cuid de na rac-cheoltóirí nua eile. [[Íomhá:Chuck Berry - Rock And Roll Music - Any Old Way You Choose It - The Complete Studio Recordings.jpg|clé|mion|The Complete Studio Recordings|177x177px]] Bhí Berry i dtrioblóid arís i mí Nollag [[1959]], nuair a thug sé post do chailín óg i Berry's Club Bandstand, an club oíche a bhíodh aige i St. Louis. Ní raibh an cailín ach ceithre bliana déag d'aois, agus cuireadh Berry agus an cailín i b[[príosún]]. D'fhan Berry faoi ghlas ar feadh cúig bliana. Nuair a tháinig sé amach i [[1963]], bhí a cheol i bhfaisean arís, mar bhí bannaí ar nós [[The Beatles]] agus [[The Rolling Stones]] ag seinm a chuid amhrán fós.[[Íomhá:Chuck Berry.jpg|mion|266x266px|'''Chuck Berry''', Virgin Fest, 2008|clé]]D'oscail Berry [[bialann]] nua i Missouri darbh ainm The Southern Air, agus eastát nua darbh ainm Berry Park. D'eagraigh sé ceolchoirmeacha éagsúla san ionad ar feadh na mblianta. Lean Berry ag ceol go dtí 2017, i Meiriceá agus thar lear. == Duaiseanna agus meas == Is iomaí moladh a fuair sé agus is iomaí duais a bronnadh air le linn a shaoil. Bhronn an Uachtarán SAM Bill Clinton duais Kennedy Centre Honors Award air ag tús an chéid mar gheall ar an méid a bhain sé amach. Dar leis, ba dhuine de cheoltóirí móra na linne é Berry. Ceannródaí [[Rac-cheol|rac-cheoil]] ab ea Berry, agus bhí an-tionchar aige ar fhorbairt an cheoil sin. Tá iomrá ar leith ar Berry as a scileanna cumadóireachta agus as an gcaoi a mbaineann sé úsáid as greann chun scéal a insint ina gcuid liricí.<ref name=":0" /> == Tionchar == [[Íomhá:Chuck Berry in 2012.jpg|clé|mion|177x177px|2012]]Ba laoch é Berry mar ghiotáraí, agus deir a lán giotáraithe éagsúla go raibh tionchar mór ag Berry orthu.<ref>Campbell, M. (ed.) (2008). ''Popular Music in America: And the Beat Goes On''. 3rd ed. Cengage Learning. pp. 168–169.</ref> Tacaithe móra ab ea [[Keith Richards]] as The Rolling Stones agus [[John Lennon]] as The Beatles. Is dócha go raibh tionchar díreach ag Berry ar [[Elvis Presley]] freisin, agus úsáideann Angus Young as [[AC/DC]] "siúl-lacha" cáiliúil Berry fós. Tá an díospóireacht ar siúl i gcónaí faoin gcéad cheirnín rac-cheoil a rinne sé, ach tugtar an chraobh de ghnáth do "Maybellene", a rinne Berry i [[1955]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Berry, Chuck}} [[Catagóir:Rac-cheoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Giotáraithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1926]] [[Catagóir:Básanna in 2017]] 4e63e1blhs04v5gcbksjrr68oc0pzy0 0 7916 1310619 1222239 2026-04-27T17:23:34Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310619 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Ainmhí Bheo}} Is grúpa [[Veirteabrach|veirteabraigh]] teofhuiltigh iad '''na héin''' a chomhdhéanann an [[Aicme (bitheolaíocht)|aicme]] '''Aves''', agus bíonn [[Cleite|cleití]], [[Giall|gialla]] mantacha gan fhiacail, leagan uibheacha le blaoscanna crua, ráta ard [[Meitibileacht|meitibileach]], croí ceithre urrann, agus cnámharlach láidir ach fós éadrom, mar chomhartha sóirt acu. Bíonn dhá sciathán ar gach aon speiceas acu ach níl eitilt acu uile. In [[Ubh|uibheacha]] a bheireann siad a chuid óga agus coimeádann na máithreacha orthu go dtí go ngorann siad. Tugtar ''Aves'' mar aicme míoleolaíochta orthu. Tá timpeall 9,500 - 11,000 speiceas éan beo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.zmescience.com/feature-post/natural-sciences/animals/birds/how-many-birds-are-there-in-the-world/|teideal=How many birds are there in the world?|údar=Tibi Puiu|dáta=2023-01-24|language=en-US|work=ZME Science|dátarochtana=2023-06-05}}</ref> [[Íomhá:Larus argentatus, at Oslo Opera House.jpg|clé|mion|[[Faoileán]]]] [[Íomhá:Swallow chicks444.jpg|clé|mion|[[Fáinleog]]]] === Tréithe === Ainmhí [[veirteabrach]] den rang ''Aves'' is ea éan, agus aon ainmhí a mbíonn cleití air is é fásta. Ní bhíonn cleití ach ag na héin, agus bíonn cleití ag gach éan fásta.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|author=Hussey, Matt|date=2011|title=Fréamh an Eolais|volume=Coiscéim}}</ref> Bíonn géaga tosaigh na n-éan mionathraithe ina sciatháin. Ní bhíonn fiacla acu. Bíonn na gialla starraiceacha cumhdaithe le truaillí adharcacha chun an gob a fhoirmiú. Beireann na baineannaigh uibheacha le blaoscanna crua cailceacha. Airí sainiúil eile ag éin is ea lann shuntasach cheartingearach, cosúil le cíle, ar chnámh an uchta, a cheanglaíonn na dealracháin chun an cnáimhín súgach a fhoirmiú. Feidhmíonn an chíle mar cheangaltán do na matáin mhóra a ghluaiseann na sciatháin (matáin an uchta), agus feidhmíonn an cnáimhín súgach mar thaca do na sciatháin le linn eitilte. === Eitilt === Is lárnach an eitilt in éabhlóid na n-éan, agus oiriúnaíodh a gcolainneacha dá réir. Is cuasach cnámha an chuid is mó de na héin, ionas go bhfuil siad éadrom.<ref name=":0" /> Is cleití fada láidre an-éadroma an chuid is mó de na sciatháin is an t-eireaball. Bíonn cholainn sruthlíneach le cumhdach slim cleití forluite. Chinn an eitilt méid na n-éan; is beag an chuid is mó díobh. Níl aon éan le meáchan níos mó ná 1 3 kg atá in ann eitilt go cothrománach san aer.<ref name=":0" /> Na héin atá gar do 3 kg, cosúil leis an gcondar is an t-[[albatras]], caitheann siad an-chuid ama ar foluain i sruthanna aeir. Is beag an [[meáchan]] seo i gcomparáid le mamaigh mhóra is péisteanna móra. Fianaise eile go gcuireann an eitilt teorainn le méid na n-éan, agus fianaise ar a n-éabhlóid, is ea na héin gan eitilt atá beo fós nó imithe in éag: bíonn meáchan suas le 150 kg ag an [[ostrais]], is bhíodh suas le 457 kg ag an éan eilifinte atá imithe in éag. Rinne na héin reatha gan eitilt (ritítigh) cosúil leo seo éabhlóid ó éin eitilte, ach le cailliúint na heitilte cailleadh an chíle, agus scar an cnáimhín súgach ina dhá chnámh dhifriúla arís. Is féidir go mbeidh sciatháin na ritíteach laghdaithe go mór, mar atá sa chíbhí, go n-éireoidh na cleití clúmhach in ionad a bheith sruthlíneach, agus go mbeidh siad as láthair ar fhairsingí móra den cholainn, mar atá i gcás na hostraise. Tá an cumas eitilte san aer caillte ag na [[piongain]]í, agus cleití beaga, cosúil le lanna, atá ar a sciatháin. Tá an chíle fós acu ar chnámh an uchta, áfach, agus baineann siad feidhm as a sciatháin chun eitilt tríd an uisce. [[Íomhá:Rouge gorge familier - crop (WB correction).jpg|mion|[[Spideog]]]] === Gnáthóga === Scaip na héin ar fud an Domhain iomláin, beagnach. Níl siad i láthair inniu sna tailte bána Molacha, maraon leis an gcuid is mó de na hainimhithe eile, ná i ndoimhneacht na bhfarraigí.<ref name=":0" /> D'oiriúnaigh siad do gach saghas gnáthóige is stíl beatha, agus léiríonn a gcruthanna, a dtomhais, a ndathanna, is a n-iompair an éagsúlacht seo. === Éabhlóid === Rinne siad éabhlóid ó phéisteanna timpeall 150 milliún bliain ó shin, agus is iad na crogaill na gaolta is gaire dóibh. Ní heol sinsear cruinn péistiúil na n-éan, ach is dócha go ndeama siad éabhlóid ó dhineasáir bheaga.<ref name=":0" /> Más fíor é sin, níl na dineasáir uile imithe in éag, ach san aer mórthimpeall orainn. === Na héin in Éirinn === Cuireadh Gaeilge ar an leabhar ''Birds'', a d’fhoilsigh [[An Gúm]] faoin teideal ''Éin'' ina shraith iomráiteach ‘Eolaí Póca’ in 1996. Tá tuairisc ann ar 200 éan, nach mór, atá le fáil in Éirinn agus sa Bhreatain, mar aon le heolas ar a gcuid gnáthóg, nósanna maireachtála srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cic.ie/shop/leabhair/eolai-poca-ein/,%20https://cic.ie/shop/leabhair/eolai-poca-ein/|teideal=Eolaí Póca: Éin - Cló Iar-Chonnacht|dáta=2020-10-30|language=ga-IE|dátarochtana=2023-06-05|archivedate=2023-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230607071543/https://cic.ie/shop/leabhair/eolai-poca-ein/,%20https:/cic.ie/shop/leabhair/eolai-poca-ein/}}</ref> Tabharfar léargas ar iompar agus béaloideas na n-éan i nGaeltacht Thír Chonaill i leabhar leis an scríbhneoir agus grianghrafadóir Maitiú Ó Murchú, ''Éanlaith Iarthuaisceart Thír Chonaill''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/leargas-ar-iompar-agus-bealoideas-na-n-ean-i-ngaeltacht-thir-chonaill-i-leabhar-nua/|teideal=Léargas ar iompar agus béaloideas na n-éan i nGaeltacht Thír Chonaill i leabhar nua|údar=NÓS|dáta=2023-06-02|language=en-US|dátarochtana=2023-06-05}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Main|Liosta d’éanlaith na hÉireann}} == Féach freisin == * [[Faoileán]] * [[Fáinleog]] * [[Spideog]] * [[Liosta d’éanlaith na hÉireann]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Cordaigh|Ean]] [[Catagóir:Éaneolaíocht|Ean]] [[Catagóir:Éin|Ean]] k78syrml2djnj76w5v8eujvrqa3oovx 0 7936 1310661 1308774 2026-04-28T02:26:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310661 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Grúpa ceoil as [[Gaoth Dobhair]] i [[Contae Dhún na nGall|nDún na nGall]], [[Éire]], is ea '''Clannad'''. Aithnítear Clannad ar an gcéad mhórghrúpa ceoil a chuir an Ghaeilge i lár an aonaigh sa 20ú haois.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clannad-croibhriste-ag-bas-noel-ui-dhugain-duine-de-bhunaitheoiri-an-ghrupa/|teideal=Clannad ‘croíbhriste’ ag bás Noel Uí Dhúgáin, duine de bhunaitheoirí an ghrúpa|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> Thaistil siad ar fud na hEorpa sna [[1970idí]] lena gcuid ceol traidisiúnta agus thuill siad clú domhanda leis an cheirnín Gaeilge "[[Theme From Harry's Game]]" in 1982.<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.ccdhunnangall.ie/NR/rdonlyres/0A1AB57C-8995-4477-B12E-3C4E5A19274B/0/DCCAnnualRep2005IRISH.pdf |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2012-04-18 |archivedate=2007-11-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071119014313/http://www.ccdhunnangall.ie/NR/rdonlyres/0A1AB57C-8995-4477-B12E-3C4E5A19274B/0/DCCAnnualRep2005IRISH.pdf }}</ref> Tá gradam [[Gradam Grammy|Grammy]], Meteor, BAFTA, Billboard agus Ivor Novello buaite acu agus níos mó ná 15 milliún ceirnín díolta acu idir 1970-2011.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.wliw.org/21pressroom/c/clannad-live-at-christ-church-cathedral-dublin/802/|teideal=Clannad Live at Christ Church Cathedral, Dublin|údar=Brian Lee|dáta=2012-02-10|language=en-US|work=WLIW21 Pressroom|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> [[Íomhá:Tabhairne Leo (95480806).jpg|mion|Tábhairne Leo|220x220px]] [[Íomhá:Clannad2.gif|deas|mion|220x220px|An dara albam a d'eisigh Clannad, ''Clannad 2, 1974''.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Clannad 2|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Clannad_2&oldid=1349120296|journal=Wikipedia|date=2026-04-15|language=en}}</ref> Maire i lár & Noel Duggan (ar chlé), Ciarán Ó Braonáin, Pól Ó Braonáin & Pádraig Ó Dúgáin (ar dheis)]] [[Íomhá:Clannad collage.jpg|mion|Ciarán Brennan, [[Moya Brennan]], Noel Duggan, Pól Brennan, c. 2013|220x220px]] [[Íomhá:FIL 2013 - Clannad - 8391.JPG|mion|Moya Brennan, 2013|330x330px]] [[Íomhá:Clannadleos.jpg|mion|230px|Clannad ag buaileadh i dTábhairne Leo sa bhliain 2005.]] == Baill == Tá baill Chlannad go léir gaolta lena chéile:<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/fonn-ceoil-croileabhar.pdf|teideal=Fonn Ceoil|údar=cogg|dátarochtana=2022|archivedate=2021-02-08|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208171146/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/fonn-ceoil-croileabhar.pdf}}</ref> * [[Moya Brennan|Máire Brennan]]: guth agus an chruit. * Pól Brenann: an fheadóg mhór, giotár, guth agus cnaguirlisí * Ciaran Brennann: dord agus méarchlár. * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|Pádraig Duggan]] (d'éag 2016): giotár agus maindilín * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|Noel Duggan]] (d'éag 2022): giotár agus guth. * Eithne Brennan, [[Eithne Ní Bhraonáin]] nó [[Enya]], an deirfiúr níos óige: Bhí sí sa ghrúpa ó 1982 – 1983 (méarchláraí agus cúlamhránaí) ach d‟fhág sí an grúpa chun casadh ina haonair. Ba iad na deartháireacha Ciarán agus Pól Ó Braonáin, agus beirt uncail leo, Noel agus Pádraig Ó Dugáin, a bhí sa ghrúpa ar dtús, agus [[Máire Ní Bhraonáin]], deirfiúr le Ciarán agus Pól. 'Sé '''Clann a'''s '''D'''óbhair foinse ainm an ghrúpa. Clannad a tugadh ar an ngrúpa ceoil as Dobhar i nGaoth Dobhair i dtús na 70idí de bhrí gur de dhá chlann iad de chlann ceoil Uí Dhúgáin i nDobhar,<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=An ceoltóir Pádraig Ó Dúgáin tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0809/808045-padraig-o-dugain-tar-eis-bhais/|date=2016-08-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ón tús chas Clannad saothair thraidisiúnta Ghaelacha le tionlacan fuaimíochta agus uirlisí traidisiúnta. Chan siad as Gaeilge. Bhailigh siad seanleaganacha amhrán óna dteaghlach, óna gcomharsana agus ó na hoileánaigh i nDún na nGall. Bhí cóirithe nua-aimseartha le harmóin acu. Chuaigh snagcheol i bhfeidhm orthu. Sna [[1980idí]], thosaigh an grúpa ag baint úsáide as fuaimeanna sintéiseacha. == Stair == Ghlac na baill páirt i gcomórtais [[Slógadh]] don óige sa bhliain 1970 agus cuireadh dhá rian dá gcuid ar cheirnín speisialta a cuireadh amach mar chomóradh ar an bhféile sin: amhrán dá gcuid féin 'Lisa', agus an t-amhrán traidisiúnta 'Thíos Cois na Trá'.<ref>{{Lua idirlín|url=https://siopa.gael-linn.ie/en/clannad-2-lp|teideal=Clannad 2 LP|language=en|work=Gael Linn|dátarochtana=2022-10-17}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://gripsweat.com/item/352602354177/slgadh-70-rare-1970-gael-linn-live-vinyl-lp-with-2-live-songs-by-clannad|teideal=Gripsweat - Slógadh 70 - Rare 1970 Gael-Linn live vinyl LP with 2 live songs by Clannad!|work=gripsweat.com|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> Meascadh ceol Gaelach, [[snagcheol]] agus stíleanna eile chun stíl dá gcuid féin a chumadh. Bhí traidisiún an cheoil ag muintir Uí Bhraonáin agus Uí Dhúgáin, mar go raibh Leo Brennan ina cheoltóir le seobhanna, agus a bhean Máire 'Baba' Ní Dhugáin ina múinteoir ceoil. Ba é a mbua ag Féile Cheoil Tíre Leitir Ceanainn i 1973 a chuir ar chonair shiúlach an cheoil iad agus a shaothraigh aitheantas agus rathúlacht idirnáisiúnta dóibh.<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maire-ni-bhraonain-1952-2026-chuaigh-a-siodulacht-mhaorga-uasal-i-gcion-ar-na-milte/|teideal=MÁIRE NÍ BHRAONÁIN 1952-2026: Chuaigh a síodúlacht mhaorga uasal i gcion ar na mílte…|údar=Lillis Ó Laoire|dáta=16 Aibreán 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-16}}</ref> Eisíodh an chéad albam i [[1973]] agus chaith an grúpa na blianta ag taisteal ar fud na h[[Éire]]ann agus na h[[Eoraip|Eorpa]]. D’éirigh go maith ó thús leis an mbanna agus lena gceol sainiúil, ar mheascán é den cheol traidisiúnta agus stíleanna eile ceoil. Thug siad a chéad turas le Clannad ar Mheiriceá sa mbliain 1979 agus dhá bhliain ina dhiaidh sin thug siad an [[sintéiseoir]] isteach sa ngrúpa, rud a spreag an t-ainm don chéad albam eile Fuaim.<ref name=":0" /> === Rath domhanda === Ba i 1982 a bhain siad cáil idirnáisiúnta amach leis an bport "''[[Theme From Harry's Game]]''". Ba iad an lipéad ceoil RCA a d’eisigh ‘[[Theme From Harry's Game|Theme From Harry’s Game]]’ mar shingil. Ní raibh aon siúl leis an rath a bhain an rian amach, ná an lorg a d’fhágfadh sé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/40-bliain-o-bhi-amhran-gaeilge-ar-top-of-the-pops/|teideal=40 bliain ó bhí amhrán Gaeilge ar Top of the Pops…|údar=Seán Ó Dubhchon|dáta=28ú Samhain 2022|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-12-01}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ba eagrán stairiúil é an [[Top of the Pops (clár BBC)|Top of the Pops]] a craoladh ar an 11 Samhain 1982. Ba iad Clannad an t-aon bhanna a chan i nGaeilge ar ''Top of the Pops'' riamh Nuair a d'éirigh go maith leo i gcairteanna na Breataine, tháinig tús le Clannad mar ghrúpa ceoil domhanda. Mar gheall ar rath an amhráin seo bhain siad duais mór Ivor Novello. Agus in 1984 rinne Clannad an ceol fá choinne sraith ''Robin Hood'' de chuid an [[BBC]], d'eisigh siad an t-albam ''Legend''. Dá bharr seo, bhain siad [[BAFTA]], ba iad an chéad grúpa Éireannach a bhain a leithéid. I [[1985]] tháinig ceirnín fíor-rathúil eile, ''Macalla''. Ba seo ceann de na ceirníní is mó a d'eisigh an grúpa, d'éirigh go maith leis na hamhráin "''Closer To Your Heart''" agus "''Almost Seems (Too Late To Turn)''". Ach ba é an t-amhrán a cheoil siad le [[Bono]] an t-amhrán ba cháiliúla: rinne "''In A Lifetime''" go maith ar fud na cruinne. Lean Clannad ar aghaidh ag déanamh ceirníní stairiúla, cé gur éirigh go maith le fuaim s'acu féin agus leis an phopcheol, d'fhan siad dílis dá dúchais féin. Chuir siad leaganacha úra do seanamhráin ar cheirníní s'acu, mar shampla, "''Tráthnóna Beag Aréir''" agus "''Buachaill Ón Éirne''". Chruthaigh Clannad gur ghrúpa den scoth a bhí iontu i 1997, nuair a bhain siad duais [[Grammy]] fá choinne an albaim ''Landmarks''. Ó shin, níor eisigh siad aon ábhar nua, ach i ndiaidh iad a theacht le chéile i [[2007]] ag féile [[Celtic Connections]] agus ag na Meteor Ireland Music Awards, dúirt siad gur mhian leofa pilleadh ar ais go dtí an stiúideo. Bhí os cionn 15 milliún albam díolta ag Clannad ar fud an domhain idir 1970-2011.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clannad-croibhriste-ag-bas-noel-ui-dhugain-duine-de-bhunaitheoiri-an-ghrupa/|teideal=Clannad ‘croíbhriste’ ag bás Noel Uí Dhúgáin, duine de bhunaitheoirí an ghrúpa|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-10-17}}</ref> === Céad slán === Ar 18 Feabhra 2023, bhí an [[Airéine O3]] i mBaile Átha Cliath lán go doras nuair a chas Clannad a phort deiridh in Éirinn tar éis leathchéad bliain. Bhí go leor de phobal [[Gaoth Dobhair|Ghaoth Dobhair]] i measc na mílte a tháinig chun a meas do laochra a mbaile féin a chur in iúl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gailearai-cead-slan-le-clannad-a-thug-an-ceol-gaelach-ar-fud-an-domhain-mhoir/|teideal=GAILEARAÍ: Céad slán le Clannad a thug an ceol Gaelach ar fud an domhain mhóir|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-02-26}}</ref> Fuair [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin|na deartháireacha Pádraig agus Noel Ó Dugáin]] bás in 2016 agus 2022 faoi seach. Bronnadh Saoirse Chontae Dhún na nGall ar an bhuíon cheoil ag searmanas speisialta i dTeach an Chontae, Leifear, ar an 17 Bealtaine 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gne-alt-fograiochta-saoirse-chontae-dhun-na-ngall-bronnta-ar-chlannad/|teideal=GNÉ-ALT FÓGRAÍOCHTA: Saoirse Chontae Dhún na nGall bronnta ar Chlannad|dáta=2024-05-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-24}}</ref> == Dioscliosta == * 1973 - ''Clannad'' '''nó''' ''The Pretty Maid'' * 1975 - ''Clannad 2'' * 1976 - ''Dúlamán'' * 1979 - ''Clannad In Concert'' [Beo] * 1980 - ''Crann Úll'' * 1982 - ''Fuaim'' * 1983 - ''Magical Ring'' * 1984 - ''Legend'' * 1985 - ''Macalla'' * 1987 - ''Sirius'' * 1988 - ''Atlantic Realm'' [Fuaimriain] * 1989 - ''Past Present'' * 1989 - ''The Angel and the Soldier Boy'' [Fuaimriain] * 1990 - ''Anam'' * 1993 - ''Banba'' * 1996 - ''Lore'' * 1997 - ''Landmarks'' * 1998 - ''An Díolaim'' * 2003 - ''The Best Of Clannad: In A Lifetime'' * 2005 - ''Clannad: Live In Concert, 1996'' * 2013 - ''Nádúr'' [[Íomhá:Sleev10.jpg|mion|Clúdach an cheirnín, [[1982]]]] == Féach freisin == * [[Moya Brennan]] * [[Na deartháireacha Noel agus Pádraig Ó Dugáin]] * [[Enya]] * [[Theme From Harry's Game|Theme from Harry's Game]] * [[Gaoth Dobhair]] == Naisc == * [http://www.clannad.ie Suíomh oifigiúil] * [http://tuairisc.ie/an-ceoltoir-padraig-o-dugain-as-gaoth-dobhair-duine-de-bhunaitheoiri-clannad-imithe-ar-shli-na-firinne/ Tuairisc 2016-08-09: An ceoltóir Pádraig Ó Dúgáin as Gaoth Dobhair, duine de bhunaitheoirí Clannad, imithe ar shlí na fírinne] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Grúpaí ceoil bunaithe sa bhliain 1970]] [[Catagóir:Daoine as Gaoth Dobhair]] [[Catagóir:Bannaí a chanann i nGaeilge]] [[Catagóir:Clannad]] pr2r11mzf86xkpeoaacymffuvtebzt5 0 11796 1310738 1310339 2026-04-28T11:22:28Z Aquavitae123 40780 téarma níos cruinne roghnaithe 1310738 wikitext text/x-wiki {{Glanadh}} {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Anfiteatro de Pula, Croacia, 2017-04-16, DD 07-11 PAN.jpg|mion|[[Amfaitéatar]] Rómhánach in [[Pula]], sa [[An Chróit|Chróit]] ]] Is gnách '''Impireacht na Róimhe''' a thabhairt ar thréimhse an rialtais uathlathaigh i stair na sibhialtachta sean-Rómhánaí. Tháinig ré na hImpireachta i ndiaidh na [[Poblacht Rómhánach|Poblachta Rómhánaí]], a mhair an leathmhílaois ón mbliain 510 r. Chr. go dtí an aois dheireanach r. Chr. Ba é ba chúis le deireadh na Poblachta ná an lagú a tháinig ar fhorais agus ar thraidisiúin na Poblachta de dheasca na coimhlinte idir [[Gaius Marius]] agus [[Lucius Cornelius Sulla]], agus, ina dhiaidh sin, de dheasca an [[Cogadh Cathartha na Róimhe|chogaidh chathartha]] idir [[Iúil Caesar]] agus [[Gnaeus Pompeius Magnus|Pompeius]]. Is féidir tús na hImpireachta a dhátáil go héagsúil. Deir daoine áirithe gur tháinig deireadh leis an bPoblacht nuair a bhain Iúil Caesar amach an bhuandeachtóireacht (44 r.Chr.), ach is féidir a mhaíomh freisin gurbh é an lá ceart an lá ar chloígh Octavianus, oidhre Chaesar, a chuid naimhde i gCath Actium ar an 2 Meán Fómhair 31 r.Chr., nó an lá ar bhronn [[Seanad na Róimhe]] an t-ainm úd [[Ágastas]] air. Go bunúsach, is é is brí leis an nath Laidine ''Imperium Romanum'' ná "na tailte atá faoi smacht ag an Róimh" - is é sin le rá go dtagraíonn an focal úd ''imperium'' (cumhacht, údarás pearsanta) do na críocha sin atá faoi cheannas na Róimhe. Is ionann críocha na hImpireachta agus na críocha úd go léir ina dtugtar aird ar ''imperium'' an Impire. Ó ré Ágastais go dtí an t-am ar thit an chuid Iartharach den Impireacht as a chéile faoi thionchar Imirce Mhór na Náisiún, ba í an Róimh an ríocht ba mhó cumhachta, daonra agus achair in Iarthar na hEoráise agus i dTuaisceart na hAfraice. Thosaigh an Róimh ag dul i bhfairsinge i bhfad sular tháinig an mhonarcacht i leaba na poblachta, agus shroich sí barr a fairsinge i ré an Impire Traianus, nuair a cloíodh an Dáicia (i [[An Rómáin|Rómáin]] an lae inniu) sa bhliain 106. San am sin, bhí timpeall is 5,900,000 ciliméadar cearnacha de thailte faoi smacht na Róimhe. D'fhág an Róimh a sliocht ar chultúr, ar dhlí, ar theicneolaíocht, ar ealaíona, ar theangacha, ar reiligiún, ar rialtas, ar fhórsaí armtha, agus ar ailtireacht na sibhialtachtaí a tháinig i gcomharbas uirthi, agus is féidir a rá go gcaitheann an Róimh a scáth orainn inniu féin. Scar dhá leath na hImpireachta - leath na Róimhe agus leath Chathair [[Constantinople|Chonstaintín]] - as a chéile, agus an bheirt acu ag tabhairt "Impireacht na Róimhe" orthu féin. Go traidisiúnta, glactar leis gur tháinig deireadh le hImpireacht na Róimhe ar an 4 Meán Fómhair 476, nuair a cuireadh Impire deireanach Iarthar na Róimhe, Romulus Augustus nó "Augustulus", as cumhacht, gan aon duine a ghlacfadh an ríchathaoir ina dhiaidh. Mar sin, chuaigh Impireacht Iarthar na Róimhe in éag i rith na cúigiú haoise, ach mhair an leath Oirthearach - an [[Impireacht Bhiosántach]], mar is gnách a thabhairt uirthi inniu - go dtí an bhliain 1453, nuair a chuir na Turcaigh Otamánacha de dhroim an tsaoil í. Choinnigh na Biosántaigh cultúr agus dlí na sibhialtachta Gréagaí agus Rómhánaí beo ina measc, chomh maith leis an gCríostaíocht Heilléineach agus Cheartchreidmheach, ach níor mhair an Laidin ina mbéal, nó b'fhearr leo an Ghréigis, a bhí á labhairt go fairsing mar chineál [[francbhéarla]] in Oirthear na hImpireachta le fada. == Forbairt na hImpireachta == Go traidisiúnta, aithníonn na staraithe dhá thréimhse i stair na hImpireachta, is é sin, an Phrionsacht (nó ''principatus'', ón bhfocal ''princeps'', is é sin, "an chéad saoránach"), a mhair ó ré Ágastais go dtí Géarchéim na Tríú hAoise, agus an Tiarnacht (bunaithe ar an bhfocal ''dominatus'', a thagann ó ''dominus'', tiarna), a thosaigh nuair a tháinig Diocletianus i gcumhacht agus a chuaigh in éag le hImpireacht na Róimhe Iartharaí. I mblianta na Prionsachta, coinníodh cuma na poblachta ar an impireacht, agus na forais phoblachtacha i bhfeidhm i gcónaí. Nuair a tháinig an Tiarnacht ar an bhfód, áfach, níor spáráladh ar thaispeántas feiceálach na cumhachta, ar chorónacha óir ná ar dheasghnáthaí impiriúla. Níos deireanaí, shocraigh na staraithe nach raibh an scéal chomh simplí sin: fágadh foirmeacha stairiúla áirithe ó laethanta na poblachta Rómhánaí beo thar na haoiseanna go dtí an Impireacht Bhiosántach féin, agus chuirtí an mhórgacht impiriúil ar taispeántas go galánta i dtús ré na himpireachta féin. == An Chéad Impire: Ágastas == Ba é [[Ágastas]] (Gaius Julius Caesar Octavianus roimh an bhliain 27 r. Chr) an chéad [[Impire Rómhánach]]. Bhí sé i réim ó 16 Eanáir 27 RC go dtí 19 Lúnasa AC 14. Tháinig Ágastas i gcomharbas ar [[Iúil Caesar]]. Chuir Ágastas deireadh leis na cogaí cathartha a bhí á gcur sa Róimh ó laethanta Iúil Caesar anuas, agus bhunaigh sé rítheaghlach na [[Séasar]]. Thug sé le tuiscint nach raibh sé ach ag iarraidh Poblacht na Róimhe a thabhairt ar ais agus a atógáil, ach le fírinne, is é an rud a rinne sé ná an phoblacht sin a iompú ina himpireacht oidhreachtúil. Bhí sé an-mhaith i mbun riaracháin, agus tháinig rath ar an Róimh. Bhunaigh sé an [[Garda Praetóireach.|Garda Praetóireach]] mar ghardaí pearsanta an impire. Fuair sé bás ar [[19 Lúnasa]] [[14|AD 14]]. == Rítheaghlach Iúil agus Claudius == === Tibir === Ba é [[Tibir]] (Tiberius) an dara himpire. Tháinig Tibir i gcomharbacht ar Ágastas (leanbh uchtaithe de chuid Ágastais ab ea Tibir). Rialaigh sé ó 17 Lúnasa 14 go dtí 16 Márta 37. === Caligula === Tháinig [[Caligula]] i gcomharbacht ar Tiberius ar 16 Márta 37. Nuair a bhí an chéad bhliain dá thréimhse ina Impire ag druidim chun deireanais, tháinig tinneas air, agus deir na staraithe go raibh sé as a mheabhar ina dhiaidh sin. Bhí ráflaí ann ag an am go raibh sé ag bualadh craicinn lena chuid deirfiúracha agus gaireadh bandia dá dheirfiúr Drusilla nuair a fuair sí bás go tobann sa bhliain [[38]]. D'ordaigh Caligula go dtógfaí dealbha di ar fud na hImpireachta, rud a chuir olc ar na Giúdaigh nuair a d'ordaigh sé go dtógfaí ceann díobh i lár an teampaill in [[Iarúsailéim]], de réir scríbhneoireacht Fhíoló Chathair Alastair. Fuair Caligula bás sula bhféadfaí an dealbh sin a thógáil, áfach. Bhí achrann ann idir é féin agus an [[Seanad na Róimhe|Seanad]], agus tháinig rudaí go cnámh na huillinne nuair a d'fhógair Caligula go bhfágfadh sé an Róimh agus go gcuirfeadh sé faoi go buan i [[Cathair Alastair|gCathair Alastair]] san Éigipt, áit ina raibh súil aige go ndéanfaí adhradh dó mar dhia beo. Géarchéim pholaitiúil a bhí ann don Seanad, toisc go gcuirfeadh a leithéid seo a gcuid cumhachtaí, cumhacht [[Garda Praetóireach|an Gharda Phraetóirigh]] agus cumhacht pholaitiúil na Róimhe féin i mbaol lagaithe. Níor bhain Caligula Cathair Alastair amach. Cuireadh deireadh lena réimeas ar 24 Eanáir AC 41, nuair a feallmharaíodh é ag an nGarda Praetóireach, a bhí faoi cheannas [[Cassius Chaerea]]. === Cláidias === Ba uncail le Caligula agus garmhac dheirfiúr Ágastais é [[Cláidias]] (Claudius). Cuireadh i réim é ag an nGarda Praetóireach, seachas an [[Seanad na Róimhe|Seanad]], ar an 24 Eanáir 41, an lá céanna a maraíodh Caligula. Bhí sé an-mhaith i mbun riaracháin. Ba é lena linn féin mar Impire a tosaíodh gabháltas rathúil na Rómhánach ar an mBreatain. Fuair sé bás ar 13 Deireadh Fómhair 54. === Nearó === Ba é [[Nearó]], nó Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus, a saolaíodh faoin ainm ''Lucius Domitius Ahenobarbus'', ar a dtugtaí Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus freisin, ([[15 Nollaig]] [[37]] - [[9 Meitheamh]] [[68]]) an cúigiú hImpire ar Impireacht na Róimhe. Tá clú air mar gheall ar an bhfinscéal gur sheinn sé ar an bhfidil agus [[an Róimh]] ag dul trí thine. Thairis sin, bhí sé ar dhuine de na hImpirí ba mhó a rinne géarleanúint ar na Críostaithe i stair na hImpireachta. Bhí sé i réim ó 13 Deireadh Fómhair 54 go dtí 9 Meitheamh 68. == Ceannaircí agus Bliain an Cheathrair Impirí == Thosaigh cogadh cathartha san impireacht. Chuir Nearó lámh ina bhás féin sa bhliain 68. Sa bhliain 69, bhí an Impireacht faoi smacht ag [[Galba]], [[Otho]], [[Vitellius]] agus [[Vespasian|Veaspáisian]] i ndiaidh a chéile. Mar sin, tugtar ''Bliain an Cheathrair Impirí'' ar 69. == Rítheaghlach Flavius == === Veaspáisian === Nuair a tháinig deireadh le Bliain an Cheathrair Impiri, bhí an Impireacht faoi smacht ag [[Vespasian]]us, agus d'éirigh leis deireadh a chur leis an gcogadh cathartha. === Titus === Ba mhac le Vespasianus é [[Titus]]. Chuir sé deireadh le héirí amach na nGiúdach sa bhliain 70. Nuair a cailleadh Vespasianus sa bhliain 79, tháinig Titus i gcomharbacht air. Ar an 24 Lúnasa sa bhliain sin, bhrúcht Sliabh ''Vesuvius'' agus cailleadh a lán daoine sa cheantar máguaird. Tháinig tinneas ar Titus sa bhliain 81, agus fuair sé bás. === Domitianus === Ba dheartháir le Titus é [[Domitianus]]. Ba rialtóir tiarnúil é. Feallmharaíodh Domitianus sa bhliain 96. == Rítheaghlach Antoninus == === Nerva === Nuair a maraíodh Domitianus, gaireadh Impire de Nerva. Comhairleoir de chuid Domitianus a bhí ann. Bhí sé 65 bliana d'aois nuair a tháinig sé i gcumhacht sa bhliain 96, agus fuair sé bás i mí Eanáir 98. === Traianus === Rugadh Traianus sa Spáinn. Ginearál den scoth a bhí ann, agus cheap Nerva Traianus mar chomharba sular cailleadh é. Gaireadh "Optimus Princeps" (an rialtóir is fearr) de. === Hadrianus === Spáinneach ba ea [[Hadrianus]], agus bhí gaol aige le Traianus. Phós sé Vibia Sabina, garneacht de chuid Traianus, agus tháinig sé i gcomharbacht ar Traianus. Riarthóir maith a bhí ann. === Antoninus Pius === Roghnaigh Hadrianus Antoninus Pius mar chomharba, agus tháinig sé i gcoróin sa bhliain 138 Bhí an Róimh faoi shíocháin le linn a ré. Cailleadh Antoninus Pius sa bhliain 161. === Marcus Aurelius agus Lucius Verus === Bhí gaol ag Marcus Aurelius agus Lucius Verus le Hadrianus agus Antoninus Pius, agus d'uchtaigh Antoninus iad. Tháinig siad i gcomharbacht air, ach tháinig tinneas ar Verus sa bhliain 169 agus fuair sé bás. Fealsamh Stóch ab ea Marcus Aurelius. Bhí cogaí á gcur ar theorainn na himpireachta le linn a ré, mar bhíodh na "barbaraigh" ag sárú teorainneacha. === Commodus === Ba mhac le Marcus Aurelius é Commodus. Dar leis na staraithe, tháinig deireadh le ré órga an ''Pax Romana'' le linn a ré. Feallmharaíodh Commodus sa bhliain 192. == Rítheaghlach Severus == Gaireadh impire de Septimus Severus sa bhliain 193. Bhí a lán iarrthóirí ann, agus bhí cogaí cathartha á gcur san impireacht ó 193 go 197, ach nuair a tháinig deireadh leis na cogaí, bhí an impireacht faoi smacht ag Septimus Severus. Bhunaigh sé rítheaghlach nua, a mhair ó 193 go 235, cé go raibh a lán géarchéimeanna polaitiúla ar siúl. == Géarchéim na Tríú hAoise == Ar éigean nár tháinig deireadh leis an Impireacht le linn na tréimhse seo (idir 235 agus 284). Bhí cogaí, géarchéimeanna eacnamaíochta, plánna agus galair ar siúl. == Críochdheighilt na hImpireachta == === Dióicléitiánas === D'éirigh le Dióicléitiánas (Diocletianus) deireadh a chur le Géarchéim na Tríú hAoise. Tháinig sé i gcoróin sa bhliain 284. Cheap sé go raibh an impireacht rómhór, agus mar sin chuir sé tús le críochdheighilt na himpireachta. Tharraing sé siar ó chúrsaí an rialtais sa bhliain 305, agus fuair sé bás sa bhliain 311. === Clann Chonstaintín === Chuir Constaintín I (Constaintín Mór, a saolaíoch faoin ainm ''Flavius Valerius Constantinus'') deireadh leis na cogaí cathartha a bhí á gcur san impireacht. Ba é Constaintín I an chéad impire a d'iompaigh ina Chríostaí, agus bhí líon na gCríostaithe ag dul i méid as sin amach. Bhunaigh sé príomhchathair nua in impireacht an Oirthir, Cathair Chonstaintín. As sin amach, ba í an Róimh príomhchathair an Iarthair agus ba í Cathair Chonstaintín príomhchathair an Oirthir. Cailleadh Constaintín sa bhliain 337. === Rítheaghlach Valentinianus === Tháinig Valentinianus Mór i gcoróin sa bhliain 364, agus bhunaigh sé ríshliocht nua. Cailleadh Valentinianus sa bhliain 375. Tháinig meath ar an impireacht arís i ndiaidh a lae, agus brú ar theoireannacha na himpireachta. Ba é ríshliocht Valentinianus a bhí ag rialú an Iarthair ó 364 go 392 agus ag ríalú an Oirthir ó 364 go 378. === Athaontú faoi Theodosius === Ba é Theodosius Mór an t-impire deireanach a bhí ag rialú na hImpireachta uile, idir oirthear agus iarthar. Fuair sé bás sa bhliain 395, agus tháinig meath ar an iarthar arís i ndiaidh a lae. Chreach Alaric, rí na nGotach, cathair na Róimhe sa bhliain 410. == Deireadh na Róimhe Iartharaí == Go traidisiúnta, glactar leis gur tháinig deireadh le hImpireacht na Róimhe ar an 4 Meán Fómhair 476, nuair a cuireadh Impire deireanach Iarthar na Róimhe, Romulus Augustus nó "Augustulus", as cumhacht, gan aon duine a ghlacfadh an ríchathaoir ina dhiaidh. Gaireadh Rí na hIodáile de shaighdiúir barbarach, Odoacer. == Impireacht an Oirthir - an Impireacht Bhiosántach == Chuaigh Impireacht Iarthar na Róimhe in éag i rith na cúigiú haoise, ach mhair an leath Oirthearach - an Impireacht Bhiosántach, mar is gnách a thabhairt uirthi inniu - go dtí an bhliain 1453, nuair a chuir na Turcaigh Otamánacha de dhroim an tsaoil í. Choinnigh na Biosántaigh cultúr agus dlí na sibhialtachta Gréagaí agus Rómhánaí beo ina measc, chomh maith leis an gCríostaíocht Heilléineach agus Cheartchreidmheach. Ach níor mhair an Laidin ina mbéal, nó b'fhearr leo an Ghréigis, a bhí á labhairt go fairsing mar chineál francbhéarla in Oirthear na hImpireachta le fada. == Teanga == Ba í an Laidin príomhtheanga na Róimhe féin, agus ar fud an iarthair, ach bhí an Ghréigis tábhachtach san Impireacht freisin. Bhí an-mheas ag na Rómhánaigh ar stair agus cultúr na nGréagach cé go raibh an Ghréig faoi chois acu, agus bhí an Ghréigis á labhairt go fairsing mar chineál francbhéarla in Oirthear na hImpireachta. Ba í an Ghréigis príomhtheanga na mBiosántach. == Oidhreacht == Bhí tionchar ollmhór ag Impireacht na Róimhe ar stair an domhain, mar shampla teanga, litríocht, rialtas, dlíthe, ailtireacht, innealtóireacht, leigheas, spórt, ealaíona, eolaíocht. == Féach freisin == * [[Poblacht na Róimhe]] * [[An tSean-Róimh]] * [[An tSean-Ghréig]] == Tagairtí == {{Reflist}} * [https://slideplayer.com/slide/14717667/90/images/19/Aml%C3%ADne+RCh.+AD.jpg/ Amlíne] [[Catagóir:Impireacht na Róimhe| ]] [[Catagóir:An tSean-Róimh|*]] [[Catagóir:Stair na hIodáile]] [[Catagóir:Iar-thíortha na hEorpa]] [[cs:Starověký Řím#Císařství]] [[Catagóir:Impireachtaí]] 8nxkhae09ohbzqey9o1lk3xp55c3jld 0 11839 1310660 1232160 2026-04-28T02:14:37Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310660 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Alaska Death Trap.jpg|thumb|right|Póstaer ó rialtas na [[SAM|Stát Aontaithe]] ag léiriú saighdiúir [[Seapán]]ach mar [[fhrancach]].]] [[Íomhá:No Irish Need Apply (lyric sheet).jpg|thumb|right|Póstaer 1862 le liricí amhrán dírithe ar [[Muintir na hÉireann|Mhuintir na hÉireann]] (''Irish Don't Need Apply''), i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá]]. ]] Is é atá i gceist le '''ciníochas''' ná smaoineamh nó claontacht a deir gur fearr ciníocha áirithe ná cinn eile. Is féidir leis an gciníochas seo a bheith bunaithe ar dhlíthe tíre ar nós an chórais apairtéid a bhí san [[an Afraic Theas|Afraic Theas]] nó feiniméan leanúnach i measc phobail ar nós an [[frith-Ghiúdachas|fhrith-Ghiúdachais]] a bhí mar chúl taca don [[Uileloscadh]] le linn an [[Dara Cogadh Domhanda]]. Reáchtáiltear ''Lá Idirnáisiúnta um Idirdhealú Ciníoch a Dhíothú'' ar an 21 Márta. == Inimirce == Brú eacnamaíochta agus easpa a chuireann daoine réasúnacha i dtreo an fhuatha agus an naimhdis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-se-in-am-anailis-cheart-a-dheanamh-ar-na-cuiseanna-leis-an-gciniochas/|teideal=Tá sé in am anailís cheart a dhéanamh ar na cúiseanna leis an gciníochas|údar=Máirín Ní Ghadhra|dáta=6 Meán Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-09-07}}</ref> Tá manaí na heite deise le cloisteáil timpeall an domhain – cén fáth go mbeadh ár gcuid acmhainní á roinnt le heachtrannaigh nuair nach bhfuil ár ndóthain againn féin?<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.esri.ie/news/new-esri-research-finds-that-attitudes-towards-immigration-and-refugees-remain-largely|teideal=New ESRI research finds that attitudes towards immigration and refugees remain largely positive in Ireland despite some recent declines {{!}} ESRI|dáta=2024-03-22|language=en|work=www.esri.ie|dátarochtana=2024-09-07}}</ref> Ach is léir na buntáistí eacnamaíocha a bhaineann leis an [[inimirce]] ó thaobh na maicreacnamaíochta de <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bu.edu/articles/2024/do-immigrants-and-immigration-help-the-economy/|teideal=Do Immigrants and Immigration Help the Economy?|údar=Andrew Thurston|dáta=2024-04-08|language=en|work=Boston University|dátarochtana=2024-09-07}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.imf.org/-/media/Files/Publications/WP/2023/English/wpiea2023259-print-pdf.ashx|teideal=The Macroeconomic Effects of Large Immigration Waves|údar=IMF / Philipp Engler, Margaux MacDonald, Roberto Piazza, Galen Sher|dáta=2023|dátarochtana=2024}}</ref> == Ionsaithe ciníocha == * D'fheallmharaigh [[James Earl Ray]] an gníomhaí [[Polaitíocht|polaitiúil]], [[Martin Luther King]], ar an [[4 Aibreán]] [[1968]] i [[Memphis, Tennessee|Memphis]], [[Tennessee]]. * Na ''[[dlíthe Jim Crow]]'' sna [[Stáit Aontaithe]], a bhí léirithe go príomha i ndeisceart na Stát Aontaithe, a chuir isteach ar na [[Meiriceánaigh Afracacha]], na [[Na Meiriceánaigh Dhúchasacha|Meiriceánaigh Dúchasacha]] srl. * [[Dúnmharú George Floyd]] * [[Uileloscadh]] * [[Apairtéid|Apartheid]] san [[An Afraic Theas|Afraic Theas]]. I ré na cinedheighilte, bhí muintir na hAfraice Theas deighilte ina gceithre chine, mar atá, na Bána, na [[Daoine gorma|Gormaigh]], na Daiteánaigh agus na h[[India|Indiaigh]], agus na dreamanna seo á gcoinneáil scartha scoite ó chéile * [[:Catagóir:Eachtraí ciníocha|Eachtraí ciníocha]] == Ciníochas in Éirinn == Rinne comhlacht neamhspleách Pivotal [[taighde]] thar ceann an [[Coimisiúin Comhionannais Thuaisceart Éireann|Choimisiúin Comhionannais Thuaisceart Éireann]] féachaint le faisnéis bheacht a fháil faoin gceist ‘''Tionchar an Bhreatimeachta ar Mhionlaigh Eitneacha agus Inimircigh i dTuaisceart Éireann''’. Scrúdaíodh fíorthaithí agus braistint na ndaoine chomh maith leis na torthaí shocheacnamaíocha a bhí agus a bheidh ag an mBreatimeacht ar na mionlaigh sin abhus.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.equalityni.org/ECNI/media/ECNI/Publications/Delivering%20Equality/DMU/ImpactOfBrexit-MinorityEthnicMigrantPeople.pdf|teideal=IMPACT OF BREXIT ON MINORITY ETHNIC AND MIGRANT PEOPLE IN NORTHERN IRELAND|údar=equalityni.org Equality Commission for Northern Ireland|dáta=2023|dátarochtana=2023}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/news/northernirelandnews/2023/06/07/news/ethnic_minorities_believe_racism_in_ni_has_risen_since_brexit_report_finds-3332127/|teideal=Ethnic minorities believe racism in NI has risen since Brexit, report finds|údar=Paul Ainsworth|dáta=2023-06-07|language=en|work=The Irish News|dátarochtana=2023-06-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishlegal.com/articles/racism-part-of-daily-life-in-northern-ireland-after-brexit|teideal=Racism ‘part of daily life’ in Northern Ireland after Brexit|dáta=2023-06-08|language=en|work=Irish Legal News|dátarochtana=2023-06-12}}</ref> D’airigh go leor gur thug Breatimeacht ugach do dhaoine chun naimhdeas d’inimircigh a nochtadh. Bhí méadú ar eachtraí fuatha in aghaidh dhaoine ón Áise ó 2016, bliain an reifrinn a ghlac leis an mBreatimeacht agus ardú go ginearálta ar mhaslú nó ionsaí ar inimircigh/ Ina theannta sin ar fad bhí daoine míshuaimhneach, imníoch faoina stádas i ré an Bhreatimeachta. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Ciníochas| ]] [[Catagóir:Eachtraí ciníocha]] 281ccesgoq9pxoaszf5lsofu7jeh4fz 0 12040 1310606 1305242 2026-04-27T17:16:00Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310606 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Úrscéalaí [[Sasana]]ch ab ea '''Jane Austen''' ([[16 Nollaig]] [[1775]] – [[18 Iúil]] [[1817]]). I measc na scéalta is cáiliúla a scríobh sí tá ''Pride and Prejudice'', ''Sense and Sensibility'', agus ''Emma''. Duine de na húdair is tábhachtaí sa [[19ú haois|naoú haois déag]] ab ea í dar le roinnt.{{fíoras}} == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Austen, Jane}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1775]] [[Catagóir:Básanna i 1817]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Ficsean Gotach]] [[Catagóir:Hampshire]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] di6etl7yyfjd6jbey3jvuehedlk1mq5 0 12155 1310608 1295662 2026-04-27T17:18:05Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310608 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba Phríomh-Aire na [[an Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] é '''Stanley Baldwin, an Chéad Iarla Bewdley''' ([[3 Lúnasa]] [[1867]] – [[14 Nollaig]] [[1947]]). Rugadh i m[[Bewdley]] i [[Worcestershire]], [[Sasana]] é. Bhain sé amach céim i stair ó [[Coláiste na Tríonóide, Cambridge|Choláiste na Tríonóide, Cambridge]]. Tar éis an coláiste, chuaigh sé isteach i ngnó a chlainne agus phós sé. Sheas sé in olltoghcháin na bliana 1906 in [[Kidderminster]], ach níor éirigh leis. Nuair a fuair a athair bás, tháinig sé isteach in áit a athar mar [[Fheisire Parlaiminte]] do Bewdley. {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-ceanada}} {{DEFAULTSORT:Baldwin, Stanley}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1867]] [[Catagóir:Básanna i 1947]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Giúistísí]] [[Catagóir:Lucht Ollscoil Dhún Éideann]] [[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] 7yy3xy1vuym1dru0bxi3wga34h9xwdi 0 12190 1310737 1269415 2026-04-28T11:13:49Z Aquavitae123 40780 mionathraithe gramadaí agus foclóireachta 1310737 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} I staireolaíocht na linne seo, is éard atá i gceist leis [[an tSean-Róimh]] ná an tsibhialtacht Rómhánach ó bunaíodh [[an Róimh]] ársa san 8ú haois RC suas go dtí cliseadh [[Impireacht na Róimhe Thiar]] sa 5ú haois. Cuimsítear [[Ríocht na Róimhe]] (753 BC–509 RC), [[Poblacht na Róimhe]] (509 RC–27 RC) agus [[Impireacht na Róimhe]] (27 RC–476 AD). {{Síol-stair}} {{DEFAULTSORT:Sean-Róimh, An t}} [[Catagóir:An tSean-Róimh| ]] [[Catagóir:Sibhialtachtaí|Róimh]] [[Catagóir:Stair na hIodáile]] 2yvwc6kff7kaympemxme4swg2w0turd 0 12863 1310730 1228836 2026-04-28T09:43:47Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310730 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:The Cranberries, Enmore Theatre (6871311538).jpg|mion|26 Márta 2012, Amharclann Enmore, [[Sydney]], An Astráil|clé]] B'[[amhránaí]] Éireannach í '''Dolores Mary Eileen O'Riordan''' ([[6 Meán Fómhair]] [[1971]] i [[Luimneach]] - [[15 Eanáir]] [[2018]] i [[Londain]]). An príomhamhránaí sa ghrúpa [[The Cranberries]] ab ea í.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishcentral.com/culture/entertainment/irish-language-cranberries-zombie-dolores-oriordan|teideal=WATCH: A beautiful Irish language tribute to The Cranberries' Dolores O'Riordan This chilling cover version of 'Zombie' by The Cranberries as Gaeilge will give you goosebumps.|údar=irishcentral.com|dáta=2019|dátarochtana=2021}}</ref> [[Íomhá:The Cranberries en Barcelona 11.jpg|clé|mion|[[Barcelona]], 2010-03-13]]Bhain Dolores O'Riordan cáil idirnáisiúnta amach leis na Cranberries. Dhíol ''The Cranberries'' níos mó ná daichead milliún dlúthdhiosca ar fud an domhain.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An t-amhránaí clúiteach Dolores O'Riordan tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2018/0115/933527-an-t-amhranai-cluiteach-dolores-oriordan-tar-eis-bhais/|date=2018-01-15|language=ga|author=RTÉ Nuacht|journal=|volume=|issue=}}</ref>. Ba ag tús na 1990í a tháinig Dolores agus an banna i mbéal an phobail ar dtús leis na halbaim ''Everybody Else Is Doing It, So Why Can’t We?'' agus ''No Need to Argue'' agus lean cáil mhór idirnáisiúnta sna blianta ina dhiaidh. Scríobh O'Riordan cuid mhór de na hamhráin a chan sí í féin. Ba é an bua ba mhó a luaití le rath na Cranberries ná guth binn sainiúil an Ríordánaigh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ba-agus-meisce-na-cuiseanna-a-bhi-le-bas-de-thimpiste-dolores-oriordan-coiste-croineara/|teideal=Bá agus meisce na cúiseanna a bhí le bás de thimpiste Dolores O’Riordan – coiste cróinéara|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-15}}</ref> Bhí glór Dolores an-difriúil, agus chan sí i gcónaí lena blas Éireannach<ref>Eleathanach 282, 22 Eanáir 2018</ref> == Óige == Rugadh Dolores ar an [[6 Meán Fómhair|6ú Meán Fómhair]] [[1971]] i m[[Baile Bricín]] i [[gContae Luimnigh]], an páiste ab óige i gclann seachtair. Chuaigh sí ar an mbunscoil i gCathair Éile. Ba ar an meánscoil lán-Ghaeilge Cnoc na Labhras i g[[Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)|Cathair Luimnigh]] a d’fhreastail Dolores ina hóige. B’fheirmeoirí iad a muintir. Baisteadh mar Chaitliceach í agus bhí mór-thionchar ag a creidimh uirthi agus í ag fás suas. == The Cranberries == Bhunaigh na deartháireacha Maidhc agus Nollaig Ó hÓgáin as [[Luimneach]] agus Feargal Ó Leathlobhair ón bPáirtín, [[Contae an Chláir]] ''The Cranberries Saw Us'' sa bhliain 1989. D'fhág an príomhamhránaí Niall Ó Cuinn an grúpa sa bhliain dár gcionn agus tháinig a chara Dolores isteach sa bhanna. Bhaineadar cáil idirnáisiúnta amach sa bhliain 1993 lena gcéad albam ''Everybody Else is Doing It, So Why Can’t We?''. Tar éis iad a gcéad albam, ghearr an grúpa an t-ainm go dtí ''The Cranberries''. Cé go raibh leanúint láidir ag an mbuíon i [[Luimneach]] ar dtús, ba i [[Meiriceá]] a bhain siad mór-chlú amach, go mór mór ar chúrsa na n-ollscoileanna. Dhíol an chéad albam go láidir ar dhá bhruach an [[An tAigéan Atlantach|Atlantaigh]] agus d’fhoilsigh siad ceithre albam eile ina dhiaidh, ''"No Need to Argue"'' (1994), ''"To the Faithful Departed"'' (1996), ''"Bury the Hatchet"'' (1999) agus ''"Wake Up and Smell the Coffee"'' (2001) chomh maith leis an mbailiúcháin ''“Stars - The Best of 1992 – 2002”'' (1992). Is deartháir léi P.S. Ó Ríordáin, bainisteoir na g''Cranberries''. == I ndiaidh na g''Cranberries'' == Cé nár bhriseadar suas riamh go hoifigiúil, chan na Cranberries le chéile don uair dheireanach sa bhliain 2003 agus lean na baill a spéiseanna pearsanta féin. Chan Dolores an t-amhrán ''“Pure Love”'' leis an Iodálach Zucchero ar an albam ''“Zu & Co”'' (2004) agus sa bhliain chéanna d’oibrigh sí leis an gcumadóir Angelo Badalamenti ar fhuaimrian an scannáin ''“Evilenko”'' . Chan Dolores ''“Mirror Lover”'' ar albam ''“Tripomatic Fairytales 3003”'' le ''Jam & Spoon''. Chuir sí a céad albam aonair ''“Are You Listening?”'' amach i mí Bealtaine na bliana 2007. Tháinig [[Irish Women in Harmony]] ar an bhfód sa bhliain 2020 agus Ruth-Anne Cunningham, an bunaitheoir. An chéad amhrán a chan an grúpa ná ‘Dreams’ le The Cranberries. Dúirt RuthAnne gur inspioráid í [[Dolores O'Riordan|Dolores O’Riordan]] don ghrúpa..<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/filefield_paths/Eleathanach%20358%2014%20Me%CC%81an%20Fo%CC%81mhair%202020.pdf|teideal=Eleathanach 358|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=14 Meán Fómhair 2020|dátarochtana=14 Meán Fómhair 2020|archivedate=2020-11-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201112204226/https://www.maynoothuniversity.ie/sites/default/files/filefield_paths/Eleathanach%20358%2014%20Me%CC%81an%20Fo%CC%81mhair%202020.pdf}}</ref>[[Íomhá:Dolores O'Riordan.jpg|thumb|Dolores O'Riordan|clé]] == Saol pearsanta == [[Íomhá:DoloresO'Riordan.jpg|mion|2010-05-12|clé]]Bhí Dolores pósta leis an [[Ceanada|gCeanadach]] Don Burton, iarbhainisteoir an ghrúpa Sasanach ''Duran Duran''. Bhí triúr clainne (Taylor, Molly agus Dakota) aici agus leas-mhac (Donnie). Bhí cónaí orthu i m[[Binn Éadair]], [[Baile Átha Cliath|Contae Átha Cliath]]. Chomh maith le sin, Bhí caibín adhmaid aici in [[Ontario]], [[Ceanada]], graí capaill i g[[Cill Mocheallóg]], [[Contae Luimnigh]], agus villa saoire i mBenissa [[An Spáinn|na Spáinne]]. Gabhadh Dolores tar éis "buile aeir" a tháinig uirthi agus í ag eitilt abhaile ó Nua-Eabhrac ar an 10 Samhain, 2014. Bhí uirthi sé mhíle euro a chur i mbosca na mbocht mar phionós.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ordú tugtha do O'Riordan €6000 euro a íoc|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0224/770498-ordu-tugtha-do-o-riordan-fineail-6000-euro-a-ioc/|date=2016-02-24|language=ga|author=RTÉ Nuacht|journal=|volume=|issue=}}</ref> Ba bhreitheamh ar ''[[The Voice of Ireland]]'' í. === Gaeilge === Ba ar an [[meánscoil]] lán-Ghaeilge Cnoc na Labhras i g[[Cathair Luimnigh (Dáilcheantar)|Cathair Luimnigh]] a d’fhreastail Dolores ina hóige. Bhí teach saoire ag Dolores i nDún Chaoin i g[[Corca Dhuibhne]] agus bhí aithne mhaith uirthi ann. Seo [https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-dolores-oriordan-gaeilge-ar-staisiun-teilifise-ceanadach/ agallamh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210122022914/https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-dolores-oriordan-gaeilge-ar-staisiun-teilifise-ceanadach/ |date=2021-01-22 }} le Dolores O’Riordan Gaeilge ar stáisiún teilifíse Ceanadach nuair a labhair sí Gaeilge (meastar gur ag tagairt don cheantar i g[[Corca Dhuibhne]] atá sí san agallamh seo),<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-dolores-oriordan-gaeilge-ar-staisiun-teilifise-ceanadach/|teideal=Nuair a labhair Dolores O’Riordan Gaeilge ar stáisiún teilifíse Ceanadach|údar=NÓS|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-01-15}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === Bás === Ar an [[15 Eanáir]] [[2018]] i [[Londain|Londain]], bhásaigh Dolores go tobann in óstán i Londain. Bá agus meisce na cúiseanna a tugadh le bás an amhránaí. De thionóisc a bádh í, san fholcadán, ar meisce (330 mg alcól / 100 ml), agus 46 bliain d'aois aici ag an am.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-45434898|teideal=Cranberries singer O'Riordan died by drowning|dáta=2018-09-06|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-01-15}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2018/0123/935401-na-ceadta-i-lathair-ag-sochraid-dolores-oriordan-i-luimneach/|teideal=Bhí na céadta i láthair inniu ag sochraid Dolores O'Riordan i mBaile Uí Bhricín i Luimneach|údar=Nuacht RTÉ|dáta=2018|dátarochtana=2021}}</ref> Tuigtear go raibh sí i Londain le hamhráin a thaifeadadh i stiúideo ansin. San óstán Hilton i b[[Park Lane]] a fuarthas a [[Corp an duine|corp]]. ==Tagairtí== {{Reflist}} {{The Voice of Ireland}} {{DEFAULTSORT:O'Riordan, Dolores}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Luimneach]] [[Catagóir:Breithiúna The Voice]] [[Catagóir:The Voice of Ireland]] [[Catagóir:Daoine as Contae Luimnigh]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1971]] [[Catagóir:Básanna in 2018]] [[Catagóir:Amhránaithe Éireannacha]] h1sl4reycp9a8g56q557e1yjj9vxt1z 0 13039 1310658 1268520 2026-04-28T01:38:53Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310658 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Réabhlóid|Réabhlóidí]] [[Sóisialachas|sóisialach]] a bhí in '''Ernesto 'Che' Guevara-Lynch''' ([[14 Meitheamh]], [[1928]] - [[9 Deireadh Fómhair]], [[1967]]), a rugadh i Rosario, [[an Airgintín|Airgintín]]. Gabhadh agus maraíodh é in La Higuera na [[An Bholaiv|Bolaive]]. Ar feadh a shaoil, thaistil sé timpeall an domhain ag spreagadh daoine le héirí amach i réabhlóidí sóisialacha i dtíortha ar nós [[Cúba|Chúba]], [[Guatamala|Ghuatamala]] agus an [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó|Chongó]]. Tá a aghaidh ar na haghaidheanna is clúití ar domhan, fós inniu.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/dearadh/bua-an-iocoin/|teideal=Bua an Íocóin Guairille gaisciúil go caithréim an Chaipitleachais?|údar=Cillian de Búrca|dáta=2017|language=ga|work=NÓS|dátarochtana=2021-10-09}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Seasann íomhá Che – lena chuid gruaige dorcha fiáine, bairéad dubh agus stánadh géar – seasann sé do streachailt armtha an phobail agus don réabhlóid go fóill.<ref name=":0" /> == Saol == Ba de bhunadh [[Éire|Éireannach]] agus [[Bascaigh|Bascach]] iad a mhuintir, rud, dar leis féin, a chuir lena nádúr reibiliúnach (rugadh sin-seanathair amháin in ÉIrinn).<ref>{{Lua idirlín|url=https://nomadflag.com/che-guevaras-irish-roots/|teideal=Che Guevara's Irish Roots - The Irish in Argentina|údar=Keith|language=en-US|work=https://nomadflag.com/|dátarochtana=2021-10-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/heritage/che-guevara-s-father-was-more-into-his-irish-than-his-basque-side-1.3249384|teideal=Che Guevara’s father ‘was more into his Irish than his Basque side’|údar=Ciarán D'Arcy|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-10-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/che-guevara-irish-roots-3754700-Dec2017/|teideal=From Patricio Lynch to Che Guevara: The story of the Cuban revolutionary's Irish links|údar=Gráinne Ní Aodha|language=en|work=TheJournal.ie|dátarochtana=2021-10-09}}</ref> Nuair a bhí sé óg, thosaigh sé ag staidéar chun bheith ina dhochtúir. Thaistil sé trí [[Meiriceá Laidineach]], áit a bhfaca sé bochtanas an phobail don chéad uair. Thiontaigh Guevara chun an [[Cumannachas|Mharxachais]] i ndiaidh dó turas a dhéanamh fríd an mhór-roinn ar ghluaisrothar le cara dá chuid (a n-eachtraí atá le feiceáil sa scannán ''The Motorcycle Diaries''). Chuaigh an bhochtaineacht fhairsing i bhfeidhm go mór air agus gheall ‘El Che’ go gcaithfeadh sé a shaol ag troid ar son daoine bochta agus ar a son siúd faoi chois. Bhí cúigear clainne aige, ceann amháin (i 1955) lena chéad bhean, Hilda,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Hilda Gadea|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Hilda_Gadea&oldid=1006712269|journal=Wikipedia|date=2021-02-14|language=en}}</ref> agus ceathrar eile tar éis pósadh athuair sa bhliain 1959.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Aleida March|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Aleida_March&oldid=1016942744|journal=Wikipedia|date=2021-04-09|language=en}}</ref> === Cúba === Chuaigh sé go dtí [[Guatamala]] chun éisteacht leis na rudaí a bhí le rá ag an tUachtarán Jacobo Arbenz Guzmán. Bhí [[Fulgencio Batista]] i gceannas i g[[Cúba]] ag an am úd. Chuir [[Fidel Castro]], in éineacht le Guevara, feachtas míleata nua ar bun in aghaidh an [[Rialtas|rialtais]] ag deireadh [[1956]]. [[Íomhá:Che Guevara - Familia.jpg|mion|An teaghlach, 1963: ar chlé, Aleida March (a bhean chéile, tar éis pósadh athuair) agus Camilo, Hilda, Celia (ar ghlúin Che) agus Aleida (ar dheis)|clé]] Chuir siad buíon chomhtháite troda nua ar bun i [[Meicsiceo]] ar dtús. Bhog siad ansin go dtí Cúba. Throid Guevara taobh le taobh le Fidel Castro agus réabhlóidithe eile óna gcró folaigh i sléibhte an Sierra Maestra, sléibhte gar do [[Santiago de Cúba|Santiago de Cuba]], suite in oirdheisceart na tíre. Ghlac Che páirt thábhachtach san [[éirí amach]]. I ndeireadh na dála, gabhadh seilbh ar Havana ar [[1 Eanáir]] 1959 nuair a theith Batista ón oileán. Chaith Guevara tamaill ghearr mar [[Aire Rialtas|aire rialtais]] i gCúba. === Sceimhlitheoireacht idirnáisiúnta === Chuaigh Che go dtí an Congó (áit a ghlaoitear [[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]] anois ar) ar feadh bliana ag iarraidh cabhair a thabhairt don éirí amach a bhí ar siúl in oirthear na tíre, ach theip air (Guevara, 2001).<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The African Dream: The Diaries of the Revolutionary War in the Congo|url=https://books.google.fr/books/about/The_African_Dream.html?id=vj0r-eZbYMsC&redir_esc=y|publisher=Harvill|date=2001|language=en|author=Che Guevara}}</ref> === Feallmharú === Maraíodh Guevara sa bhliain [[1967]] sa Bholaiv, is é ag iarraidh éirí amach eile a chothú. Ach theip air tine faoin réabhlóid a chur. == Oidhreacht == Faoin am ar maraíodh Che sa Bholaiv in 1967, bhí clú agus cáil dhomhanda ar an Airgintíneach mar réabhlóidí, ceannaire sóisialach agus laoch ag daoine bochta ar fud Mheiriceá Theas. [[Íomhá:SculptureCheGuevaraCuba.jpg|clé|mion|'Guerrillero Heroico', le Jim Fitzpatrick, 1968, le feiceáil i ngach áit i gCúba sna 2020idí]] Ba ag ócáid chuimhneacháin i gCúba in 1960 a ghlac Alberto Korda an grianghraf ‘''[[Guerrillero Heroico]]''’, nó ‘Guairille Gaisciúil’ (thuas ar dheis). Nuair a rugadh Ernesto Guevara, is beag a síleadh ag an am go mbeadh aghaidh 'Che' ar na haghaidheanna is clúití ar domhan na blianta anonn. Ba é [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)|Jim Fitzpatrick]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Jim Fitzpatrick (artist)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Jim_Fitzpatrick_(artist)&oldid=1037423300|journal=Wikipedia|date=2021-08-06|language=en}}</ref> – ealaíontóir as [[Baile Átha Cliath]] – a d’athraigh grianghraf Korda sa bhliain 1968 go dtí an íomhá íocónach sin a aithnítear fud fad na cruinne sa 21ú aois. Dar le Fitzpatrick go raibh sé ag iarraidh ar an íomhá “''pórú mar a bheadh coiníní ann''”. Roimh i bhfad bhí orduithe ag teacht ó ghrúpaí polaitiúla ó gach aon chearn den domhan. Is íomhá fhíor-chumhachtach é, atá le feiceáil go fóill ar t-léinte, póstaeir agus fiú mar thatúnna. Agus tá daoine ann ag déanamh dia beag den [[sceimhlitheoireacht]] Guevara chomh maith. Inniu Áit ar bith a mbeadh coimhlint ann – An Phalaistín, Tír na mBascach, An Cholóim – thiocfadh íomhá Che chun tosaigh mar shiombail na réabhlóide. == Gailearaí== <gallery> Íomhá:Hilda Gadea y Che Guevara - Luna de miel - Yucatán 1955.jpg|Hilda Gadea agus Che Guevara ar a laethanta saoire sa Yucatán, 1955 Íomhá:Che Guevara - ca. 1945.jpg|1945 Íomhá:Che Guevara - Matricula Profesional de Enfermero.jpg|22 Nollaig 1950 Íomhá:Che Guevara.jpg|1963: Óstán Riviera, Havana Íomhá:Che Guevara vector SVG format.svg|'Guerrillero Heroico', le [[Jim Fitzpatrick (ealaíontóir)]], 1968 </gallery> == Naisc sheachtracha == * [http://www.marxists.org www.marxists.org - suíomh as Béarla lena chuid scríbhneoireachta] * [https://books.google.fr/books/about/The_African_Dream.html?id=vj0r-eZbYMsC&redir_esc=y Guevara, Ernesto Che, 2001, ''The African Dream, The Diaries of the Revolutionary War in the Congo''], Grove Press, ISBN 0-8021-3834-9 == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Guevara, Che}} [[Catagóir:Cúba]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1928]] [[Catagóir:Básanna i 1967]] [[Catagóir:Daoine Airgintíneacha]] oog4pji57e0a5sgmnbs1q09977aaw82 0 13725 1310605 1301624 2026-04-27T17:15:26Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310605 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-aire na Ríochta Aontaithe]] ab ea '''Clement Richard Attlee, an chéad Iarla Atlee''' ([[3 Eanáir]] [[1883]] - [[8 Deireadh Fómhair]] [[1967]]), idir [[1945]] agus [[1951]], agus ceannaire [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] idir [[1935]] agus [[1955]]. Bhí sé i gceannas ar an gcéad rialtas a bhí ag an bpáirtí ina raibh tromlach acu, tar éis bua as cuimse ganfhiosaíochta a bheith acu sa [[1945 Toghchán Ginearálta sa Ríocht Aontaithe|toghchán iarchogaidh]] sa bhliain 1945 ar [[Winston Churchill]] agus [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|na Coimeádaigh]]. Creideann roinnt go raibh rialtas Attlee ar cheann de na rialtais is rathúla agus is réabhlóidí a bhí ann sa 20ú haois sa Bhreatain. Ghlac siad isteach an [[Stát Sochair]] iarchogaidh agus bunaíodh an t[[An tSeirbhís Náisiúnta Sláinte|Seirbhís Sláinte Náisiúnta]] (NHS). Thug rialtas an Lucht Oibre neamhspleáchas don [[An India|India]] freisin sa bhliain [[1947]]. Tá a lán staraithe den bharúil freisin gur phríomh-aire an-rathúil a bhí in Atlee, a bhí in ann smacht maith a choimeád ar a chomh-aireacht. Vótáil ollúna gurbh é an príomh-aire ab fhearr a bhí ann sa 20ú haois sa bhliain 2004.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.mori.com/polls/2004/leeds.shtml|teideal=Rating British Prime Ministers|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060328180554/http://www.mori.com/polls/2004/leeds.shtml|archivedate=2006-03-28}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Múnla:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Attlee, Clement}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1883]] [[Catagóir:Básanna i 1967]] [[Catagóir:An Chéad Chogadh Domhanda]] [[Catagóir:Ceannairí an Chogaidh Fhuair]] [[Catagóir:Daoine as Surrey]] [[Catagóir:Essex]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Imreoirí sacair Shasana]] [[Catagóir:Méaraí Sasanacha]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] fhahf8z809otfqyzvkgumww0kiemb99 0 15115 1310597 1285706 2026-04-27T17:12:24Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310597 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Anraí I''' nó Hanraí I <ref>https://www.focloir.ie/en/dictionary/ei/Henry</ref>(t. 1068/1069 – [[1 Mí na Nollag]] [[1135]]) ina rí ar [[Sasana|Shasana]] ó 1100 go dtí lá a bháis. Bhí sé ar an gceathrú mac ag [[Liam I Shasana|Liam I]] agus tháinig sé i gcomharbas ar a dheartháir [[Liam II Shasana|Liam II]], fear a bhí gan oidhre. Fuair sé an bua ar an deartháir ba shine leis, Roibeard Curthose, chun teideal Dhiúc na [[An Normáin|Normáine]] a bhaint amach sa bhliain 1106. Tugadh an leasainm '''Beauclerc''' ar Anraí mar gheall ar an tsuim a bhí aige sa léann, chomh maith le '''Leon an Chirt''' mar gheall ar an bhforbairt a rinne sé ar an gcóras dlí agus riaracháin sa tír lena linn. Tháinig a chol ceathrair [[Stiofán Shasana|Stiofán]] i gcomharbas air. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-fr}} {{DEFAULTSORT:Anraí 1 Shasana}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1068]] [[Catagóir:Básanna i 1135]] [[Catagóir:Angla-Normannaigh]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine Francacha]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Laochra]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] ad7c1c0ctfovtlchewvpwskm0j3rgev 0 15127 1310598 1299512 2026-04-27T17:12:48Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310598 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Anraí III''' ([[1 Deireadh Fómhair]] [[1207]] – [[16 Samhain|16 Mí na Samhna]] [[1272]]) ina rí ar [[Sasana|Shasana]], agus [[Tiarnas na hÉireann|Tiarna na hÉireann]] agus Diúc na h[[An Acatáin|Acatáine]]'','' ó [[1216]] go dtí lá a bháis. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, [[Eoin I Shasana|Eoin I]]. Rinneadh rí de nuair a bhí sé ina pháiste agus mhair a réimeas ar feadh 56 bliain. Ní raibh smacht iomlán ag Anraí ar an tír i gcónaí. Mar shampla tháinig [[Parlaimint Shíomón de Monfort]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Simon de Montfort's Parliament|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Simon_de_Montfort%27s_Parliament&oldid=1081616497|journal=Wikipedia|date=2022-04-08|language=en}}</ref> le chéile den chéad uair sa bhliain 1265, ag cur tús leis an nós toghairm a chur ar bhuirgéisigh chun bheith ina n-ionadaithe do na bailte chomh maith leis ridirí thar ceann na síreanna — bunús le [[Tithe na Parlaiminte (An Ríocht Aontaithe)|Teach na dTeachtaí]]. Cloíodh de Monfort agus d'éag sé i gCath Evesham seacht mí ina dhiaidh sin agus cuireadh údarás Anraí III i bhfeidhm arís.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/UCDSchoolofLaw/photos/a.152600021430997/4011759488848345/|teideal=Parlaimint Shíomón de Monfort|údar=Scoil Dlí, COBÁC|dáta=2021|language=ga-IE|work=www.facebook.com|dátarochtana=2023-01-20}}</ref> Tháinig a mhac, [[Éadbhard I Shasana|Éadbhard I]], i gcomharbacht air sa bhliain 1272. [[Íomhá:Henry_III_seal.jpg|clé|mion|séala oifige, Henry III nó [[Anraí III Shasana]] (rí ar Shasana ó 1316 ar aghaidh)]] == Féach freisin == * An [[Magna Carta]] nó [[An Chairt Mhór]] * [[Magna Carta Hiberniae]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-beath-fr}} {{DEFAULTSORT:Anraí 3 Shasana}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1207]] [[Catagóir:Básanna i 1272]] [[Catagóir:13ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:13ú haois sa Fhrainc]] [[Catagóir:Angla-Normannaigh]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] [[Catagóir:Rítheaghlach Plantagenêt]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] cwhe54d7w7y7ol1zkg88fi4tv4e9nij 0 15186 1310599 1299517 2026-04-27T17:13:06Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310599 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Anraí V''' ([[16 Meán Fómhair]] [[1387]] – [[31 Lúnasa]] [[1422]]) ina [[rí]] ar [[Sasana|Shasana]] ó 1413-1422. Bhí sé ar an rí ba rathúla ar Shasana ó thaobh cogaíochta de. Tháinig sé i gcomharbacht ar a athair, [[Anraí IV Shasana|Anraí IV]] agus tháinig [[Anraí VI Shasana|Anraí VI]] i gcomharbacht air siúd. {{Síol-beath-en}} {{Síol-kw}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-fr}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Anraí 5 Shasana}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1387]] [[Catagóir:Básanna i 1422]] [[Catagóir:15ú haois in Éirinn]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Cogadh Céad Bliain]] [[Catagóir:Daoine Francacha]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] aie6fkeennf30zw8ouohthasg5neas9 0 15320 1310586 1284732 2026-04-27T17:06:13Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310586 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Ailfrid''' nó '''Ælfred''', ón Sean-Bhéarla Ælfrēd, a fhoghraítear mar [ˈælfreːd]) (t. [[849]] – [[26 Deireadh Fómhair]] [[899]]), ina [[rí]] ar ríocht dheisceartach na nAngla-Sacsanach i [[Wessex]] [[Sasana|Shasana]], ó [[871]] go dtí [[899]]. Bhain sé cáil amach mar gheall ar a chosaint ar an ríocht sin ó [[lochlannaigh|na Lochlannaigh]]. {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Ailfrid Mór}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 849]] [[Catagóir:Básanna i 899]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Dearthóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Monarcacht na Breataine]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Ríthe Eorpacha]] sdgnhabx8r8m19x4uf007yxxo853n2a 0 16787 1310673 1296289 2026-04-28T04:51:45Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310673 wikitext text/x-wiki {{glanadh}} {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Is comórtas [[An Eoraip|Eorpach]] bliantúil é '''Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse ('''nó Comórtas Amhrán Eoraifíse uaireanta; [[Béarla]]: ''Eurovision Song Contest'', [[Fraincis]]: ''Concours Eurovision de la Chanson'')<ref>{{cite web|publisher=''[[European Broadcasting Union]]''|url=http://www.ebu.ch/departments/television/pdf/Winners-Palmares_56-02.pdf|teideal=Winners of the Eurovision Song Contest|format=PDF|accessdate=2007-12-26|dátarochtana=2009-12-25|archivedate=2008-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080528174029/http://www.ebu.ch/departments/television/pdf/Winners-Palmares_56-02.pdf}}</ref> ina nglacann baill [[Aontas Craolacháin na hEorpa]] (ACE) páirt. Craoltar an Comórtas gach bliain ó bhliain a thionscnaimh (1956) agus is é an clár teilifíse is sinne agus fós ar siúl ar domhain. Agus is é an clár teilifíse is mó ar domhain seachas spórt; bhí lucht féachana 166 milliún ann sa bhliain 2025.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Eurovision 2025 watched by 166 million|url=https://www.rte.ie/entertainment/2025/0529/1515555-eurovision-2025-watched-by-166-million/|date=2025-05-29|language=en}}</ref> Craoltar an Eoraifís lasmuigh den Eoraip freisin, i dtíortha mar [[an Airgintín]], [[an Astráil]], [[Ceanada]], [[Daonphoblacht na Síne|an tSín]], [[an Éigipt]], [[an India]], [[an tSeapáin]], [[an Iordáin]], [[Meicsiceo]], [[an Nua-Shéalainn]], [[an Téalainn]], [[na hOileáin Fhilipíneacha]], [[an Chóiré Theas]] agus [[Uragua]] cé nach nglacann siad páirt sa chomórtas.<ref>{{cite web|publisher= ''[[BBC Online]]''|year=2002|url=http://www.bbc.co.uk/pressoffice/pressreleases/stories/2002/05_may/16/eurovision_trivia.pdf |teideal= Eurovision Trivia|accessdate=2006-07-18|format= PDF}}</ref><ref>{{cite web|publisher=''[[European Broadcasting Union]]''|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=288|teideal=Eurovision Song Contest 1972|accessdate=2009-07-21}}</ref><ref>{{cite web|publisher=''[[European Broadcasting Union]]''|url=http://www.eurovision.tv/page/history/by-year/contest?event=8|teideal=Eurovision Song Contest 2004 Final|accessdate=2009-07-22}}</ref> Ón mbliain 2000, craoltar an comórtas ar an [[idirlíon]].<ref>{{cite web|author=Philip Laven|month=July|year=2002|url=http://www.ebu.ch/en/technical/trev/trev_291-editorial.html|publisher=''[[European Broadcasting Union]]''|teideal=Webcasting and the Eurovision Song Contest|accessdate=2006-08-21|dátarochtana=2009-12-25|archivedate=2008-05-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080528091401/http://www.ebu.ch/en/technical/trev/trev_291-editorial.html}}</ref> == Stair == Bunaíodh an Comórtas Amhránaíochta i 1956 agus é mar aidhm aige tíortha na hEorpa a thabhairt le chéile i ndiaidh tréimhse cogaíochta, ina raibh deighilt mhór idir tíortha. "Is iad síocháin, comhionannas agus meas atá mar phríomhluachanna an chomórtais", a deir ACE.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Craoltóir poiblí na Ísiltíre le tarraingt as an Eoraifís|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0912/1533154-craoltoir-poibli-na-isiltire-le-tarraingt-as-an-eoraifis/|date=2025-09-12|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Sna 1950idí, chuir Aontas Craolacháin na hEorpa (ACE), atá bunaithe san [[Eilvéis]] coiste ''ad hoc'' ar bun chun bealaigh nua a lorg chun tíortha na hEorpa a thabhairt le chéile trí chláir shiamsaíochta.<ref name="bristol">{{cite news|teideal=Singing out loud and proud|date=2005-05-17|publisher=''[[Daily Mail and General Trust]]''|url=x|work=[[Bristol Evening Post]]|accessdate=2009-07-18|author=Staff|quote=In the mid-1950s, the members of the European Broadcasting Union set up an ad-hoc committee to investigate ways of rallying the countries of Europe round a light entertainment programme. At Monaco, in late January 1955, this committee, chaired by Marcel Bezencon, director general of Swiss Television, came up with the idea of creating a song contest, inspired by the very popular San Remo Festival. The idea was approved by the EBU General Assembly in Rome on October 19, 1955, and it was decided that the first "Eurovision Grand Prix" - so baptised, incidentally, by a British journalist - would take place in spring 1956 at Lugano, Switzerland.}}</ref> Ag cruinniú coiste a comóradh i Monacó i mí Eanáir 1955, choincheap Marcel Bezençon, ard-stiúrthóir teilifís na hEilvéise agus cathaoirleach coiste, idé an chomórtais amhránaíochta idirnáisiúnta, ina nglacfadh tíortha páirt i gclár teilifíse amháin a dtarchuirfeadh go comhuaineach do gach tír san aontas.<ref name="bristol" /><ref name="GoldenJubilee">{{cite web|first=Patrick|last=Jaquin|date=2004-12-01|url=http://www.ebu.ch/en/union/diffusion_on_line/television/tcm_6-8971.php|teideal=Eurovision's Golden Jubilee|publisher=''[[European Broadcasting Union]]''|accessdate=2009-07-18|dátarochtana=2009-12-25|archivedate=2004-08-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040811033906/http://www.ebu.ch/en/union/diffusion_on_line/television/tcm_6-8971.php}}</ref> Bhí an comórtas bunaithe ar Fhéile Cheoil Sanremo ón Iodáil.<ref>{{cite web |publisher= ''[[BBC Online]]'' |year= 2003 |url= http://www.bbc.co.uk/radio2/eurovision/2003/history |teideal= History of Eurovision |accessdate= 2006-07-20 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20040519002624/http://www.bbc.co.uk/radio2/eurovision/2003/history |archivedate= 2004-05-19 |dátarochtana= 2009-12-25 }}</ref> Chonacthas an comórtas mar thurgnamh teicneolaíocha i dteilifíseán beo mar, san am sin, tionscadal uaillmhianach a bhí ann roinnt tíortha a nascadh le chéile i ngréasán idirnáisiúnta mar sin. Ní raibh [[teilifís satailíte]] ann ag an am sin agus gréasán micreathoinne domhanda a bhí i gceist leis an [[Gréasán Eurovision|nGréasán Eoraifíse]] mar a deirtear le.<ref name="EBU40years">{{cite web|first= George T. |last=Waters |date= Winter 1994 |url= http://www.ebu.ch/en/technical/trev/trev_262-editorial.html |teideal= Eurovision: 40 years of network development, four decades of service to broadcasters |publisher = ''[[European Broadcasting Union]]'' | accessdate=2006-07-15}}</ref> Cheadaigh Comhthionól Ginearálta ACE an coincheap, dá ngaireadh "Eurovision Grand Prix" ag an am sin, i gcruinniú a comóradh sa Róimh an 19 Deireadh Fómhair 1955 agus beartaíodh go mbeadh an chéad chomórtas ar siúl i rith an earraigh sa bhliain 1956 in [[Lugano]], an Eilvéis.<ref name="bristol" /> Baineadh George Campey, iriseoir Briotanach úsáid don chéad uair as an ainm "Eurovision" maidir le gréasán an ACE in ''[[London Evening Standard]]'' sa bhliain 1951.<ref name="GoldenJubilee" /> Bhí an chéad chomórtas ar siúl an 24 Bealtaine 1956 i mbaile Lugano, an Eilvéis. Ghlac seacht dtír páirt sa chomórtas — chuir gach tír dhá amhrán isteach sa chomórtas agus mar sin, bhí 14 amhrán san iomlán. B'é seo an t-aon chomórtas inar cheadaíodh níos mó ná amhrán amháin ó gach tír a cur i láthair: ón mbliain 1957, ní raibh ach amhrán amháin ceadaithe ó gach tír. Bhuaigh an Eilvéis, an tír aíochta, an chéad chomórtas sin.<ref name="milestones">{{cite web |publisher= ''[[European Broadcasting Union]]'' |year= 2005 |url= http://www.eurovision.tv/english/611.htm |teideal= Historical Milestones |accessdate= 2006-05-26 |dátarochtana= 2009-12-25 |archivedate= 2006-05-26 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20060526065558/http://www.eurovision.tv/english/611.htm }}</ref> Tugadh "Eurovision Grand Prix" ar an gcomórtas ar dtús. Glacadh an t-ainm "Grand Prix" seo leis na [[Frainciseoir|tíortha Frainciseora]] agus tugadh "''Le Grand-Prix Eurovision de la Chanson Européene''" ar an gComórtas.<ref>{{cite web |first= Franck |last= Thomas |coauthor= Balmer, Laurent |year= 1999 |url= http://www.eurovision-fr.net/histoire/histoire5659.php |teideal= Histoire 1956 à 1959 |publisher= ''eurovision-fr.net'' |accessdate= 2006-07-17 |dátarochtana= 2009-12-25 |archivedate= 2006-05-02 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20060502192602/http://www.eurovision-fr.net/histoire/histoire5659.php }} {{fr icon}}</ref> Ní úsáidtear "Grand Prix" a thuilleadh agus cuireadh "''Concours''" (comórtas) in ionad "Grand Prix" sna tíortha sin. Baintear úsáid as an nGréasán Eoraifíse chun cláir nuachta agus spóirt a chraoladh go hidirnáisiúnta, i measc teagmhas eile lena n-eagraítear leis an ACE.<ref>{{cite web |publisher= ''[[European Broadcasting Union]]'' |date= 2005-06-14|url= http://www.ebu.ch/departments/operations/ops.php |teideal= The EBU Operations Department |accessdate= 2006-07-20}}</ref> In aigne an phobail, áfach, tá an t-ainm "Eurovision" i gcomhlachas go géar leis an gComórtas Amhránaíochta.<ref name="EBU40years"/> Déantar cur síos ar an g[[Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach|Comórtas Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach]] mar "Eoraifís [[Na Náisiúin Cheilteacha|Cheilteach]]" scaití.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/cath-na-namhran/|teideal=Cath na nAmhrán|dáta=24 Feabhra 2017|work=[[NÓS]]}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Formáid == Cuireann gach ballstát amhrán isteach chun a bheith curtha i láthair ar an teilifís beo agus ansin caitheann siad vótaí d'amhráin na dtíortha eile chun an t-amhrán is fearr sa chomórtas a bhaint amach. Glacann gach tír páirt trí cheann de na stáisiúin teilifíse atá ina mbaill den ACE. Tá sé mar thasc ag an stáisiún teilifíse amhrán agus amhránaí a roghnú chun páirt a ghlacadh sa chomórtas idirnáisiúnta. Tá formáid an chomórtais tar éis athrú trí na blianta, cé go mbíonn dearbhphrionsabail an chomórtais mar seo a leanas i gcónaí: cuireann na tíortha rannpháirteacha amhráin isteach sa chomórtas agus cuirtear na hamhráin seo i láthair le linn chlár teilifíse bheo a chraoltar go comhuaineach ar fud ghréasán na hEoraifíse do gach tír. Bíonn craoltóir teilifíse ina ionadaí do gach tír: de ghnáth is é sin eagraíocht craolta poiblí na tíre, ach níl sé sin an cás i gcónaí. Bíonn ceann de na tíortha rannpháirteacha ina n-óstach don chomórtas agus seoltar an tarchar ón hall sa chathair aíochta. I rith an chláir seo, agus tar éis gach amhrán a bheith curtha i láthair, leanann na tíortha ar aghaidh chun vótaí a chaitheamh d'amhráin na dtíortha eile: ní cheadaítear vóta a chaitheamh do do thír féin, áfach. Ag deireadh an chláir, fógraítear an buaiteoir - is é sin an tír leis an líon pointí is mó. Is é gradam an bhua mar dhuais an chomórtais ach de ghnáth bronntar trófaí ar scríbhneoirí an amhráin. Tugtar cuireadh don tír bua an comórtas a óstáil an bhliain dár gcionn. De ghnáth, osclaíonn láithreoir amháin nó níos mó an clár, ag cur fáilte roimh lucht féachana an seó. Uaireanta, feictear gearrthóga físe den tír aíochta i rith an chláir. Idir na hamhráin agus fógairt na dtorthaí, cuirtear gníomh idirlinne i láthair. Cuimsíodh hidirlinnte sin gníomhartha mar [[The Wombles]] ([[1974]]) agus céad chur i láthair den seó [[Riverdance]] ([[1994]]). Is é réamhdhréacht do [[Te Deum]] le [[Marc-Antoine Charpentier]] an ceol téama a seinntear roimh agus tar éis chraoltaí Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse. Tarlaíonn babhta ceannais de sheó Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse de ghnáth i rith oíche Dé Sathairn, ag 19.00 UTC (20.00 BST, nó 21.00 CEST). Roghnaítear Satharn amháin i mí na Bealtaine, ach tharla an comórtas ar Déardaoin cheana ([[1956]]) agus chomh luath mar mhí an Mhárta. == Ag vótáil == Is féidir le gach tír san Eoraip páirt a ghlacadh sa chomórtas. Canann siad i ngach teanga, ach go háirithe as Béarla, ach is féidir amhrán a chanadh as Gaeilge, Iodáilis, i Fraincis, srl.[[Íomhá:EurovisionParticipants.svg|mionsamhail|220x220px|Tíortha na hEoraifíse]] == Tíortha == Tá Baill ghníomhacha ACE incháilithe chun páirt a ghlacadh sa chomórtas. Is iad na Baill ghníomhacha ná na stáit a bhfuil laistigh de Cheantar Craolacháin na hEorpa, nó na stáit a bhfuil ina mbaill de Chomhairle na hEorpa. Tá Ceantar Craolacháin na hEorpa sainmhínithe ag an Aontas Teileachumarsáide Idirnáisiúnta mar: {{cquote|''The "European Broadcasting Area" is bounded on the west by the western boundary of Region 1, on the east by the meridian 40° East of Greenwich and on the south by the parallel 30° North so as to include the western part of the USSR, the northern part of Saudi Arabia and that part of those countries bordering the Mediterranean within these limits. In addition, Iraq, Jordan and that part of the territory of Turkey lying outside the above limits are included in the European Broadcasting Area.''}} Cuimsíonn baill ghníomhacha eagraíochtaí craolacháin le tarchur a bhfuil ar fáil do 98% de na teaghlaigh ina dtír ar a laghad. == Conspóidí == '''Iosrael''' In 2025, ní dhearna aon chraoltóir náisiúnta ráiteas poiblí ag cur in aghaidh rannpháirtíocht Iosrael, nó sin a mhaígh an EBU ( a eagraíonn an Comórtas Eurofíse). Ach d'iarr RTÉ ar an EBU "plé a dhéanamh" ar rannpháirtíocht Iosrael i gComórtas Eoraifíse <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Plé á lorg leis an EBU faoi rannpháirtíocht Iosrael san Eoraifís|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0507/1511595-ple-a-lorg-leis-an-ebu-faoi-rannphairtiocht-iosrael-san-eoraifis/|date=2025-05-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref>.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Plé níos leithne" maidir le rannpháirtíocht Iosrael san Eoraifís|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0509/1512057-ple-nios-leithne-maidir-le-rannphairtiocht-iosrael-san-eoraifis/|date=2025-05-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Faoi dheireadh rinne Iosrael éacht, tháinig [[Yuval Raphael]] sa dara áit, agus chuir an t-amhránaí a náisiúnachas chun cinn le linn an comórtais. Níos déanaí in 2025, d'fhógair craoltóirí seirbhíse poiblí san Ísiltír (AVROTROS), sa Spáinn (RTVE) agus in Éirínn (RTÉ) nach nglacfadh siad páirt san Eoraifís i 2026 má tá Iosrael le bheith páirteach sa chomórtas amhránaíochta.<ref name=":0" /> == Buaiteoirí == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%" |- style="background:#efefef" ! Bliain ! class="unsortable" | Datá ! class="unsortable" | Óstach !Buaiteoir ! class="unsortable" | Ceolteor/í ! class="unsortable" | Amhrán ! Pointe ! Imeall ! class="unsortable" | An dara háit |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1956|1956]] | <small>24 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Switzerland|}}[[Lugano]]</small> | <small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> | [[Lys Assia|<small>Lys Assia</small>]] | <small>"[[Refrain]]"</small> | colspan="3" |''<small>Níl fhógartha</small>'' |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1957|1957]] | <small>3 Márta</small> | <small>{{bratach|Germany|}}[[Frankfurt|Frankfurt]]</small> | <small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> | [[Corry Brokken|<small>Corry Brokken</small>]] | <small>"[[Net Als Toen]]"</small> | <small>31</small> | <small>14</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1958|1958]] | <small>12 Márta</small> | <small>{{bratach|Netherlands|}}[[Hilversum]]</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> | [[André Claveau|<small>André Claveau</small>]] | <small>"[[Dors, Mon Amour]]"</small> | <small>27</small> | <small>3</small> | <small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1959|1959]] | <small>11 Márta</small> | <small>{{bratach|France|}}[[Cannes]]</small> | <small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> | [[Teddy Scholten|<small>Teddy Scholten</small>]] | <small>"[[Een Beetje]]"</small> | <small>21</small> | <small>5</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1960|1960]] | <small>25 Márta</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|}}[[Londain]]</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> | [[Jacqueline Boyer|<small>Jacqueline Boyer</small>]] | <small>"[[Tom Pillibi]]"</small> | <small>32</small> | <small>7</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1961|1961]] | <small>18 Márta</small> | <small>{{bratach|France|}}Cannes</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}}</small> | [[Jean-Claude Pascal|<small>Jean-Claude Pascal</small>]] | <small>"[[Nous Les Amoureux]]"</small> | <small>31</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1962|1962]] | <small>18 Márta</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|}}[[Lucsamburg (cathair)|Lucsamburg]]</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> | [[Isabelle Aubret|<small>Isabelle Aubret</small>]] | <small>"[[Un Premier Amour]]"</small> | <small>26</small> | <small>13</small> | <small>{{bratach|Monaco|Monacó}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1963|1963]] | <small>23 Márta</small> | <small>{{bratach|UK|}}Londain</small> | <small>{{bratach|Denmark|An Danmhairg}}</small> | <small>[[Grethe]] & [[Jørgen Ingmann]]</small> | <small>"[[Dansevise]]"</small> | <small>42</small> | <small>2</small> | <small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1964|1964]] | <small>21 Márta</small> | <small>{{bratach|Denmark|}}[[Cóbanhávan]]</small> | <small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> | [[Gigliola Cinquetti|<small>Gigliola Cinquetti</small>]] | <small>"[[Non ho l'età]]"</small> | <small>49</small> | <small>32</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965|1965]] | <small>20 Márta</small> | <small>{{bratach|Italy|}}[[Napoli]]</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}}</small> | [[France Gall|<small>France Gall</small>]] | <small>"[[Poupée de cire, poupée de son]]"</small> | <small>32</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1966|1966]] | <small>5 Márta</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|}}Lucsamburg</small> | <small>{{bratach|Austria|An Ostair}}</small> | [[Udo Jürgens|<small>Udo Jürgens</small>]] | <small>"[[Merci Chérie]]"</small> | <small>31</small> | <small>15</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1967|1967]] | <small>8 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Austria|}}[[Vín]]</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> | [[Sandie Shaw|<small>Sandie Shaw</small>]] | <small>"[[Puppet on a String]]"</small> | <small>42</small> | <small>25</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1968|1968]] | <small>6 Aibreán</small> | <small>{{bratach|UK|}}Londain</small> | <small>[[Íomhá:Flag of Spain 1945 1977.svg|25px]] [[An Spáinn]]</small> | [[Massiel|<small>Massiel</small>]] | <small>"[[La La La]]"</small> | <small>29</small> | <small>1</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! rowspan="4" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1969|1969]] | rowspan="4" | <small>29 Márta</small> | rowspan="4" | <small>[[Íomhá:Flag of Spain 1945 1977.svg|25px]] [[Maidrid]]</small> | <small>[[Íomhá:Flag of Spain 1945 1977.svg|25px]] [[An Spáinn]]</small> | <small>[[Salomé|Salomé]]</small> | <small>"[[Vivo Cantando]]"</small> | rowspan="4" | <small>18</small> | colspan="2" rowspan="4" |''<small>Ceann ar bith</small>'' |- | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> | <small>[[Lulu|Lulu]]</small> | <small>"[[Boom Bang-a-Bang]]"</small> |- | <small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> | [[Lennie Kuhr|<small>Lennie Kuhr</small>]] | <small>"[[De Troubadour]]"</small> |- | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> | [[Frida Boccara|<small>Frida Boccara</small>]] | <small>"[[Un Jour, Un Enfant]]"</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1970|1970]] | <small>21 Márta</small> | <small>{{bratach|Netherlands|}}[[Amstardam]]</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Dana|<small>Dana</small>]] | <small>"[[All Kinds of Everything]]"</small> | <small>32</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1971|1971]] | <small>3 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}[[Baile Átha Cliath]]</small> | <small>{{bratach|Monaco|Monacó}}</small> | <small>[[Séverine|Séverine]]</small> | <small>"[[Un Banc, Un Arbre, Une Rue]]"</small> | <small>128</small> | <small>12</small> | <small>[[Íomhá:Flag of Spain 1945 1977.svg|25px]] [[An Spáinn]]</small> |- ! 1972 | <small>25 Márta</small> | <small>{{bratach|UK|}}[[Dún Éideann]]</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}}</small> | [[Vicky Leandros|<small>Vicky Leandros</small>]] | <small>"[[Après Toi]]"</small> | <small>128</small> | <small>14</small> | <small>{{bratach|the United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1973 | <small>7 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|}}Lucsamburg</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}}</small> | [[Anne-Marie David|<small>Anne-Marie David</small>]] | <small>"[[Tu Te Reconnaîtras]]"</small> | <small>129</small> | <small>4</small> | <small>[[Íomhá:Flag of Spain 1945 1977.svg|25px]] [[An Spáinn]]</small> |- ! 1974 | <small>6 Aibreán</small> | <small>{{bratach|UK|}}[[Brighton]]</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | [[ABBA|<small>ABBA</small>]] | <small>"[[Waterloo (amhrán)|Waterloo]]"</small> | <small>24</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> |- ! 1975 | <small>22 Márta</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}[[Stócólm]]</small> | <small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> | <small>[[Teach-In|Teach-In]]</small> | <small>"[[Ding-A-Dong]]"</small> | <small>152</small> | <small>14</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1976 | <small>3 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Netherlands|}}[[An Háig]]</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> | [[Brotherhood of Man|<small>Brotherhood of Man</small>]] | <small>"[[Save Your Kisses for Me]]"</small> | <small>164</small> | <small>17</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> |- ! 1977 | <small>7 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|UK|}}Londain</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> | [[Marie Myriam|<small>Marie Myriam</small>]] | <small>"[[L'Oiseau Et L'Enfant]]"</small> | <small>136</small> | <small>15</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1978 | <small>22 Aibreán</small> | <small>{{bratach|France|}}[[Páras]]</small> | <small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> | <small>[[Izhar Cohen]] & [[Alphabeta]]</small> | <small>"[[A-Ba-Ni-Bi]]"</small> | <small>157</small> | <small>32</small> | <small>{{bratach|Belgium|An Bheilg}}</small> |- ! 1979 | <small>31 Márta</small> | <small>{{bratach|Israel|}}[[Iarúsailéim]]</small> | <small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> | <small>[[Gali Atari]] & [[Milk and Honey]]</small> | <small>"[[Hallelujah]]"</small> | <small>125</small> | <small>9</small> | <small>[[Íomhá:Aguilucho1977.png|25px]] [[An Spáinn]]</small> |- ! 1980 | <small>19 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Netherlands|}}An Háig</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Johnny Logan|<small>Johnny Logan</small>]] | <small>"[[What's Another Year?]]"</small> | <small>143</small> | <small>15</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> |- ! 1981 | <small>4 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}Baile Átha Cliath</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> | [[Bucks Fizz|<small>Bucks Fizz</small>]] | <small>"[[Making Your Mind Up]]"</small> | <small>136</small> | <small>4</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> |- ! 1982 | <small>24 Aibreán</small> | <small>{{bratach|UK|}}[[Harrogate]]</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> | <small>[[Nicole|Nicole]]</small> | <small>"[[Ein Bisschen Frieden]]"</small> | <small>161</small> | <small>61</small> | <small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> |- ! 1983 | <small>23 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Germany|}}[[München]]</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}}</small> | [[Corinne Hermès|<small>Corinne Hermès</small>]] | <small>"[[Si La Vie Est Cadeau]]"</small> | <small>142</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> |- ! 1984 | <small>5 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Luxembourg|}}Lucsamburg</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | <small>[[Herreys|Herreys]]</small> | <small>"[[Diggi-Loo Diggi-Ley]]"</small> | <small>145</small> | <small>8</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> |- ! 1985 | <small>4 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}[[Göteborg]]</small> | <small>{{bratach|Norway|An Iorua}}</small> | <small>[[Bobbysocks|Bobbysocks]]</small> | <small>"[[La det swinge]]"</small> | <small>123</small> | <small>18</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> |- ! 1986 | <small>3 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Norway|}}[[Bergen]]</small> | <small>{{bratach|Belgium|An Bheilg}}</small> | [[Sandra Kim|<small>Sandra Kim</small>]] | <small>"[[J'Aime La Vie]]"</small> | <small>176</small> | <small>31</small> | <small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> |- ! 1987 | <small>9 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Belgium|}}[[An Bhruiséil]]</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Johnny Logan|<small>Johnny Logan</small>]] | <small>"[[Hold Me Now]]"</small> | <small>172</small> | <small>31</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> |- ! 1988 | <small>30 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}Baile Átha Cliath</small> | <small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> | [[Celine Dion|<small>Celine Dion</small>]] | <small>"[[Ne Partez Pas Sans Moi]]"</small> | <small>137</small> | <small>1</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1989 | <small>6 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Switzerland|}}[[Lausanne]]</small> | <small>{{bratach|SFR Yugoslavia|An Iúgslaiv}}</small> | <small>[[Riva|Riva]]</small> | <small>"[[Rock Me]]"</small> | <small>137</small> | <small>7</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! rowspan="2" | 1990 | rowspan="2" | <small>5 Bealtaine</small> | rowspan="2" | <small>{{bratach|Yugoslavia|}}[[Ságrab]]</small> | rowspan="2" | <small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> | rowspan="2" | [[Toto Cutugno|<small>Toto Cutugno</small>]] | rowspan="2" | <small>"[[Insieme: 1992]]"</small> | rowspan="2" | <small>149</small> | rowspan="2" | <small>17</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> |- |<small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> |- ! 1991 | <small>4 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Italy|}}[[An Róimh]]</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | <small>[[Carola|Carola]]</small> | <small>"[[Fångad av en stormvind]]"</small> | <small>146</small> | <small>0</small> | <small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> |- ! 1992 | <small>9 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}[[Malmö]]</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Linda Martin|<small>Linda Martin</small>]] | <small>"[[Why Me]]"</small> | <small>155</small> | <small>16</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1993 | <small>15 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}[[Sráid an Mhuilinn]]</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Niamh Kavanagh|<small>Niamh Kavanagh</small>]] | <small>"[[In Your Eyes]]"</small> | <small>187</small> | <small>23</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1994 | <small>30 Aibreán</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}Baile Átha Cliath</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | <small>[[Paul Harrington]] & [[Charlie McGettigan]]</small> | <small>"[[Rock 'n' Roll Kids]]"</small> | <small>226</small> | <small>60</small> | <small>{{bratach|Poland|An Pholainn}}</small> |- ! 1995 | <small>13 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}Baile Átha Cliath</small> | <small>{{bratach|Norway|An Iorua}}</small> | [[Secret Garden|<small>Secret Garden</small>]] | <small>"[[Nocturne]]"</small> | <small>148</small> | <small>29</small> | <small>{{bratach|Spain|An Spáinn}}</small> |- ! 1996 | <small>18 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Norway|}}[[Osló]]</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> | [[Eimear Quinn|<small>Eimear Quinn</small>]] | <small>"[[The Voice (amhrán)|The Voice]]"</small> | <small>162</small> | <small>48</small> | <small>{{bratach|Norway|An Iorua}}</small> |- ! 1997 | <small>3 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Ireland|}}Baile Átha Cliath</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> | [[Katrina and the Waves|<small>Katrina and the Waves</small>]] | <small>"[[Love Shine a Light]]"</small> | <small>227</small> | <small>70</small> | <small>{{bratach|Ireland|Poblacht na hÉireann{{!}}Éire}}</small> |- ! 1998 | <small>9 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|}}[[Birmingham]]</small> | <small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> | [[Dana International|<small>Dana International</small>]] | <small>"[[Diva]]"</small> | <small>172</small> | <small>6</small> | <small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ! 1999 | <small>29 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Israel|}}Iarúsailéim</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | [[Charlotte Perrelli|<small>Charlotte Nilsson</small>]] | <small>"[[Take Me to Your Heaven]]"</small> | <small>163</small> | <small>17</small> | <small>{{bratach|Iceland|An Íoslainn}}</small> |- ! 2000 | <small>13 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}Stócólm</small> | <small>{{bratach|Denmark|An Danmhairg}}</small> | [[Olsen Brothers|<small>Olsen Brothers</small>]] | <small>"[[Fly on the Wings of Love]]"</small> | <small>195</small> | <small>40</small> | <small>{{bratach|Russia|An Rúis}}</small> |- ! 2001 | <small>12 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Denmark|}}Cóbanhávan</small> | <small>{{bratach|Estonia|An Eastóin}}</small> | <small>[[Tanel Padar]], [[Dave Benton]] & [[2XL]]</small> | <small>"[[Everybody]]"</small> | <small>198</small> | <small>21</small> | <small>{{bratach|Denmark|An Danmhairg}}</small> |- ! 2002 | <small>25 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Estonia|}}[[Taillinn]]</small> | <small>{{bratach|Latvia|An Laitvia}}</small> | [[Marie N|<small>Marie N</small>]] | <small>"[[I Wanna]]"</small> | <small>176</small> | <small>12</small> | <small>{{bratach|Malta|Málta}}</small> |- ! 2003 | <small>24 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Latvia|}}[[Ríge]]</small> | <small>{{bratach|Turkey|An Tuirc}}</small> | [[Sertab Erener|<small>Sertab Erener</small>]] | <small>"[[Everyway That I Can]]"</small> | <small>167</small> | <small>2</small> | <small>{{bratach|Belgium|An Bheilg}}</small> |- ! 2004 | <small>15 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Turkey|}}[[Iostanbúl]]</small> | <small>{{bratach|Ukraine|An Úcráin}}</small> | [[Ruslana|<small>Ruslana</small>]] | <small>"[[Wild Dances]]"</small> | <small>280</small> | <small>17</small> | <small>{{bratach|Serbia and Montenegro|An tSeirbia agus Montainéagró}}</small> |- ! 2005 | <small>21 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Ukraine|}}[[Cív]]</small> | <small>{{bratach|Greece|An Ghréig}}</small> | [[Elena Paparizou|<small>Elena Paparizou</small>]] | <small>"[[My Number One]]"</small> | <small>230</small> | <small>38</small> | <small>{{bratach|Malta|Málta}}</small> |- ! 2006 | <small>20 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Greece|}}[[An Aithin]]</small> | <small>{{bratach|Finland|An Fhionlainn}}</small> | [[Lordi|<small>Lordi</small>]] | <small>"[[Hard Rock Hallelujah]]"</small> | <small>292</small> | <small>44</small> | <small>{{bratach|Russia|An Rúis}}</small> |- ! 2007 | <small>12 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Finland|}}[[Heilsincí]]</small> | <small>{{bratach|Serbia|An tSeirbia}}</small> | [[Marija Šerifović|<small>Marija Šerifović</small>]] | <small>"[[Molitva]]"</small> | <small>268</small> | <small>33</small> | <small>{{bratach|Ukraine|An Úcráin}}</small> |- ! 2008 | <small>24 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Serbia|}}[[Béalgrád]]</small> | <small>{{bratach|Russia|An Rúis}}</small> | [[Dima Bilan|<small>Dima Bilan</small>]] | <small>"[[Believe]]"</small> | <small>272</small> | <small>42</small> | <small>{{bratach|Ukraine|An Úcráin}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2009|2009]] | <small>16 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Russia|}}[[Moscó]]</small> | <small>{{bratach|Norway|An Iorua}}</small> | [[Alexander Rybak|<small>Alexander Rybak</small>]] | <small>"[[Fairytale]]"</small> | <small>387</small> | <small>169</small> | <small>{{bratach|Iceland|An Íoslainn}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2010|2010]] | <small>29 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Norway|}}Osló</small> | <small>{{bratach|Germany|An Ghearmáin}}</small> | [[Lena Meyer-Landrut|<small>Lena Meyer-Landrut</small>]] | <small>"[[Satellite]]"</small> | <small>246</small> | <small>76</small> | <small>{{bratach|Turkey|An Tuirc}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2011|2011]] | <small>14 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Germany|}}[[Düsseldorf]]</small> | <small>{{bratach|Azerbaijan|An Asarbaiseáin (tír){{!}}An Asarbaiseáin}}</small> | <small>[[Eldar]] & [[Nigar]]</small> | <small>"[[Running Scared]]"</small> | <small>221</small> | <small>32</small> | <small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2012|2012]] | <small>26 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Azerbaijan|}}[[Bakı|Baki]]</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | [[Loreen|<small>Loreen</small>]] | <small>"[[Euphoria]]"</small> | <small>372</small> | <small>113</small> | <small>{{bratach|Russia|An Rúis}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2013|2013]] | <small>18 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}[[Malmö]]</small> | <small>{{bratach|Denmark|An Danmhairg}}</small> | [[Emmelie de Forest|<small>Emmelie de Forest</small>]] | <small>"[[Only Teardrops]]"</small> | <small>281</small> | <small>47</small> | <small>{{bratach|Azerbaijan|An Asarbaiseáin (tír){{!}}An Asarbaiseáin}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2014|2014]] | <small>10 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Denmark|}}Cóbanhávan</small> | <small>{{bratach|Austria|An Ostair}}</small> | [[Conchita Wurst|<small>Conchita Wurst</small>]] | <small>"[[Rise Like a Phoenix]]"</small> | <small>290</small> | <small>52</small> | <small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2015|2015]] | <small>23 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Austria|}}Vín</small> | <small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> | [[Måns Zelmerlöw|<small>Måns Zelmerlöw</small>]] | <small>"[[Heroes]]"</small> | <small>365</small> | <small>62</small> | <small>{{bratach|Russia|An Rúis}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2016|2016]] | <small>14 Bealtaine</small> | <small>{{bratach|Sweden|}}Stócólm</small> | <small>{{bratach|Ukraine|An Ucráin}}</small> | <small>[[Jamala|Jamala]]</small> | <small>"[[1944 (amhrán)|1944]]"</small> | <small>534</small> | <small>23</small> | <small>{{bratach|Australia|An Astráil}}</small> |- ! [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2017|2017]] | <small>20 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Ukraine|}}Cív</small> |<small>{{bratach|Portugal|}}[[An Phortaingéil]]</small> |[[Salvador Sobral|<small>Salvador Sobral</small>]] |<small>"[[Amar Pelos Dois]]"</small> |<small>758</small> |<small>143</small> | <small>{{bratach|Bulgaria|An Bhulgáir}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2018|2018]] |<small>12 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Portugal|}}[[Liospóin]]</small> |<small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> |<small>[[Netta]]</small> |<small>"[[Toy]]"</small> |<small>529</small> |<small>93</small> |<small>{{bratach|Cyprus}} [[An Chipir]]</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2019|2019]] |<small>18 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Israel|Tel Aviv}}</small> |<small>{{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}</small> |<small>[[Duncan Lawrence]]</small> |<small>"[[Arcade]]"</small> |<small>492</small> |<small>27</small> |<small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2021|2021]] |<small>22 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|the Netherlands|Rotterdam}}</small> |<small>{{bratach|Italy|An Iodáil}}</small> |<small>[[Måneskin]]</small> |<small>"[[Zitti e buoni]]"</small> |<small>524</small> |<small>25</small> |<small>{{bratach|France|An Fhrainc}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2022|2022]] |<small>14 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Italy|Torino}}</small> |<small>{{bratach|Ukraine|An Ucráin}}</small> |[[Kalush Orchestra|<small>Kalush Orchestra</small>]] |<small>"[[Stefania]]"</small> |<small>631</small> |<small>165</small> |<small>{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2023|2023]] |<small>13 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|United Kingdom|Learpholl}}</small> |<small>{{bratach|Sweden|An tSualainn}}</small> |[[Loreen|<small>Loreen</small>]] |<small>"[[Tattoo]]"</small> |<small>583</small> |<small>57</small> |<small>{{bratach|Finland|An Fhionlainn}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2024|2024]] |<small>11 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Sweden|Malmö}}</small> |<small>{{bratach|Switzerland|An Eilvéis}}</small> |[[Nemo|<small>Nemo</small>]] |<small>"[[The Code]]"</small> |<small>591</small> |<small>44</small> |<small>{{bratach|Croatia|An Chróit}}</small> |- ![[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2025|2025]] |<small>17 Bealtaine</small> |<small>{{bratach|Switzerland|Basel}}</small> |<small>{{bratach|Austria|An Ostair}}</small> |[[JJ|<small>JJ</small>]] |<small>"[[Wasted Love]]"</small> |<small>436</small> |<small>79</small> |<small>{{bratach|Israel|Iosrael}}</small> |}[[Íomhá:Eurovision winners map.svg|mionsamhail|250x250px|Na buaiteoirí is coitianta]]'''Na buaiteoirí is coitianta''' {| class="wikitable" style="font-size:95%" |- !Buaiteoirí !Tír !Bliana |- ! rowspan="2" |7 |{{bratach|Ireland}}[[Éire sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Éire]] |1970, 1980, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996 |- |{{bratach|Sweden}}[[An tSualainn sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An tSualainn]] |1974, 1984, 1991, 1999, 2012, 2015, 2023 |- ! rowspan="4" |5 |{{bratach|France}}[[An Fhrainc]] |1958, 1960, 1962, ''1969'', 1977 |- |{{bratach|Luxembourg}}[[Lucsamburg]] |1961, 1965, 1972, 1973, 1983 |- |{{bratach|United Kingdom|An Ríocht Aontaithe}} |1967, ''1969'', 1976, 1981, 1997 |- |{{bratach|Netherlands}}[[An Ísiltír]] |1957, 1959, ''1969'', 1975, 2019 |- !4 |{{bratach|Israel}}[[Iosrael]] |1978, 1979, 1998, 2018 |- ! rowspan="6" |3 |{{bratach|Norway}}[[An Iorua]] |1985, 1995, 2009 |- |{{bratach|Denmark}}[[An Danmhairg]] |1963, 2000, 2013 |- |{{bratach|Italy}}[[An Iodáil]] |1964, 1990, 2021 |- |{{bratach|Ukraine}}[[An Úcráin]] |2004, 2016, 2022 |- |{{bratach|Switzerland}}[[An Eilvéis]] |1956, 1988, 2024 |- |{{bratach|Austria}}[[An Ostair]] |1966, 2014, 2025 |- ! rowspan="2" | 2 |{{bratach|Spain}}[[An Spáinn]] |1968, ''1969'' |- |{{bratach|Germany}}[[An Ghearmáin sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ghearmáin]] |1982, 2010 |- ! rowspan="12" | 1 |{{bratach|Monaco}}[[Monacó]] |1971 |- |{{bratach|Belgium}}[[An Bheilg]] |1986 |- |{{bratach|SFR Yugoslavia}}[[An Iúgslaiv]] |1989 |- |{{bratach|Estonia}}[[An Eastóin]] |2001 |- |{{bratach|Latvia}}[[An Laitvia]] |2002 |- |{{bratach|Turkey}}[[An Tuirc]] |2003 |- |{{bratach|Greece}}[[An Ghréig]] |2005 |- |{{bratach|Finland}}[[An Fhionlainn]] |2006 |- |{{bratach|Serbia}}[[An tSeirbia]] |2007 |- |{{bratach|Russia}}[[An Rúis]] |2008 |- |{{bratach|Azerbaijan}}[[An Asarbaiseáin (tír)|An Asarbaiseáin]] |2011 |- |{{bratach|Portugal|}}[[An Phortaingéil]] |2017 |} === Boinn === {| class="wikitable sortable" style="margin-top:0; font-size:90%;" !Tír !{{Gold1}} !{{Silver2}} !{{Bronze3}} !Iomlán !Blianta |- |{{bratach|Ireland|}}[[Éire i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Éire]] |7 |4 |1 |12 |1970, 1980, 1987, 1992, 1993, 1994, 1996 |- |{{bratach|Sweden|}}[[An tSualainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An tSualainn]] |7 |1 |6 |14 |1974, 1984, 1991, 1999, 2012, 2015, 2023 |- |{{bratach|United Kingdom|}}[[An Ríocht Aontaithe i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ríocht Aontaithe]] |5 |16 |3 |24 |1967, 1969, 1976, 1981, 1997 |- |{{bratach|France|}}[[An Fhrainc i gComórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg|An Fhrainc]] |5 |5 |7 |17 |1958, 1960, 1962, 1969, 1977 |- |{{bratach|the Netherlands|}}[[An Ísiltír i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ísiltír]] |5 |1 |1 |7 |1957, 1959, 1969, 1975, 2019 |- |{{bratach|Luxembourg|}}[[Lucsamburg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Lucsamburg]] |5 |0 |2 |6 |1961, 1965, 1972, 1973, 1983 |- |{{bratach|Israel|}}[[Iosrael i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Iosrael]] |4 |3 |2 |9 |1978, 1979, 1998, 2018 |- |{{bratach|Italy|}}[[An Iodáil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Iodáil]] |3 |3 |5 |11 |1964, 1990, 2021 |- |{{bratach|Switzerland|}}[[An Eilvéis i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Eilvéis]] |3 |3 |4 |10 |1956, 1988, 2024 |- |{{bratach|Ukraine|}}[[An Eastóin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Úcráin]] |3 |2 |2 |7 |2004, 2016, 2022 |- |{{bratach|Denmark|}}[[An Danmhairg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Danmhairg]] |3 |1 |3 |7 |1963, 2000, 2013 |- |{{bratach|Norway|}}[[An Iorua i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Iorua]] |3 |1 |1 |5 |1985, 1995, 2009 |- |{{bratach|Austria|}}[[An Ostair i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ostair]] |3 |0 |1 |4 |1966, 2014, 2025 |- |{{bratach|Germany|}}[[An Ghearmáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ghearmáin]] |2 |4 |4 |10 |1982, 2010 |- |{{bratach|Spain|}}[[An Spáinn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Spáinn]] |2 |4 |2 |8 |1968, 1969 |- |{{bratach|Russia|}}[[An Rúis i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Rúis]] |1 |4 |4 |9 |2008 |- |{{bratach|Belgium|}}[[An Bheilg i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Bheilg]] |1 |2 |0 |3 |1986 |- |{{bratach|Monaco|}}[[Monacó i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Monacó]] |1 |1 |3 |5 |1971 |- |{{bratach|Turkey|}}[[An Tuirc i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Tuirc]] |1 |1 |1 |3 |2003 |- |{{bratach|Azerbaijan|}}[[An Asarbaiseáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Asarbaiseáin]] |1 |1 |1 |3 |2011 |- |{{bratach|Finland|}}[[An Fhionlainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Fhionlainn]] |1 |1 |0 |2 |2006 |- |{{bratach|Greece|}}[[An Ghréig i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ghréig]] |1 |0 |3 |4 |2005 |- |{{bratach|Latvia|}}[[An Laitvia i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Laitvia]] |1 |0 |1 |2 |2002 |- |{{bratach|Estonia|}}[[An Eastóin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Eastóin]] |1 |0 |1 |2 |2001 |- |{{bratach|Serbia|}}[[An tSeirbia i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An tSeirbia]] |1 |0 |1 |2 |2007 |- |{{bratach|Yugoslavia|}}[[An Iúgslaiv i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Iúgoslaiv]] |1 |0 |0 |1 |1989 |- |{{bratach|Portugal|}}[[An Phortaingéil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Phortaingéil]] |1 |0 |0 |1 |2017 |- |{{bratach|Malta|}}[[Málta i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Málta]] |0 |2 |2 |4 | |- |{{bratach|Iceland|}}[[An Íoslainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Íoslainn]] |0 |2 |0 |2 | |- |{{bratach|Poland|}}[[An Pholainn i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Pholainn]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Serbia and Montenegro|}}[[An tSeirbia agus Montainéagró i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An tSeirbia agus Montainéagró]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Australia|}}[[An Astráil i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Astráil]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Bulgaria|}}[[An Bhulgáir i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Bhulgáir]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Cyprus|}}[[An Chipir i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Chipir]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Croatia|}}[[An Chróit i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Chróit]] |0 |1 |0 |1 | |- |{{bratach|Romania|}}[[An Rómáin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Rómáin]] |0 |0 |2 |2 | |- |{{bratach|Bosnia and Herzegovina|}}[[An Bhoisnia-Heirseagaivéin i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Bhoisnia-Heirseagaivéin]] |0 |0 |1 |1 | |- |{{bratach|Moldova|}}[[An Mholdóiv i gComórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Mholdóiv]] |0 |0 |1 |1 | |- | | align="center" | | align="center" | | align="center" | | align="center" || {{N/A}} |} ==Éire== Is í [[Éire]] an tír is rathúla sa chomórtas go stairiúil. Tá sé buaite ag Éirinn seacht n-uaire. Seo a leanas na hamhránaithe agus na hamhráin a bhí i gceist:<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.keithm.utvinternet.ie/Winners.htm |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2008-05-25 |archivedate=2008-05-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080527100642/http://www.keithm.utvinternet.ie/Winners.htm }}</ref> * [[Dana]] - "[[All Kinds of Everything]]" (1970) * [[Johnny Logan]] - "[[What's Another Year]]" (1980) * [[Johnny Logan]] - "[[Hold Me Now]]" (1987) * [[Linda Martin]] - "[[Why Me]]" (1992) * [[Niamh Kavanagh]] - "[[In Your Eyes]]" (1993) * [[Paul Harrington]] agus [[Charlie McGettigan]] - "[[Rock 'n' Roll Kids]]" (1994) * [[Eimear Quinn]] - "[[The Voice (amhrán)|The Voice]]" (1996) ==An chéad uair a ghlac na tíortha sa chomórtas== {| class="wikitable" ! scope="col" width=10% | Bliain ! Tíortha |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1956|1956]] |{{bratach|Belgium|An Bheilg}}, {{bratach|Switzerland|An Eilvéis}} {{bratach|France|An Fhrainc}}, {{bratach|Germany}}[[An Ghearmáin sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ghearmáin]], {{bratach|Italy|An Iodáil}}, {{bratach|the Netherlands|An Ísiltír}}, {{bratach|Luxembourg|Lucsamburg}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1957|1957]] |{{bratach|Denmark|An Danmhairg}}, {{bratach|Austria|An Ostair}}, {{bratach|UK}}[[An Ríocht Aontaithe sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Ríocht Aontaithe]] |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1958|1958]] |{{bratach|Sweden}}[[An tSualainn sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An tSualainn]] |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1959|1959]] |{{bratach|Monaco|Monacó}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1960|1960]] |{{bratach|Norway|An Iorua}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1961|1961]] |{{bratach|Finland|An Fhionlainn}}, {{bratach|SFR Yugoslavia|An Iúgslaiv}}, {{bratach|Spain|An Spáinn}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1964|1964]] |{{bratach|Portugal|An Phortaingéil}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1965|1965]] |{{bratach|Ireland}}[[Éire sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|Éire]] |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 1971|1971]] |{{bratach|Malta|Málta}} |- ! scope="row" valign="top" | 1973 |{{bratach|Israel|Iosrael}} |- ! scope="row" valign="top" | 1974 |{{bratach|Greece|An Ghréig}} |- ! scope="row" valign="top" | 1975 |{{bratach|Turkey|An Tuirc}} |- ! scope="row" valign="top" | 1980 |{{bratach|Morocco|Maracó}} |- ! scope="row" valign="top" | 1981 |{{bratach|Cyprus|An Chipir}} |- ! scope="row" valign="top" | 1986 |{{bratach|Iceland|An Íoslainn}} |- ! scope="row" valign="top" | 1993 |{{bratach|Bosnia and Herzegovina|An Bhoisnia-Heirseagaivéin}}, {{bratach|Croatia|An Chróit}}, {{bratach|Slovenia|An tSlóivéin}} |- ! scope="row" valign="top" | 1994 |{{bratach|Estonia|An Eastóin}}, {{bratach|Lithuania|An Liotuáin}}, {{bratach|Poland|An Pholainn}}, {{bratach|Romania|An Rómáin}}, {{bratach|Russia|An Rúis}}, {{bratach|Slovakia|An tSlóvaic}}, {{bratach|Hungary|An Ungáir}} |- ! scope="row" valign="top" | 1998 |{{bratach|North Macedonia|An Mhacadóin Thuaidh}} |- ! scope="row" valign="top" | 2000 |{{bratach|Latvia|An Laitvia}} |- ! scope="row" valign="top" | 2003 |{{bratach|Ukraine|An Úcráin}} |- ! scope="row" valign="top" | 2004 |{{bratach|Albania|An Albáin}} , {{bratach|Andorra|Andóra}}, {{bratach|Belarus|An Bhealarúis}}, {{bratach|Serbia and Montenegro|An tSeirbia agus Montainéagró}} |- ! scope="row" valign="top" | 2005 |{{bratach|Bulgaria|An Bhulgáir}}, {{bratach|Moldova|An Mholdóiv}} |- ! scope="row" valign="top" | 2006 |{{bratach|Armenia|An Airméin}} |- ! scope="row" valign="top" | 2007 |{{bratach|Montenegro|Montainéagró}}, {{bratach|the Czech Republic|An tSeic}}, {{bratach|Serbia|An tSeirbia}}, {{bratach|Georgia|An tSeoirsia}} |- ! scope="row" valign="top" | 2008 |{{bratach|Azerbaijan|An Asarbaiseáin}}, {{bratach|San Marino|San Mairíne}} |- ! scope="row" valign="top" | [[Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse 2015|2015]] |{{bratach|Australia}}[[An Astráil sa Chomórtas Amhránaíochta na hEoraifíse|An Astráil]] |} == Féach freisin == *[[Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na nÓg]] *[[Comórtas Amhránaíochta Eoraifíse na hÁise]] *[[An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc Sheachtracha == * [http://www.keithm.utvinternet.ie/IrishVideos.htm Físeáin éagsúla de na hamhráin a bhí páirteach sa chomórtas ar son na hÉireann, tríd na blianta] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527170402/http://www.keithm.utvinternet.ie/IrishVideos.htm |date=2008-05-27 }} {{Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse}} [[Catagóir:Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse| ]] [[Catagóir:Comórtais cheoil]] [[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]] dynx0mwbwejr3smkxdifmdkcl4ehw1a 0 18551 1310671 1308756 2026-04-28T04:50:14Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310671 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Amhránaí]], [[cumadóir]] amhrán, [[aisteoir]] agus léiritheoir feidhmiúcháin [[Sasana]]ch ab ea '''David Bowie''' ([[8 Eanáir]] [[1947]] -[[2016|10 Eanáir 2016]]). Is mórphearsa chultúir é i gcónaí. É féin a athchruthú de shíor, ba é sin misean is stampa David Bowie.<ref>[https://www.meetup.com/ja-JP/Duirt-Laoghaire/events/234833673/ Ar aistear chun na réaltaí: Liam Ó Maonlaí ag canadh an ceol David Bowie]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 21 D.F. 2016</ref> Bhí tionchar mór ag a cheol agus ealaín stáitse ar an [[rac-cheol]] i rith na [[1970idí]] agus ó shin. Cuimhneofar go speisialta air i mbun cantaireachta ar "''Let's Dance''", "''Heroes''" agus "''Under Pressure''", amhráin a chum sé féin,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Omós á léiriú do David Bowie atá básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0111/759152-omos-a-leiriu-do-david-bowie-ata-basaithe/|date=2016-01-11|language=ga|author=Nuacht RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> chomh maith le ''Starman'', ''Modern Love'', ''Rebel'', agus ''Life on Mars''. [[Íomhá:Bowie 1983 serious moonlight.jpg|clé|mion|1983: Camchuairt Serious Moonlight ]] [[Íomhá:David Bowie 1997.jpg|clé|mion|Féile Ruisrock, [[Túrcú|Turku]], [[An Fhionlainn|an Fhionnlainn]] 1997]] ==Ceol== * Dúradh faoi stíl luath cheoil David Bowie gur Rac Forásach nó Rac Péacach a bhí ann. De réir mar a athraíodh a stíl cheoil luadh a cheol i seánraí mar Nuathonn, Roc Ailtéarnach agus fiú Leictreonaice. Tá sin an-tábhachtach mar go léiríonn sé an dóigh a dtagann athrú gasta ar an cheol de bharr gnéithe teicneolaíochta, sóisialta agus cultúrtha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD%20-%20Ceol%20Pobail%201980%20-%20Am%20i%20La%CC%81thair.pdf|teideal=COMHAD FÍRICÍ: CEOL GCSE|údar=ccea.org.uk|dáta=|dátarochtana=2021|archivedate=2021-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112084441/https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD%20-%20Ceol%20Pobail%201980%20-%20Am%20i%20La%CC%81thair.pdf}}</ref> Bhí ''Space Oddity'' a chéad singil a chuaigh isteach sna cairteanna, eisithe ar [[11 Iúil]] [[1969]]. * I measc na bpearsan stáitse a chruthaigh sé bhí Ziggy Stardust agus Aladdin Sane. * Chuimsigh a chuid stíleanna ceoil sól plaisteach na Young Americans; ceol draíochta na n-uirlisí ag Low; pop glan Let's Dance. * Bhí léim sa dorchadas leis an albam deireanach dá chuid, Blackstar. Chuir sé an albam amach ar [[2016|7 Eanáir 2016]], cúpla lá roimh a bhás. ==Gnó== I rith a [[saol|shaol]], dhíol Bowie tuairim is 140 milliún ceirníní ar fud [an domhan|an domhain]]. Mar shampla, sa [[Ríocht Aontaithe]], bhronnadh naoi ndeimhniú platanam ar a chuid albaim (agus haon-déan ór). Chuaigh sé isteach sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] i [[1996]]. ==Saol== [[Íomhá:Heathen Tour Bowie and Sterling Campbell.jpg|clé|mion|David Bowie, Féile Area2, Camchuairt Heathen, San Francisco, 2010]] Ainm stáitse ab ea David Bowie agus rugadh é faoin ainm '''David Robert Jones'''. Rugadh Bowie sa bhliain [[1947]] i nDeisceart Londain ([[Brixton]]). In Brixton, ar an taobh ó dheas de Londain, a rugadh David Robert Jones i 1947. D'fhás a shuim i gceol agus é mar pháiste. Bhunaigh sé a chéad bhanna ceoil nuair nach raibh sé ach cúig bliana déag.<ref>{{Lua idirlín|url=http://vifax.maynoothuniversity.ie/wp-content/uploads/2017/10/20160112mean.pdf|teideal=David Bowie|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=|dátarochtana=2021|archivedate=2021-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112084831/http://vifax.maynoothuniversity.ie/wp-content/uploads/2017/10/20160112mean.pdf}}</ref> [[Íomhá:Statue of David Bowie (geograph 5942789).jpg|clé|mion|Dealbh in Aylesbury]] Rinne sé staidéar ar [[ealaín]]. Thosaigh sé ag obair mar cheoltóir i [[1963]]. D’athraigh sé a ainm ina dhiaidh sin go David Bowie agus bhain sé amach uimhir a haon sna cairteacha sa mBreatain i 1969 le Space Oddity. As sin chruthaigh sé Ziggy Stardust, stíl éagsúil shainiúil ag baint lena chuid ceoil i gcónaí agus tionchar dá réir aige ar cheoltóirí eile. Tháinig deireadh lena thréimhse ar an bhóthar i ndiaidh na camchuairte "''A Reality Tour''", sa bhliain 2003, cé gur lean sé leis ag cumadh ceoil go deireadh a shaoil; a tháinig inné, 10 Eanáir, in aois 69.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-bowie-i-ngaeilge/|teideal=Nuair a labhair Bowie i nGaeilge Slán le sárlaoch ceoil ár linne|údar=Tomaí Ó Conghaile|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-01-11}}</ref> Seoladh ''Blackstar'', an 25ú albam stiúideo leis ar 8 Eanáir 2016. Agus fuair Bowie bás de bharr [[ailse]] ar an 10ú Eanáir 2016.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35278872|teideal=David Bowie dies of cancer aged 69|dáta=2016-01-11|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-01-11}}</ref> == In Éirinn agus as Gaeilge == Ó 1987, nuair a sheinn Bowie a chéad ghig i m[[Baile Shláine]], [[Co. na Mí]], ba mhinic é ar ais in Éirinn ag seinm i mBÁC, agus fiú i m[[Béal Feirste]] in 1995, nuair gur bheag ceoltóir mór le rá a bhí sásta seinm ar an taobh ó thuaidh den teorainn.<ref name=":0" /> In 2003, nuair a sheinn Bowie in Éirinn den uair dheireanach, sa Phoint i mBÁC, cuimhneofar ar na focail “Tiocfaidh ár lá” a scread sé amach ag deireadh an amhráin ‘Rebel Rebel’.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=A Reality Tour (album)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Reality_Tour_(album)&oldid=989931869|journal=Wikipedia|date=2020-11-21|language=en}}</ref><ref name=":0" /> Bhí leaganacha Gaeilge de mhóramhráin David Bowie le cloisteáil ag ceolchoirm i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bowie-an-realtnach-chugainn-as-gaeilge/|teideal=Bowie an ‘Réaltnach’ chugainn as Gaeilge|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-11}}</ref> IMRAM a bhí i mbun ‘Réaltneach: Tionscadal David Bowie’ a cuireadh ar stáitse in Amharclann an Pavilion i nDún Laoghaire. An file Gabriel Rosenstock a d’aistrigh amhráin Bowie go Gaeilge agus Liam Ó Maonlaí, Hilary Bow agus The Brad Pitt Light Orchestra a chuir na leaganacha nua i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seo-e-ground-control-chuig-major-tom-blaiseadh-de-lirici-david-bowie-as-gaeilge/|teideal=‘Seo é Ground Control chuig Major Tom…’ – blaiseadh de liricí David Bowie as Gaeilge!|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-11}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mionleirmheas-ag-cur-gaeilge-ar-david-bowie/|teideal=MIONLÉIRMHEAS: Ag cur Gaeilge ar David Bowie…|údar=Gabriel Rosenstock|dáta=2023-06-12|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-12}}</ref> == Dioscliosta == * ''David Bowie'' (1967) * ''Space Oddity'' (1969) * ''The Man Who Sold the World'' (1970) * ''Hunky Dory'' (1971) * ''The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars'' (1972) * ''Aladdin Sane'' (1973) * ''Pin Ups'' (1973) * ''Diamond Dogs'' (1974) * ''Young Americans'' (1975) * ''Station to Station'' (1976) * ''Low'' (1977) * ''"Heroes"'' (1977) * ''Lodger'' (1979) * ''Scary Monsters (and Super Creeps)'' (1980) * ''Let's Dance'' (1983) * ''Tonight'' (1984) * ''Never Let Me Down'' (1987) * ''Black Tie White Noise'' (1993) * ''The Buddha of Suburbia'' (1993) * ''Outside'' (1995) * ''Earthling'' (1997) * ''Hours'' (1999) * ''Heathen'' (2002) * ''Reality'' (2003) * ''The Next Day'' (2013)<ref><nowiki>http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35278872</nowiki></ref> * ''Blackstar'' (2016) == Naisc sheachtracha == * [http://www.davidbowie.com/ Suíomh gréasáin oifigiúil David Bowie] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síolta ceol}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Bowie, David}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Fraincise]] [[Catagóir:Amhránaithe Gearmáinise]] [[Catagóir:Amhránaithe is scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Bailitheoirí ealaíne]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Cumadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Daonchairde]] [[Catagóir:Fir déghnéasacha]] [[Catagóir:Giotáraithe Sasanacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí]] [[Catagóir:Mímeadóirí]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Rac-cheoltóirí]] drt5eym67owiu2p08rave9yvmec91vx 1310724 1310671 2026-04-28T08:29:25Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310724 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Amhránaí]], [[cumadóir]] amhrán, [[aisteoir]] agus léiritheoir feidhmiúcháin [[Sasana]]ch ab ea '''David Bowie''' ([[8 Eanáir]] [[1947]] -[[2016|10 Eanáir 2016]]). Is mórphearsa chultúir é i gcónaí. É féin a athchruthú de shíor, ba é sin misean is stampa David Bowie.<ref>[https://www.meetup.com/ja-JP/Duirt-Laoghaire/events/234833673/ Ar aistear chun na réaltaí: Liam Ó Maonlaí ag canadh an ceol David Bowie]{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, 21 D.F. 2016</ref> Bhí tionchar mór ag a cheol agus ealaín stáitse ar an [[rac-cheol]] i rith na [[1970idí]] agus ó shin. Cuimhneofar go speisialta air i mbun cantaireachta ar "''Let's Dance''", "''Heroes''" agus "''Under Pressure''", amhráin a chum sé féin,<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Omós á léiriú do David Bowie atá básaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0111/759152-omos-a-leiriu-do-david-bowie-ata-basaithe/|date=2016-01-11|language=ga|author=Nuacht RTÉ|journal=|volume=|issue=}}</ref> chomh maith le ''Starman'', ''Modern Love'', ''Rebel'', agus ''Life on Mars''. [[Íomhá:Bowie 1983 serious moonlight.jpg|clé|mion|1983: Camchuairt Serious Moonlight ]] [[Íomhá:David Bowie 1997.jpg|clé|mion|Féile Ruisrock, [[Túrcú|Turku]], [[An Fhionlainn|an Fhionnlainn]] 1997]] ==Ceol== * Dúradh faoi stíl luath cheoil David Bowie gur Rac Forásach nó Rac Péacach a bhí ann. De réir mar a athraíodh a stíl cheoil luadh a cheol i seánraí mar Nuathonn, Roc Ailtéarnach agus fiú Leictreonaice. Tá sin an-tábhachtach mar go léiríonn sé an dóigh a dtagann athrú gasta ar an cheol de bharr gnéithe teicneolaíochta, sóisialta agus cultúrtha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD%20-%20Ceol%20Pobail%201980%20-%20Am%20i%20La%CC%81thair.pdf|teideal=COMHAD FÍRICÍ: CEOL GCSE|údar=ccea.org.uk|dáta=|dátarochtana=2021|archivedate=2021-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112084441/https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD%20-%20Ceol%20Pobail%201980%20-%20Am%20i%20La%CC%81thair.pdf}}</ref> Bhí ''Space Oddity'' a chéad singil a chuaigh isteach sna cairteanna, eisithe ar [[11 Iúil]] [[1969]]. * I measc na bpearsan stáitse a chruthaigh sé bhí Ziggy Stardust agus Aladdin Sane. * Chuimsigh a chuid stíleanna ceoil sól plaisteach na Young Americans; ceol draíochta na n-uirlisí ag Low; pop glan Let's Dance. * Bhí léim sa dorchadas leis an albam deireanach dá chuid, Blackstar. Chuir sé an albam amach ar [[2016|7 Eanáir 2016]], cúpla lá roimh a bhás. ==Gnó== I rith a [[saol|shaol]], dhíol Bowie tuairim is 140 milliún ceirníní ar fud [an domhan|an domhain]]. Mar shampla, sa [[Ríocht Aontaithe]], bhronnadh naoi ndeimhniú platanam ar a chuid albaim (agus haon-déan ór). Chuaigh sé isteach sa [[Rock and Roll Hall of Fame]] i [[1996]]. ==Saol== [[Íomhá:Heathen Tour Bowie and Sterling Campbell.jpg|clé|mion|David Bowie, Féile Area2, Camchuairt Heathen, San Francisco, 2010]] Ainm stáitse ab ea David Bowie agus rugadh é faoin ainm '''David Robert Jones'''. Rugadh Bowie sa bhliain [[1947]] i nDeisceart Londain ([[Brixton]]). In Brixton, ar an taobh ó dheas de Londain, a rugadh David Robert Jones i 1947. D'fhás a shuim i gceol agus é mar pháiste. Bhunaigh sé a chéad bhanna ceoil nuair nach raibh sé ach cúig bliana déag.<ref>{{Lua idirlín|url=http://vifax.maynoothuniversity.ie/wp-content/uploads/2017/10/20160112mean.pdf|teideal=David Bowie|údar=maynoothuniversity.ie|dáta=|dátarochtana=2021|archivedate=2021-01-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210112084831/http://vifax.maynoothuniversity.ie/wp-content/uploads/2017/10/20160112mean.pdf}}</ref> [[Íomhá:Statue of David Bowie (geograph 5942789).jpg|clé|mion|Dealbh in Aylesbury]] Rinne sé staidéar ar [[ealaín]]. Thosaigh sé ag obair mar cheoltóir i [[1963]]. D’athraigh sé a ainm ina dhiaidh sin go David Bowie agus bhain sé amach uimhir a haon sna cairteacha sa mBreatain i 1969 le Space Oddity. As sin chruthaigh sé Ziggy Stardust, stíl éagsúil shainiúil ag baint lena chuid ceoil i gcónaí agus tionchar dá réir aige ar cheoltóirí eile. Tháinig deireadh lena thréimhse ar an bhóthar i ndiaidh na camchuairte "''A Reality Tour''", sa bhliain 2003, cé gur lean sé leis ag cumadh ceoil go deireadh a shaoil; a tháinig inné, 10 Eanáir, in aois 69.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-bowie-i-ngaeilge/|teideal=Nuair a labhair Bowie i nGaeilge Slán le sárlaoch ceoil ár linne|údar=Tomaí Ó Conghaile|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-01-11|archivedate=2021-01-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210111011423/https://nos.ie/cultur/ceol/nuair-a-labhair-bowie-i-ngaeilge/}}</ref> Seoladh ''Blackstar'', an 25ú albam stiúideo leis ar 8 Eanáir 2016. Agus fuair Bowie bás de bharr [[ailse]] ar an 10ú Eanáir 2016.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35278872|teideal=David Bowie dies of cancer aged 69|dáta=2016-01-11|language=en-GB|work=BBC News|dátarochtana=2021-01-11}}</ref> == In Éirinn agus as Gaeilge == Ó 1987, nuair a sheinn Bowie a chéad ghig i m[[Baile Shláine]], [[Co. na Mí]], ba mhinic é ar ais in Éirinn ag seinm i mBÁC, agus fiú i m[[Béal Feirste]] in 1995, nuair gur bheag ceoltóir mór le rá a bhí sásta seinm ar an taobh ó thuaidh den teorainn.<ref name=":0" /> In 2003, nuair a sheinn Bowie in Éirinn den uair dheireanach, sa Phoint i mBÁC, cuimhneofar ar na focail “Tiocfaidh ár lá” a scread sé amach ag deireadh an amhráin ‘Rebel Rebel’.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=A Reality Tour (album)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=A_Reality_Tour_(album)&oldid=989931869|journal=Wikipedia|date=2020-11-21|language=en}}</ref><ref name=":0" /> Bhí leaganacha Gaeilge de mhóramhráin David Bowie le cloisteáil ag ceolchoirm i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bowie-an-realtnach-chugainn-as-gaeilge/|teideal=Bowie an ‘Réaltnach’ chugainn as Gaeilge|údar=Seán Tadhg Ó Gairbhí|dáta=|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-11}}</ref> IMRAM a bhí i mbun ‘Réaltneach: Tionscadal David Bowie’ a cuireadh ar stáitse in Amharclann an Pavilion i nDún Laoghaire. An file Gabriel Rosenstock a d’aistrigh amhráin Bowie go Gaeilge agus Liam Ó Maonlaí, Hilary Bow agus The Brad Pitt Light Orchestra a chuir na leaganacha nua i láthair.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/seo-e-ground-control-chuig-major-tom-blaiseadh-de-lirici-david-bowie-as-gaeilge/|teideal=‘Seo é Ground Control chuig Major Tom…’ – blaiseadh de liricí David Bowie as Gaeilge!|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-01-11}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mionleirmheas-ag-cur-gaeilge-ar-david-bowie/|teideal=MIONLÉIRMHEAS: Ag cur Gaeilge ar David Bowie…|údar=Gabriel Rosenstock|dáta=2023-06-12|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-06-12}}</ref> == Dioscliosta == * ''David Bowie'' (1967) * ''Space Oddity'' (1969) * ''The Man Who Sold the World'' (1970) * ''Hunky Dory'' (1971) * ''The Rise and Fall of Ziggy Stardust and the Spiders from Mars'' (1972) * ''Aladdin Sane'' (1973) * ''Pin Ups'' (1973) * ''Diamond Dogs'' (1974) * ''Young Americans'' (1975) * ''Station to Station'' (1976) * ''Low'' (1977) * ''"Heroes"'' (1977) * ''Lodger'' (1979) * ''Scary Monsters (and Super Creeps)'' (1980) * ''Let's Dance'' (1983) * ''Tonight'' (1984) * ''Never Let Me Down'' (1987) * ''Black Tie White Noise'' (1993) * ''The Buddha of Suburbia'' (1993) * ''Outside'' (1995) * ''Earthling'' (1997) * ''Hours'' (1999) * ''Heathen'' (2002) * ''Reality'' (2003) * ''The Next Day'' (2013)<ref><nowiki>http://www.bbc.com/news/entertainment-arts-35278872</nowiki></ref> * ''Blackstar'' (2016) == Naisc sheachtracha == * [http://www.davidbowie.com/ Suíomh gréasáin oifigiúil David Bowie] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síolta ceol}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Bowie, David}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Fraincise]] [[Catagóir:Amhránaithe Gearmáinise]] [[Catagóir:Amhránaithe is scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Bailitheoirí ealaíne]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Cumadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Daonchairde]] [[Catagóir:Fir déghnéasacha]] [[Catagóir:Giotáraithe Sasanacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí]] [[Catagóir:Mímeadóirí]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Rac-cheoltóirí]] oplsrhu998x3ioaj2jkzigm83jaywb2 0 18622 1310675 1294702 2026-04-28T04:55:30Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310675 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''Richard Boyle''' ([[13 Deireadh Fómhair]] [[1566]] – [[15 Meán Fómhair]] [[1643]]) '''1ú Iarla Chorcaí''' nó 'An tIarla Mór' mar a thugtaí air. Ba phearsa thábhachtach é i gcoilíniú na [[Éire|hÉireann]] sa [[17ú haois]]. Mac leis ba ea an [[eolaíocht|t-eolaí]] cáiliúil Éireannach [[Robert Boyle]]. {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Boyle, Richard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1566]] [[Catagóir:Básanna i 1643]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine Angla-Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Kent]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chorcaí]] [[Catagóir:Tiarnas Briotanach na hÉireann]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] 0qrvbztspun5sgyx2dot8zlyjyscdl1 0 21116 1310536 1247565 2026-04-27T14:29:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310536 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} [[Teangacha Rómánsacha|Teanga Rómánsach]] í '''an tSicilis''' a labhraítear sa [[an tSicil|tSicil]]. Tá an chanúint sin le cloisteáil ar fud na Sicile agus na n-oileán beag ina timpeall. Thairis sin, labhraítear canúintí gaolmhara i gcodanna de réigiúin [[Puglia]] agus [[Calabria]] ar an mórthír. Ar ndóigh, is féidir teacht trasna ar imircigh ón tSicil i dtíortha móra an [[Béarla|Bhéarla]], na [[SAM|Stáit Aontaithe]] ach go háirithe, a bhfuil an teanga go líofa acu i gcónaí. Fuair an tSicilis cuid mhaith focal ar iasacht ón n[[Gréigis]], ón [[Araibis]], ón tSean-Fhraincis. Is deacair a rá, áfach, cathain a thosaigh sí á forbairt. Níl na teangeolaithe cinnte, ar mhair aon leagan den [[Laidin]] thruaillithe á labhairt nuair a bhí na hArabaigh i seilbh an oileáin, nó ar cuireadh an chéad síol leis an tSicilis i ndiaidh bhlianta an Arabachais. Tá sé sábháilte a rá nach bhfuil an tSicilis leath chomh sean leis an t[[Sairdínis]], ach mar sin féin, maireann cúpla focal sa teanga a bhfuil an-seanchuma orthu. Más fíor nár tháinig an Laidin thruaillithe, as ar fáisceadh an tSicilis, - más fíor nár tháinig sí go dtí an tSicil ach i ndiaidh imeacht na nArabach, b'as Cúige Campania ba mhó a tháinig sí, agus blas na gcríoch sin uirthi. Ní úsáidtear mórán Sicilise i [[litríocht]] inniu, ach amháin ar mhaithe leis an gcanúnachas. Ina dhiaidh sin féin, tá traidisiún liteartha ag an gcanúint a théann siar a fhad leis an dara nó an tríú haois déag. Sna blianta sin, bhí scoil [[filíocht]]a ag cumadh dánta agus laoithe Sicilise san oileán in aithris ar fhilíocht na dtrúbadóirí i nDeisceart na Fraince. Bhí an-tionchar ag an tSicilis ar an [[Máltais]]. Araibis ab ea an Mháltais ar dtús, ach ghlac sí leis na mílte iasachtaí ón tSicilis, i gcruth is nach bhfuil ann inniu ach focail Sicilise agus iad fáiscthe isteach i bhfráma na gramadaí Araibise. Fiú na focail a fuair an Mháltais ón [[Iodáilis]] chaighdeánaithe, is dual don Mháltach iad a fhuaimniú mar a d'fhuaimneodh an Sicileach iad, agus a chuma sin ar an litriú Máltaise. Mar shampla, ''teatru'' is ea an focal Máltaise ar an "amharclann", agus ní ''teatro''. Níltear cinnte, an bhfuil mórán todhchaí i ndán don tSicilis, áfach. De réir mar atá an scoil ag cur na hIodáilise caighdeánaithe i mbéal na ndaoine óga, tá an tSicilis ag imeacht. Is dócha gurb é [[Mafia]] an chosaint is fearr atá ag an [[teanga (cumarsáid)|teanga]], íorónta go leor. Nó is léir go bhfuil sé ag teacht isteach úsáideach ag na coirpeoirí teanga rúnda a bheith acu nach bhfuil intuigthe ag na péas. === Sna meáin === Tá roinnt mhaith den chaint i gcuid a dó den tríológ [[The Godfather]] i Sicilianu. Chaith [[Robert De Niro]] agus roinnt de na haisteoirí eile roinnt míonna sa tSicil ag foghlaim na canúna sular cuireadh tús leis an scannánú.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/the-godfather/|teideal=The Godfather 1972 - Francis Ford Coppola|údar=Micheál Mac an Bheatha|dáta=15 Deireadh Fómhair 2013|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-07-04}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Féach freisin == * [[The Godfather]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Sicilis}} [[Catagóir:Teangacha Ind-Eorpacha]] [[Catagóir:An tSicil]] 6i2f7wlz8w0cbremre76m9l3tsmlyot 0 21344 1310693 1295403 2026-04-28T05:22:48Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310693 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Bhí '''Caitríona Aragón''' ([[16 Nollaig]] [[1485]] – [[7 Eanáir]] [[1536]]); ({{Lang-es|Infanta Catalina de Aragón y Castilla}}) mar Bhanríon [[Sasana|Shasana]] agus chéad bhean chéile [[Anraí VIII Shasana|Anraí VIII]], bhú sí mar Bhanphrionsa na Breataine Bige toisc go raibh sé pósta le hArthur, Prionsa na Breataine Bige, roimhe sin. Bhí sí mar Infanta Castille agus Aragón freisin. Ba [[Máire I Shasana]] í a iníon. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-es}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-kw}} {{Síol-beath-ie}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1485]] [[Catagóir:Básanna i 1536]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine Spáinneacha]] [[Catagóir:Proinsiasaigh]] [[Catagóir:Taidhleoirí]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] apvddr6arlo8e0mwdkxabbzk6swr8oy 0 22055 1310609 1189720 2026-04-27T17:18:22Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310609 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[Polaitíocht|polaiteoir]] í '''Aung San Suu Kyi''', a rugadh ar an [[19 Meitheamh]] [[1945]] i [[Rangún]]. Bhí [[Maenmar]] á rith aici - is cosúil - ó 2016, go dtí Eanáir 2021.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Coup míleata i Maenmar cáinte ag an Rialtas anseo|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0201/1194301-coup-mileata-i-maenmar-cainte-ag-an-rialtas-anseo/|date=2021-02-01|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ba ghníomhaí í ar son an daonlathais agus ceannaire ar an Léig Náisiúnta ar son an [[Daonlathas|Daonlathais]]<ref>National League for Democracy (NLD)</ref>. Ba phríosúnach coinsiasa iomráiteach agus tacadóir na frithbheartaíochta síochánta í roimh 2016. Tharla "[[Róihinsí|Glanadh eitneach]]" sa tír sa bhliain 2017. I mí Eanáir 2021, ghlac an t-arm i Maenmar seilbh ar riaradh na tíre agus cuireadh Aung San Suu Kyi as oifig. Dúirt an t-arm go raibh an toghchán a reáchtáladh sa tír i mí na Samhna 20200 'lochtach'<ref name=":02">{{Luaigh foilseachán|title=Coup míleata i Maenmar cáinte ag an Rialtas anseo|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/0201/1194301-coup-mileata-i-maenmar-cainte-ag-an-rialtas-anseo/|date=2021-02-01|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref> agus tá Aung San Suu Kyi faoi ghlas i gcónaí. == Saol pearsanta == Rugadh Aung San Suu Kyi ar an [[19 Meitheamh]] [[1945]]. Bhunaigh a hathair, Aung San, arm nua-aimseartha Bhurma agus rinne sé idirbheartú ar son [[Neamhspleách (polaitíocht)|neamhspleáchais]] Bhurma ón [[Ríocht Aontaithe]] i 1947; feallmharaíodh é ag a iomaitheoirí an bhliain chéanna. Ba í an tríú páiste ina clann. Tá a hainm díorthaithe ó ainmneacha triúr ina clann: “Aung San” óna hathair, “Kyi” óna máthair agus “Suu” óna seanmháthair. Is minic a ghlaotar Daw Aung San Suu Kyi uirthi; ní cuid dá hainm é Daw, ach is ainm ómósach é le haghaidh ban uasal urramach chiallaíonn “aintín” go litriúil. Go diongbháilte, is ionann a hainm tugtha agus a hainm iomlán, ach is féidir Bean Suu Kyi nó an Dr. Suu Kyi a rá, mar leis na siollaí sin, is féidir idirdhealú a dhéanamh idir Aung San Suu Kyi agus a hathair, Ginearál Aung San. D’éirigh sí aníos lena máthair, Khin Kyi, agus a beirt deartháir, Aung San Lin agus Aung San Oo in Yangon. Bádh an deartháir ceanáin, Aung San Lin, i dtimpiste linne nuair a bhí sí ocht mbliana d’aois. Rinne a deartháir is sinne imirce go San Diego, California, agus ghlac sé saoránacht na Stát Aontaithe. Oileadh Suu Kyi i scoileanna [[Caitliceach]]a Sasanacha ar feadh formhór a hóige i mBurma.[[Íomhá:Suu-kyi-khawmu-constituency.jpg|mion|22 Márta 2012|clé]]Tháinig Daw Khin Kyi chun suntasachta mar phearsa [[polaitíocht|pholaitiúil]] sa rialtas nua Burmach. Rinneadh ambasadóir Bhurma san India di i 1960, agus lean Aung San Suu Kyi í ansin. Grádaíodh í ó Choláiste Bhantiarna Shri Ram i [[Nua-Deilí|nDeilí Nua]] i 1964. Lean Aung San Suu Kyi ar aghaidh lena hoideachas i gColáiste Naomh Aodh, Oxford, agus bhain sí amach céim B.A. i bh[[fealsúnacht]], Polaitíocht agus Eacnamaíocht i 1969 agus Tráchtas i Scoil an Léinn Oirthearach agus Afracach, Ollscoil Londan i 1985. D’oibrigh sí freisin le haghaidh rialtais Aontais Mhaenmar. I 1972, phós Aung San Suu Kyi an Dr. Michael Aris, scoláire ar an gcultúr [[An Tibéid|Tibéadach]], a bhí ina chónaí sa [[An Bhútáin|Bhútáin]]. An bhliain dár gcionn rugadh a céad mac, Alexander, i [[Londain]]; rugadh a dara mac, Kim, in 1977. Is Búdaí Teireaváda í. == Tús lena saol sa pholaitíocht == D’fhill Aung San Suu Kyi ar Bhurma i 1988 chun cúram a thabhairt dá máthair bhreoite. Tharla sé mar chomhtheagmhas gur chríochnaigh an ceannaire fadtéarmach den bPáirtí Sóisialach ceannasach, Ginearál Ne Win, a thréimhse i gceannas an bhliain chéanna. Ba é an toradh a bhí air sin ná gur tharla agóidí móra ar son an daonlathais ar 8 Lúnasa 1988 (8-8-88, deirtear gur lá rathúil an lá sin), agus cuireadh na hagóidí faoi chois go foréigneach. Ghlac giunta míleata nua seilbh ar an gcumhacht.[[Íomhá:Aung San Suu Kyi par Claude Truong-Ngoc octobre 2013.jpg|mion|2013|clé]]Spreag modh síochánta [[Mahatma Gandhi]] agus níos mó ná sin, coincheapa [[Búdachas|Búdaíocha]] Aung San Suu Kyi baint a bheith aici le polaitíocht chun oibriú ar son an daonlathais. Chuidigh sí an Léig Náisiúnta ar son an Daonlathais a bhunadh ar an 27 Meán Fómhair 1988, agus cuireadh í faoi choinneáil ina teach ar an 20 Iúil 1989. Ofráladh saoirse di dá bhfágfadh sí an tír, ach dhiúltaigh sí. [[Íomhá:Aung San Suu Kyi 2016-Headshot.jpg|clé|mion|2016 agus [[Barack Obama|Obama]] ag éisteracht léi]] Is é ceann dá hóráidí is iomráití ná an óráid “Saoirse ón Eagla”, a thosaíonn mar a leanas: :“Ní hí an chumhacht an rud a dhéanann truailliú ach an eagla. Truaillíonn an eagla go gcaillfidh siad cumhacht an dream atá i gcumhacht agus truaillíonn faitíos roimh uafás na cumhachta an dream atá faoi chois acu.” [[Íomhá:Aung San Suu Kyi at the Suu Foundation Launch (13037394793).jpg|mion|ina "laoch", 2014|clé]] == Tréimhsí faoi choinneáil == Gafa, 19 Iúil 1989, curtha faoi choinneáil ina teach in Yangon faoi dhlí airm ina bhfuil sé foráilte gur féidir duine a chur faoi choinneáil gan chúiseamh nó triail ar feadh trí bliana.[[Íomhá:Rohingya displaced Muslims 014.jpg|clé|mion|Na Róihinsí sa bhlaiin 2017 (Rohingya)]] * De réir thorthaí an olltoghcháin i 1990, bhí sé de cheart ag Aung San Suu Kyi a bheith mar [[Príomhaire|Phríomh-Aire]], toisc go bhfuil sí mar cheannaire ar an bpáirtí a bhuaigh, an Léig Náisiúnta ar son an Daonlathais i mBurma. Ach níor ghlac an réimeas míleata le bua an NLD thiar sa bhliain 1990. Cuireadh toradh an toghcháin sin ar ceal.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/maenmar-an-chead-cheim-ar-aistear-fada/|teideal=Maenmar: an chéad chéim ar aistear fada|údar=Alex Hijmans|dáta=2015|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-04-06}}</ref> * Críoch leis an gcoinneáil ina teach, 10 Iúil 1995 * Gafa, 23 Meán Fómhair 2000, curtha faoi choinneáil ina teach * Críoch leis an gcoinneáil ina teach, 6 Bealtaine 2002, Scaoilte saor tar éis 19 mí * Gafa, 30 Bealtaine 2003; tar éis ár Depayin bhí sí faoi choinneáil rúnda ar feadh breis is 3 mhí roimh a bheith curtha faoi choinneáil ina teach arís * 25 Bealtaine 2007, beartaíodh í a choimeád faoi choinneáil ina teach ar feadh bliana eile * 24 Deireadh Fómhair 2007, bhí sí tar éis a bheith faoi choinneáil ina teach ar feadh 12 bhliain, agóidí dlúthpháirtíochta i 12 cathair ar fud an domhain, Burma Campaign UK * 27 Bealtaine 2008, bheartaigh giunta míleata Mhaenmar í a choimeád faoi choinneáil tí ar feadh bliana eile. [[Íomhá:Myanmar coup 2021 protest in Bangkok Thailand 02.jpg|clé|mion|agóidí i mBangkok, 2021]] == 2007 agóidí in aghaidh an rialtais == Thosaigh agóidí, a bhí treoraithe ag manaigh Bhúdaíocha, ar an 19 Lúnasa 2007 i ndiaidh méadú mór i bpraghas an bhreosla, agus lean siad ar aghaidh gach lá, in ainneoin go raibh bagairt chniogbheartaíocht an airm.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-muintir-rohingya.aspx|teideal=Muintir Rohingya|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2019-05-01}}</ref> Dé Sathairn, 22 Meán Fómhair 2007, cé go raibh sí faoi faoi choinneáil ina teach, tháinig Suu Kyi go dtí geata a tí in Yangon ar feadh tréimhse ghairid chun beannachtaí na manach a bhí ag máirseáil ar son chearta an duine a ghlacadh. Tuairiscíodh gur bogadh í an lá dár gcionn go Príosún Insein (áit ar cuireadh í faoi choinneáil in 2003), ach léiríodh go raibh sí fós faoi choinneáil ina teach toisc cruinnithe le Ibrahim Gambari, toscaire na Náisiún Aontaithe, in aice an tí in Yangon ar an 30 Meán Fómhair agus 2 Deireadh Fómhair.[[Íomhá:Free Daw Aung San Su Kyi.jpg|clé|mion|agóidí i Maenmar, 2021]] == "Príomh-aire' == Reáchtáladh olltoghchán sa bhliain 2015. Ach ní raibh cead ag an nach mór milliún Moslamach [[Róihinsí|Rohingya]], a bhfuil cónaí orthu in iarthar Maenmar, páirt a ghlacadh sa toghchán seo.<ref name=":2" />[[Íomhá:A única prisão real é o medo e a única liberdade real é a liberdade de não ter medo. Aung San Suu Kyi, n. 1945 -en.svg|clé|mion|póstaer a rinne tacadóir sa bhliain 2015]] Bhí an lá le Aung San Suu Kyi ar 10 Samhain 2015 Ghlac an deachtóireacht mhíleata le bua páirtí Aung San Suu Kyi, an Conradh Náisiúnta ar son an Daonlathais. Ar an 6 Aibreán 2016, ceapadh Aung San Suu Kyi mar "State Counsellor" nó príomhaire. === Glanadh eitneach, 2017-2018 === Sa bhliain 2017, theith na céadta míle [[Róihinsí|Róihinse]] (Rohingya), pobal Moslamach a raibh géarleanúint á déanamh orthu i Maenmar, thar teorainn go dtí an [[An Bhanglaidéis|Bhanglaidéis]]. Cuireadh glanadh eitneach i leith arm Mhaenmar<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.pressreader.com/ireland/irish-independent-seachtain/20170913/281522226251348|teideal=Cé hiad an pobal Róihinse?|údar=Irish Independent|dáta=MF 2017|dátarochtana=2018}}</ref> agus cáineadh ceannaire ''de facto'' na tíre Aung San Suu Kyi go géar toisc nach ndearna sí tada, is cosúil, chun na [[Róihinsí]] a chosc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nuacht-idirnaisiunta-ni-raibh-si-ainnis-ar-fad-ach-bhi-si-sach-granna-suil-siar-ar-2017/|teideal=NUACHT IDIRNÁISIÚNTA: Ní raibh sí ainnis ar fad ach bhí sí sách gránna: súil siar ar 2017|údar=Alex Hijmans|dáta=Nollaig 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-04-06}}</ref> === Coup d'état, 2021 === Ar [[1 Feabhra]] [[2021]], ghlac an t-arm i Maenmar seilbh ar riaradh na tíre. Cuireadh Aung San Suu Kyi faoi ghlas. Dúirt an t-arm go raibh an toghchán a reáchtáladh sa tír i mí na Samhna 20200 'lochtach'.<ref name=":0" /> Bhí staid éigeandála fógraithe sa tír 'go ceann tamaill' ach níor thug an ceannasaí airm, [[Min Aung Hlaing]], aon leide maidir le cén uair a thiocfadh deiridh leis, agus go reáchtáiltí toghchán nua. ==== Cúlra ==== Creideann na saighdiúirí go bhfuil sé de cheart acu a bheith faoi réim de bharr a ndiansaothair agus a bhfulaingíonn siad ar son a dtíre.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/buarthai-bhurma/|teideal=Buarthaí Bhurma Anailís ag Colin Ryan ar chás reatha na tíre|údar=Colin Ryan|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-04-06}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Creideann siad i ‘mbealach Burmach’ ar leith atá naimhdeach do pholaiteoirí agus do pháirtithe. Níl sna heasaontóirí agus i lucht déanta léirsithe ach brabúsaithe leisciúla. Seo é an dearcadh a fhágann na ginearáil scoite amach ón bpobal.<ref name=":1" /> === Iarmhairtí === {{Main|Corraíl shibhialta Mhaenmar, 2021}} Bhí beartas an airm in aghaidh Aung San Suu Kyi cáinte ag Ard Rúnaí na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]], [[Antonio Guterres]], ag iarraidh go gcuirfí i bhfeidhm toil na ndaoine mar a léiríodh é sa toghchán sa bhliain 2020. Dúirt an tAire Gnóthaí Eachtracha,[[Síomón Ó Cómhanaigh|Simon Coveney]], go raibh an coup 'frithdhaonlathach', 'gur chóir dul siar air láithreach' agus go dtugann an coup an tír ar ais ag na laethanta dorcha roimh 2011.<ref name=":0" /> == Onóracha == Bhuaigh Aung San Suu Kyi Duais Rafto agus Duais Sakharov ar son Saoirse Smaointeoireachta i 1990 agus [[Duais Nobel|Duais Nobel na Síochána]] sa bhliain 1991. I 1992 bhronn rialtas na h[[India]] duais [[Jawaharlal Nehru]] don tsíocháin uirthi le haghaidh coimhlinte síochánta faoi dheachtóireacht mhíleata. == Féach freisin == * [[Róihinsí]] *[[Corraíl shibhialta Mhaenmar, 2021]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Aung San Suu Kyi}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1945]] [[Catagóir:Maenmar]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Síochána]] q541l4ann80esh7eo0xnsyhd3qh6umv 0 22699 1310500 1310477 2026-04-27T13:25:19Z Alison 570 Protected "[[YouTube]]": Turscar ([Cuir in eagar=Cuir cosc ar úsáideoirí neamhchláraithe/nua] (as feidhm 13:25, 4 Bealtaine 2026 (UTC)) [Bog=Cuir cosc ar úsáideoirí neamhchláraithe/nua] (as feidhm 13:25, 4 Bealtaine 2026 (UTC))) 1309327 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Suíomh Gréasáin}} Is [[Láithreán Gréasáin|suíomh gréasáin]] comhroinnte [[físeán]] é '''YouTube'''. Is féidir le húsáideoirí físeáin a uaslódáil agus a chomhroinnt, chomh maith le féachaint ar na físeáin chéanna. Bíonn an chuid is mó de na físeáin á gcruthú ag na húsáideoirí féin agus bíonn gearrthóga [[scannán]], gearrthóga [[teilifís]]e agus físeáin [[ceol|cheoil]] ina measc, chomh maith le h[[Ábhar|ábhar]] amaitéarach amhail fís[[blag|bhlag]]anna agus ábhar bunaidh físeán na n-úsáideoirí féin. Is áis é atá saor in aisce. Ní gá clárú ar an [[Suíomh idirlín|suíomh]] le féachaint ar na físeáin, cé gur gá clárú le breathnú ar fhíseáin shrianta áirithe. Is fochuideachta de chuid [[Google]] é. Tá ceanncheathrú an chomhlachta suite in San Bruno, [[California]]. [[Íomhá:Me at the zoo (screenshot).png|clé|mion|220x220px|An chéad ghearrthóg físe riamh ar YouTube "Me at the zoo", 23 Aibreán 2005 le bunaitheoir Jawed Karim]] [[Íomhá:901cherryave.jpg|mion|left|Ceanncheathrú YouTube in [[San Bruno]], [[California]].|220x220px]] [[Íomhá:Youtube founders.jpg|clé|mion|Na bunaitheoirí Chad Hurley, Steve Chen, agus Jawed Karim sna 2000idí|220x220px]] [[Íomhá:Before The Pride Parade - The YouTube Bus (4737412075).jpg|clé|mion|220x220px|An "YouTube Bus" ag [[Bród Átha Cliath|Bród]] 2010 (The Pride Parade) i mBAC]] [[Íomhá:Rainbow YouTube (4173858167).jpg|clé|mion|220x220px|An "YouTube Bus" ag [[Bród Átha Cliath|Bród]] 2010 (The Pride Parade) i mBAC]] == Teicneolaíocht == Úsáideann YouTube [[teicneolaíocht]] [[HTML]]5 chun réimse leathan d'ábhair físeáin a thaispeáint. Bhain an comhlacht úsáid as Adobe Flash Video cheana. == Stair == Chuir iarfhostaithe de chuid [[PayPal]] tús le YouTube sa bhliain 2005. D'fhorbair [[Meiriceá]]naigh darb ainm Steve Chen, Chad Hurley agus Jawed Karim YouTube i rith 2005, chun comhroinnt físeán a éascú ar an [[idirlíon]]. Cheannaigh [[Google]] YouTube ar $1.65 billiún i [[Samhain]] 2006. Thuairiscigh anailísí de chuid Bank of America sa bhliain 2015 gur fiú $70 billiún an suíomh YouTube ag an am sin<ref>[http://tuairisc.ie/youtube-a-aistriu-go-gaeilge-agus-meitheal-aistriuchain-curtha-ar-bun/ tuairisc.ie, 22 Nollaig 2016]</ref>. == Srianta == I mí Aibreáin 2026, d'fhógair Youtube go bhfuil tuismitheoirí agus caomhnóirí in ann srian ama a chur ar an sruthú "YouTube Shorts", nó é a chasadh as uilig, i gcuntas atá faoina maoirseacht. San "ionad teaghlaigh" san aip is féidir an rogha ar an lear ama atá ceadaithe sa ló a dhéanamh, síos chomh fada le "0 nóiméad". Nuair a bheidh an teorainn sroichte ag an ngasúr tiocfaidh teachtaireacht ar an scáileán ag rá go bhfuil deireadh leis an sruthú an chuid eile den lá.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Deis srian ama a chur ar ghasúir fógartha ag YouTube|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0420/1569221-deis-srian-ama-a-chur-ar-ghasuir-fogartha-ag-youtube/|date=2026-04-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> == Conspóidí == === Bréagnuacht === Sa bhliain 2024, cheadaigh Youtube fógraí bréagacha maidir le cúrsaí toghcháin in Éirinn.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Fógraí bréagacha maidir leis an tír seo ceadaithe ag TikTok|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0604/1452875-fograi-breagacha-maidir-leis-an-tir-seo-ceadaithe-ag-tiktok/|date=2024-06-04|language=ga-IE|author=Nuacht TG4}}</ref> Ba le fonn córas scagtha Youtube a thástáil a chuir an eagraíocht [[Global Witness]] sé fhógra dhéag chuig an meán sóisialta a raibh eolas bréagach iontu. Vótáil ar líne agus i dtéacs teileafóin; an aois vótála; agus cead vótála ag inimircigh in Éirinn – mar dhea – na hábhair a cuireadh i láthair sna fógraí. Ghlac YouTube le péire acu ach tharraing Global Witness siar iad sular foilsíodh iad.<ref name=":0" /> ==Féach freisin== * [[An Ghaeilge ar Youtube]] == Naisc sheachtracha == * [https://ie.youtube.com Príomhleathanach na hÉireann ar YouTube] * [https://www.youtube.com Príomhshuíomh YouTube] * [https://foghlaim1916.blogspot.com/ Cuntais YouTube atá ag postáil ábhar i nGaeilge] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Láithreáin líonraithe shóisialta]] [[Catagóir:Láithreáin siamsaíochta]] [[Catagóir:YouTube]] ofoqveoozt9i77cmfa8rgbdrnj1qq8k 0 25958 1310683 1293765 2026-04-28T05:16:21Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310683 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Thornton in [[Yorkshire]] ab ea '''Charlotte Brontë''' (21 Aibreán 1816 – 31 Márta 1855). == Saothair == I measc saothair Charlotte Brontë tá: * ''Jane Eyre'' (1847) * ''Shirley'' (1849) * ''Villette,'' (1853) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Brontë, Charlotte}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1816]] [[Catagóir:Básanna i 1855]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean Gotach]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] otpxwvnamcmwilk0f0r40lcwf2b8qrm 0 25988 1310684 1293766 2026-04-28T05:16:42Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310684 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Thornton in [[Yorkshire]] ab ea '''Emily Jane Brontë''' ([[30 Iúil]] [[1818]] – [[19 Nollaig]] [[1848]]). == Saothair == I measc saothair Emily Brontë tá: * ''[[Árda Wuthering]]'' ([[1847]]) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Brontë, Emily}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1818]] [[Catagóir:Básanna i 1848]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean Gotach]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] lgbto136ihnia1rmyyh40p2z8y4glla 0 25989 1310682 1293767 2026-04-28T05:15:49Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310682 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir Sasanach a rugadh i Thornton in [[Yorkshire]] ab ea '''Anne Brontë''' ([[17 Eanáir]] [[1820]] – [[28 Bealtaine]] [[1849]]). == Saothair == I measc saothair Anne Brontë tá: * ''Agnes Grey'' ([[1847]]) * ''The Tenant of Wildfell Hall'' ([[1848]]) == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Bronte, Anne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1820]] [[Catagóir:Básanna i 1849]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Ficsean Gotach]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] ctuw98279uofrz0fwe2l1638djejsye 0 27152 1310690 1308447 2026-04-28T05:20:17Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310690 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Scríbhneoir]] Angla-Éireannach, státaire, [[fealsamh]] agus [[parlaimint]]eoir [[Sasana]]ch ab ea '''Edmund Burke''' nó '''Éamonn de Búrca,''' a rugadh sa bhliain [[1729]] i m[[Baile Átha Cliath]]. Fear ildánach sa chiall chlasaiceach agus smaointeoir de dhlúth ba ea an Búrcach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.coislife.ie/product/rogha-alt/|teideal=Rogha alt|údar=Liam Ó Muirthile|dáta=Cois Life 2014|language=ga-IE|work=Cois Life|dátarochtana=2019-07-09|archivedate=2019-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190709065808/https://www.coislife.ie/product/rogha-alt/}}</ref> Ó 1766 go dtí 1794 bhí sé ina Bhall Parlaminte i dTeach na dTeachtaí sa Bhreatain Mhór leis na Fuigeanna. Chreid an Búrcach gur dlúth an ceangal idir suáilcí agus béasa sa tsochaí, agus tábhacht na n-insititiúdí creidimh ar mhaithe le seasmhacht mhorálta agus do leas an stáit, faoinar scríobh sé sa leabhar ''Cosaint na Sochaí Nádúrtha'' (1756). Cháin sé gníomhartha Rialtas na Breataine i dtaca leis na gcoilíneachtaí Meiriceánacha; a bearta cánach san áireamh. Mhaígh an Búrcach gur cheart go mbeadh cead ag lucht na gcóilíneachtaí dul i gcoinne údarás an Rialtais i Londain, cé nár thacaigh sé riamh leo siúd a rinne iarracht neamhspleáchas a bhaint amach. Cuimhnítear air mar dhuine a thug tacaíocht d'fhuascailt na gcaitliceach, do tháinseamh Warren Hastings as Comhlacht na nIndiacha Thoir, agus a fhrithbheart diongbháilte in éadan Réabhlóid na Fraince. Ina leabhar ''Smaointe ar an Réabhlóid sa Fhrainc'' a scríobh an Búrcach sa bhliain 1790, mhínigh sé gurb í an réabhlóid ba chúis leis an scrios a rabhthas ag déanamh ar an tsochaí agus ar institiúidí an stáit, agus lochtaigh sé géarleanúint na hEaglaise Caitlicí a d'eascair aisti. An toradh a bhí air sin go ndearnadh duine mór le rá sna Fuigeanna agus go háirithe ar an taobh coimeádach den pháirtí polaitíochta sin, murab ionann agus na Fuigeanna Nua a bhí á stiúradh ag Cathail Séamas Mac an tSionnaigh (Charles James Fox) a bhí i bhfách le Réabhlóid na Fraince. Sa 19ú haois, mhol idir choimeádaigh agus liobrálaigh an Búrcach. Dá éis sin, le linn an 20ú haois, chreidtí gurb é an Búrcach bunaitheoir fhealsúnacht an choimeádachais go háirithe sna Stáit Aontaithe agus sa Ríocht Aontaithe. == Óige == Ba i mBaile Átha Cliath a rugadh an Búrcach dá mháthair Máire (de Nógla an sloinne a bhí uirthi roimh phósadh di) a bhí ina Caitliceach Rómhánach de bhunadh Chontae Chorcaí. Dlíodóir éirimiúil a bhí ina athair, Ristéard, ar bhall Eaglais na hÉireann é. Ní léir ar thiontaigh Ristéard ón gCaitliceachas sular saolaíodh a mhac Éamonn. Ba de shliocht Uilleag de Búrca, ridire Angla-Normannach, iad an teaghlach. Tháinig Uilleag de Búrca i dtír in 1185 i ndiaidh ionradh Anraí II ar Éirinn in 1171 agus bhíodar ar na teaghlaigh mhóra Gall a tháinig leis na Gaeil, leis an nGaeilge agus le nósanna na nGael de réir a chéile. Murab ionann agus a dheirfiúr, Joanna, a tógadh mar Chaitliceach agus a chloígh leis an gcreideamh sin ar feadh a saoil, tógadh Éamonn le creideamh a athar, an tAnglacánachas, agus cloígh sé leis go docht go deireadh a shaoil. Rinne a naimhdí polaitiúla ón eite chlé iarracht clúmhilleadh a tharraingt air trí líomhaintí a scaipeadh gur Chaitliceach diamhair a bhí sa Bhúrcach, gur cuireadh oideachas air i gColáiste Íosánach Naomh Omer in Calais na Fraince (rud nárbh fhíor), gur raibh báúlacht rúnda aige don Chaitliceachas. Ó thús go deireadh a shaoil b'ionann ballraíocht na hEaglaise Caitlicí agus dícháilliú ó oifig phoiblí de réir na bPéindlíthe in Éirinn. Mar a mhínigh an Búrcach do Phroinséas Crewe:<blockquote>Rinne naimhdí an Bhúrcaigh tréaniarracht cur ina luí ar an saol mhór gur tógadh sa Chreideamh Caitliceach é, 7 gur den chreideamh sin iad a mhuintir, 7 gur cuireadh oideachas air féin in St. Omer—ach ba bhréag é, óir ba chleachtóir an dlí é a athair i mBaile Átha Cliath go rialta, rud nárbh fhéidir dá mba Chaitliceach é: 7 mar sin cé gur tharla don Bhúrcach a bheith i bPáras faoi dhó, níor tharla go ndeachaigh sé tríd an mBaile sin ar a dtugtar St. Omer.</blockquote>I ndiaidh don Bhúrcach bheith tofa chuig Teach na dTeachtaí, ghlac sé mionn dílseachta, séanadh faoi mhionn, an mionn ceannais agus frithdhearbhú i gcoinne an tras-substaintithe. Agus é ina pháiste, ar uairiribh chaitheadh an Búrcach seal i bhfad ar shiúl ó aer míshláintiúil Bhaile Átha Cliath i gcomhluadar theaghlach a mháthar cóngarach do Chill an Mhuilinn ar bhruach na hAbhann Móire i gContae Chorcaí. Fuair sé a chuid oideachais ar dtús i scoil de Chumann na gCarad i mBéal Átha an Tuair i gContae Chill Dara, 42 míle (42 ciliméadar) siar ó dheas ó Bhaile Átha Cliath. Ní fios ar fhreastail sé ar na scoileanna cois claí mar a rinne a col ceathrar i gCill an Mhuilinn. Choinnigh sé teagmháil le hiar-chomhscoláire dá chuid ar feadh a shaoil, mar a bhí Máire Leadbeater arb í iníon úinéir na scoile. In 1744 thosaigh an Búrcach ag staidéar ar Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath, a bhí ina institiúid Phrotastúnach an t-am sin ina raibh bac ar Chaitlicigh tabhairt faoi chéimeanna. In 1747 chuir sé cumann díospóireachta ar bun, Cumann Éamann de Búrca, rud a comhcheanglaíodh le Cumann Staire na hollscoile agus cruthaíodh Cumann Staire an Choláiste, ar é an cumann fo-chéime is sine ar domhan. Tá miontuairiscí na gcruinnithe fós i seilbh an Chumainn Staire. Ghnóthaigh an Búrcach a chéim in 1748. Ba mhian lena athair go ndéanfadh sé staidéar ar an dlí, agus leis sin chuaigh sé go Londain in 1750, áit a ndeachaigh sé go Cumann Ónórach an Mheánteampaill agus go luath ina dhiaidh sin d'éirigh sé as an staidéar dlíchun taisteal go dtí an Eoraip. Iar ndiúltú an dlí dó, chuaigh sé leis an scríbhneoireacht chun slí bheatha a shaothrú. == Fealsúnacht == [[Íomhá:Edmund Burke2 c.jpg|clé|mion|228x228px]]Ba mhór tionchar teoiric an Novus Homo de chuid [[Cicearó]] ar Burke agus é i mbun [[Teachta Parlaiminte|feisireachta]] i [[Londain]], teoiric a leag béim ar leith ar theilgean phearsantacht mhacánta an chainteora san earnáil mhórálach phoiblí.<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.beo.ie/alt-edmund-burke-an-aithisc.aspx|teideal=Edmund Burke an Aithisc|language=ga|work=Beo!|dátarochtana=2019-07-09}}</ref> == Saol == [[Íomhá:Edmund Burke caricature 1790.jpg|clé|mion|231x231px|scigphictiúr, 1790]]D'fhreastail an Búrcach ar [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide i mBaile Átha Cliath]] ó [[1744]] go [[1748]]. Bhogadh sé go [[Londain]] sa bhliain [[1750]]. Ba bhall Fuig de Pharlaimint [[Westminster]] é ó [[1765]] ar aghaidh. Bhí Burke an-láidir ina chuid [[Coimeádachas|coimeádachais]]. Mar shampla, thosaigh [[Réabhlóid na Fraince]] sna 1780idí agus sheas Burke an fód go láidir ina éadan ó thaobh na hidé-eolaíochta de. Fuair an Búrcach bás le hailse goile (pianmhar agus míshuaimhneach ag an am) sa bhliain [[1797]] i mBeaconsfield, [[Sasana]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Burke, Edmund}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1729]] [[Catagóir:Básanna i 1797]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Alumni Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Briostó]] [[Catagóir:Buckinghamshire]] [[Catagóir:Daoine Angla-Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Fealsúna Éireannacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Máisiúin]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Staraithe Éireannacha ón 18ú haois]] [[Catagóir:Yorkshire Thuaidh]] 2kbud8pe6o6e72o1a5gy6im5srwe5e2 0 27264 1310691 1289033 2026-04-28T05:20:38Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310691 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[file|fhile]] ón [[An Bhreatain|mBreatain]] é '''George Gordon Byron, an séú Barún Byron''' (agus '''George Gordon Noel, 6ú Barún Byron''' ina dhiaidh sin), [[Comhalta den Chumann Ríoga|CCR]] ([[22 Eanáir]] [[1788]] – [[19 Aibreán]] [[1824]]), a dtugtar an '''Tiarna Byron''' air go coitianta. Badhuine de phríomhphearsana ghluaiseacht an Rómánsachais é. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-gr}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Byron, George Gordon}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1788]] [[Catagóir:Básanna i 1824]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Drámadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Filí Gréagacha]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir déghnéasacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] pnd1c7hlg0hfiecm9dkdfw04mb3ryh0 0 29032 1310555 1243759 2026-04-27T15:24:24Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310555 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir í '''Greer Garson''' (a rugadh ar an [[29 Meán Fómhair]] [[1904]] agus a fuair bás ar an [[6 Aibreán]] [[1996]]). B'[[Éire]]annach í a máthair. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Garson, Greer}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1904]] [[Catagóir:Básanna i 1996]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Ban-Aisteoir is Fearr i nDráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Texas]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hAlban]] [[Catagóir:Essex]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Preispitéirigh]] 97622nm6htpgy37vdfr41lq3eyqnpct 0 29470 1310665 1306455 2026-04-28T04:05:20Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310665 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Tá '''Colm Mac Séalaigh''' ar dhuine de bhunaitheoirí an racghrúpa ''[[Na Fíréin]]''. Mar bhall de Na Fíréin, d’fhág Mac Séalaigh lorg buan ar cheol na tíre seo, leis an albam ceannródaíoch ''Sin Mar A Bhíonn'', a eisíodh sa bhliain 1986, leis na hamhráin iomráiteacha ‘Tír na nÓg’, ‘Dífhostaithe’ agus ‘Deireadh na Seachtaine’. 2Agus níor stop sé den chumadóireacht chumasach riamh. Do gach ré nua, cruthaíonn sé saothar oilte machnamhach."<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/ta-colm-mac-sealaigh-ar-dhuine-de-na-liriceoiri-is-fearr-in-eirinn/|teideal='Tá Colm Mac Séalaigh ar dhuine de na liriceoirí is fearr in Éirinn'|údar=Seán Ó Dubhchon|dáta=2023-03-28|language=ga-IE|dátarochtana=2023-04-02}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Gairm == Rugadh agus tógadh Mac Séalaigh i m[[Baile Átha Cliath]], áit ar chaith sé roinnt mhaith blianta ag obair mar mhúinteoir i g[[Coláiste Eoin]], scoil [[Gaelscoil|lán-Ghaelach]] i [[Stigh Lorgan]] i ndeisceart na cathrach.<ref name=":0" /> Tá Mac Séalaigh, ag cumadh amhrán óna [[1970idí|seachtóidí]] i leith. In éineacht lena leathbhádóir ceoil Gearóid Ó Murchú, cumadóir eile, bhí sé im’ bhall de na bannaí Tŷ Bach agus Na Fíréin agus chomh maith leis sin bhí sé i mo bhall d’Éinniú, banna a bhunaigh Seán Ó hÉanaigh. Chum sé amhráin d’albaim na mbannaí sin - Téanam Ort (1974) le Tŷ Bach, Sin Mar a Bhíonn (1986) & Beagáinín Níos Fearr (1991) le Na Fíréin, agus Éinniú (1993) – agus focail an amhráin Tír na nÓg in éineacht le Gearóid a eisíodh den chéad uair mar cheirnín singil (1975). D'eisigh Mac Séalaigh a chéad albam aonair, ''Aon Scéal?'' sa bhliain 2014.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.spailpin.com/en/home/news?start=10|teideal=News - An Spailpín Fánach|work=www.spailpin.com|dátarochtana=2023-04-02}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa bhliain 2022, d'eisigh Mac Séalaigh, an t-albam ‘''1967''’ an dara halbam aonair uaidh. Amhráin nuachumtha, chomhaimseartha is mó atá ar na halbaim seo. Roghnaíodh amhráin dá chuid sé huaire do bhabhta ceannais Chomórtas Amhrán RTÉ Raidió na Gaeltachta, Réalta, i 1995, 1996, 1999, 2000, 2001 agus 2002. == Saothar == Tá cúpla snáithe a ritheann trí shaothar Mhic Séalaigh: súil ar an saol agus an tsochaí ina bhfuilimid, scéalaíocht iontach sna hamhráin agus blas úr comhaimseartha ina chuid ceoil.<ref name=":0" /> ==== Tŷ Bach ==== * 1974 - ''Téanam Ort''. Fadcheirnín (Outlet Records) * 1975 - 'Tír na nÓg’ / ‘Scioból’. Ceirnín singil (Outlet Records) ==== Na Fíréin ==== * 1986 - ''Sin mar a Bhíonn''. Fadcheirnín agus caiséad (Gael Linn) ** ‘Deireadh na Seachtaine’ / ‘Dúnta i nGrá’. Ceirnín singil (Gael Linn) ** ‘Sin mar a Bhíonn’ / Tóg Mé’. Ceirnín singil (Gael Linn) * 1990 - ''Beagáinín Níos Fearr''. Albam ar chaiséad (Gealt) * 1991 - ''Na Fíréin''. Dlúthdhiosca (Gael Linn) === ''1967'' === Tháinig an t-albam amach in 2022.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.spailpin.com/ga/dearbhain-feirini-teanga-cultur/ceol-speisiuil/1967-amhrain-chomhaimseartha-le-colm-mac-sealaigh-cd-detail|teideal=Ceol Spéisiúil: 1967. Amhráin chomhaimseartha le Colm Mac Séalaigh. CD|work=www.spailpin.com|dátarochtana=2023-04-02|archivedate=2023-04-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230402211834/https://www.spailpin.com/ga/dearbhain-feirini-teanga-cultur/ceol-speisiuil/1967-amhrain-chomhaimseartha-le-colm-mac-sealaigh-cd-detail}}</ref> Tugann an teideal ''1967'' le fios go bhfuil blas an uaignis nó súil siar i gceist leis na hamhráin seo. Is cinnte go bhfuil scéalta ó bhlianta a chuaigh thart á n-insint in amhráin ar nós ‘1967’, ‘1969’ agus ‘Céilí As Inse Chór’. Na hamhráin 1967 / 1969 / Cailín as Inse Chór / Níl Aon Fháilte Romham / Na Coisithe / Siúil a Rúin / Saibhir Daibhir / Go n-Éirí an t-Ádh Leat / An Fear Dorcha / Seanchóta / Airgead / Níor Mhiste Liom / Thíos ar mo Ghlúin Gach amhrán le Colm Mac Séalaigh seachas focail ‘Na Coisithe’, dán le [[Liam S. Gógáin]]. Ceoltóirí: Colm Mac Séalaigh - príomhghuth, maindilín, orgán béil. == Tagairtí == {{Reflist}} == Nótaí == * Meek, Bill (1974), ‘New Outlets’, Folk Scene, ''The Irish Times'', 10 Meán Fómhair. * Butler, Tony (1974), ‘Pop goes the Irish’, Town Talk, ''The Evening Herald'', 4 Deireadh Fómhair. * Prendergast Mark J (1987), ''Irish rock roots personalities directions'', The O’Brien Press. * Ní Chéileachair, Sorcha (2004), 'Áiséirí na bhFíréan', ''Foinse'', Meán Fómhair. * Ó Báille Ruaidhrí (1985), 'Éistimis leis Na Fíréin', ''Anois'', 26 Bealtaine. * Ó Báille, Ruaidhrí (1986), 'Seo mar atá! LP Fíréanta do na cairteacha?', ''Anois'', 14 Meán Fómhair. * Ó Báille, Ruaidhrí (1991), 'Sin mar a bhí?', ''Anois'', 1-2 Meitheamh. * Ó Snodaigh, Colm (1992), ‘Ceol Nuachumtha, Nua-aimseartha agus an Teanga’, ''An tUltach'', Nollaig, 25-33. * ''Anois'', 14 Meán Fómhair, 1986. {{DEFAULTSORT:Sealaigh, Colm Mac}} [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Baile Átha Cliath]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Amhránaithe Gaeilge]] 3nz9x1ijowids8pdxw0qu3etfn5594z 0 30009 1310535 1262823 2026-04-27T14:27:22Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310535 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Teanga}} [[Íomhá:Gypsies near the Four Masters Monument, Donegal Town (geograph 3749126).jpg|clé|mion|[[lucht siúil]] sa bhliain 1958; cuimhneachán Four Masters, [[Dún na nGall]] ]] Is teanga mheasctha de chuid [[Lucht siúil|an lucht siúil]] in [[Éire|Éirinn]] ach go háirithe, is in áiteanna sa [[An Bhreatain|Bhreatain Mhór]], í '''an tSeiltis''' (sa [[teangeolaíocht]]; '''Shelta''' i m[[An Béarla|Béarla]]) nó '''Caintis''' ('''Cant''' i m[[An Béarla|Béarla]]; tá tóir ar an bhfocal seo ach go háirithe). Tugtar an lucht siúil '''Gaimis''' ('''de Gammon''' i m[[An Béarla|Béarla]]) air. Ní bhíonn figiúirí cruinne faoi líon na gcainteoirí Caintise ar fáil ach meastar go bhfuil tuairim is 5,000 – 6,000 duine in Éirinn a bhfuil cumas éigin sa teanga acu.<ref>{{Lua idirlín|url=http://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/focloir-caintise-le-seoladh-amarach/|teideal=Foclóir Caintise le seoladh amárach|údar=NÓS|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-05-06|archivedate=2021-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210506205732/http://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/focloir-caintise-le-seoladh-amarach/}}</ref> == Stair == I measc theangeolaithe, is í an tSeiltis an téarma is mó a úsáidtear agus tá tagairt déanta don teanga i dtéacsanna acadúla ó bhí na 1870idí ann ar a laghad. Ach is cosúil go dtéann fréamhacha na teanga siar go dtí ré na meánaoise agus tá na fréamhacha sin fite fuaite leis an tseanGhaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/clar-raidio-eisceachtuil-ag-dul-amach-anocht-i-ngaeilge-bearla-agus-sa-tseiltis/|teideal=Clár raidió eisceachtúil ag dul amach anocht – i nGaeilge, Béarla agus sa tSeiltis|údar=Robert McMillen|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-05-06}}</ref> == Naisc sheachtracha == * [https://kidsown.ie/product/cant-lose-cant/ ‘Can’t Lose Cant’], foclóir Caintise do pháistí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Launch Of ‘Can’t Lose Cant’|url=https://www.youtube.com/watch?v=2I8S6UBgLoI|language=en|author=Sligo Traveller ar Youtube|date=2021}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://kidsown.ie/product/cant-lose-cant/|teideal=Can't Lose Cant|language=en-GB|work=Kids' Own Publishing Partnership|dátarochtana=2021-05-06}}</ref> * 'Feen of the Tober'<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b093p79s|teideal=Feen of the Tobar|údar=Jack Delaney / BBC|dáta=2017|work=www.bbc.co.uk|dátarochtana=2021-05-06}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-teanga}} {{Teangacha Ceilteacha}} {{DEFAULTSORT:Seiltis}} [[Catagóir:Teangacha Ceilteacha]] [[Catagóir:Teangacha na hÉireann]] [[Catagóir:Lucht siúil]] fml4b695h01gvws5g3cyz8xv3es3vmn 0 30190 1310687 1277453 2026-04-28T05:18:17Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310687 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Innealtóir]] sibhialta [[Sasanaigh|Sasanach]] ab ea '''Isambard Kingdom Brunel''' ([[9 Aibreán]] [[1806]] – [[15 Meán Fómhair]] [[1859]]). Rinne Brunel clóis long, Mór-Iarnród an Iarthair, sraith galtán agus roinnt droichead agus tollán a thógáil. Ceannródaí é san iompar poiblí agus san innealtóireacht nua-aimseartha. {{Síol-beath-en}} {{Síol-innealtóir}} {{DEFAULTSORT:Brunel, Isambard Kingdom}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1806]] [[Catagóir:Básanna i 1859]] [[Catagóir:Ailtirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ceapadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Hampshire]] [[Catagóir:Innealtóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] 5i402p2fk34tiiice5sp342pru0lgqa 0 31016 1310674 1272306 2026-04-28T04:53:39Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310674 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is stiúrthóir [[Pobal Éireannach na Breataine|de phór na hÉireann]] é '''Danny Boyle''' a rugadh i Radcliffe, [[Sasana]] ar an [[20 Meán Fómhair]] [[1956]]. {{Síol-beath-en}} {{Síol-scannán}} {{Síol-tv}} {{DEFAULTSORT:Boyle, Danny}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lancashire]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán Sasanacha]] [[Catagóir:Stiúrthóirí scannán uafáis]] [[Catagóir:Stiúrthóirí teilifíse]] 4kjmnvfs6iwr05texa7ojvosllof9g8 0 31460 1310601 1299548 2026-04-27T17:13:26Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310601 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[naomh]] é '''Aodhán Lindisfarne''', [[easpag]] agus misinéir rialta<ref><nowiki>https://www.lindisfarne.org.uk/general/aidan.htm</nowiki></ref>. Bhunaigh sé [[mainistir]] [[Lindisfarne]] ar chósta thoir thuaidh [[Sasana|Shasana]]<ref>Léirmheas. Feasta 62 (1), 19-23. Gearóid Ó Clérigh. <nowiki>http://www.feasta.ie/</nowiki> Lch: 19-23 2009-01-01</ref>. I [[635]] ba iad manaigh Éireannacha as [[Í Cholm Cille|mainistir Í]] in Inse Ghall, faoi stiúir an easpaig Aodhán, a lean den chraobhscaoileadh nuair a bhunaigh siad mainistir Lindisfarne, ar [[oileán]] amuigh ó chósta Northumberland. == Saol == [[Íomhá:Lindisfarne Priory On Holy Island.jpg|clé|mion|Holy Island]] [[Íomhá:Statue of St Aidan, Lindisfarne Priory.jpg|clé|mion|257x257px|Aidan, Lindisfarne]] Ba de shliocht Éireannach é Naomh Aodhán agus bhí sé ina mhanach de chomhthionól Oileán Í<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.cumannnasagart.ie/lunasa/naomh-aodhan-lindisfarne.html|teideal=Naomh Aodhán Lindisfarne, easpag agus misinéir rialta: Lúnasa 31 {{!}} Cumann na Sagart|language=en|work=www.cumannnasagart.ie|dátarochtana=2018-08-31}}{{Dead link|date=Aibreán 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Íomhá:St Aidan's Statue and Lindisfarne Priory. - geograph.org.uk - 132556.jpg|clé|mion|Dealbh Saint Aidan agus Lindisfarne Priory]] Nuair a díbríodh Oswald, Rí [[Nortumbarlann|Northumbria]], as a ríocht tháinig sé ar lorg tearmainn i mainistir Oileán Í. Nuair a d’fhill sé abhaile chun dul arís i gcoróin, thug sé cuireadh do Naomh Aodhán teacht leis lena mhuintir a aisiompú chun an [[Creideamh|chreidimh]]. Lonnaigh Aodhán i Lindisfarne agus is ansin a bhí a lárionad misinéireachta. Le cuidiú an Rí, a bhí mar theangaire aige, d’éirigh go han-mhaith leis an misean. D’éag sé i [[Northumberland]] ar an [[31 Lúnasa]] [[651]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-ie}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Aodhán Lindisfarne Naomh}} [[Catagóir:Daoine a rugadh sa 6ú haois]] [[Catagóir:Básanna i 651]] [[Catagóir:An Mheánaois in Éirinn]] [[Catagóir:An Mheánaois Luath]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Easpaig]] [[Catagóir:Misinéirí]] [[Catagóir:Naoimh Éireannacha]] [[Catagóir:Pobal Éireannach na Breataine]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] [[Catagóir:Sagairt Éireannacha]] mvsyd54vkl3256n7isl4qpxn200yhia 0 32142 1310644 1280181 2026-04-27T21:36:04Z TGcoa 21229 1310644 wikitext text/x-wiki {{glanadh-mar|Formáid, tagairtí, srl}} {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Meánscoil Dhoiminiceánach i n[[Droichead Nua]], [[Contae Chill Dara|Co. Chill Dara]] is ea '''Coláiste an Droichid Nua'''. Bunaíodh sa bhliain 1852 é mar scoil chónaithe do bhuachaillí. Inniu, fós faoi chúram na [[Doiminicigh|Doiminiceánaigh]], is scoil mheasctha í le beagnach 800 dalta. == Mana == Tá dhá mhana ag armas an choláiste: "''Veritas''" agus "''Cur me persequeris''". Mana na Doiminiceánaigh is ea ''Veritas'' (Fírinne). Mana na clainne Eustace, na daoine a thug an talamh don scoil, is é ''Cur me persequeris'' –(Cén fáth go mbíonn tú do mo chéasadh?). Is é atá i gceist leis an mana seo ná finscéal Naoimh Eustace – scéal ina bhuaileann sé poc le cros idir a bheana(rud atá le feiceáil in armas an choláiste) agus ina fiafraíonn an poc an fáth go bhfuil an naomh á chrá. == An Scoil Faoi Láthair == Is é Matt O’Shea príomhoide na scoile faoi láthair. Is é Pat O’Brien an leaspríomhoide. == IarDhaltaí Cáiliúla == * [[Fergal Quinn]] – fear gnó a bhunaigh Superquinn. * [[Cyril Cusack]] – aisteoir * [[Hugh Brady]] – Uachtarán Choláiste na hOllscoile, BÁC * [[Mick Quinn]] –imreoir agus traenálaí rugbaí d’fhoireann na hÉireann * [[Jamie Heaslip]] – imreoir rugbaí * [[Fionn Carr]] – imreoir rugbaí * [[Geordan Murphy]] – imreoir rugbaí * [[Tony Buckley]] – imreoir rugbaí * [[Johne Murphy]] – imreoir rugbaí * [[Bernard Jackman]] – imreoir rugbaí * [[David Byrne]] – polaiteoir * [[Barry Murphy]] – fear grinn * Pippa O’Connor –mainicín * [[Christy Moore]] – ceoltóir * Michael Guiry – eolaí * Dave Allen – fear grinn * [[Feargal Mac Amhlaoibh]] - ceoltóir agus gníomhaí teanga == Féach freisin == == Naisc sheachtracha == * [http://www.newbridge-college.ie Newbridge-college.ie] * [http://newbridge.dominicans.ie Newbridge.dominicans.ie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120325224756/http://newbridge.dominicans.ie/ |date=2012-03-25 }} == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol-ie}} [[Catagóir:Meánscoileanna in Éirinn]] qwxsmgi53dcgrb1wxs8xmcmo804row3 0 33994 1310646 1301755 2026-04-27T21:45:48Z TGcoa 21229 1310646 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is bruachbhaile i ndeisceart [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]] é '''Dumhach Thrá'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1412159|title=Dumhach Thrá/Sandymount {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> ([[Béarla]]: ''Sandymount'' ). [[Íomhá:Irishtown, Ringsend & Sandymount.png|mion|clé|Léarscáil na Dumhach Thrá (le Baile Gaelach agus Rinn)]] [[Íomhá:Water cleanliness sign, Dublin.jpg|clé|mion|Dumhach Trá, BÁC [[Truailliú uisce|truaillithe]]]] == Daoine == * [[Ronnie Delany]] * [[Feargal Mac Amhlaoibh]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-ie}} {{Ceantracha i mBaile Átha Cliath}} [[Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath]] c5rttm02agapdwljeh4h811kl2lr81r 0 34078 1310732 1308911 2026-04-28T10:34:45Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310732 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[sráidbhaile]] é '''Dumha Thuama.'''<ref name="Logainm">{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1417299|title=Dumha Thuama/Doohooma {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-22|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> Tá sé suite in [[Iorras]], in iarthuaisceart [[Contae Mhaigh Eo|Chontae Mhaigh Eo]]. Ba i nDumha Thuama a tháinig an Dr [[Séamas Ó hInnéirghe]] ar an saol.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/ulysses-lig-ort-gur-leigh-tu-an-leabhar/|teideal=Ulysses: Lig ort gur léigh tú an leabhar!|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|dáta=16 Meitheamh 2017|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2020-06-17}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-tír-ie}} [[Catagóir:Contae Mhaigh Eo|Dumha Thuama]] 7k7xgj3aotaje3hrddn9petusrf7yqx 0 34554 1310715 1295878 2026-04-28T05:52:20Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310715 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is léiritheoir ceoil agus pearsa theilifíse é '''Simon Phillip Cowell''' a rugadh ar 7 Deireadh Fómhair, 1959. Ba bhreitheamh é ar an gclár teilifíse ''[[The X-Factor]]'' a chuir sé tús leis sa bhliain 2004. Tá cónaí air in Beverly Hills, [[California]], faoi láthair. Tá clú air as an mbealach borb a gcuireann sé locht ar na hiomaitheoirí ar ''The X-Factor''. == Óige Simon Cowell == Rugadh Cowell in [[Lambeth]], i [[Londain]] Shasana<ref>{{Lua idirlín |url=http://www.findmypast.co.uk/BirthsMarriagesDeaths.jsp |teideal=Births and Deaths England and Wales 1837–2006 |dátarochtana=2014-09-01 |archivedate=2011-08-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822003653/http://www.findmypast.co.uk/BirthsMarriagesDeaths.jsp }}</ref> agus tógadh é in Elstree, [[Hertfordshire]].<ref>Cowell, S. {2003) ''[http://www.amazon.com/dp/0767917413 "I Don't Mean to Be Rude, But..."]'', Broadway Books, ISBN 0-7679-1741-3</ref> Bhíodh a mháthair, Julie Brett (née Josie Dalglish), ina damhsóir [[bailé]], agus feidhmeannach i dtionscal an cheoil ab ea a athair, Eric Selig Phillip Cowell, Sr. (1918–1999). Bhí lámh aige seo le forbairt gníomhaireachtaí eastáit chomh maith. Ba de shliocht Sasanach a mháthair agus de shliocht [[An Pholainn|Polannach]] a athair. [[Críostaí|Críostaithe]] iad muintir a mháthar agus ba [[Giúdaigh|Ghiúdaigh]] iad formhór a shinsear Pholannach, cé nár labhair athair Simon lena chlann faoi ariamh. Tá deatháir níos óige ag Simon Cowell, chomh maith le triúr leasdeartháireacha agus leasdeirfiúr amháin. D'fhreastail Cowell agus a dheartháir ar Radlett Preparatory School agus ar Dover College, scoil neamhspleách. D'imigh sé i ndiaidh na scrúdaithe leibhéil O a dhéanamh. Rinne sé staidéar ar an mBéarla agus ar an litríocht agus bhain sé GCE amach in socheolaíocht. Bhain sé GCE eile in socheolaíocht in Windsor Technical College. In aois a sheacht mbliana déag bhí sé ag siúl amach le Paula Hamilton, mainicín. Ghlac Cowell roinnt post ag scamhadh geatairí do dhaoine—mar theachtaire le linn déanamh an scannáin úd de chuid [[Stanley Kubrick]], ''The Shining'', mar shampla—ach níor réitigh sé go maith lena chuid comhghleacaithe agus maor. Sa deireadh d'éirigh lena athair post a fháil dó i seomra an phoist ag EMI Music Publishing, mar a raibh a athair ina fheidhmeannach ag an am. == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.imdb.com/name/nm1101562/ Próifíl ag imdb. Aisghabháladh ar 1-9-2014] {{Síol-beath-en}} {{Síolta ceol}} {{Síol-scannán}} {{Síol-tv}} {{DEFAULTSORT:Cowell, Simon}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1959]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Breithiúna The X Factor]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine le neamhoird mheabhracha]] [[Catagóir:Daonchairde]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Foilsitheoirí]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] byvkqyr7k37q4j1orvzztefh23uak5u 0 34600 1310638 1292994 2026-04-27T20:55:59Z TGcoa 21229 1310638 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Is [[Láithreán Gréasáin|láithreán líonraithe shóisialta]] é '''X''', nó '''Twitter,''' a chuireann seirbhísí líonraithe shóisialta agus micreabhlagála ar fáil dá úsáideoirí. Bhaist Elon Musk ''''X'''<nowiki/>' ar an aip sa bhliain 2023, "an aip a dhéanann gach rud" dá réir seisean. Ach is deacair sean-nós a bhriseadh agus tá 'Twitter' i mbéal an phobail fós. Foilsítear teachtaireachtaí ghearra faoi 280 carachtar i bhfoirm théacs ar a dtugtar ''tvuíteanna'', ''giolcanna'' nó ''tweets'' as [[Béarla]]. Ós rud é go gcuirtear srian ar líon na g[[Carachtar (ríomhaireacht)|carachtar]] in aon phostáil nó tvuít, déantar cur síos uaireanta air mar "[[Teanga SMS|SMS]] (Seirbhís Gearrtheachtaireachtaí) an [[Idirlíon|Idirlín]]". Úsáidtear Twitter chun, mar shampla, [[Ceoltóir|ceoltóirí]], [[Aisteoir|aisteoirí]] agus daoine cáiliúla eile a leanúint. Cruthaíodh Twitter ar an [[21 Márta]] [[2006]] nuair a sheol Jack Dorsey a chéad tvuít. Tá cúpla céad mhilliún úsáideoir sroichte acu ó shin. Tá ceanncheathrú Twitter lonnaithe i [[San Francisco]], [[California]]. [[Íomhá:Jack Dorsey in Washington D.C. - 2018 (44538272181) (cropped).jpg|mion|Jack Dorsey, 2018, Bhí sé an-sásta in 2022 go raibh Twitter le ceannach ag Musk ar $44 billiún.|clé|220x220px]] == Stair == Ar dtús, bhí Twitter á úsáid ag fostaithe na cuideachta Odeo, go dtí gur osclaíodh an lán-leagan poiblí ar an [[15 Iúil]], [[2006]]. Bunaíodh Twitter mar chuideachta ina aonar i mí Aibreáin [[2007]]. D'éirigh Twitter an-choitianta tar éis an '2007 South by Southwest festival'. Bhí 60,000 ''tweet'' ann gach lá tar éis na féile. Ar an [[14 Meán Fómhair]], [[2010]], d'athraigh Twitter dearadh an láithreáin agus tugadh lógó nua isteach. Sa bhliain 2022, bhí tairiscint déanta ag an bhfiontraí agus billiúnaí, [[Elon Musk]], Twitter a cheannach ar shuim os cionn daichead a trí billiún dollar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.listennotes.com/podcasts/nuacht-mhall/16-aibreán-2022-baile-átha-l0nXzoEdLt_/|teideal=16 Aibreán 2022 (Baile Átha Cliath) - Nuacht Mhall (podcast)|údar=Conradh na Gaeilge Londain|dáta=2022|language=ga|work=Listen Notes|dátarochtana=2022-05-24}}</ref> Ba é Musk an scairshealbhóir is mó ar Twitter ag an am tar éis dó sciar naoi faoin gcéad a cheannach. Dúirt an príomhoifigeach feidhmiúcháin conspóideach ar [[Tesla Motors|Tesla]] agus [[SpaceX]] go ndíghlasfadh sé acmhainneacht na cuideachta dá mbeadh sé ina úinéir agus go gcuirfeadh sé béim ar shaoirse cainte a chur chun cinn ar an suíomh.[[Íomhá:Meet the new boss... Same as the News boss... The Elon Musk Twitter Interview at TED 2022 (52004185747) (cropped).jpg|mion|Elon Musk ag TED 2022|clé|283x283px]] [[Íomhá:XAI-Logo.svg|clé|mion|244x244px|Is cuid de [[xAI]] é X ó 2025]] == Leasuithe de chuid Musk == Cheannaigh [[Elon Musk]] Twitter ar 27 Deireadh Fómhair 2022.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.brookings.edu/research/why-biden-would-be-justified-in-blocking-or-modifying-musks-twitter-acquisition-on-national-security-grounds/|teideal=The national security grounds for investigating Musk’s Twitter acquisition|údar=Sanjay Patnaik, Robert E. Litan, and James Kunhardt|dáta=2022-11-04|language=en-US|work=Brookings|dátarochtana=2022-11-05}}</ref> Ar dtús, i mí Aibreáin 2022, bhí bord Twitter go mór in aghaidh an comhlacht a dhíol le Elon Musk ar an gcéad ásc. Ach ghéill siad nuair a leasaigh sé a thairiscint agus nuair a deimhníodh go raibh an maoiniú faighte aige. Cheannaigh sé Twitter ar phraghas an-ard ag an am, $44 billiún.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Muinín ag bunaitheoir Twitter as a bhfuil ar intinn ag Elon Musk|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/0426/1294419-muinin-ag-bunaitheoir-twitter-as-a-bhfuil-ar-intinn-ag-elon-musk/|date=2022-04-26|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ar 3/4 Samhain 2022, cuireadh ríomhphost chuig oibrithe áirithe timpeall a domhain inar cuireadh in iúl dóibh go raibh iomarcaíocht i ndán dóibh. Bhí sé i gceist ag Twitter 50% dá bhfórsa oibre a chiorrú ar fud an domhain, agus chaill Twitter leath a fhoirne i gcúpla lá.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Oibrithe Twitter in Éirinn scaoilte chun bealaigh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1104/1333196-oibrithe-twitter-in-eirinn-scaoilte-chun-bealaigh/|date=2022-11-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Cuireadh glasáil amach i bhfeidhm bhí oifigí an chomhlachta dúnta go sealadach agus ní raibh cead ag oibrithe dul isteach iontu. Bhí thart ar 500 duine fostaithe ag Twitter ag an am i mBaile Átha Cliath.<ref name=":0" /> Ar 16 Samhain, scaip Musk ríomhphost - agus fógra deiridh - ar fhostaithe, inar cuireadh ceist orthu an mbeidís sásta glacadh le coinníollacha nua, nó nach mbeadh.<ref>Sheol Musk, teachtaireacht chuig a fhoireann ar fud an domhain ag insint dá fhoireann go raibh tuiscint ann mura chliceáil daoine ar an nasc ag deimhniú gur “mhaith leat a bheith páirteach sa Twitter úr” an lá dár gcionn, go nglacfaí leis gur éirigh siad as a bpost. Ní raibh ach lá ag na fostaithe machnamh a dhéanamh ar chinnúint idir fánacht agus “a bheith ag obair go rí-dhian ar feadh tamall fada,” nó glacadh le pacáiste scaoilíocaíochta de phá trí mhí. [https://podcasts.apple.com/ca/podcast/19-samhain-2022-d%C3%BAn-na-ngall/id1525428808?i=1000586796234 Nuacht Mhall,] Conradh na Gaeilge Londain, 19 Samhain 2022 </ref> Theastaigh uaidh grúpa dígeanta fostaithe a chothú. Bhí oifigí Twitter dúnta idir 18-21 Samhain mar bhí faitíos ar bhainisteoirí go gcuirfidh fostaithe míshásta an comhlacht ó rath.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Oifigí Twitter i mBÁC agus ar fud an domhain dúnta go sealadach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1118/1336916-oifigi-twitter-i-mbac-agus-ar-fud-an-domhain-dunta-go-sealadach/|date=2022-11-18|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Scannal Elonjet agus cosc ar iriseoirí agus iomaitheoirí === I mí na Nollag 2022, cuireadh toirmeasc ar chuntais áirithe (nó ar fionraí) agus ar naisc chuig ardáin meáin shóisialta eile, mar shmapls Mastodon, Facebook agus Instagram. Laistigh de 24 uair an chloig d'aisiompaigh an tUasal Musk an cinneadh.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://extrag.ie/2022/12/21/nuacht/votail-na-milliuin-do-musk-eiri-as/|teideal=Vótáil na milliúin úsáideoirí Twitter do Musk éirí as|údar=extrag.ie|dáta=2022-12-21|language=ga-IE|dátarochtana=2022-12-22}}</ref> {{Main|Scannal Elonjet agus Twitter, 2022}} === Éirí as === I mí na Samhna 2022, tugadh le fios ag Musk go raibh sé i gceist aige duine eile a aimsiú chun an gnólacht a threorú. D'eagraigh sé pobalbhreith faoi ar 20 Nollaig 2022. Agus tar éis do 58% den 17 milliún vótálaí glaoch a chur ar imeacht Musk, sheol sé giolc : 'Mar a deirtear, bí cúramach faoin rud atá uait..'<ref name=":1" /> == An ré X == Bhí Twitter úsáideach ar feadh i bhfad mar fhoinse nuachta agus mar ghléas chun teacht ar ábhar fiúntach den uile chineál. Ach ó chuaigh Elon Musk i gceannas ar X/Twitter sa bhliain 2022, tugadh deis as cuimse do dhaoine nach bhfuil aon mheas acu ar an bhfírinne agus ar mian leo bréaga a inseacht, fearg a threisiú agus fuath a chothú. Ó thosaigh Musk ag díbirt daoine iontaofa ón suíomh, tá X á neartú aige mar fhoinse mífhaisnéise, feirge agus seafóide.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-dochar-a-dheanann-breaga-ar-line-a-leiriu-ag-lucht-tacaiochta-iosrael-agus-hamas/|teideal=An dochar a dhéanann bréaga ar líne á léiriú ag lucht tacaíochta Iosrael agus Hamas|údar=Cathal Mac Coille|dáta=28 Deireadh Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-10-28}}</ref> Teastaíonn bearna a fhágáil idir go leor scéalta a chloistear agus iad a fhoilsiú – is é sin más fiú iad a fhoilsiú in aon chor. Déanann iriseoirí an jab sin, ach níl iriseoireacht le fáil ar Twitter níos mó. === Meath === Nuair a cheannaigh Musk Twitter in 2022, bheartaigh daoine áirithe an t-ardán a thréigean agus a n-aghaidh a thabhairt ar mhachairí nua, ar dtús [[Mastodon (bogearraí)|Mastodon]] le linn 2023. An bhliain dár gcionn, bhí go leor daoine míshásta faoin ról a bhraith siad a bhí ag Musk i bhfeachtas Trump ([[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024]]) agus tharla tréigean nua. Bhí go leor de phobal na Gaeilge a bhíodh i dteagmháil rialta lena chéile ar X gaibhte anonn go [[Bluesky]], gréasán sóisialta eile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-mean-soisialta-bluesky-ar-fail-i-ngaeilge/|teideal=An meán sóisialta Bluesky ar fáil i nGaeilge|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=28 Samhain 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-11-28}}</ref> '''Conspóidí''' Bhí X bainte den aer sa Bhrasaíl sa bhliain 2024. Scaip X nuacht bhréige; dhiúltaigh X próifílí a scaip nuacht bhréige a dhíbirt den ardán sóisialta. Níor íocadh fíneálacha ar [[X (líonra sóisialta)|X]] – luach nach mór €3 milliún. Mheas Cúirt Fheidearálach Uachtarach na Brasaíle nach raibh dóthain airgid ag X féin sa Bhrasaíl chun na fíneálacha a gearradh orthu a íoc. Mar sin reoigh an breitheamh Alexandre de Moraes sócmhainní Starlink.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/x-blocailte-sa-bhrasail-agus-cogadh-a-fhearadh-ar-scaipeadh-na-nuachta-breige/|teideal=X blocáilte sa Bhrasaíl agus cogadh á fhearadh ar scaipeadh na nuachta bréige|údar=Alex Hijmans|dáta=4 Meán Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> == Foclaíocht == Bíonn daoine ag ''giolcaireacht'', ag ''giolcadh'' nó ag ''tvuíteáil'' ar an suíomh (ón bhfocal Béarla ''tweeting''). Chomh maith, tugtar ''tvuíteanna'' nó ''giolcanna'' ar na teachtaireachtaí aonaracha, bunaithe ar an bhfocal Béarla ''tweet(s)''. === Haischlibeanna === Ar an [[24 Lúnasa]] [[2007]]''',''' seoladh an chéad ghiolc ar Twitter a raibh ‘haischlib’ ann<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tg4-achtanois-rnar-agus-gaeltacht-i-measc-na-haischlibeanna-is-mo-usaid-riamh-ag-cainteoiri-gaeilge-ar-twitter/|teideal=#TG4, #AchtAnois #RnaR agus #Gaeltacht i measc na haischlibeanna is mó úsáid riamh ag cainteoirí Gaeilge ar Twitter|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=24 Lúnasa 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-06-16}}</ref>. Ba é Chris Messina a sheol an chéad haischlib. Ba éard a bhí i haischlibeanna i dtús aimsire ná bealach le giolcacha a rangú de réir téama ar Twitter. Scaip an coincheap ó Twitter go hardáin eile ar na meáin shóisialta. Sa bhliain 2017, seoltar os cionn 125,000,000 haischlib ar Twitter amháin in aghaidh an lae. ==An Ghaeilge ar Twitter == Thart ar 10,000 tvuít sa mhí a bhí á seoladh i nGaeilge in 2014. Bhí sin ardaithe sa bhliain go 40,000 sa bhliain 2022. Tháinig [[Tuairisc.ie|Tuairisc]] ar an bhfód sa bhliain 2014, rud a mhéadaigh an méid Gaeilge ar líne go suntasach ó shin. Bhí an figiúr seo ag an bpointe is airde riamh ag tús na bliana 2020, tráth a raibh beagnach 1,200,000 focal Gaeilge á scríobh ar líne gach mí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nios-mo-tvuiteanna-gaeilge-a-seoladh-anois-na-riamh/|teideal=Níos mó tvuíteanna Gaeilge á seoladh anois ná riamh|údar=Meadhbh Ní Eadhra|dáta=14 Meitheamh 2022|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2022-06-16}}</ref> D'fhág go leor cainteoirí Gaeilge an suíomh sa bhliain 2022/2023 nuair a ghlac Elon Musk seilbh ar an ardán. Ní raibh an API ar Twitter le fáil saor in aisce níos mó agus cuireadh stop le [http://chuala.me/ chuala.me]. Chuaigh roinnt daoine chuig [[Mastodon (bogearraí)|Mastadon]] agus bhí borradh beag faoi phobal na Gaeilge ar Bluesky<ref>{{Lua idirlín|url=https://bsky.app/|teideal=Bluesky Social|language=en|work=bsky.app|dátarochtana=2023-07-15}}</ref> de chuid [[Jack Dorsey]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/teic/deireadh-le-twitter-mar-ardan-saibhir-taighde-agus-forbartha-don-ghaeilge-scannell/|teideal=‘Deireadh le Twitter mar ardán saibhir taighde agus forbartha don Ghaeilge’ – Scannell|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2023-07-04|language=ga-IE|dátarochtana=2023-07-15}}</ref> === Na giolcacha is mó a bhí i mbéal an phobail<ref>[http://tuairisc.ie/10-mbliana-a-gceiliuradh-ag-twitter-ceard-iad-na-tvuiteanna-is-mo-a-bhi-i-mbeal-an-phobail/ Tuairisic.ie ar 24 Márta, 2016]</ref> === * [[18 Nollaig]] [[2006]]: Áine @aine “Níl sa saol ach gaoth agus toit”. Ba ó chuntas @aine a seoladh an chéad ghiolc Gaeilge sa bhliain 2006. * I mí na Samhna 2008, d’úsáideadh an haischlib #Gaeilge den chéad uair riamh ar Twitter. Sheol @enormous  an chéad ghiolc sin, de réir eolais atá faighte ón Ollamh Kevin Scannell.  Is í #Gaeilge an haischlib is coitianta ag cainteoirí Gaeilge ar Twitter sa lá atá inniu ann.  Seoladh os cionn 150,000 giolc leis an haischlib #Gaeilge ar feadh 2008-2017.   *[[18 Feabhra]] [[2013]]: Chris Hadfield ‎@Cmdr_Hadfield “Tá Éire fíorálainn! Land of green hills and dark beer. With capital Dublin glowing in the Irish night”. Chuir an [[spásaire]] Chris Hadfield an Ghaeilge os comhair an domhain mhóir nuair a chuir sé giolc amach agus é ag taisteal ar an [[Stáisiún Spáis Idirnáisiúnta]]. *[[7 Aibreán]] [[2014]]: BritishMonarchy ‎@BritishMonarchy “Tá Londain bainte amach ag [[Uachtarán na hÉireann]] agus ag Bean Uí Uiginn, agus chuir ionadaí na Banríona fáilte rompu #Fáilte #CuairtStáit” Chuir cuntas oifigiúil [[Eilís II na Ríochta Aontaithe |Theaghlach Ríoga Shasana]] giolc amach i nGaeilge. Bhí Uachtarán na hÉireann, [[Mícheál D. Ó hUiginn]], agus a bhean ar cuairt i Sasana ag an am. *[[28 Deireadh Fómhair]] [[2014]]: [[Dara Ó Briain]] ‎@daraobriain “@extrastarsboss No, nil se, Tá teanga da chuid fein aici, agus an cultur a theann leis. Is trua nach dtuigeann tu sin.” Dúirt an cuntas @extrastarsboss le Ó Briain gur beag idir [[Éire]] agus [[Sasana]]agus nach bhféadfadh sé a mhaíomh gur [[Imirce (daonra) |inimirceach]] i Sasana a bhí ann. D’easaontaigh Ó Briain go láidir leis. *[[8 Nollaig]] [[2015]]: [[U2]] @U2 @TheNotoriousMMA “Beidh rírá agus ruaille buaille de satharn san Las Vegas! Éirí Conor Éirí ! @TheNotoriousMMA” Bhí an trodaí UFC [[Conor McGregor]] i [[Las Vegas]] agus ghuigh U2 gach rath ar McGregor. * Ar an [[21 Aibreán]] [[2015]], tháinig an leagan Gaeilge amach. Cuireadh tús leis an tionscnamh mar thogra slua-aistrithe, mar a rinneadh le [[Facebook]]. Bhí 200 duine páirteach in aistriú an tsuímh sóisialta ar dtús. Ach ar deireadh ní raibh ach foireann bheag d’[[Aistriúchán|aistritheoir]]í ag obair ar an togra<ref>[http://tuairisc.ie/twitter-i-ngaeilge-curtha-ar-fail-tri-thimpiste/ Tuairisc.ie ar 21 Aibreán 2015]</ref>. Ba é ‘tweet', ‘tweetanna' agus ‘tweetáil’ in áit an fhocail Gaeilge ‘giolc’ nó an fhocail Ghaelaithe ‘tvuít’ an rogha ba chonspóidí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ba-e-tweet-fein-an-focal-ba-chonspoidi-in-aistriu-twitter/|teideal=Ba é ‘Tweet’ féin an focal ba chonspóidí in aistriúchán Twitter go Gaeilge|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2019-04-21}}</ref> === Na haischlib is mó úsáid === Seo thíos na deich haischlib is mó úsáid ó thús ama ar ghiolcacha Gaeilge ar feadh 2008-2017, de réir eolais atá faighte ón [[Ollamh]] [[Kevin Scannell]]: 1.       #gaeilge 2.       #TG4 3.       #GAA 4.       #ireland 5.       #aimsir 6.       #clg 7.       #GE16 8.      #Gaeltacht 9.      #RnaR 10.    AchtAnois == Féach freisin == * [[Grok (bota comhrá)]] * [[Mastodon (bogearraí)]] * [[Bluesky]] ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Láithreáin líonraithe shóisialta]] [[Catagóir:Twitter]] [[Catagóir:Láithreáin oiriúnaithe don Ghaeilge]] [[Catagóir:Teicneolaíocht oiriúnaithe don Ghaeilge]] [[Catagóir:Elon Musk]] [[Catagóir:Meáin shóisialta]] [[Catagóir:Líonraí sóisialta]] 3cvv3zjy5wkklzxf3yvs3qlcs74e8m2 0 35974 1310637 1212909 2026-04-27T20:44:49Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310637 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Broch of Mousa - geograph.org.uk - 2800.jpg|250px|thumb|Brugh Mousa, Sealtainn]] Brugh is ea struchtúr de chuid na [[An Iarnnaois|hIarannaoise]], déanta de chlocha-shingile, chuas-mhúrtha, den chineál a bhíonn ar fáil in [[Albain]] amháin. Ní úsáidtear moirtéal ina ndearadh. Tugtar an t-aicmiú teach cruinn coimpléacsúil Atlantach orthu ([[An Béarla|Béarla]]: ''complex atlantic roundhouse''); arna cheapadh ag seandálaithe na hAlban sna 1980í. Is iad an struchtúr réamhstairiúil is airde sa Bhreatain iad<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.historic-uk.com/HistoryUK/HistoryofScotland/Brochs-the-Tallest-Prehistoric-Buildings-in-Britain/|teideal=Brochs, the tallest prehistoric structures in Britain|language=en-GB|work=Historic UK|dátarochtana=2021-07-29}}</ref>Is ábhar conspóideach é a mbunadh. ==Dáileadh== Tá brugha cáiliúla i: * [[Mousa]], [[Inse Shealtainn]] * [[Liùrabhaig]], áit a bhfuil [[Brugh Clickimin]] * [[Càrlabhagh]], [[Na hOileáin Siar]], áit a bhfuil [[Dún Chárlabhagh]] suite * [[Gleann Eilg]], áit a bhfuil Dún Teilbh agus [[Dún Trodan]] * Balla, [[Tiriodh]], áit a bhfuil an Dún Mór * [[Comhairle nan Críochan|Críochan na hAlban]], áit a bhfuil Edin's Hall Broch, Torwoodlee Broch agus Bow Castle Broch. [[File:Map-brochs.png|thumb|upright|right|Léarscáil dá ndáileadh.]] == Tagairtí == {{reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://nos.ie/cultur/dearadh/brugh-beag-bideach/ Brugh beag Bídeach, déanta as Lego]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{síol}} [[Catagóir:Stair na hAlban]] [[Catagóir:An Iarannaois]] kkpy8kqnh9xm8mcvdfylof25zhf8v6i 0 36492 1310656 1093435 2026-04-28T00:19:12Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310656 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} [[Úrscéal]] aorach leis an údar [[Meiriceá]]nach [[Joseph Heller]] is ea '''''Catch-22''''' (nó dúsháinn as [[Gaeilge]]). Aithnítear go minic é mar cheann de mhór-shaothair na [[20ú haois|fichiú haoise]]. [[Íomhá:Catch-22-logo.png|clé|mion]][[Íomhá:B-25 (of Catch-22 fame) making a low pass at Elmendorf (7674536434).jpg|clé|mion|B-25 ó Catch 22]] ==Scéal== Scéal leath-[[stair]]iúil ata ann, ina thiteann eachtraí an scéil amach sna blianta 1942-1944, agus [[an Dara Cogadh Domhanda]] faoi lán seoil. Is é an Captaen John Yossarian - buamardaí mí-dhíograiseach de chuid Aerfhórsa [[na Stát Aontaithe]] laoch, nó frith-laoch, an urscéil. [[Íomhá:Joseph Heller1986 crop.jpg|clé|mion|[[Joseph Heller]]]] Tá Captaen Yossarian traochta le huafás an chogaidh, gan chiall, agus tá sé go daingean diongbháilte ag lorg bealach amach ón slad. Síleann Yossarian imeacht óna chuid dualgas ach níl sé in ann. Chun é féin a choinneáil beo agus chun na misin eitilte a sheachaint, tá Yossarian ag ligint air féin go bhfuil sé ar mire. == Leaganacha == Rinneadh leagan scannáin den leabhar sa bhliain 1970, le Mike Nichols. Chraol [[TG4]] mionsraith<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Catch-22 (miniseries)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Catch-22_(miniseries)&oldid=1043686795|journal=Wikipedia|date=2021-09-11|language=en}}</ref> ''Catch-22,'' bunaithe chomh maith ar an leabhar le Jospeh Heller, sa bhliain 2020 (agus [[George Clooney]] mar stiúrthóir).<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/teilifis/tabu-le-filleadh-ar-tg4/|teideal=‘Tabú’ le filleadh ar TG4|údar=NÓS|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-12-12}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.tg4.ie/ga/eolas/preas/nuacht-raitis/2020-2/bliain-nua-amach-romhainn-ar-tg4/|teideal=Bliain Nua Amach Romhainn ar TG4 {{!}} Preas Ráiteas|údar=TG4|dáta=2020|language=ga|work=TG4|dátarochtana=2021-12-12}}</ref> Sa leagan seo, creideann Yossarian go bhfuil na mílte duine, nach bhfaca sé riamh, ag iarraidh é a mharú!. Ach ní hé an namhaid is measa dó ach a arm féin a bhíonn seasta ag cur le líon na misean a chaithfidh na fir a thabhairt i gcrích sular féidir leo éirí as. Ach má shíleann Yossarian imeacht óna chuid dualgas, beidh sé ag sárú riail ar a dtugtar Catch-22 (an paradacsam, an tsáinn nó 'dúsháinn')– riail áiféiseach a bhfuil na fir idir an bád agus an balla ceart aige.<ref name=":0" /> == Stair == Thosaigh Heller ag scríobh an [[leabhar]] sa bhliain [[1953]] ach bhí [[1961]] ann nuair a foilsíodh don chéad uair é. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Úrscéalta]] 3msu0tqu9i3h8153s7i7l1gijjdrmm6 0 37363 1310634 1262063 2026-04-27T20:30:37Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310634 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Fisiceoir, teangeolaí, múinteoir, craoltóir, agus scríbhneoir Manainnise ab ea '''Brian Stowell''' ([[6 Meán Fómhair]] [[1936]] – [[18 Eanáir]] [[2019]]), agus duine de phríomhghníomhaithe athbheochan na [[Manainnis]]e sa 20ú haois. Bhí sé ina chainteoir líofa Gaeilge chomh maith agus d’aistrigh sé cúrsaí Gaeilge go Manainnis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/omos-fathach-athbheochan-gaeilge-mhanann-ar-lar/|teideal=ÓMÓS: Fathach athbheochan Gaeilge Mhanann ar lár|dáta=2019-01-25|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-19}}</ref> == Beatha == Rugadh Stowell in [[Doolish]], [[Oileán Mhanann]] in 1936. Thosaigh sé ag foghlaim na teanga sa bhliain 1953. Nuair a bhí sé ina dhalta sa séú bliain, thosaigh sé ag dul timpeall an oileáin le daoine fásta, baill den ''Yn Çheshaght Ghailckagh''<ref>nó ''Yn Çheshaght Ghaelgagh''</ref> ''(An Cumann Gaelach),'' ag taifeadadh na gcainteoirí dúchais.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/cuimhneoimid-ar-a-uirisle-agus-a-fhlaithiulacht-croi-go-deo/|teideal=Cuimhneoimid ar a uirísle agus a fhlaithiúlacht croí go deo|údar=Adrian Cain|dáta=2019-01-28|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-01-18}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Yn Çheshaght Ghailckagh|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Yn_%C3%87heshaght_Ghailckagh|journal=Wikipedia|date=2024-12-13|language=en}}</ref> Bhain sé líofacht sa Mhanainnis amach le linn 1954-1955 nuair a bhí sé fós ina dhéagóir. Thosaigh Stowell ag déanamh staidéar in Ollscoil Learphoill in 1955, ag gabháil don fhisic. Nuair a d’fhág sé an ollscoil sin in 1958 d’oibrigh sé mar fhisiceoir núicléach agus léachtóir i Sasana. I Learpholl, d'fhoghlaim sé [[An Ghaeilge|Gaeilge na hÉireann]]. Sna 1970iidí agus 1980idí, d'aistrigh sé áiseanna teagaisc sa Ghaeilge (Buntús Cainte srl) go Manainnis. D'fhill Stowell go [[Doolish]] in 1991 mar oifigeach teanga. Thug sé 28 bliain ag teagasc agus ag cur an teanga chun cinn. Nuair a tháinig Raidió Mhanann ar an bhfód, bhí an-pháirt ag Stowell i bhforbairt an chraolacháin san oileán.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Na Scanáin (Ny Scannaneyn)|url=https://www.youtube.com/watch?v=5IQ6_Kov5h8&t=1051s|date=2014-02-25|author=Peddyr Cubberley|volume=Físeán ar Youtube}}</ref> Craoltóir aitheanta ab ea é leis agus bhí sé ina chomhláithreoir ar feadh 20 bliain ar ''Moghrey Jedoonee'', clár maidin Dé Domhnaigh ar Raidió Mhanann. Bhí sé lárnach sa scannán faisnéise ''Na Scanáin (Ny Scannaneyn)'', scannán a rinne Bob Quinn do RTÉ faoi stair agus cultúr Mhanann.<ref name=":1" /> Bhí Stowell ina chuid thábhachtach den Cho-haglym Celtiagh (An Chomhdháil Cheilteach) le mórán blianta freisin, agus é ag socrú imeachtaí agus cruinnithe sóisialta a thug deis do cheoltóirí óga scileanna a thaispeáint don domhan. Tugadh aitheantas dá chuid oibre in 2009 nuair a tugadh an Reih Bleaany Vanannan (an duais chultúrtha is airde atá ar fáil i Manainn) dó. Ar [[Lá Tinvaal]] 2010, bhronn an Tinvaal (Dáil Mhanann) Onóir Tinvaal ar Stowell ar son a dhúthrachta i gcur chun cinn chultúr Mhanann — an t-aitheantas is airde is féidir le stát Mhanann a thabhairt d'aon duine.<ref name=":0" /> === Saothar === D'aistrigh Stowell leabhar dar teideal ''Reks Carlo ayns Mannin'', [[scéal bleachtaireachta]] faoi [[Réics Carló]], go Manainnis, a aistriúchán ar ''Réics Carló in Oileán Mhanann'' le Cathal Ó Sándair. D'aistrigh sé ''[[Buntús Cainte]]'' chomh maith (''Bunneydys).'' Sa bhliain [[1990]], d'fhoilsigh Stowell leagan Manainnise d'[[Eachtraí Eilíse i dTír na nIontas]], ''Contoyryssyn Ealish ayns Çheer ny Yindyssyn''. Eisean a chum an chéad bhun-úrscéal sa teanga riamh freisin, ''Dunveryssyn yn Tooder-Folley'' (''"Dúnmharuithe an tSúmaire Fola"''), a cuireadh i gcló sa bhliain [[2006]]), an chéad úrscéal riamh sa teanga. Sna 2010idí, thug Brian aghaidh ar scéal a bheatha a féin a scríobh i Manainnis, agus tháinig an leabhar amach sa bhliain 2019. == Féach freisin == * [[Athbheochan na Manainnise]] * [[Charlie Lennon]] == Naisc == * [https://www.youtube.com/watch?v=5IQ6_Kov5h8&t=1051s Youtube] == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Stowell, Brian}} [[Catagóir:Teangeolaithe]] [[Catagóir:Oileán Mhanann]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Ghaeilge Mhanann]] [[Catagóir:Aistritheoirí]] [[Catagóir:Gníomhaithe teanga]] [[Catagóir:Gaeilge Mhanann]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1936]] [[Catagóir:Básanna in 2019]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Learphoill]] [[Catagóir:Fisiceoirí Briotanacha]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] 3tw2x9cj6sg40mmldjdpj0zpgplegc3 0 45051 1310610 1294802 2026-04-27T17:18:26Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310610 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Luibheolaí a rugadh i [[Londain]] ab ea '''Joseph Banks''' ([[24 Feabhra]] [[1743]] – [[19 Meitheamh]] [[1820]]). Bhí Banks páirteach i ngrúpa eolaíochta a thug turas ar [[Talamh an Éisc agus Labradar|Thalamh an Éisc]] sa bhliain 1766. Bhí sé ar aistear [[James Cook]] timpeall [[An Domhan|an Domhain]] i [[1768]]-1771, agus i [[1772]] rinne cuairteanna [[taighde]] luibheolaíochta ar [[Inse Ghall]] is [[an Íoslainn]]. Mar [[uachtarán]] ar an [[Cumann Ríoga|gCumann Ríoga]] ([[1778]]–[[1819]]) spreag sé cuid mhaith forbairti eolaíochta.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Joseph Banks|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=62}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-eolaíocht}} {{DEFAULTSORT:Banks, Joseph}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1743]] [[Catagóir:Básanna i 1820]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Luibheolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Nádúraithe Sasanacha]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Taiscéalaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] 8iyzgq0qva3jh7yacxtxrq8db7qd760 0 45188 1310618 1150743 2026-04-27T17:23:08Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310618 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Innealtóireacht|Innealtóir]] is ceapadóir a rugadh i [[Charlton, Londain|Charlton]], [[Sasana|Shasana]] ab ea '''Henry Bessemer''' ([[19 Eanáir]] [[1813]] – [[15 Márta]] [[1898]]). Innealtóir agus ceapadóir a bhí in Anthony Bessemer, athair Henry, freisin. Chuir Anthony faoi sa [[An Fhrainc|Fhrainc]] mar ar oibrigh sé do Mhionta na Fraince. Ceapadh é ina bhall d'Acadamh Eolaíochta na Fraince in aois a 26 bliana as feabhsú a rinne sé ar an micreascóp optúil. Bhí air filleadh go Sasana nuair a bhris [[Réabhlóid na Fraince]] amach. D'oibrigh Henry i dteilgcheárta a athar, agus mar fhreagairt ar an éileamh mór ar ghunnaí do [[Cogadh na Crimé|chogadh na Crimé]] ([[1853]]–[[1856]]) bhain sraith paitinní amach ar phróiseas nua chun [[muciarann]] leáite a thiontú i gcruach ([[próiseas Bessemer]])<ref>Hussey, Matt - Fréamh an Eolais (Coiscéim 2011)</ref>. == Féach freisin == * [[Próiseas Bessemer]]. *[[Teallach oscailte|TealIach oscailte]]. Feidhmíonn sé le hiarann ó mhianaigh, rud nach féidir a dhéanamh le [[próiseas Bessemer]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Henry Bessemer|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=72}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-eolaíocht}} {{Síol-gnó}} {{Síol-innealtóir}} {{DEFAULTSORT:Bessemer, Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1813]] [[Catagóir:Básanna i 1898]] [[Catagóir:Ceapadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Hertfordshire]] [[Catagóir:Innealtóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] tq6w6fh0fi0ls4iozwuibm5zafmzypf 0 45375 1310678 1247549 2026-04-28T05:07:10Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310678 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisic|Fisiceoir]] a saolaíodh i Wigton [[Sasana|Shasana]] ab ea '''William Henry Bragg''' ([[2 Iúil]] [[1863]] – [[12 Márta]] [[1942]]). Lena mhac William Lawrence Bragg ([[1890]]–[[1971]]), bhunaigh sé [[criostalagrafaíocht]] X-ghathach. Bhuaigh siad [[Duais Nobel]] na Fisice i [[1915]] as a gcomhthaighde ar anailís struchtúr na [[Criostal|gcriostal]] le X-ghathanna.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=William Henry Bragg|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=87}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-fisic}} {{DEFAULTSORT:Bragg, William Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1863]] [[Catagóir:Básanna i 1942]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Fisice]] [[Catagóir:Cumbria]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Fisiceoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ridirí]] t76xaglwdvfq335coc3okkh9rj4mtis 1310688 1310678 2026-04-28T05:18:47Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310688 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Fisic|Fisiceoir]] a saolaíodh i Wigton [[Sasana|Shasana]] ab ea '''William Henry Bragg''' ([[2 Iúil]] [[1863]] – [[12 Márta]] [[1942]]). Lena mhac William Lawrence Bragg ([[1890]]–[[1971]]), bhunaigh sé [[criostalagrafaíocht]] X-ghathach. Bhuaigh siad [[Duais Nobel]] na Fisice i [[1915]] as a gcomhthaighde ar anailís struchtúr na [[Criostal|gcriostal]] le X-ghathanna.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=William Henry Bragg|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=87}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-fisic}} {{DEFAULTSORT:Bragg, William Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1863]] [[Catagóir:Básanna i 1942]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Buaiteoirí Dhuais Nobel na Fisice]] [[Catagóir:Cumbria]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Fisiceoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] syt797kp1r9u623y9xn8jlfgqy9n23j 0 45450 1310636 1223239 2026-04-27T20:41:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310636 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Bronchodilators.png|deas|250px|thumb|Broncaileathóirí]] Oibreáin, cosúil le h[[Aidréanailín|aidréanailéin]], isipréanailín is [[salbútamól]], is ea '''broncaileathóir''', a leathann na [[broncais]] sna [[Scamhóg|scamhóga]] agus a fhéadfaidh cabhrú le cóireáil duine le [[plúchadh]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/is-ionann-analoir-amhain-agus-350km-i-toyota-corolla-o-thaobh-na-haeraide-de/|teideal=‘Is ionann analóir amháin agus 350km i Toyota Corolla ó thaobh na haeráide de’|údar=An Gael Glas|dáta=9ú Feabhra 2023|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-02-22}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Níl na broncaileathóirí uile sábháilte a ndóthain le húsáid i gcoinne an phlúchta, áfach. Baintear feidhm chliniciúil as salbútamól i bhfoirm [[Aerasól|aerasóil]], agus as sailmeitearól is afoirmeitearól. Mar sin féin. tá conspóid ann maidir lena n-úsáid gan [[Stéaróideach|stéaróidigh]]. Tá fianaise ann go laghdaíonn siad na siomptóim ach nach gcuireann stop leis an ngalar bunúsach, agus imní go mb'fhéidir go bhfuil na hoibreáin seo freagrach as méadú i ngalracht plúchta i dtíortha an iarthair.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Broincileathóirí (sic)|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=92}}</ref> == Féach freisin == * [[Analóir]] == Tagairtí == {{reflist}}{{Fréamh an Eolais}} {{síol}} [[Catagóir:Leigheas]] [[Catagóir:Asma]] [[Catagóir:Scamhóga]] [[Catagóir:Broncaileathóirí]] lwt15zmq9p18g9xefy8xy6gfjp0vf28 0 45546 1310676 1295113 2026-04-28T04:56:22Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310676 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ailtireacht|Ailtire]] a rugadh i [[Londain]] ab ea '''Richard Boyle, 3ú hIarla Burlington agus 4ú hIarla Chorcaí''' ([[25 Aibreán]] [[1694]] – [[15 Nollaig]] [[1753]]). Ba bhreá leis obair [[Andrea Palladio]], agus d'athmhúnlaigh sé Teach Burlington i Londain ar a stíl seisean. Lean an stíl seo an-choitianta sa [[An Bhreatain|Bhreatain]] go deireadh an [[18ú haois|18ú céad]].<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Richard Boyle Burlington|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=100}}</ref> [[Íomhá:Chiswick House.jpg|mion|clé|Teach Chiswick. Richard Boyle a dhear]] [[Íomhá:Burlington House in 1854.jpg|mion|clé|Teach Burlington]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Boyle, Richard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1694]] [[Catagóir:Básanna i 1753]] [[Catagóir:Ailtirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Oifigigh rialtais]] [[Catagóir:Polaiteoirí na hÉireann]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] eydhocxcgc5nw1yzee9mzz09jsed3zi 0 45863 1310699 1295140 2026-04-28T05:32:42Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310699 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Fealsamh agus [[Eolaíocht|eolaí]] nádúrtha [[Sasana|Sasanach]] ab ea Henry Cavendish FRS (10 Deireadh Fómhair 1731 – 24 Feabhra 1810) a bhí ina [[Ceimiceoir|cheimiceoir]] agus ina [[Fisiceoir|fhisiceoir]] tábhachtach turgnamhach agus teoiriciúil. Bhain sé cáil amach as hidrigin a fhionnadh. Tugtar faoi deara é mar tháinig sé ar an dúil cheimiceach [[hidrigin]], a thug sé ''inflammable air'' ([[An Ghaeilge|Gaeilge]]: "aer inlasta") air.<ref name="pt">{{cite journal |author=Cavendish, Henry |title=Three Papers Containing Experiments on Factitious Air, by the Hon. Henry Cavendish |journal=Philosophical Transactions of the Royal Society |year=1766 |volume=56 |pages=141–184 |url=https://books.google.com/books?id=ygqYnSR3oe0C&q=the+scientific+papers+cavendish |access-date=6 November 2007 |doi=10.1098/rstl.1766.0019 |publisher=The University Press|doi-access=free |bibcode=1766RSPT...56..141C }}</ref> Rinne sé cur síos ar dhlús an aeir inlasta, a chruthaigh uisce ar dhó, i bpáipéar 1766, "''On Factitious Airs''". D'athchruthaigh [[Antoine Lavoisier]] turgnamh Cavendish ina dhiaidh sin, agus roghnaigh sé an téarma 'Hidrigin' don [[Dúil cheimiceach|dúil]]. Ina fhear cúthail, ba dhuine mór le rá é bhí Cavendish ina dhaoine mór le haghaidh cruinnis agus beachtais iontach ina chuid taighde ar chomhdhéanamh an [[Atmaisféar an Domhain|aeir atmaisféaraigh]], airíonna na ngás éagsúil, sintéis an uisce, an dlí a rialaíonn aomachán agus éaradh leictreach, teoiric meicniúil teasa, agus áirimh dhlús (agus dá bhrí sin [[Mais|an mhais]]) an Domhain. Tá a thurgnamh chun [[Dlús|dlús]] an [[Domhan|Domhain]] a thomhas (a cheadaíonn, ar a seal, [[Tairiseach imtharraingthe|tairiseach na himtharraingthe]] a ríomh) ar a dtabharfar anois 'Turgnamh Cavendish'. ==Luathshaol== Rugadh Cavendish ar an 10 Deireadh Fómhair 1731 i [[Nice]], áit a raibh a chlann ina gcónaí ag an am.[2] Ba í an Bhantiarna Anne de Grey, ceathrú iníon Henry Grey, 1ú Diúc Kent, a mháthair agus ba é an Tiarna Charles Cavendish, an tríú mac ag William Cavendish, 2ú Diúc Devonshire, a athair.[2] Rianaigh an teaghlach géad a ginealaigh trasna ocht gcéad bliain go dtí aimsir na [[Normannaigh|Normannach]], agus bhí dlúthcheangal aige le go leor teaghlach uasaicmeach de chuid na Breataine Móire. Fuair máthair Henry bás sa bhliain 1733, trí mhí tar éis bhreith a dara mac, Frederick, agus go gairid roimh dara breithlá Henry, rud a d'fhág go raibh ar Charles Cavendish a bheirt mhac a thógáil. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-fisic}} {{DEFAULTSORT:Cavendish, Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1731]] [[Catagóir:Básanna i 1810]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Ceimiceoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Fisiceoirí Sasanacha]] 20nx2pj6y1vmva0omehxiwg4cd5ob87 0 45865 1310701 1147865 2026-04-28T05:39:37Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310701 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Matamaiticeoir]] a rugadh i [[Richmond, Londain|Richmond]], [[Sasana|Shasana]] ab ea '''Arthur Cayley''' ([[16 Lúnasa]] [[1821]] – [[26 Eanáir]] [[1895]]). Bhunaigh sé [[matamaitic]] na neamhathraitheach is na gcomhathraitheach. Shaothraigh sé teoiric na maitrísí, [[geoiméadracht anailíseach]] is [[réalteolaíocht]] theoiriciúil.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Arthur Cayley|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=122}}</ref> == Féach freisin == == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-eolaíocht}} {{Síol-mata}} {{DEFAULTSORT:Cayley, Arthur}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1821]] [[Catagóir:Básanna i 1895]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Daoine as Surrey]] [[Catagóir:Eolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Matamaiticeoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] 1yap9lmu9r4rfe1bslzfhlm1uqgxy46 0 45866 1310702 1294873 2026-04-28T05:40:54Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310702 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Eitleoir ceannródaíoch a rugadh in Scarborough [[Sasana|Shasana]] ab ea '''George Cayley''' ([[1773]]-[[1857]]). I [[1808]] thóg is d'eitil sé [[faoileoir]], an chéad [[aerárthach]] níos troime ná aer. I [[1853]] thóg sé an chéad eitleoir rathúil a d'iompair duine.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=George Cayley|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=122}}</ref> [[File:Hubschraubermuseum Bückeburg 2010 0034.JPG|mion|clé|Cóip de bhréagán a rinne Cayley, sórt [[ingearán|ingearáin]]. Féach na lanna ar a bharr.]] [[File:Governableparachute.jpg|mion|clé]] [[File:George Cayley Glider (Nigel Coates).jpg|mion|clé|Athdhéanamh ar fhaoileoir George Cayley insan Yorkshire Air Museum]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-innealtóir}} {{DEFAULTSORT:Cayley, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1773]] [[Catagóir:Básanna i 1857]] [[Catagóir:Ceapadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] [[Catagóir:Yorkshire Thuaidh]] 54c1zh7kgsmw8id388r93huku6shj7n 1310703 1310702 2026-04-28T05:41:12Z Seachránaí 53315 1310703 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Eitleoir ceannródaíoch a rugadh in Scarborough [[Sasana|Shasana]] ab ea '''George Cayley''' ([[1773]]-[[1857]]). I [[1808]] thóg is d'eitil sé [[faoileoir]], an chéad [[aerárthach]] níos troime ná aer. I [[1853]] thóg sé an chéad eitleoir rathúil a d'iompair duine.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=George Cayley|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=122}}</ref> [[File:Hubschraubermuseum Bückeburg 2010 0034.JPG|mion|clé|Cóip de bhréagán a rinne Cayley, sórt [[ingearán|ingearáin]]. Féach na lanna ar a bharr.]] [[File:Governableparachute.jpg|mion|clé]] [[File:George Cayley Glider (Nigel Coates).jpg|mion|clé|Athdhéanamh ar fhaoileoir George Cayley insan Yorkshire Air Museum]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-eolaíocht}} {{Síol-innealtóir}} {{DEFAULTSORT:Cayley, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1773]] [[Catagóir:Básanna i 1857]] [[Catagóir:Ceapadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eolaithe Sasanacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] [[Catagóir:Yorkshire Thuaidh]] nblvkagf0qvflj1cq0ti564pg3pfv2h 0 46471 1310629 1292951 2026-04-27T18:43:48Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310629 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Anatamaíocht}} Tabhairt na [[Cíoch|cíche]] do [[naíonán]] ar feadh tréimhse tar éis a bhreithe is ea '''beathú cíche''', '''cothú cíche''' nó '''cothú ar an gcíoch.'''<ref>i mBéarla, ''breastfeeding''</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.citizensinformation.ie/ga/birth-family-relationships/after-your-baby-is-born/maternity-care-and-public-health-nurse/|teideal=Cúram máithreachais agus an bhanaltra sláinte phoiblí|údar=Citizensinformation.ie|language=ga|work=www.citizensinformation.ie|dátarochtana=2024-07-31}}</ref> Molann an Roinn Sláinte agus an Eagraíocht Dhomhanda Sláinte cothú cíche amháin don chéad sé mhí den leanbh a bheith beo, tréimhse ina gcuireann bainne cíche an cothú ar fad a bhíonn ag teastáil ó leanbh ar fáil dóibh. (Ach níl sé sin ró-éasca... mar shampla, tógann tál an bhainne ([[lachtadh]]) suas le 3 lá i ndiaidh na breithe le bheith bunaithe i gceart). Ina diaidh sin, moltar meascán de bhia ilchothaitheach a thabhairt don leanbh, chomh maith le bainne cíche go dtí go sroicheann an leanbh dhá bhliain d’aois nó níos sine, nuair a imíonn an páiste uaidh go nádúrtha de ghnáth.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/togaigi-amach-na-ciocha/|teideal=Tógaigí amach na cíocha!|údar=Méabh Ní Thuathaláin|dáta=2015-10-09|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2024-07-31}}</ref> [[Íomhá:Renesse Satyr at the peasant's house (detail) 02.jpg|mion|Cothú cíche (Renesse Satyr : "At the peasant's house")|clé|293x293px]] [[Íomhá:Breastfeeding WPA poster.jpg|clé|mion|Postaer sna Stáit Aontaithe, 1938... teachtaireacht eile in Éirinn sna 1950-60idí|337x337px]] [[Íomhá:Image from page 464 of "The literary digest" (1890) (14598545378).jpg|clé|mion|Fógraíocht sna Stáit Aontaithe,... sa bhliain 1890|253x253px]] == Buntáistí == Meastar gur buntáiste iontach é cothú cíche don naíonán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.hse.ie/eng/services/gaeilge/mal/cc.doc|teideal=Cén difríocht a dhéanfaidh beathú cíche?|údar=hse.ie|dáta=2017|dátarochtana=2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200326033738/https://www.hse.ie/eng/services/gaeilge/mal/cc.doc|archivedate=2020-03-26}}</ref> Aistrítear [[antasubstaintí]] na máthar don naíonán sa bhainne, agus cabhraíonn siad seo le bac a chur ar ionfhabhtuithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/preasraitis/e9d79-ceiliurann-an-taire-slainte-phoibli-follaine-agus-an-straiteis-naisiunta-frithdhrugai-an-tseachtain-dhomhanda-um-beathu-ciche/|teideal=Ceiliúrann an tAire Sláinte Phoiblí, Folláine agus an Straitéis Náisiúnta Frithdhrugaí an tSeachtain Dhomhanda um Beathú Cíche|dáta=2023-08-03|language=ga|work=www.gov.ie|dátarochtana=2024-07-31}}</ref> Is eol go bhfaigheann naíonán a chothaítear ar [[Bainne cíche|bhainne cíche]] ar feadh leathbhliana buntáiste suntasach ar naíonán a chothaítear le [[buidéal]] le hullmhóidí cumarsáideacha. Is mó bainne a bhíonn ag an mháthair san oíche agus laghdaíonn an cothú san oíche a riosca a bhaineann le bás tobann naíonán.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/slainte/an-chioch-abu/|teideal=An chíoch abú / NÓS|údar=Ian Mac Murchaidh|dáta=2023-08-03|language=ga-IE|dátarochtana=2023-08-03}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mar sin, i dtíortha forbartha go háirithe, tá an codán máithreacha a thugann an chíoch dá naíonáin ag méadú ó na 1960idí.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Cothú cíche|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=177}}</ref> Ach fanann bacainní go leor. Orthu siúd, dar le UNICEF, tá * 1. Noirm shóisialta nach molann cothú cíche fadtéarmach * 2. Míthuiscint fhorleathan gur féidir bainne cíche a ionadú le bainne foirmle gan dochar * 3. Easpa tacaíochta iarbhreithne agus tacaíocht mhaith do mhná chun tús maith a chur leis * 4. Gnólachtaí móra bainne cíche a dhéanann an cothú le buidéal a normalú agus a bhaineann an bonn den chothú cíche.<ref name=":0" /> Tá bainne cíche forbartha thar na cianta; tá an méid ceart próitéine, carbaihiodráite, vitimíní, mianraí agus rudaí eile ann nach dtiocfadh le bainne a cruthaíodh i ''lab'' éigin le 30 bliain anuas a bheith ar aon chaighdeán leis. Dé réir mar a théann an leanbh in aois, athraíonn an bainne agus cuireann sé cothú éagsúil ar fáil don pháiste atá ag teacht leis na rudaí atá teastáil ag an staid áirithe sin i saol an pháiste.<ref name=":1" /> == Cothú cíche in Éirinn == De réir taighde sa bhliain 2023, tosaíonn 63% de na máithreacha in Éirinn ar an chothú cíche san otharlann,<ref>{{Cite news|url=https://waterfordcouncil.ie/ga/hses-national-breastfeeding-week-2023-being-marked-in-waterford/|teideal=Seachtain Náisiúnta um Chothú Cíche FSS 2023 á ceiliúradh i bPort Láirge - Comhairle Cathrach & Contae Phort Láirge|dáta=2023-10-03|language=en-GB|work=Waterford City & County Council|dátarochtana=2024-07-31}}</ref> ach taobh istigh de 6 mhí ní bhíonn ach 15% de na leanaí ar an bhainne cíche amháin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Exploring the relationship between breastfeeding and the incidence of infant illnesses in Ireland: evidence from a nationally representative prospective cohort study|url=https://doi.org/10.1186/s12889-023-15045-8|journal=BMC Public Health|date=2023-01-20|issn=1471-2458|pmc=PMC9854149|pmid=36670399|pages=140|volume=23|issue=1|doi=10.1186/s12889-023-15045-8|author=Sarah Murphy, Laura Carter, Tasneem Al Shizawi, Michelle Queally, Sarah Brennan, Stephen O’Neill}}</ref> Tá an ráta cothaithe níos fearr sa chuid eile den Eoraip..<ref name=":0" /> Tá cúiseanna go leor leis seo, ina measc náire, aineolas, obair agus cultúr. Ar cheann de na deacrachtaí is mó in Éirinn ná go bhfuil “cultúr láidir chothú buidéil ann” agus go leor margaíochta á déanamh chun “brú” á chur ar mháithreacha gabháil leis an bhuidéal.<ref name=":1" /> === Obair === Filleann roinnt mhaith máithreacha ar an obair agus cé go bhfuil go leor láithreacha oibre den tuairim go bhfuil siad ag tacú le tuismitheoirí, ní chloisim mórán faoi sholúbthacht maidir le cothú. Tá meon na hÉireann feabhsaithe maidir le cothú cíche ach tabú fós ann ach go háirithe agus an páiste níos mó ná bliain d'aois.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cuireann cothú cíche ceisteanna faoin gCaipitleachas|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0913/1532930-cuireann-cothu-ciche-ceisteanna-faoin-gcaipitleachas/|date=2025-09-13|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Cabhair === Tá níos mó cuidithe ar fáil anois do mhná i dtaobh an chothaithe de ná mar a bhí riamh, trí eagraíochtaí amhail ‘Cuidiú’ agus ‘Sure Start’. Faoin Acht um Cothromaíocht Oibre is Saoil agus Forálacha Ilghnéitheacha 2023 tá baill foirne i dteideal am saor gan pá a chailleadh le haghaidh sosanna beathú cíche ag an obair ar feadh suas le uair an chloig in aghaidh an ghnáthlá oibre. Is féidir sosanna beathú cíche a ghlacadh i bhfoirm sos amháin de 60 nóiméad, nó dhá shos 30 nóiméad an ceann, nó trí shos 20 nóiméad an ceann, nó ar cibé slí eile a chomhaontaíonn an fostaí agus a mbainisteoir.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gov.ie/ga/preasraitis/27023-leagann-an-taire-beim-ar-theidliocht-leathnaithe-nua-do-shosanna-beathu-ciche-mar-chuid-de-sheachtain-dhomhanda-um-chothu-ciche/|teideal=Leagann an tAire béim ar theidlíocht leathnaithe nua do shosanna beathú cíche mar chuid de Sheachtain Dhomhanda um Chothú Cíche|dáta=2023-08-03|language=ga|work=www.gov.ie|dátarochtana=2024-07-31}}</ref> == Féach freisin == * [[Bainne cíche]] * [[Bainne foirmle do naíonáin]] * [[Cíoch]] * [[Seachtain Dhomhanda um Chothú Cíche]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=World Breastfeeding Week|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Breastfeeding_Week&oldid=1168346928|journal=Wikipedia|date=2023-08-02|language=en}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Naíonáin]] [[Catagóir:Bainne]] [[Catagóir:Beathú cíche]] [[Catagóir:Cothú]] frk685z3rnicjr8y88j9bpvdggle8ye 0 52693 1310538 1241081 2026-04-27T14:49:13Z Seachránaí 53315 1310538 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ailtireacht|Ailtire]] is innealtóir míleata Rómhánach ab ea '''Vitriúivias''' (Marcas Vitrúivias Pollio, 1ú céad). Scríobh sé 10 n-imleabhar, ''De Architectura'' (Ar an Ailtireacht), an t-aon tráchtas Rómhánach ar marthain ar an ábhar seo.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Vitriúivias|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=700}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-it}} {{Síol-innealtóir}} {{Síol-scríbhneoir}} [[Catagóir:Ailtirí Iodálacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Innealtóirí Iodálacha]] [[Catagóir:Innealtóirí Sibhialta]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Eorpach]] [[Catagóir:Saighdiúirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí na Sean-Róimhe]] irsjkrwktssv5hf3k4u0kfl7ho3q5ol 1310545 1310538 2026-04-27T14:55:45Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310545 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ailtireacht|Ailtire]] is innealtóir míleata Rómhánach ab ea '''Vitriúivias''' (Marcas Vitrúivias Pollio, 1ú céad). Scríobh sé 10 n-imleabhar, ''De Architectura'' (Ar an Ailtireacht), an t-aon tráchtas Rómhánach ar marthain ar an ábhar seo.<ref name="FreamhanEolais">{{Cite encyclopedia|last=Hussey|first=Matt|author-link=Matthew Hussey|title=Vitriúivias|encyclopedia=[[Fréamh an Eolais]]|language=ga|date=2011|publisher=[[Coiscéim]]|page=700}}</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} {{Fréamh an Eolais}} {{Síol-beath-it}} {{Síol-innealtóir}} {{Síol-scríbhneoir}} [[Catagóir:Ailtirí Iodálacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Impireacht na Róimhe]] [[Catagóir:Innealtóirí Iodálacha]] [[Catagóir:Innealtóirí Sibhialta]] [[Catagóir:Pearsanra míleata Eorpach]] [[Catagóir:Poblacht Rómhánach]] [[Catagóir:Saighdiúirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí na Sean-Róimhe]] bgknl2cx5h3vovhap6a7xboqcod5qb1 0 58006 1310666 1309515 2026-04-28T04:14:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310666 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}} Coláiste samhraidh Gaeilge neamhspleách is ea '''Coláiste Lurgan'''. Tá sé suite in [[Indreabhán]], i g[[Contae na Gaillimhe]]. Is é Mícheál Ó Foighil bainisteoir na scoile. Tá cáil ar an gColáiste as a chainéal YouTube "TG Lurgan" agus a chuid físeáin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.youtube.com/@tglurgan/videos|teideal=TG Lurgan - YouTube|work=www.youtube.com|dátarochtana=2023-03-23}}</ref> [[Íomhá:Seo Linn Performing in Vicar Street 2017.jpg|clé|mion|220x220px|Seo Linn in 2017]] == Stair == Thíos ag obair i gColáiste Lurgan a bhí an banna ''[[Seo Linn]]'' nuair a bhuail an smaoineamh iad leagan Ghaeilge de ‘Wake Me Up’, cnagshingil agus aintiún [[Rapcheol|rapcheoil]] mór de chuid Avicii, a thaifeadadh. Scaip an físeán go rábach ar líne ina dhiaidh sin, ‘Avicii V Lurgan’<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Avicii Vs Lurgan - "Wake Me Up" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=1A6__HssHW8|language=en}}</ref> (le linn 2013-2023, bhí breis agus 8.1 milliúin radharc ag an bhfíseán).<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/ta-an-traidisiun-gaelach-tugtha-deisteoiri-na-cruinne-ina-stil-speisialta-bhriomhar-aitheanta-fein-ag-seo-linn/|teideal='Tá an traidisiún Gaelach tugtha d'éisteoirí na cruinne ina stíl speisialta bhríomhar aitheanta féin ag Seo Linn'|údar=Seán Ó Dubhchon|dáta=2023-03-20|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-23}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ceann de na hamhráin is luath, in 2012, ba ea "[https://www.youtube.com/watch?v=WNz710ZEHUk Glac an Saol go Réidh]" de chuid [[U2]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Beautiful Day" as Gaeilge - Físeán Focail|url=https://www.youtube.com/watch?v=WNz710ZEHUk|language=en|author=TG Lurgan / U2|date=2012}}</ref> Ceiliúradh [[Lá Holi]] ar [[TG Lurgan]], le [https://www.youtube.com/watch?v=w_z9b5yRpNQ craic agus spóirt] le linn 2013.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Holi ar an trá|url=https://www.youtube.com/watch?v=w_z9b5yRpNQ|language=ga-IE|author=TG Lurgan|date=2013}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/colaiste-na-ndathanna/|teideal=Coláiste na nDathanna|údar=NÓS|dáta=07/02/2012|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-06}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Rinne an Coláiste leagan de "[https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ Can't hold us] in 2014, rapamhrán le [[Macklemore]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Macklemore & Ryan Lewis - "Can't Hold us" as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lOvDsvY_PMQ|language=ga-IE}}</ref> Bhí an t-amhrán ‘Hello’ de chuid [[Adele]] gaelaithe ag TG Lurgan in 2016 agus úsáid bainte acu as cór chun cur leis an atmaisféar.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/hello-adele-Gaelaithe-ag-tg-lurgan/|teideal=‘Hello’ Adele Gaelaithe ag TG Lurgan|údar=NÓS|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-05-05}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bhí an-ráchairt in 2016 ar fhíseán eile<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Africa" le Toto as Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=lB7-5_FiZeU|language=ga-IE|author=TG Lurgan|date=2016}}</ref> de chuid TG Lurgan, 'Africa',<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Africa (Toto song)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Africa_(Toto_song)&oldid=1182062824|journal=Wikipedia|date=2023-10-26|language=en}}</ref> amhrán le Toto a scaoileadh den chéad uair sa bhliain 1982 sna S-A.<ref>{{Lua idirlín|url=https://top40weekly.com/1982/10/30/us-top-40-singles-for-the-week-ending-october-30-1982/|teideal=US Top 40 Singles For The Week Ending October 30, 1982 - Top40weekly|dáta=1982-10-30|language=en-US|work=top40weekly.com|dátarochtana=2023-10-27}}</ref> In 2020, tháinig leagan Gaelach de ''[https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=txD9fwYXzGk Old Town Road]'' amach, de chuid [[Lil Nas X]], an rapamhránaí Meiriceánach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Old Town Road - Gaeilge|url=https://www.youtube.com/watch?v=txD9fwYXzGk|language=en}}</ref> Sa bhliain 2022, tháinig cainteoirí óga Gaeilge agus [[An Bhreatnais|Breatnaise]] le chéile chun leagan dátheangach de cheann d’amhráin Adele a chanadh. Daltaí ó Choláiste Lurgan agus baill de Urdd Gobaith Cymru, grúpa óige Breatnaise, a chan an t-amhrán ''Water Under the Bridge'' agus a rinne an físeán ceoil a thaifeadadh i gConamara.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Uisce Faoin Droichead / Dŵr Dan Bont - Water Under The Bridge - Adele as Gaeilge/Cymraeg|url=https://www.youtube.com/watch?v=9YNw0lJQFZ4|language=ga-IE}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leagan-gaeilge-agus-breatnaise-damhran-de-chuid-adele-curtha-amach-ag-colaiste-lurgan/|teideal=Leagan Gaeilge agus Breatnaise d’amhrán de chuid Adele curtha amach ag Coláiste Lurgan|dáta=2022-09-23|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-05-05}}</ref> == Infheistiú == In 2026, bhí tús curtha leis an bpróiseas tairisceana chun forbairt a dhéanamh ar an Ionad Óige agus Oideachais atá beartaithe ar shuíomh Choláiste Lurgan. Tá sé i gceist go mbeidh halla ilfheidhmeach, seomraí ranga, cistin agus oifigí san ionad nua agus spás spraoi agus áit pháirceála ar fáil taobh amuigh. Beidh an t-ionad faoi úinéireacht agus faoi bhainistíocht Údarás na Gaeltachta ach beidh Coláiste Lurgan mar phríomhthionónta ann le linn cúrsaí Gaeilge an tsamhraidh. An chuid eile den bhliain beidh sé ina áis oideachais, óige, spóirt agus pobail.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/conradh-e9-milliun-fogartha-dfhorbairt-ionad-oige-agus-oideachais-i-gconamara/|teideal=Conradh €9 milliún fógartha d’fhorbairt ionad óige agus oideachais i gConamara|dáta=2026-02-06|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-06}}</ref> Beidh costas suas le €9 milliún leis an obair tógála. Tá an foirgneamh ina bhfuil Coláiste Lurgan lonnaithe faoi láthair le leagan mar chuid den fhorbairt agus mórfhoirgneamh nua, foirgneamh ceardlainne agus droichead coisithe nua trasna Abhainn na Ruibhe le tógáil, chomh maith le háiseanna eile.<ref name=":1" /> == Féach freisin == * [[Seo Linn]] * [[Stiofán Ó Fearail|Stiofán Ó Fearaíl]] == Naisc sheachtracha == * [http://lurgan.biz Suíomh Idirlín na scoile] * [https://www.youtube.com/user/tglurgan Cainéal YouTube] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT: Colaiste Lurgan}} [[Catagóir:Coláistí Samhraidh Gaeltachta|Lurgan]] [[Catagóir:Físeáin ceoil]] [[Catagóir:Físeáin YouTube]] [[Catagóir:Buaiteoirí Ghradam NÓS sa rannóg Físeán na Bliana]] [[Catagóir:Gearrliostaí Ghradam NÓS sa rannóg Físeán na Bliana]] 3jtpzqayhfe16wknvnnhk1o2pe90mk9 0 59028 1310734 1291007 2026-04-28T10:43:48Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310734 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Suíomh Gréasáin}} Séard atá i gceist le '''Duolingo''' ná suíomh [[Idirlíon|idirlín]] agus aip atá tiomnaithe d'fhoghlaim teangacha. Ardán [[Sluafhoinsiú|sluafhoinsithe]] le haghaidh [[aistriúchán]] téacsanna atá ann chomh maith. Sa bhliain 2023, bhí os cionn 40 teanga ar fáil d’fhoghlaimeoirí teanga ar an aip Duolingo – idir mhórtheangacha agus mhionteangacha an domhain.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/lucht-foghlama-na-gaidhlig-na-foghlaimeoiri-is-diograisi-ar-duolingo/|teideal=Lucht foghlama na Gàidhlig na foghlaimeoirí ‘is díograisí’ ar Duolingo|údar=NÓS|dáta=25 Eanáir 2023|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-01-31}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá Duolingo deartha sa bhealach go gcuidíonn an foghlaimeoir le leathanaigh ghréasáin agus cáipéisí eile a aistriú de réir mar a dhéanann sé nó sí dul chun cinn sa phróiseas foghlamtha. == Úsáid == An [[An Béarla|Béarla]] an teanga is mó éileamh ar domhan. Bhí sé ar bharr an liosta i 135 tír – ardú 10% ar an mbliain seo caite. Tá os cionn 20 cúrsa Béarla ar fáil ar Duolingo – Béarla don Fhrainciseoir, Béarla don Spáinniseoir agus araile.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-ghaeilge-an-dara-teanga-is-mo-toir-ar-duolingo-in-eirinn-in-2024/|teideal=An Ghaeilge an dara teanga is mó tóir ar Duolingo in Éirinn in 2024|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=4 Nollaig 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-12-19}}</ref> Cuireadh cúrsa Béarla ar fáil in 2024 a bhí go huile is go hiomlán i mBéarla den chéad uair: "Ardleibhéal Béarla". Is é an ceann sin anois an dara cúrsa is mo éileamh sa tSín, sa Cholóim, i Meicsiceo, agus i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Ba iad na deich dteanga ba mhó éileamh in 2024 – an Béarla, an Spáinnis, an Fhraincis, an Ghearmáinis, an tSeapáinis, an Iodáilis, an Chóiréis, an tSínis, an Phortaingéilis, agus an Hiondúis.<ref name=":1" /> Léirítear i bhfigiúirí Duolingo gurb iad lucht foghlama na [[Gàidhlig]] agus na [[An Bhreatnais|Breatnaise]] an dream is mó a dhéanann ceachtanna ar an aip gach uile lá. Tá an t-eolas bunaithe ar líon na bhfoghlaimeoirí a raibh ‘rith’ nó ‘streak’ 14 lá nó níos mó acu ar an 14 Eanáir 2023. Ar bharr an liosta bhí lucht foghlama na Gàidhlig, sa dara háit bhí lucht foghlama na Breatnaise, bhí na foghlaimeoirí [[An Ghiúdais|Giúdaise]] sa tríú háit, agus bhí dhá theanga Lochlannacha – an [[An Ioruais|Ioruais]] agus an t[[An tSualainnis|Sualainnis]] – sa cheathrú agus sa chúigiú háit faoi sceach.<ref name=":0" /> == Gaeilge == Seoladh an cúrsa Gaeilge i mí Lúnasa na bliana 2014 agus tráth dá raibh bhí sé ar cheann de na deich gcúrsa ba mhó ar an aip. Tá an tóir atá ar an nGaeilge ídithe ó shin agus na cúrsaí Laidine, Gréigise, Tuircise, agus Polainnise – i measc roinnt eile – gaibhte chun cinn uirthi.<ref name=":1" /> Is í an Ghaeilge an fichiú teanga is mó ar domhan atáthar a fhoghlaim ar Duolingo (in 2024) agus tuairim is "2.02 milliún" foghlaimeoir cláraithe leis an gcúrsa. Ní thugann Duolingo aon bhriseadh síos ar an bhfigiúr sin áfach – ní fios cé mhéad duine a chríochnaigh oiread is ceacht amháin féin i ndiaidh dóibh clárú. Sa bhliain 2017, dheimhnigh Duolingo gurbh iad an [[An Tuircis|Tuircis]] agus an Ghaeilge an dá theanga ba lú a ndéanadh lucht úsáide na haipe dul chun cinn leo. Rinneadh athrú suntasach ar an gcúrsa Gaeilge in 2023, nuair a rinne Duolingo an cinneadh an [[intleacht shaorga]] a úsáid in áit cainteoir dúchais Gaeilge do na míreanna éisteachta ar an aip. === In Éirinn === Ba í an Ghaeilge an dara teanga is mó a bhíothas a fhoghlaim in Éirinn ar an aip in 2024. Go dtí an bhliain 2021 ba í an teanga náisiúnta an teanga ba mhó a bhítí a fhoghlaim ach tháinig athrú air sin in 2022 nuair a sciob an Spáinnis an chéad áit ar an liosta. Is í an Spáinnis is mó atá á foghlaim ag úsáideoirí Duolingo in Éirinn ó shin, agus an Ghaeilge sa dara háit.<ref name=":1" /> ==Stair== Chuir [[Luis von Ahn]], ollamh ag [[Ollscoil Carnegie-Mellon]] in [[Pittsburgh]], Duolingo ar bun in éineacht le [[Severin Hacker]], mac léinn iar-chéimí leis. Bhain von Ahn úsáid as an deontas a fuair sé ón bhfondúireacht [[Fundúireacht MacArthur|MacArthur]] agus le maoiniú ón bh[[Fondúireacht Eolaíochta Náisiúnta]]. Oibríonn an córas leis na hardáin [[iOS]], [[Android]] agus [[Chrome]]. Tá oifigí Duolingo suite in [[Shadyside]], comharsanacht in aice Carnegie-Mellon, agus bhí 32 duine fostaithe ann sa bhliain 2012. ==Naisc sheachtracha== * [http://en.duolingo.com/ Suíomh Duolingo, leathanach i mBéarla] * [http://blog.duolingo.com/ Blag oifigiúil] == Féach freisin == * [[Linguaphone]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Láithreáin gréasáin]] [[Catagóir:Aipeanna]] [[Catagóir:Oideachas teanga]] [[Catagóir:Foghlaim teangacha]] [[Catagóir:Foghlaim na Gaeilge]] [[Catagóir:Foghlaim na Breatnaise]] 2w1uawtsbycgtgpsiptpavrx877g83v 0 63312 1310689 1181859 2026-04-28T05:19:52Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310689 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir Sasanach a rugadh in [[Elstow]] i m[[Bedfordshire]] ab ea '''John Bunyan''' ([[30 Samhain]] [[1628]] – [[31 Lúnasa]] [[1688]]). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Bunyan, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1628]] [[Catagóir:Básanna i 1688]] [[Catagóir:Bedfordshire]] [[Catagóir:Cléir]] [[Catagóir:Diagairí na Críostaíochta]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] hoyze0islb7fv1e1wk4min1u2ytugvr 0 67241 1310735 1307002 2026-04-28T11:08:08Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310735 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Reduplication.png|mion|dúblóga uamacha timpeall an domhain<ref>{{Luaigh foilseachán|title=World atlas of language structures|url=https://www.worldcat.org/oclc/252699579|publisher=Oxford University Press|date=2005|location=Oxford|oclc=252699579|coauthors=|author=M. Haspelmath, M. S. Dryer, D. Gil, B. Comrie|journal=|volume=|issue=}}</ref> ]] Is éard atá i gceist le '''dúblóga uamacha''' (''comhaonaid'', ''dúblóga'', ''nathanna macallacha'' nó ''focail eamhnaithe'' uaireanta) ann ná nathanna beaga a bhfuil dhá fhocal iontu agus a bhfuil rím eatarthu de ghnáth. Is féidir an [[focal]] céanna a athrá nó athrú beag a bheith i gceist, ar nós ''rírá'' agus ''ruaille buaille''. Tá an tógáil sách coitianta sa [[An Ghaeilge|Ghaeilge]], ''rí rá'' mar shampla. Feictear samplaí amhail ''helter skelter'' sa Bhéarla, áit a dtugtar ''reduplicated words'', ''reduplicatives'', ''rhyme motivated compounds'', ''echo words'' nó ''flip-flop words'' orthu. Tá cineál eile dúblóige ann freisin, leithéidí ''gan stop gan stad'', ''beo bocht'', ''briste brúite''. ==Samplaí sa Ghaeilge== {| class="wikitable sortable" |- ! Sampla !! Míniú !! Foinse |- | beag beagadán || duine beag || |- | (seolta) bocóideacha bacóideacha bucóideacha bacóideacha (leagan malartach, ní in Ó Dónaill ach scéal i gCnuasach Bhéaloideas Éireann) | bellying sails. ('chequered' dar le roinnt foinsí) || Ó Dónaill |- | bog bogadán || duine bog || |- |bois bais |'...agus easgainí móra na fairrge thoir agus na fairrge thiar a' teacht ar bhois bais a mhaide-rámha...' | |- |briolla bhrealla/brille bhreaille |seafóid chainte | |- |briste brúite |worn out | |- |bulcánta balcánta |sturdy and strong |FGB |- |cling-cleaing |clang |FGB |- |ciolar chiot (a dhéanamh de rud) |rud a bhriseadh ina phíosaí beaga, bia míoltóg a dhéanamh de dhuine | |- |clic cleaic |click-clack/Clack-clack, trup-trap |FGB |- |cliotar cleatar |racket, din |FGB |- |clipthe cráite |tormented | |- |clú agus cáil |fame | |- |cniogaide cnagaide |tap-tap (foilsíodh rainn i bhfoirm leabhair ag [[Nicholas Williams]] faoin teideal seo https://www.cic.ie/books/published-books/cniogaide-cnagaide-leabhair-cloite {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161207124620/http://www.cic.ie/books/published-books/cniogaide-cnagaide-leabhair-cloite |date=2016-12-07 }}) | |- |cogar mogar |hugger mugger (i.e. jumble, confusion; jumbled, confused) | |- |cosair-easair |litter, mess | |- |croí cráite |broken heart, broken-hearted | |- |dáiríre píre | | |- |de dhoirte dhairte (leagan malartach: de dhorta dharta) |dartingly, suddenly. |Tá ''de dhorta dharta'' ar leathanach 226 de [[Deoraithe]] le [[Dónall Mac Amhlaigh]]. Rinne sé de dhurta dharta é, is é sin le rá go ndearna sé go tobann é gan smaoineamh roimh ré. |- |dic-dic |Abhacantalóp atá dúchasach don [[Afraic]] is ea an dic-dic | |- |diúra deabhra (nó dúra dara) |Bheith i do dhiúra dheabhra, to be in a state of utter confusion, to be left speechless. |FGB |- |thit an drioll ar an dreall aige (Tá "thit an trioll ar an treall" ann fosta.) |he was flabbergasted; he lost courage | http://focailfholaithe.fng.ie/content/dr%C3%BAill{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |dubhdóite |sick and tired | |- |dúr dúramán |duine dúr | |- |duth is dath |'Bhí sé cinnte orm duth is dath í a choinneáil uaim.' |Deoraíocht, [[Pádraic Ó Conaire]], lch 44. |- |gan dubh gan dath |without a trace |FGB |- |dúrtam dártam |suainseán, cúlchaint, gearrchaint, mionchaint. | |- |dúirse-dáirse |ráfla, on the grape-vine. Leagan eile is ea "[[Dubhairt sé Dabhairt sé]]" an leagan Gaeilge a cuireadh ar theideal dhráma [[Lady Gregory]] a d'aistrigh [[An Seabhac]] Foilsíodh é ar an [[An Claidheamh Soluis]] ar an [[29 Iúil]], [[1911]] Suainseán, cúlchaint, gearrchaint, mionchaint. |FGB |- |éasca péasca |easy-peasy | |- |faoiste fáiste (a dhéanamh de rud) |to pooh-pooh sth.; a bheag de dhéanamh de rud | Leagan malartach is ea ''fuisteo faisteo'' FGB |- |figear feaigear |An rud sin eile, ''thingamy'' ''cá hainm seo atá air'' |FGB |- |fíge fí |a trifling thing | |- |filimín fálaimín |Humpty-dumpty. |FGB |- |fionna feanna |jot, nothing. "Níor fágadh fionna feanna ann" - nothing was left there; "ní fiú fionna feanna é" - it is worth nothing. | |- |fite fuaite (le) |intertwined (with) (i.e. intricately associated with) |FGB |- |flup flap |flop (aimnfhocal) |focloir.ie |- |ag teacht go folcanta falcanta (leagan malartach folcánta falcánta) |ag teacht go neartmhar láidir |FGB |- |frois frais (a dhéanamh de rud) |praiseach a dhéanamh de rud | |- |Fruch frach |An míniú a thugann FGB ná: bustle, hurry, excitement. |FGB |- |frumsó framsó nó Fromsó Framsó (focail ráiméise) |Fromsó Framsó Bean a dhamhsódh, A dhéanfadh greann, A d’ólfadh leann, A bheadh in am Anseo ar maidin! Ó ''An Sagart'' Le [[Pádraig Mac Piarais]] 'Spraoi (ag tórramh)' a thugtar air in [[''Foirisiún Focal as Gaillimh'']]. | |- |frum fram | |Fan Inti, [[Domhnall Mac an tSíthigh]], lch 97. |- |"Fú Fá Féasóg" |fee fo fum |Sgéalta na bhFianna. Micilín Mac Donnachadha. Cárna. |- |fuirseadh fairseadh (a dhéanamh de rud) |praiseach a dheanamh de rud | |- |fud fad | | |- |fudar fadar |praiseach; "fudar a dhéanamh de rud" - praiseach a dhéanamh de rud; Tá rudaí ar fudar fadar - things are in a state of confusion | |- |fuile faile |confusion, commotion, fuss, hubbub. Leagan malartach: fuithilí faithilí |- |fuithilí faithilí: f.4. (Fuithile faithile 500 Mallacht Ort) |duine gan chrích, rud, obair, cainnte etc. gan éifeacht. Níl it fhalla ach fuithilí faithilí oibre. Cá bhfuil an leithead ná an fhuaimeantamhlacht? anuas leis ar an gcéad ghála: obair neamhcheárdamhail: abláil. Fuithilí faithilí ná deárna faic riamh i gceart: útamálaidhe gur cuma leis. |Seán a' Chóta |- |fuimine farc a ghabháil ar dhuine |léasadh a thabhairt do dhuine | |- |furtla fartla |fuadar, tranglam | |- |futa fata/fut fat |gáróid, clismirt, cabaireacht áthais | |- |géaraide goinide |a leech | |- |giob geab/giub geab |pecking, mionchaint | |- |ní raibh gíog ná míog as (leagan malartach 'gíocs ná míocs') |Ní raibh focal le clos uaidh | |- |gírle guairle |hurly-burly (leagan malartach - gírle má guairle) ''Gírle-ma-guairle'', 'an dusta a thagas nuair a bheitheá ag tolladh leis an tarachair, nó an trathair' dar leis [[An Béal Beo]]. | |- |gliog gleaig |click-clack, chatter. (Cnósach Focal ó Bhaile Bhúirne) ''glig gleaig'' caint gan chiall gan éifeacht |FGB |- |gogaille gó (a dhéanamh de dhuine) |to send someone on a fool's errand | |- |Gugalaí gug |leabhar foilsithe ag [[Futa Fata]]. | |- |bheith i do hoibín host ag duine |to be a burden-bearer, a drudge for someone | |- |hip hap/hip hop (agus uaidh sin an téarma ''Hip hapairí'') |hip hop |tearma.ie, focloir.ie https://anpáipéar.ie/2025/08/kneecap-ag-an-bpicnic-leictreach-ni-mhuchfar-na-micreafoin-melvin-benn/ |- |holam halam/hulam holam/hulm halm |commotion, uproar; confusion. (leagan malartach: hólam tró) | |- |húirte háirte (Leagan malartach ''hurta harta'' |hubbub |FGB |- |hula hairc |(call to dogs) hark (away)! | |- |Hula hul |liú fiaigh Ciarraíoch - le feiceáil mar theideal ar leabhar le [[Seán Mac Mathúna]]. | |- |hulach halach |commotion, uproar; noise of chase. | |- |hulúiste huláiste |yo-heave-ho! | |- |hurla burla |hurly-burly | |- |- |Húrla hárla |Focail ráiméise atá le fáil i rann beag 'Húrla hárla Tuirne is carda..'' |Lch 247 The Book of Aran |- |hurla harla |'tharla an hurla harla' halloo | Lch 95 Duinnín Bleachtaire |- |Ní raibh húm ná hám as |There was not a sound or a move out of him | |- |hurdaí-gurdaí |hurdy-gurdy | |- |hurlama giúrlama |commotion, uproar | |- |huth ná hath |int. Huh! Ní dúirt sé huth ná hath leis, he said nothing, was non-committal, about it. |FGB |- (hú ná há - uaireanta) |(teanga) liom leat |double-talk, double-dealer |Ó Dónaill |- |liútar éatar |raic agus rírá | |- |lí-lé |níl lí-lé déanta iniubh agum = níl aon ábhar gnótha déanta inniubh agum, níl lí-lé acu = táid dealamh, beó bocht |Cnósach Focal ó Bhaile Bhúirne |- |longar langar |disorder, confusion | |- |luchartha lochartha |decrepit | |- |thit an lug ar an lag aige |he was flabbergasted, chaill sé misneach | |- |lúrapóg lárapóg |ainm ar chluiche do pháistí ar buille faoi thuairim (FGB); nonsense phrase signifying the galloping of a horse (Dinneen). |FGB, Dinneen |- |luthairt lathairt |raidhse, mórán | |- |lumpar agus lampar |bailúchán seanrudaí; "idir lumpar agus lampar": everything included (fosta: "cruifleog") | |- |míle murdal! (nó Míle murdar!) |horror of horrors! | |- |idir mhioth agus mhaith |idir mhaith agus olc, de gach sórt | |- |meascán mearaí | | |- |mugadh magadh |humbug, farce | (leagan malartach ''munga manga'' = mugadh magadh) |- |muranáin maranáin |little creatures of the sea. |FGB |- |múta máta |duine gan mhaith, bodach (FGB); one who can do nothing properly (Dinneen) |FGB, Dinneen |- |neam neam |s. (Child's talk) Sweet, titbit. | |- |niúdar neádar |1.trifling, indecisive, insipid talk; namby pamby. 2. Hesitant person; dead-and-alive person | |- |núscar náscar |1. insipiant talk 2. hesitant person, duine lag | |- |gheall sé na hoirc is na hairc dom |gheall sé gealach is grian dom | |- |ping pang |an cluiche leadóige boird - bunaithe ar an mBéarla | |- |plinc pleainc |De thuairt, ceann ar aghaidh, (adv.); "dúirt sé plinc pleainc é" - dúirt sé glan amach é |[[Liosta Focal as Ros Muc]] |- |plob plab |1. bubbling, gurgling sound. 2. blubbering, incoherent speech | |- |prup-prab |'prup-prab na tine aitinn' |lch 32 Conaire Mór, Seacht nDoras na Cinniúna, [[Diarmuid Johnson]], [[Leabhar Breac]]. |- |rírá |hubbub, uproar | |- |de rite reaite |faoi luas |FGB |- |ruaille buaille/rúille búille |commotion, tumult, confusion | |- |rup rap |buinneach agus caitheamh amach | |- |rúp ráp |confusion, din | |- |sciobtha scuabtha |spick and span | |- |sciob sceab |scrimisc, brútam | |- |sciot sceat/sciot scot (a dhéanamh de rud) |to mess up sth.; to cut up something so as only to leave the worst parts | |- |seobob, siobab |m., haste, hurry, confusion, fluster; diarrhoea. cf hubub an dhob. |Dinneen |- |(tá an bord seo) siugaí siú |this table is falling apart, unsteady, wobbling | |- |- |siod sead |chit-chat |FGB |- |siún sincín |confused person, exhausted person | |- |sifil seaifil |'...ag síor-rith chuig dochtúirí faoi chuile shifil sheaifil. 'Chuile frois frais!' |''Dialann Mo Mháthar'' [[Pádhraic Breathnach]]. |- |sithe seatha |suainseán, cúlchaint, gearrchaint, mionchaint. |FGB |- |slis sleais | |Ealaín an Aistriúcháin 4: The Jabberwocky. Comhar 72 (5), 22. [[Antain Mac Lochlainn]]. |- |slubar slabar |muck, mush | |- |Smid ná smeaid |focal ar bith, níor labhair sé smid ná smeaid (''smid ná smead'' uaireanta https://www.corpas.ie/ga/cng/?q=smid%20n%C3%A1%20smead) |[[Foirisiún Focal as Gaillimh]] |- |slupar slapar / sluparnach is slaparnach |an fhuaim a dhéanann uisce atá ag lapadaíl | |- |smuchar smachar |'smuchar smachar na gcapall' |lch 82 Conaire Mór, Seacht nDoras na Cinniúna, [[Diarmuid Johnson]], [[Leabhar Breac]]. |- |snasta blasta |branda seacláide | |- |sniog sneag |Lagiarracht ar bhó a chrú. 'Ní raibh sé ach ag sniog sneag leis'. 'D'iarras air dhá bhuicéad a líonadh dom ach ní bhíonn sé siúd ach ag sniog sneag leis' | |- |sníomhaí snámhaí |feithid (''spinner'' FGB) |FGB, agus [[Rí na gCearrbhach]] le [[Seán Ó Dúrois]], agus sa ghearrscéal seo http://www.feasta.ie/2014/meanf/alt4.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171107130843/http://www.feasta.ie/2014/meanf/alt4.html |date=2017-11-07 }} |- |spior spear (a dhéanamh de rud) |a bheag a dhéanamh de rud | |- |sancam soncam | Mias glasraí meascaithe | FGB |- |sputar spatar | |Lch 440 [[Cluiche na Corónach]]. |- |subhach sách/súch sách | |Conaire Mór le Diarmuid Johnson |- |súm sám |duine leamh, díbheo, spadaire, duine fuarspreosach, duine spadánta. |- |súgach sáthach |Do dhóthain mhór olta agat. |- |tamhach táisc |commotion, uproar | |- |tiuf-teaf |Chiffchaff (cineál éin) |FGB |- |tic teaic |tick-tack, tick-tock; "Cluineann sí tic teaic an chloig." |FGB agus lch 71, [[Máire Dinny Wren]], Go mbeinnse choíche saor, cnuasach gearrscéalta |- |toiriall tairiall |stiall craicinn ó chorpán, (a ndeirtí go raibh draíocht ag roinnt leis) | |- |(Go) torpach tiarpach |all puffed up, full of pomposity. |FGB |- |treillisg bhreillisg |melee | |- |triopall treapall |trailing thing; disorder; confusion "Ná fág gach uile rud ina thriopall treapall" - Ná fág gach rud ina phraiseach. | |- |tromach tramach |pell-mell, topsy-turvy | |- |bhí *trup trap* acu ar fud an tí |bhíodar ag siúl go torannach ar fud an tí. | |- |tuf taf |rancid; "Tá an sneachta alright ach is fearr liom tuf-taf é ná ina phlub-phlab" |gearrscéal ''Leaca an Tí Mhóir'' le [[Seán Mac Mathúna]] |- |tuirseach traochta |exhausted | |- |trut trat |sound of tramping feet, noise, din. |FGB |} * ==Abairtí agus eile== GoIna measc seo tá abairtíní beaga agus nathanna a leanann an sainmhíniú thuas nó a thagann leis de bharr litrithe. * fudar fadar, mix up, mess FGB * gíog (Sa nath) gíog guag a dhéanamh de dhuine, to confound s.o. utterly. FGB * Nath, Níl ciú ná ceá aige, he is quite illiterate. FGB * Niúidí-neáidí EID, boigeartán, Síle. * 'siúd isteach an to-tó' Tomhas de chuid Anna Nic an Luain, focal folaithe raiméise ar luchóg. * gib-gab, dil.ie/25821 (A.S. origin acc. to Meyer, Wortk. 78 . Cf. Scottish and N. Engl. `giff-gaff'; native formation acc. to Kelly, Celtica xxv 98 ) onomatop. unintelligible gabbling, jargon : gib-gab (gipa-gapa, giba-gapa v.ll.) na gcennaighi, Anecd. ii 72.9 . Cf. gic-goc and see Dinneen s.vv. giob, geab. * gan frapa gan taca * steig meig a dhéanamh de dhuine - cloigeann duine a scoilteadh focloir.ie * Gíoc bíoc! - Peep-bo! FGB * fuip faip - tagairt do (fhuaim?) ráipéar, An Litir, Liam Mac Cóil. * ar bhois agus ar bhais an mhaide rámha * bhain sé sliseóg dhe thaobh dúrach agus sliseóg de thaobh darach * Ba mhó a shola ná a dhola, he gained more than he lost. FGB * siúlach scéalach * ''Patairín agus Patarún'' – leabhar le h[[Ailbhe Ó Monacháin]] * Gan “thú" gan “thá” as (David Copperfield, lch 801) * Ó Stiúcaí Stiúgtha: Bliodar bleadar, fastaím, brille breaille, amaidí-dú-dá, truflais smuflais, réiméis raiméis * Leabhar Stiofáin Uí Ealaoire 'D'eirghi sé go hú, há, go neart a chrá[mh]...' * 'hólas bólas' - [[Alan Titley]] - Is fíor go raibh níos mó oideachais orainn seachas mar a bhí aimsir Vítneaim, ach shílfeá nach slogfaí a leithéid hólas bólas arís. * fiosach feasrach “Níl dochar a bheith fiosach feasrach an uair atá ann”. Nó ‘fiosrach feasrach’, b’fhéidir. Tá ‘fiosrach’ san fhoclóir agus níl ‘fiosach’. Níl aon sampla eile de ‘fiosach’ ach amháin ag [[Seán Mac Meanman]]. * Ící Pící - Amhráin nuachumtha do pháistí * brútam prúcam prácam [[Alan Titley]] https://www.irishtimes.com/culture/treibh/coincr%C3%A9it-anuas-ar-chne%C3%A1-1.3460643 * Trumpaí Dumptaí agus an Falla Mór * 'Humtí Dumtí' aistriúchán Gaeilge ar an rann cáiliúil in ''An Tigh a Thóg Seáinín'' le [[Pronnséas Ó Súilleabháin]]. * Filimín Failimín - Humpty Dumpty [[Nicholas Williams]] Lastall * Munachar agus Manachar - Tweedledum and Tweeldledee [[Nicholas Williams]] Lastall * Hurú! Hurá! mar aistriú ar ''Callooh! Callay!'' [[An Gheabairleog]], Nicholas Williams * Fuadar ná feadar [[Peadar Ua Laoghaire]] * Súistín búistín - ón amhrán ''Léim Thart'' le [[Des Bishop]] agus ón rann Lúrabóg, Lárabóg." * Lumpar is Lampar - 'bhailíodar Lumpar is Lampar lasmuigh den sceallóglann...' Muiris Ó Meára. "Lúrabóg Lárabóg, buidhe ó n-Éirinn, Éire plubán, plubán súlach, súil na gcaorach, dhá chéad lumán, lumán, láthaigh, súistín, búistín, buille bheag ar bhéicín, buille bheag ar bharr na gcos agus cnap isteach an fhaoideóig bhuidhe." * Dúidín dáidín (An ruidín deas a chaill mé, Go lige Dia na nGrásta Go bhfaighidh mé aríst é.) ón amhrán [[An Dreoilín]]. * Tá léimeadáin againn, preabadáin, siúladáin, scioradáin, cnagadáin, lupadáin, lapadáin, súistín, búistín, agus dib-a-deáb-a-dúistín againn. [[Tuairisc]] https://tuairisc.ie/ta-leimeadain-preabadain-siuladain-scioradain-cnagadain-lupadain-lapadain-suistin-buistin-agus-dib-a-deab-a-duistin-againn/ * Gígí Gaigí Iontais - Ainm Gaeilge a cumadh mar leagan ar Wibbly Wobbly Wonder. https://tuairisc.ie/cen-ghaeilge-ata-ar-wibbly-wobbly-wonder-agus-loop-the-loop/ * ''Aililiú Pililiú'' Jeepers Creepers Ingemar Lejonborg Pádraig Ua Maoileoin 1982 A0741 agus san amhrán [[An Poc ar Buile]]. * tamhach, s. (In phrase) ~ táisc, commotion, uproar. FGB * Gogaí bogaí - gogaí (Child’s name for) egg. [[Duinnín ar an Sceilig]]. * Rann beag ag Brian Ó Baoill faoi na méara: Ordóg, colagóg, méar fuda fada, mac an aba, lúirín beag ina luí sa log is é ag baint fug do mhamaí. * taoile tuile * scríb scrob * Fear scrob scrab (veidhleadóir)/Ag imirt ar a scríob scrab. lch 18 Cín Lae Amlaoibh * gíc goc Stair na Gaeilge. * Hong Cong * Cu-cú - gairm an éin, an chuach. NEID * Tic Teac - dráma le Púca Puppets * ho hó, int. Oho! FGB * had dad = háidí 1. = int. (Admonishing child) Ha! Aha! 2 :ha. FGB * prúta práta - sa scéal An Tríú Scéal Déag, lch 204 le h[[Alan Titley]] * Trupall Trapall, Rainn bheaga ón mbéaloideas do pháistí óga, 1972, [[An Gúm]], [[Clíodna Cussen]] * sníc píc - feicthe in úsáid * slug slag (gib gab i mBéarla) á rá ag foileán, http://www.potafocal.com/beo/?s=slug+slag * na briathra foisteanacha faisteanacha, lch 1 ''An Béal Beo'' le [[Tomás Ó Máille]]. *Chun gur dhein an bhean so leongó liúngó dhom chroí. Casadh an tSúgáin. *fuis-fais, ciall- ráiméis. Sampla(í) Úsáide: Níl sa sgéal ach fuis fais. (Focail Fholaithe) féach fuis fáis in EID agus FGB a deir gur leagan de faoiste fáiste é seo. * liop-a-leap; ''sin é an t-iasg go dtugann na béarlóírí “Sunfish” air “Sáimhín” ainm eile air. ó ''An Chéad La Iasgaigh ag Garsún leis an údar [[Common Noun]]. LIOP-A-LEAP / LIOP-A-DA-LEAP, seanfhocal: Chomh sámh le liop-a-da-leap. * Tharraing sé (leis) é ar an iarach agus ar an árach, he tugged at it every way he could, dragged it along as best he could. * och óch! och ochón! Alas! FGB *hoibín host, s. 1. (a) Load carried on back. (b) Child being carried pick-a-back. 2. Bheith i do ~ ag duine, to be a burden-bearer, a drudge, for s.o. (Var:hoibín hos) * had dad = háidí * Haid aid! = have at you! (in beginning a fight) (Con.). Duinnín * 'fear frélic agus froilic, i seomra nó i halla, 'Sea Dónal na Gréine,' Dónal na Gréine, lch 146, An Blas Muimhneach, Imleabhar II. * FGB leathadh leathadh lúitheach, numbness (of hands from cold). * (Nath) Go breas nó go treas, by hook or by crook. (FGB) * Tá na focail 'mirlín murláin' ag [[Doireann Ní Ghríofa]] ina dán ''Míreanna Mearaí'', cé nach dublóg ó cheart an struchtúr. * Humpty Dumpty. (Leagan Ciarraíoch.) Tá Filimín Falaimín i n áird' ar an bhfalla. Thuit Filimín Falaimín anuas ar an dtalamh; Dá dtagadh dháréag agus triúr agus dachad N'Fhéadfaidís filimín Falaimín a chuir i n áird' ar an bhfalla. * 'Níl fuis ná fais ar do chuid cainte, a Thómais Taobh Istigh' [[Cré na Cille]] * cliop-cleab - sa dán An Seanmharcach le [[Séamus Barra Ó Súilleabháin]] * Ní raibh cor ná cor as - Kahlil lch 262 * Paisean Faisean clár teilifíse a bhí ar [[TG4]] * ''Spluff Splaifeirtí agus an tIonradh ar an bPláinéad Marz'' leabhar leis an scríbhneoir [[Ré Ó Laighléis]]. * Rann páistí Ó Cnuasacht Trágha le [[Mícheál Ó Síocháin]] "Sleithide [seilmide] búrtach, bártach, Cuir amach do adharca Atá na ba bána Ag ól do chuid meidhge." * dil deail - braon leachta, uisce nó mún cuir i gcás, [[Pádraig Ó Cíobháin]], An Gealas I Lár na Léithe, lch 295. * lústar flústar, lch 157 Bláth na dTulach, ''Sámhnas Shábha'' gearrscéal le [[Máire Dinny Wren]] agus le fáil i bhfoclóir an Mhianánaigh (a flurry of excitement) * sciobtha scuabtha, spick and span (FGB) * murach marach An Cléireach, [[Darach Ó Scolaí]] Lch 155 * Blíps agus Blúps, banna ceoil ag Body&Soul 2022. * Gígeam agus Geoigeam agus Bol Bocht a Lógam, Scéal Béaloidis as [[Oileán Reachlann]], ba é Domhnall Mac Mhuircheartaigh an cainteoir. * ding deaing - fuaim cloig, ''An tEitleán Dofheicthe'', [[Cathal Ó Sándair]]. * Mat agus Muta, [[Clódhanna Teoranta]] (1978) le [[Clíodna Cussen]]. * Plub! Plab! Plip! Plipidíplabadaíplubaidí! - cur síos ar fhuaim na báistí ag [[Bridget Bhreathnach]] ina colún ar [[Tuairisc.ie]] https://tuairisc.ie/plub-plab-plip-plipidiplabadaiplubaidi/ * Na carachtair ''Seacláid, Sicláid agus Siocláid'' sa leabhar ''An Sicín Glas''. Leabhairín saor in aisce do pháistí le Ivan Parvov. [[Gabriel Rosenstock]] a chuir Gaeilge air. Is féidir é a léamh anseo: https://bubutales.com/pdf/TheGreenCh{{Dead link|date=Nollaig 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * 'jingil jeaingil' gearrscéal Alan Titley, An Ceathrú Rí, ar Tuairisc.ie * Tá ceann le clos san amhrán ''Seán Gabha'' ó [[Oirghialla]], 'Buail seo, Seán gabha, buailimis(t) go teann é, Síodram seodram, síodram seodram, Méadaígí an t-amhrán. * An rann seo a luaitear ar lch 49, Machnamh Seanmhná, [[Peig Sayers]]. Do dhún mo rosc is is olc mar tá mo chiall Tá lagar im chois is stoca bán faoim ghiall; Ní fada a bheidh ''och ná boch'' ag mnáibh i mo dhiaidh Ach is fada a bheidh corp na loicht ag fail na bpian. * Thá tú id mhungó mhangó ~ tá tú gan bhrí (Díolaim Dhéiseach) * Bíonn an nath 'ar bhocht agus ar nocht' ann uaireanta * Púcaí Schmúcaí: bailiúchán dánta agus rann do pháistí, leabhar le [[Gabriel Rosenstock]] * ''gan í gan ó'', foinsí éagsúla. Ag an g[[Cadhnach]] is cosúil gutr 'gan deacracht;' is ciall leis. Ag [[Máire Dinny Wren]] seans gur ''gan fhuaim'' atá i gceist. https://www.duchas.ie/en/cbes/4602714/4597887/4631704?ChapterID=4602714 * Manrán Banrán, tríréad téadach a sheinn ag Éigse na Bruiséile * ''cric-creaic'' an traona sa mhóinfhéar taobh leis.' lch 188, ''An Bheirt Dearbhráthar agus Scéalta Eile'' le [[Máiréad Ní Ghráda]] * Ná habair maithín ná graithín ina thaobh, say nothing good or bad, nothing whatever, about it. FGB * Maighdean an tSoluis agus Sgéalta Eile II, In eagar ag Henry Morris, Ainm Cleite, Mac Róigh, Feargus (Bail. / Eag.) Bailitheoir/Eagarthóir, Morris, Henry Dáta cumtha, 1921, Foilsitheoir, Dundalgan Press Sgaoil sé leis ins na sidhe siúmannaí, ins na rith ruaimeannaí, ins na ruaimeannaí rith ruadh reatha, go dtabhradh sé cnoc de léim agus gleann de thuslóig, go rabh dubhantaí dubha na h-oidhche ag druidim leis, dubhantaí geala an lae ag druidim uaidh, an gearrán bán ag dul faoi chapóig agus an chapóg ag imtheacht uaidh gur casadh sgaoith gearrfhiadh leis ar thaoibh molaidh shléibhe. * Prioc preac - Bhí na haon phrioc preac aige orm, he kept teasing me, kept picking at me. [[Cnuasach Focal Ón gCom]] * ní raibh smid ná smaid aige 'he had nothing to say', 'he was taciturnly silent' Duinnín * géaraide goinide (súmaire) leech téarma.ie * ''Baineann an tóir ar fhocail a chur i rím agus aithris a dhéanamh ar chaint duine agus véarsaíocht páistí leis an tréimhse seo, ar nós boisiúige , boiseáige - lúrabóg , larabóg - fromsó , framsó ...'' . -- Seán Ó Curraoin, Boscaí * gan hú ná há a rá * sciobtha-scuabtha (tá amhras ann faoin gceann seo) * lumpar agus lampar, collection of odds and ends FGB * féirín flóirín dom óirín stóirín lch 16 ag dul i bhfad Alan Titley * Ar mhuirc mhairc = ar mhuin mhairc * muirc mair, diúra dheabhra, ‘Sean-Eoin' Foilsíodh an leagan Gaeilge de i 1938 - é aistrithe ag Tomás Ó Faoláin - agus chuireadh an t-eagrán seo amach i 1974. Máirín Ní Chriagáin, an t-údar. * Cá bhfuil na crogaill? Snip sneap, cluinim sibh, Maith sibh, a chrogalla, Anois isteach libh! Ón rann ''Le do Thoil, a Naoi'' * Rann ó Dúchas.ie https://www.duchas.ie/ga/cbe/9000641/7221089/9076435 "Píosum Pósum, Práitín Rósta, Poitín uisce i lár na tine Sin iad mo lánú pósta." * bíp búp - cluichí ríomhairí á n-imirt, Dialann Dúradáin An Fhírinne Shearbh le [[Jeff Kinney]] lch 135. * Plúra Lúra - carachtar ón leabhar faoi na Bopóga, Plúra Lúra agus Na Bopóga * An Pocaire an pacaire, [[Ó Bhéal an Bhab]] * BABHLAÍ RABHLAÍ A hoop, the babhlaí, often a wheel off an old bicycle or pram, which children rolled with either a hand or stick in the game of rabhlaí- babhlaí. [O Dón dictionary: rabhlaí-babhlaí, a child's hoop.] * fíolta, a3. (Used for síolta in alliterative phrase) fíolta fálta fuirsithe, seeded, fenced and harrowed; completely finished. FGB * An Coláiste Sinne Muinne, Alan Titley, AN CRANNCHUR. Comhar 79 (4), * sniog-sneog - clocha a chur ag scinneadh ar bharr an uisce, a bheith ag déanamh sciotar uisce, a bheith ag déanamh sciotairíní https://www.learngaelic.net/dictionary/index.jsp?abairt=sniog-sneog&slang=both&wholeword=false * Muile-maile: He/She is only a muile/maile - meaning a soft foolish person, easily fooled. Also a person who never never expresses an opinion from either over cautiousness or stupidity https://www.duchas.ie/ga/cbe/9001861/7317215/9119067 * 'Ghabhas [...] Trí Ghúgair (?) trí Ghágair(?), trí shráid a' Sgibirín,' ''Leabhar Sheáin Í Chonaill'', lch 384 * 'Guitsí, Guitsiú, rínce na ngeafaire!' (focail ráiméise?) ''Leabhar Sheáin Í Chonaill'', lch 391 * rann: 'Méirín, miothán, Miothán éit, éit a' ful, eit a' fal,...' ''Leabhar Sheáin Í Chonaill'', lch 393 * Tharraing sé (leis) é ar an iarach agus ar an árach, he tugged at it every way he could, dragged it along as best he could. Ní scarfadh sé leis ar iarach ná ar árach, he wouldn’t part with it for anything. FGB * Níl brúscar bruscar ná bráscar agam ach brúscar bruscar go bhfuil mo lámh math maith agam féin leis.' [[Peig Sayers]] ag insint scéil https://www.canuint.ie/ga/QAC000158Ac1 * ''Ag ticeáil agus agus ag tocáil'' cloiste ar [[RnaG]] Bealtaine 2025 tuairisc spóirt * 'uch ná ach', fuis fáis (lch 153) - Cré na Cille * snup snap - fuaim [[druid|druideanna]], [[Domhnall Mac an tSíthigh]], Gearr Gonta, Céad Dan le Céad File. * fuiscín baiscín? (éan de chineál éigin seans?) * Miscín Meaiscín - carachtar cait sa leabhar ''Ceas an Chait'', lch 56. * fiaire feá, FGB (B'fhéidir?) * Hoibín host - FGB * grig-gráig, an clog a bheith á bhaint i gcomhthéacs an chreidimh, lch 42 ''Deoch an Tobair'', [[Diarmuid Johnson]] a luann an bhunfhoinse [[Buile Shuibhne]], O'Keffe, úsáideadh arís é sa leagan nua den scéal [[Mise Suibhne]] le [[Feargal Ó Bearra]]. ==Samplaí i nGaeilge na hAlban== *fìth-fàth masc - mist of invisibility (or the power to produce said mist) (féth fíada sa Ghaeilge) * fàth-fìth masc -mist of invisibility (or the power to produce said mist) * sù-sì - súisí/sushi [[ACDD]] * rù-ra/rù-rà - meascán mearaí, praiseach, trína chéile. The Gaelic-English Dictionary - Colin B.D. Mark * Hoilibheag Hilibheag - focail ráiméise san amhrán Smeòrach Clann Dòmnaill * "Cha bhi agad ach gigein air gach goigein dhìot" - rud a mhaoidheas fuamhairean gu tric ann an sgeulachdan, a' ciallachadh rud mar "pronnaidh mi tu nad mhìrean". * Leabhar do pháistí é ''Na Stocan agus Na Stùcan'' * Sgeulachdan Eagalach Feagalach - Gearrscéalta do pháistí le [[Catriona Lexy Campbell]] * Friuthail ! frathail! anns an abhainn, / Iarann a cheann, snód a mhuineal, / Maide a dhruim, is duine a thón. (Freagra: Iasgair le slaiti-asgaich) Tóimhseachain o Innse Gall, Anna Nic Iain, Béaloideas, An Cumann Le Béaloideas Éireann * Craobh ghitheaganach, ghathaganach, /A bun suas, a barr sios, /Is i fas mar sin. (Freagra: Earball mairt.) Tóimhseachain o Innse Gall, Anna Nic Iain, Béaloideas, An Cumann Le Béaloideas Éireann * tha Calum air an ran-dan = Calum is on a binge. Air an splaoid. Drabhlás, ragús. Learn Gaelic Dictionary. * Sgeulachdan eagalach feagalach * FISE FAISE, dán le [[Rody Gorman]] * A bhò a bhò a chuilidh a dhuine dhuine bhiod! bir! Boitidh boitidh! chaoide chaoide! chuisil-ì chuisil-ò cior cior! Cnàg cnàg! dìosgaidh-dàsgaidh diugaidh! durradh durradh! dùrd dùrd! E e! faraman fearaman fise faise! gius! glag gliog gliong Gnost gnost! gog gog! gorrac gorrac! gròc gròc! gurra gùg! gug gùg! * Hi homh homh! huistir! ligidh leagaidh! mè è! meig! Mò mò! moig oigean! poichean! pruidh-dhè bheag! Prill-è prill-è! pruis-o pruis-o! raoic rot siataidh! siu-hù! sod Splad srac suc suc! taimhslich tiuth! tuadhi! tuidh! tuirlidh mhìneig! Tu-ruith! turt turt! tusgas! uf uf ! usg usg! * chuisil-ì chuisil-ò - sound of a whale/whalesong (''onomat.'') https://www.faclair.com/ViewEntry.aspx?ID=01716B096A9C0656AA24AF5AE4B99475 ==SeanGhaeilge== * áimh tháimh / ám [t]hám ‘siar agus aniar’, Thurneysen * Ám [t]hám - cuid de shraithe péirí a chiallaíonn ‘siar agus aniar’ (O’Rahilly 1973‒4). * adall tadall ‘visit re-visit’ * aile taile * ocaib tocaib * aig taig https://ogham.glasgow.ac.uk/index.php/2023/02/20/what-does-the-word-ogam-mean-and-where-does-the-name-come-from/ ==Féach freisin== * [[Frithchiallaigh 'S' agus 'D' na Gaeilge]] ==Foinsí== * Foinse FGB nó Dinneen seachas uimh. 21 is uimh. 70. Maidir le huimh. 69, seans go gciallaíonn sé 'd'ardchaighdeán', 'an-mhaith', 'an-deas'. * LISTSERV.HEANET.IE * Tá eolas breise le fáil i mBéaldoideas, 1988, lch 141-152 agus ar http://www.smo.uhi.ac.uk/gaeilge/corpus/macalla/ * 10459. Ní Dhomhnaill (Cáit): Dúblóga uamacha Gaeilge. In Béaloideas 56 (1988), pp. 141–152 A collection of alliterative and riming doublets in Irish. Includes (§8) an excursus on the possible derivation of fionna feanna == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Teangeolaíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Struchtúir na Gaeilge]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] [[Catagóir:Moirfeolaíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Gramadach]] [[Catagóir:Fóineolaíocht]] [[Catagóir:Deilbheolaíocht]] fiqvxndinihab6sy1ryuglil5sxh8n2 0 67905 1310696 1308455 2026-04-28T05:28:19Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310696 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba é '''George Canning''' príomh-aire na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] agus ceannaire an [[Tóraí|Pháirtí Tóraí]]. Rugadh é ar an [[11 Aibreán]] [[1770]] agus fuair sé bás ar an [[11 Lúnasa]] [[1770]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Canning, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1770]] [[Catagóir:Básanna i 1827]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buckinghamshire]] [[Catagóir:Daoine Angla-Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Learpholl]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Essex]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Hampshire]] [[Catagóir:Inis Iocht]] [[Catagóir:Máisiúin]] [[Catagóir:Polaiteoirí as Contae Chiarraí]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Sussex Thoir]] mmpp3s5r0kgq13mdwdvv8ky914lwwk6 0 68566 1310663 1309498 2026-04-28T03:05:56Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310663 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is é '''''Cluiche na Corónach''''' ('''''A Game of Thrones''''') an chéad imleabhar sa tsraith [[Fonn Oighir agus Tine]], sraith fantaisíochta leis an údar [[Meiriceá]]<nowiki/>nach [[George R. R. Martin]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=A game of thrones|url=http://worldcat.org/oclc/1164717175|oclc=1164717175|author=Martin, George R. R., author.}}</ref> Foilsíodh é den chéad uair i mBéarla ar an gcéad lá de mhí Lúnasa, 1996. [[Íomhá:Clúdaigh_Fonn_Oighir_agus_Tine.png|mion|Clúdaigh '''[[Fonn Oighir agus Tine|''Fonn Oighir agus Tine'']]''']] == Stair == Bhuaigh an t-[[úrscéal]] Locus Award na bliana 1997 agus ainmníodh é don 1997 Nebula Award agus don 1997 World Fantasy Award. Bhuaigh an nóibhille ''Blood of the Dragon'' (lit. Fuil an Dragain), atá ina chnuasach de chaibidlí Danaeras Tairgéirian ón úrscéal, Hugo Award na bliana 1997 don Nóibhille is Fearr. Rinneadh leabhar sárdhíola de chuid an [[The New York Times|New York Times]] de i mí Eanáir 2011 agus shroich sé barr an liosta i mí an Mheithimh, 2011. [[Íomhá:GeorgeRRMartinCW98 wb.jpg|mion]] Insítear eachtraí an scéil ó roinnt dearcthaí éagsúla, agus leanann na leabhair trí mhórphlota; aighneas idir uaisle Iartharais, eachtraí an Mhúir, agus feachtas na dTairgéirianach deoraíoch. Bhí an t-úrscéal ina fhoinse inspioráide do roinnt saothair dhíorthacha, cluichí san áireamh. Is é an bunús leis an gcéad séasúr de Game of Thrones, sraith theilifíse de chuid HBO ar cuireadh tús léi i mí Aibreáin 2011. {{Main|Game of Thrones}} === Gaeilge === Foilsíodh leagan [[An Ghaeilge|Gaeilge]] faoin teideal '''''Cluiche na Corónach''''' i mí Dheireadh Fómhair 2016.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ardan/imram-v-cluiche-na-coronach/|teideal=IMRAM V Cluiche na Corónach 'Game of Thrones' na Gaeilge á léiriú san ardchathair|údar=Méabh Ní Thuathaláin|language=ga|work=NÓS|dátarochtana=2021-09-24}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Tá ''Cluiche na Corónach'' ar fáil ó [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://leabharbreac.com/Teideal/cluiche-na-coronach-game-of-thrones/|teideal=Cluiche na Corónach|language=ga-IE|work=Leabhar Breac|dátarochtana=2021-09-24|archivedate=2021-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924220347/https://leabharbreac.com/Teideal/cluiche-na-coronach-game-of-thrones/}}</ref> Chuir Oisín Ó Muirthile Gaeilge ar an saothar.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/agallamh-conas-a-aistriodh-game-of-thrones-go-gaeilge/|teideal=AGALLAMH: Conas a aistríodh Game of Thrones go Gaeilge?|údar=[[Eoin P. Ó Murchú]]|dáta=2016|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2021-09-24|archivedate=2021-09-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924221848/https://nos.ie/cultur/leabhair/agallamh-conas-a-aistriodh-game-of-thrones-go-gaeilge/}}</ref> == Plota == Leanann Cluiche na Corónach trí phríomhshnáithe scéil ag an aon am amháin. === Sna Seacht Ríocht === Ag tosach an scéil, daorann an Tiarna Eideard “Neid” Stairc tréigtheoir ó Fhaire na hOíche chun báis. Is mílíste í an Fhaire a chosnaíonn an Múr ollmhór a tógadh d’oighear, de charraig agus de dhraíocht chun na Seacht Ríocht a chosaint. Ar an mbealach abhaile go Geimhsceird, aimsíonn an meitheal sé chriún óga a uchtaíonn a chlann níos déanaí, agus an criún ar shuaitheantas na Stairceach. Tá trí choileán fireann agus dhá choileán baineann ann, chomh maith le híochtairín bán, a thagann le chéile leis an triúr dlisteanach de mhic, an bheirt dhlisteanach iníonacha agus an tuilí amháin atá ar an tiarna. Tagann tásc oide Neid, an Tiarna Eoin Ó hAirín, an oíche chéanna arbh é príomhchomhairleoir chara óige Neid, an Rí Roibeard Ó Barratháin, é. Le linn a chuairte féin ar chaisleán Neid, Geimhsceird, ceapann Roibeard Neid mar Lámh an Rí in ionad an Airínigh. Tá drogall ar Neid glacadh leis an gceapachán, ach aontaíonn sé leis nuair a fhaigheann amach go gcreideann baintreach an Airínigh, Líosa, gur nimhigh an Bhanríon Soirse Lanastair agus a muintir a fear céile. Go gairid ina dhiaidh sin, feiceann mac amháin de chuid Neid, Bran, an ríon Soirse ag bualadh leathair lena leathchúpla Séimí Lanastair, agus caitheann seisean Bran amach as fuinneog túir chun a gcumann a choimeád faoi rún. Imíonn Neid agus a iníonacha Sansa agus Airia ag triall ar phríomhchathair an fhlaithis, Port an Rí, fad is a fhanann a bhean chéile Caitlín le Bran atá i dtámh suan, agus lena mic eile, Raib is Riocán, i nGeimhsceird. [[Íomhá:Game_of_Thrones_cast_(14118396526).jpg|mion|Tá daoine difriúla cóirithe mar charachtair ón seó sa bhliain 2014]] Le linn an aistir aduaidh, tarlaíonn bruíon idir Airia agus mac Roibeard, an Prionsa Séafra, a bhfuil cleamhnas aige le Sansa, agus deanann sí an teannas idir na Staircigh agus na Lanastraigh agus idir Airia is Sansa a mhéadú. Ionsaíonn criún Airia, Niamhra, Séafra chun í a chosaint, agus cuireann Airia ruaig ar Niamhra lena slánú ó chuthach na Lanastrach, sa chaoi is go maraítear criún Shansa, Ríon, in ionad Niamhra. I nGeimhsceird, déanann feallmharfóir iarracht Bran a mharú, agus imíonn Caitlín go Port an Rí chun scéala de seo a thabhairt do Neid. Dúisíonn Bran go gairid ina dhiaidh sin, gan mhothú ná feidhm ina chosa a thuilleadh, agus níl aon chuimhne aige ar chúis a thitime. I bPort an Rí, buaileann Neid le comhairleoirí an Rí, lena n-airítear an cisteoir ríoga Peadar Ó Baelais, dar leasainm Lúidín, agus Vaireas, maidir na gcogarnach. Titeann cumhacht ríoga iarbhír ar Neid gan mhoill, toisc go gcaitheann Roibeard a chuid ama ar an drabhlás. Ar shroichint Phort an Rí do Chaitlín, tugtar í chuig an mBaelasach, a deir gurbh é Tirian Lanastair, deartháir abhcach Shoirse agus Shéimí, úinéir na miodóige a úsáideadh i gcoinne Bhrain, agus aontaíonn sé cúnamh a thabhairt do Neid tréas féideartha na Lanastrach a imscrúdú. Agus í ag filleadh aneas ar Gheimhsceird, buaileann Caitlín le Tirian de thaisme ar Bhóthar an Rí, gabhann sí ar láimh é, agus tugann é a fhad le dún a deirféar Laoise Bean Uí Airín sa Ghleann, mar a n-éilíonn Tirian breith chomhraic agus gnóthaíonn sé a shaoirse arís nuair a bhuann a churadh, amhas darb ainm Brún, an comhrac. Mar dhíoltas ar ghabháil Thirian, cuireann athair an abhaic, an Tiarna Taidhbhín Lanastair, saighdiúirí chuig tír dhúchais Chaitlín, Dúiche na nAibhneacha. Faigheann Neid amach ar deireadh gurb iad oidhrí dleathacha Roibeard, Séafra san áireamh, clann Shoirse le Séimí agus gur maraíodh Eoin Ó hAirín chun fionnachtain a gcoil a cheilt. Tugann Neid an deis do Shoirse teitheadh sula n-insíonn sé an fhírinne do Roibeard, ach úsáideann sí an deis seo bás Roibeard a eagrú i dtimpiste sealgaireachta. Bailíonn Neid, ar ndearnadh leasrí de in uacht bháis Roibeard, cúnamh Lúidín chun dílseacht agus cabhair gharda na cathrach a chinntiú d’fhonn dúshlán a thabhairt faoi éileamh Shéafra ar an ríchathaoir; ach feallann Lúidín air, cuirtear Neid i gcarcair, maraítear a fhir go léir agus gabhtar Sansa mar chime de chuid na Lanastrach. Éalaíonn Airia ón rídhún, agus corónaítear Séafra mar rí ar na Seacht Ríocht. Toilíonn Neid admháil éithigh d’ardtréas a thabhairt os comhair na cathrach agus dul le Faire na hOíche mar mhalairt ar shláinte Shansa, ach baineann Séafra a cheann de ar aon chaoi. Cruinníonn Raib Stairc airm agus máirseálann aduaidh mar fhreagra ar ghabháil a athar; agus ar chloisint bhás Neid dó, déanann sé iarracht a thuilleadh tacaíochta a fháil ó athair a mháthar, an Tiarna Oistir Ó Taithligh. Chun dúichí na dTaithleach a bhaint amach, aontaíonn sé do chleamhnas le muintir Fhraoich, atá i gceannas ar na tailte sa bhealach air. Beireann Raib an bua ar Shéimí Lanastair, a ghabhtar ina bhraighdeanach, agus cinneann a athair Taidhbhín cúlú aduaidh thar theorainn theas dhúichí na dTaithleach, agus cuireann Tirian chuig Port an Rí chun smacht a chur ar Shéafra. Nuair a roghnaíonn Raib gan tacú le deartháireacha Roibeard, Ránaillín agus Stáineas, a ndearnadar araon an ríchathaoir a éileamh, gaireann na tiarnaí deisceartacha agus tuaisceartacha “Rí an Tuaiscirt” de, arbh é teideal ársa na Stairceach é, tráth. === Ar an Múr === Cuireann brollach an urscéil an Múr in aithne dúinn: balla ársa cloiche, oighir is draíochta, na céadta de throithe ar airde agus na céadta míle ar leithead, atá ina sciath ag na Seacht Ríocht in éadan an fhiántais ó thuaidh. Tá Faire na hOíche i bhfeighil ar an Múr: ord gaiscíoch a gheallann a saol ar fad a chaitheamh ann, gan pósadh, teideal, maoin ná clann a bheith orthu choíche. Lastuaidh den Mhúr, buaileann meitheal beag de ránaithe ó Fhaire na hOíche leis an Aos Alltair, cine ársa naimhdeach fhordhaonna. Maraítear na ránaithe go léir cé is moite de mharthanóir amháin a gcuireann Eideard Stairc chun báis é mar gheall ar a thréigean. Spreagann Beineán Stairc tuilí a dhearthár Neid, Seán an tSneachta, dul le Faire na hOíche. Tagann díomá ar Sheán nuair a fhaigheann sé amach gurb í príomhfheidhm na Faire ná beith ina háitreamh pionóis do choirpigh, chun cúl a choinneáil ar na “fianlaigh”, lucht treibhe a mhaireann in ainriail lastuaidh den Mhúr. Ar an Múr, aontaíonn Seán na hearcaigh i gcoinne a dteagascóra dhian agus cosnaíonn sé earcach amháin, Saiméil Mac Toirealaigh, ar cladhaire é ach atá lách agus cliste. Bhí Seán ag súil go dtuillfeadh a chumas troda post an ránaí, duine de throdaithe Fhaire na hOíche, ach ina ionad ceaptar é mar stíobhard faoi cheannasaí na Faire, an Tiarna Ceannasaí Díorán Ó Mórmhuine, a d’fheadfadh oidhre an Mhórmhuinigh a dhéanamh de Sheán dá bharr. Ní fhilleann Beineán aduaidh, a threoraigh meitheal beag ránaithe lastall den Mhúr, agus sé mhí níos déanaí, aimsítear corpáin bheirt de na ránaithe óna bhaicle lastuaidh den Mhúr agus tugtar siar go príomhfhort na Faire, Caisleán an Duibh, iad. Mar sin féin, tagann athbheos iontu trí dhraíocht éigin agus déantar taisí díobh. Maraíd seisear sa chaisleán agus is beag nach n-éiríonn leo an Mórmhuineach féin a mharú ach cuireann Seán stop leo. Nuair a shroicheann nuacht de bhású a athar a fhad le Seán, déanann sé iarracht dul le Raib i gcoinne na Lanastrach ach éiríonn lena pháirtithe cosc a chur air agus áitíonn an Mórmhuineach air a dhílse don Fhaire a dhaingniú. Ansin deir an Tiarna Ceannasaí leis go bhfuil sé i gceist aige teacht ar a uncail Beineán – beo nó marbh – agus chun imeacht mórán fianlach a fhiosrú chomh maith le fírinne na ráflaí maidir leis an “Rí-lastall-den-Mhúr”: tréigtheoir ó Fhaire na hOíche darb ainm Mánas mac an Chreachaire. === San Oirthear === Sa Pheantóis, státchathair ar an ilchríoch soir ó Iartharas darb ainm Oirthearas, pósann Viosaeras Tairgéirian, mac an rí ar chuir Roibeard Ó Barratháin é as cumhacht, a dheirfiúr Danaeras ar an Khal Drogo, taoiseach cogaidh de chuid na nDothráiceach fáin, mar mhalairt ar fheidhm airm Drogo ina iarrachtaí ríchathaoir Iartharais a athghabháil dó féin. Tugann Illyrio, ceannaí saibhir a bhí ag tabhairt tacaíochta do na Tairgéirianaigh bhochta agus a shocraigh an cleamhnas, trí ubh chlochraithe dragain do Dhanaeras mar bhronntanas bainise. Téann Ióra Ó Mórmhuine, ridire ionnarbthach ó Iartharas, le Viosaeras mar chomhairleoir. Cé go raibh uamhan uirthi faoina fear nua agus faoina mhuintir, éiríonn le Danaeras a ról cuí a ghlacadh mar khaleesi, nó ríon, Drogo. Nuair nach léiríonn Drogo aon suim i gconcas Iartharais, déanann Viosaeras iarracht a dheirfiúr a bhrú chun Drogo a chomhéigniú lena dhéanamh, ach diúltaíonn sí dó. Nuair a bhagraíonn Viosaeras Danaeras go poiblí, cuireann Drogo chun báis é trí ór leáite a dhoirteadh ar a cheann. Ina dhiaidh sin, déanann feallmharfóir atá ag iarraidh fabhar Roibeard Rí a ghnóthú iarracht Danaeras agus a leanbh gan bhreith a nimhiú, agus ansin toilíonn Drogo cúnamh a thabhairt di Iartharas a chloí. Agus é ag creachadh bailte chun an t-ionradh a mhaoiniú, gortaítear Drogo, agus ordaíonn Danaeras do chneasaí gafa é a leigheas. Nuair atá sé ó tharrtháil, íobraíonn an cneasaí, ar chuir creachadóireacht na nDothráiceach fraoch uirthi, leanbh neamhbheirthe Danaeras chun an ortha a tharrthálfadh beatha Drogo a luchtú, a leigheasann Drogo ach a fhágann é i riocht seasta gan chiall gan chéadfaí. Tréigeann tromlach an airm Dhothráicigh Drogo agus leanann ceannaire nua. Plúchann Danaeras Drogo le hadhairt agus daorann an cneasaí chun báis trína cheangal le breocharn sochraide Drogo. Cuireann sí a trí huibhe dragain ar an mbreocharn, agus siúlann isteach sa dóiteán, ansin tagann amach gan díobháil a bheith déanta di agus trí dhragan nuaghortha ag diúl a cíoch. Tugann na Dothráicigh go léir a d’fhan léi agus Ióra Ó Mórmhuine móid dílseachta di le barr iontais. Den chéad uair le fada an lá, tá an oíche beo le ceol na ndragan. [[Íomhá:Joseph gatt game of thrones iceland set.jpeg|mion|Sraith HBO (Joseph Gatt)]] == Pearsana dearcaidh == Insítear gach caibidil ó dhearcadh carachtair amháin sa tríú pearsa; insítear scéal an chéad leabhair ó dhearcadh ochtar príomhcharachtar. Is ó dhearcadh mioncharachtair amháin a insítear an brollach. Insíonn teidil na gcaibidlí ainm na pearsan dearcaidh. * Brollach: Liam, fear i bhFaire na hOíche. * An Tiarna Eideard “Neid” Stairc, Bardach an Tuaiscirt agus Tiarna Gheimhsceirde, Lámh an Rí. * An Bhantiarna Caitlín Ní Thaithligh, Bean Eideard Stairc. * Sansa Stairc, an iníon is sine de chuid Eideard agus Caitlín Stairc. * Airia Stairc, an iníon is óige de chuid Eideard agus Caitlín Stairc. * Branán “Bran” Stairc, an dara mac is óige de chuid Eideard agus Caitlín Stairc. * Seán an tSneachta, mac mídhlisteanach Eideard Stairc. * Tirian Lanastair, abhac, deartháir an chúpla Soirse Ríon agus Sior Séimí, mac an Tiarna Taidhbhín Lanastair. * An Banphrionsa Danaeras Tairgéirian, Danaeras an Anfa, banfhlaith Chloch na nDragan agus banoidhre ríchathaoir na dTairgéirianach i ndiaidh a dearthár mhóir Viosaeras Tairgéirian. Sna leabhair ina dhiaidh seo, cuirtear roinnt dearcthaí carachtair leis agus baintear cinn eile. == Duaiseanna agus ainmniúcháin == * Locus Award – An tÚrscéal is Fearr (Fantaisíocht) (Bhuaigh) – (1997) * World Fantasy Award – Úrscéal Is Fearr (Ainmníodh É) – (1997) * Hugo Award – An Nóibhille is Fearr le haghaidh ''Blood of the Dragon'' (a Bhuaigh) – (1997) * Nebula Award – An tÚrscéal is Fearr (Ainmníodh é) – (1997) * Ignotus Award – An tÚrscéal is Fearr (Coigríche) (a Bhuaigh) – (2003) == Féach freisin == * [[Game of Thrones]], ar an Vicipéid (sraith [[Teilifís|teilifíse]]) == Tagairtí == {{Reflist|30em}} {{Rialú údaráis}} {{DEFAULTSORT:Cluiche na Coronach}} [[Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta i nGaeilge]] [[Catagóir:Úrscéalta fantaisíochta]] [[Catagóir:Fantaisíocht i nGaeilge]] [[Catagóir:Aistriúcháin go Gaeilge]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 1996]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 1990idí]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2016]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2010idí]] mfo6say743m9vrggf8k7wa9cqraj1dy 0 68758 1310722 1185610 2026-04-28T07:37:12Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310722 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Colcannon.JPG|mion|[[Cál ceannann]] sa chorcán]] Is éard is '''Cócaireacht na hÉireann''' ann ná an chócaireacht mar a dhéantar í go traidisiúnta in [[Éire|Éirinn]]. Baintear úsáid as táirgí na tíre mar uaineoil agus muiceoil, éanlaith, uibheacha, im agus táirgí déiríochta eile, muisiriúin agus bradán. Tá glasraí agus préamhacha—cál agus prátaí, mar shampla—tábhachtach freisin. Is é sin le rá gur fhorbair an chócaireacht as na barra agus ainmhithe a shaothraítear in aeráid shéimh an oileáin. Rinne concas na dTúdarach dochar d'fhorbairt chócaireacht na tíre sa 17ú haois luath mar d'fhág díshealbhú an talaimh formhór muintir na tíre bocht agus cuireadh fócas ar onnmhairiú táirgí bia go [[Sasana]] agus fórsaí armtha na tíre úd, chomh maith le himeacht ama chuig margaí thar lear. Ar na leibhéil níos saothraithe den chócaireacht Éireannach thóg nósanna na Sasanach áit na cócaireachta traidisiúnta. San 18ú haois tháinig an práta isteach mar bhunscamhard na ngnáthdhaoine. Cuirtear an práta le chéile le hÉirinn i samhlaíocht go leor daoine mar gheall air sin. Cailleadh a lán gnéithe de chócaireacht na hÉireann san am úd, ó aimsir an Ghorta Mhóir go lár an 20ú haois go háirithe. Táthar ag cur suime in n-athbheochan anois, áfach. Ar mhiasa Éireannacha tipiciúla an lá inniu tá stobhach Éireannach, bagún agus cabáiste, [[bacstaí]], [[coddle]] agus [[cál ceannann]]. ==Tar éis Bhliain an Dá Mhíle== Má théann duine chuig teach tábhairne ar bith sa tír is gnách go mbíonn ar a laghad cúpla rogha Éireannach nó leath-Éireanach ann ó thaobh an bhia. Déanann Avóca agus Theach Baile Uí Mhaolmhuaidh (Ballymaloe House) rogha níos fearr fós a chur ar fáil agus cuireann leithéidí ANIAR i nGaillimh meascán de bhia traidisiúnta agus Eorpach ar fáil. ==Roinnt den bhia is mó cáil== * [[Blaa]]: Is rolla aráin bog bán é an blaa. Samhlaítear le [[Port Láirge]] é go háirithe. Itheann daoine iad le him agus ispíní go minic mar bhlaa bricfeasta. Seans go dtagann an focal ó ‘blé’ ‘plúr’ nó ‘blanc’ na Fraincise.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/bia/mala-spiosrach-medium-rare-ldt-cad-e-cuisine-na-heireann/|teideal=Mála Spíosrach Medium-Rare LDT! Cad é Cuisine na hÉireann?|údar=Eoin P. Ó Murchú|dáta=2018-05-29|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2023-09-28|archivedate=2024-02-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227001716/https://nos.ie/saol/bia/mala-spiosrach-medium-rare-ldt-cad-e-cuisine-na-heireann/}}</ref> * [[Mála spíosrach]]: Bíonn an-trácht ar an Mála Spíosrach ón mbliain 2010 go 2023. Bia Éireannach é atá go mó faoi anáil chócaireacht an hÁise. Is é atá ann sceallóga prátaí, sicín, piobair dhearga nó ghlasa, sillí, oinniúin is spíosraí. Go minic itear é le hanlann curaí nó anlann milis is searbh. * [[Cáca Gur]]: Tá baint ag Cáca Gur le [[Baile Átha Cliath]]. Is éard atá ann ná meascán tiubh idir dhá chiseal taosrán. Grabhróga aráin, torthaí triomaithe agus rud éigin milis leis an iomlán a choinneáil le chéile a bhí ina lár. Cé go luaitear ‘gurrier’ mar bhunús le hainm an cháca meastar go dtagann an t-ainm ó ‘goor’ focal Indiach ar shiúcra garbh. * [[Duileasc]]: [[Feamainn]] is ea duileasc a dtugtar ‘creathnach’ nó ‘palmaria palmata’ air chomh maith. Itear mar smailc bheag bia nó scroid é. * [[Crúibíní]]: Cosa na muice is ea na crúibíní, agus béile ar leith é na cosa bruite seo. Ansin cuirtear fuidreamh orthu nó friochtar iad. * [[Drisín]]: Putóg fola is ea an drisín. Tá sé níos glóthaí ná an phutóg dhubh agus measctar ann fuil bó, muice agus/nó fuil caora le bainne, salann agus saill. Tá cáil ar leith air mar chuid den bhéile ‘packet and tripe’ a itear i g[[Corcaigh]]. * [[Cadal]]: Béile é an cadal a bhfuil a cháil ag leathnú (agus spéis ar leith ann sa saol ar líne go speisialta) Déantar le prátaí, bainne, im, bagún, oinniúin, glasraí, salann agus piobar é de ghnáth, ach bíonn a leagan féin ag go leor daoine agus in áiteanna faoi leith sa chathair. Tá baint ar leith aige le Baile Átha Cliath. Deirtear gurb é cadal an béile ab fhearr le [[Jonathan Swift]]. Is minic go mbíonn [[eorna]] agus [[Guinness]] ann leis. * [[Báirín breac]]: Is císte é an báirín breac. Arán giosta é ina mbíonn rísíní agus dlúthbhaint aige le h[[Oíche Shamhna]]. Is minic a chuirtear fáinne beag i bhfolach sa chíste agus an té a aimsíonn é deirtear go bpósfaidh sé nó sí go luath. * [[Bacstaí]]: Is éard is bacstaí (boxty) nó ‘steaimpí’ ann ná cáca d’fhataí amha a dhéantar a chócaráil ar an bhfriochtán nó ar an ngrideall. * [[Spíosbhuirgéir]]: Mionsa, oinniúin agus spíosraí a bhíonn iontu seo agus déantar an t-iomlán a chlúdach le grabhróga speisialta. Cumadh iad luath sna 19050dí. B’iad an chéad táirge ón mbúistéir muiceola Maurice Walsh i n[[Glas Naíon]] iad. Deirtear gur fearr iad a fhriochadh go domhain sa sceallóglann áitiúil. ==Biachlár samhaltach Éireannach== ===Cúrsa Tosaigh=== * Cloicheán Bhá BHÁC agus Creamh (gairleog fhiáin) * Bradán Deataithe agus Arán Donn * Blaa agus Putóg Dhubh Chloch na Coillte * Drisín ar leaba Duilisc le Daba d’Anlann Ballymaloe * Aráin mheasctha: Arán Prátaí, Farla sóide, Arán Sóda ===Príomhbhéile=== * Spíosbhuirgéir agus Cál Ceannann * Mála spíosrach: Sicín, Sceallóga, Spíosraí * Ispíní faoi Fhuidreamh (battered) agus Bacstaí * Bagún agus Cabáiste - Cadal agus Cruibíní * Stobhach Gaelach ===Milseog=== * Cáca Gur * Báirín Breac * Uachtar Reoite * Murphy’s à la Teddy’s ===Le hÓl:=== * Cidona * Poitín * Guinness * Bainne * Fíoruisce * Líomanáid Dhearg TK * 7 Up {{síol}} {{DEFAULTSORT:Cocaireacht na hEireann}} [[Catagóir:Cultúr na hÉireann]] [[Catagóir:Cócaireacht an domhain de réir tíre]] 1k7o3r2ndlzex8im0zl13awqxs3d6i5 0 68982 1310633 1269486 2026-04-27T20:16:09Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310633 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Brexit_Campaigners_out_side_Parliament_November_2016.jpg|thumb|Agóideoirí le haghaidh an Bhreatimeachta, 23 Samhain 2016]] Is éard atá i gceist leis an bhfocal '''Breatimeacht''' ([[An Béarla|Béarla]]: ‘Brexit’) ná imeacht na [[An Ríocht Aontaithe|Ríochta Aontaithe]] as an [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]], rud a tharla sa bhliain 2020. De bharr [[Reifreann na Ríochta Aontaithe ballraíocht an tAontas Eorpach, 2016|reifreann]] a reáchtáladh ar an [[23 Meitheamh]] [[2016]] agus inar vótáil 51.9% díobh siúd a chaith vóta ann i bhfách le himeacht as an AE, bhí rún ag rialtas na Breataine tús a chur le himeacht na tíre as an AE. === Sansaíocht === ''Portmanteau'' is ea an focal ''Brexit'' (‘Br[itish]’ + ‘Exit > 'imeacht na Breataine'), ''portmanteau'' a deineadh de réir mhúnla an fhocail ''Grexit'' (‘Gr[eek]’ + ‘Exit’ > 'imeacht na Gréige'), focal a cumadh nuair a bhí imeacht na [[An Ghréig|Gréige]] as [[limistéar an euro]] i mbéal an phobail. Thugtar mar leasainm ''Remoaner'' nó ''Remaniac'' ar daoine a mhian leo fanacht san tAontas Eorpach agus ''Brexiteer'' ar na daoine sin a theastaigh uathu é a fhágáil. == Cúlra == [[Íomhá:United Kingdom European Communities membership referendum, 1975 compared to United Kingdom European Union membership referendum, 2016.svg|mion| An reifreann i 1975 i gcomparáid le 2016 ]] Ba i 1973 a ghlac an Ríocht Aontaithe ballraíocht i g[[Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa]] (CEE), a bhí ann roimh an Aontas Eorpach, ballraíocht a dheimhnigh sí le reifreann sa bhliain 1975 inar vótáil 67% díobh siúd a chaith vóta ann i bhfách le fanacht sa Chomhphobal. {{Main|Reifreann ar sheasamh na Ríochta Aontaithe i leith na hEorpa, 1975}} De ghnáth, thugtaí pobalbhreitheanna idir 1973 agus 2015 le fios go raibh formhór ann a thacaigh le fanacht mar bhall den CEE, den CE nó den AE. * Le linn na [[1970idí]] agus na [[1980idí]], ba iad baill de chuid [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] agus daoine a bhí páirteach i gceardchumainn a mholadh Comhphobal Eacnamaíochta na hEorpa a fhágáil. * Ó na [[1990idí]] amach, ba iad polaiteoirí de chuid na [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|gCoimeádach]] agus de chuid [[Páirtí Neamhspleách na Ríochta Aontaithe|UKIP]] (Gaeilge: ‘Páirtí um Shaoirse na Ríochta Aontaithe’), páirtí a bunaíodh sa bhliain 1993, a mholadh an Aontas Eorpach a fhágáil. === Socrú nua sa bhliain 2016 === [[Íomhá:Statni pohreb Vaclava Havla 23.12.2011 206.jpg|mion|[[David Cameron|David Cameron]], ar chlé, ina aonar]] Ar 19 Feabhra 2016, ag cruinniú den Chomhairle Eorpach, tháinig ceannairí na mBallstát ar shocrú nua don Ríocht Aontaithe san Aontas Eorpach. Ar na nithe a socraíodh bhí<ref>{{Lua idirlín |url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2016_ga |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2017-12-17 |archivedate=2018-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621093441/https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2016_ga }}</ref>: * an cumas iomaíochta agus conas an gheilleagair a chothú; * na sochair leasa shóisialta a thugtar d'imircigh áirithe san Aontas Eorpach; * cosaintí a thabhairt isteach chun an choimhdeacht a neartú (i gcomhréir le prionsabal na coimhdeachta). D'ainneoin iarracht dhiongbháilte chun an R-A a shásamh, thug Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, David Cameron, fógra go reáchtálfaí reifreann ar 23 Meitheamh 2016. [[Íomhá:Pride in London 2016 - A man with a Love Wins sign in the parade crowd.png|mion|agóid, Meitheamh 2016]] === Feachtas === Díospóireacht theasaí a bhí ann. Tharraing an feachtas imreas, Ar an [[16 Meitheamh]] [[2016]], feallmharaíodh an Teachta Parlaiminte [[Jo Cox]], ina toghcheantar féin, i mBirstall, [[Yorkshire]] Thiar. Polaiteoir óg, ar sheol na braiche, agus máthair beirt chlainne, ba ea Jo Cox. Bhéic an t-ionsaitheoir 'Britain First' agus é á hionsaí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=MP Jo Cox básaithe tar éis ionsaí gunna agus sceana|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0616/796100-mp-jo-cox-caite-agus-gonta-do-dona-i-leeds/|date=2016-06-16|language=ga}}</ref> Chaith sé trí philéar leis an bhFeisire Cox & sular sháigh sé chúig uaire dhéag í.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Mair ciontaithe i ndúnmnharú Jo Cox|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/1123/833895-mair-ciontaithe-i-ndunmnharu-jo-cox/|date=2016-11-23|language=ga}}</ref> Chaith Cox a saol i mbun seirbhíse agus feachtais ar son daoine eile sa bhaile agus i gcéin.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Ómós do Jo Cox i dTeach na dTeachtaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/0620/796928-omos-do-jo-cox-i-dteach-na-bhfeisiri/|date=2016-06-20|language=ga}}</ref> [[Íomhá:EducationandBrexitleavevotebyArea2017.jpg|mion|Oideachas agus % Imeacht]] == An reifreann sa bhliain 2016 == I reifreann, vótáil muintir na Ríochta Aontaithe ar son imeacht as an Aontas Eorpach (i bhfabhar 51.89%, i gcoinne 48.11 %)<ref>"Scaipeadh na gcleití in Easaontas na hEorpa" https://tuairisc.ie/brexittuairisc-le-cathal-mac-coille-i-londain-scaipeadh-na-gcleiti-in-easaontas-na-heorpa/ 24 Meitheamh 2016</ref>. In Airteagal 50 den Chonradh ar an Aontas Eorpach, leagtar amach na nósanna imeachta a bhíonn le leanúint má chinneann Ballstát an tAontas Eorpach a fhágáil. Fanann an Ríocht Aontaithe ina Ballstát de chuid an Aontais Eorpaigh go dtí go gcuirfear i gcrích an chaibidlíocht maidir le téarmaí a himeachta. Ar 29 Meitheamh, tháinig ceannairí an Aontais le chéile den chéad uair gan ceannaire na Ríochta Aontaithe i láthair. Chuir na ceannairí in iúl go raibh aiféala orthu faoi thoradh an reifrinn ach go raibh rún daingean acu tosaíochtaí reatha a bhrú ar aghaidh<ref>{{Lua idirlín |url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2016_ga |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2017-12-17 |archivedate=2018-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621093441/https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2016_ga }}</ref>. I ndiaidh an reifrinn, thogh an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Páirtí Coimeádach]], páirtí a bhí i gceannas ar an Ríocht Aontaithe ag an am, [[Theresa May]] mar Phríomh-[[Aire Rialtas|Aire]] agus gheall sise bille chun an ‘European Communites Act 1972’ (Gaeilge: ‘Acht na gComhphobal Eorpach 1972’) a chur ar ceal agus chun dlíthe Eorpacha atá ann a chomhtháthú le córas dlíthe na Ríochta Aontaithe féin. Níl téarmaí an imeachta socraithe go fóill fós. ===Fógra 2017 === Thug [[Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe|Príomh-Aire]] na Ríochta Aontaithe, [[Theresa May]], fógra don Chomhairle Eorpach faoi rún na Ríochta Aontaithe an tAontas Eorpach a fhágáil.<ref>{{Lua idirlín |url=https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2017_ga |teideal=Cóip cartlainne |dátarochtana=2017-12-17 |archivedate=2018-06-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180621093506/https://europa.eu/european-union/about-eu/history/2010-today/2017_ga }}</ref>. Chuir an fógra seo tús le himeacht na Ríochta Aontaithe de réir Airteagal 50 de [[Conradh Liospóin|Chonradh Liospóin]]. [[Íomhá:Manchester Brexit protest for Conservative conference, October 1, 2017 01.jpg|mion|agóid, [[Manchain]], 1 Deireadh Fómhair 2017]] == Cainteanna == Tá idirbheartaíocht anonn is anall ar siúl idir an dá thaobh ó 2017.  Ar 27 Bealtaine, rinne an Chomhairle Eorpach tús na caibidlíochta maidir le hAirteagal 50 leis an Ríocht Aontaithe a údarú agus d'ainmnigh sí an Coimisiún mar idirbheartaí an Aontais. D'fháiltigh an Coimisiún roimh ghlacadh na chéad sraithe de threoracha caibidlíochta lena dtugtar an sainordú polaitiúil agus dlíthiúil is gá don Choimisiún Eorpach chun caibidlíocht a dhéanamh leis an Ríocht Aontaithe thar ceann AE-27. Ag an am, bhí an R-A ag iarraidh cainteanna maidir le comhaontú saorthrádála a thosú, ach bhí an AE ar dtús ag teastáil cloígh leis an mbuiséad (socrú neamhfhoirmiúil as a laghad). Bhain an AE a chuspóir amach i mí na Nollaig 2017. Ar an 16 Lúnasa 2017, bhí plécháipéis foilsithe ag Rialtas na Breataine ina moltar<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Comhpháirtíocht nua chustaim á moladh ag Rialtas na Breataine|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0815/897471-comhphairtiocht-nua-custaim/|date=2017-08-15|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * comhpháirtíocht nua chustaim idir an tAontas Eorpach agus an Bhreatain féachaint le teorainn dhaingean chustaim a sheachaint. * dá mbeadh teorainn chustaim ann, go mbeadh sé chomh hoscailte agus ab fhéidir. * tréimhse eatramhach ann ó thaobh riaracháin chustaim de nó go mbeadh deis acu socruithe nua trádála a dhéanamh. [[Íomhá:Anti Brexit Roma 1.jpg|mion|agóid, [[An Róimh|An Róimh]], 19 M.F. 2016]] Bhí an tAontas Eorpach agus Rialtas na hÉireann amhrasach faoi na moltaí seo.  ===Flórans, Meán Fómhair 2017 === Thug Príomh-Aire na Breataine [[Theresa May]], óráid i bh[[Flórans]] san [[An Iodáil|Iodáil]] ar an [[22 Meán Fómhair]] [[2017]]. Mhol sí go mbeadh fáil ag an mBreatain ar na socruithe céanna sa mhargadh aonair agus a bhí acu roimhe sin tar éis dóibh dealú ón Aontas Eorpach, ar feadh dhá bhliain.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Fáilte cháiréiseach curtha ag an Taoiseach roimh óráid May|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0922/906852-failte-chaireiseach-curtha-ag-an-taoiseach-roimh-oraid-may/|date=2017-09-22|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Mhol sí freisin go mbeadh conradh nua slándála idir an Bhreatain agus an tAontas le dul i ngleic le haon bhagairt a thiocfadh chun cinn. === Nollaig 2017 === Ar an 8 Nollaig 2017, bhí an Bhreatain agus Aontas na hEorpa tagtha ar mhargadh faoi cheist na teorann agus ceisteanna eile, le go mbeifear in ann a dhul ar aghaidh ag an dara cuid de na comhráití faoi imeacht na Breataine as an Aontas.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Margadh déanta ar cheist na teorann|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1208/925905-margadh-deanta-ar-cheist-na-teorainn/|date=2017-12-08|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Dúirt an Ríocht Aontaithe go mbeadh sí ag cloí le rialacha na hEorpa a thacaíonn le socruithe tras-teorann na hÉireann, mura mbeifear in ann a theacht ar chomhréiteach sa gcuid eile de na comhráití.[[Íomhá:Brexit protest at Stormont.jpg|mion|Agóid i 2015, i gCnoc an Anfa, Béal Feirste]] Cúpla lá níos déanaí, dúirt Michel Barnier (príomhidirbheartaí an Aontais Eorpaigh sa gcéad shraith cainteanna ar an Bhreatimeacht), "Ní féidir leis an Ríocht Aontaithe tarraingt siar ón socrú a rinne sí leis an Aontas Eorpach an tseachtain seo caite"<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Níl aon dul siar ar shocrú an Bhreatimeachta'-Barnier|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/1213/927082-nil-aon-dul-siar-ar-shocru-an-bhreatimeachta-barnier/|date=2017-12-13|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref>. Scríobh 200 ball aitheanta den phobal náisiúnach ó thuaidh, litir<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.rte.ie/radio1/podcast/podcast_adhmhaidin.xml|teideal=Adhmhaidin|údar=Nuacht RnaG|work=www.rte.ie|dátarochtana=2023-04-09}}</ref> ag áiteamh ar an Taoiseach seasamh leo ag am thar a bheith corraitheach, mar gheall ar an margadh idir na Caomhaigh agus an DUP agus an Breatimeacht. == Dénouement == D'fhág an Ríocht Aontaithe an tAontas Eorpach ar ag 23ː00 31 Eanáir 2020 meán-am Greenwich (nó 00:00 de réir am na [[An Bhruiséil|Bruiséile]] ar 1 Feabhra 2020). Daingníodh an [[An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann]] ag an am céanna, ach d'athraigh intinn [[Boris Johnson]] faoi. {{Main|An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann}} Ar [[27 Feabhra]] [[2023]], rinne [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]], faoi [[Rishi Sunak|Richie Sunak]], agus an t[[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]] margadh nua [[Breatimeacht|Breatimeachta,]] '''Creat Windsor'''<ref>Windsor Framework</ref> {{Main|Creat Windsor}} Ar 22 Márta 2023, bhí tacaíocht ón pharlaimint buaite ag an rialtas Briotanach don Chreat, le 515 vóta in aghaidh 29, in ainneoin éirí amach ó chuid dá fheisirí féin agus frithfhreagairt ó chomhaltaí an DUP.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=MPs vote on Windsor Framework in Commons|url=https://www.youtube.com/watch?v=Hb-metcy-II|language=en|author=Sky News}}</ref> == Iarmhairtí == Rinne comhlacht neamhspleách Pivotal [[taighde]] thar ceann an [[Coimisiúin Comhionannais Thuaisceart Éireann|Choimisiúin Comhionannais Thuaisceart Éireann]] féachaint le faisnéis bheacht a fháil faoin gceist ‘''Tionchar an Bhreatimeachta ar Mhionlaigh Eitneacha agus Inimircigh i dTuaisceart Éireann''’. Scrúdaíodh fíorthaithí agus braistint na ndaoine chomh maith leis na torthaí shocheacnamaíocha a bhí agus a bheidh ag an mBreatimeacht ar na mionlaigh sin abhus.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.equalityni.org/ECNI/media/ECNI/Publications/Delivering%20Equality/DMU/ImpactOfBrexit-MinorityEthnicMigrantPeople.pdf|teideal=IMPACT OF BREXIT ON MINORITY ETHNIC AND MIGRANT PEOPLE IN NORTHERN IRELAND|údar=equalityni.org Equality Commission for Northern Ireland|dáta=2023|dátarochtana=2023}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/news/northernirelandnews/2023/06/07/news/ethnic_minorities_believe_racism_in_ni_has_risen_since_brexit_report_finds-3332127/|teideal=Ethnic minorities believe racism in NI has risen since Brexit, report finds|údar=Paul Ainsworth|dáta=2023-06-07|language=en|work=The Irish News|dátarochtana=2023-06-12}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishlegal.com/articles/racism-part-of-daily-life-in-northern-ireland-after-brexit|teideal=Racism ‘part of daily life’ in Northern Ireland after Brexit|dáta=2023-06-08|language=en|work=Irish Legal News|dátarochtana=2023-06-12}}</ref> D’airigh go leor gur thug Breatimeacht ugach do dhaoine chun naimhdeas d’inimircigh a nochtadh. Bhí méadú ar eachtraí fuatha in aghaidh dhaoine ón Áise ó 2016, bliain an reifrinn a ghlac leis an mBreatimeacht agus ardú go ginearálta ar mhaslú nó ionsaí ar inimircigh/ Ina theannta sin ar fad bhí daoine míshuaimhneach, imníoch faoina stádas i ré an Bhreatimeachta. == Féach freisin == * [[Reifreann ar sheasamh na Ríochta Aontaithe i leith na hEorpa, 1975]] * [[Reifreann ar sheasamh na Ríochta Aontaithe i leith na hEorpa, 2016]] * [[An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann]] * [[Creat Windsor]], 2023 * [[European Research Group]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Breatimeacht}} [[Catagóir:An tAontas Eorpach]] [[Catagóir:Ríocht Aontaithe]] [[Catagóir:Breatimeacht]] 2dppepfb1t7uvnktiyar6d63tf1v6n5 0 68991 1310582 1185138 2026-04-27T17:04:03Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310582 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir [[Sasana]]ch ab ea '''Richard George Adams''' a rugadh ar an [[9 Bealtaine]] [[1920]] agus a fuair bás ar an [[24 Nollaig]] [[2016]]. Scríobh sé ''[[Watership Down]]'' sa bhliain 1972. {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Adams, Richard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1920]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Berkshire]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Státseirbhísigh]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] jx4m2xkkjype2lzffsqgwcwsxo3gd1g 1310583 1310582 2026-04-27T17:04:16Z Seachránaí 53315 1310583 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Scríbhneoir [[Sasana]]ch ab ea '''Richard George Adams''' a rugadh ar an [[9 Bealtaine]] [[1920]] agus a fuair bás ar an [[24 Nollaig]] [[2016]]. Scríobh sé ''[[Watership Down]]'' sa bhliain 1972. {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Adams, Richard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1920]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Berkshire]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] [[Catagóir:Státseirbhísigh]] [[Catagóir:Úrscéalaithe Sasanacha]] qwu7kuidgj7opacxe1eo4y0qxxeimsi 0 69636 1310728 1303337 2026-04-28T09:10:42Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310728 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} File, ealaíontóir, ceoltóir agus acadóir ó Éirinn is ea '''Diarmuid Johnson''' (1965—) agus saothair scríofa aige i n[[Gaeilge]], i m[[Breatnais]] agus i m[[Béarla]]. Tá an Dún Laoghaire International Poetry Festival Prize (2000) ar na duaiseanna a ghnóthaigh sé. == Beatha == Rugadh Diarmuid Johnson in [[Caerdydd]] sa [[an Bhreatain Bheag|Bhreatain Bheag]]. Cé gurb as an mBreatain Bheag dó ó dhúchas, is de shliocht Éireannach é Diarmuid, agus tá seacht dteanga ar a thoil aige – an Ghaeilge, an Bhreatnais agus an [[An Bhriotáinis|Bhriotáinis]] ina measc.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/nuair-a-thainig-an-bearla-in-ait-na-gaeilge-chuaigh-go-leor-seanchais-i-leig/a1758974531.html|teideal=‘Nuair a tháinig an Béarla in áit na Gaeilge, chuaigh go leor seanchais i léig’|údar=Bill Breathnach|dáta=2025-11-19|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2025-11-21}}</ref> Fuair sé oideachas i n[[Gaillimh]] idir 1970 agus 1989, agus tá céim BA, MA agus PhD sa Léann Ceilteach aige. Tá obair déanta aige mar iriseoir agus mar eagarthóir i g[[Conamara]], agus idir 1989 agus 1996 bhí sé ina léachtóir sna Léann Ceilteach sa Bhreatain Bheag, sa [[an Bhriotáin|Bhriotáin]], sa [[an Ghearmáin|Ghearmáin]] agus sa [[an Pholainn|Pholainn]]. Ba é eagarthóir ''[[Cuisle (iris)|Cuisle]]'', míosachán Gaeilge, é idir 1999 agus 2000, agus bhí sé ina eagarthóir ar ''[[Transcript]]'', iris liteartha ar líne. Tá sé le cloisteáil ar [[Raidió na Gaeltachta]] mar thuairisceoir agus múineann sé Gaeilge in Éirinn i rith an tsamhraidh. Tá sé pósta agus clann aige.<ref>Suíomh Dhiarmada Johnson (SDJ), rochtain 11 Márta 2017</ref><ref>Transcript, rochtain 11 Márta 2017</ref> Bhí an Dr Johnson ina eagarthóir comhairleach ar [[Foclóir Breatnais–Gaeilge Joe Mitchell|''Fhoclóir Breatnais–Gaeilge'']] [[Joe Mitchell]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-fhocloir-breatnaise-gaeilge-le-foilsiu/|teideal=An chéad fhoclóir Breatnaise-Gaeilge le foilsiú|dáta=2017-11-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-18}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://parallel.cymru/joe-mitchell-creur-geiriadur-cymraeg-gwyddeleg-cyntaf/|teideal=Joe Mitchell: Creu’r geiriadur Cymraeg-Gwyddeleg cyntaf / Creating the first Welsh-Irish dictionary|dáta=2018-10-06|language=as Gaeilge, Breatnais ⁊ Béarla|work=[[Parallel.cymru]]|dátarochtana=2025-11-18}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|url=http://www.beo.ie/alt-gaeltacht-aberystwyth-agus-focloir-nua.aspx|author=[[Diarmuid Johnson]]|title=Gaeltacht Aberystwyth agus Foclóir Nua|journal=[[Beo!]]|issue=Eagrán 150|month=Deireadh Fómhair|year=2013}}</ref> == Litríocht, ceol agus ealaín == Tá a lán leabhar foilsithe ag Johnson. Orthu sin tá na cnuasaigh dánta ''An tÉan agus Dánta Eile / Der Vogel und andere Gedichte'', ''Another Language'', ''The Woods are Growing Younger / Pădurile întineresc'', agus ''Súil Saoir'', in éineacht le saothair phróis i dtrí theanga. I 2014 bhí sé ina fhile teallaigh i dteach mór Rhos-y-Gilwen in iardheisceart na Breataine Bige.<ref>SDJ ibid.</ref> Tá roinnt úrscéalta scríofa aige atá bunaithe ar an tseanstair agus ar fhinscéalaíocht na hÉireann. Mar shampla, tá scéal an leabhair ''Ceallach'' bunaithe ar thaiscéalaíochtaí [[Naomh Gall]], manach Éireannach a rugadh sa 6ú haois – agus bhí Diarmuid i láthair do sheoladh an leabhair in [[Ollscoil Luimnigh]] i 2025, in éindí le hAmbasadóir na h[[An Eilvéis|Eilvéise]].<ref name=":0" /> Seinneann sé ar an bhfliúit agus tá cuid mhaith den Eoraip siúlta aige mar cheoltóir traidisiúnta. Tá roinnt mhaith ceoil taifeadta aige.<ref>SDJ ibid.</ref> I 2015 cuireadh an chéad taispeántas aonair d’ealaín ghrafach aige, ''Feuer und Schatten'' (''Tine agus Scáth''), ar bun in [[Bonn (cathair)|Bonn]] sa Ghearmáin.<ref>SDJ ibid.</ref> Ghnóthaigh an t-úrscéal ''[[Cláirseach (úrscéal)|Cláirseach]]'' an duais don úrscéal is fearr ag [[Gradaim Fhoilsitheoireachta an Oireachtais|Gradaim Liteartha an Oireachtais]] 2025, agus é idir lámha an fhoilsitheora.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/duais-don-ursceal-is-fearr-buaite-ag-diarmuid-johnson-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=Duais don úrscéal is fearr buaite ag Diarmuid Johnson ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2025-10-29|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-26}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/duais-an-ursceil-bronnta-ar-an-clairseoir-le-diarmuid-johnson-ag-oireachtas-2025/|teideal=Duais an Úrscéil bronnta ar 'An Cláirseoir' le Diarmuid Johnson ag Oireachtas 2025|dáta=2025-10-29|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-26}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Leabhair == === Filíocht === *''Conamara agus Tíortha Eile: Rogha Dánta 2015-2025'', [[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]], ISBN: 9781913814755, 2025<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/leirmheas-conamara-agus-tiortha-eile-rogha-danta-2015-2025-le-diarmuid-johnson/|teideal=Léirmheas: 'Conamara agus Tíortha Eile Rogha Dánta 2015-2025' le Diarmuid Johnson|údar=[[Seaghan Mac An tSionnaigh]]|dáta=2025-05-08|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-05-21|archivedate=2025-05-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522225404/https://nos.ie/cultur/leabhair/leirmheas-conamara-agus-tiortha-eile-rogha-danta-2015-2025-le-diarmuid-johnson/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://leabharbreac.com/en/shop/poetry-drama/conamara-agus-tiortha-eile/|teideal=Conamara agus Tíortha Eile|údar=Leabharbreac.com|dáta=2025|language=ga-IE|work=[[Leabhar Breac (foilsitheoir)|Leabhar Breac]]|dátarochtana=2025-05-21}}</ref> *''An tÉan agus Dánta Eile / Der Vogel und andere Gedichte'', [[Curach Bhán Verlag]], an Bheirlín 2013 *''The Woods are Growing Younger / Pădurile întineresc'', Eikon, Cluj, an Rómáin 2013 (E. Ivancu a d’aistrigh go [[An Rómáinis|Romáinis]]) *''Súil Saoir'', [[Cló Iar-Chonnacht|Cló Iar-Chonnachta]] 2004 *''Another Language'', Motivex, an Pholainn, 2009 (Gaeilge, Béarla, Breatnais) === Prós === *2025 ''An Cláirseoir'' – úrscéal faoi [[Ionradh na Normannach ar Éirinn|ionradh na Normannach i 1169]] (Leabhar Breac) *2024 ''Deoch an Tobair'' – sleachta gearra as prós na Gaeilge le míle bliain anuas maille le nótaí (Leabhar Breac) *2022 ''[[Ceallach - Cín Lae Fíréin AD590-620|Ceallach]]'' – úrscéal faoi Naomh Gall (Leabhar Breac) *2021 ''Seacht dTír Seacht dTeanga'' (Leabhar Breac) *2020 ''Éadaoin'' (Leabhar Breac) *2018 ''Tuatha Dé Danann'' (Leabhar Breac) *2017 ''Conaire Mór'' – athinseacht ar an scéal Sean-Ghaeilge ''[[Togail Bruidne Dá Derga|Togail Bruidne Da Derga]]'' (Leabhar Breac) *2016 ''Pen and Plough – 20th Century Poets and Bards of Ceredigion'' (Carreg Gwalch) *2013 ''Tro ar Fyd'' (le hAmanda Reid) (Y Lolfa) *2011 ''Y Gwyddel - O Geredigion i Galway'' (Gomer) === Aistriúcháin === *''Dafydd ap Gwilym, petite anthologie d'un grand poète'' (WODAN, Amiens 1994), le Jean-CLaude Lozac'hmeur *''Coinnigh do Mhisneach'' (aistriúchán de ''Yfory Ddaw'', úrscéal le Shoned Wyn Jones) (Cló Iar-Chonnachta, 2004) *Aistríodh úrscéal dá chuid – ''Ceallach'' – go [[An Ghearmáinis|Gearmáinis]]. == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [http://www.diarmuidjohnson.net Nasc oifigiúil] * [http://www.transcript-review.org/en/issue/transcript-910-gaelic/dual-idioms/diarmuid-johnson Transcript: Dual Idioms – Diarmuid Johnson] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722112101/http://www.transcript-review.org/en/issue/transcript-910-gaelic/dual-idioms/diarmuid-johnson |date=2012-07-22 }} {{DEFAULTSORT:Johnson, Diarmuid}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1965]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Filí na hÉireann]] [[Catagóir:Scoláirí Gaeilge]] [[Catagóir:Scoláirí an Léinn Cheiltigh]] [[Catagóir:Daoine ón mBreatain Bheag]] 4lpzctsm02l9kiiiuekekiq80hbsymd 0 71838 1310580 1300485 2026-04-27T17:02:00Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310580 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Diane Julie Abbott'''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bitebackpublishing.com/books/diane-abbott|teideal=The Authorised Biography|údar=Robin Bunce agus Samara Linton|dáta=2020|language=en|work=www.bitebackpublishing.com|dátarochtana=2020-10-12}}</ref> Rugadh í i b[[Paddington]], [[Londain]] ar an [[27 Meán Fómhair]] [[1953]]. Tá sí ina feisire parlaiminte ar son [[London Borough of Hackney|Hackney]] North and Stoke Newington (nó ceantair choibhéiseacha) ó 1987. Bhí sí mar Scáthrúnaí Intíre na Ríochta Aontaithe ó 2015 go dtí 2020. [[Íomhá:Diane Abbott (25795818902).jpg|clé|mion|19 Márta 2016]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{Commonscat|Diane Abbott}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Abbott, Diane}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1953]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha gorma]] [[Catagóir:Feiminigh Shasanacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Gníomhaithe na heite chlé]] [[Catagóir:Londain Mhór]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] byxrkrxbt8djeaev0jfuhfd3v2col8o 0 75992 1310698 1295455 2026-04-28T05:31:48Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310698 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[polaitíocht|pholaiteoir]] agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é '''William Cavendish-Bentinck''', 3ú Diúc Portland, a rugadh ar an [[14 Aibreán]] [[1738]] – [[30 Deireadh Fómhair]] [[1809]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cavendish-Bentinck, William}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1738]] [[Catagóir:Básanna i 1809]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Ard-Leifteanaint na hÉireann]] [[Catagóir:Airí rialtais]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Buckinghamshire]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Herefordshire]] [[Catagóir:Lucht ollscoile]] [[Catagóir:Nottinghamshire]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] feufk97jj668t9crubvqtnyuct5979u 0 76288 1310584 1301618 2026-04-27T17:04:49Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310584 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[polaitíocht|pholaiteoir]] agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é '''Henry Addington''', 1ú Bhíocunta Sidmouth, a rugadh ar an [[30 Bealtaine]] [[1757]] – [[15 Feabhra]] [[1844]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Addington, Henry}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1757]] [[Catagóir:Básanna i 1844]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Daoine as Devon]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] [[Catagóir:Wiltshire]] iqkip6w1kgmp488bzpa4ek4j9beddb7 0 76348 1310714 1295657 2026-04-28T05:51:39Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310714 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[polaitíocht|pholaiteoir]] agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é '''1ú Iarla Wilmington''' a rugadh ar [[1673]] – [[2 Iúil]] [[1743]]. {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Compton, Spencer}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1673]] [[Catagóir:Básanna i 1743]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Suffolk]] [[Catagóir:Sussex Thoir]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] [[Catagóir:Warwickshire]] 17rgssvcskhr5gxhyw0i15fz0625juz 0 77141 1310700 1295452 2026-04-28T05:35:41Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310700 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[polaitíocht|pholaiteoir]] agus Phríomh-Aire na Ríochta Aontaithe é '''William Cavendish, 4ú Diúc Devonshire''' a rugadh ar an [[8 Bealtaine]] [[1720]] – [[2 Deireadh Fómhair]] [[1764]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Cavendish, William}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1720]] [[Catagóir:Básanna i 1764]] [[Catagóir:Ard-Leifteanaint na hÉireann]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Derbyshire]] [[Catagóir:Devon]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Príomh-Airí na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] 3r43reclri2z3oivpmhr05ufvlf1vaw 0 79399 1310593 1288935 2026-04-27T17:10:08Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310593 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Anselm of Canterbury, seal.svg|thumb|Ainseilm Canterbury|clé]] [[Naomh]] is ea '''Ainseilm Canterbury'''. a rugadh sa bhliain [[1033]] in [[Aosta]] agus a fuair bás ar an [[21 Aibreán]] [[1109]], i g[[Canterbury]], [[Kent]]. Ba [[Beinidictigh|Bheinidicteach]] é. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-it}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1033]] [[Catagóir:Básanna i 1109]] [[Catagóir:Ardeaspaig]] [[Catagóir:Beinidictigh]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise]] [[Catagóir:Fealsúna Iodálacha]] [[Catagóir:Fealsúna Sasanacha]] [[Catagóir:Fealsúnacht na Meánaoise]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Impireacht Naofa Rómhánach]] [[Catagóir:Mistigh]] [[Catagóir:Naoimh Iodálacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] 172sdoovoamyjhqx72c1g7pf6tbgojh 0 79830 1310616 1284734 2026-04-27T17:20:19Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310616 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] is ea '''Bede,''' a rugadh i [[673]] i d[[Tyne and Wear]] agus a fuair bás ar [[26 Bealtaine]] [[735]], i [[Jarrow]], Ríocht Northumbria. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Bede}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 673]] [[Catagóir:Básanna i 735]] [[Catagóir:Beinidictigh]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Dochtúirí na hEaglaise]] [[Catagóir:Filí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] dx7zxprflfadjj777cmif3a9t7kxvlx 0 80208 1310718 1286944 2026-04-28T05:54:53Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310718 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Tyburn_tree.jpg|deas|thumb|[[Tyburn]]]] Ba ghrúpa daoine [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach|Caitliceacha]], idir fhir agus mhná, tuataí agus cléir, a cuireadh chun báis idir 1535 agus 1679 iad '''daichead mairtíreach Shasana agus na Breataine Bige'''. Gearradh pionós an bháis ar go leor acu ag seóthrialacha, nó gan triail ar bith, as tréas nó as cionta gaolmhara faoi dhlíthe éagsúla a d'achtaigh Parlaimint Shasana le linn an [[Reifirméisean|Reifirméisin]] Shasanaigh. ==Na mairtírigh== {{div col||15em}} * Naomh [[John Almond]] * Naomh [[Edmund Arrowsmith]] * Naomh [[Ambrose Barlow]] * Naomh [[John Boste]] * Naomh [[Alexander Briant]] * Naomh [[Edmund Campion]] * Naomh [[Margaret Clitherow]] * Naomh [[Philip Evans agus John Lloyd|Philip Evans]] * Naomh [[Thomas Garnet]] * Naomh [[Edmund Gennings]] * Naomh [[Richard Gwyn (mairtíreach)|Richard Gwyn]] * Naomh [[John Houghton (mairtíreach)|John Houghton]] * Naomh [[Philip Howard, 20th Earl of Arundel|Philip Howard]] * Naomh [[John Jones (mairtíreach)|John Jones]] * Naomh [[John Kemble (mairtíreach)|John Kemble]] * Naomh [[Luke Kirby (sagart)|Luke Kirby]] * Naomh [[Robert Lawrence (mairtíreach)|Robert Lawrence]] * Naomh [[David Lewis (Íosánach)|David Lewis]] * Naomh [[Anne Line]] * Naomh [[Philip Evans agus John Lloyd|John Lloyd]] * Naomh [[Cuthbert Mayne]] * Naomh [[Henry Morse]] * Naomh [[Nicholas Owen (Íosánach)|Nicholas Owen]] * Naomh [[John Payne (mairtíreach)|John Payne]] * Naomh [[Polydore Plasden]] * Naomh [[John Plessington]] * Naomh [[Richard Reynolds]] * Naomh [[John Rigby (mairtíreach)|John Rigby]] * Naomh [[John Roberts (mairtíreach)|John Roberts]] * Naomh [[Alban Roe]] * Naomh [[Ralph Sherwin]] * Naomh [[Robert Southwell (Íosánach)|Robert Southwell]] * Naomh [[John Southworth (mairtíreach)|John Southworth]] * Naomh [[John Stone (mairtíreach)|John Stone]] * Naomh [[John Wall (sagart agus mairtíreach)|John Wall]] * Naomh [[Henry Walpole]] * Naomh [[Margaret Ward]] * Naomh [[Augustine Webster]] * Naomh [[Swithun Wells]] * Naomh [[Eustace White]] {{div col end}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{Síol-creid}} [[Catagóir:16ú haois]] [[Catagóir:17ú haois]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Breatnacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] 3q5ug8w2blz0r7c321my1sxo7eu7ur2 0 80264 1310596 1184930 2026-04-27T17:12:01Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310596 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[naomh]] [[Caitliceach]] é '''John Almond'''. Rugadh é i [[1577]] in [[Allerton, Merseyside]]. Cuireadh chun [[Bású|báis]] é ar an [[5 Nollaig]] [[1612]], i d[[Tyburn]], [[Londain]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Almond, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1577]] [[Catagóir:Básanna i 1612]] [[Catagóir:Daoine as Learpholl]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Íosánaigh]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] 11wqf6n9upa8yrxffbt00oi3zmww7jp 0 80269 1310603 1184928 2026-04-27T17:14:18Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310603 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''Edmund Arrowsmith'''. Rugadh é ar an [[1585]] i Haydock agus cuireadh chun báis é ar an [[28 Lúnasa]] [[1628]], i [[Lancaster]], [[Sasana]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Arrowsmith, Edmund}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1585]] [[Catagóir:Básanna i 1628]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] mrwboek8alhc7udtwpx2tad9rqslc7e 0 80283 1310704 1286924 2026-04-28T05:42:03Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310704 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Naomh is ea '''Cedd''' a rugadh sa bhliain [[620]] i Northumbria agus a fuair bás ar [[26 Deireadh Fómhair]] [[664]], i Lastingham. {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 620]] [[Catagóir:Básanna i 664]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Easpaig]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] 9m1p0qtk9govadv8yvkgimdtprbhn4o 0 80287 1310612 1184931 2026-04-27T17:19:09Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310612 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''Ambrose Edward Barlow,''' a rugadh i [[1585]] in [[Chorlton-cum-Hardy]], [[Manchain]], [[Lancashire]]. Fuair sé bás ar an [[10 Meán Fómhair]] [[1641]], i [[Lancaster]], [[Lancashire]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Barlow, Ambrose}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1585]] [[Catagóir:Básanna i 1641]] [[Catagóir:Beinidictigh]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] 6eqz5x9ouuki0axu78kln760sex23w5 0 80346 1310705 1286925 2026-04-28T05:42:27Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310705 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] is ea '''Cedd,''' a rugadh sa bhliain [[634]] i Northumbria agus a fuair bás ar an [[2 Márta]] [[672]], i [[Lichfield]], [[Staffordshire]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 634]] [[Catagóir:Básanna i 672]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Easpaig]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] ef4t27nq6yed4hsg7z7ptc0ipj48n3p 0 80358 1310669 1184932 2026-04-28T04:48:53Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310669 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''John Boste'''. Rugadh é ar an [[1544]] i [[Westmorland]] é agus cuireadh chun bás ar an [[24 Iúil]] [[1594]], i n[[Framwelgate|Dryburn]], [[Contae Durham]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Boste, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1544]] [[Catagóir:Básanna i 1594]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] nxsihx3b3oqgsdeol76562ykzfyvw7o 0 80382 1310680 1184933 2026-04-28T05:14:54Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310680 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''Alexander Briant,''' a rugadh ar an [[17 Lúnasa]] [[1556]] i [[Somerset]] agus a cuireadh chun báis ar an [[1 Nollaig]] [[1581]], i d[[Tyburn]], [[Londain]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Briant, Alexander}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1556]] [[Catagóir:Básanna i 1581]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Íosánaigh]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] [[Catagóir:Somerset]] pxaq6vz9e0cyttkpsizeiyr2ihh3j5k 0 80397 1310695 1184934 2026-04-28T05:23:47Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310695 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Edmundus_Campion.jpg|deas|thumb|Edmund Campion]] [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''Edmund Campion'''. Rugadh é ar an [[24 Eanáir]] [[1540]] i [[Londain]]. Cuireadh chun báis é ar an [[1 Nollaig]] [[1581]], i d[[Tyburn]], [[Londain]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Campion, Edmund}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1540]] [[Catagóir:Básanna i 1581]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Íosánaigh]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] [[Catagóir:Sagairt Chaitliceacha]] hhrx5cp61e09mj4l7kq0kelknbddxen 0 80408 1310711 1184937 2026-04-28T05:47:44Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310711 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Naomh]] [[Caitliceach]] is ea '''Margaret Clitherow'''. Rugadh í ar an [[24 Eanáir]] [[1556]] san [[Eabhrac]], [[Yorkshire]] agus cuireadh chun bás í ar an [[25 Márta]] [[1586]], in [[Eabhrac]], [[Yorkshire]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Clitherow, Margaret}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1556]] [[Catagóir:Básanna i 1586]] [[Catagóir:Daoine as Eabhrac]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Eaglais Chaitliceach Rómhánach]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]] 9j1nn3kqtougswv4woou4mhejca3oh7 0 82622 1310668 1295023 2026-04-28T04:47:54Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310668 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} An dara bean chéile [[Anraí VIII Shasana]] ab ea '''Anne Boleyn''' a rugadh uair éigin idir [[1501]] agus [[1507]], agus a fuair bás ar an [[19 Bealtaine]] [[1536]]. {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-ie}} {{DEFAULTSORT:Boleyn, Anne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1501]] [[Catagóir:Básanna i 1536]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Coirpigh]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Norfolk]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Tréas]] [[Catagóir:Uaisleacht Éireannach]] pqfozqyyt74kmrgpx8csz6rkt2sjx4l 0 82748 1310716 1286928 2026-04-28T05:52:56Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310716 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Ardeaspag Canterbury]] i rith réimeas [[Anraí VIII Shasana]] ab ea '''Thomas Cranmer''' a rugadh ar an [[2 Iúil]] [[1489]] agus a fuair bás ar an [[21 Márta]] [[1556]]. {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Cranmer, Thomas}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1489]] [[Catagóir:Básanna i 1556]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:Ardeaspaig]] [[Catagóir:Daoine curtha chun báis]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Diagairí na Críostaíochta]] [[Catagóir:Eaglais Shasana]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mairtírigh Sasanacha]] [[Catagóir:Naoimh Sasanacha]]' [[Catagóir:Nottinghamshire]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] ch8sh3nxhbq195qpl8wr5zuobm5r73a 0 82869 1310740 1241866 2026-04-28T11:48:23Z Marcas.oduinn 33120 /* Stairiúlacht */Nasc 1310740 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ard-Rí leathstairiúil na hÉireann ab ea '''Niall Naoighiallach''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Níall Noígíallach'''), sinsear mhuintir [[Uí Néill]] a bhí i gceannas ar thaobh tuaiscirt na [[Éire|hÉireann]] ón 6ú dtí an 10ú haois. De réir annála Gaelacha, bhí sé i réim i ndeireadh na 4ú agus go luath sa 5ú haoiseanna, cé go measann scoláirí an lae inniu go raibh sé ann leathchéad bhliain níos déanaí. Is amhlaidh gurbh fhíordhuine ab ea é, ach meastar gur seanscéalach é an chuid is mó den eolais atá againn faoi. ==Síniú ADN== Mar thoradh de hipitéis 2006 le Moore et al.,<ref>{{ cite book | last1 = Moore | first1 = LT | last2 = McEvoy | first2 = B | last3 = Cape | first3 = E | last4 = Simms | first4 = K | last5 = Bradley1 | first5 = DG | year = 2006 | title = A Y-Chromosome Signature of Hegemony in Gaelic Ireland | url = https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2006-02_78_2/page/334 | pmc = 1380239 | volume = 78| journal = [[American Journal of Human Genetics]] | pages = 334&ndash;338 | postscript = | pmid = 16358217 | doi = 10.1086/500055 }}</ref> a mhaígh gur aimsíodh síniú Y-crómasómach Néill, thosaigh iriseoirí pop-eolaíochta agus comhlachtaí tástála ghéinitigh ag ''promoting the idea'' gur de shliocht Néill iarr na milliúin fear inniu beo.<ref>e.g. ''[https://www.irishtimes.com/news/science/the-genetic-imprint-of-niall-of-the-nine-hostages-1.1771373 The genetic imprint of Niall of the Nine Hostages]'', The Irish Times, Aoife McLysaght, 24 Abr 2014</ref> Cuireann dátú níos déanaí an haplaitíopa agus SNP-sóchán M222 comhréire le fios go tréan, gur sleachta iad gach fear leis an síniú seo d'fhear amháin a mhair roinnt míle bliain ó shin, sár i bhfad roimh saol Néill, go bunúsach ag nochtadh an fhírinne faoin "hipitéis Néill".<ref>Howard, W.E. agus McLaughlin, J.D., A dated phylogenetic tree of M222 SNP haplotypes: exploring the DNA of Irish and Scottish surnames and possible ties to Niall and the Uí Néill kindred, in ''Familia: Ulster Genealogical Review'', 2011, ll. 27, 33.</ref> Dá mba phearsa ón bhfíorshaol é Niall, d'fhéadfadh é gur bhall den ginealach seo ab ea é, ach ní soiléir é. '' Notably, many O'Neills and McShanes (a surname associated with a line of O'Neill cadets) arise from an entirely different lineage.{{fact|date=April 2019}} ==Stairiúlacht== Is féidir beathaisnéis Néill a chruthú ó fhoinsí amhail is an mír "Rolla na Ríthe" den ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'' (11ú haois), ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' (tiomsaithe sa 17ú haois), croinicí amhail is ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' (1634), agus seanscéalta amhail is "''[[Echtra Mac nEchach Muigmedóin]]''" agus "''[[Anbhás Néill Naoighiallaigh]]''" (11ú haois). Scríobhadh na foinsí seo fada i ndiaidh ré Néill, agus is beag mheas a bhfuil ar a leithéid ó thaobh na staire de. Ar bhunús tábhacht a mhac agus a gharmhac, creidtear gur phearsa stairiúil é,<ref name=byrne>Francis J. Byrne, ''Irish Kings and High-Kings'', Second Edition, Dublin: Four Courts Press, 2001, {{ISBN|9781851821969}}</ref> ach níl a lán inste faoi sna luath-[[Annála na hÉireann|annála]]. Cuireann na ''h[[Annála Inis Faithlinn]]'' dáta lena bhás roimh 382, agus ''[[Chronicon Scotorum]]'' go 411.<ref name=hughes>Kathleen Hughes, "The church in Irish society, 400–800, in Dáibhí Ó Cróinín (eag.), ''A New History of Ireland Vol I: Prehistoric and Early Ireland'', Oxford University Press, 2005, ll. 306–308</ref> Cuireann ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'' dáta lena réim idir 379–405,<ref>''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/G100005A/text031.html M378-405]</ref> agus an croineolaíocht i ''bh[[Foras Feasa ar Éirinn]]'' idir 368–395.<ref name="keating">''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/G100054/ CELT] ([http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text058.html 1.48], [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text059.html 1.49], [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text060.html 1.50], [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text061.html 51], [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text062.html 52])</ref> Tá Niall luaite faoin ainm “Niell” ar [[Liosta_Ard-Ríthe_na_hÉireann#Ard-Ríthe,_Buile_Choinn|liosta ard-ríthe]] darb ainm [[Baile Chuinn Chétchathaig|Baile Choinn Chéadchathaigh]]. [[Íomhá:Eskaheen_Old_Church_West_Gable_Plaque_2014_09_10.jpg|mion|Plaic chuimhneacháin i gcuimhne ar Eoghan mac Néill i Sheaneaglais Uisce Chaoin i gContae Doire]] Tuairiscíonn na luathannála, ámh, gníomhaíochtaí a mhac idir 429 agus 516, achar go mídhealraitheach fada d'aon ghlúin amháin. Creideann príomhscoláirí amhail is Kathleen Hughes<ref name=hughes /> agus Francis J. Byrne<ref name=byrne /><sup>:78&#8209;79</sup> dá bharr gur cuireadh siar imeachtaí de dheireanach sa 5ú haois, chun dáta chomh luath agus is féidir do theacht [[Naomh Pádraig|Naomh Pádraig]] a riar air, agus mar thoradh ag brú Néill ar ais leathchéad bhliain. Deir Hughes "Caithfidh go bhfuair Niall féin bás roimh lár na 5ú haoise".<ref name=hughes /> Is níos cruinne é Byrne, mar an gcéanna le James Carney, a mholann dáta c. 452 lena bhás.<ref name=byrne /><sup>:81</sup> Tugann mionstaidéar ar hAnnála Éireannacha, go háirithe i nAnnála Uladh, agus na dátaí le fáil iontu ar a cailleadh daoine dá shliocht, Uí Néill, tacaíocht don smaoineamh seo: * A mhic: [[Lóegaire mac Néill]] († 463), [[Eógan mac Néill]] († 465) [[Conall Gulban]] († 464), [[Conall Cremthainne]] († 475), [[Coirpre mac Néill]] († 500) agus [[Fiachu mac Néill]] (c. 510/516). * A gharmhic: [[Muiredach mac Eógain]] († 489), [[Lugaid mac Lóegairi]] († 507), [[Ardgal mac Conall Criamtham]] († 520/523) * A fhionnóí: [[Muircheartach mac Muireadaigh]] (Mac Ercae) († 534), [[Túathal Máelgarb]] († 544) agus [[Diarmait mac Cerbaill]] († 565) Molann T. F. O'Rahilly gurbh iad Niall agus a mhic ba chúis le deighilt ríocht ársa na n[[Uladh]] agus le cruthú ríochta [[Tír Chonaill]] agus [[Tír Eoghain (ríocht)|Tír Eoghain]], agus an foríocht [[Airgíalla|Oirialla]].<ref name=orahilly>T. F. O'Rahilly, ''Early Irish History and Mythology'', [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1946</ref><sup>:222&#8209;232</sup> De réir O'Rahilly agus Byrne, caomhnaíonn na foinsí liteartha, bíodh is deireanach agus gan bhun ná barr, fíorthraidisiúin go raibh Niall i gceannas ruathar ar [[An Bhreatain|an mBreatain]], agus gur éag sé i rith cinn amháin.<ref name=byrne /><sup>:76&#8209;78</sup><ref name=orahilly /><sup>:220</sup> Cuirtear Niall sa liosta traidisiúnta [[Ard-Ríthe na hÉireann]]. Creidtear anois gur tógán bréagstairiúil den 8ú haois AD é an liosta seo, nár tháinig i bhfeidhm go dtí [[Mael Seachlainn I]] sa 9ú haois. Rinneadh áibhéil ar stádas Néill dála tábhacht pholaitiúil an ríshleachta a bhunaigh sé.<ref name=byrne /><sup>:70</sup> ==Óige== {{main|Echtra mac nEchach Mugmedóin}} Tá cuntas miotaseolaíochta ar ghinealach, breith agus óige Néill ar fáil sa sága, ''Echtra mac nEchach Mugmedon'', a scríobhadh san 11ú haois. De réir foinsí ón Mheánaois, meastar gur rí na Teamhrach ba ea a athair, Eochaid Mugmedón, cé nach bhfuil sé luaite i mBaile Chuinn Chétchathaig. Bhí cúigear mac ag [[Eochaid Mugmedon|Eochaidh]]: ceathrar ([[Brión]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]], [[Fiachra]] and Fearghas) lena chéad bhean chéile [[Mongfind|Mongfionn]], deirfiúr rí na [[Mumhan]], [[Crimthann mac Fidaig]]; agus Niall, lena dara céile ''[[Cairenn|Caireann Chasdubh]]'', iníon ''Sachell Balb'', rí na [[Sacsanaigh|Sacsanach]]. Is iad Brión, Fiachra agus Ailill sinsir Uí Bhriúin, Uí Fhiachrach agus Uí Ailealla faoi seach. Ba iad Uí Bhriúin an sliocht ba chumhachtaí de na teaghlaigh móra le rá sin, agus bhí a lán ríthe ar Chonnachta le linn na tréimhse Meánaoisigh arbh den shliocht seo iad. Ní raibh ach tábhacht áitiúil ag sliocht an bheirt deartháireacha eile agus ní raibh tionchar acu ar cúrsaí móra polaitíochta i ríocht na Connacht. Ní fios cad a tharla le sliocht an cheathrú deartháir, Fergus Cáechán. Agus Cairenn torrach le Niall, chuir Mongfionn éadmhar iachall uirthi obair throm a dhéanamh, ag súil go gcaille sí an leanbh. Thóg sí an leanbh agus sí ag tarraingt uisce, ach le heagla roimh Mhongfionn, d'fhág sí an leanbh lasmuigh ar an talamh, gan chosaint ar to na héin. Tharrtháil [[Torna Éices|Torna]], file, an leanbh áfach. Agus Niall fásta, d'fhill sé go dtí [[Teamhair]] agus tharrtháil sé a mháthair óna sclábhaíocht.<ref name="sons">Tom Peete Cross & Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], ''Ancient Irish Tales, 1936, ll. 508–513</ref><ref>''Echtra Mac nEchach'', aistr. Le John Carey, in ''The Celtic Heroic Age: Literary Sources for Ancient Celtic Europe & Early Ireland & Wales'', eag. Le John T. Koch agus John Carey, Celtic Studies Publications, 1, 4ú eagrán (Aberystwyth: Celtic Studies Publications, 2003), ll. 203–208.</ref> Cé go bhfuil sé mí-aimseartha gur Shacsanach í máthair Néill, molann O'Rahilly gur fréamhaithe ó [[Carina]] na Laidine is ea an t-ainm Caireann, agus go bhfuil sé sochreidte gur Rómhán-Briotanach í.<ref name=orahilly /> Deir Céitinn nár Shacsanach ach "iníon rí na Breataine" í.<ref name="keating" /> Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús. Sa sága ''Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh'', deirtear gur ''Féile Mhongfionn'' a ghlaoití go minic ar fhéile na [[Samhain|Samhna]], agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna.<ref name="crimthann">[http://www.maryjones.us/ctexts/crimthann.html "The Death of Crimthann son of Fidach"]</ref> ==Teacht i réim== Sula n-éireodh Niall ró-gheann leis na huaisle, d'éiligh Mongfionn go gceapfadh Eochaid a chomharba, ag súil go dtaga a sliocht féin chun cinn. D'iarr Eochaidh ar an [[draoi]], Sithcheann an fhadhb a réiteach, agus shocraigh sé ar chomórtas do na deartháireacha. Dhruid sé an doras orthu i dtigh ceárta trí thine, ag insint dóibh cibé rud gurbh fhéidir leo a shábháil, agus go dtabharfadh breithiúnas orthu bunaithe ar na rudaí siúd. Tháinig Niall amach ag iompar inneonach, agus measadh gur níos fearr é ná Brión le hord, Fiachra le boilg agus tobán leanna, Ailill le ciste gaiscí, agus Fearghas le beart adhmaid. Dhiúltaigh Mongfionn an cinneadh a ghlacadh. Thóg Sithchenn na deartháireacha leis go dtí an gabha, a rinne gaiscí dóibh agus chuir sé amach iad ag seilg. Chuaigh gach deartháir duine ar dhuine ag lorg uisce, agus d'aimsigh [[tobar]] faoi chosaint [[Cailleach colach|cailligh colaigh]], a d'éiligh póg ar son uisce. Dhiúltaigh Fearghas agus Ailill, agus d'fhill agus a ndá láimh chomh fada le chéile. Thug Fiachra póigín di, níor leor é chun í a shásamh. Níor phóg í mar ba chóir ach Niall, agus nochtadh í mar chailín álainn, Flaitheas na hÉireann. Bhronn sí ar Niall ní amháin uisce ach chomh maith ríogacht de go leor glúnta – bheadh seisir is fiche dá sliocht ina n-Ard-Ríthe. Bronnadh mionghinealach ar Fhiachra – bheadh beirt dá shliocht, [[Nath Í mac Fiachrach|Nath Í]] agus [[Ailill Molt]], ina n-Ard-Ríthe.<ref name="sons" /> I seanscéal eile, ní raibh an comharbacht socraithe nuair a fuair Eochaidh bás, agus thóg Criofann, deartháir Mhongfionn, an choróin. Agus é thar lear in Albain ámh, ghlac mic Mhongfionn seilbh ar Éirinn. D'fhill Criofann Ireland hÉirinn, agus é ar intinn aige '' give battle. Bhí fleadh Mongfind, um síocháin a chur chun cinn mar dhea idir a deartháir agus a mic, ag a chuir sí ar an mbord deoch nimhe do Chriofann. Dhiúltaigh sé í a ól mura n-ólfadh sise; d'ól siad agus d'éag siad beirt. Tháinig Niall i gcoróin agus Brión a cheann taca.<ref name="crimthann"/> I leagan eile fós, rinne Mongfionn iarracht nimh a thabhairt do Niall, ach thóg sí féin an nimh trí thaisme.<ref name="mackillop">James MacKillop, ''Dictionary of Celtic Mythology'', 1998, ll. 305–306</ref> ==Cogadh cathartha== Agus Niall ina Ard-Rí, chuir a dheartháireacha fúthu ríthe áitiúla. Bhí Brión i réim i gcúige Connacht, ach chuaigh Fiachra i mbun cogaidh ina éadan. Chloígh Brión Fiachra agus thug sé do Niall mar prisoner to Niall. Lean Nath Í mac Fiachra an cogadh agus dá deireadh mharaigh sé Brión. Scaoil Niall saor Fiachra, a rinneadh ina rí na gConnacht agus crann taca Néill. Chuaigh Fiachra agus Ailill i mbun cogaidh ansin in éadan Eochaid mac Criofain, rí na Mumhan. Chloígh siad é, ach gortaíodh Fiachra sa chath agus d'éag sé dá chneácha tamaillín ina dhiaidh. Chuaigh fir na Mumhan ar ais chun cogaidh, ghabh siad Ailill agus ghearr as a chéile é, agus lean an cogadh idir Mumhain agus Connachta ar feadh na mblianta.<ref name="crimthann"/> ==Bás== De réir ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'', bhí Niall i mbun cogaidh le rí na [[Laighean]], ''[[Énnae Cennsalach]]'', mar gheall ar an [[bóraimhe|mbóraimhe]].<ref name="LGE">R. A. Stewart MacAlister (eag. & aistr.), ''Lebor Gabála Érenn'' Part V, Irish Texts Society, 1956, lch. 349</ref> i ngach foinse, [[Eochaid mac Énnai|Eochaidh mac Éanna]] ab ea marfóir Néill, cé nach ionann na sonraí. Tá na foinsí ar an intinn go bhfuair Niall bás thar lear. Sa leagan is luaite den ''Leabhar Gabhála'', insítear gur mharaigh Eochaidh é ar [[Muir nIocht|Mhuir nIocht]], agus ag rá i leaganacha níos deireanaí go raibh Niall i mbun ionsú [[An Bhriotáin|na Briotáine]] ag an am. Deir Céitinn, ag lua Bheathaisnéis Naomh Pádraig, go raibh Niall i gceannas ar ruathair Ghaelacha ar Bhreatain Rómhánach, agus le linn céad dóibh, fuadaíodh Pádraig agus a dheirfiúracha. Meastar Céitinn gurb ionann na ruathair seo agus iad luaithe ag [[Gildas]] agus [[Bede]], agus óir go ndeir roinnt foinsí gur fuadaíodh Pádraig ón mBriotáin, bhain sé as seo go caithfeadh go raibh Niall i mbun ruathair ar an mór-roinn chomh maith.<ref name="keating" /> Sa sága ''[[Anbhás Néill Naoighiallaigh]]'', insítear gur éirigh Eochaidh ina namhaid nuair a dhiúltaigh file Néill, ''[[Laidcenn mac Bairchid]]'', fáilte roimhe. Chuaigh sé i mbun cogaidh agus scrios sé dún an fhile, ag marú a mhic, Leat<ref name="death"/> (De réir Céitinne, draoi ab ea Laoicheann, agus gur mharaigh Eochaidh a mhac as ucht masla cainte).<ref name="keating"/> Mar chúiteamh, chum Laoicheann aoir ar na Laighin, agus dá bharr níor fhás ná grán ná féar ná duilleoga ar feadh bliana. Chuaigh Niall ansin i mbun cogaidh in éadan na Laighean, agus rinneadh síocháin ar an gcoinníol go dtabharfadh Eochaidh ar láimh. Cheangail Niall Eochaidh le slabhra de ghallán agus chuir sé naonúr gaiscíoch chun é a bhású. Bhris Eochaidh a shlabhra ámh agus mharaigh sé an naonúr leis. Mharaigh sé Laoicheann ansin, ag caidreamh cloiche ina éadan isteach. Chuir Niall ar deoraíocht go hAlbain é. As seo amach, tá an scéal sách trína chéile. Chuaigh Niall i mbun cogaidh san Eoraip chomh fhad is na hAlpa, agus chuir na Rómhánaigh ambasadóir chuige chun socrú leis. Go tobann, insítear go raibh Niall os comhair thionól Bhaird na [[Na Cruithnigh|gCruithneach]] in Albain, air a maraíodh le saighead é, scaoilte ag Eochaidh ón taobh eile den ghleann. Deir Céitinn gur scaoil Eochaidh Niall ó bhruach an [[Loire]] i rith a eachtra san Eoraip. D'iompair a ghaiscígh a chorp abhaile, ag tríd seacht gcat ar an slí, agus fuair a athair altrama agus file Torna bás de bhrón. Creidtear gur cuireadh é faoi ag Ochann, darb ainm anois ''[[Faughan Hill]]''<ref>''[https://www.logainm.ie/38222.aspx Faughan Hill]'' ar logainm.ie</ref> ag Baile Shiurdáin (barúntacht: An Uaimh Íochtarach), cúpla míle siar ón [[An Uaimh|Uaimh]] i g[[Contae na Mí]].<ref name="mackillop" /> Tháinig a nia [[Nath Í mac Fiachrach|Nath Í]] i gcomharbacht air. Molann Byrne go bhfuair Niall bás i mbun ruathair ar an mBreatain Rómhánach. Is amhlaidh go ndearnadh dearmad in Éirinn go raibh na Rómhánaigh i réim sa Bhreatain, agus aistríodh a choimhlintí leis an Impireacht go dtí an mhór-roinn, agus le cois sin ag meascadh an ainm ''Alba'' (ainm ársa don Bhreatain) le ''Elpa'' (Apla), nó tuigthe lena bhrí níos deireanaí ''Alba''.<ref name="byrne" /> I ndán den 11ú hais luaite leis an bhfile ''[[Cináed Ua hArtacáin]]'' sa [[Leabhar Laighneach]], deirtear go ndeachaigh Niall i mbun ruathair fair sheacht ar an mBreatain, agus go mharaigh Eochaidh é "thar bhruth ''an'' Mhuir nIocht".<ref name="byrne" /><ref>Edward Gwynn (eag. & aistr.), [http://www.ucc.ie/celt/published/T106500B/text005.html "Ochan"], ''The Metrical Dindshenchas'', Iml. 2, 1906, ll. 37–41</ref> I ndán luaite leis an bhfile céanna i ''[[Leabhar na hUidhre]]'', deirtear go ndeachaigh sé faoi sheacht go dtí na hApla.<ref name="orahilly"/> ==Teaghlach agus sliocht== De réir Chéitinne, bhí beirt bhan chéile ag Niall: ''Inne'' iníon Lughaí, a rug mac amháin leis, [[Fiachu mac Néill|Fiachu]]; agus ''Rignach'', a rug seachtar leis, [[Lóegaire mac Néill|Laoghaire]], [[Énda mac Néill|Enda]], [[Maine mac Néill|Maine]], [[Eógan mac Néill|Eoghan]], [[Conall Gulban]], [[Conall Cremthainne]] and [[Coirpre mac Néill|Cairbre]].<ref name="keating" /> Is sinsir iad na mic úd de mhuintir éagsúla [[Uí Néill]]: Eoghan de [[Cenél nEógain]] agus Conall Gulban de [[Cenél Conaill]], le chéile muintir Uí Néill thuaidh; Fiacha de [[Cenél Fhiachach]], Laoghaire (an rí a deirtear gur thiontaigh Pádraig é) de [[Cenél Laoghaire]], Maine de mhuintir [[Uí Mhaine]], Conall Cremthainne de [[Clann Cholmáin|Chlann Cholmáin]] agus ''[[Síl nÁedo Sláine]]'', agus Coirpre de [[Cenél Chairbre]], le chéile muintir Uí Néill theas.<ref name="byrne"/> I measc daoine cáiliúla de shliocht Néill tá a ghar-gar-garmhac -[[Naomh Columbán]], Naomh [[Máel Ruba]], ríthe [[Aileach|Ailigh]], rithe Thír Eoghain, agus ríthe Thír Chonaill.<ref>Byrne, 2001.</ref><!--The Scottish [[Clan Ewen of Otter]], Gilchrist; [[Clan Lamont]]; the MacSorleys of Monydrain,<ref name="Black 2012"> [[#B1|Black (2012)]]; [[#S1|Sellar (1971)]].</ref> (of [[Clan MacDonald of Dunnyveg]] a branch of [[Clan Donald]]); [[Clan Maclachlan]]; [[Clan MacNeil of Barra]], and the [[Clan Sweeney|MacSweens]] all claim a descent from an Irish prince chlainne [[Uí Néill]], Ánrothán Ua Néill, son of Áed, son of [[Flaithbertach Ua Néill]], Rí Aileach and [[Ceineál Eoghain]], who left Ireland for [[Kintyre]] in the 11th century and died 1036.--> Maíonn clann [[Uí Uigín]] gurb iad na h[[Uí Néill]] theas a sinsir. Maíonn clann [[Uí Ruairc]] gurb é [[Eochaid Mugmedon]] a sinsear, trída mhac Brión (as sin clann [[Uí Briúin]]), leasdeartháir Néill. ==Bunús an bhuafhocal== Tá roinnt míniúchán ann a insítear conas a bronnadh ar Niall a bhuafhocal ''Naoighiallach''( (.i. fear a bhfuil naonúr giall aige). * Sa sága ''[[Anbhás Néill Naoighiallaigh]]'', deirtear go bhfuair sé cúigear giall ó chúigí na hÉireann ([[Uladh]], [[Connacht]], [[Laighean]], [[Mumhan]] agus [[Contae na Mí|Midhe]]), agus giall amháin ó gach aon cheann desna [[Alba|hAlbanaigh]], na [[Sacsanaigh]], na [[An Bhreatain|Briotanaigh]] agus na [[An Fhrainc|Fraince]].<ref name="death">Tom Peete Cross & Clark Harris Slover (eags.), [http://www.maryjones.us/ctexts/niall.html "The Death of Niall of the Nine Hostages"], ''Ancient Irish Tales, 1936, ll. 514–517</ref> * Deir Céitinn go bhfuair sé cúigear ó na cúigí agus ceathrar ó Albain.<ref name="keating" /> * Molann O'Rahilly gur thug ríocht [[Oirialla|na nOiriall]] (déantóirí-giall), tuath bunaithe i rith ghabhálacha Uí Néill i nUlaidh'', naonúr giall dó. Bhí an ríocht úd faoi smacht Chruithnigh na hUladh go dtí gur ionghabh Niall í. Tugann sé faoi ndeara go deir ''[[Leabhar na gCeart]]'' nach raibh de dhualgas ag an ríocht ach naonúr giall a thabhairt d'Ard-Rí na hÉireann.<ref name="orahilly" /> ==Craobh ghinealaigh== {{familytree/start}} {{familytree | | TUA | |TUA='''[[Túathal Techtmar]]'''}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | FED | |FED='''[[Fedlimid Rechtmar]]'''}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | CON | |CON='''[[Conn Cétchathach]]'''}} {{familytree | | |)|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.|}} {{familytree | | AMC | | Mac | | Mac | | Mac | | Mac |AMC='''[[Art mac Cuinn]]'''|Mac=Mac}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | CMA | |CMA='''[[Cormac mac Airt]]'''}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | CBL | |CBL='''[[Cairbre Lifechair]]'''}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | FAS | |FAS='''[[Fíachu Sroiptine]]'''}} {{familytree | | |!| | |}} {{familytree | | MDT | |MDT='''[[Muiredach Tirech]]'''}} {{familytree | | |`|-|-|-|-|-|.}} {{familytree | MON |~|~|~|y| EOM |~|~|~|~|y| CAR |MON=[[Mongfind]]|EOM='''[[Eochaid Mugmedon]]'''|CAR=[[Cairenn]]}} {{familytree | | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| | | |)|-|-|-|.|}} {{familytree | | BRI | | FIA | | AIL | | NIA | | FER |BRI=[[Brion (Irish)|Brión]]|FIA=Fiachrae|AIL=Ailill|NIA='''Niall Noígíallach'''|FER=Fergus}} {{familytree | | |,|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|+|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|v|-|-|-|.| }} {{familytree | | CNG | | END | | EOG | | COR | | LEO | | MAI | | CRE | | FIA |CNG=[[Conall Gulban]]|END=Endae (of [[List of Irish clans in Ulster|Cenél Énda]])|EOG=[[Eógan mac Néill|Eogan]]|COR=[[Coirpre mac Néill|Coirpre]]|LEO='''[[Lóegaire mac Néill|Lóegaire]]'''|MAI=[[Maine of Tethba|Máiné]]|CRE=[[Conall Cremthainne]]|FIA=[[Fiachu mac Néill|Fiachu]]}} {{Familytree | | | | | | | | | | |!| | | |!| | | |!| | | | | |,|-|^|-|.| }} {{Familytree | | | | | | | | | | MUR | | COR | | LUG | | | | FER | | ARD | | | | | |MUR=[[Muiredach mac Eógain|Muirdeach]]|COR=Cormac Caech|LUG='''[[Lughaid mac Loeguire]]'''|FER=Fergus Cerrbel|ARD=[[Ardgal mac Conaill|Ardgal]]}} {{Familytree | | | | | | | | | | |!| | | |!| | | | | | | | | |!| | }} {{Familytree | | | | | | | | | | MUR | | TUA | | | | | | | | DIA | | | | | | | | | | | | | | | | |MUR='''[[Muirchertach mac Ercae]]'''|TUA='''[[Tuathal Máelgarb]]'''|DIA='''[[Diarmait mac Cerbaill]]'''}} {{familytree/end}} ==Foinsí== * {{cite book | first = Edel | last = Bhreathnach | title = The Kingship and Landscape of Tara | place = Baile Átha Cliath | publisher = Four Courts Press | year = 2005| isbn = 1-85182-954-7 }} * {{cite book | first = Bernard | last = Burke | title = Burke's Irish family records | place = Londain | publisher = Burke's Peerage | year = 1976 | isbn = 0-85011-018-1 }} * {{cite book | first = Francis John | last = Byrne | author-link = Francis John Byrne | title = ''Irish Kings and High-Kings'' | url = https://archive.org/details/irishkingshighki00byrn_0 | place = Baile Átha Cliath | publisher = Four Courts Press | year = 2001 | isbn = 1-85182-196-1 }} * [[Thomas Charles-Edwards]], {{cite book | first = Thomas | last = Charles-Edwards | author-link = Thomas Charles-Edwards | title = ''Early Christian Ireland'' | publisher = Cambridge University Press | year = 2007 | isbn = 978-052136395-2 }} * [[Tom Peete Cross|Cross, Tom Peete]] agus Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], in ''Ancient Irish Tales''. Henry Holt and Company, 1936, ll. 508–513. * Ambassador [[Walter Curley]], ''Vanishing Kingdoms: The Irish Chiefs and their Families''. Dublin: Lilliput Press. 2004. * [[Myles Dillon]], ''The Cycles of the Kings'', Oxford, 1946, (leagan de Four Courts Press, 1995.) * Duffy, Seán (eag.), ''Medieval Ireland: An Encyclopedia''. Routledge. 2005. * {{cite book | first = Elizabeth | last = FitzPatrick | title = Royal Inauguration in Gaelic Ireland c. 1100–1600: A Cultural Landscape Study | publisher = Boydell Press | year = 2004 | url = https://books.google.com/?id=cscQwIzZr70C | isbn = 978-184383090-0 }} * [[Patrick Weston Joyce]], [https://books.google.com/books?id=kVQTAAAAQAAJ A Social History of Ancient Ireland, Vol. I] agus [https://books.google.com/books?id=Iz0TAAAAQAAJ A Social History of Ancient Ireland, Vol. II]. Longmans, Green, and Co., 1903. * [[Seathrún Céitinn]], le David Comyn agus Patrick S. Dinneen (aistr.), ''[http://celt.ucc.ie/published/T100054/index.html The History of Ireland by Geoffrey Keating]''. 4 Iml. Londain: David Nutt for the Irish Texts Society, 1902–14. * Foster, Roy (eag.), ''The Oxford Illustrated History of Ireland''. Oxford University Press. 2001. * Joynt, Maud (eag. & aistr.), "[https://www.jstor.org/pss/30005640 Echtra Mac Echdach Mugmedóin]", in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 4'' (1910), ll. 91–111. * Koch, John T. (eag.), ''Celtic Culture: A Historical Encyclopedia''. 5 imleabhar nó eleabhar. ABC-CLIO. 2006. * MacKillop, James, ''A Dictionary of Celtic Mythology'', Oxford, 1998. * [[Edward MacLysaght]], ''Irish Families: Their Names, Arms and Origins''. Irish Academic Press, 4ú eagrán, 1998. * Mac Niocaill, Gearóid, ''Ireland before the Vikings''. Dublin: Gill and Macmillan, 1972. * [[Kuno Meyer]] (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105005/index.html "The Laud Genealogies and Tribal Histories"], in ''Zeitschrift für Celtische Philologie 8''. Halle/Saale, Max Niemeyer, 1912., ll. 291–338. * Moore, Laoise T., Brian McEvoy, Eleanor Cape, Katharine Simms agus Daniel G. Bradley, [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1380239/pdf/AJHGv78p334.pdf "A Y-Chromosome Signature of Hegemony in Gaelic Ireland."] ''The American Journal of Human Genetics'' 78 (Feabhra 2006), ll. 334–338. * Ó Canann, Tomás G., [https://web.archive.org/web/20080613220758/http://www.rsai.ie/index.cfm?action=obj.display&obj_id=165 Book Review: Brian Lacey, ''Cenél Conaill and the Donegal Kingdoms, AD 500–800''], [[Royal Society of Antiquaries of Ireland]] * [[Donnchadh Ó Corráin]] (eag.), ''[http://www.ucc.ie/celt/published/G105003/index.html Genealogies from Rawlinson B 502]''. University College, Cork: Corpus of Electronic Texts, 1997. * Ó Corráin, Donnchadh, ''Ireland before the Normans''. Baile Átha Cliath: Gill and Macmillan, 1972. * [[Dáibhí Ó Cróinín]] (eag.), ''A New History of Ireland: Prehistoric and Early Ireland, Vol. 1''. Oxford University Press, 2005. * [[John O'Donovan]] (eag. agus aistr.), [[Annála na gCeithre Máistrí|Annala Rioghachta Eireann. Annals of the Kingdom of Ireland by the Four Masters, from the Earliest Period to the Year 1616]]. 7 iml. [[Acadamh Ríoga na hÉireann]], Baile Átha Cliath, 1848–51, 2a eagrán, 1856. * [[Standish Hayes O'Grady]] (eag. agus aistr.), "Death of Crimthann son of Fidach, and of Eochaidh Muighmedóin's three sons: Brian, Ailill, Fiachra", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate, 1892, ll. 373–378. (le fall ar [http://www.maryjones.us/ctexts/crimthann.html maryjones.us]) * O'Grady, Standish H. (eag. agus aistr.), "The Story of Eochaidh Muighmedóin's Sons", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate, 1892, ll. 368–373. * [[John O'Hart]], [https://books.google.com/books?id=elNmAAAAMAAJ Irish Pedigrees]. Baile Átha Cliath, 5ú eagrán, 1892. * [[T.F. O'Rahilly]], ''Early Irish History and Mythology''. [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]], 1946. * Richter, Michael, ''Medieval Ireland: The Enduring Tradition''. Palgrave Macmillan. 1996. * [[Whitley Stokes]] (eag. agus aistr.), "Aided Chrimthaind Maic Fhidaig: The Death of Crimthann mac Fidaig", in ''Revue Celtique 24'', 1903, ll. 172–189. * Stokes, Whitley (eag. agus aistr.), "Echtra Mac nEchach Muigmedóin: The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedóin", in ''Revue Celtique 24'', 1903, ll. 190–207. * Welch, Robert (eag.) with Bruce Stewart, ''The Oxford Companion to Irish Literature'', Oxford University Press, 1996. ==Naisc sheachtracha== * [http://www.dil.ie/ eDIL: electronic Dictionary of the Irish Language] * [https://web.archive.org/web/20080507075211/http://www.hastings.edu/academic/english/kings/Aided_Chrimthainn_meic_Fhidaig.htm Aided Chrimthainn meic Fhidaig 7 Trí Mac Echach Muigmedóin] * [https://web.archive.org/web/20081120081316/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Echtra_Mac_nEchach_Muigmedoin.htm Echtra Mac nEchach Muigmedóin] * [https://web.archive.org/web/20081120065432/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Aided_Neill.html Aided Néill Noígíallaig] * [https://web.archive.org/web/20081007000905/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Orcuin_Neill.html Orcuin Néill Noígíallaig] * [https://web.archive.org/web/20081120075004/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Baile_Chuinn.html Baile Chuinn Cétchathaigh] * [http://www.magoo.com/hugh/irishkings.html Irish Kings] * [http://www.angelfire.com/ego/et_deo/irishkings.wps.htm High Kings of Ireland] * [http://www.vanhamel.nl/codecs/Echtra_mac_nEchach_Muigmed%C3%B3in Echtra mac nEchach bibliography] ==Tagairtí== {{reflist}} {{s-start}} {{succession box| roimh = ''[[Crimthann mac Fidaig]]'' | teideal = [[Ard-Rí na hÉireann]] | tar éis = ''[[Nath Í mac Fiachrach|Nath Í]]'' | bliain = [[Foras Feasa ar Éirinn|FFÉ]] 368–395<br>[[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 378–405 | }} {{s-end}} {{DEFAULTSORT:Niall Noigiallach}} [[Catagóir:Connacht]] [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] [[Catagóir:Ríthe na Teamhrach]] 1jswoik3enx7i83sczj3c3zkfba3dlh 0 82941 1310710 1294669 2026-04-28T05:46:56Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310710 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir de chuid [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Páirtí Choimeádach]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Kenneth Harry "Ken" Clarke'''. Rugadh é san [[Bridgford Thiar]], [[Nottinghamshire]] ar an [[2 Iúil]] [[1940]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-dlí}} {{DEFAULTSORT:Clarke, Kenneth}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1940]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Abhcóidí Sasanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Nottinghamshire]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] nw3bikkyrado9rngu1cm1oimo8s0j0s 1310712 1310710 2026-04-28T05:48:30Z Seachránaí 53315 Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha 1310712 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir de chuid [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Páirtí Choimeádach]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Kenneth Harry "Ken" Clarke'''. Rugadh é san [[Bridgford Thiar]], [[Nottinghamshire]] ar an [[2 Iúil]] [[1940]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-dlí}} {{DEFAULTSORT:Clarke, Kenneth}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1940]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Abhcóidí Sasanacha]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Nottinghamshire]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Seansailéirí Státchiste na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] 5gnals2n3nmjzak482cmypgmxmeknc0 0 82943 1310604 1301623 2026-04-27T17:14:49Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310604 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Íomhá:Paddy_Ashdown_bust,_Sarajevo.jpg|clé|mion|Paddy Ashdown, [[Sairéavó]]]] Polaiteoir de chuid [[an Páirtí Daonlathach Liobrálach]] sa [[Ríocht Aontaithe]] ab ea '''Jeremy John Durham Ashdown, Baron Ashdown of Norton-sub-Hamdon'''. Rugadh i n[[Deilí Nua]] é, ar an [[27 Feabhra]] [[1941]]. Fuair sé bás ar an 22 Nollaig 2018. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Ashdown, Paddy}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1941]] [[Catagóir:Básanna in 2018]] [[Catagóir:An Páirtí Daonlathach Liobrálach]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Na Trioblóidí]] [[Catagóir:Pearsanra míleata]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Somerset]] [[Catagóir:Spiairí]] [[Catagóir:Taidhleoirí Briotanacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] tqyikjxrfmsoxitrvuuwuvgd9zx5xfd 0 83287 1310670 1295861 2026-04-28T04:49:29Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310670 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Fuirseoir|fhuirseoir]] [[Sasana]]ch é '''James Whittaker''' nó mar is fearr aithne '''Jim Bowen''' a rugadh '''Peter Williams''' ar an [[20 Lúnasa]] [[1937]] i Heswall, [[Cheshire]]. Fuair sé bás ar an [[14 Márta]] [[2018]] i [[Lancashire]]. Tá aithne air mar láithreoir den chlár ''Bullseye''. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Bowen,Jim}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1937]] [[Catagóir:Básanna in 2018]] [[Catagóir:Cheshire]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Fuirseoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse Sasanacha]] [[Catagóir:Múinteoirí]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] eg4f3mij6k7pf46q3ta03nu49nxapn4 0 83338 1310672 1293998 2026-04-28T04:50:37Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310672 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Aisteoir [[Sasana]]ch is ea '''John Adedayo B. Adegboyega ''' (r. [[17 Márta]] [[1992]]). Déanann sé aisteoireacht faoin ainm '''John Boyega'''. Aithnítear é go mór mhór as a ról mar Finn in ''[[Star Wars: The Force Awakens]]'' (2015), an seachtú scannán sa tsraith úd ''[[Star Wars]]'', agus sa scannán a tháinig ar a shála sa bhliain 2017, mar atá ''[[Star Wars: The Last Jedi]]''. Tharraing Boyega aird an phobail sa Ríocht Aontaithe air féin den chéad uair as a róle mar Moses sa scannán coiméideach ficsean eolaíochta ''Attack the Block'' (2011). Bhí páirt aige freisin sa scannán drámata staire ''Detroit'' (2017), i gceithre eipeasóid den tsraith theilifíse ''24: Live Another Day'' agus sa dráma ''Imperial Dreams'' (2014). Bronnadh an gradam BAFTA Rising Star Award ar Boyega sa bhliain 2016. Is de chúlra [[An Nigéir|Nigéarach]] iad tuismitheoirí Boyega. Rugadh é féin in [[Peckham]], [[Londain]]. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Boyega, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1992]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha gorma]] [[Catagóir:Fir]] 55jh7uz04mrqf0uoewe8cfuhndpjwoz 0 83396 1310692 1102758 2026-04-28T05:22:30Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310692 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid [[An Páirtí Daonlathach Liobrálach|Pháirtí Daonlathach Liobrálach]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Sir John Vincent "Vince" Cable'''. Rugadh é in [[Eabhrac]], [[Sasana]] ar an [[9 Bealtaine]] [[1943]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Cable, Vince}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:An Páirtí Daonlathach Liobrálach]] [[Catagóir:Daoine as Eabhrac]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Eacnamaithe]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Londain Mhór]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ridirí]] rbbckswwefk9mmxrpbaydx8n5djzdgg 0 84040 1310585 1285255 2026-04-27T17:05:30Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310585 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba [[Pápa|Phápa]] ar an [[Eaglais Chaitliceach]] é '''an Pápa Aidrian IV'''. Is é an t-aon Sasanach é a toghadh ina Phápa. {{Pápaí}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-creid}} {{DEFAULTSORT:Aidrian 4}} [[Catagóir:Agaistínigh]] [[Catagóir:Cairdinéil]] [[Catagóir:Daoine na Meánaoise]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Pápaí]] o7xbcofz267d1imeybqy6w653rl9hqp 0 84572 1310558 1219632 2026-04-27T15:28:16Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310558 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ''chef'' mór le rá, údar agus pearsa theilifíse [[SAM|Meiriceánach]] é '''Anthony Michael Bourdain''' (a rugadh ar [[25 Meitheamh]] [[1956]] agus a fuair bás ar [[8 Meitheamh]] [[2018]]). bhain cáil mhór amach mar thoradh ar an gcur chuige ar leith a bhí aige, cur chuige a mhúscail dáimh leis i measc lucht féachana na gcláracha teilifíse a bhí aige agus i measc lucht léite a chuid leabhar.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/leargas-maith-ar-dhuine-a-dfhag-a-lorg-ar-an-saol/|teideal='Léargas maith ar dhuine a d'fhág a lorg ar an saol'|údar=Oisín Uíbh Eachach|dáta=2022-05-24|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2024-05-28}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Íomhá:Anthony Bourdain 2007 (cropped).jpg|clé|mion|2007]] [[Íomhá:Anthony Bourdain (14284031394) (cropped 2) b-w.jpg|clé|mion|2014]] == Saol == Rugadh Bourdain i g[[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], agus d'fhás sé aníos in Leonia, [[New Jersey]]. Eagarthóir de chuid an [[New York Times]] ab ea a mháthair, agus d'oibrigh a athair d'fhoilsitheoir cheoil. Ba de chúlra [[An Fhrainc|Francach]] [[Caitliceach]] é a athair agus de chúlra [[Giúdachas|Giúdach]] í a mháthair. Rinne Anthony staidéar tríú leibhéil i gColáiste Vassar agus in Culinary Institute of America, an dá áit seo suite i ngleann an [[Hudson]] i stát Nua-Eabhrac. I measc na ngnéithe sin a bhain cáil amach dó i rith a shaoil, d'fhoilsigh sé an saothar ''Kitchen Confidential'' agus trí bliana agus dhá scór d’aois aige, an obair iomráiteach a rinne sé mar láithreoir le CNN, an andúil a bhí aige agus an caidreamh a bhí aige le h[[Asia Argento]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Asia Argento|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Asia_Argento&oldid=1224672795|journal=Wikipedia|date=2024-05-19|language=en}}</ref> ó 2016 ar aghaidh. Bhí de bhua aige a bheith ábalta léargas a bhí éagsúil lena raibh ar fáil go dtí sin a thabhairt ar an mbia. Ceannródaí ab ea é ó thaobh an tionchair a d’imir sé ar an tuiscint agus an meas atá againn ar an mbia sa lá atá inniu ann.<ref name=":0" /> Ba andúileach é Bourdain agus chuir sé [[lámh ina bhás féin]] sa Fhrainc ar an 8 Meitheamh 2018. === In Éirinn === Tháinig Bourdain go hÉirinn faoi dhó. Bhí sé in Éirinn mar chuid den chlár ''No Reservations'', agus arís ina dhiaidh sin mar chuid den chlár ''The Layover''. Tharraing sé aird ar chadal Bhaile Átha Cliath agus cuairt aige ar ''The Gravediggers'' i mBaile Átha Cliath, áit ar ith sé babhla de. Shínigh sé leabhar na gcuairteoirí in ''The Gravediggers'' mar seo a leanas: “Your pig’s feet are sublime, your coddle is amazing! Heaven looks just like this!”.<ref name=":0" /> == Saothar == * An tsraith teilifíse ''Parts Unknown'' * An leabhar ''Kitchen Confidential: Adventures in the Culinary Underbelly''. == Féach freisin == * ''[[:en:Roadrunner:_A_Film_About_Anthony_Bourdain|Roadrunner: A Film About Anthony Bourdain]]''. Scannán faisnéise a chuimsíonn léargas ar shaol agus ar shaothar Anthony Bourdain.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Roadrunner: A Film About Anthony Bourdain|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Roadrunner:_A_Film_About_Anthony_Bourdain&oldid=1220349436|journal=Wikipedia|date=2024-04-23|language=en}}</ref> Rinneadh cáineadh ar an [[domhainbhrionnú]] a deineadh ar ghuth Bourdain in áiteanna éagsúla sa scannán. == Tagairtí == {{reflist}}{{DEFAULTSORT:Bourdain, Anthony}} [[Catagóir:Cócairí]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1956]] [[Catagóir:Básanna in 2018]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse]] [[Catagóir:Daoine a chuir lámh ina mbás féin]] 1dxg5paagfw3y6b6ubkso6hmjpbzejy 0 84730 1310628 1069944 2026-04-27T18:39:55Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310628 wikitext text/x-wiki Is éard is '''Beannachtaí Neamhreilgiúnda na Gaeilge''' ann ná na beannachtaí sin nach dtagraíonn do [[Dia|dhéithe]]. Ar nós teangacha go leor tá a lán tagairtí i mbeannachtaí traidisiúnta na [[Gaeilge]] do dhéithe, ''Dia dhuit'' is cáiliúla astu ar fad. Feictear ''Goodbye'' (bunaithe ar ''god'') sa [[Béarla|Bhéarla]], leis. ==Samplaí== * Haló * Móra dhuit * Sé do bheatha * Hóra * Lá maith * Cén chaoi a bhfuil tú? ==Tuilleadh eolais== https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/an-bhfuil-an-iomarca-reiligiuin-sa-ghaeilge/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181229132350/https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/an-bhfuil-an-iomarca-reiligiuin-sa-ghaeilge/ |date=2018-12-29 }} == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Gramadach na Gaeilge]] 94lheegjpw6m96gq5oqj3uqlxdpjtbq 0 85071 1310577 1137257 2026-04-27T17:00:11Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310577 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Sasana]]ch é '''Sir Reginald Carey Harrison''' (a rugadh ar an [[5 Márta]] [[1908]] agus a fuair bás ar an [[2 Meitheamh]] [[1990]]). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath}} {{Síol-en}} {{DEFAULTSORT:Harrison, Rex}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1908]] [[Catagóir:Básanna i 1990]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lancashire]] [[Catagóir:Pearsanra míleata na Breataine]] [[Catagóir:Ridirí]] 54h0fq50mfgevw7l85gatmuh4297kez 1310579 1310577 2026-04-27T17:01:37Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310579 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'[[aisteoir]] [[Sasana]]ch é '''Sir Reginald Carey Harrison''' (a rugadh ar an [[5 Márta]] [[1908]] agus a fuair bás ar an [[2 Meitheamh]] [[1990]]). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Harrison, Rex}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1908]] [[Catagóir:Básanna i 1990]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:An Dara Cogadh Domhanda]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Buaiteoirí gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lancashire]] [[Catagóir:Pearsanra míleata na Breataine]] [[Catagóir:Ridirí]] j1w68ctqh3chle2zbwdxj0r0z6sqhkn 0 85344 1310621 1295668 2026-04-27T17:24:04Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310621 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''David Blunkett, Baron Blunkett'''. Rugadh é i [[Sheffield]], [[Sasana]] ar an [[6 Meitheamh]] [[1947]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Blunkett, David}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Síónaigh]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] [[Catagóir:Yorkshire Theas]] f6l5z4p697g38gmhw06nm0kuse021ws 0 85478 1310654 1174310 2026-04-27T23:16:17Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310654 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is láithreoir [[Teilifís|teilifíse]] le TG4 í '''Caitlín Nic Aoidh''' (a rugadh [[6 Meán Fómhair]] [[1981]]). Is [[Gaeilgeoir]] dúchasach ó [[Cloch Cheann Fhaola|gCloch Cheann Fhaola]] i gContae [[Dún na nGall|Dhún na nGall]] í.<ref name=":0">{{Cite news|teideal=Donegal woman is the face of new TG4 weather service - Donegal News|url=http://donegalnews.com/2014/07/donegal-woman-is-the-face-of-new-tg4-weather-service/|work=Donegal News|dáta=2014-07-30|dátarochtana=2018-08-29|language=en-US|archivedate=2017-11-20|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171120111631/http://donegalnews.com/2014/07/donegal-woman-is-the-face-of-new-tg4-weather-service/}}</ref> == Oideachas == D'fhreastail Nic Aoidh ar Phobalscoil Cloich Cheann Fhaola i nDún na nGall, agus i ndiaidh sin d'fhreastail sí ar [[Ollscoil na hÉireann, Má Nuad|Ollscoil na hÉireann, Má Nuad.]] Bhain sí céim Ghaeilge agus [[ceol]] amach, agus seal níos déanaí bhain sí céim máistreachta amach ón ollscoil céanna. Bronnadh Dioplóma Gairmiúil san Oideachas (DGO) uirthi in [[Ollscoil na hÉireann, Gaillimh]] chomh maith.<ref name=":0" /> == Gairm == Roimh a thosaigh sí ag obair mar láithreoir teilifíse le [[TG4]], ba [[Múinteoir|mhúinteoir]] [[Meánscoil|meánscoile]] í Caitlín, leis an Ghaeilge agus ceol mar ábhair aici.<ref>{{Cite news|teideal=From trading 20p for a pound to winning a car on Winning Streak - TG4 weather presenter Caitlin Nic Aoidh's financial highs and lows - Independent.ie|url=https://www.independent.ie/business/personal-finance/from-trading-20p-for-a-pound-to-winning-a-car-on-winning-streak-tg4-weather-presenter-caitlin-nic-aoidhs-financial-highs-and-lows-35883903.html|work=Independent.ie|dátarochtana=2018-08-29|language=en}}</ref><ref name=":0" /> Thosaigh sí ag obair le TG4 sa bhliain 2014, ag déanamh láithreacht ar thuar na haimsire ar TG4. Ar [[Oíche Shamhna]] i 2016 rinneadh bob léi ina ndeachaigh sí ar iarraidh i ndiaidh 'splanc thintrí'.<ref>{{Cite news|teideal=TG4 viewers ‘shocked’ after weather report Halloween prank|url=https://www.irishtimes.com/news/offbeat/tg4-viewers-shocked-after-weather-report-halloween-prank-1.2850453|work=The Irish Times|dátarochtana=2018-08-29|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news|teideal=Caitlín Nic Aoidh, an láithreoir ar bhuail splanc thintrí í ‘fós ar iarraidh’ – Nuacht TG4|url=https://tuairisc.ie/caitlin-nic-aoidh-an-laithreoir-ar-bhuail-splanc-thintri-i-fos-ar-iarraidh-nuacht-tg4/|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2018-08-29|language=ga-IE}}</ref> Bhí an cleas sin i mbéal an phobail ag an am, agus ba chuid d'fhreagra é ar an gclár teilifíse ‘''[[Have I Got a Bit More News for You]]''’.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/teilifis/caitlin-splancuil-tg4-ar-have-i-got-a-bit-more-news-for-you/|teideal=Caitlín splancúil TG4 ar ‘Have I Got a Bit More News for You’|údar=NÓS|dáta=2016-11-08|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-24|archivedate=2020-10-23|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201023091939/http://nos.ie/meain/teilifis/caitlin-splancuil-tg4-ar-have-i-got-a-bit-more-news-for-you/}}</ref> Bhí sí agus a comhoibrí TG4 mar aíonna ar '<nowiki/>''[[The Tommy Tiernan Show]]''' i 2018''.''<ref>{{Cite news|teideal=‘Holy sh*t! It’s definitely time to start watching the weather forecast on TG4!’ – lucht féachana Tommy Tiernan meallta go mór ag láithreoirí aimsire|url=https://tuairisc.ie/holy-sht-its-definitely-time-to-start-watching-the-weather-forecast-on-tg4-lucht-feachana-tommy-tiernan-meallta-go-mor-ag-laithreoiri-aimsire/|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2018-08-29|language=ga-IE}}</ref> Ainmníodh í don gradam 'láithreoir teilifíse is fearr' sna ''2016 STELLAR Shine Awards''.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/gaisci-na-mban/|teideal=Gaiscí na mBan|údar=NÓS|dáta=2016-09-19|language=ga-IE|dátarochtana=2023-03-24}}</ref> Ar 20 Feabhra 2023, rinne Caitlín Nic Aoidh agallamh le [[Paul Mescal]] ar an gcairpéad dearg agus é ag freastal ar na gradaim [[BAFTA]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Paul Mescal on keeping the Irish Language alive {{!}} The Late Late Show {{!}} RTÉ One {{!}} #shorts|url=https://www.youtube.com/watch?v=BF09r76tjcU|language=en}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Agallamh i nGaeilge le Paul Mescal {{!}} Interview as Gaeilge with Paul Mescal {{!}} BAFTAs {{!}} TG4|url=https://www.youtube.com/watch?v=3PbuYQR2gyI|language=en}}</ref><ref>ELeathanach 436,  27 Márta 2023</ref> == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Láithreoirí teilifíse]] [[Catagóir:Meitéareolaithe]] {{DEFAULTSORT:Aoidh, Caitlin Nic }} [[Catagóir:Daoine as Contae Dhún na nGall]] [[Catagóir:Lucht TG4]] 2v1id2oiqcsytfztm2w5d2s7wuqqlfj 0 85782 1310591 1295115 2026-04-27T17:09:32Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310591 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Banphrionsa]] [[An Bhreatain|Briotanach]] is ea '''Áine, Banphrionsa Ríoga''', (a rugadh ar [[15 Lúnasa]] [[1950]]). == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-gd}} {{Síol-innealtóir}} {{DEFAULTSORT:Áine, Banphrionsa Rioga}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1950]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Ginearáil Arm na Breataine]] [[Catagóir:Innealtóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Innealtóirí Sibhialta]] [[Catagóir:Lucht ollscoile]] [[Catagóir:Mairnéalaigh]] [[Catagóir:Marcaigh]] [[Catagóir:Pearsanra míleata na Breataine]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] akizcw54qxyr0p8qx3i7685zoyscgdh 0 85840 1310694 1295373 2026-04-28T05:23:17Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310694 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ball de theaghlach ríoga [[An Bhreatain|na Breataine]] is ea '''Camilla, Bean Chéile Rí na Ríochta Aontaithe''', (a rugadh '''Camilla Rosemary Shand''' ar 17 Iúil 1947). Tá sí pósta leis an Rí [[Séarlas III]]. Thug sí cuairt ar Éirinn sa bhliain 2018.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/leirionn-an-urraim-ar-fad-do-rishliocht-shasana-gur-choir-duinn-nios-mo-measa-bheith-againn-orainn-fein/|teideal=Léiríonn an urraim ar fad do ríshliocht Shasana gur chóir dúinn níos mó measa bheith againn orainn féin…|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2019-05-06}}</ref> == Féach freisin == * [[Corónú Shéarlais III agus Camilla]], 2023 == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-kw}} {{Síol-cy}} {{Síol-beath-gd}} {{Síol-beath-ni}} {{Síol-om}} {{Síol-au}} {{Síol-ceanada}} {{Síol-nz}} {{DEFAULTSORT:Camilla, Bean Chéile an Rí}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1947]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Acadóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Baill Eaglais na hÉireann]] [[Catagóir:Banríonacha Shasana]] [[Catagóir:Cuntaoisí]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Gníomhaithe]] [[Catagóir:Lucht ollscoile]] [[Catagóir:Pearsanra míleata]] [[Catagóir:Péicealláin]] [[Catagóir:Polaiteoirí Cheanada]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] h2vcjgbqxpnlfofcajyt76el76feba5 0 85842 1310709 1295374 2026-04-28T05:45:15Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310709 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is banphrionsa [[Sasana]]ch í '''Charlotte Elizabeth Diana''', (a rugadh ar 2 Bealtaine 2015). Iníon leis an bPrionsa [[An Prionsa William, Diúc Cambridge|William]] agus [[Kate Middleton, Bandiúc Cambridge]] atá ann. Is í a sin-seanmháthair [[Eilís II na Ríochta Aontaithe]]. <br /> == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-cy}} {{DEFAULTSORT:Charlotte, Banphrionsa Cambridge}} [[Catagóir:Daoine a rugadh in 2015]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine ón mBreatain Bheag]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] j0oxiruodsxfrbrgwf42skh45048owp 0 85846 1310615 1295134 2026-04-27T17:20:00Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310615 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Banphrionsa]] [[An Bhreatain|Briotanach]] is ea '''Beatrice Elizabeth Mary''', (a rugadh ar 8 Lúnasa 1988). Is iníon [[Prionsa Aindrias, Diúc Eabhrac]] agus [[Sarah, Bandiúc Eabhrac]] í. Is deirfiúr í le [[Banphrionsa Eugenie]]. [[Íomhá:Beatrice of york.jpg|clé|mion|2006]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Beatrice, Banphrionsa Eabhrac}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1988]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine disléicseacha]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] [[Catagóir:Ríshliocht Windsor]] 0qmhdfsvoxb1bo2rrtnn7ac4ck90dlj 0 86341 1310556 1100351 2026-04-27T15:27:17Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310556 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Janet Gaynor''' (rugadh '''Laura Augusta Gainor''', [[6 Deireadh Fómhair]] [[1906]] – [[14 Meán Fómhair]] [[1984]]). Bhuaigh sí an chéad ghradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy sa bhliain 1929. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Gaynor, Janet}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1984]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha]] jmnx3ciwkae6iv2ch3yhink6yekvsrz 1310557 1310556 2026-04-27T15:27:39Z Seachránaí 53315 1310557 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Janet Gaynor''' (rugadh '''Laura Augusta Gainor''', [[6 Deireadh Fómhair]] [[1906]] – [[14 Meán Fómhair]] [[1984]]). Bhuaigh sí an chéad ghradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy sa bhliain 1929. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-ealaíontóir}} {{DEFAULTSORT:Gaynor, Janet}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1984]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha]] j7z4ie52dddfrzxb8ypm2se4h3v71rh 1310559 1310557 2026-04-27T15:29:00Z Seachránaí 53315 1310559 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Janet Gaynor''' (rugadh '''Laura Augusta Gainor''', [[6 Deireadh Fómhair]] [[1906]] – [[14 Meán Fómhair]] [[1984]]). Bhuaigh sí an chéad ghradam Ban-Aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy sa bhliain 1929. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-ealaíontóir}} {{DEFAULTSORT:Gaynor, Janet}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1984]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Philadelphia]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Péintéirí Meiriceánacha]] 7e3aw6o0etanm2w068ks8rbwi2vsuwu 0 86346 1310602 1309287 2026-04-27T17:13:54Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310602 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir Sasanach é '''George Arliss''' (10 Aibreán, 1868 – 5 Feabhra, 1946)<ref>[https://www.imdb.com/name/nm0002183/bio?ref_=nm_ov_bio_sm beathaisnéis George Arliss], ar [[IMDb]].</ref>. Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1930<ref>[https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1931/memorable-moments Mórimintí Cuimhneacha an 3ú Acadamh], ar www.oscars.org.</ref>. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Arliss, George}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1868]] [[Catagóir:Básanna i 1946]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr galair]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Drámadóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] 9rds15ni2y77ftxqswzrjra7dztinmc 0 86358 1310552 1071017 2026-04-27T15:15:51Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310552 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Joan de Beauvoir de Havilland''' (22 Deireadh Fómhair 1917 – 15 Nollaig 2013). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1942. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Fontaine, Joan}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1917]] [[Catagóir:Básanna in 2013]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Tóiceo]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Dearthóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Dearthóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] 6md546cry5ee2jtqqm55q1h8p99o1fb 1310553 1310552 2026-04-27T15:17:18Z Seachránaí 53315 Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha 1310553 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Briotanach]] agus [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] í '''Joan de Beauvoir de Havilland''' (22 Deireadh Fómhair 1917 – 15 Nollaig 2013). Bhuaigh sí an gradam Ban-Aisteoir is Fearr sna gradaim Academy i 1942. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Fontaine, Joan}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1917]] [[Catagóir:Básanna in 2013]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha as California]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Buaiteoirí ghradam 'Ban-aisteoir is Fearr' (Oscars)]] [[Catagóir:Daoine as Tóiceo]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Daonlathaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Dearthóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Dearthóirí Sasanacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Eitleoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] ql1q9713sw375c691qyex9vjm5yt86g 0 86781 1310617 1295667 2026-04-27T17:20:36Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310617 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''John Simon Bercow'''. Rugadh é in [[Edgware]], [[Londain]], ar an [[19 Eanáir]] [[1963]]. {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Bercow, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1963]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Giúdaigh Shasanacha]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Giúdacha]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] 4vlhhya6s4p9uou1o690jabfy3xxfh6 0 86967 1310719 1307540 2026-04-28T05:55:17Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310719 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is [[aisteoir]] [[Sasana|Sasanach]] é '''Anthony Daniels''' a rugadh ar an 21 Feabhra 1946. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Daniels, Anthony}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1946]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Aisteoirí teilifíse Sasanach]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Mímeadóirí]] [[Category:Star Wars]] [[Catagóir:Wiltshire]] gsuczgt7724z2abqs53wsoe8ciz9ow3 0 87667 1310570 1069618 2026-04-27T16:43:57Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310570 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Elizabeth "Betty" Ruth Grable''' (18 Nollaig 1916 – 2 Iúil 1973). Bhí sí in 42 scannán sna 1930idí agus 1940idí, scannáin a thuill $100 milliún dollar. Lean sí ag déanamh scannán go dí 1955 gan an oiread sin ratha. An ''pin-up girl'' ba cháiliúla ar domhan, is dócha, a bhí inti i lár an 20ú haois. [[Íomhá:Betty Grable 20th Century Fox.jpg|mion|clé|Grianghraf promóisin de Betty Grable ón mbliain 1943. Mar phóstaer ''pin-up'' fuair sé fáilte níos mó ná aon cheann eile ar domhan. Cuireadh Grable ina seasamh ag caitheamh súile thar a gualainn mar seo mar bhí sí ag iompar clainne.]] {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Grable, Betty}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]] [[Catagóir:Básanna i 1973]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Damhsóirí]] [[Catagóir:Mainicíní]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] g5yomnsocrcj9q6j0bycjjdedaf6owm 1310571 1310570 2026-04-27T16:44:41Z Seachránaí 53315 Catagóir:Missouri 1310571 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Elizabeth "Betty" Ruth Grable''' (18 Nollaig 1916 – 2 Iúil 1973). Bhí sí in 42 scannán sna 1930idí agus 1940idí, scannáin a thuill $100 milliún dollar. Lean sí ag déanamh scannán go dí 1955 gan an oiread sin ratha. An ''pin-up girl'' ba cháiliúla ar domhan, is dócha, a bhí inti i lár an 20ú haois. [[Íomhá:Betty Grable 20th Century Fox.jpg|mion|clé|Grianghraf promóisin de Betty Grable ón mbliain 1943. Mar phóstaer ''pin-up'' fuair sé fáilte níos mó ná aon cheann eile ar domhan. Cuireadh Grable ina seasamh ag caitheamh súile thar a gualainn mar seo mar bhí sí ag iompar clainne.]] {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Grable, Betty}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]] [[Catagóir:Básanna i 1973]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Damhsóirí]] [[Catagóir:Mainicíní]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Missouri]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] rxqh7jyyw51psj400meldvjvnl1gtac 0 87668 1310565 1205042 2026-04-27T16:21:48Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310565 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir Meiriceánach í '''Paulette Goddard''' (3 Meitheamh 1910 – 23 Aibreán 1990). Rugadh in [[Queens]], [[Nua-Eabhrac (stát)|Nua-Eabhrac]] í agus fuair sí bás in [[Ticino]], san [[An Eilvéis|Eilvéis]]. Bhí cáil uirthi as a slí bheatha scannánaíochta in Ré Órga Hollywood. Rugadh Goddard in Manhattan agus tógadh in Kansas City, Missouri í. Thosaigh sí a gairm mhainicín faisin do pháistí agus mar thaibheoir i roinnt léiriúchán Broadway mar ''Ziegfeld Girl''. Go luath sna 1930idí, bhog sí go Hollywood agus thuill sí aird mar chomhpháirtí rómánsúil an aisteora agus an fhuirseora [[Charlie Chaplin]], le feiceáil mar a phríomh-bhean sa scannán ''[[Modern Times (scannán)|Modern Times]]'' (1936) agus ''[[The Great Dictator]]'' (1940). Tar éis di síniú le Paramount Pictures, bhí Goddard ar cheann de na réaltaí is mó sa stiúideo le róil in ''[[The Cat and the Canary (scannán 1927)|The Cat and the Canary]]'' (1939) le [[Bob Hope]], ''The Women'' (1939) le [[Joan Crawford]], ''North West Mounted Police'' (1940) le [[Gary Cooper]], ''Reap the Wild Wind'' (1942) le [[John Wayne]] agus [[Susan Hayward]], ''So Proudly We Hail!'' (1943) — a bhfuair sí ainmniúchán don ''Academy Award for Best Supporting Actress'' — ''Kitty'' (1945) le [[Ray Milland]], agus ''Unconquered'' (1947) le [[Gary Cooper]]. Tugadh Goddard faoi deara mar bhean fíochmhar neamhspleách ar feadh a cuid ama, le cur síos ag feidhmeannach amháin mar "dinimít". Fuair a póstaí le Chaplin, an t-aisteoir [[Burgess Meredith]], agus scríbhneoir [[Erich Maria Remarque]] aird shuntasach ó na meáin. Tar éis di pósadh le Remarque, bhog Goddard go dtí an [[An Eilvéis|Eilvéis]] agus d'éirigh sí as an aisteoireacht den chuid is mó. Sna 1980í, rinneadh sóisialaí suntasach di sula bhfuair sí bás san Eilvéis i 1990. ==Luathshaol== Rugadh Goddard i g[[Nua-Eabhrac (cathair)|Cathair Nua-Eabhrac]], mar Pauline Marion Levy, iníon le Joseph Russell Levy, mac le monaróir todóg rathúil ó [[Cathair Salt Lake, Utah|Salt Lake City]], agus Alta Mae Goddard.<ref name=Gilbertpa>Gilbert, Julie (1995). ''Opposite Attraction – The Lives of Erich Maria Remarque and Paulette Goddard.'' Pantheon Books; {{ISBN|0-679-41535-1}}, pp. 37–41 for parents' names and backgrounds, as well as Alta's birth year; pp. 159–60 for Levy's death year and p. 477 for Alta's death year.</ref><ref>{{cite book|last1=Harms|first1=John W.|last2=Goddard Harms|first2=Pearl|title=The Goddard Book|volume=2|year=1990|publisher=Gateway Press|page=1364}}</ref> Ba de dhúchas Giúdach na Rúise a hathair, agus b' Easpagóideach de shinsearacht Shasana a máthair. Phós siad ar 28 Nollaig 1908 i Manhattan. Cé gu Marion ab ainm di, thug a máthair Pauline uirthi ó aois óg. Bhog Goddard lena tuismitheoirí go [[Kansas City, Kansas|Kansas City]], [[Missouri]] nuair a bhí sí óg, áit ar oibrigh a hathair do chomhlacht scannáin. Go gairid ina dhiaidh sin, scar a tuismitheoirí óna chéile agus fuair siad colscaradh i 1926. De réir Goddard, d'fhág a hathair iad, ach de réir J. R. Levy, d'éalaigh Alta leis an leanbh; chun cath caomhnóireachta a sheachaint, bhog sí féin agus a máthair go minic le linn a hóige, lena n-áirítear athlonnú go [[Ceanada]] ag pointe amháin. Níor bhuail Goddard lena hathair arís go dtí deireadh na 1930í, tar éis di a bheith cáiliúil. In agallamh a foilsíodh i Collier's, d'éiligh Goddard nárbh é Levy a hathair fola. Mar fhreagra, thionscain Levy agra ina n-aghaidh, ag éileamh gur scrios an t-agallamh a cháil agus gur chosain sé a phost, agus d'éiligh sé tacaíocht airgeadais uaithi; d'admhaigh Goddard a caillteanas sa chás in agallamh Nollaig 1945 le an iris ''Life'', agus cuireadh iallach uirthi $ 35 sa tseachtain a íoc lena hathair. Thosaigh Goddard ag mainicíneacht tar éis scaradh a tuismitheoirí, ag obair do ''Saks Fifth Avenue'', Hattie Carnegie, agus daoine eile. Pearsa thábhachtach ina hóige ba ea uncail a máthar athartha Charles Goddard, úinéir an ''American Druggists Syndicate''. Bhí ról lárnach aige i ngairm Goddard, ag cur an t-impreasóirin ó Bhroadway Florenz Ziegfeld in aithne di. Sa bhliain 1926, bhí sí ar an stáitse den chéad uair mar rinceoir i reiviú an tsamhraidh de chuid Ziegfeld ''No Foolin'' faoin ainm stáitse Paulette Goddard. D'fhostaigh Ziegfeld í do cheoldráma eile, ''Rio Rita'', a d'oscail i mí Feabhra 1927, ach d'fhág sí an seó tar éis trí seachtaine a bheith i láthair sa dráma ''The Unconquerable Male'', a léirigh Archie Selwyn. Mar sin féin, chlis go dona air agus níor dhún sé trí lá tar éis a chéadléirithe in [[Atlantic City, New Jersey|Atlantic City]]. Go gairid ina dhiaidh sin, chuir Charles Goddard Eddard James in aithne di, uachtarán ar an Chomhlacht 'Southern Lumber Company', a bhí lonnaithe in [[Asheville, Carolina Thuaidh|Asheville]], [[North Carolina]]. Ag aois 17, i bhfad níos óige ná James, phós sí é ar 28 Meitheamh, 1927, i Seagal, Nua-Eabhrac. Pósadh gearr a bhí ann, agus scar siad i 1929; deonaíodh colscaradh do Goddard in Reno, Nevada, i 1932, agus fuair siad socrú colscartha $ 375,000. ==Gníomhréim scannánaíochta== Thug Goddard cuairt ar Hollywood den chéad uair i 1929,<ref name=GilbertBe>Gilbert, pp. 53–70.</ref> nuair nach raibh sí luait sna creidiúintía mar dhuine sa bhreis in dhá scannán, an gearrscannán le 'Laurel agus Hardy' ''Berth Marks'' (1929) agus dráma le George Fitzmaurice ''The Locked Door'' (1929). Tar éis di colscaradh a fháil ó James, thug Goddard agus a máthair cuairt ghairid ar an Eoraip sular fhill siad ar Hollywood. Nuair a d'fhill sí, shínigh Goddard a céad chonradh scannáin leis an léiritheoir Samuel Goldwyn le bheith ina 'Goldwyn Girl' i ''Whoopee!'' (1930). Bhí sí le feiceáil freisin i ''City Streets'' (1931), ''Ladies of the Big House'' (1931), agus ''The Girl Habit'' (1931) le haghaidh Paramount, ''Palmy Days'' (1931) le haghaidh Goldwyn, agus ''The Mouthpiece'' (1932) le haghaidh Warners. Mar sin féin, níor éirigh Goddard agus Goldwyn go maith lena chéile, agus thosaigh sí ag obair do Hal Roach Studios i 1932, le feiceáil i sraith ról tacúil (neamhchreidiúnaithe do cheithre bliana eile. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-gnó}} {{DEFAULTSORT:Goddard, Paulette}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1910]] [[Catagóir:Básanna i 1990]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh Giúdach]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Mainicíní]] [[Catagóir:Mná gnó]] tnfdr9g38s21rmb8dwx4gwhiehjwx8i 0 87733 1310572 1070574 2026-04-27T16:47:33Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310572 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Bonita Granville Wrather''' (2 Feabhra 1923 – 11 Deireadh Fómhair 1988). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-gnó}} {{DEFAULTSORT:Granville, Bonita}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1923]] [[Catagóir:Básanna i 1988]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Manhattan]] [[Catagóir:Mná gnó]] idloq5wry9ci6zc2nz5ei15xtzi8yug 0 87816 1310554 1067756 2026-04-27T15:20:07Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310554 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Katherine Edwina "Kay" Francis''' ([[13 Eanáir]] [[1905]] – [[26 Lúnasa]] [[1968]]). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Francis, Kay}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1905]] [[Catagóir:Básanna i 1968]] [[Catagóir:Aisteoirí LADT Mheiriceá]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine faoi mhíchumas]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Mná déghnéasacha]] [[Catagóir:Oklahoma]] svxr5v5ltn8s94m78httkrobq8wkps0 0 87839 1310550 1023954 2026-04-27T15:10:03Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310550 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Alice Faye''' (5 Bealtaine 1915 – 9 Bealtaine 1998). Réalt í de chuid 20th Century-Fox sna 1930idí agus 1940idí. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Faye, Alice}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1915]] [[Catagóir:Básanna i 1998]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Amhránaithe popcheoil]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Manhattan]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] krhfoxvg7lau1piyec78ioexqe4jdyg 1310551 1310550 2026-04-27T15:11:08Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310551 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Alice Faye''' (5 Bealtaine 1915 – 9 Bealtaine 1998). Réalt í de chuid 20th Century-Fox sna 1930idí agus 1940idí. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Faye, Alice}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1915]] [[Catagóir:Básanna i 1998]] [[Catagóir:Aisteoirí as Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Amhránaithe popcheoil]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as Cathair Nua-Eabhrac]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Manhattan]] [[Catagóir:Popcheoltóirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Protastúnaigh]] aztxlii18yvkk9ksdupfrnfcv48094u 0 87864 1310614 1309302 2026-04-27T17:19:46Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310614 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir Sasanach-[[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Mheiriceánach]] é '''Frederick Cecil Bartholomew''' (28 Márta 1924 – 23 Eanáir 1992). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Bartholomew, Frederick}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1924]] [[Catagóir:Básanna i 1992]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine as New Jersey]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Inimirce go dtí na Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] pwsw02oq7wyz2woxy6oi2dzu4pvzbjo 0 87889 1310697 1309548 2026-04-28T05:28:48Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310697 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Sasanach í '''Edith Madeleine Carroll''' (26 Feabhra 1906 – 2 Deireadh Fómhair 1987). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Carroll, Edith M}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1906]] [[Catagóir:Básanna i 1987]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Staffordshire]] 7fvc7wwktuhmrzm91jyv7wm0o6qzql3 0 87987 1310549 1067484 2026-04-27T15:07:28Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310549 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Glenda Farrell''' (30 Meitheamh 1904 – 1 Bealtaine 1971). {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Farrell, Glenda}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1904]] [[Catagóir:Básanna i 1971]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Meiriceánaigh de bhunadh na hÉireann]] [[Catagóir:Oklahoma]] slw7kjbqef3n68e2eopcckl37pfajw9 0 88001 1310575 1028847 2026-04-27T16:55:43Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310575 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} B'aisteoir, damhsóir agus amhránaí [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceánach]] é '''John Joseph Haley Jr.''' (10 Lúnasa, 1897 – 6 Meitheamh, 1979). == Tagairtí == {{Reflist}} {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síolta ceol}} {{DEFAULTSORT:Haley, Jack}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1897]] [[Catagóir:Básanna i 1979]] [[Catagóir:Aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Amhránaithe Béarla]] [[Catagóir:Amhránaithe Meiriceánacha]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Damhsóirí]] [[Catagóir:Daoine as Bostún]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Drumadóirí]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Fuirseoirí Meiriceánacha]] bybms5qkjzi7z1utccdtkh9m7q9wvul 0 88005 1310548 1068568 2026-04-27T15:05:41Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310548 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Frances Elena Farmer''' (19 Meán Fómhair, 1913—1 Lúnasa, 1970). == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{DEFAULTSORT:Farmer, Frances}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1913]] [[Catagóir:Básanna i 1970]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Daoine as Washington (stát)]] [[Catagóir:Daoine le scitsifréine]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hEorpa]] [[Catagóir:Seattle]] 5i4aabvg54ehki98whkdk5ulyls9wbh 0 88026 1310574 1026965 2026-04-27T16:52:19Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310574 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí_Duine}} Ba bhan-aisteoir Meiriceánach í '''Corinne Mae Griffith''' (21 Samhain 1894 – 13 Iúil 1979). Ainmníodh í don ghradam Ban-aisteoir Is Fearr sna gradaim Academy i 1930. {{Síol-aisteoir}} {{Síol-beath-us}} {{Síol-gnó}} {{DEFAULTSORT:Griffith, Corinne}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1894]] [[Catagóir:Básanna i 1979]] [[Catagóir:Ban-aisteoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Críostaithe]] [[Catagóir:Daoine as Texas]] [[Catagóir:Daoine Meiriceánacha de bhunadh na hIodáile]] [[Catagóir:Léiritheoirí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Léiritheoirí scannán]] [[Catagóir:Lucht gnó na Stát Aontaithe]] [[Catagóir:Mná gnó]] [[Catagóir:Poblachtánaigh na Stát Aontaithe]] k57hyjkkcu0p35t1j78zreltcqtop3m 0 88723 1310635 1299058 2026-04-27T20:36:19Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310635 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Carachtar}} I [[Miotaseolaíocht na nGael]], Bandia págánach ba ea '''Brigit''', '''Bríd''' nó '''Brig''' (a chiallaíonn ''duine ceannasach''<ref name="campbell-delamarre">Campbell, Mike [http://www.behindthename.com/name/bridget Behind the Name.] Féach freisin Xavier Delamarre, ''brigantion / brigant-'', in ''Dictionnaire de la langue gauloise'' (Éditions Errance, 2003) ll. 87–88: "Le nom de la sainte irlandaise ''Brigit'' est un adjectif de forme *''brigenti''… 'l'Eminente'." Tá E. Campanile luaite ag Delamarre, in ''[[Na teangacha Ind-Eorpacha|Teangacha Ind-Eorpacha]]'' ("The name of the Irish Saint Brigid is an adjective of the form *''brigenti''… 'the Eminent'"), eagraithe ag Françoise Bader (Páras, 1994), ll. 34–40, a mhaíonn gur bandia Ind-Eorpach éirí na gréine í Brigid, maraon le h[[Aurora]].</ref>), ball de na [[Tuatha Dé Danann]], iníon [[Daghdha|an Daghdé]] agus bean chéile [[Bres|Bhreas]], a raibh mac aici leis darbh ainm Ruadhán.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Brigid|url=https://www.penguin.co.uk/books/463296/brigid-by-curran-kim/9780241713051|date=2026-01-29|language=en|author=Kim Curran}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/feimineach-corraithe-nach-ngabhann-leithsceal-faoina-dearcadh-ar-an-saol-a-dhear-fir-dfhir/|teideal=Feimineach corraithe nach ngabhann leithscéal faoina dearcadh ar an saol a dhear fir d’fhir|údar=Máire Ní Fhinneadha|dáta=24 Feabhra 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-02-24}}</ref> [[Íomhá:BrigitteCelt.jpg|mion| Deilbhín i Músaem na Briotáine, Rennes, ag léiriú Brigantia: c. 1 -2 haois AD.]] Mholtaí gur seanainm bhandia Ind-Eorpach na maidine é Brigit.<ref name="campbell-delamarre" /> Baineann sí le séasúr an earraigh, torthúlacht, leigheas, filíocht agus ealaín an ghaibhneora. Deirtear i ''Sanas Chormaic'', a scríobh manaigh Críostaí sa 10ú haois, gurb í Bríd an "bandia a d'adhair na filí" agus go raibh beirt deirfiúracha aici: Brigit an cneasaí agus Brigit an gabha.<ref><div>Ó hÓgáin, Dáithí. ''Miotas, Finscéal & Rómánsacha: Craicteagán traidisiún tíre na hÉireann''. Prentice Hall Press, 1991, lch. 60 </div></ref><ref><div>Wright, Brian. ''Bríd: Bania, Druidess agus Saint''. The Press Press, 2011. lch.26-27</div></ref> Tugann sé seo le fios go bhféadfadh go raibh sí ina diacht thriarach.<ref>{{ cite book | last = Sjoestedt | first = Marie-Louise | authorlink = Marie-Louise Sjoestedt | title = Celtic Gods and Heroes | year = 2000 | url = https://archive.org/details/celticgodsheroes0000sjoe | publisher = [[Dover Publications]] | isbn = 0-486-41441-8 | pages = [https://archive.org/details/celticgodsheroes0000sjoe/page/n44 21], 25 }}</ref> Tá go leor saintréithe ag am mbeirt acu, an mbandia agus [[Naomh Bríd]], agus ó thús bhí lá a féile, 1d Feabhra, an fhéile págánach [[Imbolc]], a cheiliúradh tús an earraigh. Moladh dá bharr gur bandia Críostaithe is ea an naomh.<ref name="The Goddess Obscured" /> ==Clann== I [[Leabhar Gabhála na hÉireann]], deirtear gurbh fhile agus iníon an [[Dagda|Daghdé]] í Brigit. Ba iad ''[[Cermait]]'', [[Aengus]], [[Midhir]] agus [[Bodhbh Dearg]] a leas-dheartháireacha. ==Maoine== I [[Leabhar Gabhála na hÉireann]], insítear go raibh dhá dhamh ag Brigit, darbh ainm Fe agus Men, a bhíodh ar féarach ar mhachaire ainmnithe astu, ''[[Femen]]''. In áit eile, deirtear gur le Dil iad Fe agus Men. B'fhéidir gur bua-ainm do Bhrigit atá san ainm, Dil.<ref>[https://celt.ucc.ie//published/T106500C/text036.html ''The Metrical Dindsenchas'': "Mag Femin, Mag Fera, Mag Fea," Dán 36]</ref> Ba le Brigit freisin ''[[Twrch Trwyth|Torc Triath]]'', rí na dtorc, agus Cirb, rí na gcaorach (a bhfuil ''Mag Cirb'' ainmnithe as).<ref>Macalister, R. A. Stewart. ''Lebor Gabála Érenn''. Part IV. Irish Texts Society, Baile Átha Cliath, 1941. § VII, Céad Athleagan, ¶ 317.</ref> Scairteadh na hainmhithe le rabhadh baoil, agus dá bharr meastar gur cosantóir na mbeithíoch ceansaithe í Brigid.<ref>Ellis, Peter Berresford. "Celtic Women." Wm. B. Erdmans Publishing, Grand Rapids, MI, 1995, lch. 28.</ref> ==Bandia== [[Íomhá:Statue-menez-hom-06-00305.jpg|mion]] Is bandia í Brigit de gach uile rud a mbíonn os ard, amhail is lasracha ard, ardchríocha, dúnta cnoic; agus de ghníomhartha a shamhlaítear gur uaillmhianach iad, amhail is eagna, feabhas, foirfeacht, éirim, deisbhéalaí fileata, ceardaíocht (go háirithe ceird an ghabha dhuibh), leigheasadh, eolas na ndraoi agus cumas comhraic. Sa bhéaloideas, bíonn an-bhaint aici leis an teaghlach agus an tinteán. Tá roinnt sibh siúd dheimhnithe i ''[[Sanas Cormaic]]''. De réir ''Carmina Gadelica'', is éarlamh í Brigit den fhilíocht, gabhadóireacht, leigheas, na healaíona agus ceirdeanna, bólacht agus a leithéid eile, tobair bheannaithe, nathracha (in Albain) agus teacht an earraigh.<ref name="Carmina1">Carmichael, Alexander (1900) ''Carmina Gadelica: Hymns and Incantations, Ortha Nan Gaidheal, Volume I'', lch.&nbsp;169 [http://www.sacred-texts.com/neu/celt/cg1/cg1074.htm The Sacred Texts Archive]</ref><ref>{{ cite web | last = Jones | first = Mary | title = Brigit | url = http://www.maryjones.us/jce/brigit.html | work = Jones' Celtic Encyclopedia | accessdate = 23 Lúnasa 2019 | }}</ref> Ar lá a féile, [[Imbolc]], bhítí i mbun réamhaisnéis na haimsire a dhéanamh: {|class="wikitable" |- style="vertical-align: top;" ! width=50% | Gàidhlig<ref name="Carmina1"/> ! width=50% | Gaeilge |- style="vertical-align: top;" || Thig<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/thig#Scottish_Gaelic thig] ar en.wiktionary.org</ref> an nathair as an toll <br /> Là donn Brìde,<br /> Ged<ref>[https://en.wiktionary.org/wiki/ged#Scottish_Gaelic ged] ar en.wiktionary.org</ref> robh trì troighean dhen t-sneachd <br /> Air leac an làir. || Tiocfaidh an nathair as an bpoll <br /> Lá donn Bhríde,<br /> Cé go raibh trí troithe den tsneachta <br /> Ar leac an láir |} Is amhlaidh gurbh ionann a macasamhail na Breataine agus an Eorpaigh, [[Breogán#Brigantia_agus_An_Ghailís|Brigantia]], agus dia na Rómhánach [[Minéirve]] agus dia na nGréagach [[Aitéiné]],<ref>''Encyclopædia Britannica: Celtic Religion''</ref> bandéithe le saintréithe ar an dóigh chéanna acu, a thugann foirm don smaoineamh de ''staid ardéirime'', nó corpartha nó intinne. ==Seanscéal== Sa seanscéal ''[[Cath Maige Tuireadh]]'', maraíodh Ruadán mac ''Brigit'', i mbun comhraic ar son na [[Fomhóraigh|bhFomhórach]], agus chum sí an [[caoineadh]], meascán de dhreas goil agus cantaireachta, agus í faoi mhairg dá bharr. Sa sliocht céanna, tá sé curtha síos di gurbh ise ceapadóir féasóige chun taisteal i rith na hoíche.<ref>Dara [http://www.sacred-texts.com/neu/cmt/cmteng.htm ''Cath Maige Tuired''], aistrithe le Elizabeth A. Gray. ¶ 125</ref> Ina hath-insint as Béarla, deir [[Lady Gregory]] faoi Bhrigit gur bhean na filíochta í, an-uasal leis, gur bhean an leighis í agus go ndearna sise don chéad uair feadóg chun oíche.<ref>{{ cite book | url = https://www.worldcat.org/oclc/907958219 | title = Gods and fighting men : the story of the Tuatha de Danaan and the Fiana of Ireland | last = Gregory | first = Isabella Augusta | date = 1904 | publisher = | others = Yeats, W. B.| isbn = 9781495385148 | location = Lexington, KY | pages = 24 | oclc = 907958219 }}</ref> ==Brigit agus Naomh Bríd== Sa mheánaois, cumascadh an bandia Brigit leis an naomh Críostaí den ainm céanna, mar atá [[Naomh Bríd]]. Sincréiteachas a ghlaoitear ar an bpróiseas seo. De réir eolaí na meánaoise Pamela Berger, "thóg manaigh an phearsa ársa den máthairdhia agus d'fhuadar a hainm agus a feidhmeanna le chéile leis a leagan Críostaí," [[Naomh Bríd]].<ref name="The Goddess Obscured">{{ cite book | title = The Goddess Obscured: Transformation of the Grain Protectress from Goddess to Saint | url = https://archive.org/details/goddessobscuredt0000berg | last = Berger | first = Pamela | year = 1985 | publisher = [[Beacon Press]] | location = Boston | isbn = 9780807067239 }}</ref> Sa ré Críostaí i g[[Cill Dara]], bhíodh naonúr ban rialta déag ag faire ar lasair bheannaithe shíoraí ar son an naoimh.<ref>Sa lá atá inniu ann: ''[http://www.kildare.ie/community/notices/perpetual-flame.asp Perpetual flame]''</ref> De réir [[Giraldus Cambrensis]] agus croiniceoirí eile, bhíodh fál ann thart timpeall na lasrach, nárbh céad d'aon fhear é a thrasnú - chuirtí mallacht ar fear ar bith a rinne iarracht, gealt, cláiríneach nó bás fiú.<ref name="Cambrensis1">{{ cite web | last = Cambrensis | first = Giraldus | teideal = The Topography of Ireland | url = http://www.yorku.ca/inpar/topography_ireland.pdf | publisher = [[York University]] | pages = 54, 59 | accessdate = 28 December 2012 }}</ref> Saintréith spioradáltachta Ind-Eorpaigh ab ea nós faire lasracha síoraí ag bansagairt saintréith.<ref name="Cambrensis1"/> I measc samplaí eile, tá bandia na nGréagach, [[Hestia]], agus a macasamhail Rómhánach, [[Vesta]]. Tá gaol ag an mbandia agus an naomh le tobair bheannuithe leighis, ag Cill Dara agus go leor áiteanna eile ar fud na dtailte Ceilteacha. Tarlaíonn fós ''gléasadh tobair'', nós ina cheanglaítear ''clooties'' ([[w:clootie|en]]) ar chrainn in aice le tobair leighis, agus modhanna eile um achainí a dhéanamh faoi bhráid Bhríde nó ómós a thabhairt di, i roinnt tíortha Ceilteacha agus sa diaspóra.<ref name="Healy">Healy, Elizabeth (2002) ''In Search of Ireland's Holy Wells''. Dublin, Wolfhound Press {{ISBN|0-86327-865-5}} ll. 12–19, 27, 56–7, 66, 69, 81.</ref><ref name="Logan">Logan, Patrick (1980) ''The Holy Wells of Ireland''. Buckinghamshire, Colin Smythe Limited. {{ISBN|0-86140-046-1}}, ll. 22–3, 95.</ref> ==Féilí== Ar a chéad lá de mhí Feabhra a mbíonn an fhéile phágánach, [[Imbolc]], in ómós an bhandé.<ref name="Koch2006">{{ cite book | author = John T. Koch | title=Celtic Culture: A Historical Encyclopedia | url = https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC| accessdate = 14 March 2013 | year = 2006 | publisher = [[ABC-CLIO]]| isbn = 978-1-85109-440-0| page = 287 }}</ref> Ar an dóigh chéanna, ceiliúrtar [[Lá Fhéile Bríde]] ar an 1d Feabhra san [[Eaglais Chaitliceach Rómhánach]], san [[An Eaglais Cheartchreidmheach|Eaglais Cheartchreidmheach an Oirthir]] agus sa [[Comaoineach Anglacánach|Chomaoineach Anglacánach]]. ==Athbheochan nuaphágánach== Is pearsa thábhachtach í Brigid do phágánaigh an lae inniu, a chuireann béim ar a diagacht thriarach. Adhrtar í scaití i dteannta le [[Cernunnos]].<ref>{{ cite book | url = https://www.worldcat.org/oclc/46573490 | title = Neo-pagan sacred art and altars : making things whole | last = Magliocco | first = Sabina | date = 2001-01-28 | publisher = University Press of Mississippi | isbn = 9781578063918 | location = Jackson | pages = 30 | oclc = 46573490 }}</ref> ==Sanasaíocht== Ón [[Sean-Ghaeilge]] i leith, athraíodh Brigit go ''Briġid'', ''Brighid'' agus sa deireadh ''Bríd'' tar éis leasú na litrithe. Bhí an fhoirm SheanGhaeilge mar bhun de leaganacha i dteangacha na hEorpa, ag tosú le ''Brigit'' as Laidin na meánaoise, ansin sa lá inniu: ''Bridget'' agus ''Bridgit'' as Béarla, ''Brigitte'' as Fraincis, ''Birgitta'' Sualainnis, ''Brigida'' as Iodáilis agus ''Piritta'' as Fionlainnis. Tá an t-ainm fréamhaithe ón b[[Prótai-Ceiltis]] ''*Brigantī'' le brí "An Duine Ceannasach", gaolmhar le bandia na mBriotanach goddess [[Brigantia]], an t-ainm [[SeanGhearmáinis]] Ard ''Burgunt,'' agus an focal [[Sanscrait]] ''Bṛhatī'' (बृहती) "ard", buafhocal den bhandia [[Hiondúch]] éirí na gréine, [[Ushas]]. Ar deireadh, tá sé fréamhaithe ón b[[Prótai-Indo-Eorpais]] ''*bʰr̥ǵʰéntih₂'' (foirm bhaininscneach de ''*bʰérǵʰonts'', "ard"), fréamhaithe ó ''*bʰerǵʰ-'' ("ardaigh").<ref>Matasović, Ranko, ''Etymological Dictionary of Proto-Celtic'', Brill, 2009, ll. 78-79</ref><ref>Mallory, J. P. agus Adams, Douglas Q. (eag.), Encyclopedia of Indo-European Culture, Taylor & Francis, 1997, lch. 269</ref> Leaganacha eile: * Brìghde/Brìde ([[Alba]]) * Ffraid ([[An Bhreatain Bheag]]); freisin Braint, alt. Breint, ainm abhann ar Inis Món. De dheasca athruithe tosaigh i m[[Breatnais]] agus neamhghuthú i ndiaidh "t" i ''Sant'', athraíonn a hainm ó ''*Fraid'' (< *Braid) go ''Ffraid'' i logainmneacha amhail is ''Llansanffraid'', ''[[Baile Naoimh Bhríde]].''<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.brigitsforge.co.uk/st_ffraid.htm|teideal=Brigit in Wales: Sant Ffraid|work=www.brigitsforge.co.uk|dátarochtana=2023-02-01}}</ref> * Breo Saighead - sanas am bhéaloidis le fáil i ''[[Sanas Cormaic]]'', ach measann sanasaithe gur sách neamhdhóchúil é. ==Féach freisin== * [[Naomh Bríd]] * [[Imbolc]] nó [[Lá Fhéile Bríde]] * [[Cros Bhríde]] * [[Bríd na Briotáine]] * [[Bríd na Sualainne]] ==Foinsí== * Bitel, Lisa M. 2001. [https://web.archive.org/web/20060217084703/http://monasticmatrix.usc.edu/commentaria/article.php?textId=6#_ftn8 ''St. Brigit of Ireland: From Virgin Saint to Fertility Goddess''] * MacKillop, James. 1998. ''Dictionary of Celtic Mythology''. (Oxford: Oxford University Press) {{ISBN|0-19-280120-1}} * The Slaney Press. 1994. ''Lady Gregory's Complete Irish Mythology''. (Londain: The Slaney Press) ==Naisc sheachtracha== * [https://web.archive.org/web/20140828044031/http://celticmythpodshow.com/blog/brighid-what-do-we-really-know-by-francine-nicholson/ Brighid: What do we really know?] le Francine Nicholson * ''[http://www.brighid.org.uk/ Brighid, Goddess and Saint] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211195257/http://www.brighid.org.uk/ |date=2021-02-11 }}'' * [https://web.archive.org/web/20090428023346/http://www.maryjones.us/jce/brigit.html Brigid] ar maryjones.us * ''[http://www.sacred-texts.com/neu/celt/cg1/cg1074.htm Sloinntireachd Bhride]'' (Ginealach Bríde) ón Carmina Gadelica. ==Tagairtí== {{reflist}} [[Catagóir:Tuatha Dé Danann]] [[Catagóir:Imbolc]] q1zr7kymg6s8gymy1xxc32o7q6s7wo5 0 88877 1310657 1215157 2026-04-28T01:13:10Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310657 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Albam}} Albam de cheol as [[Gaeilge]] é '''Ceol '16''', a bhí seolta amach ag an eagraíocht [[Seachtain na Gaeilge]] sa bhliain 2016. Cumann na ceoltóirí amhrán as Gaeilge, nó déanann siad aistriúchán ó amhrán éigean as Béarla. == Clár == Bhí Ceol '16 le hEoghan Mac Diarmuda ar fáil ar líne (ar cnag.ie). Tá 'Ag Smaoineamh Os Ard le hEd Sheeran ar an dhlúthdíosca seo, chomh maith le hamhráin ó The Coronas, Kodaline, The Delorentos, HamsandwicH srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/ed-sheeran-cinntithe-do-ceol-2016/|teideal=Ed Sheeran cinntithe do CEOL 2016!|dáta=22 Nollaig 2015|dátarochtana=04 Bealtaine 2024}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Naisc sheachtracha == * [http://www.snag.ie/ Eolas ar shuíomh Seachtain na Gaeilge] == Tagairtí == {{Reflist}} {{síol}} [[Catagóir:Albaim a eisíodh in 2016]] [[Catagóir:Albaim Seachtain na Gaeilge]] p5uem0l7lykczfkjjz50919j1iuotf2 0 89146 1310595 1301620 2026-04-27T17:11:29Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310595 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid [[Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)|Pháirtí an Lucht Oibre]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Rushanara Ali'''. Rugadh í i [[Sylhet (ceantar)|Sylhet]], [[an Bhanglaidéis]] ar an [[14 Márta]] [[1975]]. {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Ali, Rushanara}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1975]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:An Bhanglaidéis]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de shliocht Áiseach]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Inimircigh]] [[Catagóir:Londain Mhór]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Moslamaigh]] [[Catagóir:Páirtí an Lucht Oibre (an Ríocht Aontaithe)]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Sóisialaithe]] ojy5astmen2j9iz23crya5gv3sktsoe 0 90018 1310566 1238814 2026-04-27T16:22:59Z Marcas.oduinn 33120 /* Craobh ghinealaigh */Naisc 1310566 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} I [[Miotaseolaíocht na nGael]], Ard Rí seanscéalach na hÉireann ba ea '''Eochaidh Muighmheadón''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Eochaid Mugmedón'''), atá cáil aige mar athair [[Niall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] agus sinsear chlann [[Uí Néill]] agus na g[[Connachta]]. Ní luaitear é i liosta ríthe na [[Teamhair|Teamhrach]] i ''m[[Baile Chuinn Chétchathaig]]'', ach faightear é i [[Leabhar Gabhála na hÉireann]], [[Annála na hÉireann]], [[Foras Feasa ar Éirinn]] agus na ''[[Laud 610|Sioncronachtaí Laud]]''. De réir ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]''<ref>R. A. Stewart MacAlister (eag. & aistr.), ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'' Cuid V, Irish Texts Society, 1956, ll. 345-347</ref>, mac an iar-Ard-Rí, [[Muiredach Tirech|Muireadhach Tíreach]], ab ea Eochaidh. Maraíodh Muireadhach ag ''[[Cáelbad]]'' mac Croinn Bhradruí, rí Uladh, ach bhí Cáelbad i réim ach ar feadh aon bhliain amháin sular mharaigh Eochaidh é agus tháinig i gcoróin. D'éiligh sé [[bóramha]] na [[Laighean]] gan chath. De réir Céitinne ámh, cloíodh é sa Chath Cruachan Claonta ag rí na Laighean, ''[[Énnae Cennsalach]]''.<ref name="keating">''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text057.html 1.47]</ref> Bhí Eochaidh i réim ar feadh seacht nó ocht mbliana, sula bhfuair sé bás de thinneas ag Teamhraigh. Tháinig deartháir Mhongfionn ''[[Crimthann mac Fidaig]]'', rí na [[Mumhan]], i gcomharbacht air. ==Teaghlach== Sa seanscéal "Eachtraí Mhic Eochada Mhuighmheadoin",<ref name="sons">[[Tom Peete Cross]] & Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], ''Ancient Irish Tales'', 1936, ll. 508–513</ref> insítear go raibh beirt bhan aige: [[Mongfind|Mongfhionn]], iníon ''Fidach'', a rug ceathrar mac leis, [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brión]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]], [[Fiachrae|Fiachra]] agus Fearghas; agus [[Caireann|Caireann Chasdubh]], iníon Sachell Balb, rí na [[Sacsanaigh|Sacsanach]], a thug a mhac iad cáiliúla ar an dáil, [[Níall Noígíallach|Niall]]. Deirtear gurbh fhuath le Mongfionn Caireann, agus chuir sí iachall uirthi a leanbh a fhágaint amuigh, ach tarrtháladh agus tógadh é ag [[Torna Éices|Torna]], file. Agus é fásta, d'fhill Niall go Teamhraigh agus d'fhuascail sé a máthair ó dhaoirse Mhongfionn. Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús. Sa sága ''Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh'', deirtear gur ''Féile Mhongfhionn'' a ghlaoití go minic ar fhéile na [[Samhain|Samhna]], agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna.<ref name="crimthann">[http://www.maryjones.us/ctexts/crimthann.html "The Death of Crimthann son of Fidach"]</ref> Cé gur dochreidte é go raibh céile Sachsanach ag Eochaidh, molann T. F. O'Rahilly go bhfuil an t-ainm ''Caireann'' fréamhaithe ó Carina na Laidine, agus gur inchreidthe gur Rómán-Briotanach í.<ref name="orahilly">[[T. F. O'Rahilly]], ''Early Irish History and Mythology'', 1946, Chapter 12</ref> Go deimhin, deir Céitinn nár Sachsanach ach "iníon rí na Breataine" í.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'', [http://www.ucc.ie/celt/published/G100054/text058.html 1.48]</ref> ==Achar ama== * ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'': 344–351 * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'': 357–365.<ref>''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/T100005A/text030.html M357]-[http://www.ucc.ie/celt/published/T100005A/text031.html 365]</ref> * Daniel P. McCarthy, bunaithe ar ''[[Irish annals]]'': bás 362.<ref>[[Daniel P. McCarthy]], ''The Chronology of the Irish Annals''</ref> ==Craobh ghinealaigh== {{familytree/start}} {{familytree | | | | | | | |CCC| | | | | | |CCC=[[Conn Cétchathach]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |AMC| | | | | | |AMC=[[Art mac Cuinn]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |CMA| | | | | | |CMA=[[Cormac mac Airt]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |FSR| | | | | | |FSR=[[Fíachu Sroiptine]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |MTI| | | | | | |MTI=[[Muiredach Tirech]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | |MON|~|y|~|EMU|~|y|~|CAI| | | | |MON=[[Mongfind]]|EMU=Eochaid Mugmedon|CAI=[[Cairenn]]}} {{familytree | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| |!| | | | | |}} {{familytree | |BRI|FIA|AIL| |NNG|BRI=[[Brión mac Echach Muigmedóin|Brión]]|FIA=[[Fiachra]]|AIL=[[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]]|NNG=[[Níall Noígíallach]]}} {{familytree | | | | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | |,|-|-|v|-|-|v|-|-|-|^|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|.|}} {{familytree |COG|END|EOG| |:| |COI|LOE|MAI|CON|CRI|FIA|COG=[[Conall Gulban]]|END=Enda|EOG=[[Eógan mac Néill|Eógan]]|COI=[[Coirpre mac Néill|Coirpre]]|LOE=[[Lóegaire mac Néill|Lóegaire]]|MAI=[[Maine of Tethba|Maine]]|CON=Conall|CRI=Crimthann|FIA=Fíachu}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | |!| | | | | | | | |!| | |}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | |!| | | | | | |,|-|^|-|.|}} {{familytree | | | | | | |MUI| |:| |COR|LUG| | | | |FER| |ARD|MUI=Muirdeach|COR=Cormac Caech|LUG=[[Lughaid mac Loeguire|Lughaidh]]|FER=Fergus Cerrbel<br />(bás 507)|ARD=Ardgal}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | | | | | | | | |!| | |}} {{familytree | | | | | | |MUI| |:| |TUA| | | | | | | |DIA|MUI=Muirchertach mac Ercae<br />(bás 536)|TUA=Tuathal Maelgarb<br />(bás 544)|DIA=[[Diarmait mac Cerbaill]]<br />(bás 565)}} {{familytree | | | | | | | | | | |:|}} {{familytree |border=0| | | | | | | |TUA|:|DEI|TUA=''[[Uí Néill]] an tuaiscirt''|DEI=''[[Uí Néill]] an deiscirt''}} {{familytree/end}} ''Na [[Connachta]]: Brion, Fíachra agus Ailill.'' ==Tagairtí== {{reflist}} {{s-start}} {{succession box | roimh = ''[[Cáelbad]]'' | teideal = [[Ard-Rí na hÉireann]] | tar éis = ''[[Crimthann mac Fidaig]]'' | bliain = [[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 357–365<br>[[Foras Feasa ar Éirinn|FFÉ]] 344–351 | }} {{s-end}} [[Catagóir:Connachta]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] 92bzov4iegai0i4822zqqij5an7m14v 1310567 1310566 2026-04-27T16:23:34Z Marcas.oduinn 33120 /* Craobh ghinealaigh */ 1310567 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} I [[Miotaseolaíocht na nGael]], Ard Rí seanscéalach na hÉireann ba ea '''Eochaidh Muighmheadón''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Eochaid Mugmedón'''), atá cáil aige mar athair [[Niall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] agus sinsear chlann [[Uí Néill]] agus na g[[Connachta]]. Ní luaitear é i liosta ríthe na [[Teamhair|Teamhrach]] i ''m[[Baile Chuinn Chétchathaig]]'', ach faightear é i [[Leabhar Gabhála na hÉireann]], [[Annála na hÉireann]], [[Foras Feasa ar Éirinn]] agus na ''[[Laud 610|Sioncronachtaí Laud]]''. De réir ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]''<ref>R. A. Stewart MacAlister (eag. & aistr.), ''[[Leabhar Gabhála na hÉireann]]'' Cuid V, Irish Texts Society, 1956, ll. 345-347</ref>, mac an iar-Ard-Rí, [[Muiredach Tirech|Muireadhach Tíreach]], ab ea Eochaidh. Maraíodh Muireadhach ag ''[[Cáelbad]]'' mac Croinn Bhradruí, rí Uladh, ach bhí Cáelbad i réim ach ar feadh aon bhliain amháin sular mharaigh Eochaidh é agus tháinig i gcoróin. D'éiligh sé [[bóramha]] na [[Laighean]] gan chath. De réir Céitinne ámh, cloíodh é sa Chath Cruachan Claonta ag rí na Laighean, ''[[Énnae Cennsalach]]''.<ref name="keating">''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/T100054/text057.html 1.47]</ref> Bhí Eochaidh i réim ar feadh seacht nó ocht mbliana, sula bhfuair sé bás de thinneas ag Teamhraigh. Tháinig deartháir Mhongfionn ''[[Crimthann mac Fidaig]]'', rí na [[Mumhan]], i gcomharbacht air. ==Teaghlach== Sa seanscéal "Eachtraí Mhic Eochada Mhuighmheadoin",<ref name="sons">[[Tom Peete Cross]] & Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], ''Ancient Irish Tales'', 1936, ll. 508–513</ref> insítear go raibh beirt bhan aige: [[Mongfind|Mongfhionn]], iníon ''Fidach'', a rug ceathrar mac leis, [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brión]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]], [[Fiachrae|Fiachra]] agus Fearghas; agus [[Caireann|Caireann Chasdubh]], iníon Sachell Balb, rí na [[Sacsanaigh|Sacsanach]], a thug a mhac iad cáiliúla ar an dáil, [[Níall Noígíallach|Niall]]. Deirtear gurbh fhuath le Mongfionn Caireann, agus chuir sí iachall uirthi a leanbh a fhágaint amuigh, ach tarrtháladh agus tógadh é ag [[Torna Éices|Torna]], file. Agus é fásta, d'fhill Niall go Teamhraigh agus d'fhuascail sé a máthair ó dhaoirse Mhongfionn. Is amhlaidh gur phearsa osnádúrtha í Mongfionn ar dtús. Sa sága ''Anbhás Chriomthainn mhic Fhiadhaigh'', deirtear gur ''Féile Mhongfhionn'' a ghlaoití go minic ar fhéile na [[Samhain|Samhna]], agus deirtí paidreacha di ar Oíche Shamhna.<ref name="crimthann">[http://www.maryjones.us/ctexts/crimthann.html "The Death of Crimthann son of Fidach"]</ref> Cé gur dochreidte é go raibh céile Sachsanach ag Eochaidh, molann T. F. O'Rahilly go bhfuil an t-ainm ''Caireann'' fréamhaithe ó Carina na Laidine, agus gur inchreidthe gur Rómán-Briotanach í.<ref name="orahilly">[[T. F. O'Rahilly]], ''Early Irish History and Mythology'', 1946, Chapter 12</ref> Go deimhin, deir Céitinn nár Sachsanach ach "iníon rí na Breataine" í.<ref>Seathrún Céitinn, ''Foras Feasa ar Éirinn'', [http://www.ucc.ie/celt/published/G100054/text058.html 1.48]</ref> ==Achar ama== * ''[[Foras Feasa ar Éirinn]]'': 344–351 * ''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'': 357–365.<ref>''[[Annála na gCeithre Máistrí]]'', [http://www.ucc.ie/celt/published/T100005A/text030.html M357]-[http://www.ucc.ie/celt/published/T100005A/text031.html 365]</ref> * Daniel P. McCarthy, bunaithe ar ''[[Irish annals]]'': bás 362.<ref>[[Daniel P. McCarthy]], ''The Chronology of the Irish Annals''</ref> ==Craobh ghinealaigh== {{familytree/start}} {{familytree | | | | | | | |CCC| | | | | | |CCC=[[Conn Cétchathach]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |AMC| | | | | | |AMC=[[Art mac Cuinn]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |CMA| | | | | | |CMA=[[Cormac mac Airt]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |FSR| | | | | | |FSR=[[Fíachu Sroiptine]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | | | | | | | |MTI| | | | | | |MTI=[[Muiredach Tirech]]}} {{familytree | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | |MON|~|y|~|EMU|~|y|~|CAI| | | | |MON=[[Mongfind]]|EMU=Eochaid Mugmedon|CAI=[[Caireann]]}} {{familytree | |,|-|-|-|+|-|-|-|.| |!| | | | | |}} {{familytree | |BRI|FIA|AIL| |NNG|BRI=[[Brión mac Echach Muigmedóin|Brión]]|FIA=[[Fiachra]]|AIL=[[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]]|NNG=[[Níall Noígíallach]]}} {{familytree | | | | | | | | | | | |!| | | | | |}} {{familytree | |,|-|-|v|-|-|v|-|-|-|^|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|v|-|-|.|}} {{familytree |COG|END|EOG| |:| |COI|LOE|MAI|CON|CRI|FIA|COG=[[Conall Gulban]]|END=Enda|EOG=[[Eógan mac Néill|Eógan]]|COI=[[Coirpre mac Néill|Coirpre]]|LOE=[[Lóegaire mac Néill|Lóegaire]]|MAI=[[Maine of Tethba|Maine]]|CON=Conall|CRI=Crimthann|FIA=Fíachu}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | |!| | | | | | | | |!| | |}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | |!| | | | | | |,|-|^|-|.|}} {{familytree | | | | | | |MUI| |:| |COR|LUG| | | | |FER| |ARD|MUI=Muirdeach|COR=Cormac Caech|LUG=[[Lughaid mac Loeguire|Lughaidh]]|FER=Fergus Cerrbel<br />(bás 507)|ARD=Ardgal}} {{familytree | | | | | | | |!| | |:| | |!| | | | | | | | | |!| | |}} {{familytree | | | | | | |MUI| |:| |TUA| | | | | | | |DIA|MUI=Muirchertach mac Ercae<br />(bás 536)|TUA=Tuathal Maelgarb<br />(bás 544)|DIA=[[Diarmait mac Cerbaill]]<br />(bás 565)}} {{familytree | | | | | | | | | | |:|}} {{familytree |border=0| | | | | | | |TUA|:|DEI|TUA=''[[Uí Néill]] an tuaiscirt''|DEI=''[[Uí Néill]] an deiscirt''}} {{familytree/end}} ''Na [[Connachta]]: Brion, Fíachra agus Ailill.'' ==Tagairtí== {{reflist}} {{s-start}} {{succession box | roimh = ''[[Cáelbad]]'' | teideal = [[Ard-Rí na hÉireann]] | tar éis = ''[[Crimthann mac Fidaig]]'' | bliain = [[Annála na gCeithre Máistrí|ACM]] 357–365<br>[[Foras Feasa ar Éirinn|FFÉ]] 344–351 | }} {{s-end}} [[Catagóir:Connachta]] [[Catagóir:Ard-Ríthe na hÉireann]] 7vtnyg7cutqvykrk43b1wj81ylebs0c 0 90109 1310594 1301619 2026-04-27T17:11:04Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310594 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Lord Beaverbrook 1947b.jpg|thumb|An Ró-Onórach The Lord Beaverbrook|clé]]{{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir de chuid an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] ab ea '''William Maxwell Aitken, 1st Baron Beaverbrook'''. Rugadh é '''William Maxwell Aitken''' i Maple, [[Ontario]], [[Ceanada]] ar an [[25 Bealtaine]] [[1879]] agus fuair sé bás ar an [[9 Meitheamh]] [[1964]]. {{Síol-ceanada}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Aitken, Max}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1879]] [[Catagóir:Básanna i 1964]] [[Catagóir:Airí rialtais]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Bailitheoirí ealaíne]] [[Catagóir:Daoine as Manchain]] [[Catagóir:Daoine Ceanadacha]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Foilsitheoirí]] [[Catagóir:Lucht ollscoile]] [[Catagóir:Manchain Mhór]] [[Catagóir:Ontario]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Preispitéirigh]] [[Catagóir:Ré Victeoiriach]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Ceanadacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] its12r4s3gurdethesan9w2g1yroz6j 0 90168 1310679 1295866 2026-04-28T05:14:01Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310679 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is fear gnó [[Sasanaigh|Sasanach]] é '''Sir Richard Charles Nicholas Branson''', a rugadh ar an [[18 Iúil]] [[1950]] i m[[Blackheath, Londain]]. == Tagairtí == {{Reflist}} {{Rialú údaráis}} {{Síol-beath-en}} {{Síol-gnó}} {{Síol-scríbhneoir}} {{DEFAULTSORT:Branson, Richard}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1950]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Aindiachaithe]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Daoine Briotanacha de shliocht Áiseach]] [[Catagóir:Daoine disléicseacha]] [[Catagóir:Daonchairde]] [[Catagóir:Dírbheathaisnéisithe]] [[Catagóir:Eitleoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lucht gnó Shasana]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Sasanacha]] dwr0ni9a7i2x3ec3lomop387kvu5h9f 0 90406 1310563 1110011 2026-04-27T16:13:50Z Marcas.oduinn 33120 /* Naisc sheachtracha */Nasc beo 1310563 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Pearsa i seanchas na nGael ab ea '''Moingfhionn''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Mongfind'''<ref>I measc litrithe eile dá hainm tá Mongfhind, Mongfinn, Mongfhinn agus Mongfionn</ref>) de réir dealraimh as an [[Mumhain]] ó dhúchas. Deirtear gurbh í an chéad bhean chéile d'[[Ard Rí na hÉireann|Ard Rí seanscéalach]] na hÉireann, ''[[Eochaid Mugmedon]]'', agus máthair a thriúr mhac is sine, [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brión]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]] agus [[Fiachra]], sinsir na g[[Connachta|Connacht]] stairiúil. Máthair [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] ba ea [[Caireann]], dara bean chéile Eochach. Tá roinnt scéalta ann ina bhfuil Moingfhionn agus Niall in adharca a chéile. Deirtear chomh maith gur dheirfiúr í de [[Crimthann mac Fidaig|Chriofan mac Fiadaigh]], [[Rí na Mumhan]] agus an chéad Ard-Rí eile. Rinne sí iarracht é a mharú le nimh, ionas go dtagfadh a mac féin i gcoróin.<ref>Stokes 1903a, 1903b</ref><ref name="O'Grady 1892">O'Grady 1892</ref> D'ól sí féin an nimh chun Criofan a áitiú, agus d'éag sí go gairid tar éis na [[Samhain|Samhna]].<ref name="O'Grady 1892"/><ref name="Stokes 1903a">Stokes 1903a</ref> ==Bandia== De réir ''[[Sanas Cormaic]]'', bandia ab ea í, a d'adhrtaí na Gaeil págánacha ag ''Féile Moingfhinne'', a cheiliúrtaí ar an Samhain.<ref name="O'Grady 1892"/><ref name="Stokes 1903a"/> I seanscéalta níos deireanaí, scríofa i ''Social History of Ancient Ireland'' le [[Patrick Weston Joyce]], is [[bansidhe]] í. Tá cnoc feiceálach darb ainm Cnoc Samhna,<ref>[https://www.logainm.ie/30848.aspx Cnoc Samhna] ar logainm.ie</ref> nó ''Ard na Ríoghraidhe'', i g[[Contae Luimnigh]] atá i scéal nasctha le Moingfhionn. Is rann na bpáistí as [[Contae Phort Láirge]] é "''Anocht Oíche Shamhna Moingfhinne bandia''". ==Clann agus sliocht== Deirtear scaití gur sliocht luath na n[[Eóganachta|Eóganacht]] ab ea Moingfhionn agus a dheartháir, clann [[Fidach|Fhiadaigh]] agus garchlsinne [[Dáire Cerbba|Dháire Chearbba]] de réir roinnt foinsí. Tá seo amhrasach ámh, toisc go dtugann an fhianaise le fios, dá mba stairiúil iad, gur mhuintir ríocht eile iad, b'fhéidir na [[Dáirine]] (a d'fhéadfadh a luadh iad mar a muintir i ndán aduain Sean-Ghaeilge le [[Flann mac Lonáin]] (bás 896).<ref>[http://www.ucc.ie/celt/published/G800011C/text029.html Leabhar Laighneach], LS folio 150b</ref>) Sa [[banseanchas|bhanseanchas]], is "Mongfind na n-Érnai" ([[Éarainn]]) an t-ainm a dtugtar uirthi, agus bhí mac eile aici darbh ainm Sidach, tar éis na gConnacht.<ref>[http://www.maryjones.us/ctexts/banshenchus.html Banshenchus: The Lore of Women]</ref> Deirtear i [[Rawlinson B 502]] gur rugadh Dáire Cearbba i [[Magh Breag]], [[Contae na Mí]],<ref>ed. Ó Corráin 1997</ref> a raibh cuid mhaith do na chríocha sin i seilbh na nÉrainn i rith an ama sin. Is deacair na Dáirine agus na hÉrainn aithint óna chéile sna foinsí a mhaireann. <!--==Leagan eile== ''An interesting alternate version of the story of Mongfind and her sons exists in a saint's life from the [[Book of Lismore]].<ref>Stokes 1890, pp. 239–40</ref><ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2">FitzPatrick 2004, pp. 131–2</ref> In this she is associated with sites belonging to her relatives the [[Uí Fidgenti]],<ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2"/> although they are not specifically mentioned, and neither is Crimthand Mór, her brother in the other tales. She is stated simply to be the daughter of Dáire (Cerbba?), son of Findchad, someone otherwise unknown, and her father in the other sources, Fidach, is not mentioned. Further, she is the wife of the [[King of Ulster]] and the names of their three sons are not those of the Three Connachta. ''It is difficult to date the tale. Though the manuscript is late, it is also of Munster provenance and so it may contain archaic elements lost in the tales involving the sons of Eochaid Mugmedón. The fact that Dún Eochair is mentioned as a seat of the [[King of Munster]] suggests memories from the time before the 7th century when the Dáirine ruled the kingdom, as this was one their great seats,<ref>Keating, p. 123</ref> later inherited by the Uí Fidgenti, who were probably Érainn or Dáirine themselves. This has the effect of putting more distance between Mongfind and the Eóganachta. ''But as no Mongfind is recorded as the wife of any Ulster king, it is likely the Munster storytellers forgot her legendary role as the fracturer of the [[Uí Néill]] from the Connachta but could still recall associated localities in Munster. She is placed in the alternate version encamped at [[Cnoc Samhna]] (Knocksouna) i.e. Ard na Ríoghraidhe,<ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2"/> which may have been the inauguration site of the Uí Fidgenti. Later tradition finds them in alliance with Mongfind's descendants the [[Uí Fiachrach Aidhne]], especially in the time of [[Guaire Aidne mac Colmáin]], king of Connacht. ''Anachronistically, the [[King of Munster]] given in the tale is [[Cathal mac Áedo]] (d. 627), possibly a replacement for Mongfind's brother, Crimthann mac Fidaig. ==Pictish princess== ''Mongfind also occurs as the name of the [[Picts|Pictish]] princess wedded to [[Conall Corc]], ancestress of the [[Eóganacht Locha Léin]] of [[Iarmuman]] and of a line of powerful Pictish kings, e.g. [[Óengus I of the Picts]], but it appears this can be dismissed as a case of coincidental influences on the story associating Crimthann mac Fidaig with the Pictish king and father, called Feredach.<ref>Sproule 1985</ref> From the perspective of the early Eóganachta, Crimthann mac Fidaig, named in various sources as "King of Ireland and [[Kingdom of Alba|Alba]]", was hostile to his supposed cousin or nephew Conall Corc, who went on a journey to Pictland and there was married to the daughter of the Pictish king. The descendants of this marriage were the Eóganacht Locha Léin and were hostile to the Inner Circle ruling at [[Cashel, County Tipperary|Cashel]]. It appears to have been in this political climate that the "original" Irish queen/goddess Mongfind became associated with the Picts. ''A major remaining difficulty is how the historical Conall Corc and Crimthann mac Fidaig may originally have been related to each other. Possibly it was through marriage. Unfortunately the traditions of the Connachta provide no clues and nowhere associate the Mongfind known to them with Conall Corc, and likewise she is unassociated by name with her supposed brother or even with the Eóganachta in the Munster tales, with only the notoriously unreliable genealogies providing these links for scholars. In one and perhaps the oldest version of Mongfind's pedigree the [[Uí Liatháin]] are close kin, who are broadly associated with Crimthann mac Fidaig in other sources. Theirs is said in several early tales to have been a sister kingdom to the Uí Fidgenti mentioned above, which the genealogies confirm, but modern scholarship dismisses the two as 8th century add-ons to the Eóganachta pedigree,<ref>John V. Kelleher. "The Rise of the Dál Cais". 1967. (mentioned as example unrelated to the Dál Cais)</ref> which may have implications for the ancestry of Mongfind and Crimthann. Additionally, the descent of the Eóganacht Locha Léin from Conall Corc has also been questioned. Only the [[Eóganacht Raithlind]] had a generally close relationship with the Inner Circle, and although they are sometimes associated with the Eóganacht Locha Léin, they were also not said to be products of the marriage of Conall Corc to the Pictish princess "Mongfind". ''Notably, the other wife of Conall Corc was [[Aimend]] of the [[Corcu Loígde]], who may also have been a goddess in origin. Unlike Mongfind, Aimend is directly stated to have been his wife in all sources.--> ==Féach freisin== * [[Macha#Macha_Mong_Ruad|Macha Mong Ruad]] * [[Clíodhna]] * [[Mór-Ríoghain]] * [[Badhbh]] ==Foinsí== * Best, R.I., Osborn Bergin, M.A. O'Brien agusAnne O'Sullivan (eag). An [[Leabhar Laighneach]], 6 imleabhar, Baile Átha Cliath, [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath|IALBÁC]], 1954–83. [http://www.ucc.ie/celt/published/G800011C/text029.html {MS folio 150b}] ar CELT. * Bhreathnach, Edel (eag.), ''The Kingship and Landscape of Tara''. Four Courts Press for The Discovery Programme. 2005, ll. 249, 250 & ''Historical Early Éoganachta'', Tábla 9, ll. 356, 357. * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings''. Four Courts Press. 2a heagrán athbhreithnithe, 2001. * Cormac, and John O'Donovan (aistr.) with Whitley Stokes (eag.), [https://books.google.com/books?id=rX8NAAAAQAAJ Sanas Cormaic. Cormac's Glossary]. Irish Archaeological and Celtic Society. Calcutta: O.T. Cutter. 1868. * Cross, Tom Peete and Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], in ''Ancient Irish Tales''. Henry Holt and Company. 1936, ll. 508–13. * Dillon, Myles, ''The Cycles of the Kings''. Oxford. 1946. (Four Courts Press. Eagrán athbhreithnithe, 1995.) * FitzPatrick, Elizabeth, [https://books.google.com/books?id=cscQwIzZr70C Royal Inauguration in Gaelic Ireland, c. 1100–1600: A Cultural Landscape Study]. Boydell & Brewer. 2004, ll.&nbsp;131–2 * Jaski, Bart, ''Early Irish Kingship and Succession''. Four Courts Press. 2000. * Joyce, Patrick Weston, ''A Social History of Ancient Ireland'', [https://books.google.com/books?id=kVQTAAAAQAAJ Iml. I] agus [https://books.google.com/books?id=Iz0TAAAAQAAJ Iml. II]. Longmans, Green, and Co. 1903. * Joynt, Maud (eag. agus aistr.), "[https://www.jstor.org/pss/30005640 Echtra Mac Echdach Mugmedóin]", in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 4'' (1910), ll. 91–111. * [[Seathrún Céitinn]], [http://celt.ucc.ie/published/G100054/index.html Foras Feasa ar Éirinn]. * MacKillop, James, ''A Dictionary of Celtic Mythology''. Oxford. 1998. * Meyer, Kuno (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105005/index.html "The Laud Genealogies and Tribal Histories"], in ''[[Zeitschrift für celtische Philologie]] 8''. Halle/Saale, Max Niemeyer. 1912, ll. 291–338. * Monaghan, Patricia, ''The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore''. Nua-Eabhrac: Facts On File. 2004. * Ó Corráin, Donnchadh (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105003/index.html Genealogies] ó [[Rawlinson B 502]], Coláoiste na hOllscoile, Corcaigh: Corpus of Electronic Texts. 1997. * O'Donovan, John (eag. agus aistr.), [[Annála na gCeithre Máistrí]]. 7 iml. [[Acadamh Ríoga na hÉireann]]. Baile Átha Cliath. 1848–51. 2a heagrán, 1856. * &mdash; agus the Rt. Hon. Charles Owen O'Conor Don, [https://books.google.com/books?id=Y6e15eKndYIC The O'Conors of Connaught: An Historical Memoir]. Baile Átha Cliath: Hodges, Figgis, and Co. 1891. * O'Grady, Standish H. (eag. agus aistr.), "Death of Crimthann son of Fidach, and of Eochaidh Muighmedóin's three sons: Brian, Ailill, Fiachra", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate. 1892, ll. 373–8. * &mdash;, (eag. agus aistr.), "The Story of Eochaidh Muighmedóin's Sons", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate. 1892, ll. 368–73. * O'Rahilly, Thomas F., ''Early Irish History and Mythology''. [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]]. 1946. * Sproule, David, "[https://www.jstor.org/pss/30007794 Politics and pure narrative in the stories about Corc of Cashel]", in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 36'' (1985), ll.&nbsp;11–28. * Stokes, Whitley (eag. agus aistr.), "Aided Chrimthaind Maic Fhidaig: The Death of Crimthann mac Fidaig", in ''Revue Celtique 24''. 1903a, ll.172–189. * &mdash;, "Echtra Mac nEchach Muigmedóin: The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedóin", in ''Revue Celtique 24''. 1903b, ll. 190–207. * &mdash;, [https://books.google.com/books?id=sBgMAAAAIAAJ Lives of Saints] ó [[Leabhar Leasa Mhóir]]. Oxford. 1890, ll.&nbsp;239–40 ==Naisc sheachtracha== * [https://web.archive.org/web/20081120081316/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Echtra_Mac_nEchach_Muigmedoin.htm Echtra Mac nEchach Muigmedóin] * [https://web.archive.org/web/20080507075211/http://www.hastings.edu/academic/english/kings/Aided_Chrimthainn_meic_Fhidaig.htm Aided Chrimthainn meic Fhidaig 7 Trí Mac Echach Muigmedóin] * [http://www.magoo.com/hugh/irishkings.html Irish Kings] * [https://www.logainm.ie/ga/31139 Mong Fionn townland] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Mongfind}} [[Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] 6obuoon11wa77irak1lkjo21klsexkb 1310726 1310563 2026-04-28T08:56:41Z Marcas.oduinn 33120 Fearghas 1310726 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Pearsa i seanchas na nGael ab ea '''Moingfhionn''' ([[Sean-Ghaeilge]] '''Mongfind'''<ref>I measc litrithe eile dá hainm tá Mongfhind, Mongfinn, Mongfhinn agus Mongfionn</ref>) de réir dealraimh as an [[Mumhain]] ó dhúchas. Deirtear gurbh í an chéad bhean chéile d'[[Ard Rí na hÉireann|Ard Rí seanscéalach]] na hÉireann, ''[[Eochaid Mugmedon]]'', agus máthair a cheathrar mac is sine, [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill mac Echach Mugmedóin|Ailill]], [[Fiachra]] agus Fearghas, sinsir na g[[Connachta|Connacht]] stairiúil. Máthair [[Níall Noígíallach|Néill Naoighiallaigh]] ba ea [[Caireann]], dara bean chéile Eochach. Tá roinnt scéalta ann ina bhfuil Moingfhionn agus Niall in adharca a chéile. Deirtear chomh maith gur dheirfiúr í de [[Crimthann mac Fidaig|Chriofan mac Fiadaigh]], [[Rí na Mumhan]] agus an chéad Ard-Rí eile. Rinne sí iarracht é a mharú le nimh, ionas go dtagfadh a mac féin i gcoróin.<ref>Stokes 1903a, 1903b</ref><ref name="O'Grady 1892">O'Grady 1892</ref> D'ól sí féin an nimh chun Criofan a áitiú, agus d'éag sí go gairid tar éis na [[Samhain|Samhna]].<ref name="O'Grady 1892"/><ref name="Stokes 1903a">Stokes 1903a</ref> ==Bandia== De réir ''[[Sanas Cormaic]]'', bandia ab ea í, a d'adhrtaí na Gaeil págánacha ag ''Féile Moingfhinne'', a cheiliúrtaí ar an Samhain.<ref name="O'Grady 1892"/><ref name="Stokes 1903a"/> I seanscéalta níos deireanaí, scríofa i ''Social History of Ancient Ireland'' le [[Patrick Weston Joyce]], is [[bansidhe]] í. Tá cnoc feiceálach darb ainm Cnoc Samhna,<ref>[https://www.logainm.ie/30848.aspx Cnoc Samhna] ar logainm.ie</ref> nó ''Ard na Ríoghraidhe'', i g[[Contae Luimnigh]] atá i scéal nasctha le Moingfhionn. Is rann na bpáistí as [[Contae Phort Láirge]] é "''Anocht Oíche Shamhna Moingfhinne bandia''". ==Clann agus sliocht== Deirtear scaití gur sliocht luath na n[[Eóganachta|Eóganacht]] ab ea Moingfhionn agus a dheartháir, clann [[Fidach|Fhiadaigh]] agus garchlsinne [[Dáire Cerbba|Dháire Chearbba]] de réir roinnt foinsí. Tá seo amhrasach ámh, toisc go dtugann an fhianaise le fios, dá mba stairiúil iad, gur mhuintir ríocht eile iad, b'fhéidir na [[Dáirine]] (a d'fhéadfadh a luadh iad mar a muintir i ndán aduain Sean-Ghaeilge le [[Flann mac Lonáin]] (bás 896).<ref>[http://www.ucc.ie/celt/published/G800011C/text029.html Leabhar Laighneach], LS folio 150b</ref>) Sa [[banseanchas|bhanseanchas]], is "Mongfind na n-Érnai" ([[Éarainn]]) an t-ainm a dtugtar uirthi, agus bhí mac eile aici darbh ainm Sidach, tar éis na gConnacht.<ref>[http://www.maryjones.us/ctexts/banshenchus.html Banshenchus: The Lore of Women]</ref> Deirtear i [[Rawlinson B 502]] gur rugadh Dáire Cearbba i [[Magh Breag]], [[Contae na Mí]],<ref>ed. Ó Corráin 1997</ref> a raibh cuid mhaith do na chríocha sin i seilbh na nÉrainn i rith an ama sin. Is deacair na Dáirine agus na hÉrainn aithint óna chéile sna foinsí a mhaireann. <!--==Leagan eile== ''An interesting alternate version of the story of Mongfind and her sons exists in a saint's life from the [[Book of Lismore]].<ref>Stokes 1890, pp. 239–40</ref><ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2">FitzPatrick 2004, pp. 131–2</ref> In this she is associated with sites belonging to her relatives the [[Uí Fidgenti]],<ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2"/> although they are not specifically mentioned, and neither is Crimthand Mór, her brother in the other tales. She is stated simply to be the daughter of Dáire (Cerbba?), son of Findchad, someone otherwise unknown, and her father in the other sources, Fidach, is not mentioned. Further, she is the wife of the [[King of Ulster]] and the names of their three sons are not those of the Three Connachta. ''It is difficult to date the tale. Though the manuscript is late, it is also of Munster provenance and so it may contain archaic elements lost in the tales involving the sons of Eochaid Mugmedón. The fact that Dún Eochair is mentioned as a seat of the [[King of Munster]] suggests memories from the time before the 7th century when the Dáirine ruled the kingdom, as this was one their great seats,<ref>Keating, p. 123</ref> later inherited by the Uí Fidgenti, who were probably Érainn or Dáirine themselves. This has the effect of putting more distance between Mongfind and the Eóganachta. ''But as no Mongfind is recorded as the wife of any Ulster king, it is likely the Munster storytellers forgot her legendary role as the fracturer of the [[Uí Néill]] from the Connachta but could still recall associated localities in Munster. She is placed in the alternate version encamped at [[Cnoc Samhna]] (Knocksouna) i.e. Ard na Ríoghraidhe,<ref name="FitzPatrick 2004, pp. 131-2"/> which may have been the inauguration site of the Uí Fidgenti. Later tradition finds them in alliance with Mongfind's descendants the [[Uí Fiachrach Aidhne]], especially in the time of [[Guaire Aidne mac Colmáin]], king of Connacht. ''Anachronistically, the [[King of Munster]] given in the tale is [[Cathal mac Áedo]] (d. 627), possibly a replacement for Mongfind's brother, Crimthann mac Fidaig. ==Pictish princess== ''Mongfind also occurs as the name of the [[Picts|Pictish]] princess wedded to [[Conall Corc]], ancestress of the [[Eóganacht Locha Léin]] of [[Iarmuman]] and of a line of powerful Pictish kings, e.g. [[Óengus I of the Picts]], but it appears this can be dismissed as a case of coincidental influences on the story associating Crimthann mac Fidaig with the Pictish king and father, called Feredach.<ref>Sproule 1985</ref> From the perspective of the early Eóganachta, Crimthann mac Fidaig, named in various sources as "King of Ireland and [[Kingdom of Alba|Alba]]", was hostile to his supposed cousin or nephew Conall Corc, who went on a journey to Pictland and there was married to the daughter of the Pictish king. The descendants of this marriage were the Eóganacht Locha Léin and were hostile to the Inner Circle ruling at [[Cashel, County Tipperary|Cashel]]. It appears to have been in this political climate that the "original" Irish queen/goddess Mongfind became associated with the Picts. ''A major remaining difficulty is how the historical Conall Corc and Crimthann mac Fidaig may originally have been related to each other. Possibly it was through marriage. Unfortunately the traditions of the Connachta provide no clues and nowhere associate the Mongfind known to them with Conall Corc, and likewise she is unassociated by name with her supposed brother or even with the Eóganachta in the Munster tales, with only the notoriously unreliable genealogies providing these links for scholars. In one and perhaps the oldest version of Mongfind's pedigree the [[Uí Liatháin]] are close kin, who are broadly associated with Crimthann mac Fidaig in other sources. Theirs is said in several early tales to have been a sister kingdom to the Uí Fidgenti mentioned above, which the genealogies confirm, but modern scholarship dismisses the two as 8th century add-ons to the Eóganachta pedigree,<ref>John V. Kelleher. "The Rise of the Dál Cais". 1967. (mentioned as example unrelated to the Dál Cais)</ref> which may have implications for the ancestry of Mongfind and Crimthann. Additionally, the descent of the Eóganacht Locha Léin from Conall Corc has also been questioned. Only the [[Eóganacht Raithlind]] had a generally close relationship with the Inner Circle, and although they are sometimes associated with the Eóganacht Locha Léin, they were also not said to be products of the marriage of Conall Corc to the Pictish princess "Mongfind". ''Notably, the other wife of Conall Corc was [[Aimend]] of the [[Corcu Loígde]], who may also have been a goddess in origin. Unlike Mongfind, Aimend is directly stated to have been his wife in all sources.--> ==Féach freisin== * [[Macha#Macha_Mong_Ruad|Macha Mong Ruad]] * [[Clíodhna]] * [[Mór-Ríoghain]] * [[Badhbh]] ==Foinsí== * Best, R.I., Osborn Bergin, M.A. O'Brien agusAnne O'Sullivan (eag). An [[Leabhar Laighneach]], 6 imleabhar, Baile Átha Cliath, [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath|IALBÁC]], 1954–83. [http://www.ucc.ie/celt/published/G800011C/text029.html {MS folio 150b}] ar CELT. * Bhreathnach, Edel (eag.), ''The Kingship and Landscape of Tara''. Four Courts Press for The Discovery Programme. 2005, ll. 249, 250 & ''Historical Early Éoganachta'', Tábla 9, ll. 356, 357. * Byrne, Francis John, ''Irish Kings and High-Kings''. Four Courts Press. 2a heagrán athbhreithnithe, 2001. * Cormac, and John O'Donovan (aistr.) with Whitley Stokes (eag.), [https://books.google.com/books?id=rX8NAAAAQAAJ Sanas Cormaic. Cormac's Glossary]. Irish Archaeological and Celtic Society. Calcutta: O.T. Cutter. 1868. * Cross, Tom Peete and Clark Harris Slover (eag.), [http://www.maryjones.us/ctexts/eochaid.html "The Adventures of the Sons of Eochaid Mugmedon"], in ''Ancient Irish Tales''. Henry Holt and Company. 1936, ll. 508–13. * Dillon, Myles, ''The Cycles of the Kings''. Oxford. 1946. (Four Courts Press. Eagrán athbhreithnithe, 1995.) * FitzPatrick, Elizabeth, [https://books.google.com/books?id=cscQwIzZr70C Royal Inauguration in Gaelic Ireland, c. 1100–1600: A Cultural Landscape Study]. Boydell & Brewer. 2004, ll.&nbsp;131–2 * Jaski, Bart, ''Early Irish Kingship and Succession''. Four Courts Press. 2000. * Joyce, Patrick Weston, ''A Social History of Ancient Ireland'', [https://books.google.com/books?id=kVQTAAAAQAAJ Iml. I] agus [https://books.google.com/books?id=Iz0TAAAAQAAJ Iml. II]. Longmans, Green, and Co. 1903. * Joynt, Maud (eag. agus aistr.), "[https://www.jstor.org/pss/30005640 Echtra Mac Echdach Mugmedóin]", in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 4'' (1910), ll. 91–111. * [[Seathrún Céitinn]], [http://celt.ucc.ie/published/G100054/index.html Foras Feasa ar Éirinn]. * MacKillop, James, ''A Dictionary of Celtic Mythology''. Oxford. 1998. * Meyer, Kuno (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105005/index.html "The Laud Genealogies and Tribal Histories"], in ''[[Zeitschrift für celtische Philologie]] 8''. Halle/Saale, Max Niemeyer. 1912, ll. 291–338. * Monaghan, Patricia, ''The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore''. Nua-Eabhrac: Facts On File. 2004. * Ó Corráin, Donnchadh (eag.), [http://www.ucc.ie/celt/published/G105003/index.html Genealogies] ó [[Rawlinson B 502]], Coláoiste na hOllscoile, Corcaigh: Corpus of Electronic Texts. 1997. * O'Donovan, John (eag. agus aistr.), [[Annála na gCeithre Máistrí]]. 7 iml. [[Acadamh Ríoga na hÉireann]]. Baile Átha Cliath. 1848–51. 2a heagrán, 1856. * &mdash; agus the Rt. Hon. Charles Owen O'Conor Don, [https://books.google.com/books?id=Y6e15eKndYIC The O'Conors of Connaught: An Historical Memoir]. Baile Átha Cliath: Hodges, Figgis, and Co. 1891. * O'Grady, Standish H. (eag. agus aistr.), "Death of Crimthann son of Fidach, and of Eochaidh Muighmedóin's three sons: Brian, Ailill, Fiachra", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate. 1892, ll. 373–8. * &mdash;, (eag. agus aistr.), "The Story of Eochaidh Muighmedóin's Sons", in [https://books.google.com/books?id=G-QGAAAAYAAJ Silva Gadelica] Williams and Norgate. 1892, ll. 368–73. * O'Rahilly, Thomas F., ''Early Irish History and Mythology''. [[Institiúid Ard-Léinn Bhaile Átha Cliath]]. 1946. * Sproule, David, "[https://www.jstor.org/pss/30007794 Politics and pure narrative in the stories about Corc of Cashel]", in ''[[Ériu (iriseán)|Ériu]] 36'' (1985), ll.&nbsp;11–28. * Stokes, Whitley (eag. agus aistr.), "Aided Chrimthaind Maic Fhidaig: The Death of Crimthann mac Fidaig", in ''Revue Celtique 24''. 1903a, ll.172–189. * &mdash;, "Echtra Mac nEchach Muigmedóin: The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedóin", in ''Revue Celtique 24''. 1903b, ll. 190–207. * &mdash;, [https://books.google.com/books?id=sBgMAAAAIAAJ Lives of Saints] ó [[Leabhar Leasa Mhóir]]. Oxford. 1890, ll.&nbsp;239–40 ==Naisc sheachtracha== * [https://web.archive.org/web/20081120081316/http://www.hastings.edu/academic/english/Kings/Echtra_Mac_nEchach_Muigmedoin.htm Echtra Mac nEchach Muigmedóin] * [https://web.archive.org/web/20080507075211/http://www.hastings.edu/academic/english/kings/Aided_Chrimthainn_meic_Fhidaig.htm Aided Chrimthainn meic Fhidaig 7 Trí Mac Echach Muigmedóin] * [http://www.magoo.com/hugh/irishkings.html Irish Kings] * [https://www.logainm.ie/ga/31139 Mong Fionn townland] ==Tagairtí== {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Mongfind}} [[Catagóir:Miotaseolaíocht na nGael]] my5xagkuqpco9zbvxzwd8goim74ry3y 0 90782 1310677 1295865 2026-04-28T04:58:53Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310677 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir de chuid an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Sir Graham Stuart Brady'''. Rugadh é i [[Salford]], [[Lancashire]] ar an [[20 Bealtaine]] [[1967]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Brady, Graham}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1967]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Daoine as Manchain]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Lancashire]] [[Catagóir:Manchain Mhór]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] jh1m7q0prpkwhfmjbq1p6aylv97i2gq 0 90944 1310613 1296566 2026-04-27T17:19:32Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310613 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Polaiteoir de chuid an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''John Charles Baron'''. Rugadh é i [[Redhill, Surrey]] ar an [[21 Meitheamh]] [[1959]]. {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Baron, John}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1959]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Daoine as Surrey]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Essex]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] empi9evz7nxvd8feeaqqmjuj7pnli3g 0 91131 1310727 1297912 2026-04-28T09:06:54Z ~2026-25886-07 73822 Grammatical issues. 1310727 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} [[Íomhá:Bán an Aeir.jpg|mion|Príomh Páirc Bán an Aeir]] Is baile beag í '''Bán an Aeir'''<ref name='Logainm'>{{Cite web-en|url=https://www.logainm.ie/ga/1372561|title=Bán an Aeir/Ayrfield {{!}} logainm.ie|publisher=[[An Coimisiún Logainmneacha]]|access-date=2023-06-24|language=ga|work=[[Logainm.ie|Bunachar Logainmneacha na hÉireann]] (Logainm.ie)}}</ref> suite i d[[Taobh Ó Thuaidh|Tuaisceart]] Chontae [[Baile Átha Cliath|Bhaile Átha Cliath]]. Is bruachbhaile í Bán an Aeir de [[An Chúlóg|Chúlóg]]. Ritheann [[Abhainn Sheantraibh|Abhainn na Cúlóige]] taobh leis an mbruachbhaile Bán an Aeir. Bunaíodh [[séipéal]] Naomh Pól ann le linn tréimhse na luathChríostaíochta. Tá clubtheach Chumainn Uí Thuathail lonnaithe in aice le Bán an Aeir. Tá club Bán an Aeir FC<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/pages/category/Amateur-Sports-Team/WeAreAyrfield/about/|teideal=Ayrfield United F.C|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> lonnaithe ann in aice le clubtheach Uí Thuathail agus tá Cumann Creidmheasa taobh leis freisin. == Nádúr == Tá [[Abhainn Sheantraibh|Abhainn na Cúlóige]] suite timpeall an chúinne ó Bhán an Aeir. Tá dhá pháirc ollmhór ann inar féidir le daoine spóirt á n-imirt agus is féidir leis na páistí súgradh ann freisin. Is féidir roinnt [[Planda feadánach|bláthanna]] ag tús an eastáit a fheiceáil i rith an Earraigh agus i rith an tSamhraidh chomh maith. == Ceantair == Tá go leor bruachbhailte in aice le Bán an Aeir. === Ard na Gréinne === Tá Ard na Gréine suite in aice le Bán an Aeir. Is eastáit tithíochta í chomh maith. Tá Scoil Naomh Pól agus an Séipéal Naomh Pól ann freisin. Is séipéal den Eaglais Chaitliceach í. === Ráth Eanaigh === Tá an ceantar [[Ráth Eanaigh|Ráth Éanaigh]] taobh le Bán an Aeir chomh maith. Tá páirc Naomh Áine suite i bpobail Ráth Éannaigh agus imrítear a lán cluichí [[Iomáint|- iománaíocht]], [[peil Ghaelach]], [[sacar]] agus [[rugbaí]] 0 ann. Sheinn an Banna Cheoil [[Kodaline]] i bpáirc Naomh Áine I mí an Mheithimh 2019. Tá clubtheach Ráth Éanaigh an freisin. === Darndál === Tá [[Darndál]] ar an taobh thoir do Bhán an Aeir. Is páirt den pharóiste atá bainteach leis an gCumann Uí Thuathail í Darndál. Tá Club Shacar 'Darndál FC' lonnaithe ann. == Áiseanna == Tá [[pictiúrlann]] i mBán an Aeir. 'Odeon Cúlóg'<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.odeoncinemas.ie/cinemas/coolock/23/|teideal=ODEON Coolock - Dublin Cinema - View Listings and Book Tickets Now!|language=en|work=www.odeoncinemas.ie|dátarochtana=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204145607/https://www.odeoncinemas.ie/cinemas/coolock/23/}}</ref> is ainm dó. Taobh leis an bpictiúrlann is féidir cluichí bollaí a imirt. 'Leisureplex'<ref>{{Lua idirlín|url=https://leisureplex.ie/location/coolock/|teideal=Bowling Coolock Family Fun|language=en-US|work=Leisureplex|dátarochtana=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204145209/https://leisureplex.ie/location/coolock/}}</ref> is ainm don áit. Tá brú óige ann darbh ainm 'the Cool side of God' ann. Tá an grúpa lonnaithe i Séipéal Naomh Pól. Bíonn siad ag canadh amhrán don Aifreann ann agus bíonn siad ag canadh roinnt amhráin éagsúla chomh maith. Mura bhfuil na páistí ag iarradh canadh, is féidir leo roinnt cluichí eile a imirt lena chéile nó is féidir leo suí síos agus caint lena chéile. In aice leis an Séipéal tá an cumann Uí Thuathail. Club áitiúla í do Bhán an Aeir inarbh fhéidir iománaíocht agus Peil Ghaelach agus Liathróid Láimhe a imirt. Bunaíodh an club sa bhliain 1901<ref>{{Lua idirlín|url=https://otoolesgac.ie/|teideal=History {{!}} O’Tooles Gaelic Association Club {{!}} Hurling, Football, Handball since 1901|language=en-US|work=O’Tooles GAC {{!}} Gaelic Athletic Club|dátarochtana=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204131522/https://otoolesgac.ie/}}</ref>. Nuair a bhunaíodh an club, bhíodar lonnaithe i lár na cathrach in aice leis na Cúig Lampa ach, bhogadar amach go Céide Bhlunden sna 2000dí. == Reiligiúin == Tá Séipéal Caitliceach agus Séipéal Protastúnach ann. Tá an Séipéal Caitliceach (Séipéal Naomh Pól)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.stpaulsparishayrfield.com/|teideal=St Pauls Parish Ayrfield|work=www.stpaulsparishayrfield.com|dátarochtana=2019-12-04|archivedate=2019-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191204132947/http://www.stpaulsparishayrfield.com/}}</ref> i mBán an Aeir agus tá an Séipéal Protastúnach (Séipéal Naomh Eoin)<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.coolock.dublin.anglican.org/|teideal=St John the Evangelist, Coolock|work=www.coolock.dublin.anglican.org|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> lonnaithe ar an mbóthar lasmuigh na heastáit tithíochta Bán an Aeir ar Bhóthair Thóin le Gaoith. == Oideachas == ===== Bunscoil Shinsearach agus Sóisearach Naomh Pól<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.stpaulsjns.ie/|teideal=St Paul's Junior N.S.|language=en|work=St Paul's Junior N.S.|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> ===== ==== Pobalscoil Donahies<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.donahiescommunityschool.com/default.aspx|teideal=Donahies Community School|údar=Donahies Community School|language=English|work=Donahies Community School|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> ==== Tá Pobalscoil Donahies lonnaithe cúig nóiméad ó Ard na Gréine agus Bán an Aeir. Bunaíodh an scoil sa bhliain 1979. Is scoil í ina bhfuil meascán de bhuachaillí agus cailíní iontu. ===== Coláiste Chanel<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.chanelcollege.ie/|teideal=Chanel College|language=en|work=chanelcollege|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> ===== Tá Coláiste Chanel lonnaithe i sráidbhaile Cúlóg atá in aice le Bán an Aeir. Bhí an scoil bunaithe sa bhliain 1955. Is scoil í a bhfuil ach buachaillí amháin iontu === Gaelcholáiste Reachrann<ref>{{Lua idirlín|url=https://gcreachrann.ie/default.aspx|teideal=Gaelcholáiste Reachrann|údar=Gaelcholáiste Reachrann|language=Irish|work=Gaelcholáiste Reachrann|dátarochtana=2019-12-04}}</ref> === Is gaelscoil í i nDomhnach Míde. B'í an ghaelscoil is cóngaraí do Bhán an Aeir. Bunaíodh an scoil sa bhliain 2002. Tá an scoil timpeall ar chúig nóiméad déag ó Bhán an Aeir. == Iompar == === 27a === Is féidir an 27A a fháil ó Chéide Blunden os comhair an Chumainn Uí Thuathail agus an Cumann Creidmheasa, agus téann an bus isteach go lár na cathrach agus stopann sé ar Shráid Thalbóid. === 27X === Téann an 27X ó Ascaill Halla an Chláir go dtí [[An Coláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath|Belfield UCD]]. Téann an bus suas Bóthar Mhullach íde freisin ach ní stopann an bus ag an stad céanna toisc go bhfuil an bus ag iarradh fáil go dtí an stop deireanach níos tapúla ná an 27 a théann an bealach céanna. === 27 === Téann an 27 ó Halla an Chláir go dtí Ráth Miontáin tríd lár na Cathrach, suas bóthar Mhullach Íde. === 15 === Téann an 15 ó Chluainghrifín go dtí Bóthar BaileChullen tríd lár na cathrach. Téann an bus suas an bóthar Mhullach Íde freisin agus tá stad an bus suas an bóthar ó Bhán an Aeir. === 42 === Téann an 42 ó Shráid Thalbóid go dtí an tÓstán Sands i bPort Mearnóg. === 43 === Téann an 43 ó Shráid Thalbóid go dtí an Pháirc Ghnó i tSord. Téann an 27, 27X, 15, 42, 43 go léir suas bóthar Mhullach Íde agus toisc sin is féidir na busanna sin go léir a fháil ag an stad céanna, ag timpeallán Darndál nó ag an stad atá ar Abhainn na Cúlóige in aice leis an bpictiúrlann. Caithfidh tú an 27A a fháil ag stad difriúil ach téann sé suas bóthar Mhullach Íde ag timpeallán Ard Aidhin. Stopann an 27A, 42, 43 ag an stop deireanach céanna ar Shráid Thalbóid. == Tagairtí == {{Reflist}} [[Catagóir:Bailte i gContae Átha Cliath]] mnmwigakbkqd3nyomo3gvy05sqcdqho 0 91799 1310655 1263388 2026-04-27T23:51:30Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310655 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} File agus scríbhneoir Éireannach is ea '''Caoilinn Hughes''' (rugadh 29 Iúil 1985). Bronnadh go leor gradam ar a dánta, gearrscéalta agus úrscéal amháin. == Saol == Rugadh i [[Baile Chláir|mBaile Chláir]], Contae na [[Gaillimh|Gaillimhe]] í. D'fhreastail sí ar an gColáiste [[Doiminicigh|Doiminiceach]], An Bóthar Ard, i nGaillimh. Fuair sí amach céimeanna ón [[Ollscoil na Banríona, Béal Feirste]], BA i Litríocht na mBéarla agus MA i nDrámaíocht agus Cultúr Éireannach an 19ú hAois<ref name=":8">{{Lua idirlín|url=http://www.suejleonard.com/articles/beginners-pluck/caoilinn-hughes/|teideal=Caoilinn Hughes.|údar=Sue Leonard|dáta=2018-07-30|language=en-US|work=Sue Leonard|dátarochtana=2020-02-03}}</ref><ref name=":7" />. Bhí sí ina cónaí sa [[An Nua-Shéalainn|Nua-Shéalainn]] ó 2007-2014, ag obair leis an gcomhlacht [[Google]], ag rith comhairleacht bheag, agus ag staidéar PhD i Litríocht na mBéarla ón Ollscoil Victoria, [[Wellington]]. I 2014, ghlac sí post trí bliana mar Léachtóir/Scríbhneoir ar Cuairt san Ollscoil Maastricht, [[An Ísiltír]]. Anois is scríbhneoir lánaimseartha í.<ref name=":8" /><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://writersweek.ie/caoilinn-hughes-shortlisted-for-the-pigott-poetry-award-talks-all-things-poetry/|teideal=Caoilinn Hughes, Shortlisted for the Pigott Poetry Award, Talks All Things Poetry|dáta=2015-05-27|language=en-GB|work=Listowel Writers' Week Literary Festival|dátarochtana=2020-02-01|archivedate=2020-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203225737/https://writersweek.ie/caoilinn-hughes-shortlisted-for-the-pigott-poetry-award-talks-all-things-poetry/}}</ref> I 2014, d'fhoilsigh Hughes cnuasach dánta, ''Gathering Evidence'' (Carcanet Press). Bhuaigh é an Duais Irish Times Shine/Strong i 2015. Bhuaigh an bailiúchán agus na dánta roinnt dhuaiseanna eile, an Duais Patrick Kavanagh (2012) agus Duais Scríbhneoireacht Nua Cúirt (2013) ina measc<ref name=":7" /><ref name=":10">{{Lua idirlín|url=https://granta.com/contributor/51881/|teideal=Caoilinn Hughes|language=en-US|work=Granta Magazine and Granta Books|dátarochtana=2020-02-03}}</ref><ref name=":9">{{Lua idirlín|url=https://www.carcanet.co.uk/cgi-bin/indexer?product=9781847772626|teideal=Carcanet Press - Gathering Evidence|work=www.carcanet.co.uk|dátarochtana=2020-02-01}}</ref><ref name=":11">{{Lua idirlín|url=https://www.londonreviewbookshop.co.uk/profiles/caoilinn-hughes|teideal=Welcome|údar=London Review Bookshop|language=en|work=London Review Bookshop|dátarochtana=2020-02-03}}</ref>. Foilsithe an chéad úrscéal Hughes, ''Orchid & the Wasp'' (Oneworld/Hogarth), i 2018<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://oneworld-publications.com/orchid-the-wasp-pb-2924.html|teideal=Orchid & the Wasp|language=en|work=UK|dátarochtana=2020-02-02}}{{Dead link|date=Deireadh Fómhair 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Glacadh go maith leis an úrscéal. Bhuaigh é an Duais Collyer Bristow i 2018 agus ainmnithe é do roinnt dhuaiseanna eile: Duais an Leabhar Mór Hearst, Duais Litríocht Idirnáisiúnta DUBLIN, Duais Litríocht Buitléir, agus Duais Chlub na nÚdar - An Chéad Úrscéal is Fearr<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.cosmopolitan.com/uk/entertainment/a27401418/big-book-awards-2019-nominations-fiction-nonfiction/|teideal=Big Book Awards 2019 shortlist reveals the hottest reads of the summer|údar=Christian Tobin|dáta=2019-05-08|language=en-GB|work=Cosmopolitan|dátarochtana=2020-02-02}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=http://www.authorsclub.co.uk/?page_id=360|teideal=Best First Novel Award|language=en-GB|work=www.authorsclub.co.uk|dátarochtana=2020-02-02}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.thelondonmagazine.org/news-collyer-bristow-prize-caoilinn-hughes-wins-for-orchid-the-wasp/|teideal=News {{!}} Collyer Bristow Prize: Caoilinn Hughes wins for Orchid & the Wasp|údar=Robert Greer|dáta=2019-10-04|language=en-GB|work=The London Magazine|dátarochtana=2020-02-01}}</ref><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://www.dublincity.ie/story/2020-international-dublin-literary-award-longlist-announced|teideal=2020 International DUBLIN Literary Award Longlist Announced {{!}} Dublin City Council|work=www.dublincity.ie|dátarochtana=2020-02-02|archivedate=2019-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191210042451/https://www.dublincity.ie/story/2020-international-dublin-literary-award-longlist-announced}}</ref>. I 2018, bhuaigh Hughes an Duais Gearrscéal an Leamhan leis an scéal ''Psychobabble'' agus i 2019, bronnadh Duais O. Henry uirthi leis an ngearrscéal ''Prime''<ref>{{Lua idirlín|url=https://granta.com/prizes/caoilinn-hughes-and-alexander-macleod-win-o-henry-prize/|teideal=Caoilinn Hughes and Alexander MacLeod win O. Henry Prize|language=en-US|work=Granta Magazine and Granta Books|dátarochtana=2020-02-03}}</ref>''.'' Is comhalta í na Fhondúireacht James Merrill, Fondúireacht Bogliasco, Centre Culturel Irlandais, Ceardlann an Samhradh Tin House, agus Art Omi. Ghlac sí Duais Litríocht Sparánacht ó An Chomhairle Ealaíon, agus Duais ''Ireland Funds Monaco''<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.carcanet.co.uk/cgi-bin/indexer?owner_id=1102|teideal=Carcanet Press - Caoilinn Hughes|work=www.carcanet.co.uk|dátarochtana=2020-02-02}}</ref>. Léirítear scríbhneoireacht Hughes i bhfoilseacháin éagsúla, ''Léirmheas'' ''Filíocht Éireann, Díolaim 1, Filíocht Anois, Coicís,'' ''Tin House'', ''POETRY'', ''Granta'', ''Filíocht Bhriotanach is Fearr'', BBC Raidió 3, ''Southword, An Gob Buí, Leabhair Nua-Shéalainn'', agus in áit eile<ref name=":3" /><ref name=":6" /><ref name=":11" />. D'fhoilsigh Hughes a dara húrscéal, ''The Wild Laughter'' (Oneworld Publications) i mBealtaine 2020<ref name=":2" />. Bhuaigh an t-úrscéal Gradam ''Encore'' ó Chumann Ríocht na Liteartha i 2020, le duais £10,000. Ainmnithe an leabhar do roinnt dhuaiseanna eile: Duais Dylan Thomas, Duais An Post - Leabhar Éireannach na Bliana, agus Gradam Liteartha [[Deilginis]]. I 2021, ceapadh ina Comhalta Scríbhneoireacht í de [[Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath|Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/caoilinn-hughes-wins-10-000-encore-award-for-the-wild-laughter-1.4570645|teideal=Caoilinn Hughes wins £10,000 Encore award for The Wild Laughter|údar=Martin Doyle|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-05-29}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/shortlists-for-dalkey-literary-awards-2021-revealed-1.4538338|teideal=Shortlists for Dalkey Literary Awards 2021 revealed|údar=Martin Doyle|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-05-29}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.artscouncil.ie/News/Literature/Writer-in-Residence/Fellowship-appointments-for-2021/|teideal=Writer-in-Residence/Fellowship appointments for 2021|údar=Arts Council webmaster|dáta=2021-03-02|work=www.artscouncil.ie|dátarochtana=2021-05-29|archivedate=2021-02-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210204120658/http://www.artscouncil.ie/News/Literature/Writer-in-Residence/Fellowship-appointments-for-2021/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://www.theguardian.com/books/2020/jul/04/the-wild-laughter-by-caoilinn-hughes-review-an-irish-cain-and-abel|teideal=The Wild Laughter by Caoilinn Hughes review – an Irish Cain and Abel|dáta=2020-07-04|language=en|work=the Guardian|dátarochtana=2021-05-27}}</ref> == Saothar == * 2014 ''Gathering Evidence'' - Carcanet Press. ISBN 9781847772626, OCLC [https://www.worldcat.org/title/gathering-evidence/oclc/864790156 864790156] * 2018 ''Orchid & The Wasp'' - Oneworld Publications/Hogarth Press. ISBN 9781786074997, OCLC [https://www.worldcat.org/title/orchid-the-wasp/oclc/1102658950 1102658950] * 2020 ''The Wild Laughter -'' Oneworld Publications - Bealtaine 2020<ref name=":2" />. == Duaiseanna == {| class="wikitable" !Bliain !Bronnadh !Duais !Teideal !Saothar |- | rowspan="2" |2012 | rowspan="4" |Buaiteoir |Duais [[Patrick Kavanagh]]<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/irish-news/prize-winning-poet-tells-how-love-changed-her-life-28815397.html|teideal=Prize-winning poet tells how love changed her life|language=en|work=Independent.ie|dátarochtana=2020-02-02}}</ref> | rowspan="9" |''Gathering Evidence'' | rowspan="4" |Dánta ó ''Gathering Evidence'' |- |Duais STA Travel Writing<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rnz.co.nz/national/programmes/saturday/audio/2588280/caoilinn-hughes-poetic-evidence|teideal=Caoilinn Hughes : poetic evidence|dáta=2014-03-08|language=en-nz|work=RNZ|dátarochtana=2020-02-02}}</ref> |- | rowspan="2" |2013 |Duais Scríbhneoireacht Nua Cúirt<ref name=":11" /> |- |Comhartas Trócaire/Filíocht Éireann<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.trocaire.org/sites/default/files/pdfs/campaigns/trocaire-poetry-book-2013.pdf|teideal=Trócaire Poetry Book 2013|údar=|dáta=|dátarochtana=}}</ref> |- |2014 | rowspan="2" |Gearrliosta |Duais Leabhar NZ Post<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.creativenz.govt.nz/news/nz-post-book-awards-2014-finalists-announced|teideal=NZ Post Book Awards 2014 Finalists Announced|údar=|dáta=|dátarochtana=}}</ref> | rowspan="5" |Cnuasach Dánta |- | rowspan="4" |2015 |Duais an Ionad [[Seamus Heaney]]<ref name=":9" /> |- |Buaiteoir |Duais Shine/Strong [[The Irish Times|Irish Times]]<ref name=":10" /> |- | rowspan="2" |Sa Bhabhta Ceannais |Duais Filíocht Piggott<ref>{{Lua idirlín|url=https://writersweek.ie/caoilinn-hughes-shortlisted-for-the-pigott-poetry-award-talks-all-things-poetry/|teideal=Caoilinn Hughes, Shortlisted for the Pigott Poetry Award, Talks All Things Poetry|dáta=2015-05-27|language=en-GB|work=Listowel Writers' Week Literary Festival|dátarochtana=2020-02-02|archivedate=2020-02-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203225737/https://writersweek.ie/caoilinn-hughes-shortlisted-for-the-pigott-poetry-award-talks-all-things-poetry/}}</ref> (Seachtain na Scríbhneoirí, [[Lios Tuathail]]) |- |Cumann na Ríoga Nua-Shéalainn, Duais Leabhar Eolaíocht<ref>{{Lua idirlín|url=https://vup.victoria.ac.nz/gathering-evidence/|teideal=Gathering Evidence|language=en|work=Victoria University Press|dátarochtana=2020-02-03}}</ref> |- | rowspan="7" |2019 | rowspan="2" |Buaiteoir |Duais O. Henry<ref>{{Lua idirlín|url=https://lithub.com/announcing-the-100th-annual-o-henry-prize/|teideal=Announcing the 100th Annual O. Henry Prize|dáta=2019-05-16|language=en-US|work=Literary Hub|dátarochtana=2020-02-02}}</ref> |''Prime'' | rowspan="3" |Gearrscéalta |- |Duais Gearrscéal an Leamhan<ref>{{Lua idirlín|url=http://www.themothmagazine.com/a1-page.asp?ID=5794&page=38|teideal=The Moth Magazine|work=www.themothmagazine.com|dátarochtana=2020-02-01}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |''Psychobabble'' |- |Triú hÁit |Duais Gearrscéal an Leamhan<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/standard-deviation-by-caoilinn-hughes-third-place-in-the-moth-short-story-prize-1.3618125|teideal=‘Standard Deviation’ by Caoilinn Hughes: third place in The Moth short story prize|údar=Caoilinn Hughes|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2020-02-02}}</ref> |''Standard Deviation'' |- |Buaiteoir |Duais Collyer Bristow<ref name=":2" /> | rowspan="5" |''Orchid & The Wasp'' | rowspan="5" |Úrscéal |- | rowspan="2" |Gearrliosta |Duais An Leabhar Mór Hearst<ref name=":3" /> |- |Duais Litríocht Buitléir<ref name=":1" /> |- | rowspan="2" |Liosta fada |Duais Chlub na n-Údar - An Chéad Úrscéal is Fearr<ref name=":5" /> |- | rowspan="3" |2020 |Duais Litríocht Idirnáisiúnta DUBLIN<ref name=":4" /> |- | rowspan="2" |Gearrliosta |Duais An Post - Úrscéal na Bliana<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.anpost.com/About/Readers-Wanted/Shortlist/Novel-of-the-Year-Shortlist|teideal=Novel of the Year Shortlist|dátarochtana=27 Bealtaine 2021}}{{Dead link|date=Lúnasa 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | rowspan="5" |''The Wild Laughter'' | rowspan="5" |Úrscéal |- |Duais An Post RTÉ Raidió 1 - Rogha na hÉisteoirí <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.anpost.com/About/Readers-Wanted/Shortlist/Listeners-Choice-Award-Shortlist|teideal=Listeners Choice Award Shortlist|údar=An Post|dátarochtana=27 Bealtaine 2021|archivedate=16 Bealtaine 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210516075752/https://www.anpost.com/About/Readers-Wanted/Shortlist/Listeners-Choice-Award-Shortlist}}</ref> |- | rowspan="3" |2021 |Buaiteoir |Gradam ''Encore'' RSL<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Writer Caoilinn Hughes wins 2021 Encore Award|url=https://www.rte.ie/culture/2021/0520/1222875-writer-caoilinn-hughes-wins-2021-encore-award/|date=2021-05-20|language=en|author=Sinéad Crowley}}</ref> |- |Liosta fada |Duais ''Dylan Thomas''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.theirishworld.com/naoise-dolan-and-caoilinn-hughes-on-dylan-thomas-prize-longlist/|teideal=Naoise Dolan and Caoilinn Hughes on Dylan Thomas Prize Longlist|údar=The Irish World|dátarochtana=27 Bealtaine 2021}}</ref> |- |Gearrliosta |Gradaim Liteartha [[Deilginis]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/culture/books/shortlists-for-dalkey-literary-awards-2021-revealed-1.4538338|teideal=Shortlists for Dalkey Literary Awards 2021 revealed|údar=Martin Doyle|language=en|work=The Irish Times|dátarochtana=2021-05-29}}</ref> |} == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Hughes, Caoilinn}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1985]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine as Contae na Gaillimhe]] [[Catagóir:Scríbhneoirí]] [[Catagóir:Filí]] [[Catagóir:Scríbhneoirí Éireannacha]] [[Catagóir:Úrscéalaithe]] [[Catagóir:Gearrscéalaithe Éireannacha]] <references /> hk4n81dwz2thdzk2wsf38ohg1achsnl 0 92248 1310713 1298219 2026-04-28T05:49:23Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310713 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is polaiteoir Briotanach í '''Thérèse Anne Coffey''' (rugadh 18 Samhain 1971) atá ina [[Státrúnaí Comhshaoil, Bia agus Gnóthaí Tuaithe]] ó Dheireadh Fómhair 2022. Ball den [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]], agus roimhe sin bhí sí ina Leas-Phríomh-Aire ar an Ríocht Aontaithe agus ina Státrúnaí Sláinte agus Cúraim Shóisialaigh ó Mheán Fómhair go Deireadh Fómhair 2022, agus ina Státrúnaí Oibre agus Pinsean ó 2019 go 2022. Is í an chéad bhean í a raibh an teideal Leas-Phríomh-Aire aici,] tá sí ina Feisire Parlaiminte do Suffolk Coastal ó 2010. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Coffey, Thérèse}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1971]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Airí rialtais]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Caitlicigh]] [[Catagóir:Ceimiceoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Cuntasóirí Briotanacha]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Ríochta Aontaithe (gan Tuaisceart na hÉireann)]] [[Catagóir:Eoraisceiptigh]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Lancashire]] [[Catagóir:Mná sa pholaitíocht]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Ridirí]] [[Catagóir:Suffolk]] [[Catagóir:Uaisleacht Eorpach]] nkp23joosu5ovp58l4bp81fqn706gev 0 92309 1310611 1295663 2026-04-27T17:18:46Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310611 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Polaiteoir de chuid an [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] is ea '''Stephen Paul "Steve" Barclay'''. Rugadh é i Lytham St Annes, [[Lancashire]] ar an [[3 Bealtaine]] [[1972]]. == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Barclay, Stephen}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1972]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Airí rialtais]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Cambridge]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Saighdiúirí Sasanacha]] qe7xwu4tvwcyqqaubmy2jt36hdlq4tq 0 94969 1310653 1247726 2026-04-27T22:51:39Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310653 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} {{teideal iodálach}} '''''Caipín an tSonais''''' is teideal don tríú cnuasach filíochta le [[Nuala Reilly]], arb as [[Ard Mhacha]] ó dhúchas di ach atá ag cur fúithi i nDoire Cholm Coille leis na blianta fada. ==Léirmheasanna== *''"Tá aibíocht ag roinnt le filíocht an chnuasaigh seo – agus tá guth údarásach le cloisteáil a labhraíonn go cineálta ach a chroitheann an léitheoir lena chineáltas agus a stuaim."'' C. Mac Murchaidh, [[Oireachtas na Gaeilge]] 2018. *''"Thaithin an cnúasach seo liom. Tá na dánta traidisiúnta, ionraic, gan aon bhréag-ghalántacht, agus ligeann an file don dán teacht i láthair ar a bhealach féin seachas an dán na an léitheoir a bhrú. Braitear aibíocht sa dearcadh agus cion ar a bhfuil faoi chaibidil."''. Caitlín Nic Íomhair, Oireachtas na Gaeilge 2018. ==An nath cainte 'Caipín an tSonais'== 'An té a mbíonn a' caipín seo air nuair a thigeann sé ar a' tsaol ní féidir a bháthadh.' (Tagairt:http://focailfholaithe.fng.ie/content/caip%C3%ADn-tsonais{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ) ==Leabharliosta== *Magnus Ballyrath (Coiscéim, 2008) *Luibheanna Íce (Coiscéim, 2013) ==Eolas eile== * Foilsitheoir:[[Coiscéim]] * Leathainigh: 26 * Praghas:€7.50 *ISBN: 6660012200092 ==Naisc sheachtracha== *https://www.litriocht.com/t%C3%A1irge/caipin-an-tsonais/ *http://www.coisceim.ie/2020.html Coiscéim *https://coislife.ie/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922041325/https://coislife.ie/ |date=2020-09-22 }} Cois Life *https://www.siopaleabhar.com/?a=caip%C3%ADn+an+tsonais *https://www.anceathrupoili.com/en/shop/caipin-an-tsonais/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201029195849/https://www.anceathrupoili.com/en/shop/caipin-an-tsonais/ |date=2020-10-29 }} [[Catagóir:Caipín an tSonais| ]] [[Catagóir:Filíocht na Gaeilge]] [[Catagóir:Cnuasach filíochta]] [[Catagóir:Leabhair le Nuala Reilly]] bwv4slb4betzvb4myzqeyglge77sd9a 0 95321 1310568 1267284 2026-04-27T16:29:41Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310568 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Ordnance Survey Ireland One-Inch Sheet 192 Glengarrif, Published 1947.jpg|mion|mapa de chuid na Suirbhéireachta Ordanáis, 1947, 1:63,360, [[Contae Chiarraí]] agus [[Contae Chorcaí]]]] Is grúpa sléibhte in Éirinn iad '''Arda Éireann''', nó '''''The ArdErins'''''<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mountaineering.ie/content/Arderins/144|teideal=Arderins|work=www.mountaineering.ie|dátarochtana=2025-05-25}}</ref> i mBéarla, na cnoic is airde sa tír ar mhúnla na ‘[[Munro na hAlban|Munros]]’ in Albain. Tá 406 sliabh in 43 ceantar sléibhe ar an liosta reatha, a d'fhoilsigh Sléibhteoireacht Éireann agus MountainViews.ie sa bhliain 2020. Is gá do shliabh a bheith os cionn 500m ar airde, agus an bhinn ar a laghad 30m os cionn na sléibhte atá ina thimpeall le bheith ar liosta na nArd Éireann.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/sport/arda-eireann-liosta-munros-na-heireann-seolta-ag-sleibhteoireacht-eireann-agus-mountainviews/|teideal=‘Arda Éireann’ — liosta ‘Munros’ na hÉireann seolta ag Sléibhteoireacht Éireann agus MountainViews|údar=NÓS|dáta=2020-10-01|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-05-25|archivedate=2025-05-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526135640/https://nos.ie/saol/sport/arda-eireann-liosta-munros-na-heireann-seolta-ag-sleibhteoireacht-eireann-agus-mountainviews/}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://munromoonwalker.com/blog/go-furth-and-multiply-a-week-on-irelands-3000-ft-summits|teideal=GO FURTH AND MULTIPLY – A WEEK ON IRELAND'S 3,000-FT SUMMITS {{!}} Munro Moonwalker|work=munromoonwalker.com|dátarochtana=2025-05-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://callofthemountains.blogspot.com/2013/11/the-furth-munros-of-ireland.html|teideal=The Call of the Mountains: Ireland's Munros - an outline for Furth-baggers|údar=Max|dáta=2013-11-29|work=The Call of the Mountains|dátarochtana=2025-05-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ukclimbing.com/gear/publications/guidebooks/irish_peaks_-_a_celebration_of_irelands_highest_mountains-13165|teideal=REVIEW: Irish Peaks - A Celebration of Ireland's Highest Mountains|dáta=2020-11-16|language=en|work=www.ukclimbing.com|dátarochtana=2025-05-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.abebooks.co.uk/book-search/title/guide-to-eire's-3000-foot-mountains-the-irish-munros/author/h-mulholland/|teideal=Guide to Eire's 3000 Foot Mountains the Irish Munros by H Mulholland - AbeBooks|language=en-GB|work=www.abebooks.co.uk|dátarochtana=2025-05-25}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.walkhighlands.co.uk/Forum/viewtopic.php?f=16&t=119105|teideal=Walk Report - Irish Munro`s|language=en-gb|work=Walkhighlands|dátarochtana=2025-05-25}}</ref> == An liosta == 282 sliabh atá ar liosta na [[Munro na hAlban|Munros in Albain]] — sléibhte atá os cionn 914m. Dá gcuirfí an tslat tomhais sin i bhfeidhm in Éirinn ní bheadh ach 14 sliabh ar a leithéid de liosta. Beartaíodh gach sliabh atá os cionn 500m a chur ar liosta na nArd Éireann, agus na beanna nach bhfuil níos airde ná 30m ná na sléibhte eile ina dtimpeall a bhaint de. D’fhág an cur chuige sin gur 406 cnoc atá ar liosta na nArd Éireann, sléibhte aitheanta Gaeltachta ar nós an Earagail i nGaoth Dobhair agus Cnoc Bhréanainn i gCorca Dhuibhne ina measc. Tá súil ag Sléibhteoireacht Éireann go gcabhróidh an liosta an brú ollmhór<ref>In 2020, b’éigean d’fheirmeoirí an cead a bhí tugtha acu do lucht siúlta sléibhte a bheith ar a gcuid talún a tharraingt siar mar gheall ar an drochiompar a bhí ag cuid acu, agus in áiteanna eile — Cuilceach i gcontae Fhear Manach mar shampla — b’éigean do na Gardaí nó don PSNI bóithre agus bealaí a dhúnadh mar gheall ar an róphlódú ar shléibhte aitheanta. </ref> a bhíonn ar chúpla cnoc timpeall na tíre a laghdú, i measc spriocanna eile. Tá súil ag an eagraíocht sléibhteoireachta go meallfaidh na 406 cnoc — in 43 “ceantar sléibhte” — atá ar an liosta lucht siúlta sléibhte go háiteanna nua ar fud na tíre, agus go mbeidh níos lú daoine ag tarraingt ar na háiteanna a bhíonn faoi bhrú mór i gCill Mhantáin agus sna [[Beanna Boirche]], mar shampla. Bunaíodh an liosta Arda Éireann ar liosta eile — na ‘Vandeleur-Lynams’, a ainmníodh as beirt sléibhteoirí mhóra as Éirinn. Chuir MountainViews leis an liosta sin in 2009. Bronntar teastas ar chnocadóirí a dhreapann gach Munro in Albain. In Éirinn, is féidir le baill Shléibhteoireacht Éireann agus Mountain Views taifead a choinneáil de na cnoic atá siúlta acu ar shuíomhanna idirlín na n-eagraíochtaí, agus tugtar “aitheantas” do dhaoine a chríochnóidh an dúshlán. Bhí na 406 cnoc siúlta ag Simon Byrne, gach uile cheann acu in aon bhliain amháin, don chéad uair in 2014.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mountaineering.ie/_files/202111991624_63ab0d3c.pdf|teideal=Irish Peaks published|údar=mountaineering.ie|dáta=2020|dátarochtana=2025}}</ref> == Féach freisin == * [[Rothach]], nó [[Munro na hAlban|Munros na hAlban]] * [[Ard Éireann]], sliabh i gContae Laoise == Naisc Sheachtracha == * Liostaí eile : Liosta Vandeleur-Lynam (600m ar a laghad), "The Hundred Highest", "Irish County Highpoints"<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mountaineering.ie/hillwalking/Arderins/ArderinsList/default.aspx|teideal=Arderins List|dáta=2021-10-28|work=web.archive.org|dátarochtana=2025-05-25|archivedate=2021-10-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211028060420/https://www.mountaineering.ie/hillwalking/Arderins/ArderinsList/default.aspx}}</ref> * [https://nos.ie/saol/sport/arda-eireann-liosta-munros-na-heireann-seolta-ag-sleibhteoireacht-eireann-agus-mountainviews/ Alt san iris Nós] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250526135640/https://nos.ie/saol/sport/arda-eireann-liosta-munros-na-heireann-seolta-ag-sleibhteoireacht-eireann-agus-mountainviews/ |date=2025-05-26 }}<ref name=":0" /> * An liosta ar mountaineering.ie {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211028060420/https://www.mountaineering.ie/hillwalking/Arderins/ArderinsList/default.aspx |date=2021 }} == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Sléibhte agus sliabhraonta na hÉireann]] [[Catagóir:Munros]] fx2hvu82s367dcd0yhw73tpclzby5ye 0 95569 1310741 1298162 2026-04-28T11:48:25Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310741 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:Congo Crisis Swedish Soldiers.jpg|mion|Saigdhdiúirí de chuid na [[Na Náisiúin Aontaithe|NA]] i Niemba, 1961]] [[Íomhá:Jeunesse BALUBAKAT.jpg|mion|Óglaigh Baluba sa bhliain 1962]] Tharla '''Eachtra Niemba''' sa [[Daon-Phoblacht an Chongó|Chongó]] ar an [[8 Samhain]] [[1960]] nuair a mharaigh baill den treibh Baluba naonúr d’[[Óglaigh na hÉireann (Fórsaí Cosanta na hÉireann)|Óglaigh na hÉireann]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/the-siege-of-jadotville/|teideal=Léiriú a thuill bualadh bos gan choinne sa phictiúrlann…|údar=Breandán M Mac Gearailt|dáta=|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2020-11-08}}</ref> a bhí ar dualgas [[Síocháin|síochána]] de chuid na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]].   == Eachtra == Botún a bhí ann is cosúil, fiú "cás bréagaitheanta". Tugtar "luíochán" ar an eachtra go minic. Ach "timpiste" an focal atá níos fearr is cosúil. Tháinig na hÓglaigh gan cuireadh ná iarraidh ag [[droichead]] Luweyeye agus b'ionadh leis na Baluba iad a fheiceáil ann. Ní raibh an chogaíocht réamhbheartaithe. Cheap na Baluba go raibh siad ag tabhairt aghaidh ar [[Saighdiúir|shaighdiúirí]] tuarastail [[An Fhrainc|Francacha]] is [[An Bheilg|Beilgeacha]], faoi stiúir oll[[Comhlacht|chomhlacht]]<nowiki/>aí [[mianadóireacht]]<nowiki/>a.<ref>{{Lua idirlín|url=https://ifi.ie/film/congo-an-irish-affair/|teideal=CONGO: AN IRISH AFFAIR|language=en|work=Irish Film Institute|dátarochtana=2020-11-08}}</ref> == Cúlra == Bhí saighdiúirí Éireannacha ar dualgas sa Chongó, le hobair shíochána idirnáisiúnta do na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/St%C3%B3r-Staire.pdf|teideal=Stór Staire|údar=COGG|dáta=|dátarochtana=2020|archivedate=2024-06-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240607154557/https://www.cogg.ie/wp-content/uploads/St%C3%B3r-Staire.pdf}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.facebook.com/Congoirishaffair/photos/a.385398671471585/2458120110866087/?type=3|teideal=Congo - an Irish Affair|language=ga|work=www.facebook.com|dátarochtana=2020-11-08}}</ref> Bhí cogadh cathartha faoi lán seoil ann ag an am agus na hollchumhachtaí impiriúlacha ag iarraidh greim a choinneáil ar na [[Mianach (mianadóireacht)|mianraí]] luachmhara.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/maith-agus-olc-the-siege-of-jadotville/|teideal=Maith agus olc – The Siege of Jadotville|údar=Somhairle Mag Uidhir|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2020-11-08}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ach fágadh gasúir óga Éireannacha ina n-aonar i lár cogadh cathartha faoi theas na hAfraice agus thréig údaráis na hÉireann agus na Náisiún Aontaithe iad.[[Íomhá:THE EASTER SUNDAY PARADE - IN MEMORY OF THE EASTER 1916 RISING (UN FORCE ONUC IN THE CONGO 1960)-113038 (25802960850).jpg|clé|mion|carr armúrtha (1960-61) de chuid ONUC]] == Iarmhairtí == D'fhan an Congó corraithe go mór is go dona anuas na blianta; tá baol [[Cinedhíothú|cinedhíothach]] ann fós inniu.[[Íomhá:ONEt Annual Mass (15561818027).jpg|clé|mion|searmanas comórtha, 2014 agus Cumann Sheansaighdiúirí Éireannacha na Náisiún Aontaithe]] Chuaigh an eachtra Niemba chomh mór sin i bhfeidhm ar an bpobal in Éirinn gur neadaigh ainm na treibhe i gcaint na ndaoine mar nath ar ghrúpa buile. Sa Mhúsaem Óglaigh na hÉireann (Dún Uí Mhaoilíosa) inniu, tá [[tua]] le feiceáil a húsáideadh i luíochán Niemba (ciorraíodh [[Corp an duine|coirp]] na saighdiúirí ina bpíosaí).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.military.ie/ga/faisneis-phoibli/musaem-oglaigh-na-heireann/musaem-dun-ui-mhaoiliosa/dun-ui-mhaoiliosa-museum.html|teideal=Dún Uí Mhaoilíosa Museum|language=en|work=www.military.ie|dátarochtana=2020-11-08|archivedate=2020-11-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201114232534/https://www.military.ie/ga/faisneis-phoibli/musaem-oglaigh-na-heireann/musaem-dun-ui-mhaoiliosa/dun-ui-mhaoiliosa-museum.html}}</ref> == Féach freisin == * [[Oibríocht na Náisiún Aontaithe sa Chongó]] * [[Léigear Jadotville|Cath Jadotville]] *[[Poblacht Dhaonlathach an Chongó]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Poblacht Dhaonlathach an Chongó]] [[Catagóir:Náisiúin Aontaithe]] [[Catagóir:Arm na hÉireann]] [[Catagóir:Luíocháin]] [[Catagóir:1960]] 58lx3uu07uk6sc4lhgfz7lvu6qn7jxb 0 98032 1310631 1309518 2026-04-27T19:46:49Z Conradder 34685 /* 2017 */ 1310631 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''Aontroim Thoir''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] ([[An Béarla|Béarla]]: ''East Anthrim'' ). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == '' * ón 15 Meán Fómhair 2023 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:#F7D712;"| | [[Stewart Dickson]] | [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|PCTÉ]] |- |scope="row" style="background:#F7D712;"| |[[Danny Donnelly]] |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|PCTÉ]] |- |scope="row" style="background:#ED6701;"| | [[Cheryl Brownlee]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:#ED6701;"| | [[Gordon Lyons]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:#7DC6F0;"| | [[John Stewart]] | [[PAU]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Aontroim Thoir <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2022/NI-Assembly-Election-2022-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2022 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-26}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[John Stewart]]'''|| 15.40%|| 6,195 ||6,267 ||'''8,459'''|| || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Gordon Lyons]]'''|| 15.55%|| 6,256 ||6,281 ||6,555 ||'''6,873 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Stewart Dickson]]'''|| 12.57% ||5,059 ||5,643 ||5,910 ||6,370 ||'''7,207''' |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Danny Donnelly]]'''|| 10.50% ||4,224 ||4,759 ||4,844 ||5,001 ||'''6,784''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[David Hilditch]]'''|| 14.07% ||5,662 ||5,690 ||6,110 ||6,500 ||'''6,544''' |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||[[Norman Boyd]]|| 9.10% ||3,661 ||3,699 ||4,007 ||4,408 ||4,467 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Oliver McMullan]]|| 9.13% ||3,675 ||4,154 ||4,171 ||4,180 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Roy Beggs Jr]]|| 8.82% ||3,549 ||3,634 || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Siobhán McAlister ||2.98% ||1,200 || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Mark Bailey|| 1.87% ||754|| || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 67,699 ''' Bailí:''' 40,235''' Millte:''' 458''' Cuóta:''' 6,706''' Vótóirí:''' 40,693(60.11%) |} ====2017==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Aontroim Thoir <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2017 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-27|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819191400/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets}}</ref> |- |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7!! Comhair 9!! Comhair 9 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[David Hilditch]]'''|| 16.03% ||6,000 ||6,037 ||'''6,248 || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Stewart Dickson]]'''|| 11.17% ||4,179 ||4,616 ||4,658 ||5,065 ||5,171 ||'''6,783'''|| || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Roy Beggs Jr]]|| 13.68%|| 5,121 ||5,272 ||5,589 ||5,714 ||6,156 ||'''6,324 '''|| || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Gordon Lyons]]'''|| 10.29% ||3,851 ||3,869 ||4,068 ||4,078 ||4,473 ||4,490 ||4,513.94 ||'''7,553.94''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[John Stewart]]'''||9.02% ||3,377 ||3,479 ||3,709 ||3,788 ||4,131 ||4,260 ||4,599.72 ||5,034.99 ||'''6,343.88''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Oliver McMullan]]|| 9.89% ||3,701 ||3,750 ||3,752 ||4,278 ||4,292 ||4,523 ||4,690.58 ||4,698.58 ||4,700.77 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] ||Stephen Ross|| 8.85%|| 3,313 ||3,334 ||3,527 ||3,539 ||3,816 ||3,825 ||3,834.12 || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || [[Danny Donnelly]]|| 4.86% ||1,817 ||2,087 ||2,105 ||2,470 ||2,515|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 4.22% ||1,579 ||1,653 ||1,933 ||1,955|| || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]||Margaret Anne McKillop || 4.07% ||1,524 ||1,633 ||1,653 || || || || || || |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Ruth Wilson|| 4.24% ||1,534 ||1,587 || || || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Dawn Patterson ||2.08% ||777 || || || || || || || |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | Rogha eile an Lucht Oibre || Conor Sheridan ||1.05% ||393 || || || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] || Alan Dunlop ||0.41%|| 152|| || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | Neamhspleách || Ricky Best ||0.28%|| 106|| || || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 62,933 ''' Bailí:''' 37,424''' Millte:''' 412''' Cuóta:''' 6,238''' Vótóirí:''' 37,836(60.12%) |} ====2016==== ====2011==== ====2007==== ====2003==== ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] rlvmt15wx4gbqsbv2ilpdl9pnul8fiz 1310632 1310631 2026-04-27T19:47:08Z Conradder 34685 /* 2017 */ 1310632 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is toghcheantar tionóil é '''Aontroim Thoir''' ar [[Tionól Thuaisceart Éireann|Thionól Thuaisceart Éireann]] ([[An Béarla|Béarla]]: ''East Anthrim'' ). D'úsáideadh an suíochán den chéad uair i dtoghchán do [[Tuaisceart Éireann|Thuaisceart Éireann]] amháin, d’[[Fóram Thuaisceart Éireann|Fhóram Thuaisceart Éireann]] i 1996. Ó 1998, tá baill tofa aige don Tionól reatha. == Baill == '' * ón 15 Meán Fómhair 2023 amach'' {| class="wikitable sortable" style="width: 600px;" |- ! colspan="2" | Ball !! Páirtí |- |scope="row" style="background:#F7D712;"| | [[Stewart Dickson]] | [[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|PCTÉ]] |- |scope="row" style="background:#F7D712;"| |[[Danny Donnelly]] |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|PCTÉ]] |- |scope="row" style="background:#ED6701;"| | [[Cheryl Brownlee]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:#ED6701;"| | [[Gordon Lyons]] | [[PAD]] |- |scope="row" style="background:#7DC6F0;"| | [[John Stewart]] | [[PAU]] |} == Toghcháin == === Tionól Thuaisceart Éireann === ====2022==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Aontroim Thoir <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2022/NI-Assembly-Election-2022-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2022 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-26}}</ref> |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[John Stewart]]'''|| 15.40%|| 6,195 ||6,267 ||'''8,459'''|| || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Gordon Lyons]]'''|| 15.55%|| 6,256 ||6,281 ||6,555 ||'''6,873 |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Stewart Dickson]]'''|| 12.57% ||5,059 ||5,643 ||5,910 ||6,370 ||'''7,207''' |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Danny Donnelly]]'''|| 10.50% ||4,224 ||4,759 ||4,844 ||5,001 ||'''6,784''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[David Hilditch]]'''|| 14.07% ||5,662 ||5,690 ||6,110 ||6,500 ||'''6,544''' |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||[[Norman Boyd]]|| 9.10% ||3,661 ||3,699 ||4,007 ||4,408 ||4,467 |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Oliver McMullan]]|| 9.13% ||3,675 ||4,154 ||4,171 ||4,180 || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || [[Roy Beggs Jr]]|| 8.82% ||3,549 ||3,634 || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]] || Siobhán McAlister ||2.98% ||1,200 || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Mark Bailey|| 1.87% ||754|| || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 67,699 ''' Bailí:''' 40,235''' Millte:''' 458''' Cuóta:''' 6,706''' Vótóirí:''' 40,693(60.11%) |} ====2017==== {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%; line-height:16px;" |- ! align=center colspan=16| [[Toghchán Chomhthionól Thuaisceart Éireann 2022|Toghchán Chomhthionól 2022]]: Aontroim Thoir <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets|teideal=NI Assembly Election 2017 - Result Sheets|work=The Electoral Office of Northern Ireland - EONI|dátarochtana=2026-04-27|archivedate=2021-08-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210819191400/https://www.eoni.org.uk/Elections/Election-results-and-statistics/Election-results-and-statistics-2003-onwards/Elections-2017/NI-Assembly-Election-2017-Result-Sheets}}</ref> |- |- ! align=center colspan=2| Páirtí !! Iarrthóir !! Scair !! Comhair 1 !! Comhair 2 !! Comhair 3 !! Comhair 4 !! Comhair 5 !! Comhair 6 !! Comhair 7!! Comhair 9!! Comhair 9 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[David Hilditch]]'''|| 16.03% ||6,000 ||6,037 ||'''6,248 || || || || || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || '''[[Stewart Dickson]]'''|| 11.17% ||4,179 ||4,616 ||4,658 ||5,065 ||5,171 ||'''6,783'''|| || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[Roy Beggs Jr]]'''|| 13.68%|| 5,121 ||5,272 ||5,589 ||5,714 ||6,156 ||'''6,324 '''|| || || |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] || '''[[Gordon Lyons]]'''|| 10.29% ||3,851 ||3,869 ||4,068 ||4,078 ||4,473 ||4,490 ||4,513.94 ||'''7,553.94''' |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Uladh/meta/color}};" | || [[PAU]] || '''[[John Stewart]]'''||9.02% ||3,377 ||3,479 ||3,709 ||3,788 ||4,131 ||4,260 ||4,599.72 ||5,034.99 ||'''6,343.88''' |- | style="background:{{Sinn Féin/meta/color}};" | || [[Sinn Féin]] || [[Oliver McMullan]]|| 9.89% ||3,701 ||3,750 ||3,752 ||4,278 ||4,292 ||4,523 ||4,690.58 ||4,698.58 ||4,700.77 |- | style="background:{{Páirtí Aontachtach Daonlathach/meta/color}};" | || [[PAD]] ||Stephen Ross|| 8.85%|| 3,313 ||3,334 ||3,527 ||3,539 ||3,816 ||3,825 ||3,834.12 || || |- | style="background:{{Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann/meta/color}};" | || |[[Páirtí Comhghuaillíochta Thuaisceart Éireann|Comhaontas]] || [[Danny Donnelly]]|| 4.86% ||1,817 ||2,087 ||2,105 ||2,470 ||2,515|| || || || |- | style="background:{{Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe/meta/color}};" | || |[[Páirtí Neamhspleáchais na Ríochta Aontaithe|PNRA]] || 4.22% ||1,579 ||1,653 ||1,933 ||1,955|| || || || || |- | style="background:{{Páirtí Sóisialta Daonlathach an Lucht Oibre/meta/color}};" | || [[PSDLO]]||Margaret Anne McKillop || 4.07% ||1,524 ||1,633 ||1,653 || || || || || || |- | style="background:{{Glór Traidisiúnta na nAontachtaithe/meta/color}};"| || [[Glór Traidisiúnta Aontachtach|GTA]] ||Ruth Wilson|| 4.24% ||1,534 ||1,587 || || || || || || || |- | style="background:{{Comhaontas Glas/meta/color}};" | || |[[Páirtí Glas Thuaisceart Éireann|Páirtí Glas (TÉ)]] || Dawn Patterson ||2.08% ||777 || || || || || || || |- | style="background:{{Cross-Community Labour Alternative/meta/color}};" | || | Rogha eile an Lucht Oibre || Conor Sheridan ||1.05% ||393 || || || || || || || || |- | style="background:{{An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)/meta/color}};" | || | [[Coimeádaigh Thuaisceart Éireann|Coimeádaigh TÉ]] || Alan Dunlop ||0.41%|| 152|| || || || || || || || |- | style="background:{{Neamhspleách/meta/color}};" | || | Neamhspleách || Ricky Best ||0.28%|| 106|| || || || || || || || |- | align=left colspan=13|'''Toghthóirí:''' 62,933 ''' Bailí:''' 37,424''' Millte:''' 412''' Cuóta:''' 6,238''' Vótóirí:''' 37,836(60.12%) |} ====2016==== ====2011==== ====2007==== ====2003==== ====1998==== ===Fóram 1996=== == Tagairtí == {{reflist}} {{stumpa}} {{Teimpléad:Tionól Thuaisceart Éireann}} [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] clxrbh7glgkg7pzfossx9efh2x0qdi9 0 99368 1310681 1295868 2026-04-28T05:15:24Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310681 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} [[Polaiteoir]] de chuid [[An Páirtí Coimeádach (An Ríocht Aontaithe)|an Pháirtí Choimeádaigh]] sa [[Ríocht Aontaithe]] ba ea '''James Brokenshire''' ([[8 Eanáir]] [[1968]] – [[7 Deireadh Fómhair]] [[2021]]), MP do Old Bexley agus [[Sidcup]], agus Stát Rúnaí an Tuaiscirt idir 2016-2018 i rialtas [[Theresa May]], == Saol == Bhí dlúthbhaint ag Brokenshire agus Príomh-Aire na Breataine [[Theresa May]] le chéile. Bhí Brokenshire ina aire don [[Imirce (daonra)|imirce]] san Oifig Gnóthaí Baile le linn do May a bheith i bhfeighil ar an oifig sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/james-brokenshire-eirithe-as-mar-runai-stait-an-tuaiscirt-de-bharr-drochshlainte/|teideal=James Brokenshire éirithe as mar Rúnaí Stáit an Tuaiscirt de bharr drochshláinte|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-10-08}}</ref> Ceapadh James Brokenshire mar Stát Rúnaí don Tuaisceart in Iúil 2016. D'éirigh sé as in Eanáir 2018 ar chúinsí sláinte. Chaith sé tamall mar Rúnaí Tithíochta idir 2018 agus 2019. Sa bhliain 2017, thug Brokenshire foláireamh go gcaithfear riail dhíreach ó Westminster a chur i bhfeidhm nó toghchán eile a ghairm mura n-éireoidh le páirtithe Stormont rialtas nua a bhunú faoi thús Bhealtaine 2017.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Riail dhíreach nó toghchán eile' - Stát-Rúnaí an Tuaiscirt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2017/0412/867275-riail-dhireach-no-toghchan-eile-stat-runai-an-tuaiscirt/|date=2017-04-12|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Sheachain an Stát Rúnaí Brokenshire riail dhíreach as Westminster ach fágadh folús dá réir, státseirbhísigh i bhfeighil riaradh Thuaisceart Éireann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/comhartha-soirt-ar-an-deighilt-idir-an-dup-agus-sf-is-ea-ceist-an-achta-gaeilge/|teideal=Comhartha sóirt ar an deighilt idir an DUP agus SF is ea ceist an Achta Gaeilge|údar=Póilín Ní Chiaráin|dáta=2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2021-10-08}}</ref> D'éirgh James Brokenshire as a chuid cúramaí mar Rúnaí Baile i Rialtas na Breataine i mí Iúil nuair a tháinig a thinneas marfach chun cinn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Iar-Stát Rúnaí an Tuaiscirt James Brokenshire tar éis bháis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2021/1008/1252531-iar-stat-runai-an-tuaiscirt-james-brokenshire-tar-eis-bhais/|date=2021-10-08|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> I ráiteas ón Tánaiste ag an am, [[Simon Coveney]]<nowiki/>dúirt sé gur le díomá a chuala sé faoi éirí as Brokenshire, ag rá gur oibrigh sé go dícheallach mar Stát Rúnaí ar mhaithe leis an bpolaitíocht agus [[Comhaontú Aoine an Chéasta]] ó thuaidh.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=James Brokenshire éirithe as mar Stát Rúnaí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2018/0108/931836-james-brokenshire-eirithe-as-mar-stat-runai/|date=2018-01-08|language=en|author=Nuacht RTÉ}}</ref> 53 bliain d'aois a bhí Brokenshire nuair a d'éag sé ar [[7 Deireadh Fómhair]] [[2021]], agus é ag fulaingt le h[[ailse]] [[Scamhóg|scamhóige]] le tamall.<ref>{{Lua idirlín|url=http://dx.doi.org/10.1163/1570-6664_iyb_sim_person_26074|teideal=Brokenshire, James|work=International Year Book and Statesmen's Who's Who|dátarochtana=2021-10-08}}</ref> [[Íomhá:Criminal Justice (6394164927).jpg|clé|mion|Henry Bellingham agus James Brokenshire, 2011]] == Féach freisin == * [[Brandon Lewis]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Brokenshire, James}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1968]] [[Catagóir:Básanna in 2021]] [[Catagóir:An Páirtí Coimeádach]] [[Catagóir:Aturnaetha Sasanacha]] [[Catagóir:Básanna de bharr ailse]] [[Catagóir:Daoine as Londain]] [[Catagóir:Essex]] [[Catagóir:Feisirí de Pharlaimint na Ríochta Aontaithe]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí Sasanacha]] [[Catagóir:Státrúnaithe Thuaisceart Éireann]] 0vch3ulykjea9iey801l1bex2dostcy 0 103300 1310664 1293308 2026-04-28T03:29:11Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310664 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Coinbhleacht Mhíleata}} Thosaigh seach-chogadh in [[Éimin]] i ndeireadh na bliana 2014.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/20758517/|teideal=An trodaíocht ag leanúint ar aghaidh i bPoblacht Éimin|údar=An ceannfort Frank Reidy / Adhmhaidin RnaG|dáta=2015|language=ga|work=RTE Radio / RnaG|dátarochtana=2022-07-23}}</ref> Chuaigh cúrsaí ó smacht in 2015 agus an teannas idir an [[An Araib Shádach|Araib Shádach]] (agus a comhghuaillithe cumhachtacha, [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]] agus an [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|Ríocht Aontaithe]] go háirithe) agus an [[An Iaráin|Iaráin]] (agus na réabhlóidithe [[Houthi]]) ag géarú. Chuaigh an cogaíocht in abar go gasta, Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta in Aibreán 2022.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Yemeni peace process|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Yemeni_peace_process&oldid=1117277762|journal=Wikipedia|date=2022-10-20|language=en}}</ref> De réir a chéile, d'éirigh '''Cogadh Cathartha Éimin''' 'an ghéarchéim daonna is measa ar domhan', sa [[21ú haois]] de réir na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiúin Aontaithe]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://crisisrelief.un.org/yemen-worst-humanitarian-crisis-in-the-world|teideal=Yemen: The worst humanitarian crisis in the world|údar=crisisrelief.un.org|language=en|work=crisisrelief.un.org|dátarochtana=2022-07-23}}</ref> Fuair b'fhéidir 377,000 bás le linn 2015-2021. Tugann "Cogadh na gCarad" ar an gcoimhlint go minic ach seach-chogadh a bhí ann i ndáiríre, agus na cumhachtaí eachtrannacha ag troid lena chéile. [[Íomhá:Houthis-control 2014-2015.gif|clé|mion|Tá na Houthi lonnaithe sa tuaisceart agus an-rath orthu le linn 2014-2015, rud a chur eagla an domhain ar na "Comhghuaillithe"]] === Cúlra === Lárionad [[sceimhlitheoireacht]]<nowiki/>a Ioslamacha ba ea Éimin ó na [[1990idí]] ar aghaidh. Mar shampla, sa bhliain 2015, mhaígh [[Al-Qaeda|Al Qaeda]] in Éimin gurb iad a bhí taobh thiar de na hionsaithe sceimhlitheoireachta ar oifigí na hirise, [[Charlie Hebdo]] i bPáras na Fraince.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Al Qaeda taobh thiar d'ionsaithe Phárais|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/0114/672461-an-iris-fhrancach-charlie-hebdo-curtha-ar-an-margadh/|date=2015-01-14|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Yemeni Civil War LATUFF 2016.png|clé|mion|Scigphictiúr de chuid Carlos Lattouf, WikiLeaks 2016]] === Imeachtaí === Thosaigh Cath Sanaa ar 9 Meán Fómhair 2014.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Battle of Sanaa (2014)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Battle_of_Sanaa_(2014)&oldid=1090792661|journal=Wikipedia|date=2022-05-31|language=en}}</ref> Lánscoireadh an pharlaimint in [[Sanaʽa]] agus tháinig 'Coiste Réabhlóideach'<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Supreme Revolutionary Committee|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Supreme_Revolutionary_Committee&oldid=1032152437|journal=Wikipedia|date=2021-07-05|language=en}}</ref> de chuid na [[Houthi]] le chéile ar [[6 Feabhra]] [[2015]]. Bhí an-rath ar Houthi le linn 2014-2015, rud a chur eagla an domhain ar na "Comhghuaillithe" [[Íomhá:Theresa May - how many children have you killed today ? (29091327758).jpg|clé|mion|méadú ar thrádáil na n-arm sna 2010idí agus agóid i Londain, 22 Meitheamh 2018]] Ar 26 Márta 2015, .thosaigh “Obráid  Decisive Storm” nuair a d’ionsaigh an Araib Shádach na Houthi in Éimin. Ach ní raibh an Stoirm cinniúnach ar chor ar bith.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Saudi Arabian–led intervention in Yemen|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Saudi_Arabian%E2%80%93led_intervention_in_Yemen&oldid=1143045832|journal=Wikipedia|date=2023-03-05|language=en}}</ref> === Básanna === Idir 2015 agus 2021, fuair b'fhéidir 377,000 bás le linn an chogaidh, de réir [[Clár um Fhorbairt na Náisiúin Aontaithe]] * 154,000 de bharr na cogaíochta; * 223,000, básanna indíreacha, an gorta go háirithe,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/21144169/|teideal=Achainí déanta ag Na Náisiúin Aontaithe, ag Oxfam agus ag eagraíochtaí carthanachta eile ag iarraidh fóirint ar an ngorta atá ag bagairt ar Éimin|údar=Sorcha Nic Mhathúna, Oxfam Ireland|dáta=Márta 2017|language=en|work=RTE Radio / RnaG|dátarochtana=2022-07-23}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://arabdevelopmentportal.com/sites/default/files/publication/undp-yemen_impactofwar_web_0.pdf|teideal=ASSESSING THE IMPACT OF WAR IN YEMENː Pathways for Recovery|údar=Clár um Fhorbairt na Náisiúin Aontaithe / Taylor Hanna {{!}} David K. Bohl {{!}} Jonathan D. Moyer|dáta=2021|dátarochtana=2022}}{{Dead link|date=Márta 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=United Nations Development Programme|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=United_Nations_Development_Programme&oldid=1097470794|journal=Wikipedia|date=2022-07-10|language=en}}</ref><ref>Clár Forbartha na Náisiúin Aontaithe</ref> Is ar na leanaí is measa a thiteann an choimhlint. Bhí an chomhghuaillíocht freagrach as an gcuid is mó de na básanna. Agus le linn na [[2000idí|2010idí]], bhí an Bhreatain agus Stáit Aontaithe Mheiriceá ar an dá thír a dhíol an líon is mó d’airm leis an Araib Shádach.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/na-salaimis-ar-lamha-le-fuil-na-neimineach/|teideal=Ná salaímis ár lámha le fuil na nÉimineach Tuairisc ó Mhanainn|údar=Isla Callister|dáta=2019|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-07-23}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Fógraíodh sos comhraic ina measc siúd a bhí i mbun cogaíochta in Aibreán 2022. Thosaigh [[Géarchéim na Mara Rua]] an bhliain dár gcionn. == Féach freisin == * [[Éimin]] * [[Géarchéim na Mara Rua]], 2023- == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Gortaí]] [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta Ioslamacha]] [[Catagóir:Stair Éimin]] [[Catagóir:Stair na hIaráine]] [[Catagóir:Stair na hAraibe Sádaí]] ds37v11l7gnwydfhqgx8g12vyssdy56 2 103546 1310662 1309364 2026-04-28T02:55:01Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1310662 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | [[Cair Chaladain]] |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q112558594|Beatrice Galilee]]'' | | | ''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]''<br/>''[[:d:Q876864|eagarthóir rannchuidithe]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q1231865|oideolaí]]'' | 1982 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q17285037|Val Williams]]'' | | | ''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q780596|coimeádaí taispeántais]]'' | 1949 | | [[Coventry]] |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q105199421|Beth Singler]]'' | | | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q12347522|eitneagrafaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1980-12-01 | | [[Portsmouth]] |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q111442506|Onyi Nwabineli]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q16515647|mentor]]'' | 1980s | | ''[[:d:Q320704|Cathair Bheinin]]'' |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q3400985|acadóir]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|Q5428874]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |- | ''[[:d:Q122766540|Valentina Rosselli]]'' | [[Íomhá:Valentina Rosselli portrait.jpg|center|128px]] | | | 1992-03-10 | ''[[:d:Q22575835|Ghost in the Shell]]''<br/>''[[:d:Q53737937|Godzilla: King of the Monsters]]''<br/>[[The Lion King (scannán 2019)|The Lion King]]<br/>''[[:d:Q54958420|The One and Only Ivan]]''<br/>''[[:d:Q114242678|Mufasa: The Lion King]]''<br/>''[[:d:Q24284363|Cruella]]'' | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|Q5428874]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q78911542|Micky Lee]]'' | [[Íomhá:Moneylab 16 (49212474961).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q28692502|gníomhaí ar son chearta na mban]]''<br/>''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q110552143|Anna-Maria Belli]]'' | | | ''[[:d:Q18245236|raideolaí]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | | | |- | ''[[:d:Q11282460|Iris Barry]]'' | | | [[staraí]]<br/>''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>[[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q674426|coimeádaí]]''<br/>''[[:d:Q7241052|preservationist]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6430706|léirmheastóir]]''<br/>''[[:d:Q182436|leabharlannaí]]''<br/>''[[:d:Q4220892|léirmheastóir scannáin]]''<br/>''[[:d:Q333634|aistritheoir]]'' | 1895-03-28 | | [[Washwood Heath]] |- | ''[[:d:Q276607|Kate Thompson]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q18844224|scríbhneoir ficsean eolaíochta]]''<br/>''[[:d:Q4853732|scríbhneoir litríocht pháistí]]''<br/>''[[:d:Q5434338|fantasy author]]''<br/>[[úrscéalaí]]<br/>''[[:d:Q28389|scríbhneoir scripte]]'' | 1956-11-10 | | ''[[:d:Q826561|Halifax]]'' |- | ''[[:d:Q28075804|Melanie Windridge]]'' | [[Íomhá:Melanie&Aurora.jpg|center|128px]] | | [[fisiceoir]]<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 20th century | | |- | ''[[:d:Q110479470|Muriel Howorth]]'' | [[Íomhá:AtomicGardeningMurielPlant.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q205375|cumadóir]]''<br/>''[[:d:Q758780|garraíodóir]]''<br/>[[tionchaire]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q15143191|cumarsáidí eolaíochta]]'' | 1886-10-21 | | |- | ''[[:d:Q20995290|Rachel Botsman]]'' | [[Íomhá:Explaining the Sharing Economy - Rachel Botsman.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>[[eacnamaí]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1978 | | |- | ''[[:d:Q100146632|Salma Samar Damluji]]'' | [[Íomhá:Salma Samar Damluji.jpg|center|128px]] | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Béiriút]] |- | ''[[:d:Q49493676|Tabitha Goldstaub]]'' | [[Íomhá:Tabitha Goldstaub at DDaT 'All About People 18'.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q43845|duine den lucht gnó]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>''[[:d:Q140686|cathaoirleach]]''<br/>''[[:d:Q131524|fiontraí]]''<br/>''[[:d:Q2462658|bainisteoir]]''<br/>''[[:d:Q2994387|sainchomhairleoir]]''<br/>''[[:d:Q978044|feidhmeannach]]'' | 1987 | | |} == Coláiste Newnham, Cambridge == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4936482|Ella Sophia Armitage]]'' | | staraí Sasanach (1841-1931) | [[seandálaí]]<br/>[[staraí]]<br/>''[[:d:Q26224000|caisealeolaí]]''<br/>[[scríbhneoir]] | 1841-03-03 | | [[Learpholl]] |- | ''[[:d:Q4966250|Margaret Masterman]]'' | | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q4964182|fealsamh]]''<br/>''[[:d:Q15976270|ríomhtheangeolaí]]'' | 1910-05-04 | | [[Londain]] |} == Ollscoil California, Berkeley == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q3266022|Lucy Suchman]]'' | [[Íomhá:Lucy Suchman.jpeg|center|128px]] | socheolaí Briotanach | ''[[:d:Q4773904|antraipeolaí]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q5428874|ball den fhoireann teagaisc]]''<br/>''[[:d:Q30131998|cultural anthropologist]]'' | 1940s | | ''[[:d:Q217346|Ithaca]]'' |- | ''[[:d:Q7129217|Pamela McCorduck]]'' | | scríbhneoir Meiriceánach | [[scríbhneoir]]<br/>[[iriseoir]] | 1940-10-27 | | [[Learpholl]] |} == Ollscoil Oxford == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q58479027|Ann E. Nicholson]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1965 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q60161917|Verity Harding]]'' | | | [[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q123574267|AI ethicist]]''<br/>[[eolaí]]<br/>''[[:d:Q1238570|eolaí polaitiúil]]'' | 1984-10 | | |} == University College London == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q4683041|Aditi Shankardass]]'' | | | ''[[:d:Q6337803|eolaí néarchórais]]''<br/>[[amhránaí]] | | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q7561727|Sonia Livingstone]]'' | [[Íomhá:Sonia Livingstone Headshot (cropped).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q10672931|síceolaí sóisialta]]''<br/>[[síceolaí]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1960-04-30 | | |} == Misc == {| class='wikitable sortable' ! Article ! íomhá ! description ! gairm ! dáta breithe ! saothar suntasach ! áit bhreithe |- | ''[[:d:Q28861611|Alina Payne]]'' | | | ''[[:d:Q1792450|staraí na healaíne]]''<br/>''[[:d:Q5758653|múinteoir meánscoile]]''<br/>''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>[[Lia|dochtúir leighis]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1954 | | [[Búcairist]] |- | ''[[:d:Q61119025|Alison Griffiths]]'' | | | ''[[:d:Q4220878|film scholar]]''<br/>''[[:d:Q6386271|media scholar]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1963-08-04 | | [[an Bhreatain Bheag]] |- | ''[[:d:Q4767701|Annabel Walker]]'' | | scríbhneoir Sasanach | [[iriseoir]]<br/>''[[:d:Q864380|beathaisnéisí]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>''[[:d:Q6051619|iriseoir tuairime]]'' | 1958 | | |- | ''[[:d:Q11604|Carole Goble]]'' | [[Íomhá:Carole Goble by Rob Whitrow (15682291039).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q2904006|bithfhaisnéisí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[ollamh]] | 1961-04-10 | ''[[:d:Q12269561|ELIXIR]]'' | |- | ''[[:d:Q14097|Enid Mumford]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q2306091|socheolaí]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1924-03-06 | | ''[[:d:Q780923|Wallasey]]''<br/>[[Merseyside]] |- | ''[[:d:Q20831555|Jean Bacon]]'' | | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1942 | | [[Sheffield]] |- | ''[[:d:Q30289457|Kate Devlin]]'' | [[Íomhá:Congreso Futuro 2020 - Kate Devlin 02.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q15976092|taighdeoir intleacht shaorga]]''<br/>[[seandálaí]] | 20th century | | [[Tuaisceart Éireann]] |- | ''[[:d:Q58411237|Lucia Specia]]'' | | | ''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1265807|eolaí faisnéise]]'' | | | |- | ''[[:d:Q55238524|Melissa Terras]]'' | [[Íomhá:Melissa Terras colour portrait.jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q1650915|taighdeoir]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1950<br/>1975 | | |- | ''[[:d:Q59784404|Renita D'Silva]]'' | | | [[scríbhneoir]] | 1970s | | [[an India]] |- | ''[[:d:Q7382878|Ruth Aylett]]'' | | ríomheolaí Briotanach | ''[[:d:Q81096|innealtóir]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[scríbhneoir]]<br/>[[file]] | 1951 | | [[Londain]] |- | ''[[:d:Q59679067|Sarah Spurgeon]]'' | | innealtóir leictreach Briotanach | ''[[:d:Q1327627|electrotechnician]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]''<br/>[[eolaí]] | 1963-12-04 | | [[Wolverhampton]] |- | ''[[:d:Q30318445|Sophia Ananiadou]]'' | [[Íomhá:Sophia Ananiadou P1010708 (13870338265).jpg|center|128px]] | | ''[[:d:Q14467526|teangeolaí]]''<br/>''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]'' | 1957-12-31 | | |- | ''[[:d:Q27063702|Tatjana Schneider]]'' | | | ''[[:d:Q42973|ailtire]]''<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1974 | | |- | ''[[:d:Q11626|Wendy Hall]]'' | [[Íomhá:Wendy hall 2011.jpg|center|128px]] | ríomheolaí Briotanach (1952-) | ''[[:d:Q82594|eolaí ríomhaireachta]]''<br/>[[matamaiticeoir]]<br/>''[[:d:Q1622272|múinteoir ollscoile]]'' | 1952-10-25 | | [[Londain]] |} ||sparql =SELECT distinct ?item WHERE { ?item wdt:P101/(wdt:P279)* wd:Q11016. ?item wdt:P27 wd:Q145. ?item wdt:P21 wd:Q6581072 . ?article schema:about ?item} |section = P69 |sort= label |columns = label:Article,P18,description,P106,p569,p800,P19 |thumb = 128 |min_section = 2 }} n78eii2wmi3tbqw4nge8e71wnfyr51k 0 105269 1310625 1116271 2026-04-27T17:39:34Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310625 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Geografaíocht Pholaitiúil}} Is [[Comúin na Fraince|común]] í '''Baden''' atá suite sa ''Département du Morbihan'' i réigiún [[An Bhriotáin|na Briotáine]] in iarthuaisceart na [[An Fhrainc|Fraince]]. == Nascadh == Tá Baden nasctha le [[Weilheim (Baden)|Weilheim]]. == Tagairtí == {{Reflist}} == Naisc sheachtracha == * [https://www.baden.fr Suíomh Oifigiúil]{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Síol-tír-fr}} [[Catagóir:Comúin sa Morbihan]] 636rw4gix90d5xcw5xv6ouh0j8p7gcv 14 105295 1310540 1291541 2026-04-27T14:53:56Z Seachránaí 53315 Catagóirí 1310540 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1452]] [[Catagóir:Básanna i 1519]] [[Catagóir:Aireagóirí]] [[Catagóir:Dealbhóirí Iodálacha]] [[Catagóir:Eolaithe Iodálacha]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Innealtóirí Iodálacha]] [[Catagóir:Maisitheoirí]] [[Catagóir:Matamaiticeoirí Iodálacha]] [[Catagóir:Péintéirí Iodálacha]] elyh6fxznaluqnwkizm3dp341kmdez5 0 105440 1310667 1246713 2026-04-28T04:38:07Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310667 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Reáchtáladh idir 6 Samhain - [[18 Samhain]] [[2022]] in [[Sharm el-Sheikh|Sharm El Sheikh]] san [[An Éigipt|Égipt]], '''COP27''' (Comhdháil na bPáirtithe 27) nó '''Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide''', '''2022'''. Tíortha a shínigh [[Creat-Choinbhinsiún na Naisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide|Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] a bhí páirteach sa chruinniú mullaigh dá ngairmtear COP27, faoi choimirce na [[Na Náisiúin Aontaithe|Náisiún Aontaithe]]. === Cúlra === Bhí an Chomhdháil ag tarlú agus níos mó fianaise ná riamh tagtha chun solais go bhfuil an pláinéad i staid éigeandála, mar a dúirt [[António Guterres]], [[Ard-Rúnaí na Náisiún Aontaithe]],<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.un.org/sg/en/content/sg/statement/2022-11-07/secretary-generals-remarks-high-level-opening-of-cop27-delivered-scroll-down-for-all-english-version|teideal=Secretary-General's remarks to High-Level opening of COP27 - as delivered [scroll down for all English version] {{!}} United Nations Secretary-General|work=www.un.org|dátarochtana=2022-11-12}}</ref> agus go bhfuil géarghá le héirí as úsáid breoslaí iontaise chomh luath agus is féidir.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/12-samhain-2022-tiobraid-%C3%A1rann/id1525428808?i=1000585946080|teideal=‎Nuacht Mhall: (Tiobraid Árann)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=12 Samhain 2022|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2022-11-12}}</ref> === Eagraíocht === Bhí níos mó ná nócha ceann stáit agus ionadaithe ó beagnach dhá chéad tír i láthair.<ref name=":0" /> Bhí sé molta do thíortha rachmasacha an domhain gearradh siar suntasach a dhéanamh ar a gcuid astaíochtaí carbóin má táthar le teocht na cruinne a choinneáil 1.5 céim os cionn an leibhéil a bhí ann ag deireadh na naoú haoise déag.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=Taoiseach ag an gComhdháil Aeráide san Éigipt|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1107/1333615-taoiseach-ag-an-gcomhdhail-aeraide-san-eigipt/|date=2022-11-07|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí [[Joe Biden]], [[Uachtarán na Stát Aontaithe]], ann ach ní raibh [[Xi Jinping]], Ceannaire ar [[Daon-Phoblacht na Síne|Dhaon-Phoblacht na Síne]], i láthair. ==== Cabhair ar phobail leochaileacha ==== Bunaíodht ciste idirnáisiúnta le teacht i gcabhair ar phobail leochaileacha ar fud an domhain a bhfuil an t-athrú aeráide ag dul i gcion go mór orthu. {{Main|Cóir aeráide}} Don chéad uair, ghlac na tíortha saibhre leis an bprionsabal an 'údar an truaillithe a íocann". Ach chuir Éire €10 milliún sa chiste (méid beag bídeach). Rinne Uachtarán na Fraince, [[Emmanuel Macron]], éileamh ar [[an tSín]] agus ar [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|na Stáit Aontaithe]] a gcion féin a íoc ionas go mbeidh na tíortha bochta in ann déileáil leis an athrú aeráide.<ref name=":1" /> ==== Éire ==== Bhí sé geallta ag an [[Taoiseach]] [[Mícheál Ó Máirtín|Micheál Martin]] go ndéanfaidh Éire gach ar féidir léi lena chinntiú "go mbeadh an Domhan inmharthana".<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Athrú aeráide ag géarú daoine chun a chéile" - Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2022/1108/1333868-athru-aeraide-ag-gearu-daoine-chun-a-cheile-taoiseach/|date=2022-11-08|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Conspóidí === Cáineadh an Chomhdháil mar go raibh an comhlacht [[Coca-Cola]] ina urraitheoir uirthi.<ref name=":0" /> Bhí a lán brústocairí eile ann chomh maith. Agus bhí eitleáin phríobháideacha ag teacht agus imeacht cosúil le fheithidí.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/is-easca-a-bheith-amhrasach-agus-dochasach-faoi-cop27-ag-an-am-ceanna/|teideal=‘Is éasca a bheith amhrasach agus dóchasach faoi COP27 ag an am céanna’|údar=An Gael Glas|dáta=14 Samhain 2022|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2022-11-14}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dúirt [[Greta Thunberg]] nach bhfuil sa chomhdháil ach “sciúradh glas,<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Cóir aeráide]] * [[COP26]] * [[Creat-Choinbhinsiún na Naisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide|Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athrú aeráide]] [[Catagóir:2021]] [[Catagóir:Comhdhálacha na Náisiún Aontaithe]] [[Catagóir:Téamh domhanda]] gnpj2i9fagn7rzga1qrubiyqx8ysj52 0 106534 1310496 1245725 2026-04-27T12:01:43Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310496 wikitext text/x-wiki {{teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Amhrán}} [[Íomhá:View of O'Connell Bridge, Dublin, 1916.jpg|mion|Baile Átha Cliath scriosta, 1916]] Is [[bailéad]] bríomhar beoga é ''The Foggy Dew,'' nó as [[An Ghaeilge|Gaeilge]], ''An Drúcht Geal Ceo,'' amhrán neartmhar agus stairiúil faoi [[Éirí Amach na Cásca|Éirí Amach 1916]]. An Canónach Charles O’Neill as [[Contae an Dúin]] a scríobh na bunliricí i mBéarla.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/ceol/the-foggy-dew-as-gaeilge/|teideal=The Foggy Dew… as Gaeilge! Féach ar 'An Drúcht Geal Ceo'|údar=NÓS|dáta=22ú Meán Fómhair 2015|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-01-19}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Íomhá:The Foggy Dew Inn - An Speir agus an Talamh - geograph.org.uk - 3647888.jpg|mion|The Foggy Dew Inn - An Spéir agus an Talamh, [[Loch Garman]]]] === An Drúcht Geal Ceo === Ba é an t-údar iomráiteach as [[Rann na Feirste]] i nGaeltacht Thír Chonaill, [[Séamus Ó Grianna|Séamas Ó Grianna]], a d’aistrigh go Gaeilge é. ‘An Drúcht Geal Ceo’ an teideal a thug ‘Máire’, ainm cleite Uí Ghrianna, ar an amhrán. ==== Liricí ==== ‘Gabháil síos a’ gleann dom i measc na gcrann Go dtí an chathair aoibhinn shuairc Bhí na slóite teann fána mílte lann A’ teacht aníos gan ghruaim Ní raibh crónán caoin as béalaibh píob Ná drumaí a’ tógáil gleo Ach an clog go binn a’ cur fáilte bhinn Roimh an aingeal sa drúcht geal ceo. Chroch siad in airde a mbrat go hard Os cionn Chaisleán Bhaile Átha Cliath Níor ní leo bás ‘fháil ag Sud-El-Bar Agus Éire ina ndiaidh i bpian. Is ó lár na Mí sea ghluais an scaoth De laochra líofa beo Agus slóite Gall a’ bailiú ’nall A gcuid gunnaí sa drúcht geal ceo. Ar shiúl mar chadhain, mo chreach is mo léan Tá na céadta curadh cruaidh Tá a gcnámha sínte ag Suvla an tsín Nó fá chósta na mara thuaidh Dá bhfaigheadh siad bás sa bhaile ar láimh Leis an Phiarsach tá inniu sa ghlóir Bheadh a n-uaigh faoin tsliabh i measc na bhFiann Mar a dtiteann an drúcht geal ceo. Siad plúr na laoch a thit faraor I mbriseadh cruaidh na Cásc’ Agus d’fhág siad sinn go cráite tinn Ag éagaoin fána mbás Is bhí súile an tsaoil a’ breathnú an ghnímh A rinne clanna Gael sa ghleo Na leoin a d’éag le solas gléigeal Na saoirse sa drúcht geal ceo. Phill mé aníos fán ghleann arís Is mo chroí bocht lán de bhrón Is mé scartha chóich’ le plúr na laoch Nach bhfeicfinn arís níos mó. Is i lár na hóich’ sea bhímse ag guí Le bhur gcónaí bheith sa ghlóir Nó ruaig sibh na tráill, a fheara Fáil Nuair a thit sibh sa drúcht geal ceo. == Féach freisin == * [[Éirí Amach na Cásca]] == Naisc == * Físeán storrúil déanta ag [[Gráinne Holland]] agus a comhcheoltóirí.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An Drúcht Geal Ceo {{!}} The Foggy Dew - Gráinne Holland|url=https://www.youtube.com/watch?v=SYtyrpsTfeg|language=en}}</ref> == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Drúcht Geal Ceo, An}} [[Catagóir:Amhráin Éireannacha (Béarla)]] [[Catagóir:Amhráin Ghaeilge]] [[Catagóir:Éirí Amach na Cásca]] [[Catagóir:Bailéid]] o27cfr3ixh9cyk0w67s9jf3sidq6t26 0 106988 1310560 1308254 2026-04-27T15:36:32Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310560 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Druga|image=[[Íomhá:An Asthma patient taking medication using an inhaler.png|220px]]}} Briseann '''análóir'''<ref name='Tearma'>{{Cite web-en|url=https://www.tearma.ie/q/an%C3%A1l%C3%B3ir/|title=“análóir” {{!}} téarma.ie|publisher=[[An Coiste Téarmaíochta]]|work=[[Téarma.ie]]: An Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge|access-date=2024-08-31}}</ref> (nó '''ionanálaitheoir''' uaireanta<ref name='EID'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/eid/inhaler|title=English-Irish Dictionary (de Bhaldraithe): inhaler|editor=[[Tomás de Bhaldraithe]], eag.|year=1959|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910360|access-date=2024-08-31|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref>) an réama tiubh a bhíonn ina chúis le hionfhabhtú [[Scamhóg|scamhóga]], srl Tá dhá chineál éagsúla análóirí ar fáil: * An ‘t-análóir dáileog méadraithe’ a bhaineann úsáid as gás chun an druga a spraeáil, a leithéidí Ventolin, Seretide, Flixotide, Vannair. Má bhrúnn tú ar chnaipe agus má chloiseann tú an ‘ssss’, is análóir dáileog méadraithe atá i gceist. Agus is é an gás iontu atá freagrach as an bhfadhb aeráide.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/is-ionann-analoir-amhain-agus-350km-i-toyota-corolla-o-thaobh-na-haeraide-de/|teideal=‘Is ionann analóir amháin agus 350km i Toyota Corolla ó thaobh na haeráide de’|údar=An Gael Glas|dáta=9ú Feabhra 2023|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-02-22}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * An t-análóir púdair tirim a chuireann iachall ar an duine an druga a dhiúl isteach, a leithéidí Symbicort, Bufomix, Bricanyl agus na Evohalers. Táthar ag súil go n-éireoidh le hanálóir nua de phúdar tirim atá a fhorbairt in Éirinn; Cé gur féidir le teiripí an smuga a bhriseadh, níl ach líon áirithe éifeachtach.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Cúram do ghalar scámhóg a fhorbairt ag eolaithe in Éirinn|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2016/1111/830844-curam-do-ghalar-scamhog-a-fhorbairt-ag-eolaithe-in-eirinn/|date=2016-11-11|language=ga-iE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> === Aeráid === Má tá análóir dáileog méadraithe i gceist, is é an gás iontu atá freagrach as fadhbanna aeráide.<ref name=":0" /> Úsáideann an gnáthdhuine le hasma dhá nó trí análóir in aghaidh na míosa ar an meán. == Féach freisin == * [[Broncaileathóir]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Leigheas]] [[Catagóir:Scamhóga]] [[Catagóir:Asma]] [[Catagóir:Broncaileathóirí]] hs30ghrixg185trzh1ioo26ndfgp0ob 14 108394 1310623 1140331 2026-04-27T17:25:53Z Alison 570 Nua 1310623 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Caomhnú|Dúlra]] [[Catagóir:Comhshaol]] [[Catagóir:Dúlra]] [[Catagóir:Forbairt inbhuanaithe]] 8792a7dz6ep3p1acl2wei5m1443kzkp 0 109780 1310581 1263097 2026-04-27T17:02:31Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310581 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:United Ireland in Irish.png|mion|an bhrionglóid]] Tharla [[críochdheighilt na hÉireann]] nuair a roinn [[Rialtas na Ríochta Aontaithe]] [[Éire]] ina dhá chuid féinrialaithe: [[Tuaisceart Éireann]] agus Deisceart Éireann. Achtaíodh é ar 3 Bealtaine 1921 faoin [[An tAcht um Rialtas na hÉireann (1920)|Acht um Rialtas na hÉireann (1920)]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/documents/history/2021/01/u7.-leabhar-tionscadail-na-hidirbhliana-c.3.pdf|teideal=Atlas of the Irish Revolution - Acmhainní do Scoileanna - AONAD 7, Cuid a 3|údar=UCC / RTÉ|dáta=|dátarochtana=2023}}</ref> Ó shin i leith, tá daoine ag labhairt faoi '''Athaontú na hÉireann''', '''Éire aontaithe''', agus '''<nowiki/>'Éire Nua'''<nowiki/>', srl.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.ie/seachtain/eire-aontaithe-an-feidir-diospoireacht-gan-chlaonadh-a-dheanamh-faoi/a1482000429.html|teideal=Éire aontaithe: an féidir díospóireacht gan chlaonadh a dhéanamh faoi?|údar=Ciarán Dunbar|dáta=2024-04-17|language=ga-IE|work=Irish Independent|dátarochtana=2024-05-06}}</ref> [[Íomhá:2010 opinion south united ireland.png|mion|pobalbhreith, Red C/Sunday Times, 2010]] == Taighde == Sa bhliain 2025 thug suirbhé Ipsos a choimisiúnaigh togra taighde trasteorann ARINS<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ria.ie/research-programmes/arins/|teideal=ARINS|dáta=2024-04-30|language=en|work=Royal Irish Academy|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> go raibh 48 faoin gcéad de vótálaithe Thuaisceart Éireann in aghaidh athaontaithe agus 34 faoin gcéad ina fhabhar. Sa Phoblacht, dúirt 64 faoin gcéad go raibh siad i bhfabhar aontachta agus gan ach 17 faoin gcéad ina choinne.<ref>{{Luaigh foilseachán|author=Brendan O’Leary, Professor of Political Science, University of Pennsylvania / Royal Irish Academy|date=2025|url=https://muse.jhu.edu/article/810183/pdf|title=Getting Ready: The Need to Prepare for a Referendum on Reunification}}</ref> Chuir na taighdeoirí béim ar an athrú a léirigh na figiúirí ó thuaidh. Tháinig méadú suntasach (ó 27 go 34 faoin gcéad) ar an aicme den phobal sa Tuaisceart atá i bhfabhar aontachta ó 2023, agus ag an am céanna, laghdú beag tagtha ar an gcéatadán atá i bhfabhar fanacht sa Ríocht Aontaithe (ó 50 go 48 faoin gcéad). Dúirt móramh sa Tuaisceart (seasca faoin gcéad san iomlán, ina measc 38 faoin gcéad de Phrotastúnaigh) gur chóir aontacht a phleanáil ar bhonn féidearthachta. Thug 65 faoin gcéad sa Phoblacht an freagra céanna.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheadh-pleanail-dathaontu-na-tire-ar-bhonn-feidearthachta-ciallmhar/|teideal=Bheadh pleanáil d’athaontú na tíre ar bhonn féidearthachta ciallmhar|údar=Cathal Mac Coille|dáta=15 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-02-15}}</ref> == Conspóidí == [[Íomhá:Proposed Flag of United Ireland.png|mion|Bratach nua ?]] I láthair na huaire, tugann an pobal Aontachtach, tuairim is 1 mhilliún duine, a ndílseacht do Rialtas Londan, fiú is go bhfuil an dílseacht chéanna faoi bhrú mar gheall ar an dtréas a mhothaíonn sciar acu mar gheall ar an b[[An Prótacal maidir le hÉirinn agus Tuaisceart Éireann|Prótocal]], [[Breatimeacht]], [[Creat Windsor]] agus mar sin de.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/tuiscint-agus-aontas-de-dhith-ar-an-bhothar-i-dtreo-an-athaontaithe|teideal=Tuiscint agus aontas de dhíth ar an bhóthar i dtreo an athaontaithe < Meon Eile|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Tá an baol ann go bhfuil an Ríocht Aontaithe chun titim as a chéile (le [[neamhspleáchas na hAlban]]) agus cá bhfágfaidh sin an Tuaisceart? Ag an am céanna, tá daoine ann ón taobh aontachtach a thuigeann go gcaithfidh siad páirt a ghlacadh sa díospóireacht faoi Éirinn Nua, nó beidh Protastúnaigh an Tuaiscirt thíos leis sa deireadh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-protastunaigh-ann-ata-ar-son-athaontu-na-tire-eistear-leo/|teideal=Tá Protastúnaigh ann atá ar son athaontú na tíre… Éistear leo…|údar=Eoin Ó Murchú|dáta=11 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Tá sé ráite in aidhmeanna gach mórpháirtí na 26 Chontae gur cloch ar a bpaidrín é aontú na tíre. Bhí sé ráite ag an Taoiseach Leo Varadkar in 2023 go gcreideann sé go mbeidh Éire aontaithe an athuair le linn a mharthana.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Beidh Éire aontaithe le linn mo mharthana" – Taoiseach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2023/0907/1403995-beidh-eire-aontaithe-le-linn-mo-mharthana-taoiseach/|date=2023-09-07|language=ga|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Ach ag an am céanna, tá fócas an phobail ó Dheas ar cheisteanna nach mbaineann le stair na tíre agus gur mó an tsuim atá acu i nithe nach mbaineann le teorainneacha is bunreachtai, srl.<ref name=":0" /> Dar le daoine eile, Is teip í an chríochdheighilt; [[Críochdheighilt na hÉireann|chruthaigh]] sé na blianta fada de mheath eacnamúil sa Tuaisceart.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/polaitiocht/eire-nua-aontaithe-seo-an-t-am/|teideal=Éire nua aontaithe: seo an t-am|údar=Gerry Adams|dáta=2016-11-29|language=ga-IE|dátarochtana=2023-09-11}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Costas == Chosnódh Athaontú na hÉireann €20 billiún gach bliain ar feadh 20 bliain le Éire aontaithe a chur i gcrích, de réir taighde foilsithe in 2024 ag an [[Institiúid Gnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha]] (agus an tOllamh John Fitzgerald comhúdar an staidéir). Chaithfí 25% sa mbreis cánach a bhailiú lena leithéid de chostas a sheasamh; é sin nó an tsuim chéanna a aimsiú i bhfoirm caiteachas an Stáit a laghdú.<ref>Bhí na figiúirí sin bunaithe ar eolas a bailíodh sula dtáinig an víreas corónach, mar sin deir an Institiúid go mbeadh an costas níos airde fós.</ref> Cuirfeadh aontú na tíre 5% d'Ollioncam módhnaithe Náisiúnta le easnamh an Stáit. Bheadh a dhá oiread i gceist dhá ndéanfaí cothromú ó thuaidh mar atá ó dheas den teorainn faoi láthair ar rátaí íocaíochtaí leasa agus ar rátaí pá san earnáil phoiblí. D’fhágfadh sin an ceathrú cuid sa mbreis ag teastáil ón Státchiste, gan dá thairbhe a deir an staidéar ach borradh beag ar theacht-isteach.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title="€400 billiún thar 20 bliain" le Éire a aontú|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0404/1441675-400-billiun-thar-20-bliain-le-eire-a-aontu/|date=2024-04-04|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> An leigheas a bheadh ar an gcostas go n-athródh Tuaisceart Éireann a ngeilleagar ó bhonn, go háirid in earnáil an oideachais, leis an mbearna idir thuaidh agus theas a mhaolú agus ar mhaithe leis an ioncam ó thuaidh a ardú. Molann an staidéar freisin go dtreiseodh Tuaisceart Éireann an táirgiúlacht sa ngeilleagar, bíodh aontú ann nó ná bíodh, mar go neartófaí an caighdeán maireachtála i gcoitinne.<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.meoneile.ie/anailis/as-an-reicneail|teideal=As an reicneáil < Meon Eile|údar=Ciarán Ó Pronntaigh|dáta=8 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=www.meoneile.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/ta-athaontu-na-tire-chomh-heiginnte-lena-chostas-ach-tuilleann-se-fiosru-tomhaiste/|teideal=Tá athaontú na tíre chomh héiginnte lena chostas ach tuilleann sé fiosrú tomhaiste|údar=Cathal Mac Coille|dáta=6 Aibreán 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-04-08}}</ref> === An geilleagar i dTuaisceart Éireann === Tá an caighdeán maireachtála i bPoblacht na hÉireann níos airde ná mar atá sé sa Tuaisceart, de réir tuarascáil a d'fhoilsigh an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] (ITES) ar an 14 Aibreán 2025. Dar leis an ITES, bíonn [[táirgiúlacht]] imeallach an tsaothair i bhfad níos airde sna 26 Contae ná sa Tuaisceart (tá táirgiúlacht saothair 250% níos airde ar an meán). Is mar gheall air sin, tá an ráta pá in aghaidh na huaire 36% níos airde agus tá ioncam indiúscartha an ghnáth-theaghlaigh 18.3% níos airde, bíodh is go bhfuil cáin ioncaim níos airde freisin,<ref name=":3">{{Luaigh foilseachán|title='Caighdeán maireachtála níos airde sa Phoblacht ná sa Tuaisceart'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0415/1507724-caighdean-maireachtala-nios-airde-sa-phoblacht-na-sa-tuaisceart/|date=2025-04-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Economic overview of Ireland and Northern Ireland|url=https://www.esri.ie/publications/economic-overview-of-ireland-and-northern-ireland|date=2025-04-15|language=en|author=Adele Bergin, Seamus McGuinness, Conor Banahan}}</ref> Ina cheann sin, tá níos mó daoine i ngach aoisghrúpa ar an taobh ó dheas den teorainn ag déanamh cúrsa oideachais. Is díol mór imní é, a deirtear sa tuarascáil, nach bhfuil 30% de dhaoine óga idir 15 agus 19 bliain d'aois ar an taobh ó thuaidh den teorainn, nach bhfuil siad ag fáil oideachas foirmiúil ar bith agus gur ag dul i ndonacht atá an scéal.<ref name=":3" /> Tá tionchar suntasach ag an oideachas ar an táirgiúlacht san fhadtréimhse. == Feoil a chur ar chnámha == Molann Sinn Féin go mbunófaí tionól saoránach chun Éire aontaithe a phlé.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/da-mbeadh-fiordhiospoireacht-thomhaiste-ann-faoi-athaontu-na-heireann/|teideal=Dá mbeadh fíordhíospóireacht thomhaiste ann faoi athaontú na hÉireann|údar=Cathal Mac Coille|dáta=2 Meán Fómhair 2023|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2023-09-11}}</ref> Ach ní gá tionól saoránach a bhunú mar atá molta ag Sinn Féin chun tabhairt faoin dianmhachnamh agus an dianphlé a theastaíonn sula leagtar amach fiú cnámha an phlean a theastaíonn. Tá an oiread mór-ábhar casta le plé go dteastaíonn mionchíoradh staidéartha a dhéanfadh coiste saineolaithe, abair, nó coiste rialtais, nó coiste Oireachtais nach ndíreodh i dtosach ar an phleanáil mhionsonraithe.<ref name=":2" /> == Féach freisin == * [[Todhchaí na hÉireann (stocairí)]] * [[Críochdheighilt na hÉireann]] * [[Neamhspleáchas na hAlban]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athaontú na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht na hÉireann]] [[Catagóir:Polaitíocht Thuaisceart Éireann]] [[Catagóir:Bunreacht na hÉireann]] [[Catagóir:Poblachtachas na hÉireann]] 8mzfrp9m7q3vt7d405v0dv3x7yfztpi 0 110882 1310647 1204056 2026-04-27T22:03:00Z TGcoa 21229 1310647 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ceoltóir agus gníomhaí teanga ab ea '''Feargal Mac Amhlaoibh''' (8 Aibreán 1943 - [[26 Nollaig]] [[2023]]). Ba é cathaoirleach an Fheachtais Náisiúnta Teilifíse agus ba bhall de choiste bunaithe [[TG4]]/[[TnaG]] é. Fear pobail, fear Gaeltachta, fear feachtasaíochta, gníomhaí teanga, fidléir agus píobaire a bhí ann. Is mar cheoltóir agus mar chlóchuradóir a bhí aithne ag muintir Chorca Dhuibhne air chomh maith agus bhí sé an-oilte sna cúrsaí sin.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5112|teideal=MAC AMHLAOIBH, Feargal (1943–2023)|údar=ainm.ie|dáta=2026}}</ref> == Saol == Ba as [[Dumhach Thrá]] BÁC dó ó dhúchas. Tháinig sé go Brú na Gráige sa bhliain 1959 agus é mar dhalta i g[[Coláiste Dhroichead Nua]]. B'iad a mhúinteoirí,   an t[[Athair  de Valkenberg]] agus an tAthair Ó Maonlaí, a d’adaigh an grá a bhí aige don nGaelainn.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/saoi-laoch-ceoltoir-fear-fuinnimh-agus-fear-pobail-ab-ea-feargal-mac-amhlaoibh/|teideal=Saoi, laoch, ceoltóir, fear fuinnimh agus fear pobail ab ea Feargal Mac Amhlaoibh|údar=Mícheál de Mórdha|dáta=16 Eanáir 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Oirníodh Feargal ina shagart den ord Doiminiceach in 1968 agus thug sé tamall ag sagartóireacht thar lear i bhFlorida na Stát Aontaithe. Bhí dhá bhliain caite aige ina shagart in Ard-Dheoise [[Miami]] chomh maith le tréimhsí in Éirinn - thug sé tréimhsí  i Luimneach agus i mBaile Átha Cliath - sular chinn sé ar an t[[sagartóireacht]] a fhágáil. I m[[Baile Ghib]] a phós sé an t-aisteoir Áine Moynihan ar an 21 Iúil 1976. Bhí ar Fheargal slí bheatha eile a aimsiú dó féin. Le comhlacht déanta fuinneog agus doirse Leo Collins a bhí sé ag obair san Uaimh.<ref name=":0" /> Bhí sé na bhainisteoir comharchumainn ansin in [[Inis Oírr]] agus i g[[Cléire]]. Bhí ról nach beag aige níos déanaí i gcur chun cinn [[Comhdháil na nOileán]]. Chuaigh sé chun cónaithe go buan i mBaile na Rátha, [[Dún Chaoin]], lena bhean agus a gclann, Malachí agus Muireann, i 1987. Bhunaigh sé a ghnó clóchuradóireachta agus foilsitheoireachta ansin, Inné Teo., agus chaith sé tamall ag obair d’Fhondúireacht an Bhlascaoid. Bhí sé ina chathaoirleach ar an bhFeachtas Náisiúnta Teilifíse agus ceapadh é ar Choiste Bunaithe TnaG sna 1990idí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/sceal-beatha-cuigear-gael-eile-curtha-le-ainm-ie/|teideal=Scéal beatha cúigear Gael eile curtha le Ainm.ie|dáta=2026-04-22|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Aithníodh é mar dhuine de Charachtairí na Leithinse sa tsraithín ‘Carachtairí na Leithinse’ le [[Sláine Ní Chathalláin]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/nuair-a-bheidh-gach-rud-foghlamtha-agat-beidh-tu-marbh/|teideal='Nuair a bheidh gach rud foghlamtha agat, beidh tú marbh'|údar=Sláine Ní Chathalláin|dáta=2022-08-08|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2023-12-28}}</ref> ‘Nuair a bheidh gach rud foghlamtha agat, beidh tú marbh’ - Carachtairí na Leithinse: Feargal Mac Amhlaoibh. === Ceol === Bhí bua an cheoil go smior ann.  D’fhoghlaim sé  ceol  ó leithéidí  Mhuiris ‘Deálaí’ Ó Dálaigh, Seán ‘Cheaist’ Ó Catháin, Tom Pheaidí Mharas Ó Dálaigh agus Seáinín Mhicil Ó Súilleabháin – ceoltóirí de bhunadh an Bhlascaoid.   Bhí sé tofa ar fad chun  ceann d’fhoinn mhóra  na dúichí seo ‘Port na bPúcaí’  a sheinm ar a veidhlín. Ba í an veidhlín an uirlis cheoil is mó a sheinneadh  sé ach ba mhinic a d’fheictí é leis an bpíob mhór agus a fhilleadh beag uime ag ócáidí ar leith.<ref name=":1" /> ==Saothair== * ''An Lúb ar Lár,'' Coiscéim 1999. Dírbheathaisnéis an cheoltóra a raibh cónaí air tráth a scríofa i nDún Chaoin ach a shiúil cuid mhór roimhe sin. Súil siar ar shaol na dtíortha inar chaith sé a shaol. * Seoladh leabhar leis 'Port na bPúcaí' ([[Ponc Press]]) in Eaglais Naomh Séamus. * Tá alt dá chuid foilsithe ag Cruit Éireann, agus é ag trácht ar [[Piaras Feiritéar|Phiaras Feiritéar]] agus ar chláirseach a fuair sé ó [[Éamonn Mac Dómhnaill Mhic an Daill]]. ==Féach freisin== * [[An Feachtas Náisiúnta Teilifíse]] == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Amhlaoibh, Feargal}} [[Catagóir:Básanna in 2023]] [[Catagóir:Ceoltóirí Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1943]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Gníomhaithe Gaeilge]] [[Catagóir:Dumhach Thrá]] 9vnytc17zee5zvhh4ggd55xxcg2ptqg 0 111454 1310541 1240132 2026-04-27T14:55:24Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Músaem Ashmolean]] go [[Músaem Ashmole]]: Féach Plé:Músaem Ashmolean; Foirm aidiachtúil de shloinne a bhunaitheora Ashmole is ea Ashmolean, a cumadh de réir ghramadach an Bhéarla. Is é "Músaem Ashmole" a thugtar ar an bhforas céanna i nGaeilge is cosúil (corpas.ie agus Harrison 1986, lch 53). @Ériugena Taghdtaighde (plé) 22:46, 26 Aibreán 2026 (UTC) 1240132 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is é '''Músaem Ealaíne agus Seandálaíochta Ashmolean''' ({{Lang-en| Ashmolean Museum of Art and Archaeology}}), ar Shráid Beaumont, Oxford, Sasana, an chéad mhúsaem poiblí sa Bhreatain. <ref>MacGregor, A. (2001). </ref> Tógadh a chéad fhoirgneamh i 1678 -1683 chun an caibinéad taispeántais a thug Elias Ashmole d'Ollscoil Oxford i 1677 a chur ar taispeáint. Is é an dara músaem ollscoile ar domhan é freisin''',''' tar éis bhunú an Kunstmuseum Basel i 1661 ag [[Ollscoil Basel]] .<ref>{{Cite web-en|url=https://kunstmuseumbasel.ch/en/collection/history|title=History of the Öffentliche Kunstsammlung Basel|work=kunstmuseumbasel.ch}}</ref> Tógadh an foirgneamh reatha idir 1841 agus 1845. Athosclaíodh an músaem i 2009 tar éis athfhorbairt mhór, agus i mí na Samhna 2011, nochtadh dánlanna nua a dhíríonn ar an Éigipt agus ar Núibia. I mí na Bealtaine 2016, d'oscail an músaem dánlanna d'ealaín ón 19ú haois freisin == Stair == === Broad Street (An tSráid Leathan) === Osclaíodh an músaem ar 24 Bealtaine 1683, <ref>{{Cite web-en|url=http://web.prm.ox.ac.uk/sma/index.php/primary-documents/primary-documents-ashmolean-museum.html|title=Ashmolean Museum|language=en-gb|publisher=[[Pitt Rivers Museum]]|access-date=22 May 2018}}</ref> agus an nádúraí Robert Plot mar an chéad choimeádaí. Uaireanta cuirtear an foirgneamh ar an tSráid Leathan (ar a dtugtar an Old Ashmolean níos déanaí) i leith [[Christopher Wren|Sir Christopher Wren]] nó Thomas Wood. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Victoria County History|url=http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=63866|journal=A History of the County of Oxford|volume=3|date=1954|pages=47–49}}</ref> Bhí an bailiúchán faighte ag Elias Ashmole ó na garraíodóirí, ón lucht siúil, agus ó na bailitheoirí John Tradescant the Elder agus a mhac, John Tradescant the Younger. San áireamh, bhí '''boinn,''' leabhair, greantaí, eiseamail gheolaíochta sheanda, agus eiseamail zó-eolaíochta - ba é ceann acu corp líonta an dodo deiridh a chonacthas riamh san Eoraip;ceann acu sin ba é corp líonta an [[Dódó|dhódó]] deiridh a chonacthas riamh san Eoraip; ach faoi 1755 bhí an dódó líonta criathraithe ag leamhain gur scriosadh é, ach amháin a cheann agus crúb amháin. <ref>{{Cite book-en|author=Bryson|first=Bill|title=A Short History of Nearly Everything|date=2003|publisher=Broadway Books, Random House, Inc.|location=New York|isbn=0-7679-0818-X|edition=1st|quote=In 1755, some seventy years after the last dodo's death, the director of the Ashmolean Museum in Oxford decided that the institution's stuffed dodo was becoming unpleasantly musty and ordered it tossed on a bonfire. This was a surprising decision as it was by this time the only dodo in existence, stuffed or otherwise. A passing employee, aghast, tried to rescue the bird but could save only its head and part of one limb.}}</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Músaem Ashmolean| ]] [[Catagóir:Músaeim seandálaíochta in Oxfordshire| ]] [[Catagóir:Bailiúcháin dealbhóireachta clasaiceacha]] [[Catagóir:Músaeim Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Músaeim agus gailearaithe ealaíne in Oxford]] [[Catagóir:Bonneagar cultúrtha a críochnaíodh in 1845]] [[Catagóir:1683 bunaíochtaí i Sasana]] [[Catagóir:Foirgnimh liostaithe Grád I in Oxford]] [[Catagóir:Stair Ollscoil Oxford]] qfs3aissm8mbsun7whhkpz0a94q37nr 1310546 1310541 2026-04-27T14:57:26Z Ériugena 188 1310546 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is é '''Músaem Ealaíne agus Seandálaíochta Ashmole''' ({{Lang-en| Ashmolean Museum of Art and Archaeology}}), ar Shráid Beaumont, Oxford, Sasana, an chéad mhúsaem poiblí sa Bhreatain. <ref>MacGregor, A. (2001). </ref> Tógadh a chéad fhoirgneamh i 1678 -1683 chun an caibinéad taispeántais a thug Elias Ashmole d'Ollscoil Oxford i 1677 a chur ar taispeáint. Is é an dara músaem ollscoile ar domhan é freisin''',''' tar éis bhunú an Kunstmuseum Basel i 1661 ag [[Ollscoil Basel]] .<ref>{{Cite web-en|url=https://kunstmuseumbasel.ch/en/collection/history|title=History of the Öffentliche Kunstsammlung Basel|work=kunstmuseumbasel.ch}}</ref> Tógadh an foirgneamh reatha idir 1841 agus 1845. Athosclaíodh an músaem i 2009 tar éis athfhorbairt mhór, agus i mí na Samhna 2011, nochtadh dánlanna nua a dhíríonn ar an Éigipt agus ar Núibia. I mí na Bealtaine 2016, d'oscail an músaem dánlanna d'ealaín ón 19ú haois freisin == Stair == === Broad Street (An tSráid Leathan) === Osclaíodh an músaem ar 24 Bealtaine 1683, <ref>{{Cite web-en|url=http://web.prm.ox.ac.uk/sma/index.php/primary-documents/primary-documents-ashmolean-museum.html|title=Ashmolean Museum|language=en-gb|publisher=[[Pitt Rivers Museum]]|access-date=22 May 2018}}</ref> agus an nádúraí Robert Plot mar an chéad choimeádaí. Uaireanta cuirtear an foirgneamh ar an tSráid Leathan (ar a dtugtar an Old Ashmolean níos déanaí) i leith [[Christopher Wren|Sir Christopher Wren]] nó Thomas Wood. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Victoria County History|url=http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=63866|journal=A History of the County of Oxford|volume=3|date=1954|pages=47–49}}</ref> Bhí an bailiúchán faighte ag Elias Ashmole ó na garraíodóirí, ón lucht siúil, agus ó na bailitheoirí John Tradescant the Elder agus a mhac, John Tradescant the Younger. San áireamh, bhí '''boinn,''' leabhair, greantaí, eiseamail gheolaíochta sheanda, agus eiseamail zó-eolaíochta - ba é ceann acu corp líonta an dodo deiridh a chonacthas riamh san Eoraip;ceann acu sin ba é corp líonta an [[Dódó|dhódó]] deiridh a chonacthas riamh san Eoraip; ach faoi 1755 bhí an dódó líonta criathraithe ag leamhain gur scriosadh é, ach amháin a cheann agus crúb amháin. <ref>{{Cite book-en|author=Bryson|first=Bill|title=A Short History of Nearly Everything|date=2003|publisher=Broadway Books, Random House, Inc.|location=New York|isbn=0-7679-0818-X|edition=1st|quote=In 1755, some seventy years after the last dodo's death, the director of the Ashmolean Museum in Oxford decided that the institution's stuffed dodo was becoming unpleasantly musty and ordered it tossed on a bonfire. This was a surprising decision as it was by this time the only dodo in existence, stuffed or otherwise. A passing employee, aghast, tried to rescue the bird but could save only its head and part of one limb.}}</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Músaem Ashmole| ]] [[Catagóir:Músaeim seandálaíochta in Oxfordshire| ]] [[Catagóir:Bailiúcháin dealbhóireachta clasaiceacha]] [[Catagóir:Músaeim Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Músaeim agus gailearaithe ealaíne in Oxford]] [[Catagóir:Bonneagar cultúrtha a críochnaíodh in 1845]] [[Catagóir:1683 bunaíochtaí i Sasana]] [[Catagóir:Foirgnimh liostaithe Grád I in Oxford]] [[Catagóir:Stair Ollscoil Oxford]] h4rbugx0d8rbswy37h9rr7msigaybbm 1310547 1310546 2026-04-27T14:58:29Z Ériugena 188 /* Stair */ 1310547 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is é '''Músaem Ealaíne agus Seandálaíochta Ashmole''' ({{Lang-en| Ashmolean Museum of Art and Archaeology}}), ar Shráid Beaumont, Oxford, Sasana, an chéad mhúsaem poiblí sa Bhreatain. <ref>MacGregor, A. (2001). </ref> Tógadh a chéad fhoirgneamh i 1678 -1683 chun an caibinéad taispeántais a thug Elias Ashmole d'Ollscoil Oxford i 1677 a chur ar taispeáint. Is é an dara músaem ollscoile ar domhan é freisin''',''' tar éis bhunú an Kunstmuseum Basel i 1661 ag [[Ollscoil Basel]] .<ref>{{Cite web-en|url=https://kunstmuseumbasel.ch/en/collection/history|title=History of the Öffentliche Kunstsammlung Basel|work=kunstmuseumbasel.ch}}</ref> Tógadh an foirgneamh reatha idir 1841 agus 1845. Athosclaíodh an músaem i 2009 tar éis athfhorbairt mhór, agus i mí na Samhna 2011, nochtadh dánlanna nua a dhíríonn ar an Éigipt agus ar Núibia. I mí na Bealtaine 2016, d'oscail an músaem dánlanna d'ealaín ón 19ú haois freisin == Stair == === Broad Street (An tSráid Leathan) === Osclaíodh an músaem ar 24 Bealtaine 1683, <ref>{{Cite web-en|url=http://web.prm.ox.ac.uk/sma/index.php/primary-documents/primary-documents-ashmolean-museum.html|title=Ashmolean Museum|language=en-gb|publisher=[[Pitt Rivers Museum]]|access-date=22 May 2018}}</ref> agus an nádúraí Robert Plot mar an chéad choimeádaí. Uaireanta cuirtear an foirgneamh ar an tSráid Leathan (ar a dtugtar an Old Ashmolean níos déanaí) i leith [[Christopher Wren|Sir Christopher Wren]] nó Thomas Wood. <ref>{{Luaigh foilseachán|title=Victoria County History|url=http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=63866|journal=A History of the County of Oxford|volume=3|date=1954|pages=47–49}}</ref> Bhí an bailiúchán faighte ag Elias Ashmole ó na garraíodóirí, ón lucht siúil, agus ó na bailitheoirí John Tradescant the Elder agus a mhac, John Tradescant the Younger. San áireamh, bhí boinn, leabhair, greantaí, eiseamail gheolaíochta sheanda, agus eiseamail zó-eolaíochta - ba é ceann acu corp líonta an dodo deiridh a chonacthas riamh san Eoraip;ceann acu sin ba é corp líonta an [[Dódó|dhódó]] deiridh a chonacthas riamh san Eoraip; ach faoi 1755 bhí an dódó líonta criathraithe ag leamhain gur scriosadh é, ach amháin a cheann agus crúb amháin. <ref>{{Cite book-en|author=Bryson|first=Bill|title=A Short History of Nearly Everything|date=2003|publisher=Broadway Books, Random House, Inc.|location=New York|isbn=0-7679-0818-X|edition=1st|quote=In 1755, some seventy years after the last dodo's death, the director of the Ashmolean Museum in Oxford decided that the institution's stuffed dodo was becoming unpleasantly musty and ordered it tossed on a bonfire. This was a surprising decision as it was by this time the only dodo in existence, stuffed or otherwise. A passing employee, aghast, tried to rescue the bird but could save only its head and part of one limb.}}</ref> ==Tagairtí== [[Catagóir:Músaem Ashmole| ]] [[Catagóir:Músaeim seandálaíochta in Oxfordshire| ]] [[Catagóir:Bailiúcháin dealbhóireachta clasaiceacha]] [[Catagóir:Músaeim Ollscoil Oxford]] [[Catagóir:Músaeim agus gailearaithe ealaíne in Oxford]] [[Catagóir:Bonneagar cultúrtha a críochnaíodh in 1845]] [[Catagóir:1683 bunaíochtaí i Sasana]] [[Catagóir:Foirgnimh liostaithe Grád I in Oxford]] [[Catagóir:Stair Ollscoil Oxford]] qg5ia2o22p8npccnq3qu4fuvul8dcmk 0 112016 1310497 1296307 2026-04-27T12:23:44Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310497 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Déanann an '''Fhéile Idirnáisiúnta Phan Cheilteach'''<ref>nó an '''Féile Idirnáisiúnta Phan Cheilteach,''' i mBéarla, t''he International Pan Celtic Festival''</ref> ceiliúradh ar chultúir, ar thraidisiúin agus ar na teangacha ceilteacha as Alba ([[Albain]]), Breizh ([[An Bhriotáin]]), Cymru ([[An Bhreatain Bheag]]), Éire, Kernow ([[Corn na Breataine]]) agus Mannin ([[Oileán Mhanann]]); déantar ceiliúradh chomh maith ar na naisc chultúrtha idir na [[Na Náisiúin Cheilteacha|náisiúin ceilteacha]] ar fad.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.panceltic.ie/|teideal=Home {{!}}{{!}} The International Pan Celtic Festival|work=www.panceltic.ie|dátarochtana=2025-04-18}}</ref> Bíonn réimse leathan imeachtaí ar siúl do cheoltóirí, amhránaithe, cumadóirí, damhsóirí, córacha, filí agus scéalaithe. Bíonn léachtaí, coirmeacha ceoil agus comórtais éagsúla ann.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/an-fheile-pan-cheilteach-le-filleadh-ar-cheatharlach-le-haghaidh-chomoradh-na-leathcheid/|teideal=An Fhéile Pan Cheilteach le filleadh ar Cheatharlach le haghaidh chomóradh na leathchéid|údar=[[Nós (iris)|NÓS]]|dáta=2023-05-31|language=|dátarochtana=2023-06-05}}</ref> == Eagraíocht == Bíonn réimse leathan imeachtaí ar siúl le linn na féile, ceolchoirmeacha, comórtais taibhealaíona, ceardlanna, seisiúin, taispeántais, clubanna, paráidí agus go leor eile ina measc. Is é sprioc na féile freisin an turasóireacht, an trádáil, agus an tráchtáil agus nascadh sóisialta Idir-Cheilteach a “éascú agus a fhorbairt”.<ref name=":0" /> Reáchtáiltear comórtais [[Fidil|fhidle]], [[Cruit|cruite]], ceol beirte, córacha agus [[damhsa]] idir na tíortha Ceilteacha le linn na féile. Is minic a bhíonn sí ar siúl i g[[Ceatharlach]]. Tá an Comórtas Idirnáisiúnta Amhrán Nuachumtha ina bhuaicphointe de chuid na féile. Is iad buaiteoirí na mbabhtaí náisiúnta a théann san iomaíocht sa chomórtas seo agus amhrán nuachumtha ina dteanga Cheilteach féin á chur i láthair acu. Cuirtear fáilte roimh "gach stíl amhráin idir amhráin [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|traidisiúnta]], [[Popcheol|pop]], amhráin tíre, [[Rac-cheol|rac]] nó [[Rapcheol|rap]], [[snagcheol]] agus eile", agus bíonn duaiseanna airgid le buachan sna comórtais náisiúnta agus idirnáisiúnta araon.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0403/1441281-ionsai-na-gceilteach/|teideal=Ceatharlach Pancheilteach ag rince arís|dáta=03 Aibreán 2024|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=12 Eanáir 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250112211721/https://www.rte.ie/gaeilge/2024/0403/1441281-ionsai-na-gceilteach/|archivedate=12 Eanáir 2025}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://www.panceltic.ie/2025-comortas-naisiunta-amhran-nuachumtha/|teideal=Comórtas Náisiúnta 2025|údar=An Fhéile Pan Ceilteach|dátarochtana=12 Eanáir 2025|archivedate=14 Eanáir 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250114122840/http://www.panceltic.ie/2025-comortas-naisiunta-amhran-nuachumtha/}}</ref>[[Íomhá:Cuirm Celtic Connections.jpg|mion|[[Na h-Òganaich]] i 2007. Ba iad Na h-Óganaich, na chéad ionadaithe d’Albain ag an bhFéile Phan Cheilteach 1971. Rinne siad ionadaíocht ar Albain arís i 1972, leis an amhrán "Mi le m'Uillin", ag críochnú sa chéad áit.<ref>{{Cite web-en|url=http://projects.handsupfortrad.scot/hall-of-fame/na-hoganaich/|title=Na h'Oganaich|work=Scottish Traditional Music Hall of Fame|access-date=11 April 2015}}</ref>|220x220px]] [[Íomhá:Capercaillie + Rare Folk, en Salamanca 2016, 1.jpg|mion|Capercaillie in 2016, buaiteoir sa bhliain 1985 le "Urnuigh a Bhan Thigreach".|220x220px]] == Bunús agus stair == Reáchtáladh an chéad fhéile i gCill Airne i mBealtaine 1971, le Phyllis <small>[<nowiki/>[[:cy:Phyllis_Kinney|cy]]]</small> agus Meredydd Evans <small>[<nowiki/>[[:cy:Meredydd_Evans|cy]]]</small> ón Bhreatain Bheag agus Les Tregerez Group agus [[Alan Stivell]] ón Bhriotáin.<ref>[http://www.gwylbangeltaidd.com/eng/hanes.html Gwyl Ban Geltaidd]</ref> Níos déanaí in 1971, bhí Meredydd Evans i mbun cainteanna le heagraí na féile, Con Ó Conaill, agus thug sé cuireadh dó chuig [[Eisteddfod Náisiúnta na Breataine Bige]]. Thall ansin, bhuail Ó Conaill le baill ó [[Náisiúin Cheilteacha|náisiúin Cheilteacha eile]], agus bhunaigh sé coiste don Fhéile Phan-Cheilteach. Ghlac rannpháirtithe ó shé náisiún Cheilteacha páirt sa dara Féile Phan-Cheilteach, a reáchtáladh i gCill Airne arís in 1972. Ba le linn na féile seo a tugadh bunstruchtúr na hócáide chun críche tar éis cruinniú le baill an choiste. Is iad na prionsabail seo ná; na teangacha, buanna ceoil agus cultúir a chur chun cinn laistigh de na sé chríoch a aithnítear mar náisiúin [[Na Ceiltigh|Cheilteacha]].<ref name="PCF History" /> Is é an Bhreatain Bheag an náisiún is rathúla le ceithre bhua dhéag, (go dtí 2015) agus tá Éire sa dara háit, tar éis an chomórtais a bhuachan aon uair déag. Ba é [[Bénjad]], a rinne ionadaíocht ar son an Choirn sa bhliain 2012 agus 2013, an chéad ealaíontóir i stair na féile a bhuaigh faoi dhó. Is é [[Oileán Mhanann]] an náisiún is lú rath, d'uireasa bua ach aon uair amháin sa bhliain 2014. Rinne an Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach ceiliúradh ar 50 bliain ar an bhfód sa bhliain 2024. == Rannpháirtíocht == Reáchtálann gach náisiún rannpháirteach a imeacht roghnúcháin náisiúnta féin, chun a ionadaithe a roghnú don Fhéile.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.panceltic.ie/competitions/|teideal=2025 Competitions {{!}}{{!}} The International Pan Celtic Festival|work=www.panceltic.ie|dátarochtana=2025-04-18|archivedate=2025-04-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250421020347/https://www.panceltic.ie/competitions/}}</ref> Tá náisiúin Cheilteacha ó na críocha i dTuaisceart agus in Iarthar na hEorpa ina bhfuil teangacha Ceilteacha nó tréithe cultúrtha tagtha slán, agus atá ina mbaill den [[An Conradh Ceilteach|Chonradh Cheilteach]] incháilithe chun dul san iomaíocht ag an bhFéile Phan-Cheilteach.<ref name="kochnation">{{Cite book-en|last=Koch|first=John|title=Celtic Culture: A Historical Encyclopedia|publisher=ABL-CIO|year=2005|pages=xx, 300, 421, 495, 512, 583, 985|url=https://books.google.com/books?id=f899xH_quaMC&q=celtic+nation|isbn=978-1-85109-440-0|access-date=24 November 2011}}</ref> Úsáidtear an téarma “[[náisiún]]” sa chiall bhunaidh chun pobal a roinneann féiniúlacht agus cultúr coiteann agus a shainaithnítear le críoch thraidisiúnta. Níl sé comhchiallach le "stát ceannasach".<ref name="PCF History">{{Cite web-en|url=http://www.gwylbangeltaidd.com/eng/hanes.html|title=Gwyl Ban Geltaidd: History|work=Gŵyl Ban Geltaidd|access-date=10 April 2015}}</ref> === Éire: Comórtas Amhrán Náisiúnta === I gcás na gcomórtas amhránaíochta traidisiúnta, is iad buaiteoirí [[Corn Uí Riada|Chorn Uí Riada]], Shean-Nós na mBan agus Shean-Nós na bhFear ó [[Oireachtas na Samhna]] 2023 a ghlacann páirt ar son na hÉireann.<ref>Mar shampla, sa bhliain 2024 ba í [[Éabha Breathnach]] as an g[[An Cheathrú Rua|Ceathrú Rua]] i gConamara a bhí san iomaíocht don duais mhór ag an gComórtas Amhrán Nua Pan Cheilteach théis di an comórtas náisiúnta a bhuachan ag deireadh Eanáir.</ref><ref name=":1" /> Is é an Comórtas Amhrán Náisiúnta próiseas roghnaithe na hÉireann chun ionadaithe na hÉireann le dul san iomaíocht san Fhéile Idirnáisiúnta. Glacann an comórtas seo le hamhráin i nGaeilge atá nuachumtha idir cheol agus focail, i ngach seánra beo "idir amhráin [[Ceol traidisiúnta na hÉireann|traidisiúnta]], [[Popcheol|pop]], amhráin tíre, [[Rac-cheol|rac]] nó [[Rapcheol|rap]], [[snagcheol]] agus eile", agus bronnfar corn náisiúnta agus duais €1000 ar an mbuaiteoir.<ref name=":1" /> {{Féach freisin|Buaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Ceilteach na hÉireann}} === Oileán Mhanann: Arrane son Mannin === Is é an Comórtas [[Arrane son Mannin]] (Amhrán ar son Mhanann) an comórtas [[Gaeilge Mhanann|Manannach]] trína roghnaítear amhrán don Fhéile Phan-Cheilteach. === Albain: Am Mòd Náisiúnta Ríoga === Tá próiseas roghnúcháin na hAlban á bhainistiú ag [[An Comunn Gàidhealach]] ag an [[An Mód Náisiúnta Ríoga|Mòd Náisiúnta Ríoga]], chun ionadaí Albanach a aimsiú don Fhéile Phan-Cheilteach.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.ancomunn.co.uk/about/history|title=ACG History|work=[[An Comunn Gàidhealach]]|access-date=11 April 2015}}</ref> === An Bhriotáin: Gouelioù Etrekeltikek An Oriant === Tá próiseas roghnúcháin na na Briotáine á bhainistiú ag [[Féile Idircheilteach Lorient]] nó ''Emvod Ar Gelted An Orian.'' === Corn na Breataine: Kan Rag Kernow === Comórtas amhrán bliantúil Coirnise is ea [[Kan Rag Kernow]] ({{Lang-ga|Amhrán don Chorn}}) chun ionadaí a aimsiú do Chorn ag an bhFéile Phan-Cheilteach, a reáchtáiltear in Éirinn gach bliain.<ref>{{Cite web-en|url=http://www.magakernow.org.uk/default.aspx?page=534|title=Kan rag Kernow|work=Maga Kernow|access-date=11 April 2015}}</ref> {{Féach freisin|Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach}} == Naisc sheachtracha == * Suíomh oifigiúil: [http://www.panceltic.ie/ panceltic.ie] * [https://www.panceltic.ie/2025-comortas-naisiunta-amhran-nuachumtha/ Comórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha 2025 (Éire)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250114122840/http://www.panceltic.ie/2025-comortas-naisiunta-amhran-nuachumtha/ |date=2025-01-14 }} == Féach freisin == * [[Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach]] * [[Buaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Ceilteach na hÉireann]] * [[Gradaim NÓS]] * [[Féile Idircheilteach Lorient]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Feile Idirnaisiunta Pan Cheilteach, An}} [[Catagóir:An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach| ]] [[Catagóir:Comórtais cheoil]] [[Catagóir:Comórtais in ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Comórtais sna healaíona teangabhunaithe]] [[Catagóir:Ealaíona teangabhunaithe na Gaeilge]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge]] [[Catagóir:Ceol na hÉireann]] [[Catagóir:Ceol na hAlban]] [[Catagóir:Ceol Oileán Mhanann]] [[Catagóir:Ceol na Breataine Bige]] [[Catagóir:Ceol na Briotáine]] [[Catagóir:Ceol Chorn na Breataine]] [[Catagóir:Féilte Ceilteacha|*]] [[Catagóir:Féilte Gaeilge]] [[Catagóir:Féilte a bunaíodh in 1971]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 1971]] [[Catagóir:Bunaithe sna 1970í]] [[Catagóir:Gradaim Cheoil na Gaeilge]] [[Catagóir:Féilte Ghaeilge Mhanann]] [[Catagóir:Féilte Ghaeilge na hAlban]] [[Catagóir:Tograí idirghaelacha]] [[Catagóir:Tograí idircheilteacha]] pz0x6dygod093dtl9tw8j1umitfpg4d 0 114590 1310648 1257894 2026-04-27T22:17:22Z TGcoa 21229 1310648 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 13 Iúil 2024, rinneadh iarracht feallmharaithe ar iar-[[Uachtarán na Stát Aontaithe]], [[Donald Trump]] ag slógadh stocaireachta i [[Pennsylvania]]. Maraíodh duine amháin agus gortaíodh beirt sa slua, agus bhain mionghearradh de leathchluais Donald Trump de bharr an ionsaithe.<ref>{{Luaigh foilseachán|title="Mé ceaptha a bheith maraithe" – Trump tagtha go Milwaukee|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0715/1459943-me-ceaptha-a-bheith-maraithe-trump-tagtha-go-milwaukee/|date=2024-07-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tamall ina dhiaidh, chuir Trump ráiteas amach ar a mheán sóisialta féin [[Truth Social]], ag rá gur chuala sé an piléar ag scinneadh thar a chluais. Ghabh sé buíochas leis na gníomhairí uile a thug slán é, agus rinne sé comhbhrón le muintir an fhir sa slua a maraíodh. [[Íomhá:Trump_No_BS_Flag.jpg|clé|mion|Éirigh as an gcacamas! [[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024]]]] [[Íomhá:Butler Farm Show Airport Trump Rally 2024 03 (cropped).jpg|clé|mion|"Butler Farm", ionad taispeántais in aice la [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]]]] [[Íomhá:2024 Assassination Attempt of Donald Trump Diagram With Arrows.png|clé|mion|Ghabh an naoscaire ionad scaoilte 124 m siar ó Trump agus iontas an domhain nach raibh fadbh ar bith air dul ar an díon]] == Imeachtaí == Le linn [[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024|Thoghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024]], bhí Donald Trump i mbun feachtas i mButler, Pennsylvania ar an 13 Iúil 2024. Bhí slógadh an iarrthóra faoi lán tseoil nuair a chuaigh sé i ngreim ina chluais dheas i lár abairte. Bhí 4 urchar gunna le cloisteáil ag an ionad amuigh faoi aer. B'in ar ocht nóiméad tar éis a sé.<ref name=":0">{{Luaigh foilseachán|title=Donald Trump tagtha slán ó iarracht feallmharaithe|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0714/1459789-donald-trump-tagtha-slan-o-iarracht-feallmharaithe/|date=2024-07-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chrom Trump go hurlár an ardáin agus chuaigh gníomhairí na Seirbhíse Rúnda ina mhullach. Chualathas urchar eile ann, scanraigh an slua agus thosaigh an bhéicíl agus an chíor thuathail. Trí shoicind déag ina dhiaidh sin, scaoileadh urchar amháin eile agus scread mór mná le cloisteáil. I rith an ama seo bhí caint lucht an ardáin le cloisteáil ó na micreafóin a bhí fós beo. Chroch na gníomhairí an t-iaruachtarán go dtí carr a bhí ag fanacht ar leataobh, agus bhí an gortú a bhain de chluais Trump agus fuil smeartha ar a éadan le feiceáil go soiléir. Bhí Trump in aimhréidh ach ní raibh sé gortaithe go dona. Chroch sé dorn dúshlánach leis an slua sular fhág sé an t-ardán, dhá nóiméad glan ó thosaigh an t-ionsaí. Feictear Trump, agus fuil go soiléir ar a éadan, i bhfíseáin agus é ag déanamh gothaí leis an slua agus é á aslonnú. Níorbh fhada go bhfuarthas amach go raibh duine sa slua maraithe san ionsaí agus duine eile gortaithe. Chaith agus mharaigh baill eile den tSeirbhís Rúnda an gunnadóir a bhí ina luí ar dhíon foirgnimh a bhí taobh amuigh d'ionad an tslógtha ach a bhí faoi 130 méadar den áit a raibh an tUachtarán ina sheasamh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nypost.com/2024/07/13/us-news/sniper-shot-at-former-president-donald-trump-from-130-yards-away-on-roof-of-manufacturing-plant/|teideal=Sniper shot at former President Donald Trump from 130 yards away on roof of manufacturing plant|údar=View Author Archive, Get author RSS feed|dáta=2024-07-14|language=en-US|dátarochtana=2024-07-14}}</ref> Maraíodh fear sa slua, Corey Comperatore, "ar an toirt "mar go raibh sé "in aon líne idir an t-iaruachtarán agus an gunnadóir", a deirtear, agus é ag iarraidh a iníonacha a chosaint ó na piléir, a deirtear.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/trump-le-horaid-a-thabhairt-chun-meiricea-a-thabhairt-le-cheile/|teideal=Trump le hóráid a thabhairt chun Meiriceá ‘a thabhairt le chéile’|dáta=2024-07-15|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2024-07-15}}</ref> Bhí an-drochbhail ar an mbean a gortaíodh. Scaoileadh Donald Trump saor ón ospidéal tamall níos déanaí; níor bhain ach mionghortú cluaise dó.<ref name=":0" /> [[Íomhá:AR-15 type rifle with telescopic site and bipod stand .jpg|clé|mion|An [[AR-15]] : Tá an raidhfil seo conspóideach de bharr chomh minic is a úsáidtear é in ionsaithe fealltacha sna Stáit agus chomh héasca is atá sé iad a cheannach.]] == An lámhachóir == Tugadh le fios láithreach gur ghunnadóir amháin a bhí ann, agus go raibh sé leis féin. Níos deireanaí d'ainmnigh an FBI é mar Thomas Matthew Crooks, 20 bliain d'aois as Bethel Park, [[Pittsburgh, Pennsylvania|Pittsburgh]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Bethel Park, Pennsylvania|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Bethel_Park,_Pennsylvania&oldid=1234494320|journal=Wikipedia|date=2024-07-14|language=en}}</ref> Dheimhnigh an [[Oifig Feidearálach an Imscrúdaithe|FBI]] gur scaoileadh roinnt urchar leis an ardán ó láthair chrochta taobh amuigh den slógadh sular mharaigh an tSeirbhís Rúnda é. Ghabh an naoscaire ionad scaoilte 124 m siar ó Trump agus aisteach go leor ní raibh fadhb ar bith air dul ar an díon. Bhí sé ráite ag roinnt finnéithe le cainéil nuachta go bhfacthas an gunnadóir roimh an eachtra agus gur chuir siad na húdaráis ar an eolas. Dheimhnigh na póilíní áitiúla gur fhreagair siad roinnt tuairiscí faoi 'gníomhaíocht amhrasach' (ach níor thug a thuilleadh sonraí ag an am). Cheap siad, is cosúil, gurbh í an tSeirbhís Rúnda a bhí ann. Baineadh úsáid as raidhfil leath-uathoibritheach AR-15 san ionsaí. Tá an raidhfil seo conspóideach de bharr chomh minic is a úsáidtear é in ionsaithe fealltacha sna Stáit agus chomh héasca is atá sé iad a cheannach.<ref name=":0" /> Rinne an tSeirbhís Rúnda cosaint ar an láimhseáil a rinne siad ar an eachtra agus é curtha ina leith go raibh siad faillíoch.<ref name=":1" /> == Tuairimí == Thug an tUachtarán [[Joe Biden]], a bhí ar [[Aifreann]] i [[Delaware]] ag am an ionsaithe, ráiteas uaidh go sciobthaí. Bhí sé buíoch, a dúirt sé, gur tháinig Donald Trump, slán ón ionsaí agus bhí súil aige labhairt le 'Donald', mar a dúirt sé é. Cháin sé an t-ionsaí á rá go raibh sé 'tinn' agus nach raibh áit i Meiriceá d'aon sórt foréigin pholaitiúil. Thug sé aitheasc do phobal na tíre níos déanaí, ag baint leas as an [[Oifig Ubhchruthach na Stát Aontaithe|Oval Office]] le béim a chur ar an tábhacht atá le pobal scoilte na Stát Aontaithe a theacht le chéile. Bhí Joe Biden faoi bhrú ag an ama, óna pháirtí féin le seasamh siar ón toghchán, mar gheall ar an imní a bhí ag treisiú nach bhfuil an cumas ná éirim aige don obair níos mó.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Laghdaigh an fiuchadh polaitiúil' – an tUachtarán Biden|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0715/1459980-laghdaigh-an-fiuchadh-polaitiuil-an-tuachtaran-biden/|date=2024-07-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Chuir Donald Trump ráiteas amach ar a mheán sóisialta féin [[Truth Social]] tamall ina dhiaidh sin. Dúirt sé gur chuala sé an piléar ag scinneadh thar a chluais agus go raibh a fhios aige gur urchar a bhí ann. Ghabh sé buíochas leis na gníomhairí uile a thug slán é, rinne comhbhrón le muintir an fhir a maraíodh agus chuir a bheannacht chuig an mbean a gortaíodh. D'eisigh triúr iar-Uachtarán eile, [[Barack Obama]], [[William J. Clinton|Bill Clinton]] agus [[George W. Bush]] ráitis ag gabháil buíochais as Donald Trump bheith tagtha slán agus ag cáineadh an fhoréigin pholaitiúil. Chuir ceannairí domhanda, An Taoiseach [[Simon Harris]] ina measc, teachtaireachtaí tacaíochta chuig Donald Trump agus chuig muintir na Stát Aontaithe.<ref name=":0" /> == Níos déanaí == Gheall Poblachtánaigh de chuid na Comhdhála go mbunófaí fiosrúchán faoin ionsaí inar deineadh gránú ar cheann Trump.<ref name=":1" /> Thosaigh suíomh idirlín Trump ag taispeáint íomhá den fhuil ar a éadan tar éis an ionsaí gunna agus ag impí ar a lucht leanúna airgead a sheoladh chuig an bhfeachtas, ag impí ar dhaoine seasamh le chéile "le spiorad an mhuintearais agus na síochána". Bhí nasc ó shuíomh Trump chuig leathanach ar an ardán bailithe airgid WinRed<ref>{{Lua idirlín|url=https://secure.winred.com/storefront/?collection=apparel#|teideal=Éadaí|údar=winred.com|dáta=2024|dátarochtana=2024}}</ref> ina bhfuil íomhá a tharraing AP den iarrthóir, fuil ar a éadan agus a dhorn crochta san aer aige, agus an mana "FEAR NOT" air. Faoi sin tá na focla "Unity. Peace. Make America Great Again" agus roghanna éagsúla inar féidir síneadh láimhe a thabhairt don fheachtas. Bhí léintí eile ann agus na manaí 'Bulletproof', ‘Legends Never Die’, ‘Grazed but not Dazed, ‘Shooting Makes Me Stronger’ greannta orthu.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=An braon fola agus an brabach ag Feachtas Trump|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0715/1459955-an-braon-fola-agus-an-brabach-ag-feachtas-trump/|date=2024-07-15|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> [[Íomhá:Kimberly Cheatle, Secret Service Assistant Director.jpg|mion|Kimberly Cheatle]] === An tSeirbhís Rúnda === Ar an 22 Iúil, tháinig Kimberly Cheatle, Stiúrthóir na Seirbhíse Rúnda, os comhair [[Teach na nIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá|Theach na nIonadaithe]]. Dhiúltaigh sí ceisteanna a fhreagairt inné maidir leis an bplean slándála a bhí i bhfeidhm don slógadh. Dhiúltaigh sí freisin ráiteas a thabhairt ar an gcáineadh a rinneadh ar an tSeirbhís Rúnda as a n-easpa gnímh ar an lá; líomhnaítear gur cuireadh in iúl dóibh go raibh daoine sa slua amhrasach faoi fhear ar dhíon, ach nach ndearna siad aon rud faoi. Cháin Poblachtánaigh agus Daonlathaigh araon Cheatle (cheap an tUachtarán BIden í i mí Lúnasa 2022)<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2022/08/24/statement-from-president-biden-on-the-appointment-of-kimberly-cheatle-to-be-the-next-director-of-the-united-states-secret-service/|teideal=Statement from President Biden on the Appointment of Kimberly Cheatle to be the Next Director of the United States Secret Service|údar=The White House|dáta=2022-08-24|language=en-US|work=The White House|dátarochtana=2024-07-24|archivedate=2022-08-24|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220824231251/https://www.whitehouse.gov/briefing-room/statements-releases/2022/08/24/statement-from-president-biden-on-the-appointment-of-kimberly-cheatle-to-be-the-next-director-of-the-united-states-secret-service/}}</ref> agus bhí éilimh ag teacht ón dá thaobh de Theach na nIonadaithe inné go n-éireodh sí as, rud a rinne sí an lá dár gcionn.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Tá Stiúrthóir Sheirbhís Rúnda SAM le héirí as, de réir tuairiscí|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2024/0723/1461429-ta-stiurthoir-sheirbhis-runda-sam-le-heiri-as-de-reir-tuairisci/|date=2024-07-23|language=ga-IE|author=Nuacht RTE}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://apnews.com/article/secret-service-director-trump-rally-8b1b13cece2ff25590c81093032dceb4|teideal=Secret Service director steps down after assassination attempt against ex-President Trump at rally|dáta=2024-07-23|language=en|work=AP News|dátarochtana=2024-07-24}}</ref> == Féach freisin == * [[Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2024]] * Iarracht [[Ronald Reagan]] a fheallmharú == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Eachtraí sceimhlitheoireachta]] [[Catagóir:Donald Trump]] [[Catagóir:2024]] [[Catagóir:Stair Pennsylvania]] [[Catagóir:Eachtraí lámhaigh sna Stáit Aontaithe]] jow843yfix5lxlwo5362s3d092fzijt 0 114747 1310685 1295870 2026-04-28T05:17:03Z Seachránaí 53315 Síol-beath-en 1310685 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Bean Sasanach is ea '''Louise Brown,''' agus an chéad “leanbh promhadáin”, nó "leanbh triaileadáin", a rugadh ar an [[25 Iúil]] [[1978|1978,]] tar éis dá máthair cóireáil [[toirchiú in vitro]] (TIV) a fháil. Saolaíodh an leanbh trí [[Gearradh Caesarach|ghearradh Caesarach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Forbairti%CC%81%20i%20mBitheitic.pdf|teideal=FORBAIRTÍ I mBITHEITIC|údar=ccea.org.uk|dáta=2015|dátarochtana=2024}}</ref> Rugadh Brown mar thoradh ar thimthriall nádúrtha TIV, gan aon spreagadh. san Ospidéal [[Oldham]] (Ospís an Dr Kershaw anois) i Royton, [[Oldham]], Sasana. [[Íomhá:In Vitro Fertilization (IVF) - English.png|clé|mion|[[Toirchiú in vitro]]]] Ba cheannródaithe iad Patrick Steptoe, John Webster, Jean Purdy agus [[Robert Edwards]] maidir le dul chun cinn san TIV agus IUI ([[Inseamhnú saorga|inseamhnnú ionútarach]]) sna 1970idí. Bronnadh [[Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis|Duais Nobel na Fiseolaíochta]] nó an Leighis ar [[Robert G. Edwards|Edwards]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Robert Edwards (physiologist)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Edwards_(physiologist)&oldid=1139101456|journal=Wikipedia|date=2023-02-13|language=en}}</ref> sa bhliain 2010. Chuir an fiseolaí cóireáil ar Brown (ach ní bhfuair na heolaithe eile Nobel mar gur bhásaigh siad agus ní bhronntar an Duais Nobel tar éis bháis).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/world-s-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html|teideal=World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own|dáta=2007-01-14|language=en|work=The Independent|dátarochtana=2023-03-27}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite journal|vauthors=Gosden R|title=Jean Marian Purdy remembered – the hidden life of an IVF pioneer|journal=Human Fertility|volume=21|issue=2|pages=86–89|date=June 2018|pmid=28881151|doi=10.1080/14647273.2017.1351042|s2cid=5045457}}</ref> == Féach freisin == * [[Toirchiú in vitro]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Brown, Louise}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1978]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine Sasanacha]] [[Catagóir:Manchain Mhór]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Toirchiú in vitro]] 33scghqbex787gjgd75wb19mpvgglo3 1310686 1310685 2026-04-28T05:17:29Z Seachránaí 53315 1310686 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}}Bean Sasanach is ea '''Louise Brown,''' agus an chéad “leanbh promhadáin”, nó "leanbh triaileadáin", a rugadh ar an [[25 Iúil]] [[1978|1978,]] tar éis dá máthair cóireáil [[toirchiú in vitro]] (TIV) a fháil. Saolaíodh an leanbh trí [[Gearradh Caesarach|ghearradh Caesarach]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://ccea.org.uk/downloads/docs/Support/Comhaid%20F%C3%ADric%C3%AD/2020/Forbairti%CC%81%20i%20mBitheitic.pdf|teideal=FORBAIRTÍ I mBITHEITIC|údar=ccea.org.uk|dáta=2015|dátarochtana=2024}}</ref> Rugadh Brown mar thoradh ar thimthriall nádúrtha TIV, gan aon spreagadh. san Ospidéal [[Oldham]] (Ospís an Dr Kershaw anois) i Royton, [[Oldham]], Sasana. [[Íomhá:In Vitro Fertilization (IVF) - English.png|clé|mion|[[Toirchiú in vitro]]]] Ba cheannródaithe iad Patrick Steptoe, John Webster, Jean Purdy agus [[Robert Edwards]] maidir le dul chun cinn san TIV agus IUI ([[Inseamhnú saorga|inseamhnnú ionútarach]]) sna 1970idí. Bronnadh [[Duais Nobel na Fiseolaíochta nó an Leighis|Duais Nobel na Fiseolaíochta]] nó an Leighis ar [[Robert G. Edwards|Edwards]]<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Robert Edwards (physiologist)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Robert_Edwards_(physiologist)&oldid=1139101456|journal=Wikipedia|date=2023-02-13|language=en}}</ref> sa bhliain 2010. Chuir an fiseolaí cóireáil ar Brown (ach ní bhfuair na heolaithe eile Nobel mar gur bhásaigh siad agus ní bhronntar an Duais Nobel tar éis bháis).<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.co.uk/life-style/health-and-families/health-news/world-s-first-testtube-baby-louise-brown-has-a-child-of-her-own-432080.html|teideal=World's first test-tube baby Louise Brown has a child of her own|dáta=2007-01-14|language=en|work=The Independent|dátarochtana=2023-03-27}}</ref><ref name="ReferenceA">{{cite journal|vauthors=Gosden R|title=Jean Marian Purdy remembered – the hidden life of an IVF pioneer|journal=Human Fertility|volume=21|issue=2|pages=86–89|date=June 2018|pmid=28881151|doi=10.1080/14647273.2017.1351042|s2cid=5045457}}</ref> == Féach freisin == * [[Toirchiú in vitro]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Síol-beath-en}} {{DEFAULTSORT:Brown, Louise}} [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1978]] [[Catagóir:Daoine beo]] [[Catagóir:Daoine as Manchain]] [[Catagóir:Mná]] [[Catagóir:Toirchiú in vitro]] m6e8483zlw1qid859l0hie2zg9f4aqn 0 114916 1310720 1228715 2026-04-28T06:52:56Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310720 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Creatine.png|mion]] [[Íomhá:Neotame in a jar, cropped and lightened.png|mion|púdar bán... glacann daoine créitín go minic mar phúdar tuaslagtha in uisce.]] [[Íomhá:Optimus nutrition gold standard whey protein with creatine monohydrate.jpg|mion|[[forbhia]] agus [[forlíonadh cothaitheach]]]] [[Comhdhúil orgánach]] is ea '''créitín,'''<ref name='FGB'>{{Cite web-en|url=https://www.teanglann.ie/ga/fgb/cr%C3%A9it%C3%ADn|title=Foclóir Gaeilge-Béarla (Ó Dónaill): créitín|editor=[[Niall Ó Dónaill]], eag.|year=1977|publisher=[[An Gúm]]|location=[[Baile Átha Cliath]]|isbn=978-1857910384|access-date=2024-08-09|language=ga|work=Teanglann.ie}}</ref> (H₂N)(HN)CN(CH₃)CH₂CO₂H. Cruthaíonn an corp créitín dá chuid féin. Coinníonn an corp créitín sna [[Matán|matáin]] i bhfoirm fosfaichréitín, a úsáidtear mar fhuinneamh. Faigheann an chuid is mó de dhaoine créitín ó bhia mara agus [[feoil]]. Ar ndóighe, má tá aiste chothrom bia agat, ní gá an forlíonadh a ghlacadh. Ní chruthaíonn an corp go leor créitín chun oiriúnú a dhéanamh ar dhuine aclaí, áfach, agus mar sin, is substaint úsáideach í le haghaidh tógáil matán agus traenáil fhisiceach. === Corp an duine === Tá créitín ar na forlíontaí is nádúrtha agus is mó staidéar i ngort na [[bitheolaíocht]]<nowiki/>a. Nuair a chuir eolaithe suim sa tsubstaint a fheictear mar phúdar bán de ghnáth, díríodh formhór an [[taighde]] ar an chomhchoibhneas idir glacadh an chréitín, buntáistí sláinte agus ardú feidhmíochta duine a bhíonn ag traenáil go fisiceach. Fuarthas amach go bhfuil créitín le fáil go nádúrtha sa [[Corp an duine|chorp]]; cuidíonn sé le crapadh na [[matán]] cnámharlaigh agus fuinneamh a sholáthar le haghaidh na traenála. Is féidir leis an [[ae]], an [[paincréas]], agus na [[Duán|duáin]] 1g de chréitín a chruthú gach lá. Faightear créitín ó thrí [[aimíonaigéad]], [[glicín]], argainín agus meitiainín. Trí na haimíonaigéid agus an créitín féin, cruthaíonn an corp [[trífhosfáit adanóisín]] (ATP), a n-úsáidtear é mar [[Fuinneamh|fhuinneamh]]. === Spórt === Moltar an forlíonadh a thógáil fá choinne fuinneamh breise agus duine i mbun traenála, ach, cé go bhfuil buntáistí sláinte eile leis, ní gá créitín a ghlacadh i gcónaí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.mayoclinic.org/drugs-supplements-creatine/art-20347591|teideal=Creatine|language=en|work=Mayo Clinic|dátarochtana=2024-08-08}}</ref> Idir fhorlíonta, áfach, tá créitín ar an tsubstaint is tábhachtaí chun a oiread dul chun cinn agus is féidir a dhéanamh, cé nach saothraíonn gach duine na héifeachtaí céanna as créitín. Glacann daoine créitín go minic mar phúdar tuaslagtha in uisce. Creideann daoine áirithe go ndéanann créitín níos láidre thú má thógann tú é ar mhaithe le do chuid traenála, cuidíonn sé le tógáil meacháin, agus spreagann sé seasmhacht sa ghiom. Cuireann sé le cumas imreoirí a imríonn spóirt ard-déine fosta, mar shampla, an pheil Ghaelach, ráibeanna nó traenáil seasmhachta. Dá fhaide an aclaíocht, is mó créitín a bhíonn de dhíth, óir ní mhaireann na héifeachtaí ach seal áirithe.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/sport/cad-e-creitin-agus-cad-a-dheanann-se/|teideal=Cad é créitín agus cad a dhéanann sé?|údar=Tiernan Ó hArgadáin|dáta=2024-08-08|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2024-08-08}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Féach freisin == * [[Cliseadh duán]] * [[Liosta Bithmhóilíní]] == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Creitín]] [[Catagóir:Corp an duine]] [[Catagóir:Bitheolaíocht]] [[Catagóir:Bithmhóilíní]] [[Catagóir:Forbhianna]] [[Catagóir:Forlíonta cothaithe]] des1ht0ovjn1q3glcmb375eeh4wqm4u 0 116393 1310498 1306970 2026-04-27T12:25:40Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 3 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310498 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Is [[foclóir]] Béarla-Gaeilge é '''''An Foclóir Aiteach''''' ina bhfuil focail, téarmaí, agus nathanna a bhaineann leis an [[Aiteach|aiteachas]] agus an leis an bpobal aiteach. Tionscnaíodh an togra in 2017 agus seoladh an chéad eagrán den fhoclóir ar 21 Márta 2018 in [[Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/craiceann/focloir-ladt-le-seoladh-in-dcu-inniu/|teideal=Foclóir LADT le seoladh in DCU inniu|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2018-03-21|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-05-25}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Rinneadh athbhreithniú ar an bhfoclóir in 2021 agus seoladh an dara heagrán i mí na Samhna 2022 i n[[Gaillimh]]. Ba í [[Laoighseach Ní Choistealbha|Laoighseach Ní Choisdealbha]], Leas-Uachtarán don Ghaeilge le h[[Aontas na Mac Léinn in Éirinn]], a chuir tús leis an togra agus chuir an scoláire [[Tadhg Mac Eoghain]] go mór leis an dara heagrán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/an-dara-heagran-de-an-focloir-aiteach-a-reiteach/|teideal=An dara heagrán de 'An Foclóir Aiteach' á réiteach|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=2021-06-25|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-05-25}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ba é príomhsprioc an fhoclóra bailiúchán téarmaíochta a chur i dtoll a chéile ionas go mbeadh “achan duine in ann iad féin a aithint i dteanga ar bith”.<ref>{{Lua idirlín|url=https://usi.ie/wp-content/uploads/2018/03/AN-FOCL%C3%93IR-AITEACH.pdf|teideal=An Foclóir Aiteach (chun íoslódáil)|údar=USI|dáta=2018}}</ref> == Stair == === An chéad eagrán (2018) === Comhthogra idir Aontas na Mac Léinn in Éirinn, [[BelongTo]] agus an ''[[Transgender Equality Network of Ireland]]'' (TENI) a bhí i gcéad eagrán ''An Fhoclóra Aitigh.'' Bhí seacht leathanach sa chéad eagrán agus liostaí dátheangacha téarmaí, focal, agus nathanna in ord aibítre ann. Dúirt Ní Choisdealbha go raibh sí féin aineolach ar chúrsaí [[Foclóireolaíocht|foclóireachta]] nuair thosaigh sí ag obair ar an gcáipéis agus gur fhoilsigh sí é "ar son na feachtasaíochta" seachas "saothar acadúil". D'eascair ''An Foclóir Aiteach'' as an tuairim "nach raibh an téarmaíocht ag an bpobal [[LADT]] in Éirinn le cur síos ar a saol féin ina dteanga féin. Foilsíodh cóipeanna crua den chéad eagrán in 2018 agus bhí leagan de ar fáil ar líne ag an am céanna. Ba é an plean a bhí ag na heagraíochtaí a d'fhoilsigh go gcuirfí leis de réir a chéile a fhad is a bhí coincheapa agus téarmaí nua ag teacht chun cinn sa saol aiteach. Cuireadh roinnt téarmaí, focail, agus nathanna a bhí in úsáid ag an bpobal aiteach san fhoclóir ach cumadh go leor de na haistriúcháin as a nua go speisialta don fhoilseachán. Ina léirmheas ar ''An bhFoclóir Aiteach'' a foilsíodh ar ''[[Nós (iris)|NÓS]]'' dúirt an t-acadóir [[aerach]] [[Seán Mac Risteaird]] “nár tugadh cúram do chruinneas na Gaeilge” sa leabhar agus gur léir nach ndeachthas i gcomhairle leis “an aos acadúil ná le saineolaithe atá ag obair trí mheán na Gaeilge ar dhioscúrsaí aiteacha”.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/saol/craiceann/spas-nua-culturtha-doibh-siud-ata-ar-imeall-an-imill/|teideal=Spás nua cultúrtha dóibh siúd atá ar imeall an imill|údar=Seán Mac Risteaird|dáta=2018-03-27|language=ga-IE|work=NÓS|dátarochtana=2025-05-25}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dúirt Ní Choisdealbha go raibh "aiféala" uirthi nach ndearna sí níos mó taighde faoin [[Téarmaíocht|téarmeolaíocht]] agus faoin bhfoclóireacht sular chuir sí an chéad eagrán amach agus nach ndeachaigh sí i dteagmháil leis na heagrais a bhí ag plé leis na cúrsaí sin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://usi.ie/an-focloir-aiteach-the-queer-dictionary-2nd-edition/|teideal=An Foclóir Aiteach/The Queer Dictionary 2nd Edition {{!}} Union of Students in Ireland|údar=Web Bot|dáta=2022-12-21|language=ga-IE|dátarochtana=2025-05-25}}</ref> Dúirt sí freisin go raibh aiféala uirthi mar dhuine nach ball den phobal LADT í nár "sheas sí siar" agus na téarmaí á gcumadh. Sa deireadh beartaíodh athbhreithniú iomlán a dhéanamh ar an bhfoclóir sa bhliain 2021 agus cur leis go mór. === An dara heagrán (2022) === Rinneadh athbhreithniú ar ''An bhFoclóir Aiteach'' in 2021 le "botúin litrithe agus ghramadaí a cheartú" agus "líon na n-iontrálacha a mhéadú" sa chéad eagrán eile. Scoláire in [[Ollscoil Mhá Nuad]] darbh ainm Tadhg Mac Eoghain a rinne an t-athbhreithniú mar chuid dá [[Céim máistreachta|chéim máistreachta]]. Dúirt Mac Eoghain gurbh é an rud ba thábhachtaí dósan na botúin chló agus earráidí eile atá sa chéad eagrán a ghlanadh. Leagadh béim níos mó ar bhunphrionsabail na foclóireachta agus chuathas i dteagmháil leis an g[[An Coiste Téarmaíochta|Coiste Téarmaíochta]] agus an dara heagrán á réiteach. Ghlac an Coiste Téarmaíochta le 60 téarma nua a mhol Mac Eoghain agus cuireadh san áireamh iad sin san fhoclóir. Foclóir dátheangach Béarla-Gaeilge a bhí sa chéad eagrán ach nuair a bhíothas ag réiteach an dara heagráin beartaíodh sainmhínithe Gaeilge agus Béarla a chur leis na focail, téarmaí, agus nathanna le go dtuigfí i gceart iad. Seoladh an dara heagrán den fhoclóir i gcathair na Gaillimhe i mí na Samhna 2022. Cáipéis 33 leathanach atá sa dara heagrán, agus réamhráite ann ó Laoighseach Ní Choisdealbha agus Tadhg Mac Eoghain. Tá 25 leathanach ann i gcorp an fhoclóra agus leathanach amháin ar a bhfuil nóta faoi fhorainmneacha i nGaeilge. == Foireann == * [[Tadhg Mac Eoghain]] * [[Laoighseach Ní Choistealbha|Laoiseach Ní Choisdealbha]] * [[Tadhg Ó Ciardha]] * [[Ciarán Ó Cianáin]] * [[Gráinne Ní Mhuilneoir]] == Naisc sheachtracha == * [https://usi.ie/wp-content/uploads/2018/03/AN-FOCL%C3%93IR-AITEACH.pdf Eagrán 1 (2018)] * [https://usi.ie/an-focloir-aiteach-the-queer-dictionary-2nd-edition/ Eagrán 2 (2022)] == Féach freisin == * [[Stair lucht LADT in Éirinn]] * [[Foclóirí Gaeilge]] * [[AerachAiteachGaelach#Meitheal Téarmaíochta agus Aistriúcháin|AerachAiteachGaelach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{Foclóirí na Gaeilge|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Focloir Aiteach, An}} [[Catagóir:Foclóirí]] [[Catagóir:Foclóirí Gaeilge]] [[Catagóir:Foclóirí Béarla]] [[Catagóir:Foclóireacht]] [[Catagóir:Stair lucht LADT in Éirinn]] [[Catagóir:Cultúr LADT]] [[Catagóir:LADT]] [[Catagóir:Leabhair Ghaeilge]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2018]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2010idí]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh in 2022]] [[Catagóir:Leabhair a foilsíodh sna 2020idí]] la2mgi2gwy359699nfsdldphfsaq355 14 117164 1310620 1252937 2026-04-27T17:23:41Z Alison 570 ++ 1310620 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Caomhnú ainmhithe]] [[Catagóir:Bithéagsúlacht]] [[Catagóir:Fiadhúlra]] m4t5qcc1xvfmefbpr5b1yeodo4fj5xp 0 117562 1310588 1305937 2026-04-27T17:06:56Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310588 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Bhí 2025 ar an tríú bliain ba theo riamh ar domhan ó tosaíodh ag coinneáil taifead.<ref name=":1">{{Luaigh foilseachán|title=2025 ar an tríú bliain ba theo riamh|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0114/1553021-2025-ar-an-triu-bliain-ba-theo-riamh/|date=2026-01-14|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Tháinig Donald Trump i gcumhacht i mí Eanáir, agus an mana "drill baby drill" aige. Chuaigh an sceipteachas agus mífhaisnéis maidir leis an athrú aeráide i dtreis timpeall an domhain. [[Íomhá:Arctic nsidc 2025 p.jpg|clé|mion|220x220px|Is údar imní ardú ar theocht na mara, an t-oighearchreimeadh agus an creimeadh ar an muiroighear san Artach (thuas) agus Antartach.]] [[Íomhá:President Trump Participates in an Unleashing American Energy Executive Order Signing Event (2025-04-08).webm|clé|mion|220x220px|Físeán: Trump i mí Aibreáin 2025 ]] [[Íomhá:Climate March 1569 signs (34028131880).jpg|clé|mion|2025: cuireadh cosc ar infheistiú in infreastruchtúr "glas".<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.ft.com/content/fcaf50dc-6779-44d2-a7fa-264df798a4c1?accessToken=zwAGLEuA1crAkdP8r1DcZ3lE0tOn-iZN95ikwQ.MEUCIQC4EVymm-6cEaGaPszaoaREQZhvMgM8WXqXccpQoeNvtAIgLAfnanKXTswXygw47TK8RauKzxtqOMy20EQJ5I8kTzo&sharetype=gift&token=2f4f8a68-c33e-471a-8165-58e71b6369f3|teideal=Donald Trump halts more than $300bn in US green infrastructure funding|údar=Amanda Chu, Jamie Smyth|dáta=2025-01-22|work=Financial Times|dátarochtana=2025-01-22}}</ref>|222x222px]] [[Íomhá:FridaysForFuture protest Berlin 2025-03-21 11.jpg|clé|mion|agóid FridaysForFuture i mBeirlín 2025-03-21|220x220px]] == Curiarrachtaí nua == Baineadh curiarrachtaí ar fud an domhain le linn 2023-2025: * Bhí na trí bliana 2023-2023 an tréimhse trí bhliain ba theo riamh ar domhan ó tosaíodh ag coinneáil taifead. * Bhí an tréimhse 2023-2025 an chéad uair go raibh an teocht domhanda níos airde ná 1.5 céim trí bliana as a chéile. * Bhí meánteocht na cruinne os cionn 1.5 céim níos airde ná an mheánteocht a bhí ann idir na blianta 1850-1900, tráth a tosaíodh ag dó breoslaí iontaise as éadan agus ar bhonn tionsclaíoch. * Bhí an bhliain 2024 ba theo riamh ó cuireadh tús le taifid.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='2024 ba theo riamh'-Copernicus|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0110/1490071-2024-ba-theo-riamh-copernicus/|date=2025-01-10|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> * Bhí an t-aon bhliain déag idir 2015-2025 ar an aon bhliain déag ba theo riamh i stair an domhain. ... de réir na seirbhíse [[Clár Copernicus|Copernicus]], a dhéanann anailís ar an athrú aeráide.<ref name=":1" /> === In Éirinn === Ba í 2025 an dara bliain ba teocha in Éirinn ó tosaíodh na taifid agus tá 7 gcinn den 10 mbliana ba theocha riamh tagtha le 20 bliain anuas. Bhí an bháisteach níos tréine freisin.<ref name=":4">{{Luaigh foilseachán|title="Praiseach" ó neamart Rialtas cáinte ag Ceannasaí Athrú Aeráide|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2026/0401/1566232-praiseach-neamart-rialtas-cainte-ag-ceannasai-athru-aeraide/|date=2026-04-01|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> I dtús mhí Aibreáin in Éirinn, bhí an aimsir "breá" brothallach. Bhí idir theaspach agus thriomach ar fud na tíre idir 8-11 Aibreán – teaspach de réir Met Éireann agus triomach de réir Uisce Éireann – agus an teocht chomh hard le 21.8 céim i g[[Caisleán na Deirge]] ar an 10 Aibreán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/weather/articles/c99p142g143o|teideal=Highest temperature of the year reached as hay fever season continues|dáta=2025-04-11|language=en-GB|work=BBC Weather|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Bhí Uisce Éireann ag achainí ar an bpobal a bheith spárálach agus uisce a chaomhnú. Ba le [[Stoirm Éowyn]] in 2025 a tháinig na gálaí ba mheasa riamh agus ba í an stoirm ba mheasa riamh ó thaobh costais agus luach €300 milliún de chúiteamh árachais íoctha amach, gan trácht ar na laigeachtaí a léiríodh sa ngréasán fuinnimh agus uisce agus cumarsáide. Ar an taobh eile den scéal b'éigean d'Uisce Éireann ciondáil a dhéanamh ar 49 soláthar uisce poiblí sa samhradh anuraidh nuair a tugadh foláireamh teaspaigh in 15 contae. == Polaitíocht == Insealbhaíodh [[Donald Trump]] mar [[Uachtarán na Stát Aontaithe]] den dara huair ar an 20 Eanáir 2025. In óráid a thug sé i d[[Comhdháil na Stát Aontaithe|Teach na Comhdhála]] ar Chnoc an Chaipeatóil, mhaígh Trump go raibh éigeandáil náisiúnta fuinnimh ann agus thug sé le fios go rachfaí i muinín na mianadóireachta idir muir agus thír lena mhaolú. "Drill, baby, drill" an mana a bhí aige ina óráid.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/drill-baby-drill-re-nua-ar-dhath-na-hola-geallta-ag-donald-trump/|teideal=‘Drill baby, drill!’ – ré nua ar dhath na hola geallta ag Donald Trump|údar=Alex Hijmans|dáta=22 Eanáir 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2025-01-22}}</ref> Bhí cead tugtha ag Trump do chomhlachtaí taiscéalaíochta ola agus gás a bhaint as tailte fairsinge gan mhilleadh in Alasca. Chuir sé maoiniú $300 billiún i dtaca le tionchar ar an gcomhshaol ar ceal ar an toirt; cuireadh cosc ar infheistiú in infreastruchtúr "glas".<ref name=":0" /> {{Main|Athrú aeráide sna Stáit Aontaithe}} {{Main|Dara téarma Donald Trump}} == Imeachtaí == Reáchtáladh [[COP30]] (Comhdháil na bPáirtithe 30) idir 10 Samhain - [[21 Samhain]] [[2023|2024]] i m[[Belém]] na [[An Bhrasaíl|Brasaíle]], nó [[Comhdháil na Náisiún Aontaithe maidir leis an athrú aeráide, 2025]].<ref>Ciallaíonn COP ‘Comhdháil na bPáirtithe’ agus is ionann na ‘páirtithe’ agus an 197 náisiún a d’aontaigh Creat-Choinbhinsiún na Náisiún Aontaithe maidir leis an Athrú Aeráide i 1992.</ref> Ní raibh tagairt ar bith ann Doiciméad Clabhsúir faoi bhreoslaí iontaise ar nós gual, gás nádúrtha ná ola.<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22561904/|teideal=Adhmhaidin / RnaG|údar=An Dr. Gearóid Ó Cuinn, stiúrthóir ar an eagraíocht GLAN.|dáta=2025-11-24|language=ga-IE|work=RTE Radio|dátarochtana=2025-11-26}}</ref> Theip ar na hiarrachtaí teacht ar chomhaontú maidir le [[Conradh idirnáisiúnta i gcoinne truailliú plaisteach]] chomh maith. == Aimsir == Ag deireadh na bliana 2024, bhí an chuid is mó taighdeoirí ag súil go mbeadh 2025 beagán níos fuaire ná 2023 agus 2024, mar gheall ar [[El Niño]] 2023-2024. Ceapadh go mbeadh Eanáir 2025 níos fuaire ná Eanáir 2024 mar gheall ar theacht ''[[La Niña]]'' in áit El Niño. Ach a mhalairt ar fad a tharla agus bhris Eanáir 2025 taifead Eanáir 2024.<ref>{{Lua idirlín|url=https://podcasts.apple.com/ca/podcast/8-feabhra-2025-ard-mhacha/id1525428808?i=1000690265747|teideal=Nuacht Mhall (Ard Mhacha)|údar=Conradh na Gaeilge, Londain|dáta=8 Feabhra 2025|language=ga-IE|work=Apple Podcasts|dátarochtana=2025-02-08}}</ref> {{Main|Aimsir na bliana 2025}}Taifead aeráide aon uair amháin eile: bhí mí an Mhárta 2025 an Márta ba theo dár taifeadadh riamh san Eoraip (go dtí sin), dar le [[Clár Copernicus|Copernicus]]<ref>{{Lua idirlín|url=https://climate.copernicus.eu/second-warmest-march-globally-large-wet-and-dry-anomalies-europe|teideal=Second-warmest March globally, large wet and dry anomalies in Europe|údar=Copernicus|dáta=2025-04-08|work=climate.copernicus.eu|dátarochtana=2025-04-09}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.seaandjob.com/worlds-record-breaking-heat-streak-extends-into-march/|teideal=World’s Record-Breaking Heat Streak Extends Into March {{!}} Sea and Job|údar=SEAANDJOB|language=en-US|dátarochtana=2025-04-09}}</ref> agus focal ar bith faoi ar tuairisc.ie nó rte.ie. I dtús mhí Aibreáin in Éirinn, bhí an aimsir "breá" brothallach fós. “In áiteanna éagsúla san Eoraip bhí an Márta ba thirime ann riamh, agus i gceantair eile bhí sé ar an mhí Márta ba fhliche le 47 mbliana,” arsa Coperncus.<ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/comhshaol/drochthuar-daeraid-an-phlaineid-e-an-t-ardu-leanunach-teasa/|teideal=Drochthuar d’aeráid an phláinéid é an t-ardú leanúnach teasa|údar=NÓS|dáta=2025-04-10|language=en-US|work=NÓS|dátarochtana=2025-04-15}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Bhí idir theaspach agus thriomach ar fud na tíre idir 8-11 Aibreán – teaspach de réir Met Éireann agus triomach de réir Uisce Éireann – agus an teocht chomh hard le 21.8 céim i g[[Caisleán na Deirge]] ar an 10 Aibreán.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.bbc.com/weather/articles/c99p142g143o|teideal=Highest temperature of the year reached as hay fever season continues|dáta=2025-04-11|language=en-GB|work=BBC Weather|dátarochtana=2025-04-15}}</ref> Bhí Uisce Éireann ag achainí ar an bpobal a bheith spárálach agus uisce a chaomhnú.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Teocht chomh hard le 20 céim inniu, 21 céim amárach|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0409/1506630-teocht-chomh-hard-le-20-ceim-inniu-21-ceim-amarach/|date=2025-04-09|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> Bhí an teocht chomh hard le 29+ céim in áiteanna in Éirinn ar an 20-21 Meitheamh<ref>{{Cite news|url=https://www.belfasttelegraph.co.uk/news/northern-ireland/ni-weather-mini-heatwave-ends-with-scattered-showers-to-continue/a592223428.html|teideal=NI weather: Mini heatwave ends with scattered showers to continue|dáta=2025-06-22|language=en-GB|work=BelfastTelegraph.co.uk|dátarochtana=2025-06-22}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|title=Teaspach as cuimse geallta, athrú aeráide is cúis leis|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0620/1519456-teaspach-as-cuimse-geallta-athru-aeraide-is-cuis-leis/|date=2025-06-20|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> agus bhí an samhradh thar a bheith brothallach. Maraíodh idir 800 agus 900 iasc in Abhainn Dhroichead Uí Dhálaigh in oirthuaisceart Loch Síleann i gCo an Chabháin. Bhí teocht an uisce ró-ard agus an leibhéal ocsaigine tuaslagtha ró-íseal ag an am ba chúis le marú na n-iasc.<ref>{{Luaigh foilseachán|title='Iascach Intíre Éireann leis an dlí a chur ar thruaillitheoirí'|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/0929/1535840-iascach-intire-eireann-leis-an-dli-a-chur-ar-thruaillitheoiri/|date=2025-09-29|language=ga-IE|author=Nuacht RTÉ}}</ref> <ref>{{Lua idirlín|url=https://cop29.az/en/home|teideal=COP29 Azerbaijan - United Nations Climate Change Conference|work=cop29.az|dátarochtana=2024-11-20}}</ref> == Aeráid agus tubaistí == Bhris [[Falscaithe i ndeisceart California, Eanáir 2025|falscaithe amach i Los Angeles agus sna ceantair máguaird]] ar chósta thiar na Stát Aontaithe i mí Eanáir 2025, Ba mhillteanach an tubaiste timpeallachta é.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2025/01/12/us/californias-worst-wildfires-history.html|teideal=How the Destruction in Los Angeles Ranks in California’s Fire History|údar=Samuel Granados, Nicholas Bogel-Burroughs, Soumya Karlamangla|dáta=2025-01-09|language=en-US|work=The New York Times|dátarochtana=2025-01-10}}</ref> {{Main|Falscaithe i ndeisceart California, Eanáir 2025}} Ar an 28 Bealtaine 2025, bhí an sráidbhaile Blatten san Eilvéis scriosta tar éis intitim oighearshrutha. Toradh athrú aeráide an tubaiste seo, agus na oighearshruthanna agus talamh síorshioctha sa cheantar ag leá. {{Main|Tubaiste Blatten}} Ar an 21 Meitheamh 2025, bhí teocht os cionn 35 céim i réigiún Pháras, 38 céim in áiteanna, agus ar an 1 Iúil, 41c+ {{Main|Tonnta teasa na hEorpa, 2025}} == Féach freisin == * [[Aimsir na bliana 2022]], [[Aimsir na bliana 2023]], [[Aimsir na bliana 2024]], [[Aimsir na bliana 2025]] * [[COP30]] * [[Athrú aeráide in 2023]], [[Athrú aeráide in 2024]] * [[Falscaithe i ndeisceart California, Eanáir 2025]], [[Tubaiste Blatten]], Bealtaine 2025 == Tagairtí == {{reflist}} [[Catagóir:Athrú aeráide]] [[Catagóir:Aimsir na bliana 2025]] [[Catagóir:2025]] [[Catagóir:Eagraíocht Dhomhanda Meitéareolaíochta]] hcv3h2l4gfo804dcnvg1hwats5no1qm 14 118805 1310505 1263768 2026-04-27T13:38:13Z Alison 570 Nua 1310505 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eolaithe sóisialta Meiriceánacha]] [[Catagóir:Eacnamaithe de réir náisiúntachta|Meiriceá]] snv2e6whv5exmo71exen5a0143sc8ng 14 118806 1310504 1263770 2026-04-27T13:37:21Z Alison 570 +cata 1310504 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eolaithe sóisialta Éireannacha]] [[Catagóir:Eacnamaithe de réir náisiúntachta|Éire]] 9lbfv5mk57f897h5vlx2fsvlwskheyf 0 120370 1310561 1298752 2026-04-27T15:55:52Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310561 wikitext text/x-wiki {{Úsáidíeile|an caifé i d[[Tamhlacht]]|Aon Scéal}} {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta |nom=Aon Scéal? |nom_original=Aon Scéal? <!--|establerta_data1=Bunaithe |establerta_nom1=2019--> <!--|gerent=bainisteoir--> |partde=[[Gaelphobal Thamhlachta]] <!--|obertura=oscailte--> <!--|web=--> }} Is [[caifé]] é '''[[Aon Scéal? (caifé)|Aon Scéal?]]''' ar an mBóthar Mór i sráidbhaile [[Tamhlacht|Thamhlachta]].<ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://www.echo.ie/local-faces-daithi-mac-gabhann/|teideal=Local Faces: Daithí Mac Gabhann|údar=[[Mary Dennehy]]|dáta=2022-12-16|language=en|work=[[The Echo (Tamhlacht)|Echo]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref><ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://www.echo.ie/boost-for-gaelphobal-thamhlachta-after-receiving-10-000-national-lottery-good-causes-award/|teideal=Boost for Gaelphobal Thamhlachta after receiving €10,000 National Lottery Good Causes Award|údar=[[Mary Dennehy]]|dáta=2021-06-03|language=en|work=[[The Echo (Tamhlacht)|Echo]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref> Tá [[caife]] maith agus bia blasta le fáil ann agus is mol sóisialta sa cheantar é, áit a thugann an comhluadar réchúiseach fáilteach spreagadh do dhaoine leas a bhaint as pé méid Ghaeilge atá acu.<ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://www.echo.ie/cafe-aon-sceal-very-proud-of-appreciation-cert-from-tcc/|teideal=Café Aon Scéal ‘very proud’ of Appreciation Cert from TCC|údar=[[Aideen O'Flaherty]]|dáta=2021-11-26|language=en|work=[[The Echo (Tamhlacht)|Echo]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.echo.ie/cafe-appealing-for-two-stolen-hanging-baskets-to-be-replaced/|teideal=Cafe appealing for two stolen hanging baskets to be replaced|údar=[[Aideen O'Flaherty]]|dáta=2020-07-23|language=en|work=[[The Echo (Tamhlacht)|Echo]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/0311/1501413-queer-arts-yoga-and-gaa-dublins-irish-language-scene/|teideal=Clár nua 'Cruthaigh!' seolta ag 4 údaráis áitiúla BÁC|dáta=11 Márta 2025|dátarochtana=22 Iúil 2025}}</ref> Bíonn sé ar oscailt gach lá den tseachtain agus bíonn imeachtaí ar siúl ann.<ref>{{Lua idirlín|url=https://cnag.ie/ga/?view=article&id=1419&catid=104|teideal=Lár-Ionad Ghaelphobal Thamhlachta|work=[[Conradh na Gaeilge]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/lifestyle/living/2024/0307/1436589-15-imeachtai-to-check-out-i-rith-seachtain-na-gaeilge/|teideal=15 imeachtaí to check out i rith Seachtain na Gaeilge|dáta=10 Márta 2024|dátarochtana=22 Iúil 2025}}</ref> Tá spás do suas le 30 duine sa chaifé, a d'oscail an grúpa áitiúil Gaelphobal Thamhlachta sa bhliain 2019. Ba í [[Dawn Nic Íomhair]] bainisteoir an chaifé nuair a bunaíodh é agus ar feadh tamaill de bhlianta ina dhiaidh sin.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/caife-gaelach-nach-mor-le-reidh-le-n-oscailt-i-dtamhlacht/|teideal=Caifé Gaelach 'nach mór le réidh le n-oscailt' i dTamhlacht|dáta=2019-06-13|work=[[Nós (iris)|NÓS]]|dátarochtana=2025-07-22}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":5" /><ref name=":0" /> Faoin mbliain 2022 bhí ochtar ar an bhfoireann agus tugann sé sealanna taithí oibre do scoláirí meánscoile.<ref name=":5" /><ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://www.echo.ie/cafe-aon-sceal-win-gold-award-for-promoting-irish-language/|teideal=Cafe Aon Scéal win gold award for promoting Irish language|údar=[[Mary Dennehy]]|dáta=2022-11-21|language=en|work=[[The Echo (Tamhlacht)|Echo]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref> == Gradaim == Ghnóthaigh Aon Scéal? gradam ón g[[An Crannchur Náisiúnta|Crannchur Náisiúnta]] sa bhliain 2021 as an obair atá ar siúl acu sa cheantar. Chuir cuid den mhaoiniú a ghabh leis an ngradam ar a gcumas do le lucht an chaifé láthair shuí amuigh faoin spéir a fhorbairt ag cúl an fhoirgnimh.<ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gradam-bronnta-ag-an-gcrannchur-naisiunta-ar-ghrupa-pobail-i-mbaile-atha-cliath/|teideal=Gradam bronnta ag an gCrannchur Náisiúnta ar ghrúpa pobail i mBaile Átha Cliath|dáta=2021-06-04|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-07-22}}</ref><ref name=":3" /> Bhronn an grúpa pobail deonach [[Comhairle Pobal Thamhlachta]] teastas buíochais ar Nic Íomhair, bainisteoir bunaidh an chaifé, sa bhliain 2021 i ngeall ar an dea-thionchar atá an caifé ag imirt ar shaol an phobail áitiúil.<ref name=":5" /> Ghnóthaigh Aon Scéal? trí bhonn óir ag [[Gradaim Gnó na hÉireann]] 2022 as a gcuid comharthaíochta, as a gcuid margaíochta agus brandála agus as an seirbhís i nGaeilge a chuireann siad ar fáil.<ref name=":6" /> ==Féach freisin== * [[Café Glic]] * [[Caifé Ceoil]] ==Naisc== * Próifíl BÁC le Gaeilge: [https://baclegaeilge.ie/listing/cafe-aon-sceal/ Café Aon Scéal] * Próifíl [[Glór na nGael|Ghlór na nGael]]: [https://www.glornangael.ie/listing/aon-sceal/ Aon Scéal] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Caife Ceoil}} [[Catagóir:Caiféanna Gaelacha]] [[Catagóir:Tamhlacht]] [[Catagóir:Foirgnimh agus struchtúir i mBaile Átha Cliath]] [[Catagóir:Cultúrlanna]] [[Catagóir:Bialanna Éireannacha]] cx7yqzzyi15yuktk73nwysseqvg5tx8 2 120719 1310721 1309377 2026-04-28T07:34:24Z ListeriaBot 25319 Wikidata list updated [V2] 1310721 wikitext text/x-wiki * [[Ballstát den Aontas Eorpach]] {{Wikidata list | SPARQL = SELECT ?item ?itemLabel ?amTosaigh ?amDeiridh ?oti ?otiDáta { ?item wdt:P463 wd:Q458; # cuid de AE wdt:P31 wd:Q6256; # sample de tír p:P463 ?ballRts. ?ballRts ps:P463 wd:Q458. OPTIONAL { ?ballRts pq:P580 ?amTosaigh } OPTIONAL { ?ballRts pq:P582 ?amDeiridh } # fo-iarratas le haghaidh OTI leis an dáta is déanaí is déanaí { SELECT ?item (MAX(?dáta) AS ?uasDáta) WHERE { ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts pq:P585 ?dáta. } GROUP BY ?item } # OTI le dáta is déanaí ?item p:P2131 ?otiRts. ?otiRts ps:P2131 ?oti; pq:P585 ?otiDáta. FILTER(?otiDáta = ?uasDáta) # label service SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "ga, en". } } ORDER BY DESC(?itemLabel) | columns = number:#, item:Qid, P297:Cód, label:Tír, ?amTosaigh:Am tosaigh, ?amDeiridh:Am deiridh, P1082:Daonra, P2046:Achar, P38:Airgeadra, ?oti:OTI, ?otiDáta:Dáta OTI, P1081:IFD, P37:Teanga }} {| class='wikitable sortable' ! # ! Qid ! Cód ! Tír ! Am tosaigh ! Am deiridh ! Daonra ! Achar ! Airgeadra ! OTI ! Dáta OTI ! IFD ! Teanga |- | style='text-align:right'| 1 | [[:d:Q27|Q27]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IE IE] | [[Éire (Poblacht na hÉireann)|Éire]] | 1973-01-01 | | 5149139 | 69797 | [[Euro]] | 529244870223 | 2022-01-01 | 0.945 | [[an Ghaeilge]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 2 | [[:d:Q55|Q55]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:NL NL] | [[an Ísiltír]] | 1957-03-25 | | 17942942 | 37378 | [[Euro]] | 991114635529 | 2022-01-01 | 0.931 | [[an Ollainnis]] |- | style='text-align:right'| 3 | [[:d:Q34|Q34]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SE SE] | [[an tSualainn]] | 1995-01-01 | | 10609460 | 447425.16 | ''[[:d:Q122922|krona na Sualainne]]'' | 585939170124 | 2022-01-01 | 0.947 | [[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 4 | [[:d:Q214|Q214]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SK SK] | [[an tSlóvaic]] | 2004-05-01 | | 5409407 | 49033.720839 | [[Euro]] | 115468803972 | 2022-01-01 | 0.848 | [[an tSlóvaicis]] |- | style='text-align:right'| 5 | [[:d:Q215|Q215]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:SI SI] | [[an tSlóivéin]] | 2004-05-01 | | 2066880 | 20271 | [[Euro]] | 62117768015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an tSlóivéinis]] |- | style='text-align:right'| 6 | [[:d:Q213|Q213]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CZ CZ] | [[An tSeic|an tSeicia]] | 2004-05-01 | | 10909500 | 78866<br/>78871 | ''[[:d:Q131016|koruna na Seice]]'' | 250681000000 | 2019-01-01 | 0.889 | [[an tSeicis]] |- | style='text-align:right'| 7 | [[:d:Q28|Q28]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HU HU] | [[an Ungáir]] | 2004-05-01 | | 9603634 | 93011.4 | ''[[:d:Q47190|forint na hUngáire]]'' | 181848022230 | 2021-01-01 | 0.846 | [[an Ungáiris]] |- | style='text-align:right'| 8 | [[:d:Q29|Q29]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:ES ES] | [[an Spáinn]] | 1986-01-01 | | 48592909 | 505990 | [[Euro]] | 1397509272054 | 2022-01-01 | 0.905 | [[an Spáinnis]] |- | style='text-align:right'| 9 | [[:d:Q218|Q218]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:RO RO] | [[an Rómáin]] | 2007-01-01 | | 19053815 | 238397 | ''[[:d:Q131645|leu na Rómáine]]'' | 301261582924 | 2022-01-01 | 0.821 | [[an Rómáinis]] |- | style='text-align:right'| 10 | [[:d:Q145|Q145]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GB GB] | [[Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann|an Ríocht Aontaithe]] | 1973-01-01 | 2020-01-31 | 67326569 | 242495 | [[punt steirling]] | 3070667732359 | 2022-01-01 | 0.929 | [[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 11 | [[:d:Q45|Q45]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PT PT] | [[an Phortaingéil]] | 1986-01-01 | | 10347892 | 92225 | [[Euro]] | 251945377529 | 2022-01-01 | 0.866 | [[an Phortaingéilis]]<br/>''[[:d:Q13330|Mirandese]]'' |- | style='text-align:right'| 12 | [[:d:Q36|Q36]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:PL PL] | [[an Pholainn]] | 2004-05-01 | | 37563071 | 312683 | ''[[:d:Q123213|złoty]]'' | 688176605955 | 2022-01-01 | 0.876 | [[an Pholainnis]] |- | style='text-align:right'| 13 | [[:d:Q40|Q40]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:AT AT] | [[an Ostair]] | 1995-01-01 | | 8979894 | 83858<br/>83878.99 | [[Euro]] | 511685203845 | 2023-01-01 | 0.916 | [[an Ghearmáinis]]<br/>''[[:d:Q36668|teanga chomharthaíochta na hOstaire]]'' |- | style='text-align:right'| 14 | [[:d:Q37|Q37]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LT LT] | [[an Liotuáin]] | 2004-05-01 | | 2860002 | 65300 | [[Euro]] | 70334299008 | 2022-01-01 | 0.875 | [[an Liotuáinis]] |- | style='text-align:right'| 15 | [[:d:Q211|Q211]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LV LV] | [[an Laitvia]] | 2004-05-01 | | 1856932 | 64593.76<br/>62226.85 | [[Euro]] | 41153912663 | 2022-01-01 | 0.863 | [[an Laitvis]] |- | style='text-align:right'| 16 | [[:d:Q38|Q38]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:IT IT] | [[an Iodáil]] | 1957-03-25 | | 58850717 | 302068 | [[Euro]] | 2010431598465 | 2022-01-01 | 0.895 | [[an Iodáilis]] |- | style='text-align:right'| 17 | [[:d:Q41|Q41]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:GR GR] | [[an Ghréig]] | 1981-01-01 | | 10482487 | 131957 | [[Euro]] | 219065872466 | 2022-01-01 | 0.887 | [[an Ghréigis]]<br/>''[[:d:Q35392|an Ghréigis Choiteann]]''<br/>''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]'' |- | style='text-align:right'| 18 | [[:d:Q183|Q183]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DE DE] | [[an Ghearmáin]] | 1958-01-01 | | 83577140 | 357587.77 | [[Euro]] | 4121200000000 | 2023-01-01 | 0.942 | [[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 19 | [[:d:Q142|Q142]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FR FR] | [[an Fhrainc]] | 1957-03-25 | | 68605616 | 643801 | [[Euro]]<br/>''[[:d:Q214393|franc CFP]]'' | 2782905325625 | 2022-01-01 | 0.903 | [[an Fhraincis]] |- | style='text-align:right'| 20 | [[:d:Q33|Q33]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:FI FI] | [[an Fhionlainn]] | 1995-01-01 | | 5652881 | 338478.34 | [[Euro]] | 280825957768 | 2022-01-01 | 0.94 | [[an Fhionlainnis]]<br/>[[an tSualainnis]] |- | style='text-align:right'| 21 | [[:d:Q191|Q191]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:EE EE] | [[an Eastóin]] | 2004-05-01 | | 1369995 | 45335 | [[Euro]] | 38100812959 | 2022-01-01 | 0.89 | [[an Eastóinis]] |- | style='text-align:right'| 22 | [[:d:Q35|Q35]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:DK DK] | [[an Danmhairg]] | 1973-01-01 | | 5822863 | 42925.46 | ''[[:d:Q25417|krone na Danmhairge]]'' | 395403906582 | 2022-01-01 | 0.929 | [[an Danmhairgis]] |- | style='text-align:right'| 23 | [[:d:Q224|Q224]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:HR HR] | [[an Chróit]] | 2013-07-01 | | 3871833 | 56594 | [[Euro]] | 70964606465 | 2022-01-01 | 0.858 | [[an Chróitis]] |- | style='text-align:right'| 24 | [[:d:Q229|Q229]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:CY CY] | [[an Chipir]] | 2004-05-01 | | 1344976 | 9242.45 | [[Euro]] | 28439052741 | 2022-01-01 | 0.896 | ''[[:d:Q36510|an Nua-Ghréigis]]''<br/>[[an Tuircis]]<br/>[[an Ghréigis]] |- | style='text-align:right'| 25 | [[:d:Q219|Q219]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BG BG] | [[an Bhulgáir]] | 2007-01-01 | | 6437360 | 110993.6 | [[Euro]] | 102407653020 | 2023-01-01 | 0.799 | [[an Bhulgáiris]] |- | style='text-align:right'| 26 | [[:d:Q31|Q31]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:BE BE] | [[an Bheilg]] | 1957-03-25 | | 11825551 | 30688 | [[Euro]] | 644782756682 | 2023-01-01 | 0.937 | [[an Ollainnis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |- | style='text-align:right'| 27 | [[:d:Q233|Q233]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:MT MT] | [[Málta]] | 2004-05-01 | | 553214 | 316 | [[Euro]] | 17765270015 | 2022-01-01 | 0.918 | [[an Mháltais]]<br/>[[An Béarla|Béarla]] |- | style='text-align:right'| 28 | [[:d:Q32|Q32]] | [https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:LU LU] | [[Lucsamburg]] | 1957-03-25 | | 681973 | 2586.36 | [[Euro]] | 82274812251 | 2022-01-01 | 0.93 | [[an Lucsambuirgis]]<br/>[[an Fhraincis]]<br/>[[an Ghearmáinis]] |} {{Wikidata list end}} 4eaza1cv9q99397h3bkd6vrj74ad59c 0 121533 1310564 1306248 2026-04-27T16:14:06Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310564 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Scannáin}} Is scannán é '''''[[Aontas (scannán)|Aontas]]''''' faoi thriúr ban ag teacht le chéile chun comhar creidmheasa a robáil. Is dé réir a chéile a fhaigheann an lucht féachana amach na fórsaí a bhrúigh gach duine acu i dtreo na coiriúlachta. [[Damian McCann]] agus [[Sarah Gordon]] a scríobh é agus McCann a stiúraigh.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://www.irishnews.com/life/irish-language/beidh-an-pobal-agus-criticeoiri-ar-aon-intinn-faoi-aontas-K2HT2YBS4ZE3LJRAKAGT5PMB6Q/|teideal=Beidh an pobal agus criticeoirí ar aon intinn faoi Aontas|údar=[[Robert McMillen]]|dáta=2025-02-07|work=[[The Irish News]]|dátarochtana=2025-11-01}}</ref><ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/scannain/ni-mar-a-shiltear-a-bhitear-scannan-ur-gaeilge-aontas-le-taispeaint-i-mbeal-feirste-ar-oiche-shamhna/|teideal=“Ní mar a shíltear a bhítear” — scannán úr Gaeilge ‘Aontas’ le taispeáint i mBéal Feirste ar Oíche Shamhna|údar=[[Eilís Nic Lochlainn]]|dáta=2025-10-30|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-01}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Is é an chéad fhadscannán ón gcomhlacht [[Púca Pictures]].<ref>{{Luaigh foilseachán|date=13 Márta 2026|title=AONTAS|journal=[[An Páipéar]]|issue=71|url=https://anpáipéar.ie.ie/2026/03/aontas/}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Scéal == Ní leanann ''Aontas'' gnáth-mhúnla na scannán gadaíochta ach cuirtear tús leis an scéil agus an robáil críochnaithe agus téitear siar in am go bhfeictear an méid a tharla roimhe sin. Chinn na scríbhneoirí ar an múnla seo ar mhaithe le haird an lucht féachana a dhíriú ar "na carachtair neamhfhoirfe chasta seo, le tuiscint agus comhbhá, ag cuimhniú nach bhfuil rud ar bith dubh agus bán."<ref name=":1" /> Scéal lán castaí atá ann agus is de réir a chéile a thuigeann an lucht féachana cúinsí na gcarachtar agus na fáthanna ar shocraigh siad ar an mbeart seo. Dar le ''[[The Irish News]],'' tá ''Aontas'' "mar a bheadh bábóg Rúiseach ann, scéal taobh istigh de scéal eile taobh istigh de scéal arís eile agus mar sin de".<ref name=":0" /> Ó thaobh stíle de, "cruthaíonn an ceol agus bogadh an cheamara atmaisféar bagrach agus tuigeann tú go bhfuil na mná seo lándáiríre, inchurtha ag uafás ar bith." Mar sin féin, tá greann ann chomh maith.<ref name=":0" /> == Cliar == Ar na haisteoirí atá le feiceáil in ''Aontas'' tá [[Carrie Crowley]] (''[[An Cailín Ciúin]]''), [[Bríd Brennan]] (''[[Doineann (scannán)|Doineann]]''), [[Eva-Jane Gaffney]] (''[[Small Things Like These]]''), [[Seán T. Ó Meallaigh]] (''Doineann''), [[Marcus Lamb]] (''[[Rebellion]]'').<ref name=":1" /><ref name=":0" /> Chum an ceoltóir agus cumadóir [[Daithí Ó Drónaí|Daithí]] (''[[Christy (scannán)|Christy]]'', ''[[Lakelands]]'') fuaimrian ''Aontas'', ceol tuineanta [[Sintéiseoir|sintéiseora]] "a chuir le luas agus atmaisféar" an scannáin.<ref name=":1" /> Ba iad Damian McCann agus Sarah Gordon a scríobh an script dá gcomhlacht [[Púca Films]] agus is é an dara scannán Gaeilge a stiúraigh McCann, tar éis ''[[Doineann (scannán)|Doineann]]'' a eisíodh in 2021. [[Órflaith Ní Chearnaigh]] a bhí ina [[Léiritheoir scannáin|léiritheoir]] air agus ba í [[Sorcha Nic Giolla Mhuire]] [[Eagarthóireacht scannáin|eagarthóir]] an scannáin. Mar léiritheoirí feidhmiúcháin bhí [[Máire Ní Chonláinn]] ó [[TG4]], [[Karen Kirby]] ó [[BBC Gaeilge]], [[Áine Walsh]] ón g[[Ciste Craoltóireachta Gaeilge (Scáileán Thuaisceart Éireann)|Ciste Craoltóireachta Gaeilge]].<ref name=":0" /><ref name=":1" /> == Glacadh == Bhuaigh ''Aontas'' ‘Scannán na Bliana’ 2025 ag [[Gradaim Chumarsáide an Oireachtais|Gradaim Chumarsáide]] an [[Oireachtas na Gaeilge|Oireachtais]] i m[[Béal Feirste]].<ref name=":1" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/meain/agallamh-le-haine-walsh-ar-eacht-an-chiste-craoltoireachta-gaeilge-ag-na-gradaim-chumarsaide/|teideal=Agallamh le hÁine Walsh ar éacht an Chiste Craoltóireachta Gaeilge ag na Gradaim Chumarsáide|údar=[[Conor Torbóid]]|dáta=2025-10-30|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-11-01}}</ref> Ghnóthaigh an scannán sé ainmniúchán ag gradaim [[IFTA]] 2026: "Scannán na Bliana", "Script na Bliana", "Aisteoir Mná na Bliana" ([[Carrie Crowley]]), "Aisteoir Tacaíochta" ([[Seán T. Ó Meallaigh]] agus [[Bríd Brennan]]) agus fuaimrian nuachumtha.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/11-ainmniuchan-ag-scannain-agus-clair-theilifise-ghaeilge-ag-gradam-scannan-agus-teilifise-na-heireann/|teideal=11 ainmniúchán ag scannáin agus cláir theilifíse Ghaeilge ag Gradam Scannán agus Teilifíse na hÉireann|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2026-01-20|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-13}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/nil-tu-ag-iarraidh-cartun-a-dheanamh-as-ach-ta-tu-ag-iarraidh-craic-a-bhaint-as/|teideal=‘Níl tú ag iarraidh cartún a dhéanamh as, ach tá tú ag iarraidh craic a bhaint as’|údar=[[Bridget Bhreathnach]]|dáta=2026-02-03|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2026-03-13}}</ref> Fuair an scannán lucht féachana i mbreis agus 30 féile idirnáisiúnta sa t[[An tSín|Sín]], i [[Stáit Aontaithe Mheiriceá|Meiriceá]], sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], sa [[An Ghearmáin|Ghearmáin]] agus in [[Éire|Éirinn]].<ref name=":1" /> == Naisc sheachtracha == * Léirmheas san ''[[The Irish News|Irish News]]'': [https://www.irishnews.com/life/irish-language/beidh-an-pobal-agus-criticeoiri-ar-aon-intinn-faoi-aontas-K2HT2YBS4ZE3LJRAKAGT5PMB6Q/ "Beidh an pobal agus criticeoirí ar aon intinn faoi Aontas"] * Agallamh ar ''[[An Cúinne Dána]]'' ([[RTÉ Raidió na Gaeltachta|RnaG]]): [https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22490141/ "Aontas"] * Agallamh ar [[Raidió na Life]]: [https://soundcloud.com/rnl/scannan-heist-as-gaeilge-aontas-damian-mccann/albums "Scannán Heist as Gaeilge"] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Aontas, scannan}} [[Catagóir:Scannáin aicsin]] [[Catagóir:Scannáin na hÉireann]] [[Catagóir:Scannáin Ghaeilge]] [[Catagóir:Scannáin 2025]] [[Catagóir:2025]] gy9ypr08egow9kroyi4nm1x4kilvj3g 0 121907 1310499 1306971 2026-04-27T12:28:06Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310499 wikitext text/x-wiki {{Teideal iodálach}} {{WD Bosca Sonraí Leabhar |name=An Foclóir Nua Gaeilge }} Is [[foclóir]] den [[An Ghaeilge|Ghaeilge]] chomhaimseartha é '''''An Foclóir Nua Gaeilge''''', á thiomsú ag foireann foclóireachta [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]]. Tá sé ar fáil ar [[Focloir.ie]] saor in aisce.<ref name=":0">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-mhorfhocloir-aonteangach-gaeilge-le-seoladh-ag-an-uachtaran-catherine-connolly/|teideal=An chéad mhórfhoclóir aonteangach Gaeilge le seoladh ag an Uachtarán Catherine Connolly|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=1 Nollaig 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":5">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/40000-iontrail-le-foilsiu-ar-an-bhfocloir-nua-gaeilge-faoi-dheireadh-na-miosa/|teideal=40,000 iontráil le foilsiú ar an bhfoclóir nua Gaeilge faoi dheireadh na míosa|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2 Samhain 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Gnáth-fhoclóir atá ann sa mhéid is go mínítear na ceannfhocail Ghaeilge sa teanga chéanna.<ref name=":13">{{Luaigh foilseachán|author=[[Caoilfhionn Nic Pháidín]]|url=https://www.gaois.ie/assets/pdf/2008-corpus-planning-for-irish-dictionaries-and-terminology.pdf|title=Corpus Planning for Irish – Dictionaries and Terminology|journal=[[A New View of the Irish Language]]|pages=lch 96|language=Béarla|publisher=[[Cois Life]]|location=BÁC|year=2008}}</ref><ref name=":10">{{Luaigh foilseachán|author=[[Éanna Ó Caollaí]]|date=16 Bealtaine 2022|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/abhoga-chun-tosaigh-focloiri-nua-ar-na-bacain-1.4877594|title=Abhóga chun tosaigh: foclóirí nua ar na bacáin|journal=[[The Irish Times]]|pages=lch 8}}</ref> Bhí thart faoi 50-60% den mhór-fhoclóir réidh faoi dheireadh 2025 agus beifear ag cur leis sna blianta amach romhainn.<ref name=":5" /> Is é [[Pádraig Ó Mianáin]] eagarthóir sinsearach an fhoclóra.<ref name=":5" /><ref name=":9">{{Luaigh foilseachán|author=[[Michelle Nic Pháidín]]|date=4 Samhain 2025|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2025/11/04/blaiseadh-de-na-focloiri-nua/|title=Blaiseadh de na foclóirí nua|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 3}}</ref> Tá [[Cormac Breathnach (foclóirí)|Cormac Breathnach]] mar bhainisteoir ar Thionscadal Foclóireachta Fhoras na Gaeilge.<ref name=":0" /><ref name=":15">{{Luaigh foilseachán|author=[[Bill Breathnach]]|date=09 Nollaig 2025|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2025/12/09/focloir-urnua-aonteangaigh-ar-fail-don-phobal/|title=Foclóir úrnua aonteangach ar fáil|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 1}}</ref> Is í [[Edel Ní Chorráin]] Stiúrthóir Seirbhísí Foilsitheoireachta, Foclóireachta agus Téarmaíochta an Fhorais.<ref name=":6">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/stiurthoir-foilsitheoireachta-agus-focloireachta-nua-ceaptha-ag-foras-na-gaeilge/|teideal=Stiúrthóir foilsitheoireachta agus foclóireachta nua ceaptha ag Foras na Gaeilge|dáta=17 Eanáir 2023|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> [[Íomhá:Foras na Gaeilge.jpg|mion|Ceannáras [[Foras na Gaeilge|Fhoras na Gaeilge]] a choimisiúnaigh an foclóir]] == Gnéithe == Tá teacht ag an bpobal ar an bh''Foclóir Nua Gaeilge'' i gcluaisín nua ar an suíomh gréasáin [[Focloir.ie|Foclóir.ie]]. Tá an [[Foclóir Nua Béarla–Gaeilge|FNBG]] ar fáil ar an suíomh céanna i gcónaí freisin<ref name=":0" /><ref name=":15" /> agus is féidir cuardach sa dá fhoclóir san am céanna, feidhm a thugann siad "cuardach uilíoch" air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.focloir.ie/ga/about|teideal=An Foclóir Nua Béarla-Gaeilge, Foras na Gaeilge|work=[[focloir.ie]]|dátarochtana=2025-12-09}}</ref> Chuir lucht an fhoclóra rompu foclóir ginearálta a chruthú "chun freastal ar phobal ilghnéitheach na Gaeilge ach le fócas ar leith ar phobal na scoileanna [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]] agus an [[Gaeloideachas (scolaíocht)|Ghaeloideachas]]."<ref name=":9" /> Tá sé dírithe ar ghnáthúsáid na Gaeilge chomhaimseartha mar theanga beo.<ref name=":23">{{Luaigh foilseachán|author=[[Liam Mac Amhlaigh]]|date=16 Nollaig 2025|title=Seoid foclóireachta: uirlis cheannródaíoch teanga|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 17|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/sceal/2025/12/16/seoid-focloireachta-uirlis-cheannrodaioch-teanga/}}</ref><ref name=":17">{{Lua idirlín|url=https://www.thejournal.ie/focloir-nua-gaeilge-ina-uirlis-riachtanach-do-phobal-na-teanga-6897617-Dec2025/|teideal=20,000 focal Gaeilge sa chéad chuid d'fhoclóir nua aonteangach a sheolfar inniu|údar=[[Concubhar Ó Liatháin]]|dáta=2025-12-09|work=[[TheJournal.ie]]|dátarochtana=2025-12-09}}</ref><ref name=":15" /><ref name=":16" /> Bhí 20,000 ceannfhocal ar an bh''Foclóir Nua Gaeilge'' in am a sheolta, agus 40,000 brí mínithe, líon a bheifear ag cur leis thar tréimhse de bhlianta. 30,000 ceannfhocal agus 80,000 brí ar fad a bheas san fhoclóir ach é a bheith críochnaithe.<ref name=":17" /><ref name=":21" /><ref name=":22">{{Luaigh foilseachán|date=12 Nollaig 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/12/ocaid-stairiuil-don-ghaeilge-agus-focloir-ceannrodaioch-a-sheoladh/|title=Ócáid stairiúil don Ghaeilge agus foclóir ceannródaíoch á sheoladh|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]}}</ref><ref name=":15" /><ref name=":18">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2025/1209/1548008-focloir-nua-gaeilge-ar-fail-ar-line-o-inniu/|teideal=Foclóir nua Gaeilge ar fáil ar líne ó inniu|dáta=2025-12-09|work=[[Nuacht RTÉ]]|dátarochtana=2025-12-09}}</ref><ref name=":20" /><ref name=":0" /><ref name=":5" /> Fágann sé sin go mbeidh sé ionchurtha ó thaobh fairsinge de le [[Croidhe Cainnte Chiarraighe|''Croidhe Cainnte Chiarraighe'']], mór-fhoclóir lán-Ghaeilge a bhfuil 60,000 ceannfhocal ann.<ref name=":12">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/o-abhacht-go-utamalaidhe-ta-saibhreas-fhocloir-sheain-a-chota-ar-fail-ar-line/|teideal=Ó ‘ábhacht’ go ‘útamálaidhe’, tá saibhreas fhoclóir Sheáin a’ Chóta ar fáil ar líne…|údar=[[Daithí De Mórdha]]|dáta=5 Meitheamh 2018|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Bíonn ribín gramadaí sna hiontrálacha d’[[Ainmfhocal|ainmfhocail]], do [[Briathar|bhriathra]], agus d’[[Aidiacht|aidiachtaí]]. Nuair a chliceáiltear air, léirítear sonraí [[Gramadach na Gaeilge|gramadaí]] le nodanna bunaithe ar an gcóras a cheap [[Niall Ó Dónaill]] dá fhoclóir Gaeilge–Béarla. Maítear go bhfuil an ghramadach níos fusa a thuiscint ó na nótaí seo ná mar atá in ''[[An Caighdeán Oifigiúil]]''.<ref name=":5" /> Taispeántar 'iontrálacha gaolmhara' .i. iad siúd a bhfuil an ceannfhocal a cuardaíodh mar chuid díobhsan freisin.<ref name=":5" /> Tá comhéadan an tsuímh ar fáil i nGaeilge nó i mBéarla, de réir rogha an úsáideora.<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-fheachaint-faighte-ar-iontralacha-an-fhoclora-nua-gaeilge-gaeilge/|teideal=An chéad fhéachaint faighte ar iontrálacha an fhoclóra nua Gaeilge-Gaeilge|dáta=25 Iúil 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Tá saibhreas i nathanna Gaeilge nach léir a mbrí ó na focail aonair amháin, a bhfuil "blas, greann agus uigeacht na cainte" iontu.<ref name=":23" /> Áirítear i measc iontrálacha an fhoclóra nua 'ceannfhocail' a bhfuil níos mó ná an t-aon fhocal amháin iontu (leithéidí 'deireadh seachtaine', 'spéaclaí gréine', agus '[[alt úll agus cuas]]', chomh maith le frásaí agus [[Seanfhocal|seanfhocail]]), rud a thugann an t-úsáideoir go dtí an mhíniúcháin níos furasta ná mar a rinne a réamhtheachtaithe, dar le lucht a thiomsaithe. Beidh [[Focal iasachta|focail iasachta]] ann freisin amhail ''<nowiki/>'ad hoc'<nowiki/>'' agus ''<nowiki/>'cappuccino''', iad sonraithe leis an lipéad 'iasacht' agus mínithe i nGaeilge mar is gnách.<ref name=":17" /><ref name=":21" /><ref name=":9" /><ref name=":4" /><ref name=":18" /><ref name=":16" /><ref name=":2">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-chead-fheachaint-ar-an-bhfocloir-gaeilge-gaeilge-ag-oireachtas-na-samhna/|teideal=An chéad fhéachaint ar an bhFoclóir Gaeilge-Gaeilge ag Oireachtas na Samhna|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=28 Deireadh Fómhair 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":5" /> Sa chás gur léir go bhfuil litriú Gaelaithe den fhocal céanna in úsáid ag pobal na Gaeilge mar aon leis an mbunleagan iasachtach, cuirfear an dá leagan sa bhfoclóir nua.<ref group="nóta">Chuir Breathnach i gcás na leaganacha '[[píotsa]]' agus '<nowiki/>''pizza'''</ref><ref name=":15" /> Rinneadh cinneadh maidir le sainmhíniúcháin: "má thig an t-eolas a chur i láthair ar bhealach atá so-úsáidte ach nach bhfágfaidh go gcaillfidh an léitheoir toil na beatha, déanfar sin."<ref name=":5" /> [[Íomhá:Cappuccino in original.jpg|mion|Áirítear focail iasachta áirithe amhail ''cappuccino'' i measc iontrálacha an fhoclóra nua<ref name=":4" />]] Tá bheith istigh mar cheannfhocail iontu féin san ''Fhoclóir Nua Gaeilge'' ag roinnt mhaith focal [[Canúint|canúnach]] mar '[[fata]]' agus '[[bomaite]]', focail a bhí "beáráilte go dtí seo" i bhfocail an Mhianánaigh.<ref group="nóta">Is é cur chuige [[Niall Ó Dónaill#Saothair|Fhoclóir Uí Dhónaill]] m.sh. an t-úsáideoir a atreorú chuig ceannfhocal 'caighdeánach'.</ref> Cuireann lucht an fhoclóra rompu "na focail [[Minicíocht|ardmhinicíochta]] i gcanúintí uile na Gaeilge" a sholáthar lena ndlisteanacht a chur in iúl.<ref name=":4" /><ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref name=":19" /> Gné thábhachtach é seo, nó léiríonn taighde "go dtagann constaicí chun cinn i measc phobal na Gaeltachta" mura dtugtar aitheantas d'éagsúlacht dá leithéid.<ref name=":8">{{Luaigh foilseachán|author=[[Dónall Ó Braonáin]]|url=https://comhar.ie/iris/81/5/tonnbhriseadh-focloireachta/|title=Tonnbhriseadh foclóireachta...|journal=[[Comhar]]|volume=81|issue=5|month=Bealtaine|year=2021}}</ref> Tá nótaí úsáide sa bhfoclóir nua a léiríonn gnéithe de ghnáthúsáid na teanga maidir le cúrsaí gramadaí, réime, agus stíle.<ref name=":17" /><ref name=":4">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheith-istigh-ag-bomaite-falla-agus-fata-ar-an-bhfocloir-gaeilge-gaeilge/|teideal=Bheith istigh ag ‘bomaite’, ‘falla’ agus ‘fata’ ar an bhfoclóir Gaeilge-Gaeilge|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=5 Samhain 2024|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref name=":16" /> Is iad [[Forainm|forainmneacha iolra]] atá in úsáid san fhoclóir nua i gcásanna ina bhféadfadh fear nó bean a bheith i gceist. Deir an fhoireann gur nós é seo atá ag teacht i gcúrsaíocht sa Ghaeilge mar a bhaineann sé le teidil gairme agus a leithéid, agus a bhfuil níos slachtmhaire ná coinbhinsiúin eile úsáidtear sna cásanna seo.<ref name=":2" /> ==Stair== Léirigh suirbhé a chuir [[Éilis Uí Mhuirneáin]] i gcrích i 2010 go raibh éileamh ó dhreamanna éagsúla de phobal na Gaeilge ar fhoclóir lán-Ghaeilge.<ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://barrdotheanga.wordpress.com/caibidil-6-concluid-moltai/6-4ca-bhfuil-an-t-eileamh/|title=§ 6.4 Cá bhfuil an t-éileamh?|author=[[Éilis Uí Mhuirneáin]]|journal=Barr do Theanga: Miontráchtas ar [[Líonra Séimeantach na Gaeilge]]|year=2010}}</ref> Maítear scaití gurb é an "príomhriachtanas" é ó thaobh foclóireachta de<ref>{{Luaigh foilseachán|title=Pota Phádraig: Cuir Gaeilge ar Orgasm!|url=https://www.jstor.org/stable/20556741|journal=[[Comhar]]|date=1989|issn=0010-2369|pages=lgh 19–21|volume=48|issue=6|doi=10.2307/20556741|author=[[Pádraig Ó Snodaigh]]}}</ref> agus go bhfuil a leithéid le fáil "in achan teanga ar domhan atá ag saothrú mar nua-theanga", gur sainchomhartha é den aibíocht teanga.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/mar-a-cheile-ata-an-argoint-fhealltach-in-eadan-na-focloireachta-agus-na-hargointi-a-rinneadh-in-eadan-bhunu-theilifis-na-gaeilge/|teideal=‘Mar a chéile atá an argóint fhabhtach in éadan na foclóireachta agus na hargóintí a rinneadh in éadan bhunú Theilifís na Gaeilge’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=3 Nollaig 2015|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":23" /> Go "síceolaíoch", a deir Ó Mianáin, b'í teachtaireacht a bhí na [[An Ghaeilge|Gaeil]] ag fáil le fada ná "go raibh an t-eolas le fáil i seomra an Bhéarla."<ref name=":21" /> Tá [[Liam Mac Amhlaigh]] ar aon fhocal leis faoin "timthriall" sin.<ref name=":23" /> Chomh maith le foghlaimeoirí, scríbhneoirí, neacha léinn agus araile,<ref name=":23" /><ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://barrdotheanga.wordpress.com/caibidil-2-leirbhreithniu-liteartha/2-6-lionra-seimeantach-na-gaeilge-lsg/|title=§ 2.6 Líonra Séimeantach na Gaeilge (LSG)|author=[[Éilis Uí Mhuirneáin]]|journal=Barr do Theanga: Miontráchtas ar [[Líonra Séimeantach na Gaeilge]]|year=2010}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-focloir-gaeilge-is-fearr-liom-an-focloir-beag/|teideal=An foclóir Gaeilge is fearr liom? An Foclóir Beag…|údar=[[Alex Hijmans]]|dáta=2020-05-02|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-08}}</ref> táthar tar éis suntas a dhéanamh ar thábhacht an fhoclóra don tuismitheoir freisin.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/an-donaldanna-beaga-trump-ata-muid-a-thogail-no-cainteoiri-muinineacha-gaeilge/|teideal=An ‘Donaldanna’ beaga Trump atá muid a thógáil nó cainteoirí muiníneacha Gaeilge?|údar=[[Sorcha Ní Mhonacháin]]|dáta=2021-04-15|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Go deimhin, bhí easpa fhoclóra aonteangaigh Gaeilge luaite ar fhaillí an Stáit i leith na [[An Ghaeltacht|Gaeltachta]] i d[[Tuarascáil Choimisiún na Gaeltachta (2002)]].<ref>{{Luaigh foilseachán|date=17 Aibreán 2002|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/an-stat-gan-straiteis-na-tuiscint-ar-ghaeilge-coimisiun-1.1085427|title=An Stat 'gan straiteis na tuiscint' ar Ghaeilge - Coimisiun|journal=[[The Irish Times]]}}</ref> Bíodh gur cuireadh fáilte chroíúil roimh an mórfhoclóir aonteangach ''[[Croidhe Cainnte Chiarraighe]]'' nuair a foilsíodh é faoi dheoidh sa bhliain 2018 a bhuí leis an [[Tracey Ní Mhaonaigh|Dr Tracey Ní Mhaonaigh]],<ref name=":12" /> ní móide gur líon an foclóir réamh-chaighdeánach sin ná leithéidí [[Foclóir Mháirtín Uí Chadhain|Fhoclóir Uí Cadhain]] an bhearna go hiomlán, nó luaigh taighdeoirí de chuid [[Gaois.ie|Ghaois]] go raibh lucht na Gaeilge fós gan "mhórfhoclóir aonteangach comhaimseartha" go sonrach sa bhliain 2021.<ref name=":14" /> Nuair a foilsíodh an [[CEID]], chuir léirmheastóirí fáilte roimhe agus mar fhocal scoir léirigh go rabhthas ag súil le "foclóir a chuirfidh béim ar shaibhreas na Gaeilge seachas í a lonnú i gcomhthéacs an Bhéarla."<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Darragh Mac Giolla Phádraig]], [[Niall Ó Cléirigh]]|doi=10.13025/pfdq-zs93|year=2021|url=https://leannteangaanreiviu.com/content/leirmheas-ar-concise-english-irish-dictionary/|title=Léirmheas ar ''Concise English-Irish Dictionary''|journal=[[Léann Teanga: An Reiviú]]|issn=2737-7636|publisher=[[Acadamh na hOllscolaíochta Gaeilge]]|location=[[Gaillimh]]}}</ref> Mar an gcéanna, mhaígh an taighdeoir [[Dónall Ó Braonáin]] go gcuirfeadh foclóir aonteangach "faobhar scine ar ghinchumas lucht scríofa na teanga":<ref name=":8" /> <blockquote> "Tonnbhriseadh a bheadh ann ar chleachtais litearthachta – ar leic an teallaigh, sa seomra ranga, in áit ar bith a gcuirtear peann le pár. Cuidíonn úsáid foclóra linn léirthuiscint a fhorbairt ar chineálacha, stíleanna agus réimeanna difriúla teanga. Cuireann foclóirí le heolas agus feasacht ar an uile ghné de chód scríofa na teanga – [[Litriú na Gaeilge|litriú]], [[comhréir]], gramadach – agus tugtar treoir don chluas freisin a bhuíochas de bhunachar foghraíochta ar ardáin leictreonacha."<ref name=":8" /> </blockquote> Agus an foclóir nua i riocht a fhoilsithe, dhearbhaigh an fhoireann go raibh foclóir aonteangach á éileamh ó phobal na Gaeilge "le breis agus céad bliain anuas" agus gur "folúntas mór" a bhí ina uireasa.<ref name=":5" /><ref name=":15" /> Deir siad go raibh tóir mhór ar a leithéid á cur in iúl dóibh: "Aon uair a théann muid i láthair phobal na Gaeilge, an rud a chloisimid i gcónaí ná go bhfuil géarghá le foclóir aonteangach Ghaeilge. Focail as Gaeilge, mínithe as Gaeilge."<ref name=":10" /><ref name=":21" /> Tá siad ar aon aigne leo sin go bhfuil foclóir cuimsitheach aonteangach riachtanach d'fheidhmiú na Gaeilge mar "theanga acmhainneach nua-aimseartha".<ref name=":10" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2022/0519/1298504-an-bhfuil-fonn-ort-a-bheith-ag-obair-le-focloiri/|teideal=An bhfuil fonn ort a bheith ag obair le foclóirí?|dáta=19 Bealtaine 2022|work=[[Nuacht RTÉ]]|dátarochtana=7 Nollaig 2025}}</ref> ===Fógairt=== Fógraíodh sa bhliain 2015 go raibh sé i gceist ag an bhForas foclóir Gaeilge–Gaeilge a chur i dtoll a chéile.<ref name=":7">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/plean-ag-foras-na-gaeilge-e12-6m-a-chaitheamh-ar-fhorbairt-fhocloiri-gaeilge-agus-corpas-na-teanga-a-mheadu-o-30-milliun-focal-go-dti-250-milliun-focal/|teideal=Plean ag Foras na Gaeilge €12.6m a chaitheamh ar fhorbairt fhoclóirí Gaeilge agus corpas na teanga a mhéadú ó 30 milliún focal go dtí 250 milliún focal|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=30 Samhain 2015|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":19">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/news/nuacht/2015/1130/750292-togra-nua-focloireachta/|teideal=Togra nua foclóireachta beartaithe ag Foras na Gaeilge ar chostas €12.5m|dáta=30 Samhain 2015|work=[[Nuacht RTÉ]]|dátarochtana=7 Nollaig 2025}}</ref> Luadh réiteach an tsuímh [[focal.ie]] (nua) i 2018 mar chuid den ullmhúchán roimh fhorbairt na bhfoclóirí nua.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/gach-focal-gaeilge-o-1959-le-bheith-ar-fail-in-aon-ait-amhain-ar-shuiomh-idirlin-nua/|teideal=‘Gach focal Gaeilge’ ó 1959 le bheith ar fáil in aon áit amháin ar shuíomh idirlín nua|údar=[[Méabh Ní Thuathaláin]]|dáta=26 Deireadh Fómhair 2018|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Ceapadh [[Cormac Breathnach (foclóirí)|Cormac Breathnach]] ina bhainisteoir ar thionscadal foclóireachta Fhoras na Gaeilge i 2019 agus an [[Foclóir Nua Béarla–Gaeilge Fhoras na Gaeilge|FNBG]] idir láimhe acu.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bainisteoir-nua-ceaptha-ar-thionscadal-focloireachta-fhoras-na-gaeilge/|teideal=Bainisteoir nua ceaptha ar thionscadal foclóireachta Fhoras na Gaeilge|dáta=26 Márta 2019|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Cheadaigh an Foras maoiniú cúig bliana do na mórthionscadail foclóireachta i 2021.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/e4-3-milliun-ceadaithe-do-ghrupai-pobail-agus-sceim-aon-uaire-dionaid-ghaeilge-fogartha/|teideal=€4.3 milliún ceadaithe do ghrúpaí pobail agus scéim aon uaire d’ionaid Ghaeilge fógartha|dáta=05 Samhain 2021|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> === Tús an tionscadail === Cuireadh tús leis an tionscadal i mí Mheán Fómhair 2022 faoi stiúir phríomheagarthóir foclóireachta Fhoras na Gaeilge, Pádraig Ó Mianáin agus Chormaic Bhreathnaigh. Thart faoi aon duine dhéag a bhí ag obair ar an bhfoclóir ón uair sin i leith, idir fhoireann lánaimseartha agus fhoireann pháirtaimseartha.<ref name=":0" /><ref name=":18" /><ref name=":16">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/cultur/leabhair/uachtaran-na-heireann-catherine-connolly-leis-an-focloir-nua-gaeilge-a-sheoladh-inniu/|teideal=Uachtarán na hÉireann Catherine Connolly leis 'An Foclóir Nua Gaeilge' a sheoladh inniu|údar=[[Conor Torbóid]]|dáta=2025-12-09|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-12-09}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":17" /><ref name=":22" /> Ní dhearnadh an cinneadh dhul i bpáirt le [[Foclóir Stairiúil na Gaeilge|''Foclóir Stairiúil na Gaeilge'']] (.i. tionscadal foclóireachta lán-Ghaeilge [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]] ar cuireadh tús leis sna 1970idí<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Brian Ó Broin]]|url=http://beo.ie/alt-cur-chuige-nua-ag-teastail-i-bhfocloireacht-na-gae.aspx|title=Cur chuige nua ag teastáil i bhfoclóireacht na Gaeilge|journal=[[Beo!]]|issue=10|year=2002|month=Feabhra}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Aoife Nic Cormaic]]|url=http://beo.ie/alt-caoilfhionn-nic-phaidin.aspx|title=Caoilfhionn Nic Pháidín|journal=[[Beo!]]|issue=27|month=Iúil|year=2003}}</ref><ref name=":13" /><ref name=":24">{{Luaigh foilseachán|author=[[Liam Mac Amhlaigh]]|url=https://mural.maynoothuniversity.ie/id/eprint/7075/|title=Treonna sean is nua - an fhoclóireacht Nua-Ghaeilge san aonú haois is fiche|journal=[[Études Irlandaises]]|volume=35|issue=2|year=2010|pages=lgh 51–64|issn=0183-973X}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|url=https://barrdotheanga.wordpress.com/caibidil-2-leirbhreithniu-liteartha/2-3-focloiri-langhaeilge/|title=§ 2.3.2 Foclóir Stairiúil na Nua-Ghaeilge|author=[[Éilis Uí Mhuirneáin]]|journal=Barr do Theanga: Miontráchtas ar [[Líonra Séimeantach na Gaeilge]]|year=2010}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=https://www.irishtimes.com/gaeilge/tuarascail/morfhocloir-ur-in-aimsir-na-paindeime-1.4382316|teideal=Mórfhoclóir úr in aimsir na Paindéime|údar=[[Liam Mac Amhlaigh]]|dáta=19 Deireadh Fómhair 2020|work=[[The Irish Times]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref>), ach tograíodh foclóir "úrnua, scríofa as an bpíosa" a chruthú.<ref name=":11">{{Lua idirlín|url=https://nos.ie/gniomhaiochas/teanga/tionscadal-an-fhoclora-gaeilge-gaeilge-le-seoladh-ag-an-oireachtas/|teideal=Tionscadal an Fhoclóra Gaeilge-Gaeilge le seoladh ag an Oireachtas|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=2022-10-28|work=[[NÓS]]|dátarochtana=2025-12-07}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ceapadh [[Edel Ní Chorráin]] ina Stiúrthóir Seirbhísí Foilsitheoireachta, Foclóireachta agus Téarmaíochta i bhForas na Gaeilge go luath i 2023.<ref name=":6" /> ===Réamhfhéachaintí=== Roinneadh roinnt samplaí de dhréacht-iontrálacha an fhoclóra ar na meáin shóisialta i Samhradh na bliana 2024.<ref name=":1" /><ref name=":2" /> Tugadh léargas ar an bh''Foclóir Nua Gaeilge'' féin agus ar obair an Tionscadail Foclóireachta in imeacht dá gcuid, "Focal Ar Fhocal", ag [[Oireachtas na Samhna]] 2025 i m[[Béal Feirste]].<ref name=":3">{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/focloir-gaeilge-fraincise-ar-intinn-ag-focloirithe/|teideal=Foclóir Gaeilge-Fraincise ar intinn ag foclóirithe|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=16 Aibreán 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":5" /><ref name=":9" /><ref name=":0" /> Míníodh go raibh an foclóir aonteangach á chur chun tosaigh ar an bh[[Foclóir Nua Gaeilge–Béarla]] ionas go mbeadh deis aige "fréamhú" agus "análú sa timpeallacht".<ref name=":5" /><ref name=":9" /> === Seoladh === [[File:"Eine faszinierende Mischung aus Geschichte, Kultur und Technologie". 04.jpg|mion|Sheol an tUachtarán [[Catherine Connolly]] ''An Foclóir Nua Gaeilge'' i [[Músaem Imirce na hÉireann]] (Epic)<ref group="nóta" name=":0">Luadh an foras céanna mar Mhúsaem Imirce na hÉireann (Breathnach 09/12/2025), mar EPIC (Músaem Eisimirce na hÉireann) (Torbóid 09/12/2025; ''An Páipéar'' 12/12/2025), agus mar Epic go díreach (Ó Coimín 01/12/2025; Mac Maoláin 10/12/2025).</ref> ar [[Duga Sheoirse|Ché Theach an Chustaim]] i mBÁC<ref name=":0" />]] Is í [[Uachtarán na hÉireann]] [[Catherine Connolly]] a sheol ''An Foclóir Nua Gaeilge'' i Músaem Imirce na hÉireann<ref name=":0" group="nóta" /> i mBÁC ar an 9^ú Nollag 2025. 20,000 ceannfhocal a bhí sa bhfoclóir in am a sheolta, agus na bríonna ar fad a bhaineann leo siúd ar fáil ón gcéad lá riamh. Bhí idir iontrálacha móra agus iontrálacha beaga ann. Leanfar ar aghaidh leis an obair foclóireachta go fóill go dtí deireadh na tréimhse maoinithe.<ref name=":17" /><ref name=":21">{{Luaigh foilseachán|author=[[Roibeard Mac Maoláin]]|date=10 Nollaig 2025|url=https://www.independent.ie/seachtain/cuireann-an-focloir-nua-na-gaeil-ar-comhcheim-a-deir-an-tuachtaran/a204562963.html|title=Cuireann an foclóir nua na Gaeil ar comhchéim, a deir an tUachtarán|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 6}}</ref><ref name=":22" /><ref name=":23" /><ref name=":15" /><ref name=":18" /><ref name=":20">{{Lua idirlín|url=https://www.rte.ie/gaeilge/2025/1202/1546970-la-mor-do-na-gaeil-focloir-nua-gaeilge-ar-an-bhfod/|teideal=Lá mór do na Gaeil: Foclóir nua Gaeilge ar an bhfód|dáta=9 Nollaig 2025|work=[[RTÉ]]|dátarochtana=10 Nollaig 2025}}</ref><ref name=":16" /><ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref>{{Lua idirlín|url=https://president.ie/index.php/ga/diary/details/president-connolly-launches-monolingual-irish-dictionary|teideal=Seolann an tUachtaán Connolly Foclóir Aonteangach Gaeilge|údar=Oifig Uachtarán na hÉireann|work=[[president.ie]]|dátarochtana=2025-12-07}}</ref> Ag trácht di ar an bhfoclóir Gaeilge nua, dúirt an tUachtarán Connolly: <blockquote> “Is uirlis riachtanach in aon teanga bheo é mórfhoclóir comhaimseartha sa teanga sin, ina bhfuil an teanga agus dúchas na teanga sin á sainmhíniú ina focail féin agus ag a pobal féin, seachas a bheith de shíor á sainmhíniú trí mheán teanga eile. Cuireann an foclóir nua seo an Ghaeilge agus a pobal ar comhchéim le teangacha agus le pobail teanga eile ár linne, agus tá acmhainní foclóireachta na Gaeilge anois ina n-eiseamláir dhea-chleachtais ag [[Teanga mhionlaigh|teangacha mionlaithe]] eile ar fud an domhain.”<ref name=":16" /><ref name=":20" /><ref name=":21" /> </blockquote> Dhearbhaigh Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge [[Seán Ó Coinn]] gur "chonstaic gan ghá roimh an bhfoghlaim" ab ea an spleáchas ar fhoclóirí a mhínigh focail Ghaeilge i dteanga eile, agus gur "mhúnlaigh sé an chaoi a bhfaigheadh Gaeilgeoirí eolas ar an domhan mór" go n-uige seo. Dá réir sin, thug sé "cor chinniúnach" ar fhoilsiú an fhoclóra seo.<ref name=":16" /><ref name=":17" /><ref name=":22" /> Dúirt Ó Mianáin gur dhóigh leis go n-athródh sé seo meon daoine i leith na Gaeilge.<ref name=":21" /> == Glacadh == Bhí fáilte mhór ag na [[An Ghaeilge|Gaeil]] roimh an bhfoclóir nua.<ref name=":21" /> Athrú "ó bhonn" do phobal úsáidte na Gaeilge a tugadh air seo ar [[TheJournal.ie]].<ref name=":17" /> "Lá mór do na Gaeil" a bhí ann dar le [[Raidió Teilifís Éireann|RTÉ]], a thug togra "ceannródaíoch" air.<ref name=":20" /> Chuir ''[[Nós (iris)|NÓS]]'' fáilte roimh an bhfoclóir nua: "Saol trí Ghaeilge atá uainn, Foclóir Gaeilge-Gaeilge atá againn… cad é an chéad chéim eile i bhfíorú na haislinge?"<ref name=":16" /> Thug ''[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]'' "cloch mhíle shuntasach" air "do chainteoirí Gaeilge ar gach leibhéal".<ref name=":21" /> "Ceann de na forbairtí is tábhachtaí i dtírdhreach na Gaeilge le blianta fada" a thug [[Liam Mac Amhlaigh]] air ar ''[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]'', agus bhaist "an chéad phríomhfhoclóir aonteangach digiteach Gaeilge" air.<ref name=":23" /> Ar an bpáipéar céanna thug [[Harry McGee]] "ceann scríbe" air, gur "deacair a chur in iúl a thábhachtaí agus a chinniúnaí atá sé."<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Harry McGee]]|date=16 Nollaig 2025|title=Bóthar fada na bhfoclóirí Gaeilge|journal=[[Scéal (nuachtán)|Scéal]]|pages=lch 6}}</ref> Thug [[Tuairisc.ie|Tuairisc]] "éadáil bhreá don phobal teanga" ar é a bheith seolta go gairid roimh na [[An Nollaig|Nollag]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/cerbh-iad-leabhair-ghaeilge-na-bliana-2025-cuid-a-do/|teideal=Cérbh iad leabhair Ghaeilge na bliana 2025? (Cuid a dó)|údar=[[Dónall Ó Braonáin]]|dáta=2025-12-18|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-12-18}}</ref> ==Cur chuige== Chuir lucht an fhoclóra rompu foclóir ginearálta a chruthú.<ref name=":9" /> I rith na tionscadail seo tá an béim á chur ar an teanga mar atá sí á húsáid le déanaí amháin.<ref name=":15" /> Baineann lucht na bhfoclóirí úsáid as [[Corpas téacs|corpais teanga]] gur féidir anailís [[Staitistic|staitistiúil]] a dhéanamh orthu chun meastachán a dhéanamh ar céard iad na focail atá sa rith faoi láthair agus céard iad na cinn nach bhfuil forleathan a thuilleadh.<ref name=":10" /> Fágann an cur chuige seo go bhfaightear sa bhfoclóir "caint laethúil, meáin chomhaimseartha, téarmaí sóisialta agus cultúrtha níos nuaí, agus focail iasachta idirnáisiúnta".<ref name=":23" /> I 2020 bhí taighdeoirí [[Gaois.ie|Ghaois]] tar éis an corpas 77.3 milliún focal den Ghaeilge chomhaimseartha, [[Corpas Foclóireachta na Gaeilge 2020|CFG2020]], a thiomsú mar réamhchéim ar thionscadal níos leithne corpais. B'é 6% an sciar tras-scríbhinní ón bhfocal labhartha. Bhain formhór na dtéacsanna leis an dtréimhse ó chasadh an chéid i leith. Bhí sé mar bhunsprioc an tionscadail sin go mbeadh sé úsáideach agus foclóirí nua á bhforbairt.<ref name=":14">{{Luaigh foilseachán|author=[[Mícheál J. Ó Meachair]], [[Brian Ó Raghallaigh]], [[Úna Bhreathnach]], [[Gearóid Ó Cleircín]], [[Kevin Scannell]]|date=2021-12-09|url=https://journal.iraal.ie/index.php/teanga/article/view/726|title=Tiomsú Corpais don Taighde Foclóireachta: Corpas Foclóireachta na Gaeilge (CFG2020)|journal=[[TEANGA]]|doi=10.35903/teanga.v28i.726|volume=28|pages=lgh 278–305}}</ref> Nuair a chéad-fhógraíodh an tionscadal seo dúirt Foras na Gaeilge nach bhféadfaí foclóir aonteangach a bhunú ar fhoclóir Béarla–Gaeilge agus dá réir sin go ndéanfaí na ceannfhocail agus bríonna a roghnú trí bhíthin an taighde corpasbhunaithe.<ref name=":7" /> Tá obair déanta ar [[Nath ilfhoclach|nathanna ilfhoclacha]] na Gaeilge a aithint agus a phróiseáil m.sh. ag [[Katie Ní Loingsigh]]<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Katie Ní Loingsigh]]|url=https://doras.dcu.ie/27997/|title=Tiomsú agus rangú i mbunachar sonraí ar chnuasach nathanna Gaeilge as saothar Pheadair Uí Laoghaire <nowiki>[Tráchtas Dochtúireachta, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]</nowiki>|month=Samhain|year=2016}}</ref> agus [[Abigail Walsh]].<ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Abigail Walsh]]|url=https://doras.dcu.ie/27997/|title=The Automatic Processing of Multiword Expressions in Irish <nowiki>[Tráchtas Dochtúireachta, Ollscoil Chathair Bhaile Átha Cliath]</nowiki>|language=Béarla|month=Eanáir|year=2023}}</ref> Ar deireadh thiar, b'iad aonaid chéille an [[Foclóir an Mhianánaigh|FNBG]] agus iad aisiompaithe a baineadh úsáid astu mar chreatlach an fhoclóra nua aonteangaigh.<ref name=":11" /> == Plean don todhchaí == Níor cuireadh ach 50-60% den ''Fhoclóir Nua Gaeilge'' ar fáil in am a chéid-sheolta.<ref name=":5" /> Beifear ag leanúint leis an obair sna blianta atá romhainn agus ceannfhocail nach raibh sa chéad ghála iontrálacha á gcur leis de réir a chéile go dtí deireadh an tionscadail i mí Lúnasa 2027, rud nach bhféadfaí a dhéanamh go sásúil le foclóir clóite. Táthar ag súil leis go mbeidh isteach is amach le 30,000 ceannfhocal agus 80,000 brí ach an tionscadal a bheith thart.<ref name=":17" /><ref name=":15" /><ref name=":0" /><ref name=":5" /><ref name=":3" /> Is ar líne amháin atá an ''Foclóir Nua Gaeilge'' ar fáil.<ref name=":17" /><ref name=":18" /><ref name=":20" /> Tá sciar tráchtairí ag súil leis go bhfoilseofar an foclóir i bhfoirm chlóite níos faide anonn, mar a rinneadh leis an bh[[Foclóir an Mhianánaigh|''Foclóir Nua Béarla–Gaeilge'']] cheana.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":23" /> Níl aon phlean ag an bhForas leagan [[Aip shoghluaiste|aipe]] den fhoclóir a fhorbairt.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/deireadh-ag-teacht-le-leaganacha-aipe-focloir-ie-agus-teanglann-ie/|teideal=Deireadh ag teacht le leaganacha aipe ‘Foclóir.ie’ agus ‘Teanglann.ie’|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]|dáta=4 Samhain 2025|work=[[Tuairisc.ie]]|dátarochtana=2025-11-07}}</ref> Agus é ag caint ag Siompóisiam Foclóireachta i 2021, mhol Ó Braonáin go gcuirfí leis na taifid fuaime sna trí mhórchanúintí a bhí ar Foclóir.ie cheana le "saintacair theoranta" de thrí chanúint ar leith ([[Iorras]], [[Cúil Aodha]], ⁊ [[An Rinn (Contae Phort Láirge)|an Rinn]] / [[an Seanphobal]]).<ref name=":8" /> Luaigh Mac Amhlaigh sa bhliain 2010 nach raibh fáil ag pobal na Gaeilge ar fhoclóir aonteangach a mhíneodh [[Sanasaíocht|díorthuithe]] na bhfocal.<ref name=":24" /> Mhol Ó Braonáin freisin an reachtaíocht a threisiú ionas go gcuirfí "bonneagar buan" faoin fhoclóireacht ar bhonn neamhspleách ón bhForas ó thaobh maoinithe de.<ref name=":8" /> Éilíonn athbheochan teanga infheistíocht leanúnach agus thacódh foclóir aonteangach "cothrom le dáta" le turgnamhaíocht agus nuálaíocht dar le [[Liam Mac Amhlaigh]], de réir mar a fhásann an Ghaeilge léi ar na [[Na meáin shóisialta|meáin shóisialta]], i b[[Podchraolachán|podchraoltaí]], i dtionscnaimh ealaíon, agus i bhfoirmeacha nua siamsaíochta. Ní mar "shéadchomhartha críochnaithe" a chuirtear an ''An Foclóir Nua Gaeilge'' i láthair ach mar thionscadal beo.<ref name=":23" /> ==Naisc sheachtracha== * [https://www.focloir.ie/ga/ focloir.ie] ==Féach freisin== * [[Focloir.ie|Foclóir.ie]] * ''[[Croidhe Cainnte Chiarraighe]]'' * ''[[Foclóir Stairiúil na Gaeilge]]'' * ''[[An Foclóir Beag]]'' * [[Foclóireacht na Gaeilge]] * [[Foclóirí Gaeilge]] ==Léirmheasanna== * [[Éamonn Ó Dónaill|Dónaill, Éamonn Ó]]. (11/12/2025). [https://tuairisc.ie/fisean-al-fresco-agallamh-beirte-agus-bona-fide-an-focloir-gaeilge-nua/ "An chéad mhórfhoclóir Gaeilge aonteangach"]. [[Tuairisc.ie|Tuairisc]]. ==Tagairtí== {{Reflist}} ====Nótaí==== {{reflist|group=nóta}} {{Foclóirí na Gaeilge|state=collapsed}} {{DEFAULTSORT:Focloir Gaeilge Fhoras na Gaeilge}} [[Catagóir:Foclóirí Gaeilge|*]] [[Catagóir:Foclóirí aonteangacha Gaeilge|*]] [[Catagóir:Foclóirí]] [[Catagóir:Foclóireolaíocht]] [[Catagóir:Stair na Gaeilge]] [[Catagóir:Foghlaim na Gaeilge]] [[Catagóir:An Ghaeilge]] [[Catagóir:Foras na Gaeilge]] [[Catagóir:Bunaithe sa bhliain 2025]] [[Catagóir:Bunaithe sna 2020í]] [[Catagóir:2025]] asy8bq8u3i5jbt6e3kpuj7tzy0yv6to 0 122750 1310639 1296305 2026-04-27T21:01:54Z InternetArchiveBot 47196 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1310639 wikitext text/x-wiki [[Íomhá:Pan Celtic Festival winners (2024).svg|mion|Na [[Na Náisiúin Cheilteacha|Tíortha Ceilteacha]] de réir rathúlachta sa Chomórtas Idirnáisiúnta Amhrán faoin mbliain 2024]] Seo liosta de '''[[Buaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Ceilteach na hÉireann|bhuaiteoirí Chomórtas Náisiúnta Amhrán Nuachumtha Pan Cheilteach na hÉireann]]''', comórtas a dhíríonn ar fheabhas na bhfocal, ar cháilíocht an cheoil agus ar an gcur i láthair beo. Cuireann an comórtas fáilte roimh gach stíl amhráin idir phopamhráin, rac nó rap, amhráin thraidisiúnta, amhráin tíre, snagcheol agus eile ach iad a bheith nua-chumtha idir fhocail agus cheol agus i nGaeilge. Déanann na buaiteoirí ionadaíocht thar ceann na h[[Éire|Éireann]] sa [[Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach|Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach]], arna eagrú ag an bh[[An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach|Féile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach]].<ref>{{Luaigh foilseachán|date=14 Samhain 2025|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2025/11/spriocdhata-don-chomortas-amhrain-nua-pan-cheilteach-2026-ag-druidim-linn/|title=Spriocdháta don Chomórtas Amhráin Nua Pan-Cheilteach 2026 ag druidim linn|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=55}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|author=[[Storm Eaton-Kilgallen]]|date=7 Eanáir 2026|title=Is cuma faoin Eoraifís nuair ata an Comórtas Pan Cheilteach againn!|journal=[[Seachtain (nuachtán)|Seachtain]]|pages=lch 4|url=https://www.independent.ie/seachtain/is-cuma-faoin-eoraifis-nuair-ata-an-comortas-pan-cheilteach-againn/a319787806.html}}</ref> Is féidir na sonraí a chur in ord áirithe eile ach cliceáil ar theidil an cholúin chuí ("Amhrán", "Cumadóir" srl.). {| class="sortable wikitable" style="background-color: white;" ! rowspan="1" style="text-transform: uppercase; padding: 3px 10px 0px 10px;" | Bliain ! style="text-transform: uppercase; padding: 3px 10px 0px 10px;" | Amhrán ! style="text-transform: uppercase; padding: 3px 10px 0px 10px;" | Cumadóir ! style="text-transform: uppercase; padding: 3px 10px 0px 10px;" | Cur i láthair |- ! 2026 <ref>{{Luaigh foilseachán|date=30 Eanáir 2026|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/01/comortas-amhran-naisiunta-pan-cheilteach-2026/|title=Comórtas Amhrán Náisiúnta Pan-Cheilteach 2026|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=65}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Comórtas Náisiúnta 2026|url=https://www.panceltic.ie/competitions/com%C3%B3rtas-n%C3%A1isi%C3%BAnta-amhr%C3%A1n-nuachumtha-2026.html|work=[[www.panceltic.ie]]|dátarochtana=2026-02-01|year=2026}}</ref><ref>{{Luaigh foilseachán|date=23 Eanáir 2026|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/01/clar-chomortas-amhran-nua-chumtha-pan-cheilteach-26-seolta/|title=Clár Chomórtas Amhrán Nua-Chumtha Pan-cheilteach '26 seolta!|journal=[[An Páipéar (nuachtán)|An Páipéar]]|issue=64}}</ref> |"Dúlra Scriosta" |[[Dave Barron]] agus [[Fiach Ó Muircheartaigh]] ([[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]]) |[[Clara Hutchinson]] agus [[Fiach Ó Muircheartaigh]] ([[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]]) |- !2025 <ref name=":0">{{Lua idirlín|teideal=‘Níl freagra ar bith a laghdóidh an phian nuair a chailleann tú duine’|url=https://tuairisc.ie/nil-freagra-ar-bith-a-laghdoidh-an-phian-nuair-a-chailleann-tu-duine/|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2025-02-12|dátarochtana=2026-02-01|údar=[[Bridget Bhreathnach]]}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Mise Áine ag Rámhaille: Féile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach 2025|url=https://ramhaille.blogspot.com/2025/04/feile-idirnaisiunta-pan-cheilteach-2025.html|work=Mise Áine ag Rámhaille|dáta=2025-04-16|dátarochtana=2026-02-01|údar=[[Mise Áine]]}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Áine Durkin, Cumadóir & File agus Gráinne Ní Fhátharta, Amhránaí.|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22484152/|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dáta=2025-01-28|dátarochtana=2026-02-02}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Connemara native Gráinne will represent Ireland in the Pan Celtic Song Contest|url=https://www.carlow-nationalist.ie/news/connemara-native-gr%C3%A1inne-will-represent-ireland-in-the-pan-celtic-song-contest_arid-47040.html|work=[[Carlow Nationalist]]|dáta=2025-02-07|dátarochtana=2026-02-02|language=as Béarla|údar=[[Suzanne Pender]]}}</ref> |"Fágtha Gan Freagraí" |[[Áine Durkin]] ([[Conamara]] / [[Bun Cranncha]]) |[[Gráinne Ní Fhátharta]] ([[Conamara]]) |- !2024 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Éabha Breathnach, amhránaí.|url=https://www.rte.ie/radio/rnag/clips/22348435/|work=[[Raidió na Gaeltachta]]|dáta=2024-01-29|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Iris Aniar]]}}</ref> |"An Pictiúr ar an mBalla" |[[Éabha Breathnach]] ([[Conamara]]) |[[Éabha Breathnach]] ([[Conamara]]) |- !2023 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Carlow choir wins Pan Celtic song contest|url=https://carlow-nationalist.ie/2023/01/31/carlow-choir-wins-pan-celtic-song-contest/|work=[[Carlow Nationalist]]|dátarochtana=2026-02-02|language=as Béarla|údar=[[Suzanne Pender]]|dáta=31 Eanáir 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230328060703/https://carlow-nationalist.ie/2023/01/31/carlow-choir-wins-pan-celtic-song-contest/|archivedate=28 Márta 2023}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Mise Áine ag Rámhaille: Féile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach 2023|url=https://ramhaille.blogspot.com/2023/04/feile-idirnaisiunta-pan-cheilteach-2023.html|work=Mise Áine ag Rámhaille|dáta=2023-04-10|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Mise Áine]]}}</ref> |"Cion Cairde" |[[Claire Dunne]] agus [[Melíosa Breathnach]] ([[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]]) |[[enCÓRe]] ([[Contae Cheatharlach|Ceatharlach]]) |- ! colspan="4" |Paindéim [[Paindéim COVID-19 i bPoblacht na hÉireann|COVID-19]] |- !2020 <ref>{{Lua idirlín|teideal=FUAIM: Éist leis an amhrán Gaeilge a fuair an chéad áit ag Comórtas Amhrán Pan Cheilteach 2020|url=https://tuairisc.ie/fuaim-eist-leis-an-amhran-gaeilge-a-fuair-an-chead-ait-ag-comortas-amhran-pan-cheilteach-2020/|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2020-02-25|dátarochtana=2026-02-01}}</ref><ref name=":0" /> |"Seo Mar a Bhíonn" |[[Áine Durkin]] ([[Conamara]] / [[Bun Cranncha]]) |[[Gráinne Ní Fhátharta]] ([[Conamara]]) |- !2019<ref>{{Lua idirlín|teideal=Bua ag Áine Durkin sa chomórtas Pan Cheilteach|url=https://nos.ie/cultur/ceol/bua-ag-aine-durkin-sa-chomortas-pan-cheilteach/|work=[[NÓS]]|dáta=2019-03-25|dátarochtana=2026-02-02}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Tá na Ceiltigh ag teacht!|url=https://www.antoireachtas.ie/nuacht/2019/ta-na-ceiltigh-ag-teacht.html|work=www.antoireachtas.ie|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Oireachtas na Gaeilge|An tOireachtas]]}}</ref><ref>{{Lua idirlín|teideal=Mise Áine ag Rámhaille: Féile Pan Cheilteach 2020 - An Gearrliosta|url=http://ramhaille.blogspot.com/2020/02/feile-pan-cheilteach-2020-gearrliosta.html|work=Mise Áine ag Rámhaille|dáta=2020-02-11|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Mise Áine]]}}</ref> |"Ní Thuigim" |[[Áine Durkin]] ([[Conamara]] / [[Bun Cranncha]]) |[[Daríona Nic Dhonncha]] |- !2018 <ref name=":12">{{Lua idirlín|url=http://gwylbangeltaidd.com/eng/history.html|teideal=History {{!}} Gŵyl Ban Geltaidd|work=gwylbangeltaidd.com|dátarochtana=2025-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221123730/http://gwylbangeltaidd.com/eng/history.html|archivedate=21 Feabhra 2024}}</ref><ref name=":2">{{Lua idirlín|teideal=Mise Áine ag Rámhaille: Féile Pan Cheilteach 2019|url=https://ramhaille.blogspot.com/2019/01/feile-pan-cheilteach-2019.html|work=Mise Áine ag Rámhaille|dáta=2019-01-15|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Mise Áine]]}}</ref> |"Ar Saoire" |[[Pádraig Seoighe]] & [[Niall Teague]] [?] ([[Conamara]]) |[[Pádraig Seoighe]] & [[Niall Teague]] ([[Conamara]]) |- !2017 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Amhráin nuachumtha Ghaeilge á lorg do Chomórtas Amhrán Náisiúnta Pan-Cheilteach|url=https://tuairisc.ie/amhrain-nuachumtha-ghaeilge-a-lorg-do-chomortas-amhran-naisiunta-pan-cheilteach/|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2017-11-28|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Maitiú Ó Coimín]]}}</ref><ref name=":2" /><ref name=":12" /> |"Taibhse" |[[Emer Ní Fhlaitheartaigh]] |[[Emer Ní Fhlaitheartaigh]] |- !2016 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Amhrán Gaeilge nuachumtha á lorg do chomórtas idirnáisiúnta|url=https://tuairisc.ie/amhran-gaeilge-nuachumtha-a-lorg-do-chomortas-idirnaisiunta/|work=[[Tuairisc.ie]]|dáta=2020-01-17|dátarochtana=2026-02-02}}</ref> | |[[Eve Belle]] [?] ([[Tír Chonaill]]) |[[Eve Belle]] ([[Tír Chonaill]]) |- !2015 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Amhrán na hÉireann roghnaithe don ‘Eoraifís’ Cheilteach|url=https://nos.ie/cultur/ceol/amhran-na-heireann-roghnaithe-don-eoraifis-cheilteach/|work=[[NÓS]]|dáta=2015-03-09|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Tomaí Ó Conghaile]]}}{{Dead link|date=Aibreán 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |"Árainn Mhór" |[[Foireann Bhrí]] |[[Foireann Bhrí]] |- !2014 <ref>{{Lua idirlín|teideal=Mise Áine ag Rámhaille: Féile Pan Cheilteach 2014 - Na Torthaí!|url=https://ramhaille.blogspot.com/2014/03/feile-pan-cheilteach-2014-na-torthai.html|work=Mise Áine ag Rámhaille|dáta=2014-03-10|dátarochtana=2026-02-02|údar=[[Mise Áine]]}}</ref><ref>{{Lua idirlín|url=http://ceolcriostri.weebly.com/pan-celtic-winning-song.html|teideal=Pan Celtic Winning Song|language=as Béarla|work=Ceol Chríost Rí|dátarochtana=2026-02-02}}</ref> |"Seán Bán Abú!" |[[Jó Maig Fhearaghaigh]] agus [[Caren Ní Mhocháin]] |Daltaí Rang VI, [[Scoil Chríost Rí (Inis)|Scoil Chríost Rí]] ([[Inis (baile)|Inis]]) |- !2013 <ref>{{Luaigh foilseachán|date=13 Feabhra 2013|title=Comórtas Pan-Cheilteach buaite ag Seoirse Ó Dochartaigh|journal=[[Gaelscéal]]|pages=lch 6|url=https://cadhan.com/gaelsceal/pdf/2013-02-13.pdf}}</ref> |"Le Do Thaobh" |[[Áine Durkin]] ([[Conamara]] / [[Bun Cranncha]]) |[[Seoirse Ó Dochartaigh]] ([[Contae Dhún na nGall|Dún na nGall]]) |- !... |... |... |... |- !1971 '''<ref name=":1">{{Lua idirlín|url=http://gwylbangeltaidd.com/eng/history.html|teideal=History {{!}} Gŵyl Ban Geltaidd|work=gwylbangeltaidd.com|dátarochtana=2025-01-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240221123730/http://gwylbangeltaidd.com/eng/history.html|archivedate=21 Feabhra 2024}}</ref>''' |"[[Tomás Mac Curtáin|Tomás Mac Curtain]]" | |[[Scoil na Toirbhirte]] |} == Féach freisin == * [[An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach]] * [[Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach]] == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Feile Idirnaisiunta Pan Cheilteach, Buaiteoiri, Eire}} [[Catagóir:Buaiteoirí an Chomórtais Idirnáisiúnta Amhrán Pan Ceilteach| ]] [[Catagóir:An Fhéile Idirnáisiúnta Pan Cheilteach]] [[Catagóir:Ceol Comhaimseartha na Gaeilge]] [[Catagóir:Ceol na hÉireann]] [[Catagóir:Comórtais cheoil|*]] [[Catagóir:Gradaim ceoil|*]] [[Catagóir:Gradaim Cheoil na Gaeilge]] [[Catagóir:Imeachtaí Ceoil]] [[Catagóir:Féilte Gaeilge]] [[Catagóir:Féilte Éireannacha]] [[Catagóir:Féilte a bunaíodh in 1971]] [[Catagóir:Liostaí]] ndh8gwdhmeozscu2i36g8rttnc3u4g9 2 124967 1310562 1310494 2026-04-27T16:10:18Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310562 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') == Foinsí Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], [[Fergus mac Echach Mugmedóin|Fearghas]]; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O’Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ kbwzgmdmzgo2ogpypridyodrxymeugq 1310573 1310562 2026-04-27T16:47:48Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310573 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') == Foinsí Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O’Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ jh5amf15r45lpaystpoki94ts524nr5 1310576 1310573 2026-04-27T16:57:38Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310576 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') == Foinsí Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 62xyk37dg4c7m625bowj65g90xnt5rx 1310578 1310576 2026-04-27T17:00:58Z Marcas.oduinn 33120 1310578 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 65avwctn2aic3ew1by1ojkyg9497sjq 1310590 1310578 2026-04-27T17:07:36Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310590 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Bíodh mic na Moingfhinne síochánta. Amú le hairm nua. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 2g23u3ni1vgr3o3768au45p935rocrx 1310600 1310590 2026-04-27T17:13:14Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310600 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Bíodh mic na Moingfhinne síochánta. Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 41qe21wog2t1zcsm60c1nbfb8xwsfwc 1310645 1310600 2026-04-27T21:37:00Z Marcas.oduinn 33120 1310645 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Bíodh mic na Moingfhinne síochánta. Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 6r20zujbibgmsbcptjffh8xf2cnhj0q 1310723 1310645 2026-04-28T08:09:52Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310723 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Bíodh mic na Moingfhinne síochánta. Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] na Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 3lx5zcwy6iyq8ved2771vlf94kuujmw 1310725 1310723 2026-04-28T08:48:41Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310725 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]]: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]]: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]] Torna éigeas, Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Bíodh mic na Moingfhinne síochánta. Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ s2coqotq27umqqn2pyf220642ybmlso 1310729 1310725 2026-04-28T09:22:28Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310729 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]], banríon: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]], sclábhaí: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]]. B’fhuath leis an mbanríon Niall agus Caireann, mar is thar a ceann a ghin an rí ó Chaireann é. Torna éigeas Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ k9xuribc1ykmqrbzx3jw5gvy2iqhshd 1310733 1310729 2026-04-28T10:39:21Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310733 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Eachtra Mac ''' (Sean-Ghaeilge: Echtra Mac nEchach Muigmedóin'''>. == Achoimre '''Eachtra Mac Eochadha Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: '''Echtra Mac nEchach Muigmedóin''') Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) [[Mongfind]], banríon: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]], sclábhaí: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]]. B’fhuath leis an mbanríon Niall, mar is thar a ceann a ghin an rí ó Chaireann é. Torna éigeas Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ 6nasflrqcax0vuh3fkbv0uutl1nckwx 1310736 1310733 2026-04-28T11:09:42Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310736 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Eachtra Mac Eochaidh Mhuighmheadhóin''' (Sean-Ghaeilge: Echtra Mac nEchach Muigmedóin'''). Eochaidh Muighmheadhón (Sclábhaí-Tiarna) == Achoimre [[Mongfind]], banríon: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]], sclábhaí: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighialligh]]. B’fhuath leis an mbanríon Niall, mar is thar a ceann a ghin an rí ó Chaireann é. Torna éigeas Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ bor555yswzexdj80j3ojhtk5kcj74uw 1310739 1310736 2026-04-28T11:46:16Z Marcas.oduinn 33120 1310739 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Eachtra Mac Eochaidh Mhuighmheadhón''' (Sclábhaí-Tiarna) (Sean-Ghaeilge: Echtra Mac nEchach Muigmedóin'''). Is é príomhaidhm an scéil ná údar a thabhairt le hard-ríogacht [[Uí Néill]]. == Achoimre [[Mongfind]], banríon: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]], sclábhaí: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]]. B’fhuath leis an mbanríon Niall, mar is thar a ceann a ghin rí ó Chaireann é. Torna éigeas Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ t0g8f6rxq8livn2vcvxh7eh2cpi9jf0 1310742 1310739 2026-04-28T11:51:32Z Marcas.oduinn 33120 /* Echtra Mac nEchach Muigmedóin */ 1310742 wikitext text/x-wiki [ [[Úsáideoir:Marcas.oduinn/Scéalta A&B#ISO|Scéalta A&B#ISO]] ] == Ceanntásc == == ISO == * [[Aided Bresail]]=[[Anbhás Bhreasail]], [[Aided Conrói maic Dáiri]]=[[Anbhás Chú Raoi mhic Dháire]], [[Aided Diarmada meic Fergusa Cerrbeoil]]=[[Anbhás Dhiarmada mhic Cearbhaill]], [[Aided Fergusa maic Róich]]=[[Anbhás Fhearghais mhic Róigh]], [[Aided Loegairi Buadaig]]=[[Aided Lóegairi Búadaig]]=[[Anbhás Laoghaire Buadhaigh]], [[Aided Maelodráin]]=[[Anbhás Mhaolodhráin]], [[Cath Almaine]]=[[Cath Almhaine]], [[Cath Chairn Chonaill]], [[Cert Claidib Cormaic]]=[[Ceart Claímh Chormaic]], [[Comrac Liadaine ocus Cuirithir]]=[[Comhrac Liadaine agus Cuirithir]] # [[Echtra mac nEchach Muigmedóin]] # [[Feis tighe Chonáin]] # [[Forbuis Droma Damhghaire]] # [[Geneamuin Chormaic]] * [[Becc mac Dé]]=[[Beag mac Dé]], [[Cas Corach]], [[Ellén Trechend]]=[[Eilléan Trícheann]], [[Cormac Ó Cadhlaigh]], [[David William Greene]], [[Standish Hayes O'Grady]]=[[Anéislis Aodh Ó Grádaigh]], [[Silva Gadelica]], [[William Maunsell Hennessy]]=[[Liam M. Ó hAonghusa]] # [[Proinsias Mac Cana]] # [[Tomás Ó Floinn]] # [[Donn Bó]] # [[Cumméne Fota]]=[[Cuimhin Fada]] # [[Nad Crantail]] # [[Daniél ua Líahaiti]] # [[Vernam Hull]] == Echtra Mac nEchach Muigmedóin == Scéal de chuid [[Scéalaíocht na Ríthe]] is ea '''Eachtra Mac Eochaidh Mhuighmheadhón''' (Sclábhaí-Tiarna) (Sean-Ghaeilge: Echtra Mac nEchach Muigmedóin'''). Is é príomhaidhm an scéil ná údar a thabhairt le hard-ríogacht [[Uí Néill]]. == Achoimre [[Mongfind]], banríon: [[Brión mac Echach Muigmedóin|Brian]], [[Ailill]], [[Fiachra]], Fearghas; [[Caireann]], sclábhaí: [[Niall Noígíallach|Niall Naoighiallach]]. B’fhuath leis an mbanríon Niall, mar is thar a ceann a ghin rí ó Chaireann é. [[Torna Éices|Torna éigeas]] Síthcheann draoi. * Niall: an inneoin agus a ceap * Brian: na hoird * Ailill: meadar cuirme agus na boilg * Fiachra: cófra leis na hairm * Fearghas: beart críonaigh agus crann iúir inti Amú le hairm nua. D'ith siad agus d'imigh Fearghas chun deoch a fháil. Bhuail sé le cailleach, a dtugfadh uisce dó ar aon phóg amháin, ach dhiúltaigh sé agus d'fhill gan uisce. Rinne Ailill, Brian agus Fiachra mar an gcéanna, ach nuair a bhuaigh Niall leis an gcailleach, phóg sé í agus d'iompaigh sí ina Spéirbhean an Fhlaithis. Dúirt sí leis ansin go mbeadh Niall agus a shliochtaigh [[Uí Néill]] (seachas [[Nath Í mac Fiachrach|Dathi]] agus [[Ailill Molt]] mac Fiachrach, agus [[Brian Bóramha]]) ina n-ard-ríthe na hÉireann. == Foinsí === Lámhscríbhinní * [[Acadamh Ríoga na hÉireann|ARÉ]], [[Leabhar Bhaile an Mhóta]] * ARÉ, [[Liber Flavus Fergusiorum]] * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnaT]], [[Leabhar Buí Leacáin]] === Eagráin agus aistriúcháin * Béarla: {{cite journal | first = Whitley | last = Stokes | authorlink = Whitley Stokes | title = The Adventures of the Sons of Eochaid Muigmedón | location = | publisher = | journal = Revue Celtique | year = 1903 | pages = 190-203}} * Dán ''A rí Temra'' {{cite book | first = Standish Hayes | last = O’Grady | authorlink = Standish Hayes O'Grady | title = Silva Gadelica | location = Londain | publisher = Williams and Norgate | year = 1892 | volume = 1 | pages = 329}} * NuaGhaeilge: Kim McCone agus {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Fiannachta | authorlink = Pádraig Ó Fiannachta | title = Scéalaíocht ár Sinsear | location = Maigh Nuad | publisher = An Sagart | year = 1992 | pages = 55-59}} == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Echtra_mac_nEchach_Muigmedóin Echtra mac nEchach Muigmedóin] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-index.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Echtra-mac/Echtra-mac-sources.html | teideal = Echtra mac nEchach Muigmedóin - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Echtra Mac nEchdach Muigmedóin | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 26-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:Scéalaíocht na Ríthe]] == Teimpléad == == Achoimre == Foinsí === Lámhscríbhinní === Eagráin === Aistriúcháin == Naisc sheachtracha * [https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html xxx] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/xxx xxx] ar CODECS == Tagairtí {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-index.html | teideal = xxx | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/xxx/xxx-sources.html | teideal = - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = xxx | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 11-04-2026}}</ref> }} [[Catagóir:]] == Buntásc == __NOINDEX__ __NOTOC__ teqlcsjd0ucp2ootss7oq4thrjg9ofw 0 125344 1310569 1310353 2026-04-27T16:37:15Z Ériugena 188 1310569 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba oifigeach míleata Spáinneach é '''Juan del Águila y Arellano''' (El Barraco, 1545 - La Coruña, Lúnasa 1604). Mar shaighdiúir, agus ina dhiaidh sin mar ''[[Maestre de campo|Maestre de Campo]] de los [[Tercio|Tercios]]'', bhí sé lonnaithe [[An tSicil|sa tSicil]], [[An Afraic|san Afraic]], i [[Málta]], [[An Chorsaic|sa Chorsaic]], i n[[Diúcacht Mhílanó]], san [[An Ísiltír|Ísiltír]], sa [[An Spáinn|Spáinn]], sa [[An Phortaingéilis|Phortaingéil]], sa [[An Fhrainc|Fhrainc]], agus in [[Éire|Éirinn]], áit ar ghlac sé páirt in imeachtaí móra míleata a linne, amhail [[Léigear Mór Mhálta]], Creach Antuairp agus Titim Antuairp ina dhiaidh sin, Míorúilt Empel, an turas chun tacú leis na Caitlicigh Fhrancacha, Cath Chorn na Breataine, agus an turas chun tacú leis na hÉireannaigh. ==Luathshaol agus gairm mhíleata (c. 1541–1590)== Chuaigh sé leis an arm, ag fónamh i bhFlándras, sa Mheánmhuir ag troid in aghaidh na dTurcach, agus arís i bhFlándras, ag éirí ina cheannasaí ar reisimint. Tar éis ceithre bliana is fiche de sheirbhís mhíleata leanúnach, d’fhill sé ar an Spáinn ar feadh tamaill sular ceapadh é ina cheannasaí ar fhórsa Spáinneach de 4,000–5,000 fear a seoladh chun na Briotáine i 1590. ==Feachtas na Briotáine (1590–1598)== Cé gur seoladh é chun cabhrú le fórsaí na gCaitliceach i gcogadh cathartha reiligiúnach na Fraince, fuair a arm tacaíocht áitiúil leathan agus dhíbir siad go tapa fórsa eachtrach Sasanach as an gcúige. Ach d’imigh an tacaíocht áitiúil de réir mar a tháinig sé chun solais go raibh sé i gceist ag an Spáinn an Bhriotáin a choinneáil go buan mar bhonn le haghaidh idirghabhála sa Fhrainc nó i Sasana. Laghdaigh easpa tacaíochta ón Spáinn, achrann lena oifigigh féin, agus neart méadaithe arm ríoga na Fraince is Sasana a sheasamh míleata. Chaill sé roinnt dúnta agus bailte i rith 1594, ach d’éirigh leis sealbhú ar feadh trí bliana eile i ndálaí deacra. Ach i samhradh na bliana 1597, rinne a chuid fear ceannairc, ag cur faoi ghlas é féin agus a oifigigh mar gheall ar dhrochphá agus araíonacht chrua. Tharraing fórsa na Spáinne siar as an mBriotáin i 1598 mar chuid den tsíocháin leis an bhFrainc. ==Príosúnú agus athshlánú (1598–1601)== I mí na Bealtaine 1600, cuireadh i bpríosún é mar " gur bhain sé feillbheart as airgead an rí a cuireadh faoina chúram níos mó ná mar a bhí ceart" mar a thuairiscigh Luis Cabrera de Córdoba. Bhí sé in ann a neamhchiontacht a chruthú, ionas, mar chúiteamh, gur tugadh ceannas na taiscéalaíochta dó chun tacú le lucht éirí amach na hÉireann in aghaidh Shasana. ==Ullmhúcháin d'Éirinn agus díbhordáil (1601) == Ar dtús, d'aontaigh rialtas na Spáinne le hÁguila go dtiocfadh sé i dtír i nDún na nGall le dul i gcomhar le príomhcheannairí na reibiliúnach, Aodh Ruadh Ó Domhnaill agus Aodh Ó Néill, Iarla Thír Eoghain. Ach d'éirigh le gníomhaire Uí Néill sa Spáinn, Mateo de Oviedo, Ardeaspag Bhaile Átha Cliath, a chur ina luí ar an gComhairle Cogaidh tuirlingt i gCúige Mumhan, rud a d'fhág go raibh Águila an-mhíshuaimhneach. Mhéadaigh a imní nuair nach raibh an rialtas in ann ach 4,400 fear a sholáthar in ionad an 6,000 a gealladh. D'ainneoin go leor easaontais lena cheannasaí cabhlaigh Brochero, sheol a chabhlach ó Liospóin ar 24 Lúnasa. Agus é ar muir, bhí comhairle cogaidh aige lena cheann scríbe a chinneadh, ó tugadh rogha dó idir Corcaigh agus Cionn tSáile. D'áitigh Oviedo go láidir i bhfabhar teacht i dtír i gCorcaigh, baile níos mó agus níos cosantaí, ach chreid Águila go mbeadh sé ródheacair é a ghabháil agus roghnaigh sé Cionn tSáile ina ionad. Bhuail stoirm an chabhlaigh díreach mar a bhí sé ag teacht i dtír in Éirinn ar an 17 Meán Fómhair, ag scaipeadh go leor long. Faoi dheireadh, chuaigh Águila isteach i gCionn tSáile ar an 23 Meán Fómhair, agus ghabh sé an baile tar éis don gharastún ríoga teitheadh. Ach cuireadh ceithre long – le timpeall 650 fear agus an chuid is mó dá n-armlón – ar ais chun na Spáinne. ==Deacrachtaí tar éis na tuirlingthe (Meán Fómhair – Deireadh Fómhair 1601)== Dhoimhnigh a éadóchas go mór sna laethanta i ndiaidh dó teacht i dtír, de réir mar a bhí sé soiléir gur cuireadh na Spáinnigh amú ag faisnéis lochtach. Nuair a moladh an t‑ionsaí i 1600, bhí cuid mhór de Chúige Mumhan i mbun éirí amach agus bhí gealltanas tugtha ag Fínghin Mac Cárthaigh Riabhach, tiarna cumhachtach Gaelach in iarthar Chorcaí, cabhrú leis na Spáinnigh. Go deimhin, is dócha gurbh é a chóngara do Chionn tSáile do chríoch Mhic Carthaigh an phríomh-mhealltóireacht d’Águila. Ach idir an dá linn, cuireadh an reibiliún faoi chois den chuid is mó, gabhadh Mac Cárthaigh Riabhach, agus cuireadh lucht tacaíochta na Spáinne faoi ghuaim. Mar thoradh air sin, agus d'ainneoin a rabhthas ag dúil leis, ní bhfuair na Spáinnigh beagnach aon tacaíocht áitiúil tar éis dóibh teacht i dtír. Agus é díothaithe de threoraithe chun a arm a threorú trí chríoch neamhaithnid, agus gan a bheith sásta dul ar muir arís ar eagla tuilleadh stoirmeacha, shocraigh sé Cionn tSáile a dhaingniú mar ab fhearr a d’fhéadfadh sé agus fanacht le faoiseamh ó na reibiliúnaigh in Ultaibh. Ach bhí a bhallaí tanaí, bhí na cnoic máguaird i gceannas ar an mbaile, agus ní raibh dóthain ábhair aige chun Cionn tSáile ná na dúnta imeallacha a dhaingniú i gceart.Thairis sin, de bharr gur chaill sé na longa a bhí ag iompar a armlóin, bhí go leor dá airtléire do-úsáidte. ==Drochphleanáil straitéiseach (Deireadh Fómhair 1601)== Bhí iarmhairtí díobhálacha drochfhaisnéise agus droch-áidh ceangailte le drochphleanáil. Ar dtús, d'ordaigh an chomhairle cogaidh don chabhlach filleadh ar an Spáinn a luaithe a chuirfeadh sé na saighdiúirí i dtír in Éirinn. Níor chuir Águila ina choinne sin, is dócha toisc gur ghlac sé leis go mbeadh sé in ann bogadh isteach i lár na tíre, ach anois agus é ag tabhairt aghaidh ar léigear, bhí sé de dhíth go práinneach air a bhealaí farraige a choinneáil oscailte. D'fhéadfadh sé treoracha na comhairle a chur ar ceal, ach lig sé do na longa imeacht. Ar an dara dul síos, ghlac an rialtas leis go bhféadfadh sé capaill a cheannach ó na Gaeil áitiúla le húsáid mar a mharcshlua, ach bhí capaill na hÉireann i bhfad níos íochtaraí ná cinn an chuid eile den Eoraip agus go hiomlán mí-oiriúnach do chath. Le heaspa marcra, cabhlaigh agus tacaíocht áitiúil; míle míle ar shiúl óna fhoinse soláthair, agus scartha ag fad amach óna chomhghuaillithe, bhí a shuíomh straitéiseach lag go tubaisteach.Ar easnamh marcshlua, tacaíochta cabhlaigh agus áitiúil; míle míle ar shiúl óna fhoinse soláthair; agus scartha le fad na tíre óna chomhghuaillithe, bhí a sheasamh straitéiseach lag go tubaisteach. ==Tús an léigir Shasanaigh (Deireadh Fómhair – Samhain 1601)== Ag deireadh mhí Dheireadh Fómhair, chuir fórsaí Sasanacha faoi cheannas [[Charles Blount, 8ú Barún Mhuinseo]], campa i gcomharsanacht Chionn tSáile. Faoi dheireadh, bhailigh Muinseo breis is 12,000 fear agus rinne sé dul chun cinn maith ar léigear Chionn tSáile i rith mhí na Samhna. Díbríodh na Spáinnigh as a gcuid trinsí in aice leis an mbaile, agus thit dúnfort Chaisleán na Páirce agus Rinn Chorráin do na Sasanaigh, agus bhí siad in ann tosú freisin ar bhuamáil airtléire a dhéanamh ar an mbaile ón bhfarraige agus ón tír araon. Idir an dá linn, bhí Oviedo agus go leor de chaptaein Águila ag éirí níos criticiúla faoi éighníomhaíocht a gceannasaí de réir mar a dhún an tsreang timpeall orthu. Déanta na fírinne, cuireadh dlús lena airdeall, de bharr greannú lucht ceannais na Sasanach ar theip dul i mbun comhraic leo, mar go raibh súil acu na Spáinnigh a thraochadh ar an mbealach seo. Ní raibh Muinseo ná a oifigigh an-sciliúil i gceardaíocht léigir agus níor thaitin leo aghaidh a thabhairt ar an bhaile a ionsaí, a bhí cosanta ag saighdiúirí Spáinneacha, a measadh ag an am sin mar na cinn ab fhearr san Eoraip. Ina ionad sin, bhí súil acu iad a fhágáil ar ghanntanas bia agus a bhombardú le hocras agus brú orthu géilleadh. ==Casadh an chatha (Nollaig 1601)== Theip ar an straitéis seo: fuair na Spáinnigh clúdach maith i gCionn tSáile agus is beag díobh a maraíodh le tine airtléireachta. Thairis sin, cé gur fhulaing fir Águila cruatan, ba iad na Sasanaigh, a bhí amuigh faoin aer, a d’fhulaing taismigh thromchúiseacha ó bheith amuigh rófhada san fhuacht. Deirtear gur cailleadh suas le 6,000 díobh. Le teann éadóchais, bhog Muinseo a arm níos gaire don bhaile i mí na Nollag mar ullmhúchán d'ionsaí díreach. Tar éis dóibh ruathar tosaigh Sasanach a ruaigeadh, ar 10 Nollaig, rinne fir Águila ruathar amach i líon mór don chéad uair dhá lá ina dhiaidh sin. Scrios a chuid fir dhá ardán airtléire, rud a chuir iallach ar Mhuinseo an t-ionsaí a bhí beartaithe aige ar an mbaile a chur ar ceal. In áiteanna eile, bhí feabhas ag teacht ar staid na nGael-Spáinneach nuair a thuirling an díorma de 650 fear, a bhí iallach orthu filleadh ar an Spáinn, in iarthar Mhumhan i mí na Nollag, agus thart ar 6–7,000 fear ó na ceannaircí in Ulataibh ag druidim ar Chionn tSáile. Agus a fhios ag Águila nach raibh mórán taithí ag na Gaeil ar throid ar thalamh oscailte, d'ordaigh sé do cheannasaí an díorma in iarthar na Mumhan, Lopez de Soto, a chuid fear beagnach ar fad a sheoladh chun cabhrú leis na ceannaircí. Mar sin féin, níor sheol de Soto ach 130 saighdiúir Spáinneacha. ==Cath Chionn tSáile (24 Nollaig 1601)== Mar sin féin, i mí na Nollag, bhagair teacht fhórsaí reibiliúnach faoi Uí Néill taobh amuigh de Chionn tSáile fórsaí Mhuinseo, a bhí lagaithe go mór, agus scartha amach amach ar an dtalamh ag na reibiliúnaigh agus ag an bhfarraige ag gaotha míchóiriúla. D’ordaigh Águila d’Ó Néill a arm a bhunú ar chnoc in aice le Cionn tSáile áit a bhfeicfeadh na Spáinnigh é. Bheidís ansin ag nascadh leis na Gaeil trí bhriseadh trí trinsí Sasanacha. Níor chuir an plean seo san áireamh an drogall a bhí ar na Gaeil iad féin a nochtadh d’ionsaí ó na Sasanaigh. Bhí amhras mór ar Ó Néill faoi iontaofacht a chuid fear i gcás den sórt sin ach chuir Águila as go dtí gur aontaigh sé. Go gairid i ndiaidh breacadh an lae ar 24 Nollaig 1601, bhí na reibiliúnaigh tar éis an pointe cruinnithe comhaontaithe a bhaint amach, ach láithreach bonn d’ordaigh Ó Néill cúlú. Lean grúpa beag ó phríomharm Shasana iad, ghearr marcshlua Shasana iad, thit siad i scaoll, agus ruaigeadh iad. Bhí mainneachtain De Soto níos mó treisithe Spáinneacha a sheoladh chuig na hÉireannaigh, rud nach raibh locht Águila air, ríthábhachtach mar go mbeadh láithreacht níos mó saighdiúirí Spáinneacha tar éis diongbháilteacht na hÉireann a neartú. I gCionn tSáile, d'fhéadfadh na Spáinnigh an cath a chloisteáil ag forbairt, ach nuair a tharraing Ó Néill siar ó líne radhairc Águila, ní raibh mórán a d'fhéadfadh Águila a dhéanamh chun cabhrú lena chomhghuaillithe Éireannacha, agus níor chuir sé a chuid fear amach ach amháin tar éis don chath a bheith thart. Tá amhras fós ann gur ar éigean a rinne Águila a dhícheall chun cabhrú lena chomhghuaillithe Gaeil, agus go raibh fonn air an milleán a chur orthu as an tubaiste. ==Tar éis an chatha agus géilleadh (26 Nollaig 1601 – 2 Eanáir 1602)== Ar dtús, lean del Águila lena chosaint ionsaitheach ar an mbaile, ag ordú mionruathar ar an 26–7 Nollaig, a scrios cúig phíosa airtléire Sasanacha. Mar sin féin, nuair a d’fhógair Ó Néill go raibh sé ag cúlú ó Mhumhan, chinn del Águila nach raibh aon dóchas sa scéal agus chuir tús le caibidlíocht ghéillte le Muinseó, a cuireadh i gcrích tar éis dhá lá ar 2 Eanáir 1602. Bhí sé seo in ainneoin go raibh arm Shasana tuirseach fós óna chuid iarrachtaí i rith an gheimhridh agus go raibh siad ag rith as soláthairtí. Ceadaíodh do na Spáinnigh Cionn tSáile a fhágáil agus filleadh ar an Spáinn lena dtrealamh, soláthairtí agus airgead go léir. Go conspóideach, d'aontaigh del Águila freisin ordú a thabhairt go ngéillfí trí chalafort in iarthar na Mumhan a thug Gaeil áitiúla do na Spáinnigh faoi de Sotod. Chun a ghéilleadh sách gasta agus flaithiúlacht a théarmaí a chosaint, cháin sé na Gaeil mar chomhghuaillithe fealltacha neamhiontaofa agus rinne sé áibhéil ar neart Shasana. D’éirigh sé an-mhór le Muinseo agus go háirithe le Sir George Carew, uachtarán na Mumhan, a raibh súil aige é a úsáid chun ding a thiomáint idir na Gaeil agus na Spáinnigh. Bhí del Águila sásta géilleadh, agus é ar an eolas go raibh caomhnú a chlú ag brath anois ar a chomhghuaillithe a cháineadh. ==Filleadh ar an Spáinn agus imscrúdú (Márta 1602 – Iúil 1603)== Tháinig sé i dtír i gCorunna an 21 Márta 1602 chun aghaidh a thabhairt ar shíonchaitheamh ó ghníomhairí Éireannacha sa Spáinn agus ó chuid mhór dá fho-oifigigh, de Soto ina measc. Chosain sé go láidir é féin agus thug sé comhairle don rí gan tuilleadh cabhrach a sheoladh chuig reibiliúnaigh na hÉireann. D’údaraigh comhairle an chogaidh imscrúdú iomlán láithreach ar fheachtas na hÉireann. I mí Iúil 1603, d’fhíoraigh an fiosrúchán seo iompar Águila mar cheannasaí in Éirinn. Dealraíonn sé go raibh tionchar ag tuirse chogaidh ghinearálta sa Spáinn agus ag fonn i measc phríomh-airí an rí chun síocháin a dhéanamh le Sasana air, agus gur bhain sé tairbhe as. ==Measúnú criticiúil== Cé gur féidir bonn cirt míleata a fháil do gach cinneadh a rinne sé in Éirinn, bhí a straitéis ina hiomláine ró-chúthrach. Go háirithe, d’fhéadfadh sé a bheith déanta níos mó chun fir Uí Néill a spreagadh agus a chabhrú ar lá chath Chionn tSáile. Bhí a fheall ar na Gaeil in iarthar Mumhan trí ghéilleadh na ndún a bhí ag na Spáinnigh ann a ordú do‑chosanta agus tháinig oifigigh na Spáinne chun é a fheiceáil amhlaidh ina dhiaidh sin, a chaitheann le teifigh Mhumhan le flaithiúlacht fheiceálach mar chúiteamh. Chuaigh Águila go hÉirinn faoi bhrú, agus bhí a iompar ann marcáilte ag fonn chun é féin agus coróin na Spáinne a tharraingt as an méid a chreid sé a bheith ina seachránaí cur amú. ==Bás agus oidhreacht== == Tar éis é a fhíorú, chuaigh sé ar scor go dtí a Ávila dhúchais, áit a bhfuair sé bás go gairid ina dhiaidh sin agus adhlaiceadh é i Barracco. Is eol gur phós sé agus go raibh clann air. == == Naisc sheachtracha == * == Tagairtí == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Águila, Juan}} [[Catagóir:Básanna i 1604]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1545]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Saighdiúirí Spáinneacha]] obbqhbmhf8cp48ozgs9thn5ok1nb7sj 0 125809 1310501 1310275 2026-04-27T13:32:39Z Alison 570 ++ 1310501 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Is mar státseirbhíseach, a bhí ar an Ard-Rúnaí ab óige riamh ar an [[An Roinn Airgeadais|Roinn Airgeadais]], agus mar eacnamaí ab fhearr aithne ar '''Thomas Kenneth Whitaker''', nó de ghnáth '''T. K. Whitaker''' (8 Nollaig 1916 – 9 Eanáir 2017). Ba cheannródaí sa phleanáil eacnamaíochta sna 1950idí é, a léirigh fadbhreathnaitheacht agus misneach ollmhór nuair ba léir dó nach raibh polasaithe cosantaíochta an Stáit ag obair. In 2001 ba é T.K. Whitaker rogha lucht féachana RTÉ mar Éireannach an chéid.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ainm.ie/Bio.aspx?ID=5024|teideal=WHITAKER, Thomas Kenneth (1916–2017)|údar=ainm.ie|dátarochtana=2026}}</ref> Ba iad na trí mhórpholasaí ba ghaire dá chroí, an polasaí eacnamaíochta, prionsabal na tola i leith an Tuaiscirt agus polasaí na Gaeilge.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/tk-whitaker-1916-2017-fathach-fir-ar-chuile-dhoigh-a-rinne-leas-a-thire/|teideal=TK WHITAKER 1916-2017: Fathach fir ar chuile dhóigh, a rinne leas a thíre|údar=Áine Ní Chiaráin|dáta=10 Eanáir 2017|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-25}}</ref> [[Íomhá:TK Whitaker, 1967.png|clé|mion|233x233px|TK Whitaker in 1967]] [[Íomhá:James O'Reilly receiving the first degree from T.K. Whitaker, chancellor NUI (9304848895) (cropped).jpg|clé|mion|288x288px|TK Whitaker in 1977 mar sheansailéir ar Ollscoil na hÉireann ]] == Saol == I [[Ros Treabhair]], ar thaobh an Dúin de [[Loch Cairlinn]], ar an 8 Nollaig 1916, a rugadh Thomas Kenneth Whitaker, mac le Edward Whitaker, bainisteoir cúnta i muileann beag línéadaigh, ó Chill Liúcainne, Co. na hIarmhí, ó dhúchas, agus Jane O’Connor, banaltra ó Chúil Mhín, Leaba Shíoda, Co. an Chláir. Bhog a mhuintir ó dheas go [[Droichead Átha]] agus é sé bhliain d'aois.Ach bhí ceangal i gcónaí aige leis an Tuaisceart agus suim aige ann. In 1934, fuair Whitaker an chéad áit in Éirinn sna scrúdaithe d’oifigigh chléireachais, shíl sé gurbh fhearr glacadh leis an bpost. Is i gCoimisiún na Státseirbhíse a thosaigh sé. Thosaigh sé mar fho-oifigeach riaracháin sa Roinn Airgeadais in 1938. Bhí tosaithe aige faoi sna 1930idí ar chúrsa céime comhfhreagrais sa Mhatamaitic, sa Léann Ceilteach agus sa Laidin, le h[[Ollscoil Londan]]. Bhain sé amach BSc agus MSc san Eacnamaíocht in 1944 agus in 1952 faoi seach. Sa bhliain 1962 bhronn [[Ollscoil na hÉireann]] dochtúireacht san Eacnamaíocht air.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.ucd.ie/archives/t4media/p0175-whitaker-tk-descriptive-catalogue.pdf|teideal=Dr T. K. Whitaker Papers P175|údar=ucd.ie|dáta=2013|dátarochtana=2025}}</ref> === An t-ardrúnaí ab óige riamh ar an Roinn Airgeadais (1955–69). === Thar aon rud eile ba é an páipéa''r Economic Development'' (1958) a bhain cáil dó. Ghoill an drochbhail a bhí ar dhaoine sna 1950idí agus an imirce gan staonadh go mór air. Ba é sin a thug ar Whitaker, an bhfear caomhach cúramach seo, dúshlán an status quo a thabhairt in iarracht saol na ndaoine a fheabhsú agus an rachmas a thiocfadh as sin a roinnt go cóir. Nuair a d’fhoilsigh Whitaker agus comhghleacaithe eile ''Economic Development'', mheall sé Seán Lemass ar mhalairt treo chun fostaíocht a chothú agus polasaí eacnamaíochta oscailte a thabhairt isteach. Bhí Whitaker lárnach freisin in iarratas na tíre ar bhallraíocht sa [[An Ciste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta|Chiste Airgeadaíochta Idirnáisiúnta]], sa [[An Banc Domhanda|Bhanc Domhanda]] agus san [[An tAontas Eorpach|Aontas Eorpach]]. Bhí sé páirteach freisin i mbunú an [[Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta|ITES]] agus bhí baint aig e le maoiniú a aimsiú ón Ford Foundation don institiúid nua taighde. Bhí sé i gceannas ar an bhfoireann idirbheartaíochta a réitigh an tslí don Chomhaontú Trádála idir Éirinn agus an Bhreatain agus is liosta le háireamh na na coimisiúin agus na coistí eile a raibh sé i gceannas orthu.Nuair a chuaigh sé ar scor ón Roinn Airgeadais lean sé air ag obair, mar Ghobharnóir ar an m[[Banc Ceannais na hÉireann|Banc Ceannais]] (1969–76), Bhí Whitaker ina bhall d’[[Acadamh Ríoga na hÉireann]] ó 1975 Bhí sé sheansailéir ar [[Ollscoil na hÉireann]] (1976–96). Ainmníodh mar Sheanadóir faoi dhó é (1977–82), ag Jack Lynch agus [[Garret Fitzgerald|Garrett Fitzgerald]]. Bhí drogall air glacadh leis an ainmniúchán ó Lynch go dtí gur dheimhnigh an Taoiseach nach thar ceann Fhianna Fáil ach mar neamhspleách a bhí sé á ainmniú. Níor ainmnigh [[Cathal Ó hEochaidh|Charles Haughey]] é arís in 1982. ina sheanadóir . Bhí sé ina bhall de Chomhairle an Stáit ó 1991 go 1997, faoi [[Máire Mhic Róibín|Mary Robinson]].<ref>{{Luaigh foilseachán|title=List of presidential appointees to the Council of State (Ireland)|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=List_of_presidential_appointees_to_the_Council_of_State_(Ireland)&oldid=1346397819|journal=Wikipedia|date=2026-03-31|language=en}}</ref> == An Tuaisceart == As Contae an Dúin ó dúchas, áirítear Tuaisceart na hÉireann - agus an Ghaeilge - ar na ceisteanna náisiúnta ar chuir Whitaker spéis faoi leith iontu. Ba é a bhí ina éascaitheoir ar an cruinnithe cinniúnacha idir [[Seán F. Lemass|Seán Lemass]] agus [[Terence O'Neill|Terence O’Neill]] ar an 14 Eanáir agus 9 Feabhra 1965.<ref>{{Luaigh foilseachán|title=The Political Legacy of Seán Lemass|url=https://www.persee.fr/doc/irlan_0183-973x_2000_num_25_1_1540|journal=Etudes irlandaises|date=2000|pages=141–172|volume=25|issue=1|doi=10.3406/irlan.2000.1540|author=Martin Mansergh}}</ref> Nuair a thosaigh [[na Trioblóidí]] sa Tuaisceart bhí Lynch ag brath go mór ar Whitaker. Chuir baiclí áirithe taobh istigh de Fhianna Fáil dianbhrú ar Lynch an t-arm a chur thar teorainn le cuidiú leis an bpobal náisiúnach a bhí faoi léigear, ach mhol Whitaker don Taoiseach gan an ‘lasóg a chur sa bharrach’. Ba Whitaker a dhréachtaigh an óráid cháiliúil a thug Jack Lynch i dTrá Lí faoi phrionsabal na tola, is é sin go gcaithfeadh tromlach phobal an tuaiscirt a bheith i bhfabhar aon athrú bunreachtúil ar stádas na sé chontae. == Gaeilge == Múinteoirí Whitaker i scoil na mBráithre i nDroichead Átha a chothaigh agus a spreag a shuim féin sa Ghaeilge. Chuaigh a mhúinteoir Gaeilge, Peadar McCann, a thugadh ranganna Fraincise dó tar éis am scoile, go mór i bhfeidhm air. Thugtaí daltaí na scoile sin ar cuairt ar Ghaeilgeoirí cheantar [[Ó Méith]] agus ina dhiaidh sin chuaigh sé go [[Rann na Feirste]] chun barr feabhais a chur ar a chuid Gaeilge. Ar ais ar scoil bhunaigh sé cumann Gaelach. Thug Whitaker an teanga leis go paiteanta. Ba é a spreag [[Seán Ó Tuama]] agus [[Thomas Kinsella]] dul i mbun an tsaothair a foilsíodh ina dhiaidh sin mar an ''Duanaire, 1600-1900: Poems of the Dispossessed''. Níor chreid sé go bhféadfaí Gaeilge athréimniú mar phríomhtheanga na hÉireann, ach chreid gur chóir polasaí dátheangachais a fhorbairt a bheadh bunaithe ar mheas agus grá don teanga. Chaith sé tréimhse fhada ina chathaoirleach ar Chomhairle Bhéaloideas Éireann (1972–96). Ba é an chéad chathaoirleach é ar Bhord na Gaeilge (1974–78). Bhí sé ar bhord Scoil an Léinn Cheiltigh ó 1976 go 1995 == Tagairtí == {{reflist}} {{DEFAULTSORT:Whitaker, Thomas Kenneth}} [[Catagóir:Eacnamaithe Éireannacha]] [[Catagóir:Banc Ceannais na hÉireann]] [[Catagóir:Státseirbhísigh Éireannacha]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1916]] [[Catagóir:Básanna in 2016]] [[Catagóir:Gaeilgeoirí]] [[Catagóir:Daoine as Droichead Átha]] [[Catagóir:Institiúid Taighde Eacnamaíochta agus Sóisialta]] [[Catagóir:Daoine as Contae an Dúin]] [[Catagóir:Baill d’Acadamh Ríoga na hÉireann]] [[Catagóir:Alumni Ollscoil Londan]] m5i1i7tfn17tcgtdk12gzqrisopd7p4 0 125817 1310506 1310284 2026-04-27T13:41:30Z Alison 570 +WD 1310506 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Leabhar}} Scéal MeánGhaeilge rómánsaíochta is ea '''Comhrac Liadaine agus Cuirithir''' (MeánGhaeilge: '''Comrac Liadaine ocus Cuirithir'''). Grá idir éigeas agus banéigeas is ea ábhar ach scéil, agus 'chomhrac' idir an ghrá agus reiligiún. Is léir gurbh é mar príomh aidhm an scríbhneora ná na rainn a chaomhnú. Níl ann sa phrós easpach ach creat gann don fhilíocht.<ref name=isoText /> == Achoimre == Thit Cuirithir, éigeas, i ngrá le Líadain banéigeas. Leosan adúirt [[Cuimhín Fada]], easpag {{h|Cluain Fearta}}, luí le chéile ach dalta eatarthu. In ainneoin sin, briseadh móid gheanmnaíochta. An lá dár gcionn, áfach, agus sise faoi chaille, díbríodh Cuirithir agus chuaigh sé ar oilithreacht go tír na n[[Déise]]. D'éag Líadain croíbhríste ar an leac ar a mbíodh Cuirithir ag guí, agus adhlacadh í faoi. == Foinsí == === Lámhscríbhinní === Tá an scéal le fáil sna lámhscríbhinní a leanas:<ref name=isoSources /><ref name=msomit17 /><ref name=celtPreamble /> * [[British Library]], Harleian 5280 * [[Leabharlann Choláiste na Tríonóide|LCnT]], LS 1337 === Eagráin agus aistriúcháin === * {{cite book | first = Kuno | last = Meyer | authorlink = Kuno Meyer | title = Liadain and Curithir: an Irish love-story of the ninth century | location = Londain | publisher = David Nutt | year = 1902 | pages = }} * {{cite book | first = Pádraig | last = Ó Cíobháin | authorlink = Pádraig Ó Cíobháin | title = Dréachta Chrích Fódla | location = Baile Átha Cliatha | publisher = Coiscéim | year = 2018 | volume = 2 | pages = 70-80}} == Naisc sheachtracha == * [https://iso.ucc.ie/Comrac-cuirithir/Comrac-cuirithir-index.html Comrac Liadaine ocus Cuirithir] ar Irish Sagas Online (ISO) * [https://codecs.vanhamel.nl/Comrac_Liadaine_ocus_Cuirithir Comrac Líadaine ocus Cuirithir] ar CODECS * [https://celt.ucc.ie/published/G303027/ Comrac Liadaine ocus Cuirithir] ar [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] * [https://sites.nd.edu/manuscript-studies/2018/10/22/love-and-commitments-in-early-medieval-ireland-the-account-of-liadain-and-cuirithir/?utm_source=perplexity Love and Commitments in Early Medieval Ireland: The Account of Líadain and Cuirithir], University of Notre Dame == Tagairtí == {{reflist | refs = <ref name=iso>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Comrac-cuirithir/Comrac-cuirithir-index.html | teideal = Comrac Liadaine ocus Cuirithir | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 24-04-2026}}</ref> <ref name=isoSources>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Comrac-cuirithir/Comrac-cuirithir-sources.html | teideal = Comrac Liadaine ocus Cuirithir - Online sources | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 24-04-2026}}</ref> <ref name=isoText>{{lua idirlín | url = https://iso.ucc.ie/Comrac-cuirithir/Comrac-cuirithir-text.html | teideal = Comrac Liadaine ocus Cuirithir - Text and Translation | foilsitheoir = Irish Sagas Online | dátarochtana = 24-04-2026}}</ref> <ref name=msomit17>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/MsOmit2017/texts.html | teideal = Comrac Liadaine 7 Cuirithir | foilsitheoir = MsOmit17, [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 24-04-2026}}</ref> <ref name=celtPreamble>{{lua idirlín | url = https://celt.ucc.ie/published/G303027/text001.html | teideal = Comrac Liadaine ocus Cuirithir - Preamble | foilsitheoir = [[Corpus of Electronic Texts|CELT]] | dátarochtana = 24-04-2026}}</ref> }} t982ybmbtlwdrsmr31yp96a12qslj9a 0 125818 1310627 1310340 2026-04-27T18:23:48Z Alison 570 Fixes 1310627 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Duine}} Ba ghiúróir agus polaiteoir Spáinneach é '''Mateo Benigno de Moraza y Ruiz de Garibay''' ([[Vitoria-Gasteiz]], 21 Meán Fómhair, 1817 – Vitoria-Gasteiz, 17 Eanáir, 1878), a bhí ina theachta den 'Cortes' (Comhdháil na dTeachtaí) d'Álava, chomh maith le bheith ina reachtaire ar [[Universidad Literaria de Vitoria-Gasteiz]] (Ollscoil Liteartha Vitoria-Gasteiz), ina rúnaí ar chomhairle bardais na príomhchathrach Aláva agus ina chomhairleoir ar [[Diputación de Álava]] ({{Lang-ga|Tionól Álava}}).<ref name="dbe">{{Luaigh foilseachán|title=Mateo Benigno Moraza Ruiz de Garibay|url=https://dbe.rah.es/biografias/84885/mateo-benigno-moraza-ruiz-de-garibay|first=Joseba|author=Aguirreazkuenaga Zigorraga|authorlink=Joseba Aguirreazkuenaga Zigorraga|publisher=[[Real Academia de la Historia]]|accessdate=21 de septiembre de 2022}}</ref> Ba chosantóir dílis é ar na ''fueros Bascacha'' ( pribhléidí na mBascach), agus mhol sé a gcuid buanna in óráidí paiseanta sa Pharlaimint ({{Lang-es|Cortes}}).{{Sfn|Herrán|1878}} Chomh maith le sin, bhí sé ina chomhfhreagraí san Real Academia de la Historia agus ina bhall den Real Ateneo Científico, Literario y Artístico de Vitoria-Gasteiz agus den Asociación Euskara de Navarra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.gasteizhoy.com/mateo-de-moraza-alava-fueros-defensa/|teideal=Mateo de Moraza: el defensor de los Fueros que murió con ellos|language=es}}</ref> [[File:Mateo Benigno de Moraza (séadchomhartha).jpg|mion|clé|Séadchomhartha do 'Mateo Benigno de Moraza' (1817 -1878), a dhear an dealbhóir Agapito Vallmitjana (1895)]] ==Tagairtí== {{Reflist}} {{Rialú údaráis}} {{Síol-beath-es}} {{DEFAULTSORT:Benigno de Moraza, Mateo}} [[Catagóir:Básanna i 1878]] [[Catagóir:Daoine a rugadh i 1817]] [[Catagóir:Fir]] [[Catagóir:Polaiteoirí na Spáinne]] tlg6plh40ck998gelg1fziqfiuv4iap 0 125826 1310640 1310480 2026-04-27T21:14:09Z TGcoa 21229 1310640 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Eagraíochta}}Is réaltbhuíon satailíte agus comhlacht seirbhísí satailíte é '''Starlink''' atá á thógáil ag [[SpaceX]] chun rochtain satailíte Idirlín a sholáthar, comhlacht de chuid [[Elon Musk]]. .<ref>{{Lua idirlín|url=https://opentran.net/ga/bearla-gaeilge-aistriuchan/ports+construction.html|teideal=aistriúchán gaeilge, synonyms, fuaimniú, sainmhíniú, tras-scríobh, fhrithchiallacha|údar=opentran.net|dátarochtana=2026}}</ref> I bhfad sula raibh mairnéalaigh in ann glao WhatsApp a chur ar a muintir ó lár na teiscinne móire, a bhuí le Starlink, bhí na mairnéalaigh agus taisccealaithe i muinín na réaltaí chun eolas na slí a dhéanamh. In Éirinn baintear úsáid as Starlink mar réiteach chun rochtain idirlín a sholáthar le haghaidh imeachtaí éigeandála ag suíomhanna iargúlta nach mbeadh aon rochtain líonra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.corkcoco.ie/sites/default/files/2025-02/ccc_2023-annual-report_irish_a4.pdf|teideal=2023 Comhairle Contae Chorcaí - Tuarascáil Bhliantúil|údar=corkcoco.ie|dáta=2023}}</ref> Le linn [[Stoirm Éowyn]] moladh go mbreathnófaí isteach i gcórais chumarsáide dála Starlink nach gclisfeadh de bharr stoirme.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/bheimis-san-ait-cheanna-da-dtiocfadh-stoirm-eowyn-an-deireadh-seachtaine-seo-imni-i-gconamara-faoin-bpleanail-i-gcoinne-stoirmeacha/|teideal=‘Bheimis san áit chéanna dá dtiocfadh stoirm Éowyn arís’ – imní i gConamara faoin bpleanáil i gcoinne stoirmeacha|údar=Maitiú Ó Coimín|dáta=15 Eanáir 2026|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> [[Íomhá:Starlink Satellites over Carson National Forest, New Mexico.tif|mion|Starlink sa spéir i Carson National Forest, [[New Mexico]]|clé|220x220px]] === Conspóidí === In 2025, bhí Donald Trump ag bagairt ar an Úcráin go múchfaí Starlink orthu muna síneodh siad conradh mianraí.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/socru-tras-atlantach-eile-a-bhfuil-geilleagar-na-heireann-ag-brath-go-mor-air/|teideal=Socrú tras-Atlantach eile a bhfuil geilleagar na hÉireann ag brath go mór air|údar=Fachtna Ó Drisceoil|dáta=11 Aibreán 2025|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Sa Bhrasaíl sa bhliain ''2024,'' reoigh an breitheamh Alexandre de Moraes sócmhainní Starlink. Níor íocadh fíneálacha ar [[X (líonra sóisialta)|X]] – luach nach mór €3 milliún. Mheas Cúirt Fheidearálach Uachtarach na Brasaíle nach raibh dóthain airgid ag X féin sa Bhrasaíl chun na fíneálacha a gearradh orthu a íoc.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/x-blocailte-sa-bhrasail-agus-cogadh-a-fhearadh-ar-scaipeadh-na-nuachta-breige/|teideal=X blocáilte sa Bhrasaíl agus cogadh á fhearadh ar scaipeadh na nuachta bréige|údar=Alex Hijmans|dáta=4 Meán Fómhair 2024|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> San Iaráin in 2025, rinneadh an rialtas iarracht bac a chur ar [[Cogadh na hIaráine 2026|chumarsáid na ngníomhairí frithrialtais]] [[Cogadh na hIaráine 2026|ar Starlink]].<ref>{{Lua idirlín|url=https://xn--anpipar-jwa8e.ie/2026/01/iarracht-eile-ar-athru-reimis-san-iarain/|teideal=Iarracht eile ar athrú réimis san Iaráin|údar=Cathal Ó Murchú|dáta=2026-01-16|language=ga-IE|work=An Páipéar|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> == Féach freisin == * [[Rochtain satailíte idirlín]] * [[SpaceX]] == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:Starlink]] [[Catagóir:Elon Musk]] [[Catagóir:Rochtain satailíte idirlín]] [[Catagóir:Rochtain idirlín]] [[Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] bsxxbr2givfh9cyc3viuablm8306mq8 1 125827 1310543 1310369 2026-04-27T14:55:24Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Plé:Músaem Ashmolean]] go [[Plé:Músaem Ashmole]]: Féach Plé:Músaem Ashmolean; Foirm aidiachtúil de shloinne a bhunaitheora Ashmole is ea Ashmolean, a cumadh de réir ghramadach an Bhéarla. Is é "Músaem Ashmole" a thugtar ar an bhforas céanna i nGaeilge is cosúil (corpas.ie agus Harrison 1986, lch 53). @Ériugena Taghdtaighde (plé) 22:46, 26 Aibreán 2026 (UTC) 1310369 wikitext text/x-wiki == Teideal == Foirm aidiachtúil de shloinne a bhunaitheora Ashmole is ea Ashmolean, a cumadh de réir ghramadach an Bhéarla. Is é "Músaem Ashmole" a thugtar ar an bhforas céanna i nGaeilge is cosúil ([https://www.corpas.ie/ga/cng/?q=ashmole corpas.ie] agus [[Foclóir nó Sanasán Nua#Foinsí|Harrison 1986, lch 53]]). @[[Úsáideoir:Ériugena|Ériugena]] [[Úsáideoir:Taghdtaighde|Taghdtaighde]] ([[Plé úsáideora:Taghdtaighde|plé]]) 22:46, 26 Aibreán 2026 (UTC) 997nr54uhnxo0iqse2ptbbwxj7rr8gg 14 125830 1310502 2026-04-27T13:34:37Z Alison 570 Nua 1310502 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Bainc na hÉireann]] [[Catagóir:Córas Eorpach na mBanc Ceannais]] [[Catagóir:Gníomhaireachtaí Rialtas na hÉireann]] [[Catagóir:Rialáil in Éirinn]] [[Catagóir:Údaráis rialála airgeadais]] 5538vwqsxo4kn9mnx15xi3oy1db2tjj 14 125831 1310503 2026-04-27T13:36:16Z Alison 570 Nua 1310503 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eacnamaithe|Náisiúin]] [[Catagóir:Eolaithe sóisialta de réir náisiúntachta]] k5449bv1bt3w4wyu4nomy4labuuhlkq 0 125832 1310507 2026-04-27T13:58:05Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Beast (carachtar)]] 1310507 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Beast (carachtar)]] g5icnwswl0zzjzpxbjivlu7lj5bz2qm 0 125833 1310508 2026-04-27T13:58:12Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Beast (carachtar)]] 1310508 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Beast (carachtar)]] g5icnwswl0zzjzpxbjivlu7lj5bz2qm 0 125834 1310509 2026-04-27T13:58:14Z ~2026-25735-22 73807 google 1310509 wikitext text/x-wiki Güncel dizi ve film içeriklerine erişim söz konusu olduğunda, internet kullanıcılarının sıkça karşılaştığı terimlerin başında Dizipal gelmektedir. Dijital yayın platformlarının sayısının artması ve içeriklerin farklı mecralara bölünmesi, izleyicileri tek bir noktadan içerik arayışına itmiştir. İşte bu noktada Dizipal, popüler kültürün ve dijital seyir keyfinin merkezinde yer alan bir anahtar kelime haline dönüşmüştür.<ref>{{Lua idirlín|url=https://dizipal1401.com/|teideal=Dizipal {{!}} Yabancı Dizi İzle - HD Film İzle|language=tr|work=Dizipal|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Dizipal Nedir ve Neden Popüler? Dizipal, dünya genelinde ses getiren yapımları, yerli dizileri ve vizyon filmlerini takip etmek isteyen kullanıcıların uğrak noktasıdır. Platformun bu denli popüler olmasının temel sebebi, kullanıcıların aradıkları içeriğe hızlıca ulaşma isteğidir. Dizipal güncel giriş adresleri üzerinden sağlanan erişim, izleyicilere geniş bir kütüphane sunar. Ancak bu tür platformların adresleri sürekli değiştiği için kullanıcılar her zaman en yeni Dizipal adresi hangisi sorusunun yanıtını aramaktadır. İçerik Çeşitliliği ve Kullanıcı Deneyimi Birçok izleyici için Dizipal, sadece bir web sitesi değil, aynı zamanda en yeni Netflix, Disney+, Amazon Prime ve BluTV içeriklerinin bir arada bulunduğu bir arşiv niteliğindedir. Dizipal 2026 aramalarında görüleceği üzere, platform her geçen yıl kitlesini genişletmeye devam etmektedir. Kullanıcılar, Dizipal izle seçeneği ile yüksek çözünürlüklü (HD) içeriklere ulaşmayı hedefler. Dizipal Hakkında Bilinmesi Gerekenler Eğer siz de Dizipal üzerinden içerik tüketmeyi planlıyorsanız, şu noktaları göz önünde bulundurmalısınız: Güncel Linkler: Dizipal Twitter veya Telegram kanalları üzerinden en yeni giriş adreslerini takip etmek yaygın bir yöntemdir. Reklam Engelleyiciler: Platformda deneyimi iyileştirmek için genellikle reklam engelleyici kullanılması tavsiye edilir. Alternatifler: Dizipal dışında birçok farklı streaming sitesi bulunsa da, kullanıcı alışkanlığı bu ismi zirvede tutmaktadır. Sonuç olarak, Dizipal, dijital yayıncılık dünyasının gayri resmi ama oldukça etkili bir parçasıdır. En sevdiğiniz yapımlara ulaşmak için Dizipal son adres bilgilerini takip eden geniş bir kitle bulunmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, en sağlıklı izleme deneyimi her zaman lisanslı platformlar aracılığıyla elde edilir [https://dizipal1401.com/ Dizipal] 52lobdvya775tzi8n1apmlhyph2onip 1310520 1310509 2026-04-27T14:01:43Z ДолбоЯщер 35515 1310520 wikitext text/x-wiki {{delete|wrong lang, spam}} Güncel dizi ve film içeriklerine erişim söz konusu olduğunda, internet kullanıcılarının sıkça karşılaştığı terimlerin başında Dizipal gelmektedir. Dijital yayın platformlarının sayısının artması ve içeriklerin farklı mecralara bölünmesi, izleyicileri tek bir noktadan içerik arayışına itmiştir. İşte bu noktada Dizipal, popüler kültürün ve dijital seyir keyfinin merkezinde yer alan bir anahtar kelime haline dönüşmüştür.<ref>{{Lua idirlín|url=https://dizipal1401.com/|teideal=Dizipal {{!}} Yabancı Dizi İzle - HD Film İzle|language=tr|work=Dizipal|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Dizipal Nedir ve Neden Popüler? Dizipal, dünya genelinde ses getiren yapımları, yerli dizileri ve vizyon filmlerini takip etmek isteyen kullanıcıların uğrak noktasıdır. Platformun bu denli popüler olmasının temel sebebi, kullanıcıların aradıkları içeriğe hızlıca ulaşma isteğidir. Dizipal güncel giriş adresleri üzerinden sağlanan erişim, izleyicilere geniş bir kütüphane sunar. Ancak bu tür platformların adresleri sürekli değiştiği için kullanıcılar her zaman en yeni Dizipal adresi hangisi sorusunun yanıtını aramaktadır. İçerik Çeşitliliği ve Kullanıcı Deneyimi Birçok izleyici için Dizipal, sadece bir web sitesi değil, aynı zamanda en yeni Netflix, Disney+, Amazon Prime ve BluTV içeriklerinin bir arada bulunduğu bir arşiv niteliğindedir. Dizipal 2026 aramalarında görüleceği üzere, platform her geçen yıl kitlesini genişletmeye devam etmektedir. Kullanıcılar, Dizipal izle seçeneği ile yüksek çözünürlüklü (HD) içeriklere ulaşmayı hedefler. Dizipal Hakkında Bilinmesi Gerekenler Eğer siz de Dizipal üzerinden içerik tüketmeyi planlıyorsanız, şu noktaları göz önünde bulundurmalısınız: Güncel Linkler: Dizipal Twitter veya Telegram kanalları üzerinden en yeni giriş adreslerini takip etmek yaygın bir yöntemdir. Reklam Engelleyiciler: Platformda deneyimi iyileştirmek için genellikle reklam engelleyici kullanılması tavsiye edilir. Alternatifler: Dizipal dışında birçok farklı streaming sitesi bulunsa da, kullanıcı alışkanlığı bu ismi zirvede tutmaktadır. Sonuç olarak, Dizipal, dijital yayıncılık dünyasının gayri resmi ama oldukça etkili bir parçasıdır. En sevdiğiniz yapımlara ulaşmak için Dizipal son adres bilgilerini takip eden geniş bir kitle bulunmaktadır. Ancak unutulmamalıdır ki, en sağlıklı izleme deneyimi her zaman lisanslı platformlar aracılığıyla elde edilir [https://dizipal1401.com/ Dizipal] 5413owm42npdcxfcyhx91y3eku56yni 0 125835 1310510 2026-04-27T13:58:40Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Boom-Boom]] 1310510 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Boom-Boom]] g1uxm8o8q7q4wdwxg2bsjm6b6o7os3k 0 125836 1310511 2026-04-27T13:59:20Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Cable (carachtar)]] 1310511 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Cable (carachtar)]] lmyxjycb3qq7wmz9yi25m9wi226e8lm 0 125837 1310512 2026-04-27T13:59:51Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Charles Xavier]] 1310512 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Charles Xavier]] lp9o4ip61nx4iu0jfls2vkgmc9tk8qx 0 125838 1310513 2026-04-27T14:00:17Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Colossus (carachtar)]] 1310513 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Colossus (carachtar)]] lnviyrtb93xp8fptaqsdesj3nrjtcr3 0 125839 1310514 2026-04-27T14:00:25Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Colossus (carachtar)]] 1310514 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Colossus (carachtar)]] lnviyrtb93xp8fptaqsdesj3nrjtcr3 0 125840 1310515 2026-04-27T14:00:42Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Cyclops (carachtar)]] 1310515 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Cyclops (carachtar)]] lt43311xg1t4ojw460d52s0i06v7lcx 0 125841 1310516 2026-04-27T14:00:50Z Ériugena 188 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1351271562|Wallis Annenberg Wildlife Crossing]]" 1310516 wikitext text/x-wiki Is uasbhealach fásmhar é an '''Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg''' atá á thógáil faoi láthair in Agoura Hills, [[California]], ag Liberty Canyon. Ar dtús tugadh '''Liberty Canyon Wildlife Crossing''' air, beidh an droichead ina trasnú fiafiadhúlra ríthábhachtach, ag trasnú deich lána [[:en:Ventura_Freeway|an Ventura Freeway (Mórbhealaigh Ventura)]], ag ceangal Simi Hills (Cnoic Simi) le Sléibhte Santa Monica iargúlta. == Cúlra == Le blianta beaga anuas, tháinig meath ar dhaonra na leon sléibhe i Sléibhte Santa Monica agus tá siad scoite amach go géiniteach, <ref name="Kim">{{Lua idirlín|url=http://www.scpr.org/news/2015/01/29/49550/liberty-canyon-puma-crossing-gets-1-million-from-s/}}</ref> go príomha de bharr Mhórbhealaigh Ventura a chuireann cosc orthu bogadh idir na sléibhte agus Cnoic Simi ó thuaidh. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-puma-killed-freeway-20150813-story.html|language=en-US|work=Los Angeles Times}}</ref> <ref name="Guldimann">{{Lua idirlín|url=http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|work=Malibu Surfside News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801035644/http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|archivedate=August 1, 2017}}</ref> Ó 2002 i leith, maraíodh ar a laghad dosaen leon sléibhe ar an mórbhealach<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/california/story/2023-07-21/bb-12-rambling-black-bear-who-toured-beaches-and-mountains-is-killed-on-101-freeway|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> (agus béar dubh amháin freisin <ref>{{Lua idirlín|url=https://laist.com/news/climate-environment/heres-how-la-is-going-to-construct-the-worlds-largest-wildlife-crossing|language=en|work=LAist}}</ref> ) agus léiríonn coiléar lorgaireacht CSD go dtéann an chuid is mó acu i dtreo an mhórbhealaigh agus go n-iompaíonn siad ar ais, agus nach raibh ach ceann amháin in ann é a thrasnú arís agus arís eile. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.kclu.org/local-news/2023-06-23/how-the-deaths-of-mountain-lions-have-some-worried-about-losing-them-entirely-from-the-santa-monicas|title=How the deaths of mountain lions have some worried about losing them entirely from the Santa Monicas|date=June 23, 2023|publisher=[[KCLU (AM)|KCLU]]}}</ref> Sa bhliain 2020, fuair bitheolaithe an chéad fhianaise ar mhínormáltachtaí '''fisiceacha''' sa daonra iargúlta. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/special-reports/outdoors/2020/09/09/cougar-genetic-abnormalities-discovered-santa-monica-mountain-lions-p-81/5761841002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> Chuirfeadh '''trasnuithe fiadhúlra''' , atá beartaithe chun ligean d'ainmhithe scaipeadh trí ghnáthóga atá scoilte ag forbairt an duine,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.com/2022/11/02/creatures-call-cities-home-santa-barbara/|language=en-US|work=The Santa Barbara Independent}}</ref> ar chumas nuatheachtaithe [[Aigéad núicléasach|ábhar géiniteach]] nua a thabhairt isteach sa cheantar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/04/22/officials-celebrate-breaking-ground-highway-101-wildlife-crossing/9499682002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> agus thabharfadh siad deis do leoin sléibhe a rugadh sa cheantar imeacht, i gcás na bhfireannach sula maraítear iad agus i gcás na mbaineannach chun ionphóraithe a chosc amach anseo. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.kcet.org/redefine/heres-how-to-design-a-wildlife-crossing-that-wildlife-will-actually-use|language=en|work=KCET}}</ref> Beidh Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg ar an gcéad droichead i gcóras mhórbhealaigh California atá deartha go sonrach le haghaidh nascachta fiadhúlra. <ref>{{Lua idirlín|url=https://calmatters.org/politics/2021/07/california-wildlife-crossings/|language=en-US|work=CalMatters}}</ref> D'aithin eolaithe Liberty Canyon, thart ar {{Convert|35|miles}} siar ó thuaidh ó lár Los Angeles, <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sfgate.com/california-parks/article/California-breaks-ground-on-largest-urban-17123219.php|language=en-US|work=SFGATE}}</ref> mar an suíomh is fearr don chrosaire i staidéar a choimisiúnaigh Caomhnóireacht Shléibhte Santa Monica sa bhliain 1990. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.npr.org/2022/12/21/1144627754/p22-mountain-lion-wildlife-crossing-los-angeles|title=The legacy of Hollywood mountain lion P-22 lives on in wildlife conservation efforts|author=Treisman|first=Rachel|date=2022-12-22|language=en|work=WBUR|access-date=2024-06-17}}</ref> Tá an crosaire suite feadh conair fiadhúlra laistigh de Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica ina bhfuil na mílte acra de thalamh áitiúil, stáit agus cónaidhme atá faoi chosaint a shíneann ó Los Angeles go [[Contae Ventura, California|Contae Ventura]] . <ref name="VTD 2015/09/03">{{Lua idirlín|url=https://www.visaliatimesdelta.com/story/news/2015/09/03/freeway-wildlife-corridor-feasible-study-says/71648890/|language=en-US|work=Visalia Times Delta}}</ref> [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] [[Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata]] 2u5dksnc5zq5keb0duzt0386g1ed28b 1310537 1310516 2026-04-27T14:41:59Z Ériugena 188 1310537 wikitext text/x-wiki Is uasbhealach fásmhar é an '''Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg''' atá á thógáil faoi láthair in Agoura Hills, [[California]], ag Liberty Canyon. Ar dtús tugadh '''Liberty Canyon Wildlife Crossing''' air, beidh an droichead ina trasnú fiafiadhúlra ríthábhachtach, ag trasnú deich lána [[:en:Ventura_Freeway|an Ventura Freeway (Mórbhealaigh Ventura)]], ag ceangal Simi Hills (Cnoic Simi) le Sléibhte Santa Monica iargúlta. == Cúlra == Le blianta beaga anuas, tháinig meath ar dhaonra na leon sléibhe i Sléibhte Santa Monica agus tá siad scoite amach go géiniteach, <ref name="Kim">{{Lua idirlín|url=http://www.scpr.org/news/2015/01/29/49550/liberty-canyon-puma-crossing-gets-1-million-from-s/}}</ref> go príomha de bharr Mhórbhealaigh Ventura a chuireann cosc orthu bogadh idir na sléibhte agus Cnoic Simi ó thuaidh. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-puma-killed-freeway-20150813-story.html|language=en-US|work=Los Angeles Times}}</ref> <ref name="Guldimann">{{Lua idirlín|url=http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|work=Malibu Surfside News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801035644/http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|archivedate=August 1, 2017}}</ref> Ó 2002 i leith, maraíodh ar a laghad dosaen leon sléibhe ar an mórbhealach<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/california/story/2023-07-21/bb-12-rambling-black-bear-who-toured-beaches-and-mountains-is-killed-on-101-freeway|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> (agus béar dubh amháin freisin <ref>{{Lua idirlín|url=https://laist.com/news/climate-environment/heres-how-la-is-going-to-construct-the-worlds-largest-wildlife-crossing|language=en|work=LAist}}</ref> ) agus léiríonn coiléar lorgaireacht CSD go dtéann an chuid is mó acu i dtreo an mhórbhealaigh agus go n-iompaíonn siad ar ais, agus nach raibh ach ceann amháin in ann é a thrasnú arís agus arís eile. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.kclu.org/local-news/2023-06-23/how-the-deaths-of-mountain-lions-have-some-worried-about-losing-them-entirely-from-the-santa-monicas|title=How the deaths of mountain lions have some worried about losing them entirely from the Santa Monicas|date=June 23, 2023|publisher=[[KCLU (AM)|KCLU]]}}</ref> Sa bhliain 2020, fuair bitheolaithe an chéad fhianaise ar mhínormáltachtaí '''fisiceacha''' sa daonra iargúlta. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/special-reports/outdoors/2020/09/09/cougar-genetic-abnormalities-discovered-santa-monica-mountain-lions-p-81/5761841002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> Chuirfeadh '''trasnuithe fiadhúlra''' , atá beartaithe chun ligean d'ainmhithe scaipeadh trí ghnáthóga atá scoilte ag forbairt an duine,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.com/2022/11/02/creatures-call-cities-home-santa-barbara/|language=en-US|work=The Santa Barbara Independent}}</ref> ar chumas nuatheachtaithe [[Aigéad núicléasach|ábhar géiniteach]] nua a thabhairt isteach sa cheantar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/04/22/officials-celebrate-breaking-ground-highway-101-wildlife-crossing/9499682002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> agus thabharfadh siad deis do leoin sléibhe a rugadh sa cheantar imeacht, i gcás na bhfireannach sula maraítear iad agus i gcás na mbaineannach chun ionphóraithe a chosc amach anseo. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.kcet.org/redefine/heres-how-to-design-a-wildlife-crossing-that-wildlife-will-actually-use|language=en|work=KCET}}</ref> Beidh Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg ar an gcéad droichead i gcóras mhórbhealaigh California atá deartha go sonrach le haghaidh nascachta fiadhúlra. <ref>{{Lua idirlín|url=https://calmatters.org/politics/2021/07/california-wildlife-crossings/|language=en-US|work=CalMatters}}</ref> D'aithin eolaithe Liberty Canyon, thart ar 56 km siar ó thuaidh ó gcroílár Los Angeles, <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sfgate.com/california-parks/article/California-breaks-ground-on-largest-urban-17123219.php|language=en-US|work=SFGATE}}</ref> mar an suíomh is fearr don Trasnú i staidéar a choimisiúnaigh ''Santa Monica Mountains Conservancy'' sa bhliain 1990. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.npr.org/2022/12/21/1144627754/p22-mountain-lion-wildlife-crossing-los-angeles|title=The legacy of Hollywood mountain lion P-22 lives on in wildlife conservation efforts|author=Treisman|first=Rachel|date=2022-12-22|language=en|work=WBUR|access-date=2024-06-17}}</ref> Tá an trasnú suite feadh conair fiadhúlra laistigh de S''anta Monica Mountains National Recreation Area'' (Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica) ina bhfuil na mílte acra de thalamh áitiúil, stáit agus cónaidhme atá faoi chosaint a shíneann ó Los Angeles go [[Contae Ventura, California|Contae Ventura]] . <ref name="VTD 2015/09/03">{{Lua idirlín|url=https://www.visaliatimesdelta.com/story/news/2015/09/03/freeway-wildlife-corridor-feasible-study-says/71648890/|language=en-US|work=Visalia Times Delta}}</ref> I measc na speiceas eile a bhfuiltear ag súil go mbainfidh siad leas as an trasnú seo tá bobchai (''Lynx rufus''), cadhóití (''Canis latrans'') , sionnaigh liatha (''Urocyon cinereoargenteus''), [[Éin chreiche|éin chreiche]], scúinc, [[Creimire|creimirí]], broic Mheiriceánacha (''Taxidea taxus''), [[Béar dubh Meiriceánach|béir dhubha Mheiriceánacha]] (''Ursus americanus'')), fál-laghairteanna (''Sceloporus occidentalis''), agus miúilfhianna (''Odocoileus hemionus'').[16][17] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] [[Catagóir:Comhordanáidí ar Wikidata]] 78gmzurb9j6ro294iwgn76r0zswjm3f 1310539 1310537 2026-04-27T14:52:51Z Ériugena 188 1310539 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is uasbhealach fásmhar é an '''Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg''' atá á thógáil faoi láthair in Agoura Hills, [[California]], ag Liberty Canyon. Ar dtús tugadh '''''Liberty Canyon Wildlife Crossing''''' air, beidh an droichead ina trasnú fiafiadhúlra ríthábhachtach, ag trasnú deich lána [[:en:Ventura_Freeway|an ''Ventura Freeway'' (Mórbhealaigh Ventura)]], ag ceangal Simi Hills (Cnoic Simi) le Sléibhte Santa Monica iargúlta. == Cúlra == Le blianta beaga anuas, tháinig meath ar dhaonra na leon sléibhe i Sléibhte Santa Monica agus tá siad scoite amach go géiniteach, <ref name="Kim">{{Lua idirlín|url=http://www.scpr.org/news/2015/01/29/49550/liberty-canyon-puma-crossing-gets-1-million-from-s/}}</ref> go príomha de bharr Mhórbhealaigh Ventura a chuireann cosc orthu bogadh idir na sléibhte agus Cnoic Simi ó thuaidh. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-puma-killed-freeway-20150813-story.html|language=en-US|work=Los Angeles Times}}</ref> <ref name="Guldimann">{{Lua idirlín|url=http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|work=Malibu Surfside News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801035644/http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|archivedate=August 1, 2017}}</ref> Ó 2002 i leith, maraíodh ar a laghad dosaen leon sléibhe ar an mórbhealach<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/california/story/2023-07-21/bb-12-rambling-black-bear-who-toured-beaches-and-mountains-is-killed-on-101-freeway|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> (agus béar dubh amháin freisin <ref>{{Lua idirlín|url=https://laist.com/news/climate-environment/heres-how-la-is-going-to-construct-the-worlds-largest-wildlife-crossing|language=en|work=LAist}}</ref> ) agus léiríonn coiléar lorgaireacht CSD go dtéann an chuid is mó acu i dtreo an mhórbhealaigh agus go n-iompaíonn siad ar ais, agus nach raibh ach ceann amháin in ann é a thrasnú arís agus arís eile. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.kclu.org/local-news/2023-06-23/how-the-deaths-of-mountain-lions-have-some-worried-about-losing-them-entirely-from-the-santa-monicas|teideal=How the deaths of mountain lions have some worried about losing them entirely from the Santa Monicas|date=June 23, 2023|publisher=[[KCLU (AM)|KCLU]]}}</ref> Sa bhliain 2020, fuair bitheolaithe an chéad fhianaise ar mhínormáltachtaí fisiceacha sa daonra iargúlta. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/special-reports/outdoors/2020/09/09/cougar-genetic-abnormalities-discovered-santa-monica-mountain-lions-p-81/5761841002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> Chuirfeadh trasnuithe fiadhúlra, atá beartaithe chun ligean d'ainmhithe scaipeadh trí ghnáthóga atá scoilte ag forbairt an duine,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.com/2022/11/02/creatures-call-cities-home-santa-barbara/|language=en-US|work=The Santa Barbara Independent}}</ref> ar chumas nuatheachtaithe [[Aigéad núicléasach|ábhar géiniteach]] nua a thabhairt isteach sa cheantar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/04/22/officials-celebrate-breaking-ground-highway-101-wildlife-crossing/9499682002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> agus thabharfadh siad deis do leoin sléibhe a rugadh sa cheantar imeacht, i gcás na bhfireannach sula maraítear iad agus i gcás na mbaineannach chun ionphóraithe a chosc amach anseo. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.kcet.org/redefine/heres-how-to-design-a-wildlife-crossing-that-wildlife-will-actually-use|language=en|work=KCET}}</ref> Beidh Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg ar an gcéad droichead i gcóras mhórbhealaigh California atá deartha go sonrach le haghaidh nascachta fiadhúlra. <ref>{{Lua idirlín|url=https://calmatters.org/politics/2021/07/california-wildlife-crossings/|language=en-US|work=CalMatters}}</ref> D'aithin eolaithe Liberty Canyon, thart ar 56 km siar ó thuaidh ó gcroílár Los Angeles, <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sfgate.com/california-parks/article/California-breaks-ground-on-largest-urban-17123219.php|language=en-US|work=SFGATE}}</ref> mar an suíomh is fearr don Trasnú i staidéar a choimisiúnaigh ''Santa Monica Mountains Conservancy'' sa bhliain 1990. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.npr.org/2022/12/21/1144627754/p22-mountain-lion-wildlife-crossing-los-angeles|teideal=The legacy of Hollywood mountain lion P-22 lives on in wildlife conservation efforts|author=Treisman|first=Rachel|date=2022-12-22|language=en|work=WBUR|access-date=2024-06-17}}</ref> Tá an trasnú suite feadh conair fiadhúlra laistigh de S''anta Monica Mountains National Recreation Area'' (Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica) ina bhfuil na mílte acra de thalamh áitiúil, stáit agus cónaidhme atá faoi chosaint a shíneann ó Los Angeles go [[Contae Ventura, California|Contae Ventura]] . <ref name="VTD 2015/09/03">{{Lua idirlín|url=https://www.visaliatimesdelta.com/story/news/2015/09/03/freeway-wildlife-corridor-feasible-study-says/71648890/|language=en-US|work=Visalia Times Delta}}</ref> I measc na speiceas eile a bhfuiltear ag súil go mbainfidh siad leas as an trasnú seo tá bobchai (''Lynx rufus''), cadhóití (''Canis latrans'') , sionnaigh liatha (''Urocyon cinereoargenteus''), [[Éin chreiche|éin chreiche]], scúinc, [[Creimire|creimirí]], broic Mheiriceánacha (''Taxidea taxus''), [[Béar dubh Meiriceánach|béir dhubha Mheiriceánacha]] (''Ursus americanus'')), fál-laghairteanna (''Sceloporus occidentalis''), agus miúilfhianna (''Odocoileus hemionus'').[16][17] ==Tagairtí== [[Catagóir:Droichid atá beartaithe sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Bunaíochtaí i gCalifornia in 2022]] [[Catagóir:Cnocáin Simi]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Chontae Los Angeles, California]] [[Catagóir:Cnocáin Agoura, California]] [[Catagóir:Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] [[Catagóir:Trasnuithe fiadhúlra]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] 9l32hnv0xtkdhw59pobrmxmxhkj4inn 1310592 1310539 2026-04-27T17:10:06Z Ériugena 188 1310592 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is uasbhealach fásmhar é an '''Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg''' atá á thógáil faoi láthair in Agoura Hills, [[California]], ag Liberty Canyon. Ar dtús tugadh '''''Liberty Canyon Wildlife Crossing''''' air, beidh an droichead ina trasnú fiafiadhúlra ríthábhachtach, ag trasnú deich lána [[:en:Ventura_Freeway|an ''Ventura Freeway'' (Mórbhealaigh Ventura)]], ag ceangal Simi Hills (Cnoic Simi) le Sléibhte Santa Monica iargúlta. == Cúlra == Le blianta beaga anuas, tháinig meath ar dhaonra na leon sléibhe i Sléibhte Santa Monica agus tá siad scoite amach go géiniteach, <ref name="Kim">{{Lua idirlín|url=http://www.scpr.org/news/2015/01/29/49550/liberty-canyon-puma-crossing-gets-1-million-from-s/}}</ref> go príomha de bharr Mhórbhealaigh Ventura a chuireann cosc orthu bogadh idir na sléibhte agus Cnoic Simi ó thuaidh. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-puma-killed-freeway-20150813-story.html|language=en-US|work=Los Angeles Times}}</ref> <ref name="Guldimann">{{Lua idirlín|url=http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|work=Malibu Surfside News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801035644/http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|archivedate=August 1, 2017}}</ref> Ó 2002 i leith, maraíodh ar a laghad dosaen leon sléibhe ar an mórbhealach<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/california/story/2023-07-21/bb-12-rambling-black-bear-who-toured-beaches-and-mountains-is-killed-on-101-freeway|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> (agus béar dubh amháin freisin <ref>{{Lua idirlín|url=https://laist.com/news/climate-environment/heres-how-la-is-going-to-construct-the-worlds-largest-wildlife-crossing|language=en|work=LAist}}</ref> ) agus léiríonn coiléar lorgaireacht CSD go dtéann an chuid is mó acu i dtreo an mhórbhealaigh agus go n-iompaíonn siad ar ais, agus nach raibh ach ceann amháin in ann é a thrasnú arís agus arís eile. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.kclu.org/local-news/2023-06-23/how-the-deaths-of-mountain-lions-have-some-worried-about-losing-them-entirely-from-the-santa-monicas|teideal=How the deaths of mountain lions have some worried about losing them entirely from the Santa Monicas|date=June 23, 2023|publisher=[[KCLU (AM)|KCLU]]}}</ref> Sa bhliain 2020, fuair bitheolaithe an chéad fhianaise ar mhínormáltachtaí fisiceacha sa daonra iargúlta. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/special-reports/outdoors/2020/09/09/cougar-genetic-abnormalities-discovered-santa-monica-mountain-lions-p-81/5761841002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> Chuirfeadh trasnuithe fiadhúlra, atá beartaithe chun ligean d'ainmhithe scaipeadh trí ghnáthóga atá scoilte ag forbairt an duine,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.com/2022/11/02/creatures-call-cities-home-santa-barbara/|language=en-US|work=The Santa Barbara Independent}}</ref> ar chumas nuatheachtaithe [[Aigéad núicléasach|ábhar géiniteach]] nua a thabhairt isteach sa cheantar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/04/22/officials-celebrate-breaking-ground-highway-101-wildlife-crossing/9499682002/|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> agus thabharfadh siad deis do leoin sléibhe a rugadh sa cheantar imeacht, i gcás na bhfireannach sula maraítear iad agus i gcás na mbaineannach chun ionphóraithe a chosc amach anseo. <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.kcet.org/redefine/heres-how-to-design-a-wildlife-crossing-that-wildlife-will-actually-use|language=en|work=KCET}}</ref> Beidh Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg ar an gcéad droichead i gcóras mhórbhealaigh California atá deartha go sonrach le haghaidh nascachta fiadhúlra. <ref>{{Lua idirlín|url=https://calmatters.org/politics/2021/07/california-wildlife-crossings/|language=en-US|work=CalMatters}}</ref> D'aithin eolaithe Liberty Canyon, thart ar 56 km siar ó thuaidh ó gcroílár Los Angeles, <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sfgate.com/california-parks/article/California-breaks-ground-on-largest-urban-17123219.php|language=en-US|work=SFGATE}}</ref> mar an suíomh is fearr don Trasnú i staidéar a choimisiúnaigh ''Santa Monica Mountains Conservancy'' sa bhliain 1990. <ref>{{Cite web-en|url=https://www.npr.org/2022/12/21/1144627754/p22-mountain-lion-wildlife-crossing-los-angeles|teideal=The legacy of Hollywood mountain lion P-22 lives on in wildlife conservation efforts|author=Treisman|first=Rachel|date=2022-12-22|language=en|work=WBUR|access-date=2024-06-17}}</ref> Tá an trasnú suite feadh conair fiadhúlra laistigh de S''anta Monica Mountains National Recreation Area'' (Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica) ina bhfuil na mílte acra de thalamh áitiúil, stáit agus cónaidhme atá faoi chosaint a shíneann ó Los Angeles go [[Contae Ventura, California|Contae Ventura]] . <ref name="VTD 2015/09/03">{{Lua idirlín|url=https://www.visaliatimesdelta.com/story/news/2015/09/03/freeway-wildlife-corridor-feasible-study-says/71648890/|language=en-US|work=Visalia Times Delta}}</ref> I measc na speiceas eile a bhfuiltear ag súil go mbainfidh siad leas as an trasnú seo tá bobchai (''Lynx rufus''), cadhóití (''Canis latrans'') , sionnaigh liatha (''Urocyon cinereoargenteus''), [[Éin chreiche|éin chreiche]], scúinc, [[Creimire|creimirí]], broic Mheiriceánacha (''Taxidea taxus''), [[Béar dubh Meiriceánach|béir dhubha Mheiriceánacha]] (''Ursus americanus'')), fál-laghairteanna (''Sceloporus occidentalis''), agus miúilfhianna (''Odocoileus hemionus'').[16][17] ==Féach freiasin== ̈[https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/25/california-wildlife-crossing-construction California’s wildlife bridge became a target for the right. Now it’s eyeing the finish line] ==Tagairtí== [[Catagóir:Droichid atá beartaithe sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Bunaíochtaí i gCalifornia in 2022]] [[Catagóir:Cnocáin Simi]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Chontae Los Angeles, California]] [[Catagóir:Cnocáin Agoura, California]] [[Catagóir:Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] [[Catagóir:Trasnuithe fiadhúlra]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] 0mwdigcho6p293jfkfw3m46js1av2ue 1310626 1310592 2026-04-27T18:11:01Z Alison 570 Fixes 1310626 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Foirgneamh}} Is uasbhealach fásmhar é an '''Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg''' atá á thógáil faoi láthair in [[Agoura Hills]], [[California]], ag Liberty Canyon. Ar dtús tugadh '''''Liberty Canyon Wildlife Crossing''''' air, beidh an droichead ina trasnú fiafiadhúlra ríthábhachtach, ag trasnú deich lána an [[Ventura Freeway]] (Mórbhealaigh Ventura), ag ceangal Simi Hills (Cnoic Simi) le Sléibhte Santa Monica iargúlta. == Cúlra == Le blianta beaga anuas, tháinig meath ar dhaonra na leon sléibhe i Sléibhte Santa Monica agus tá siad scoite amach go géiniteach,<ref name="Kim">{{Lua idirlín|url=http://www.scpr.org/news/2015/01/29/49550/liberty-canyon-puma-crossing-gets-1-million-from-s/|teideal=Liberty Canyon puma crossing gets $1 million from state|language=en-US}}</ref> go príomha de bharr Mhórbhealaigh Ventura a chuireann cosc orthu bogadh idir na sléibhte agus Cnoic Simi ó thuaidh.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/local/lanow/la-me-ln-puma-killed-freeway-20150813-story.html|teideal=The ‘sad but not surprising death’ of a wandering puma known as P-32|language=en-US|work=Los Angeles Times}}</ref><ref name="Guldimann">{{Lua idirlín|url=http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|teideal=Liberty Canyon wildlife crossing granted $1 million by SCC|work=Malibu Surfside News|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170801035644/http://www.malibusurfsidenews.com/liberty-canyon-wildlife-crossing-granted-1-million-scc|archivedate=August 1, 2017}}</ref> Ó 2002 i leith, maraíodh ar a laghad dosaen leon sléibhe ar an mórbhealach<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.latimes.com/california/story/2023-07-21/bb-12-rambling-black-bear-who-toured-beaches-and-mountains-is-killed-on-101-freeway|teideal=BB-12, rambling black bear who toured beaches and mountains, is killed on 101 Freeway|work=[[Los Angeles Times]]}}</ref> (agus béar dubh amháin freisin<ref>{{Lua idirlín|url=https://laist.com/news/climate-environment/heres-how-la-is-going-to-construct-the-worlds-largest-wildlife-crossing|teideal=Here's How LA Is Going To Construct The World's Largest Wildlife Crossing|language=en|work=LAist}}</ref>) agus léiríonn coiléar lorgaireacht CSD go dtéann an chuid is mó acu i dtreo an mhórbhealaigh agus go n-iompaíonn siad ar ais, agus nach raibh ach ceann amháin in ann é a thrasnú arís agus arís eile.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.kclu.org/local-news/2023-06-23/how-the-deaths-of-mountain-lions-have-some-worried-about-losing-them-entirely-from-the-santa-monicas|title=How the deaths of mountain lions have some worried about losing them entirely from the Santa Monicas|date=June 23, 2023|publisher=[[KCLU (AM)|KCLU]]}}</ref> Sa bhliain 2020, fuair bitheolaithe an chéad fhianaise ar mhínormáltachtaí fisiceacha sa daonra iargúlta.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/special-reports/outdoors/2020/09/09/cougar-genetic-abnormalities-discovered-santa-monica-mountain-lions-p-81/5761841002/|teideal=Mountain lion found in Santa Monica Mountains might be first with physical abnormalities|language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> Chuirfeadh trasnuithe fiadhúlra, atá beartaithe chun ligean d'ainmhithe scaipeadh trí ghnáthóga atá scoilte ag forbairt an duine,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.independent.com/2022/11/02/creatures-call-cities-home-santa-barbara/|teideal=Why So Many Creatures Now Call Our Cities Home|language=en-US|work=The Santa Barbara Independent}}</ref> ar chumas nuatheachtaithe [[Aigéad núicléasach|ábhar géiniteach]] nua a thabhairt isteach sa cheantar <ref>{{Lua idirlín|url=https://www.vcstar.com/story/news/2022/04/22/officials-celebrate-breaking-ground-highway-101-wildlife-crossing/9499682002/|teideal=Hundreds celebrate Highway 101 wildlife bridge as first of its kind. Here's why |language=en-US|work=Ventura County Star}}</ref> agus thabharfadh siad deis do leoin sléibhe a rugadh sa cheantar imeacht, i gcás na bhfireannach sula maraítear iad agus i gcás na mbaineannach chun ionphóraithe a chosc amach anseo.<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.kcet.org/redefine/heres-how-to-design-a-wildlife-crossing-that-wildlife-will-actually-use|teideal=Here's How to Design a Wildlife Crossing That Wildlife Will Actually Use|language=en|work=KCET}}</ref> Beidh Trasnú Fiadhúlra Wallis Annenberg ar an gcéad droichead i gcóras mhórbhealaigh California atá deartha go sonrach le haghaidh nascachta fiadhúlra.<ref>{{Lua idirlín|url=https://calmatters.org/politics/2021/07/california-wildlife-crossings/|teideal=California is betting $61 million that new highway crossings will keep wildlife safe|language=en-US|work=CalMatters}}</ref> D'aithin eolaithe Liberty Canyon, thart ar 56 km siar ó thuaidh ó gcroílár Los Angeles,<ref>{{Lua idirlín|url=https://www.sfgate.com/california-parks/article/California-breaks-ground-on-largest-urban-17123219.php|teideal=California breaks ground on largest wildlife crossing in the world|language=en-US|work=SFGATE}}</ref> mar an suíomh is fearr don Trasnú i staidéar a choimisiúnaigh ''Santa Monica Mountains Conservancy'' sa bhliain 1990.<ref>{{Cite web-en|url=https://www.npr.org/2022/12/21/1144627754/p22-mountain-lion-wildlife-crossing-los-angeles|title=The legacy of Hollywood mountain lion P-22 lives on in wildlife conservation efforts|author=Treisman|first=Rachel|date=2022-12-22|language=en|work=WBUR|access-date=2024-06-17}}</ref> Tá an trasnú suite feadh conair fiadhúlra laistigh de S''anta Monica Mountains National Recreation Area'' (Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica) ina bhfuil na mílte acra de thalamh áitiúil, stáit agus cónaidhme atá faoi chosaint a shíneann ó Los Angeles go [[Contae Ventura, California|Contae Ventura]]. I measc na speiceas eile a bhfuiltear ag súil go mbainfidh siad leas as an trasnú seo tá bobchai (''Lynx rufus''), cadhóití (''Canis latrans''). sionnaigh liatha (''Urocyon cinereoargenteus''), [[Éin chreiche|éin chreiche]], scúinc, [[Creimire|creimirí]], broic Mheiriceánacha (''Taxidea taxus''), [[Béar dubh Meiriceánach|béir dhubha Mheiriceánacha]] (''Ursus americanus'')), fál-laghairteanna (''Sceloporus occidentalis''), agus miúilfhianna (''Odocoileus hemionus'').[16][17] ==Féach freiasin== ̈[https://www.theguardian.com/us-news/2026/apr/25/california-wildlife-crossing-construction California’s wildlife bridge became a target for the right. Now it’s eyeing the finish line] ==Tagairtí== {{Reflist}} [[Catagóir:Droichid atá beartaithe sna Stáit Aontaithe]] [[Catagóir:Bunaíochtaí i gCalifornia in 2022]] [[Catagóir:Cnocáin Simi]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Stair nádúrtha Chontae Los Angeles, California]] [[Catagóir:Cnocáin Agoura, California]] [[Catagóir:Limistéar Áineasa Náisiúnta Shléibhte Santa Monica]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] [[Catagóir:Trasnuithe fiadhúlra]] [[Catagóir:Caomhnú fiadhúlra]] hj858y7ubkqhkjnasfsxxxrhrgpg1pz 0 125842 1310517 2026-04-27T14:01:03Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Dazzler]] 1310517 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Dazzler]] 2ii5s52bpv1bngnucq1ckj2yjvzaoke 0 125843 1310518 2026-04-27T14:01:09Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Dazzler]] 1310518 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Dazzler]] 2ii5s52bpv1bngnucq1ckj2yjvzaoke 0 125844 1310519 2026-04-27T14:01:28Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Domino (carachtar)]] 1310519 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Domino (carachtar)]] hclyqkdbrh4lhn2bk02zxhbre7t8sen 0 125845 1310521 2026-04-27T14:02:00Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Gambit (carachtar)]] 1310521 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Gambit (carachtar)]] ss1ewcbbkcnacig86j610t8qserd3ka 0 125846 1310522 2026-04-27T14:02:29Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Iceman (carachtar)]] 1310522 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Iceman (carachtar)]] 0b3rs5nmjkfimjxmv3o009t9booinqt 0 125847 1310523 2026-04-27T14:02:57Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Jean Grey]] 1310523 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Jean Grey]] fjziiy643bpjcj4f4b4f3qu1iuv1j6s 0 125848 1310524 2026-04-27T14:03:48Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Jubilee (carachtar)]] 1310524 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Jubilee (carachtar)]] pq3hszu2ndhe4s6s4wzv688ba62uygg 0 125849 1310525 2026-04-27T14:04:10Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Juggernaut (carachtar)]] 1310525 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Juggernaut (carachtar)]] chrbc5df7s8z53tt8ivuksfp6pa4t9w 0 125850 1310526 2026-04-27T14:04:32Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Kitty Pryde]] 1310526 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Kitty Pryde]] 7rmqb11k4x7piw0gp6p3h6jqnbojayv 0 125851 1310527 2026-04-27T14:06:56Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Multiple Man]] 1310527 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Multiple Man]] rn3kz0lf92xmhxq5qjebjhvuxkrb6n1 0 125852 1310528 2026-04-27T14:08:13Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Mystique (carachtar)]] 1310528 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Mystique (carachtar)]] oy9ux7p7wp7ibhznkpu7fuym5aiirhz 0 125853 1310529 2026-04-27T14:08:37Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Nightcrawler (carachtar)]] 1310529 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Nightcrawler (carachtar)]] dwnmas6tn5z188opg7st8oer00epx63 0 125854 1310530 2026-04-27T14:09:39Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Pyro (carachtar)]] 1310530 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Pyro (carachtar)]] loln7vz296o8wnbc4jyo2otjk8xwc2x 0 125855 1310531 2026-04-27T14:10:13Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Sabretooth (carachtar)]] 1310531 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Sabretooth (carachtar)]] tutkl464w9rjb4a82bqtvgcbgmp9wwl 0 125856 1310532 2026-04-27T14:10:39Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Storm (carachtar)]] 1310532 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Storm (carachtar)]] ebbsciz2stnrnyjbjk1uygwnd6wqc8r 0 125857 1310533 2026-04-27T14:12:05Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Toad (carachtar)]] 1310533 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Toad (carachtar)]] k6kmglgf85fgz84r66d0d9414eadzp6 0 125858 1310534 2026-04-27T14:12:19Z ~2026-25320-02 73770 Ag athdhíriú go [[Toad (carachtar)]] 1310534 wikitext text/x-wiki #ATHSHEOLADH [[Toad (carachtar)]] k6kmglgf85fgz84r66d0d9414eadzp6 0 125859 1310542 2026-04-27T14:55:24Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Músaem Ashmolean]] go [[Músaem Ashmole]]: Féach Plé:Músaem Ashmolean; Foirm aidiachtúil de shloinne a bhunaitheora Ashmole is ea Ashmolean, a cumadh de réir ghramadach an Bhéarla. Is é "Músaem Ashmole" a thugtar ar an bhforas céanna i nGaeilge is cosúil (corpas.ie agus Harrison 1986, lch 53). @Ériugena Taghdtaighde (plé) 22:46, 26 Aibreán 2026 (UTC) 1310542 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Músaem Ashmole]] bpwszmj4ntz5wgpqk04fgqpsc9kv8xi 1 125860 1310544 2026-04-27T14:55:24Z Ériugena 188 Bhog Ériugena an leathanach [[Plé:Músaem Ashmolean]] go [[Plé:Músaem Ashmole]]: Féach Plé:Músaem Ashmolean; Foirm aidiachtúil de shloinne a bhunaitheora Ashmole is ea Ashmolean, a cumadh de réir ghramadach an Bhéarla. Is é "Músaem Ashmole" a thugtar ar an bhforas céanna i nGaeilge is cosúil (corpas.ie agus Harrison 1986, lch 53). @Ériugena Taghdtaighde (plé) 22:46, 26 Aibreán 2026 (UTC) 1310544 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Plé:Músaem Ashmole]] sjoangql4w9up8xd8rllujojl0fvvgj 14 125861 1310622 2026-04-27T17:24:32Z Alison 570 Nua 1310622 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Caomhnú an dúlra]] [[Catagóir:Éiceolaíocht ainmhithe]] 6q8xqc5sje6mktwwp7crzyeyyc2v35q 14 125862 1310624 2026-04-27T17:26:33Z Alison 570 Nua 1310624 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Eitic chomhshaoil]] [[Catagóir:Gníomhaíocht dhaonna]] q07n53h2gt2ubhn5043icecn4xizjhw 14 125863 1310642 2026-04-27T21:15:14Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Elon Musk]] [[Catagóir:Rochtain satailíte idirlín]] [[Catagóir:Rochtain idirlín]] [[Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]]' 1310642 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Elon Musk]] [[Catagóir:Rochtain satailíte idirlín]] [[Catagóir:Rochtain idirlín]] [[Catagóir:Comhlachtaí Meiriceánacha]] [[Catagóir:Comhlachtaí teicneolaíochta]] cxfhhraq0aaxg1krvydnhzq4t2tm9om 14 125864 1310643 2026-04-27T21:17:07Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '[[Catagóir:Idirlíon]]' 1310643 wikitext text/x-wiki [[Catagóir:Idirlíon]] 8sjv7z3bvek2bo5vfk9u5l887i4w09z 0 125865 1310649 2026-04-27T22:34:22Z TGcoa 21229 Leathanach cruthaithe le '{{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 25 Aibreán 2026, bhí Donald Trump, Uachtarán na Stát Aontaithe, ag freastal ar dhinnéar Chomhfhreagraithe an Tí Bháin. Bhí 2,000 mór le rá ag freastal ar an ócáid san Óstán Hilton i Washington D.C., Rialtas na Stát Aontaithe, iriseoirí, ambasadóirí, lucht Hollywood agus mar sin de. Agus an chéad chúrsa sa bhálseomra ag tosú'','' scaoileadh urchair in aice le seicphointe slándála i halla tosaigh an óst...' 1310649 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 25 Aibreán 2026, bhí Donald Trump, Uachtarán na Stát Aontaithe, ag freastal ar dhinnéar Chomhfhreagraithe an Tí Bháin. Bhí 2,000 mór le rá ag freastal ar an ócáid san Óstán Hilton i Washington D.C., Rialtas na Stát Aontaithe, iriseoirí, ambasadóirí, lucht Hollywood agus mar sin de. Agus an chéad chúrsa sa bhálseomra ag tosú'','' scaoileadh urchair in aice le seicphointe slándála i halla tosaigh an óstáin, a bhí ar an urlár os cionn an tseomra ina raibh dinnéar na dtuairisceoirí ar siúl. Tógadh an t-uachtarán, a bhean chéile, an leas-uachtarán, an rialtas agus na na bodaigh eile a bhí sa halla amach slán sábháilte. Gabhadh Cole Tomas Allen, 31 bliain d’aois, as Torrance, California é. Cuireadh dhá chúis i leith an amhrastaigh, ceann a bhain le harm tine a úsáid agus ceann faoi ionsaí a dhéanamh le harm contúirteach ar oifigeach feidearálach. Sheol Allen forógra go dtína mhuintir deich nóiméad sular scaoileadh aon urchar ag déanamh ceap magaidh den easpa slándála ag an dinnéar , “áiféiseach” dar leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taimid-ag-maireachtail-i-ndomhan-ata-craiceailte-trump-sasta-lena-lucht-slandala-i-ndiaidh-eachtra-ostain/|teideal=‘Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte’ – Trump sásta lena lucht slándála i ndiaidh eachtra óstáin|dáta=2026-04-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Tá neart ceisteanna á gcur ó shin faoin tslándáil ag an dinnéar a d’fhág go raibh gunnadóir in ann a bhealach a dhéanamh chomh gar sin don Uachtarán agus baill dá rialtas. In agallamh a thug an tUachtarán Trump tar éis na heachtra sin ag an dinnéar, dúirt Trump, “Ní raibh aon imní ormsa. Tuigim an saol. Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte.” == Féach freisin == * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, M.F. 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 15 Meán Fómhair 2024. * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, Iúil 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 13 Iúil 2024. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Washington D.C.]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Eachtraí lámhaigh sna Stáit Aontaithe]] l7nnsxpvbwnpd2veqzlfy0zeztl7j3j 1310650 1310649 2026-04-27T22:35:10Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Lámhach Hilton Washington D.C.]] go [[Lámhach Comhfhreagraithe an Tí Bháin 2026]] 1310649 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} Ar an 25 Aibreán 2026, bhí Donald Trump, Uachtarán na Stát Aontaithe, ag freastal ar dhinnéar Chomhfhreagraithe an Tí Bháin. Bhí 2,000 mór le rá ag freastal ar an ócáid san Óstán Hilton i Washington D.C., Rialtas na Stát Aontaithe, iriseoirí, ambasadóirí, lucht Hollywood agus mar sin de. Agus an chéad chúrsa sa bhálseomra ag tosú'','' scaoileadh urchair in aice le seicphointe slándála i halla tosaigh an óstáin, a bhí ar an urlár os cionn an tseomra ina raibh dinnéar na dtuairisceoirí ar siúl. Tógadh an t-uachtarán, a bhean chéile, an leas-uachtarán, an rialtas agus na na bodaigh eile a bhí sa halla amach slán sábháilte. Gabhadh Cole Tomas Allen, 31 bliain d’aois, as Torrance, California é. Cuireadh dhá chúis i leith an amhrastaigh, ceann a bhain le harm tine a úsáid agus ceann faoi ionsaí a dhéanamh le harm contúirteach ar oifigeach feidearálach. Sheol Allen forógra go dtína mhuintir deich nóiméad sular scaoileadh aon urchar ag déanamh ceap magaidh den easpa slándála ag an dinnéar , “áiféiseach” dar leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taimid-ag-maireachtail-i-ndomhan-ata-craiceailte-trump-sasta-lena-lucht-slandala-i-ndiaidh-eachtra-ostain/|teideal=‘Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte’ – Trump sásta lena lucht slándála i ndiaidh eachtra óstáin|dáta=2026-04-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Tá neart ceisteanna á gcur ó shin faoin tslándáil ag an dinnéar a d’fhág go raibh gunnadóir in ann a bhealach a dhéanamh chomh gar sin don Uachtarán agus baill dá rialtas. In agallamh a thug an tUachtarán Trump tar éis na heachtra sin ag an dinnéar, dúirt Trump, “Ní raibh aon imní ormsa. Tuigim an saol. Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte.” == Féach freisin == * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, M.F. 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 15 Meán Fómhair 2024. * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, Iúil 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 13 Iúil 2024. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Washington D.C.]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Eachtraí lámhaigh sna Stáit Aontaithe]] l7nnsxpvbwnpd2veqzlfy0zeztl7j3j 1310652 1310650 2026-04-27T22:42:27Z TGcoa 21229 1310652 wikitext text/x-wiki {{WD Bosca Sonraí Imeacht}} [[Íomhá:April 2026 White House 2026 White House Correspondents' Dinner shooting suspect entering hotel.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: an eachtra]] [[Íomhá:Hilton Washington - sign.JPG|clé|mion|220x220px|2,000 duine mór le rá ag freastal ar an ócáid san Óstán Hilton]] Ar an 25 Aibreán 2026, bhí Donald Trump, Uachtarán na Stát Aontaithe, ag freastal ar dhinnéar Chomhfhreagraithe an Tí Bháin. Bhí 2,000 duine mór le rá ag freastal ar an ócáid san Óstán Hilton i Washington D.C., Rialtas na Stát Aontaithe, iriseoirí, ambasadóirí, lucht Hollywood agus mar sin de. Agus an chéad chúrsa sa bhálseomra ag tosú'','' scaoileadh urchair in aice le seicphointe slándála i halla tosaigh an óstáin, a bhí ar an urlár os cionn an tseomra ina raibh dinnéar na dtuairisceoirí ar siúl. Tógadh an t-uachtarán, a bhean chéile, an leas-uachtarán, an rialtas agus na na bodaigh eile a bhí sa halla amach slán sábháilte. [[Íomhá:President Trump Delivers Remarks, Apr. 25, 2026.webm|clé|mion|220x220px|Físeán: preasócáid de chuid Trump níos déanaí]] Gabhadh Cole Tomas Allen, 31 bliain d’aois, as Torrance, California é. Cuireadh dhá chúis i leith an amhrastaigh, ceann a bhain le harm tine a úsáid agus ceann faoi ionsaí a dhéanamh le harm contúirteach ar oifigeach feidearálach. Sheol Allen forógra go dtína mhuintir deich nóiméad sular scaoileadh aon urchar ag déanamh ceap magaidh den easpa slándála ag an dinnéar , “áiféiseach” dar leis.<ref>{{Lua idirlín|url=https://tuairisc.ie/taimid-ag-maireachtail-i-ndomhan-ata-craiceailte-trump-sasta-lena-lucht-slandala-i-ndiaidh-eachtra-ostain/|teideal=‘Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte’ – Trump sásta lena lucht slándála i ndiaidh eachtra óstáin|dáta=2026-04-27|language=ga-IE|work=Tuairisc.ie|dátarochtana=2026-04-27}}</ref> Tá neart ceisteanna á gcur ó shin faoin tslándáil ag an dinnéar a d’fhág go raibh gunnadóir in ann a bhealach a dhéanamh chomh gar sin don Uachtarán agus baill dá rialtas. In agallamh a thug an tUachtarán Trump tar éis na heachtra sin ag an dinnéar, dúirt Trump, “Ní raibh aon imní ormsa. Tuigim an saol. Táimid ag maireachtáil i ndomhan atá craiceáilte.” == Féach freisin == * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, M.F. 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 15 Meán Fómhair 2024. * [[Iarracht Donald Trump a fheallmharú, Iúil 2024|Iarracht Donald Trump]] a fheallmharú ar an 13 Iúil 2024. == Tagairtí == {{reflist}}{{síol}} [[Catagóir:2026]] [[Catagóir:Stair Washington D.C.]] [[Catagóir:Dara téarma Donald Trump]] [[Catagóir:Eachtraí lámhaigh sna Stáit Aontaithe]] cuj8p7zfd16h69ezsliqul6pgkavndm 0 125866 1310651 2026-04-27T22:35:10Z TGcoa 21229 Bhog TGcoa an leathanach [[2026 Lámhach Hilton Washington D.C.]] go [[Lámhach Comhfhreagraithe an Tí Bháin 2026]] 1310651 wikitext text/x-wiki #athsheoladh [[Lámhach Comhfhreagraithe an Tí Bháin 2026]] ihywewo4epzvwmyy5egw7dzc9nlpvoi