Wikipédja gcrwiki https://gcr.wikipedia.org/wiki/Paj_Prensipal MediaWiki 1.47.0-wmf.1 first-letter Médja Èspésyal Diskisyon Itilizatò Diskisyon itilizatò Wikipédja Diskisyon Wikipédja Fiché Diskisyon fiché MediaWiki Diskisyon MediaWiki Modèl Diskisyon modèl Lèd Diskisyon lèd Katégori Diskisyon katégori TimedText TimedText talk Modjoul Diskisyon modjoul Event Event talk 0 1485 20907 20431 2026-05-12T00:19:15Z Varlaam 2459 20907 wikitext text/x-wiki {{Péyi | non gwiyanè = Kannanda | non lokal = Canada (en) | drapo = Flag_of_Canada_(Pantone).svg | armwari = Royal Coat of arms of Canada.svg | kart = CAN_orthographic.svg | lanng ofisyèl = Annglé,<br/>Fransé | kapital = Otawa | siperfisi total = 9 984 670 | jantilé = Kannandjen | popilasyon total = 36 048 521 | lannen = 2016 }} '''Kannanda''' (an fransé : [kanadɔ] oben [kanada]; an annglé : [ˈkænədə]) sa roun péy ki sitchwé annan pati sèptantriyonnal-a di [[Lanmérik di Nò]]. Monnarchi konstitisyonnèl fédéral ké réjim palmantèr, ki konpozé di dis provens ké trwè téritwè, péy-a sa ankadré à lès-a pa [[loséyan Atlantik]], o nò pa loséyan Argtik é à lwès pa [[loséyan Pasifik]]. Létazini-ya sa sèl péy frontalyé-a, o sid é o nò-lwès. Téritwè térès kannandjen-an ka étann so kò asou 10 milyon di kilonmèt karé, sa ki ka fè di li dézyenm péy-a ki pi vas-a o monn apré Larisi. An 2016, i ka konté anviron 36 milyon di zabitan é sa ensi 37e péy-a ki pi péplé-a di monn. Téritwè-a ka kontni pli di 31 700 lak, sa ki ka fè di Kannanda péy-a ki ka posédé parmi pi gran rézèrv-ya dilo dous di glòb. Lanng ofisyèl-ya o nivèl fédéral sa annglé-a ké fransé-a. Kapital fédéral-a sa Otawa (an annglé : ''Ottawa'') é lanmonnen dolar kannandjen-an. == Non di Kannanda == === Létimoloji === Non-an di Kannanda ka provni di mo irokwè « kanata », « k » ka prounonsé so kò kou « g » ké « t » kou « d » (« vilaj », « létablisman » oben « latè »). An 1535, zabitan endijenn-yan di atchwèl lavil-a é réjyon di Kébèk té ka itilizé sa mo pou gidé navigatò bréton Jacques Cartier jouk vilaj di Èstadakonnen. Cartier té ka itilizé pa laswit mo-a « Kannanda » pou déziyen sa vilaj, mé osi pou ansanm-an dé latè di Donnacona (chèf di Èsadakonnen). == Listwè == === Péryòd prékolonbyen (anvan 1492) === ==== Listwè jéyolojik ==== [[Fiché:Canada_geological_map.JPG|thumb|Kart jéyolojik di Kannanda, ké boukliyé kannandjen-an (plato loransyen an rouj), rot latè ki ka antouré bé-a d'Hudson, é o sid-lès provens-a di Grenville (bann bren) kè Apalach-ya (an blé).]] Alò ki Panjé-a fika òkò ki roun imans téritwè, à lè paléyozoyk, fòrmasyon-an ké dévlopman-an di chenn-an di montangn dé Apalach ka koumansé dipi péryòd dévonnyen, i ganyen 410 milyon di lannen. Apré divizyon-an di Panjé-a an koumansman di lè mésozoyk, pati sèptantriyonnal-a di sala-a, Lorazi - (Lor)ansyen + Lér(azi), ka divizé so kò an 2 lò di péryòd jirasik-a. Pati ògsidantal-a té ka fòrmen sa ki ka divini plita Lanmérik di Nò é ka dérivé pannan plizyò milyon di lannen jouk so lanplasman atchwèl. Épi, fòrmasyon-an dé montangn roché ki té ka koumansé i gen 138 milyon di lannen lò di péryòd krétasé-a. === Di Konfédérasyon-an o lagèr mondjal (1867-1945) === [[Fiché:Canada_provinces_evolution.gif|thumb|Lévolisyon di Kannanda : di donminyon jouk jòdla.]] Pa laswit di kowalisyon-an lò di Konférans di Charlottetown é di Konférans di Kébèk an 1864, ensi ki di Konfédérasyon di Lonn an 1866, Papa-ya di Konfédérasyon-an té ka antrouprann di inifyé trwè kòlonni-ya — Kannanda-Ini, Nouvèl-Lékòs ké Nouvèl-Brunswick — ki ka mennen ensi à kréyasyon-an di Dominion of Canada. Lak-ya di Lanmérik di Nò britannik di 1867 ka kréyé sa dominion anba non-an di Kannanda, ké kat provens distenk : Ontaryo, Kébèk, Nouvèl-Brunswick ké Nouvèl-Lékòs. == Jéyografi ké klima == [[Fiché:Canada-satellite.jpg|thumb|Zimaj satélit di Kannanda. O nò di 60e paralèl, nou ka routrouvé toundra, danbwa boréyal-ya té ka préval asou boukliyé kannandjen-an alò ki pli o sid danbwa migs ké danbwa di féy sa prézan.]] Kannanda ka tchipé majò pati-a di pòrsyon sèptantriyonnal-a di Lanmérik di Nò, ki ka étann so kò di loséyan Atlantik à lès jouk loséyan Pasifik à lwès, é o nò bò'd loséyan Argtik. I ka patajé roun frontchè térès koumen ké Létazini-ya o sid é rounòt ké sa menm péy o nò-lwès (ant Lalaska ké Yukon di menm ki nò-a di Lakolonbi-Britannik). I ka patajé osi roun frontchè maritim ké Lafrans (Sen-Pierre-ké-Miquelon) ké Dannmark (Growennlann). Dipi 1925, Kannanda ka réklanmen pòrsyon-an di Largtik ki ka étalé so kò ant méridjen-yan 60ºO et 141ºO ; sa réklanmasyon sa toutfwè pa fika roukonnèt inivèrsèlman. Létablisman ki pli nòrdik-a di Kannanda, é di monn, ka sitchwé so kò atè Alert (Nounavout), baz dé Fòs larmé kannandjen, o pik di Zilé d'Ellesmere (latitid 82,5ºN à 834 kilonmèt — 450 milles maren — di Pòl Nò). Kannanda sa pli gran péy-a di monn apré Larisi. == Kiltir == Kiltir kannandjen-an sa enfliyansé pa kiltir-ya ké tradisyon annglé, fransé, irlandé, ékosé ké otogtonn, ensi ki pa kiltir anmériken-an an rézon di prògsimité-a é dé léchanj di kapital di moun ki ka ègzisté ant 2 péy-ya. Plizyò fòrm di médja é di divèrtisman anmériken sa popilèr é omniprézan o Kannanda. À lenvèrs-a, plizyò prodjwi é divèrtisman kannandjen ganyen rounlo sigsé atè Létazini é toupatou annan monn-an. Plizyò prodjwi kiltirèl sa atchwèlman jénéralman koumèrsyalizé bò'd roun marché nò-anmériken inifyé, oben roun marché global, byen ki sèrten réjyon ka konsèrvé yé èspésifisité. Notanman réjyon-an dé Maritim ki ka konsèrvé roun fòlklò o lè di kiltir sèlt irlandé é ékosé é ki, pa fèt-a menm, ka armonnizé so kò ké prensipal tré-a di kiltir-a di Lakadi é di Kébèk don fòlklò sa anpren di ritm galo-ronmen di Lagol sèltik-a. == Nòt ké référans == == Lannègs == [[Katégori:Lanmérik di Nò]] 7zveqx0799m3cptrlclo402vak22wv0 0 2340 20906 20140 2026-05-11T15:57:39Z CommonsDelinker 24 Replacing Public_Seal_of_Niue.svg with [[File:Public_Seal_of_Niue_(1974–2021).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: File:Public_Seal_of_Niue.svg merged with File:Public Seal of Niue (1974–2021).svg). 20906 wikitext text/x-wiki {{Péyi |non gwiyanè = Niue |non lokal = Niue (en)<br/>Niuē Fekai (niu) |drapo = Flag_of_Niue.svg |armwari = Public Seal of Niue (1974–2021).svg |kart = Niue_on_the_globe_(Polynesia_centered).svg |lanng ofisyèl = [[Annglé]], niuéyen |kapital = [[Alofi]] |siperfisi total = 260 |jantilé = Niuéyen |popilasyon total = 1 612 |lannen = 2916 }} '''Niue''' (/nju.e/), an anglè Niue, an niuéyen Niuē, sa roun péyi ensilèr di [[loséyan Pasifik]] sid. I sa sitchwé à 2 400 km o nò-lès di [[Nouvèl-Zélann]], o sant di oun triyanng formé pa zil Tonga, Samoa é Cook. == Not ké référans == <references/> [[Category:Loséyanni]] 47u7zml11kew6k1v3o8epi6l9aosfpb