Wikipedia glkwiki https://glk.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA%CB%87_%D9%88%D9%84%DA%AF MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter مديا خاص گب کارگير کارگيرˇ گب Wikipedia مدي Wikipedia فاىل فاىلˇ گب مدياويکي مدياويکي گب قالب قالبˇ گب رانما رانما گب جرگه جرگه گب TimedText TimedText talk ماجۊل ماجۊلˇ گب Event Event talk 0 1782 157149 157041 2026-06-15T11:00:56Z Dokkōdō 9956 157149 wikitext text/x-wiki '''گیلک''' ايته قؤم ؤ مردۊم ٚ نام ايسه کي [[کاسپي دریا]] [[نسا]] ور زيوده. گیلکان ٚ سامان، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[رزوندي]] ؤ [[خۊرتاو]] ٚ جه [[تۊنکابؤن|تنکابؤن]] ؤ [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ؤ [[تالقۊن]]-أ فأرسه ؤ [[گیلان]] ؤ [[مازندران]] ؤ [[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]] ٚ دۊرۊن ایساده. گیلکان ٚ زوان [[گیلکی]] ایسه. دوارسته زمات، سه جرگه بۊد: [[گالش]] ؤ [[کلایی]] ؤ [[گيله‌مرد]]. شکی نیه کی گیل، ایته قؤم ٚ نام بۊ. [[یۊناني زوان|یۊناني]] کيتابان ٚ مئن أشأن-أ گلای دۊخاندئده. أگه گیم گیل یا گیلک که أن کاف، نسبت ٚ کافه نأ تصغیر ٚ شي. اۊنچه کي مسلم ایسه أنه کي گیل یا گئل یا گئلای ایتأ قؤم ٚ نامه کي کاسپي دریا نسا چاف ٚ مئن نیشتده ؤ هأسأ ایشأن ٚ نام اي مردۊم ٚ سر بمانسه. وختي گیم گیلان، ان «ان» جیگا پسونده، یعني اؤره کي گیلکان زيوده.<ref>افشین پرتو. مردم سلول‌های ساختاری تاریخ‌اند. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.</ref> أمما دۊوؤمي [دیلم] کي ویشتر ايشتبا واگۊىه به ؤ أگه بیشید محلي مردۊم-ه واورسید اۊن ٚ دۊرۊس-ه گده: دیلمان (dileman) ىا ديلمؤن (dilemon). دئیلمان (deylaman) ايته غلط ٚ واگۊىه أ نام ٚ جه ايسه. دیل dil ایتأ واجه‌یه کي مشخص ٚ معنا دأره ؤ اؤرأ گده کي مرز بۊ ؤ دَوَسته بؤبؤسته [[گاب]] ؤ [[گۊسۊند]] دأشتيدي، «ام» بۊلندي پسونده، هۊجۊر کي کتام ؤ ایلام ٚ مئن دأریم ؤ پهلوي زوان ٚ مئن هرچي-ه بخأید بۊلند ذکر بۊکۊند أ پسوند-ه چسبانديد اۊنأ. پس دیلم به گؤ ؤ گۊسۊند دأشتن ٚ بۊلند ٚ جیگه.<ref>افشین پرتو. مردۊم سلول‌های ساختاری دئباریده. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.</ref> '''گیل'''، مازندران ٚ زوان ٚ مئن ني دره ؤ مازندراني زوان، پۊر شواهد ٚ وأسي،<ref>درویشعلی کولائیان. ساری و آغاز تمدن برنج در مازندران و گیلان. نشر شلفین ۱۳۸۵</ref><ref>درویشعلی کولائیان. مازندرانی و سنسکریت کلاسیک. نشر چشمه ۱۳۸۷.</ref><ref>درویشعلی کولائیان. نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان. نشر گیلکان.</ref><ref>درویشعلی کولائیان اینترنتی جیگه www.kulaian.com</ref> سانسکریت ٚ همرأ ارتباط دأنه.<ref>درویشعلی کولائیان. گیل، گیلک، گیلکی. گیله‌وا. بهمن و اسفند 1390.</ref> ==مازندران گیلکان== [[فاىل:گیلکؤنˇ مردانه لیواس.png|بندانگشتی|گیلکؤنˇ مردانه لیواس]] [[مازیار]] (کی مازندرانی بۊ ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گودي) خو نامه‌أن مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دۊخأنه ؤ خلیفه نی أنه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دۊخاند. أن اول سندی ایسه کی یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دۊخأندي. هنوزم مازندرانˇ خۊرخۊس کوهان مئن، گالشان، جیرأ (جؤلگه) دۊخأنده: گیلان. [[فاىل:گیلکؤنˇ زنانه لیواس.png|بندانگشتی|گیلکؤنˇ زنانه لیواس]][[فردؤسی]]، خۊ [[شاهنامه]] مئن، اؤرأ کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جأ انتقام بکشه، نیویسه: سپه را ز دریا به هامون کشید ز چین دژ سوی آفریدون کشید چو آمد به نزدیک تمیشه باز نیا را به دیدار او بد نیاز ز دریای گیلان چو ابر سیاه دُمادُم به ساری رسید آن سپاه بازین کی '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ أمرأ شه منوچهرˇ استقبال: به زرین ستام و به زرین کمر به سیمین رکاب و به زرین سپر ابا گنج و پیلان و با خواسته پذیره شدن را بیاراسته همه گیل مردان چو شیر یله ابا طوق زرین و مشکین کله. شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دۊخانه. [[نظامی گنجوی]] نی مازندرانئنأ گیل دأنستي؛ خۊ [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ أمرأ شه اوروسان (روسان)ˇ جهار، انه پهلوانانه نام به: زریوند گیلی ز مازندران نیال یل از کشور خاوران '''زریوند''' نی رجز خأندي و فأزمه گودنˇ زمان گه: زریوند مازندرانی منم که بازی بود جنگ اهریمنم زریوند چن نفره کۊشه تا بیلاخره بکوشتده شه ؤ اسکندر ناراحت به: جهاندار از آن کار شد تنگدل که سالار گیلی درآمد به گل [[ناصرالدین شا]] نی خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کۊردانه ایل دۊخأنه ؤ کلاردشتˇ محلئن گیل. أتؤ نظر هأنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسان، جیگا نام (اسم مکان) بؤبؤسته ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان نأره. ای سربسان هأمه أنه نشان دهه کی کاسپیأنه گر کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جأ تا گیلانˇ گیلکان تا مازندرانˇ گیلکان تا حتا گلستانˇ گیلکزوانان) ایتأ ریشه و بنه جأ ایسده ؤ هأرتأ خۊ جیگا ؤ سامانه نامأ خۊ سر بنأ اما هأمه‌تأ گیلکی گب زنده ؤ اشأن زوان گیلکی یا گئلئکی ایسه. پس أن رسلأ نیه کی گیلانئن، گیلکی ؤ گیلک بده خوشأنه انحصارˇ مئن بدأنده.{{سربس خأنه}} ==جیرنویس== {{جیرنویس}} [[جرگه:أقوام]] [[جرگه:گیلک]] [[جرگه:حىاتي وانويسؤن]] ih4y1jxki6m70kwu6m0xqqq0up67iyc 0 1852 157153 157058 2026-06-15T11:09:58Z Dokkōdō 9956 157153 wikitext text/x-wiki {{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه |نام= أنزلي |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Bandar e Anzali Iran - panoramio.jpg |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |شأردار= |اۊستان= [[گيلان]] |مردۊم= گيلک |رسمي نام= بندر انزلی |محلي نام= أنزلي |قديمي نامان= بندر پهلوي، أنزليج، چراغ پۊشتأن |شأر بؤستن ٚ سال= ۱۲۷۶ |جمعيت= ۱۴۸,۵۶۴ نفر (۱۳۹۵) |جمعيت ٚ رشد= |جمعيت ٚ تراکؤم= |زوان= [[گیلکي]] |مذهب= شيعه |پيلئکي= ۳۱۵ کيلۊمتر مربع |ارتفاع= ۲۸- متر |دما ميانگين= ۱۶/۲درجه سانتیگراد |سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۹۰۳ میلي‌متر |جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۷ رۊج |سؤغات= ماهي، صنایع دستي |پيش‌شۊماره= ۰۱۳ |وبجيگا= [http://www.anzali.ir/ أنزلي شأرداري] |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''أنزٚلي''' کي پهلوي زمات مئن '''پهلوي بندر''' دخانده بؤستي، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه گه [[أنزلي شأرستان]] ٚ [[أنزلي شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] مئن دره ؤ اۊن ٚ مرکز ايسه. أنزلي گردشگري،<ref>https://web.archive.org/web/20200613143116/https://zoomlife.ir/travel/180-travel-guide-bandar-anzali.html</ref> ايقتصادي ؤ ورزشي<ref>[https://web.archive.org/web/20200613144051/http://anzali.ir/?p=9057 انزلی کلاب/ 13000 ورزشکار سازمان یافته در انزلی]</ref><ref>یادکرد وب |url=http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |title=13 هزار ورزشکار سازمان یافته در بندر انزلی |accessdate=۲۳ نوامبر ۲۰۱۲ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903051425/http://khasteband.ir/NewsDetail.aspx?Id=YjQ0YTZjODAtM2I1MC00NTZiLTlkZTgtY2I3MDY0NmVmMjIy |archivedate=۳ سپتامبر ۲۰۱۲ |dead-url=yes }}</ref> لحاظ ٚ جه پۊر گيلان ؤ ايران ٚ مئن جاجيگا دأره. أنزلي [[گيلک|گيلکان]] ٚ دۊوؤمي پيله شأر [[رشت]] ٚ پسي ايسه.<ref name="gilannews.ir">یادکرد وب|url=http://www.gilannews.ir/4152.html|title=نسخه آرشیو شده|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151222081718/http://www.gilannews.ir/4152.html|archivedate=۲۲ دسامبر ۲۰۱۵|dead-url=yes|نویسنده=|کد زبان=|تاریخ=|وبگاه=|نشانی=|عنوان=}}</ref> أ شأر ٚ مردۊم [[گيلک]] ايسده ؤ قديم ٚ زمات ٚ جه تا هأسأ اۊشان ٚ زوان [[گيلکي]] ايسه. أنزلي شأر أولي ؤ پيله‌ترين بندر، [[کاسپي دریا]] نسايي سامان ٚ مئن ايسه. أنزلي ويشترين جمعيت-أ گيلان ٚ شأران ٚ مئن [[رشت]] ٚ پسي دأره ؤ ايته جه [[ايران]] ٚ متراکم‌ترين شأران محسۊب به.<ref>http://www.anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&order=show&lang=1&sub=0&PageId=253&codeV=1&tempname=MainTemplate |title=گمرکات ایران |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130115100427/http://anzalicustoms.ir/ShowPage.aspx?page_=form&order=show&lang=1&sub=0&PageId=253&codeV=1&tempname=MainTemplate |archivedate=۱۵ ژانویه ۲۰۱۳ |dead-url=yes }}</ref><ref name="anzaliport.pmo.ir">http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |title=اداره کل بنادر و دریانوردی استان گیلان |accessdate=۲ ژوئیه ۲۰۱۱ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110907045314/http://anzaliport.pmo.ir/home-anzali-fa.html |archivedate=۷ سپتامبر ۲۰۱۱ |dead-url=yes }}</ref><ref name="ReferenceA">کتاب ایران قدیم، مهد تمدن جهان نوشته محمدعلی جدید الاسلام</ref><ref name="تاریخ بندرانزلی">[https://web.archive.org/web/20151016140705/http://anzaliclub.ir/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C/ تاریخ بندرانزلی]</ref> أ شأر ويشترين وارش-أ [[گيلان]] ٚ شأران ٚ مئن دأره.<ref>[[رشت#cite note-16]]</ref><ref>http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |title=ایرنا / انزلی پر باران‌ترین شهر ایران |accessdate=۱۵ اکتبر ۲۰۱۹ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180602230527/http://www.irna.ir/fa/News/2000779304/%D9%85%D8%AD%DB%8C%D8%B7_%D8%B2%DB%8C%D8%B3%D8%AA/%D9%BE%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1_%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D8%A7_%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4_%D9%86%D8%B2%D9%88%D9%84%D8%A7%D8%AA_%D8%AC%D9%88%DB%8C_%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%AC%D9%87_%D8%B4%D8%AF%D9%87_%D8%A7%D8%B3%D8%AA |archivedate=۲ ژوئن ۲۰۱۸ |dead-url=yes }}</ref> أنزلي حدۊد ۴۲ کيلۊمتر ساحلي نوار دأره. أنزلي آو ؤ هأوا مرطۊب ايسه ؤ اۊن ٚ رطۊبت ٚ ميزان جه ۷۱ تا ۹۷ درصد نوسان دأره. أ شأر ٚ وارش ٚ ميزان ني پۊر بۊجؤر ايسه ؤ به سالانه ۱۸۹۲ میليمتر فأرئسه. أنزلي ۲۰۱۹ سال ٚ دۊرۊن رکؤرد بزه ؤ ويشترين وارش-أ دۊنیا شأران ٚ مئن ايته رۊج ٚ دۊرۊن دأشتي. أنزلي شأر، گيلان ٚ خۊرخۊس ٚ ور قرار بيگيته ؤ [[کاسپي دریا]] ؤ [[أنزلي سل]] ٚ أمرأ مجاورت دأره ؤ جه چند ته جزيره ؤ شبه جزيره تشکيل بۊبؤسته دره کي پۊرد ٚ أمرأ به هم متصل ايسده.<ref>http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |title=جزیره انزلی |accessdate=۲۵ فوریه ۲۰۱۳ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170730223212/http://www.bahaneh.net/hall/topic_show.php?t=34796 |archivedate=۳۰ ژوئیه ۲۰۱۷ |dead-url=yes }}</ref> أنزلي شأر پۊر تاريخ ؤ قدمت دأره ؤ چؤن أ شأر اۊرۊپا أمرأ تجاري ؤ ايقتصادي مراوده دأشتي، جهاني سطح ٚ مئن أن-أ شناسده. أنزلي چؤن گمرک دأشتي ؤ ايته تجاري مرکز بۊ قديم ٚ زمات ٚ جه ايراني ؤ خارجي تاجران ٚ مئن به ''اۊرۊپا بلته'' معرۊف بۊ ؤ چؤن أ شأر بندري بۊ اۊن ٚ مردۊم ني برخلاف باخي ايران ٚ شأران پۊر زۊتر جديد ٚ دستاوردان ؤ مؤدرن ٚ دۊنیا أمرأ آشنا بۊبؤستد.<ref>[http://www.tebyan-zn.ir/News-Article/tourism/استان-گیلان جاذبه-گردشگری بندرانزلی/2012/4/9/57893.html تبیان زنجان / انزلی دروازه اروپا]{{پیوند مرده|date=اکتبر ۲۰۱۹ |bot=InternetArchiveBot }}</ref> == أنزلي نام == راجه به أنزلي نوم، چن ته روايت نئهأ: * ۱) أنزلي، '''أنزليج''' (اسکله‌اي کي پاراخۊت اۊن ورجأ پهلو گيره) جي بگيته بۊبؤسته. * ۲) اي سري هم گيدي کي أنزلي '''أنزان''' واجه جه بيگيته بۊبؤسته دره. أنزان، اي سري دئباره مردۊم بيد کي قديم زمات کاسپي دریا نسا زندگي کۊديد. * ۳) أنزل يا أنگر کي به معنی لنگر ايسه. * ۴) وختی [[کادوسی]]‌ئن کي گيلانˇ اصلي ساکنؤن بؤن، فارسؤن أمرأ هم‌دس بوبؤن، هي مۊناسبت واسي، اۊ جيگا اسمه بنأن انشان يا انزان کی پارسؤنˇ أصلي سامان بۊ. ۱۵۰۹ گالشي سال (۱۹۳۵ ميلادی)، أنزلي نامه عوضأ گۊدن ؤ بنأن ''بندر پهلوی''. تا ۱۵۵۲ گالشي سال کي انقلاب بۊبؤ اي شهرˇ اسم دۊوارده به خۊ أصلي نام یعني أنزلي واگردسته. == جۊغرافي مؤقعیت == بر اساس بررسیان [[زمین شناسی]]، حدودای ۱۵٬۰۰۰ سال پیش ، ایته جزیره از سطح آب دریای [[کاسپیئن]] سر در باورده که بعدنان به ایسمه انزلی نامیده ببوسته و بعونوان موهمترین بندر [[دریای کاسپیئن]] سواحل جنوبی و [[ایران]] معروف ببو. ا جزیره بر اثر فعل و انفعالات جوی و سایر عوامل طبیعی ، بصورت ایمروزی از دو قسمت [[انزلی]] و [[غازیان]] تشکیل ببو و ایته کانال بین ا دو تا قسمت ایجاد ببو که چهار تا روخانه آب از شرق ( [[سوسر روگا]] , [[پیر بازار روگا]] , [[راست خانه]] و [[نهنگ روگا]] ) و ایته روخانه از غرب ( [[شنبه بازار روگا]] ) از طریق اون دریا میئن دوه. أنزلي در ایته ساحلی و جلگه ای منطقه در طول جوغرافیایی ۴۹ درجه و ۲۸ دقیقه و عرض جوغرافیایی ۳۷ درجه و ۲۸ دقیقه واقع ببوسته و بولندی اون از سطح دریا منهای ۲۶متر ایسه. == أنزلي محلان == غاریور* پیل علی باغ* شالیور* قلم گوده* جزیره طالقانی* کولیور ۲* سوسر* میدان مالا* بی بی حوریه* امامزاده* عباس آباد* ولی آباد* بنیاد* چهارطبقه* سيد آسيه* اداره نوغان* کافه سه یاران* سی متری* * [[کولیور]] * [[نویر]] * [[ناصرخسرو]] * [[میان پشته]] * [[غازیان]] * [[کوی واحدی]] * [[آخر خط]] شاه کوچه* سامانسر* == أنزلي ایداران == [[پرونده:p۱۵۳.JPG|left|thumb|انزلی گمرک]] *[[بندر انزلی شیلات]] * [[بندر انزلی گمرک]] * [[بندر انزلی بنادر وکشتیرانی]] [[پرونده:p۱۵۰.JPG|left|thumb|]] == أنزلي دئني جيگان == *آبکنار پۊرد چوئی(پرنده فاندری)* *[[معتمدی عیمارت]] * [[گمرك عیمارت]] * [[شهرداری عیمارت]] * [[انزلی مرداب]] * [[انزلی ساحل]] * [[انزلی مناره]] [[پرونده:p۱۵۱.JPG|left|thumb|انزلی ]] * [[انزلی موزه نظامی]] * [[انزلی موج شکن]] * [[غازیان موج شکن]] * [[انزلی پورد]] * [[غازیان پورد]] [[پرونده:p۱۶۲.JPG|left|thumb|انزلی موزه نظامی ]] * [[میان پشته کاخ]] * [[بندر انزلی بولوار]] * [[انزلی تالاب]] * [[بی‌بی حوریه آسسانه]] * [[آقا سید محمد نجفی آسسانه]] == أنزلي شهر أولینان == [[پرونده:p۱۶۱.JPG|left|thumb|مرکز خرید]] *[[گمرک]] اداره با سابقیه‌ ویشتر از ۳۰۰ سال * [[بندر]] اداره باسابقیه‌ بیش از ۲۰۰ سال * ایجاد انجومنان محلی و [[بلدیه]] قبل از بوجود امون بلدیه * اولین بلدیه [[ایران]] میئن که الان به ایسمه [[شهرداری]] ایسه درا شهر تاسیس ببوسته . * [[آموزش وپرورش]] قبل از سال ۱۲۷۱ خورشیدی * [[اکابر]] شبانه اون هم درسان دبیرستانی قبل از سال ۱۲۹۰ خورشیدی * [[چاپخانه]] قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی * [[بئداری]] قبل از سال ۱۲۷۶ خورشیدی که بوسیله بلدیه اداره بوستی . * [[شیروخورشید]]ی سرخ ۱۳۰۴ خورشیدی * روشنائی [[برق]] قبل از سال۱۲۷۹ خورشیدی بعونوان اولین شهر در ایران که دارای روشنائی ببوسته. * [[تلفن]] قبل از سال ۱۲۷۷ شمسی و [[پست]] و [[تلگراف]] هم هتویی جلوتر از خیلی شهرهان ایران * [[نظمیه]] (شهربانی) قبل از سال ۱۲۸۶ خورشیدی * [[راه آهن]] حدود سال ۱۲۶۹ خورشیدی در ایته از روستان انزلی * [[هواشناسی]] قبل از سال ۱۲۸۰ خورشیدی * [[شیلات]] اداره با ویشتر از ۱۵۰ سال قدمت و [[سردخانه]] اولین بار انزلی میئن و[[حسن کیاده]] * [[هواپیما]] – اولین خطوط هوایی بندر انزلی مین به وجود بومو در ایته زمین معروف به [[زمین طیاره]]. اولین پرواز در ایران از بندر انزلی به [[تئران]] و بعد از اون به [[ایصفهان]] صورت بیگیفته . * [[اتومبیل]] برای اولین باردرانزلی مشاهده ببوسته. * [[سینما]] سالون بندرانزلی از نظر [[فیلم سینمائی]] نمایش و سالون سینماداشتن ، [[تئاتر]] و ورزشهای موختلف پیشگام بو. == أنزلي رۊستایان== === چهارفریضه دهستان === [[آبˇکنار]]، [[سنگاچين]]، [[كپورچال]]، [[بشمن]]، [[علی ابادكپورچال]]، [[كرگان]]، [[كچلك]]، [[سياه خاله سر]]، [[خميران]]، [[رودپشت]]، [[كوچك محله]]، [[شيله سر]]، [[تربه بر]]، [[معاف(مافان)]]، [[سياه وزان]]، [[اشپلا]]، [[چای بيجار]]، [[كربلايی مهدی گرده]]، [[اشتركان]]، [[ماهروزه-آب ٚکنار]]، [[گلوگاه روستا]]اشترکان ،تالش محله === ليجارگي حسن‌رۊد دهستان === [[طالب اباد]]، [[ليجاركی حسن رود روستا]]، [[حسن رود]]، [[گلشن]]، [[جفرودپائين]]، [[تربه گوده]]، [[شانگهای پرده]] == جۊر وا جۊر == * [[بندر انزلی نمایندان مجلس شورای ملی میئن]] * [[بندر انزلی نمایندان مجلس مؤسسان میئن]] * [[بندر انزلی شهرداران]] * [[بندر انزلی سرشناسان]] ==أنزلي پيله کسان== {{انزلی سرشناسؤن}} خلیل دانش پژوه آبکنار،حسين قوامی آبکنار،آنام آبکناری،محمد حبیبی آبکنار،کیوان ساجدی آبکنار،اصغرشيرپور آبکنار {{گيلان}} ==تاتايي‌ئن== <gallery style="text-align:center"> پرونده:Anzali lagoon2 Barry Kent.jpg|[[أنزلي سل]] پرونده:Caspian Sea covered with plants near Bandar-e Anzali - Barry Kent.jpg|أنزلي سل پرونده:Mordab bandare-e anzali.JPG|أنزلي سل پرونده:Anzali cementery2 Barry Kent.jpg|لهستانیان آرامگاه پرونده:Bolvaranzali.jpg|أنزلي بۊلوار پرونده:Bolvare Bandar-e Anzali.jpg|أنزلي بۊلوار پرونده:ANZALI90.jpg |ساحلي تأسيسات پرونده:ANZALI90.jpg|ساحلي تأسيسات پرونده:Bandar-e Anzali.jpg|[[غازيان ٚ پۊرد]] پرونده:Mole Bandar-e Anzali.jpg|[[أنزلي مؤل]] پرونده:Walkway Anzali Port.jpg|أنزلي، اسفند ۱۳۹۲ Image:hhhh.jpg|أنزلي Image:hhhhh.jpg|سل باقالا </gallery> == سربس == [[رده:گیلک‌نشین شهرؤن]] [[جرگه:گيلان ٚ شأران]] [[رده:بندری شهرؤن]] ghalm25fr6nl45b43amyp33k2zvzpes 0 2431 157148 156760 2026-06-15T10:58:13Z Dokkōdō 9956 157148 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/فئلم}} '''پس از باران''' ([[گيلکي]] مئن: وارش ٚ پسي)، یته تلويزيؤني سريال ٚ نام ايسه کي ۱۳۷۹ شمسي سال مئن، ايران ٚ تلويزيؤن (شبکه سه) جي پخش-أ بؤ.<ref>{یادکرد وب |نویسنده=آی‌فیلم |نشانی=https://web.archive.org/web/20150901162018/http://www.ifilmtv.ir/Farsi/Serie/199/ |عنوان=پس از باران |ناشر= |تاریخ= |تاریخ بازبینی= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150901162018/http://www.ifilmtv.ir/Farsi/Serie/199/ |archivedate=۱ سپتامبر ۲۰۱۵ |dead-url=yes}}</ref><ref>{یادکرد وب| نشانی = http://www.iranactor.com/artists/actors/mahmood-pakniaat.htm| عنوان = محمود پاک نیت| تاریخ بازدید = ۷ اسفند ۱۳۸۸| تاریخ = | ناشر = ایران‌اکتر| زبان = فارسی| archiveurl = https://web.archive.org/web/20111026085129/http://www.iranactor.com/artists/actors/mahmood-pakniaat.htm| archivedate = ۲۶ اکتبر ۲۰۱۱| dead-url = yes}}</ref> اي سريال ٚ داستان، [[گيلان]] ٚ أرباب‌رعيتي زمات تفاق دکئنه. اي سريال ٚ مئن، [[فريدۊن پۊررضا]] آواز بخانده، هم خود سريال ٚ مئن ؤ هم اۊن ٚ تيتراژ ٚ سر. ايته سال ٚ پسي، ۱۵۷۵ [[گالشی سال]] (۱۳۸۰ شمسي)، اي سریال ٚ مۊسيقي، نوار ٚ مئن بمأ بازار. اي نوار ٚ نام نی بۊ «پس از باران». اۊن ٚ خانشگر فریدۊن پۊررضا ؤ اۊن ٚ آهنگ‌ چأکۊنکس ني سعيد أنصاري بۊ. ==سربس== m9ay0n1fg95d73hkwxta7nwmrga21of 0 3046 157157 157035 2026-06-15T11:20:40Z Dokkōdō 9956 157157 wikitext text/x-wiki {{ايران ٚ شأر ٚ اطلاعات ٚ جعبه |نام= تئران |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Tehran in a clean day.jpg |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |شأردار= |اۊستان= [[تئران ٚ اۊستان|تئران]] |شأرستان= [[تئران ٚ شأرستان|تئران]] |بخش= [[تئران ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي]] |رسمي نام= تهران |محلي نام= تئران، تئرؤن، تهرۊن |قديمي نامان= |شأر بؤستن ٚ سال= |جمعيت= ۸,۶۹۳,۷۰۶<ref name="نتایج سرشماری ۱۳۹۵">[https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx نتایج سرشماری ۱۳۹۵] وبگاه مرکز آمار ایران</ref><ref>أ آمار براساس ۱۳۹۵ سال ٚٚسرشۊماري ايسه. هأتؤني [[تئران ٚ شأرستان]] ۸,۷۳۷,۵۱۰ نفر ؤ [[تئران ٚ اۊستان]] ۱۳,۲۶۷,۶۳۷ نفر جمعيت دأشتي.</ref> |جمعيت ٚ رشد= |جمعيت ٚ تراکؤم= ۱۲٬۲۰۰<ref>{یادکرد خبر|کوشش=اقتصاد آنلاین|عنوان=۱۲ هزار و ۲۰۰ نفر؛ تراکم جمعیت تهران در ۱ کیلومتر مربع|نشانی=http://www.eghtesadonline.com/بخش-اعداد-روز-اقتصاد-ایران-38/246491-هزار-نفر-تراکم-جمعیت-تهران-در-کیلومتر-مربع|زبان=fa|تاریخ بازبینی=2018-09-11}}</ref> |زوان= [[فارسي]] |مذهب= شيعه |پيلئکي= ۷۵۱ کيلۊمتر مربع<ref>{یادکرد وب|نشانی = http://trafficorg.tehran.ir/Portals/0/سالنامه%20آماری%201395.pdf |عنوان = گزیده آمار حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران|ناشر = سازمان حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران|تاریخ بازدید = ۲۲ ژوئیه ۲۰۱۹|تاریخ = ۳۱ تیر ۱۳۹۸}}{{پیوند مرده|date=فوریه ۲۰۲۰ |bot=InternetArchiveBot}}</ref> |ارتفاع= ۹۰۰ تا ۱۸۰۰ متر<ref>{یادکرد وب|نویسنده=مرکز پژوهش‌های ایرانی و اسلامی|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=www.cgie.org.ir|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180911143144/https://cgie.org.ir/fa/article/27105/%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86--%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C%D8%A7--%D8%B4%DB%8C%D9%88%D8%A7-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%DB%8C|نشانی=https://cgie.org.ir/fa/article/27105/تهران--جغرافیا--شیوا-جعفری|تاریخ بایگانی=۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸|عنوان=مدخل برگزیده: تهران- جغرافیا/ شیوا جعفری|بازبینی=2018-09-11|dead-url=no}}</ref> |دما ميانگين= ۱۷ درجه سانتيگراد |سالانه وارش ٚ ميانگين= ۲۲۰ ميلي‌متر<ref>{یادکرد وب|نویسنده=|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=fa.climate-data.org|نشانی=https://fa.climate-data.org/location/198/|عنوان=آب و هوا: تهران - نمودار آب و هوا، نمودار دما، جدول آب و هوا - Climate-Data.org|بازبینی=2018-09-11|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180911191153/https://fa.climate-data.org/location/198/|archivedate=۱۱ سپتامبر ۲۰۱۸|dead-url=no}}</ref> |جرندي رۊجان ٚ تعداد= ۴۸ رۊج<ref>{یادکرد خبر|کوشش=Encyclopedia Britannica|تاریخ=|عنوان=Tehrān {{!}} national capital, Iran {{!}} Climate|پیوند بایگانی=https://archive.today/20181011161955/https://www.britannica.com/place/Tehran%23ref276308#ref276308|نشانی=https://www.britannica.com/place/Tehran#ref276308|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-13|تاریخ بایگانی=۱۱ اکتبر ۲۰۱۸|dead-url=no}}</ref> |سؤغات= |پيش‌شۊماره= ۰۲۱ |وبجيگا= [http://www.tehran.ir تئران ٚ شأرداري] |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''تئران''' [[ايران]] ٚ پيله‌ترين شأر ؤ پايتخت ايسه. أ شأر [[تئران ٚ اۊستان]] ؤ [[تئران ٚ شأرستان]] ٚ مئن دره. تئران مئن ويشتر جه ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر زيوده ؤ جمعيت ٚ نظر ٚ جه، [[آسيا]] [[خۊرخۊس]] ٚ أولي شأر ؤ دۊنیا مئن بيست ؤ چارؤم ايسه ؤ مئني خۊرتاو ٚ مئن ني قاهره پسي دۊوؤمه. ==جمعيت== تئران ٚ مئن پۊر قؤم ؤ طایفه زيوه، ولي اۊن ٚ خارجي جمعيت زياد نيه.<ref name=":14">{یادکرد کتاب|عنوان=اطلس کلان‌شهر تهران|نام خانوادگی=|نام=محسن حبیبی، برنارد هورکارد|ناشر=شرکت پردازش و برنامه‌ریزی شهری|سال=چاپ اول، ۱۳۸۴|شابک=964-7943-46-6|مکان=|صفحات=۱۱۲ و ۱۱۳}}</ref> تئران قاجاري‌ئن ٚ دؤره ؤ پایتخت بؤستن ٚ زمات کمتر جه ۲۰ هزار نفر جمعيت دأشتي ولي هأسأ ايته جه مئني خۊرتاو ٚ پيله‌ترين شأران ايسه.<ref>{یادکرد کتاب|عنوان=برگ‌هایی از تاریخ تهران|نام خانوادگی=شهبازی|نام=داریوش|ناشر=ثالث|سال=|شابک=9789643805494|مکان=|صفحات=۱۹}}</ref> بر اساس ۱۳۹۵ سال ٚ سرايشماردن، تئران ٚ شأر جمعيت ۸,۶۹۳,۷۰۶ نفر بۊ.<ref name=":15">{یادکرد وب|نویسنده=درگاه ملی آمار|کد زبان=fa|تاریخ=|وبگاه=https://www.amar.org.ir|نشانی=https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|عنوان=نتایج سرشماری ۱۳۹۵/تهران|accessdate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171205143714/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_23_r.xlsx|archivedate=۵ دسامبر ۲۰۱۷|dead-url=no}}</ref> تئران، جمعيت ٚ نظر ٚ جه دۊنىا مئن بيس ؤ چارؤم ؤ [[آسيا]] [[خۊرتاو]] ٚ مئن أول ايسه.<ref>{یادکرد خبر|کوشش=247wallst.com|تاریخ=|عنوان=50 Largest Cities in the World|پیوند بایگانی=https://web.archive.org/web/20180922144222/https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|نشانی=https://247wallst.com/special-report/2018/07/13/50-largest-cities-in-the-world/7/|ناشر=|زبان=en|doi=|تاریخ بازدید=|تاریخ بازبینی=2018-09-22|تاریخ بایگانی=2018-09-22}}</ref> تئران ٚ جمعيت ٚ رؤشد، سالانه ۱/۷۹ درصد ايسه.<ref name=":22">{یادکرد وب|نام خانوادگی=سیما|نام=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و|کد زبان=fa-IR|نشانی=http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/جمعیت-تهران-13-میلیون-نفر|عنوان=جمعیت تهران، 13 میلیون نفر|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=IRIB NEWS AGENCY {{!}} خبرگزاری صدا و سیما|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190109194249/http://www.iribnews.ir/fa/news/1558191/%D8%AC%D9%85%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86-13-%D9%85%DB%8C%D9%84%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%86%D9%81%D8%B1|archivedate=۹ ژانویه ۲۰۱۹|dead-url=no}}</ref> مردۊم ٚ سواد ٚ ميزان ني تئران ٚ مئن جؤر ايسه.<ref name=":22"/> {| class="wikitable mw-collapsible" <caption>تئران ٚ جمعيت مۊختلف دؤره‌ئن ٚ مئن</caption> |- ! سال!!جمعيت!!رؤشد ٚ ميزان!!حکۊمت |- | ۹۳۳||۱,۰۰۰|| ||شا طهماسب صفوي |- | ۱۰۰۵||۳,۰۰۰||۱/۴||شا عباس صفوي |- | ۱۱۷۶||۱۵,۰۰۰||۵/۲||آقامحمدخان قاجار |- | ۱۱۸۶||۵۰,۰۰۰||۱۲/۰۳||فتحعلي‌شا قاجار |- | ۱۱۹۱||۶۰,۰۰۰||۳/۶||فتحعلي‌شا قاجار |- | ۱۲۱۳||۸۰,۰۰۰||۲/۸||فتحعلي‌شا قاجار |- | ۱۲۴۶||۱۴۷,۲۵۶||۲/۹||ناصرالدین‌شا قاجار |- | ۱۳۰۹||۲۵۰,۰۰۰||۲/۴||رضا پهلوي |- | ۱۳۱۹||۵۴۰,۰۸۷||۶/۶||رضا پهلوي |- | ۱۳۳۵||۱,۵۶۰,۹۳۴||۵/۵||محمدرضا پهلوي |- | ۱۳۴۵||۲,۷۱۹,۷۳۰||۵/۱||محمدرضا پهلوي |- | ۱۳۵۵||۴,۵۳۰,۲۲۳||۲/۹||محمدرضا پهلوي |- resource="" | ۱۳۶۵||۶,۰۵۸,۲۰۷||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري |- | ۱۳۷۰||۶,۴۹۷,۲۳۸||۰/۷۸||ايسلامي جؤمۊري |- | ۱۳۷۵||۶,۷۵۸,۸۴۵||۱/۳||ايسلامي جؤمۊري |- | ۱۳۸۵||۷,۷۱۱,۲۳۰|| ||ايسلامي جؤمۊري |- | ۱۳۹۵||۸,۷۳۷,۵۱۰||۱/۷||ايسلامي جؤمۊري |- | colspan="4" |<small>'''سربس''':</small> تئران ٚ أطلس - ايران ٚ آمار<ref name=":15"/> |} ===مردۊم=== تئران ٚ مردۊم ويشتر فارس ايسد ؤ فارسي ني تئران ٚ مئن رائج‌ترين زوان ايسه. آذرباىجاني‌ئن، مازندراني‌ئن، گيلکان ؤ کۊردان ني جه أ شأر ٚ مردۊم ايسد.<ref>{یادکرد وب|نام خانوادگی=Kjeilen|نام=Tore|نشانی=http://looklex.com/e.o/teheran.htm|عنوان=Teheran - LookLex Encyclopaedia|بازبینی=2018-06-19|وبگاه=looklex.com|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130429060418/http://looklex.com/e.o/teheran.htm|archivedate=۲۹ آوریل ۲۰۱۳|dead-url=no}}</ref><ref>{یادکرد خبر|کوشش=خبرگزاری جمهوری اسلامی|عنوان=یک و نیم میلیون مازندرانی پایتخت‌نشین شدند|نشانی=http://www.irna.ir/fa/News/82021017|زبان=fa-IR|تاریخ بازبینی=2018-08-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170818012156/http://www.irna.ir/fa/News/82021017|archivedate=۱۸ اوت ۲۰۱۷|dead-url=no}}</ref> تئران ٚ مئن زياد خارجي نئسا ؤ اۊن ٚ خارجي‌ئن ويشتر [[أفغانستان]]، [[پاکستان]] ؤ [[عراق]] ٚ شين ايسد.<ref name=":14"/><ref>{یادکرد وب|نویسنده=Amar.org.ir|کد زبان=fa|تاریخ=|نشانی=http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|عنوان=مقایسه ویژگیهای جمعیتی و اجتماعی مناطق ٢٢ گانه شهر تهران|وبگاه=http://www.amar.org.ir|accessdate=۲۹ دسامبر ۲۰۱۳|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140327055605/http://www.amar.org.ir/Portals/2/fileExcell/16.pdf|archivedate=۲۷ مارس ۲۰۱۴|dead-url=yes}}</ref><ref>{یادکرد خبر|کوشش=BBC News فارسی|تاریخ=2017-06-19|عنوان=مهاجران در ایران؛ تعداد اتباع کدام کشورها بیشتر است؟|نشانی=http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|زبان=en-GB|تاریخ بازبینی=2018-06-19|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180622052059/http://www.bbc.com/persian/iran-features-40326695|archivedate=۲۲ ژوئن ۲۰۱۸|dead-url=no}}</ref> == تئران ٚ محلان== ===قديمي محلان=== قديم ٚ تئران چارته محله جه تشکيل بؤستی کي اۊشان ٚ نامان [[سنگلج]]، [[اودلاجان]]، [[بازار]] ؤ [[چاله‌میدان]] بۊ. ناصرالدین‌شاه قاجار ٚ زمات ٚ مئن چن‌ته جديد ٚ محله تئران ٚ مئن چأگۊدئد؛ ارگ، [[چاله حصار]]، [[خانی آباد]]، [[جوادیه (تهران)|جوادیه]]، [[قنات‌آباد]]، پاچنار، [[پامنار (تهران)|پامنار]]، [[یافت‌آباد]]، [[گار ماشین]]، [[گود زنبورک‌خانه]]، صابون‌پزخانه، گود عرب‌ها ؤ [[دروازه قزوین]] ٚ مأنستن. پيله تئران ٚ باخي محله‌ئن ٚ جه شأ [[شهرری]]، [[تجریش]]، [[تهران‌پارس]]، [[تهران نو]]، [[نارمک]]، [[کَن]] و [[فرحزاد]]، [[طرشت]] نظام آباد و [[حسن‌آباد]]، [[بریانک]]، [[نازی‌آباد]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]] ؤ [[کیان شهر]]-أ نام بؤردن. === تئران ٚ کلسيا === [[تجریش]]، [[نیاوران]]، [[قلهک]]، [[دروس]]، [[زرگنده]]، [[جماران]]، [[ازگل]]، [[لویزان]]، [[مینی سیتی]]، [[سوهانک]]، [[حسین‌آباد]]، [[مبارک‌آباد]]، [[اقدسیه (تهران)|اقدسیه]]، [[زعفرانیه]]،[[آجودانیه]]، [[محمودیه]]، [[فرمانیه]]، [[کامرانیه]]، [[داودیه]]، [[دزاشیب]]، [[جردن]]، [[الهیه]]، [[ولنجک]]، [[اوین]]، [[ظفر]]، [[درکه]]، [[ونک]] === تئران ٚ خۊرتاو === [[تهران‌نو|تهران نو]]، [[تهران‌پارس|تهرانپارس]]، [[نارمک]]، [[شهرک امید]]، [[شهرک زیتون]]، [[سرخه‌حصار|سرخه حصار]]، پیروزی، گرگان، [[وحیدیه]]، کالاد، شمس‌آباد، [[حکیمیه (تهران)|حکیمیه]]، نیروی هوایی، [[نظام‌آباد (تهران)|نظام آباد]]، مجیدیه، حشمتیه، منصورآباد === تئران ٚ خۊرخۊس === [[جنت آباد (تهران) |جنت آباد]]، [[پونک]]، [[شهرک آزادی]]، ستارخان، آریاشهر، [[شهر زیبا]]، [[شهران]]، [[طرشت]]، [[گیشا]]، چیتگر، [[شهرک اکباتان]]، [[کوی بیمه]]، [[تهرانسر]]، [[حصارک]]، آزادی، فردوس، [[دهکده المپیک (تهران)|دهکده المپیک]] , [[شهرک امیر کبیر]]، [[کن]]، [[وردآورد]]، [[شهرک گلستان]]، [[چهار دیواری]]، [[تهران ویلا]]، [[سعادت آباد]] ،[[شهرک غرب]]، [[فرحزاد]]، [[چهار دیواری]]، جیحون، هاشمی، دامپزشکی، مهرآباد === تئران ٚ نسا === [[مشیریه]]، [[شهرک مسعودیه]]، [[افسریه]]، خانی آباد نو، [[نازی‌آباد (تهران)|نازی‌آباد]]، نعمت‌آباد، [[یاخچی‌آباد]]، امیربهادر، آذری، اتابک، خراسان، خزانه فلاح، خزانه بخارایی، شاپور، مولوی، سیروس، [[دروازه غار]]، جوادیه، [[یافت‌آباد]]، [[منیریه]]، [[امیریه (تهران)|امیریه]]، شوش، [[بازار تهران]]، [[شهرری]]، [[کوی سیزده آبان]]، [[دولت‌آباد]][[شهرک رسالت]] بازار چینی فروشان [[کیان شهر]]، یافت آباد === تئران ٚ مرکز === یوسف آباد، امیرآباد، عباس‌آباد، جلفا، خواجه عبدالله، بهارشیراز، زرتشت، بهجت آباد، تخت جمشید (طالقانی)، تخت طاووس، سهروردی، آپادانا، توحید، جمهوری (نادری)، استانبول، توپخانه، [[خیابان لاله‌زار|لاله زار]]، باغ صبا، فاطمی، آرژانتین، آذربایجان == دئني جيگایان == ===قصرؤن ؤ عمارتؤن=== [[ سلطنت آباد کاخ]]، [[عمارت عثمانی و پل رومی]]، [[دارالفنون|عمارت دارالفنون]]، [[ مدرسه مروی عمارت(فخریه)]]، [[ بهارستان کاخ(مجلس شورای ملی)]]، [[حوض خانه باغ قدیم نگارستان]]، [[ باغ فردوس عمارت]]، [[گلستان کاخ ]]، [[شمس العماره|شمس العماره عمارت ]]، [[ سرخه حصار کاخ(یاقوت)]]، [[ عشرت آباد کاخ و پادگان]]، [[صاحب قرانیه|کاخ صاحب قرانیه]]، [[مرمر کاخ ]]، ===ديزان ؤ بۊرجان=== [[ایرج قلعه ]]، [[طبرک قلعه ]]، [[ ری باروی]]، [[نقاره‌خانه برج ]]، [[ مرکز شهر سلجوقیان بقایا]]، [[ طغرل برج]]، [[هارون زندان ]]، [[گبری قلعه ]]، [[علاءالدین برج ]]، [[رشکان دژ ]]، [[میل تپه ]]، ===تئران ٚ بازاران=== [[تصویر:b82.jpg|left|thumb|امین السلطان میدان - تره بار بازار]] [[تصویر:b81.jpg|left|thumb|فرش فروشی دکان]] *[[تئران بازار ]] *[[بین الحرمین بازار ]] *[[تجریش بازار ]] *[[ امیر بازار]] *[[ ری بازار]] ===تئران مۊزه‌ئن=== [[ ایران باستان موزه]]، [[پرفسور حسابی موزه ]]، [[جواهرات ملی موزه ]]، [[تماشاگه پول]]، [[تاریخ تماشاگه ]]، [[زمان تماشاگه ]]، [[صنعتی موزه ]] (تئران)، [[ مجلس شورای اسلامی موزه]]، [[علوم موزه ]]، [[ ملک موزه ملی ]]، [[هنرهای معاصر موزه ]]، [[استاد صبا موزه ]]، [[هنرهای ملی موزه]] [[رضا عباسی موزه ]]، [[موزه هنرهای تزئینی ]](تئران)، [[فرش ایران موزه ]]، [[سعدآباد کاخ موزه ]]، [[كاخ شهوند|موزه سبز (کاخ شهوند)]]، [[موزه رجعت و عبرت]] (کاخ مادر شاه)، [[مردم شناسی موزه ]]، [[ ملت موزه]]، [[تاریخ طبیعی دارآباد موزه ]]، [[صنعت برق ایران موزه ]]، [[هنرهای زیبا موزه ]]، [[موزه نظامی (تئران)]]، [[آزادی موزه ]]، [[مجموعه هرباریوم]]، [[اینقلاب موزه]]، [[پول تماشاگه]]، [[ملی جواهرات]]، [[پست و تلگراف موزه]]، [[سکه موزه]] ===قدیمی میدانان=== [[بهارستان میدان ]]، [[حسن آباد میدان ]]، [[اسب دوانی میدان ]]، [[ارگ میدان ]]، [[ محمدیه (اعدام)میدان]]، [[ امام خمینی میدان]]، [[تئران سبزه میدان]]، [[آزادی میدان ]] === دانشگاهؤن === [[تئران دانشگا]]، [[امیرکبیر دانشگا صنعتی ]] (تئران پلی‌تکنیک )، [[صنعتی شریف دانشگا ]]، [[تربیت مدرس دانشگا ]]، [[دانشگا علم و صنعت ایران]]، [[ شهید بهشتی دانشگا]]، [[خواجه نصیرالدین طوسی دانشگا صنعتی ]]، [[علوم پزشکی تئران دانشگا ]]، [[علوم پزشکی ایران دانشگا ]]، [[شهید شمسی‌پور دانشکده فنی ]]، [[ تئران دانشگا هونر]]، [[علامه طباطبایی دانشگا]]، [[مالک اشتر دانشگا صنعتی ]]، [[ امام حسین دانشگا]]، [[امام صادق دانشگا]]، [[الزهرا دانشگا ]] ، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران جنوب|دانشگا آزاد واحد تئران جنوب]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران شمال|دانشگا آزاد واحد تئران شمال]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی تئران مرکز|دانشگا آزاد واحد تئران مرکز]]، [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد تئران شرق|دانشگا آزاد واحد تئران شرق]] و [[دانشگا آزاد ایسلامی واحد علوم و تحقیقات]] === تئران ٚ پارکان=== [[تئران پارک ملت |تئران بوستان ملت]]، [[تئران پارک لاله|تئران بوستان لاله]]، [[پارک المهدی (تئران)|پارک المهدی]]، [[ساعی بوستان ]]، [[پارک شهر]]، [[قیطریه بوستان ]]، [[جمشیدیه بوستان ]]، [[تئران اندیشه بوستان ]]، [[ تئران دانشجو بوستان ]]، [[تئران بوستان پردیسان]]، [[نیاوران بوستان ]]، [[بعثت بوستان ]]، [[طالقانی پارک ]]، [[ گفتگو بوستان]]، [[چیتگر بوستان جنگلی ]]، [[لویزان بوستان جنگلی ]]، [[نصر بوستان جنگلی ]]، [[سرخه حصار بوستان جنگلی ]]، [[توسکا بوستان جنگلی ]] ===فرهنگسرایان=== [[خاوران فرهنگسرا ]] (جوان) ، [[ابن سينا فرهنگسرا ]] (قانون)، [[خانواده فرهنگسرا ]]، [[ملل فرهنگسرا ]] (امير كبير)، [[هونر فرهنگسرا ]] (ارسباران)، [[بهمن فرهنگسرا ]]، [[کودک فرهنگسرا ]]، [[بانو فرهنگسرا ]] (سرو)، [[دوختران فرهنگسرا ]] (فردوس)، [[نوجوان فرهنگسرا ]] (ورزش)، [[ تفکر فرهنگسرا]] (معرفت) ، [[اندیشه فرهنگسرا ]] (مدرسه)، [[دانشجو فرهنگسرا ]] (شفق)، [[سالمند فرهنگسرا ]] (امام خميني)، [[ولاء فرهنگسرا ]]، [[قرآن فرهنگسرا ]]، [[پایداری فرهنگسرا ]] ، [[اینقلاب فرهنگسرا ]]، [[اقوام فرهنگسرا ]] (بهاران)، [[ کار فرهنگسرا]]، [[ سلامت فرهنگسرا]]، [[طبیعت فرهنگسرا ]] (اشراق)، [[فناوری اطلاعات فرهنگسرا ]] (IT)، [[شهر فرهنگسرا ]] (تئران)، [[رسانه فرهنگسرا ]]، [[خاتم فرهنگسرا ]]، [[علوم فرهنگسرا ]] ===ورزشي جيگایان=== [[آزادی مجموعیه ورزشی]] ، [[ایمام خمینی مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید شیرودی مجموعیه ورزشی]] ، [[اینقلاب مجموعیه ورزشی]] ، [[شهید چمران مجموعیه ورزشی]] ، [[ونک مجموعیه ورزشی]] ، [[محلات زمین فوتبال]] ،[[ شهید هرندی ورزشگاه]] ،[[ مجیدیه مجموعیه ورزشی]] ، [[فدک مجموعیه ورزشی]] ، [[شهر خانیه ورزشی]] ، [[شمشیری مجموعیه ورزشی]] ، [[بهمن مجموعیه ورزشی]] ، [[هفت مرکز ورزشی]] ، [[بهمن مانژسواری]] ، [[خانیه ورزشی]] ، [[جیهون مرکز ورزشی]] ،[[ مهر مجموعیه ورزشی]] ،[[ شهرک امید مجموعیه ورزشی]] ،[[ مهر آباد استخر و سونا]] ،[[ یخچال مجموعیه ورزشی]] ، [[یادآوران مجموعیه ورزشی]] ، [[بهاران مجموعیه ورزشی]] ، [[دهداری مجموعیه ورزشی]] ، [[زینبیه مجموعیه ورزشی]] ===پارکان=== {{تئران پارکان}} ===سينمایان=== {{تئران سینمان}} ==تاتايي‌ئن== <center> <gallery> Golestan Palace, Tehran, Iran (1249288212).jpg|گۊلستان ٚ کاخ Tochal from Modarres Expressway.jpg|تؤچال ٚ کۊ نما ChitgarLake.jpg|چيتگر درىاچه Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 76 (cropped).jpg|تئران ٚ نما، ميلاد ٚ بۊرج ٚ جؤر ٚ جه Vista de Teherán desde la Torre Milad, Irán, 2016-09-17, DD 73.jpg|تئران ٚ گيشا محله City Theater of Tehran 2019 6.jpg|تئران ٚ شأر ٚ تئاتر Towers in Tehran City at night.jpg|تئران شو ٚ مئن National Museum of Persia.jpg|ايران ٚ ميللي مۊزه تئران ٚ مئن Azadi Tower 01.jpg|آزادي بۊرج as.jpg|قوام اسلطنه خانه add.jpg|آزادي مىدان aff.jpg|[[میلاد برج|ميلاد ٚ بۊرج]] agg.jpg|ايسلامي شؤرا مجلس b78.jpg|خيابان سپه سردر b79.jpg|حسن آباد ٚ مىدان b80.jpg|سبزه مىدان ٚ بازار ٚ وۊرۊدی b83.jpg|زرتشتیان ٚ معبد، قوام السلطنه خيابان b84.jpg|سید خندان ٚ پۊرد b85.jpg|مدرس b86.jpg|تئران ٚ سعادت آباد b87.jpg|باغشا مىدان b88.jpg|درکه b89.jpg|آزادي سينما b90.jpg|تجريش، ارم ٚ خیابان </gallery> </center> ==باخي اطلاعات== {{تئران}} ==سربس== [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:شهر]] [[Category:تهرانˇ شهرؤن]] [[Category:ایرانˇ شهرؤن]] [[Category:آسیا شهرؤن]] [[جرگه:پایتختان]] 2o1p4oyldx505vvhheu1lim7x8zhift 0 3519 157167 156534 2026-06-15T11:37:44Z Dokkōdō 9956 157167 wikitext text/x-wiki [[تصویر:or.jpg|left|thumb|نرء اوردک وختی پراء گیفتن دره]] '''بيلي''' یا '''سيکا''' پرنده ای ئیسه کی مورغانه نئه و آبء خیلی وابسته یه. اوشان جه گونه های زیادی دونیا دورون وؤجود دره کی هنوز کاملاً شیناخته ببسته نیئدی. أ پرنده پران چربده تا خیسأ نبد و پروازء هینگام سنگینا نبد. اوردک اولین پرندگانء گونانء جه ئیسه کی ادم بتأنسته اونه اهلی بوکونه. اتو به نظر ایه کی اوردکانء اول دفه اهلی کودن، [[مصر]]ء دورون بو. [[اثار باستانی]] میئن کی مصر دورون بیافته ببست، نقاشیانی اوردکانء جه نئه بو کی نیشان دئی، مصریان اول کسانی بد کی جوجه کشی بوکودید. شاید به أ خاطر بو کی مصرء دورون کانالای اب گوراگور نئا بو. الان هم اوردک پرورش دئن، مصر دورون رواج دره. {{حیوانان}} [[رده:حیوان]] [[رده:زیست]] 9u1lue8up7ze0d4vbv8ymbp6k5z7a28 0 3594 157138 67634 2026-06-15T04:30:02Z Maerlik 18603 مٚآٚعرٚلٚیک/آٚمٚآٚردٚآٚن چٚندتٚا باستانی جیگاعان ايسن گه گیلان و دیلمستان دورونه. Maerlik/Amaerdan is in Gilan&Daylamestan 157138 wikitext text/x-wiki مٚآٚعرٚلٚیک/آٚمٚآٚردٚآٚن چٚندتٚا باستانی جیگاعان ايسن گه گیلان و دیلمستان دورونه. Maerlik/Amaerdan is in Gilan&Daylamestan[[پرونده:Swastika iran.jpg|thumb]] [[پرونده:F12121.jpg|left|thumb|]][[File:Marlik.jpg|thumb|ماعرلیک کؤعل/تپه ۱۳۱۷]] ---- {{گیلانه دیدنی جیگاؤن}} [[رده:جوغرافی]] [[رده:تارئخ]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] 3v4inwbiuy29ffgvmr1p5hae3m80w7o 157139 157138 2026-06-15T10:41:29Z Dokkōdō 9956 نسخهٔ [[Special:Diff/157138|157138]] از [[Special:Contributions/Maerlik|Maerlik]] ([[User talk:Maerlik|بحث]]) خنثی شد 157139 wikitext text/x-wiki [[پرونده:Swastika iran.jpg|thumb]] '''مارليک''' ايته محوطه باستانی ايسه گه چراغ علی تپه رودبار [[گیلان]] میان قرار داره. کاوش های باستان شناسی در ا محوطه بقایای اجساد موردگان ظروف [[طلا]]، [[نقره]] امره و کلی سوفال از هزاره اول پیش از میلاد به دست بامو که نشان از اعتقاد به زندگی بعد از مرگ داره. [[پرونده:F12121.jpg|left|thumb|]] مارلیک گویش [[گیلکی]] میان ترگیبی ئیسه از دو تا واژه "مار" و "لیک"(لیوک) یعنی سوراخه که با هم به سوراخ [[مار]] . پس مارلیک به معنیه ماره سوراخ ئیسه. بعضی‌ها هم گیدی مارلیک تغییر بوگودیه مارد لیک به معنی [[قوم مارد]] ئیسه. تپه مارلیک ئیته از 5 تا تپه باستانی ئیسه که دره خوش آب و هوای [[گوهررود]] میان در اطراف رودبار واقع ببوسته ، تپه‌های [[زینب بیجار]]، [[پیله قلعه]]، [[دور بیجار]] و [[جازم کول]]، باقی ا تپان ئیسئده. [[File:Marlik.jpg|thumb|تپه مارلیک]] مارلیک ئیته تپیه [[رودبار]] میان و هتویی نام ئیته گورستانی که روی ئیته از تپه های باستانی او منطقه قرار داره.و در چهارده کیلومتریه شرق رودبار و [[سفید رود]] راست طرف و ارتفاع حدودن 500 متر از سطح [[دریا]] واقع ببوسته. محوطه باستانی مارلیک که در سال 1340 مورد کاوش قرار بیگیفته ئیته از قدیمی ترین و غنی ترین محوطه های [[باستانی]] کشور به حساب ایه. طی کاوش های انجام بیگیفته توسط دکتر نگهبان آثار بسیار شاخصی از 53 تا قبر باستانی در ا منطقه به دست بامو. در ا گورها به همراه اجساد اشیا فراوانی پیدا ببوسته که برخی از اوشان از جمله جام های طلایی شهرتی جهانی پیدا گودده.''' ---- {{گیلانه دیدنی جیگاؤن}} [[رده:جوغرافی]] [[رده:تارئخ]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] 32qm2htlvje7a243ayt3lq7xillm2fh 0 4138 157162 156194 2026-06-15T11:31:59Z Dokkōdō 9956 157162 wikitext text/x-wiki {{کيشور ٚ اطلاعات ٚ جعبه | أصلي نام=ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري | عادي نام=ايران | بيدۊق ٚ تاتايي=Flag of Iran.svg | ميللي نشان ٚ تاتايي=Coat of arms of Iran.svg | ميللي شعار=''استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی'' | ميللي سۊرۊد= مهر خاوران {{سخ}} {{سخ}}[[File:Sorud-e Mellí-e Yomhurí-e Eslamí-e Irán (instrumental).oga]] | نخشه=Iran (orthographic projection).svg | مرکز= [[تئران]] | پيله‌ترين شأر = | رسمي زوان =[[فارسي]] | رائج ٚ زوانان= ۵۳٪ [[فارسي]]{{سخ}}۱۸٪ [[آذربايجاني زوؤن|آذرباىجاني]] ؤ تۊرکي زوانان{{سخ}}۱۰٪ [[کۊردي زوؤن|کۊردي]]{{سخ}}۷٪ [[گيلکي]] ؤ [[گلکي]]{{سخ}}۶٪ [[لۊري زوؤن|لؤری]]{{سخ}}۲٪ [[بلۊچي زوؤن|بلۊچي]]{{سخ}}۲٪ [[عربي زوان|عربي]]{{سخ}}۲٪ باخي زوانان (أرمني، آسۊري، گۊرجي، لکي، سمناني، [[تالشي]]) | نژادان= فارس، آذرباىجاني، گيلک، مازندراني، کۊرد، لؤر، بلۊچ، عرب |دين=ايسلام (رسمي) |أهالي نام=ايراني | حکۊمت ٚ نؤع= ايسلامي جؤمۊري | حاکمان ٚ نؤع={{•}} رابر{{سخ}}{{•}} ريئيس جؤمۊر{{سخ}}{{•}} ريئيس جؤمۊر ٚ أولي معاون{{سخ}}{{•}} مجلس ٚ ريئيس{{سخ}}{{•}} قضائيه قوه ريئيس{{سخ}} {{•}} نگهبان ٚ شؤرا دبير{{سخ}} | حاکمان ٚ نام =سید علي خامنه‌اي{{سخ}}مسعۊد پزشکیان{{سخ}}محمدرضا عارف{{سخ}}محمدباقر قاليباف{{سخ}}غلامحسین محسني اژه‌اي{{سخ}}أحمد جنتي |مقننه={{سخ}} |أعلا مجلس= نگهبان ٚ شؤرا |سفلا مجلس= ايسلامي شؤرا مجلس |تاريخي دؤره‌ئن={{•}}ماد{{سخ}}{{•}} هخامنشي‌ئن{{سخ}}{{•}}أشکاني‌ئن{{سخ}}{{•}} ساساني‌ئن{{سخ}}{{•}}[[بۊىه‌ئن]]{{سخ}}{{•}} [[صفوئن|صفوي‌ئن]]{{سخ}}{{•}}أفشاري‌ئن{{سخ}}{{•}}زنديان{{سخ}}{{•}}قاجاري‌ئن{{سخ}}{{•}}پهلوي‌ئن{{سخ}}{{•}} ۱۳۵۷ انقلاب{{سخ}}{{•}}أساسي قانۊن ٚ تصويب{{سخ}}{{•}}أساسي قانۊن ٚ اصلاح{{سخ}} |بنانهأن ٚ زمات= ۶۷۸ پ. م{{سخ}}۵۵۰ پ. م{{سخ}}۲۴۷ پ. م{{سخ}}۲۲۴ م{{سخ}}۹۳۴ م{{سخ}}۸۸۰{{سخ}}۱۱۱۴{{سخ}}۱۱۲۹{{سخ}}۱۱۷۵{{سخ}}۲۴ آذر ۱۳۰۴{{سخ}}۱۷ دی ۱۳۵۶ - ۲۲ بهمن ۱۳۵۷{{سخ}}۱۲ آذر ۱۳۵۸{{سخ}}۶ مرداد ۱۳۵۸ | پيلئکي = ۱,۶۴۸,۱۹۵ | پيلئکي رتبه=۱۸اؤم | آو ٚ درصد=۷/۰۷ | جمعيت ٚ سال=دی ۱۳۹۹ | جمعيت=۸۹,۴۶۸,۴۰۷ | جمعيت ٚ رتبه=۱۷اؤم | جمعيت ٚ تراکؤم=۵۰ نفر ايته کيلۊمتر مۊربع مئن<ref>http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_sovereign_states_and_dependent_territories_by_population_density</ref> | جمعيت ٚ تراکؤم ٚ رتبه=۱۲۶اؤم | داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سال=۲۰۱۹ | داخلي ناخالص ٚ تؤليد=۱/۰۰۷ تريليۊن دؤلار<ref name="imf">{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=. &br=1&c=429&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=49&pr.y=۱۰|title=Iran|publisher=International Monetary Fund|accessdate=۲۰۱۰–۰۴–۲۱| archiveurl = http://www.webcitation.org/67SYE7poS | archivedate = 06 May 2012}}</ref> | داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ رتبه=۱۸اؤم | داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه=۱۷/۶۶۲ دؤلار<ref>http://www.tabnak.ir/fa/news/264313/افزایش-سرانه-تولید-ناخالص-داخلی-ایران</ref> | داخلي ناخالص ٚ تؤليد ٚ سرانه رتبه=۶۶اؤم | انساني تؤسعه شاخص ٚ سال=۲۰۱۸ | انساني تؤسعه شاخص={{increase}} ۰/۷۹۷<ref name="HDI">{cite web|url=https://web.archive.org/web/20211201210446/http://hdr.undp.org/en/media/HDR_2010_EN_Table1.pdf%7Ctitle=Human Development Report ۲۰۱۰|year=۲۰۱۰|publisher=United Nations|accessdate=5 November ۲۰۱۰| archiveurl = https://web.archive.org/web/20210614070129/https://www.webcitation.org/67SYERaMJ | archivedate = 06 May 2012}}</ref> | انساني تؤسعه شاخص ٚ رتبه=۶۵اؤم | انساني تؤسعه شاخص ٚ وضع=<span style="color:#090;">بالا</span> | پۊل ٚ واحد=ريال | پۊل ٚ واحد ٚ کؤد=IRR | زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي ۳:۳۰+ | تاوستاني زمات ٚ جيگا=ىۊتي‌سي ۴:۳۰+ | utc=+۳:۳۰ | dst=+۴:۳۰ | کد بین‌المللی خودرو=[[IR]] | اينترنتي دامنه= [[ir.]] | تلفؤن ٚ پيش شۊماره=۹۸ | جيني= ۴۰/۰<ref name='CBI'>[https://web.archive.org/web/20110113052137/http://www.cbi.ir/page/5881.aspx CBI: Economic Trends ۲۰۰۸/۲۰۰۹]. Retrieved 4 July 2009.</ref><span style="color:#fc0;">(متوسط)</span> | تقويم=خۊري تقويم | جيني سال=۲۰۱۶ | جيني رتبه=<span style="color:#fc0;">(متوسط)</span> | فرانئن ٚ ور = راست | برق ٚ وؤلتاژ= ۲۴۰~۲۲۰ | برق ٚ فرکانس= ۵۰ هرتز (یوروپلاگ، شوکو) }} '''ایران''' کي اۊن ٚ رسمي نام، '''ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري''' ايسه، ايته پيله کيشور خۊرخۊسي [[آسیا]] مئن ايسه. ايران ۱,۶۴۸,۱۹۵ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي أمرأ، مئني‌خۊرتاو ٚ دۊوؤمي پيله کيشوره. ايران [[خۊرخۊس|خۊرخۊسي]] [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] ؤ [[أرمنستان]]، [[کلسيا]] جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرتاو|خۊرتاوي]] [[کلسيا]] جه [[تۊرکمنستان]]، خۊرتاو ٚ جه [[أفغانستان]] ؤ [[پاکستان]]، [[نسا]] جه [[فارس ٚ خليج]] ؤ [[عۊمان ٚ دریا]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[عراق]] ؤ [[تۊرکيه]] سامانان-أ فأرسه. أ کيشور ايته استراتژيک ٚ جيگا مئن قرار بيگيته‌دره ؤ هؤرمؤز ٚ تنگه کي اۊن ٚ نسا نهأ ايته مۊهم ٚ مسير نفت ٚ اينتقال ٚ وأسي ايسه. ايران ٚ جمعيت ۸۹,۵ ميليۊن نفر-أ دواره ؤ [[تئران]]، أ کيشور ٚ مرکز ؤ پيله‌ترين شأر ايسه. ايران ٚ رسمي زوان [[فارسي]] ايسه ولي أ کيشور ٚ دۊرۊن پۊر قؤم ؤ طاىفه زيوه ؤ هرته خۊشان ٚ مخصۊص زوان ؤ گۊىش ٚ أمرأ گب زنئده. ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري خۊ أساسي قانۊن ٚ مئن، ايسلام-أ ايران ٚ رسمي دين ؤ شيعه-یأ ني اۊن ٚ رسمي مذهب اعلام بۊگۊده ؤ مردۊم ني ويشتر هأ دين ؤ مذهب-أ دۊمبال کۊنئده. [[فاىل:Iran1.JPG|left|thumb|ایران]] ايران ٚ مئن باستاني تمدؤناني ايلام ؤ جيرؤفت ٚ مأنستن نهأبۊد. أول بار کي ايران ٚ فلات ايته حکۊمت ٚ جير متحد بۊبؤست ماد ٚ پادشاهي زمات ٚ مئن بۊ کي اۊن ٚ تاريخ هفتصد سال ميلاد ٚ قبل-أ واگرده. شش قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن [[پيله کۊرؤش]] هخامنشي ايمپراتۊري-أ بنا بۊگۊده ؤ ايته جه تاريخ ٚ پيله‌ترين ايمپراتۊريان-أ چأگۊده. مقدۊني اسکندر چارته قرن ميلاد ٚ قبل ٚ مئن ايران ؤ أ ايمپراتۊري-أ فتح بۊگۊده ؤ ايران ايته جه ىۊنان ٚ ايمپراتۊري مملکتان بۊبؤست. أشکاني‌ئن سه قرن ميلاد ٚ قبل سلۊکيان-أ کي ايته ىۊناني حکۊمت بۊ شکست بدأد ؤ دۊواره ايران ٚ حکۊمت اۊن ٚ بۊمي مردۊم ٚ دس دکفت. ميلادي سۊوؤمي قرن ٚ مئن ساساني‌ئن بامؤد قۊدرت ٚ سر ؤ چارصد سال ٚ ره ايران ٚ مئن حکۊمت بۊگۊدئد ؤ مزديسنا-یأ خۊشان ٚ أصلي دين قرار بدأد. ايران ساساني‌ئن ٚ زمات هميشک رۊم ٚ أمرأ جنگ دۊبۊ ؤ هأن باعث بۊبؤسته بۊ کي ايران ضعيف ببه. هفتؤمي ميلادي قرن ٚ مئن مۊسلمانان ساساني ايمپراتۊري-أ فترکستد ؤ ايران-أ ساساني‌ئن ٚ جه بيگيتد ؤ ايسلام-أ اۊن ٚ مئن رواج بدأد. ايسلامي خلافت ٚ زمات ٚ جه تا سيزدهؤمي قرن، أدبي، علمي ؤ هۊنري کۊنۊشان ايران ٚ مئن رؤنق دأشتي ؤ ايران ٚ مردۊم [[ايسلام ٚ زرين زمات]] ٚ مئن پۊر تأثير دأشتيد. نؤهؤمي ميلادي قرن ٚ مئن دۊواره ايراني حۊکۊمتان، ايسلام ٚ پسي بامؤد کار ٚ سر ؤ دهؤمي قرن ٚ مئن تۊرکان کۊچ بۊگۊدئد ايران ؤ گلف گلف خۊشان ٚ ره ايران ٚ مئن حۊکۊمت ني تشکيل بدأد. سيزدهؤمي ميلادي قرن مؤغؤلان ايران-أ فترکستد ؤ ايلخانان ٚ حکۊمت کار ٚ سر بامؤ ؤ بأزين ني ايران تیمۊري ايمپراتۊري دس دکفت. [[صفوئن|صفوي‌ئن]] خۊشان ٚ دؤره مئن ايقتصاد-أ رؤنق بدأد ؤ ايران ٚ سامانسران-أ ايمن بۊگۊدئد. صفوي‌ئن ٚ زمات ٚ مئن بۊ کي ۹ قرن ٚ پسي ايته مستقل ؤ بۊمي حۊکۊمت ايران-أ خۊ دس بيگيته ؤ کيشور ٚ رسمي مذهب-أ شيعه بۊگۊده ؤ هۊ زمات تا هأسأ شيعه ايران ٚ غالب ٚ مذهب ايسه. صفوي‌ئن ٚ پسي، زندي‌ئن ؤ أفشاري‌ئن ايران ٚ سر حؤکۊمت بۊگۊدئد. قاجاري‌ئن ٚ زمات، ايران رۊسيه أمرأ ور دکفت ؤ اۊشان ٚ جنگان ٚ مئن ايران پۊر جه خۊ شأران ؤ اۊستانان-أ دواخته. ۱۲۸۰ شمسي دهه مئن مشرۊطه جۊمبش ايران ٚ مئن قۊدرت بيگيفت ؤ مشرۊطه أساسي قانۊن ايران ٚ مئن ايجرا بۊبؤست. ۱۳۰۴ سال ٚ دۊرۊن پألوي حۊکۊمت کار ٚ سر بامؤ کي اۊن ٚ بنانئأنکس ني رضاشا بۊ. أ دؤره ايران ٚ مئن پيله ايصلاحات ايجاد ؤ کيشور ٚ زيرساخت تقويت بۊبؤست. محمدرضا پهلوي ني هأ سياست-أ خۊ دؤره مئن پيش بيگيته ؤ ايران ٚ ايقتصاد پۊر رؤشد ؤ رؤنق بيگيفت. بأزين ني اي سري دليلان ٚ وأسي مردۊم أ حۊکۊمت ٚ جه ناراضي بۊبؤستد تا أنکي ۱۳۵۷ سال ٚ مئن رؤح‌الله خؤمىني ايته ايسلامي اينقلاب ٚ أمرأ پادشايي حۊکۊمت-أ بيگاده ؤ ايران ٚ ايسلامي جؤمۊري حۊکۊمت ايجاد بۊبؤسته. ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۷ شمسي سالان ٚ مئن عراق ايران ٚ أمرأ ايته پيله جنگ بۊگۊد کي ايران ٚ ايقتصاد ؤ مردۊم ٚ زيوش ٚ کیفيت ٚ سر پۊر منفي أثر بنأبۊ. هأسأ ايران ٚ رابر سید علي خامنه‌اي ايسه کي خؤمىني پسي رابر بۊبؤسته ؤ ايسلامي جؤمۊري دۊوؤمي رابر ايسه. ايران، مۊتحد ٚ ميللتان ٚ سازمان، ايقتصادي ايلجار ٚ سازمان، ايسلامي ايلجار ٚ سازمان ؤ اؤپک ٚ سازمان ٚ مئن عۊضوه ؤ خۊ منطقه مئن ايته جه پيله قۊدرتان ايسه. ايران خدماتي، صنعتي ؤ کيشاورزي بخشان ٚ مئن زيرساخت دأره کي أ کيشور ٚ ايقتصاد ٚ ىارايي-أ بۊجؤر بؤره ولي أ کيشور ٚ ايقتصاد ٚ پيله بخش هله نفت ؤ گاز ٚ سر تمرکؤز دأره ؤ مالي فساد ني جه باخي اۊن ٚ ايقتصاد ٚ ايرادان ايسه. ايران طبيعي منبعان ٚ نظر ٚ جه پۊر غني ايسه ؤ اؤپک ٚ عۊضوان ٚ مئن سوؤمي پيله نفت ٚ ذخيره-یأ دأره. ==نام== ایران واژهٔ [[باستان فارسی ]] مین «آئیریانا» (airya) و [[فارسی میانه]] مین به شکل «اِران» (erān) بو، و وجه شکل قدیم «airya nama» بیگیفته ببسته بو و به معنای «مردمان اصیل سرزمین » ایسه. ایران [[کردستان]] مین هنوز ایران با هو ایسم قدیمی «اِران» تلفظ به. ایر واژه مین به‌معنی «آزاده» و اونه جمع «ایران» به‌معنی «آزادگان» ایسه. ایران ایسم لغت مین به معنی «سرزمین آریاییان» ایسه و مدت‌ها قبل ان که [[ایسلام]] بایه اونه ایسم بومی ایران، اران، یا ایرانشهر بو. البته ۶۰۰ سال قبل میلاد جا تا ۱۳۱۴ ([[۱۹۳۵ (میلادی)|۱۹۳۵]]) تمام دنیا مین با ایسم «پرشیا» شناخته بوستی. ==تاريخ== ===قبل ایسلام دوره هان=== *[[ایلامیان]] (۳۲۰۰ سال ویشتر [[قبل میلاد|پ. م.]] - ۵۳۹ پ.م.) *[[ماد]] (آغاز قرن هشتم پ. م. - ۵۵۰ پ. م.) «نخستین پادشاهی آریاییان ایران مین» ؛ بنیان‌گذار [[دیاکو]] ؛ پادشاه نامدار [[هووخشتره]] *[[هخامنشیان]] (۵۵۹ پ. م. - ۳۳۰ پ. م.) بنیان‌گذار [[کورش بزرگ]] ؛ پادشاهان نامدار [[داریوش یکم]] و [[خشایارشا]] *[[سلوکیان]] (۳۳۰ پ. م. - ۱۲۹ پ. م.) بنیان‌گذار [[سلوکوس یکم]] *[[اشکانیان]] (۲۵۶ پ. م. - ۲۲۴ م.) «استقلال ایران سلوکیان جا » ؛ بنیان‌گذار [[اشک یکم]] ؛ پیله شهریاران [[مهرداد یکم]] و [[ارد یکم]] *[[ساسانیان]] (۲۲۴ م. - ۶۵۲ م.) بنیان‌گذار [[اردشیر بابکان]] ؛ پیله شهریاران [[شاپور یکم]]، [[شاپور دوم]] و [[انوشیروان]] ===بعد ایسلام دوره هان=== *[[طاهریان]] (۲۰۶ - ۲۵۹ [[هجری قمری|ه. ق.]]) بنیان‌گذار [[طاهر بن حسین ذوالیمینین]] *[[صفاریان]] (۲۶۱ - ۲۸۷ ه. ق.) بنیان‌گذار [[یعقوب بن لیث صفاری]] *[[سامانیان]] (۲۶۱ - ۳۸۹ ه. ق.) بنیان‌گذار [[اسماعیل سامانی]] *[[زیاریان]] (۳۱۵ - ۴۶۲ ه.ق.) بنیان‌گذار [[مرداویج]] زیار زای ؛ شهریار نامدار [[قابوس بن وشمگیر]] *[[بوییان]] (۳۲۰ - ۴۴۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[عمادالدوله علی]] ؛ پیله شهریار [[عضدالدوله]] *[[غزنویان]] (۳۸۸ - ۵۵۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[سلطان محمود غزنوی]] *[[سلجوقیان]] (۴۲۹ - ۵۱۱ ه.ق.) بنیان‌گذار [[طغرل بیک]] ؛ پیله شهریاران [[ملکشاه]] و [[سلطان سنجر]] *[[خوارزمشاهیان]] (۴۷۰ - ۶۱۷ ه.ق.) بنیان‌گذار انوشتکین غرجه ؛ شهریار نامدار [[سلطان محمد]] *[[ایلخانان مغول]] (۶۵۴ - ۷۳۶ ه.ق.) بنیان‌گذار [[هلاکو خان]] *[[تیموریان]] (۷۷۱ - ۹۰۳ ه.ق.) بنیان‌گذار [[تیمور گورکانی]] *[[صفویان]] (۹۰۶ - ۱۱۳۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[شاه اسماعیل یکم]] ؛ پیله شهریار [[شاه عباس یکم]] *[[افشاریان]] (۱۱۴۸ - ۱۲۱۰ ه.ق.) بنیان‌گذار [[نادرشاه]] *[[زندیان]] (۱۱۶۳ - ۱۲۰۹ ه.ق.) بنیان‌گذار [[کریمخان زند]] *[[قاجار]] (۱۲۰۹ - ۱۳۴۵ ه.ق.) بنیان‌گذار [[آقامحمدخان]] ؛ شهریار نامی [[ناصرالدین شاه]] *[[پهلوی]] (۱۳۴۵ ه.ق./ ۱۳۰۴ [[هجری خورشیدی|ه.خ.]] - ۱۳۵۷ ه.خ.) بنیان‌گذار [[رضا شاه]] *[[نظام جمهوری اسلامی]] (۱۳۵۷ ه.خ. - تا الانی ) بنیان‌گذار [[روح الله موسوی خمینی]] ==جۊغرافي== ایران شرق جا با [[افغانستان]] و [[پاکستان]]؛ شمال شرقی جا با [[ترکمنستان]]، بخش میانی شمال جا با [[دریای کاسپین]]، شمال غربی مین با [[جمهوری آذربایجان]] و [[ارمنستان]]؛ غرب مین با [[ترکیه]] و [[عراق]]؛ و سرانجام جنوب جا با آبان [[خلیج فارس]] و [[دریای عمان]] همسایه‌ ایسه. ایران دید طبیعی جا ، جه شمال به رود اترک، [[دریای کاسپین]] و [[ارس|رود ارس]]، خاور جا به کوهان [[هندوکش]] و کوهان باختری دره [[سند]]، باختر جا به دامنه‌هان باختری کوهان [[زاگرس]] و حوضه آبریز [[اروندرود]] و جنوب مین به [[خلیج فارس]] و [[دریای عمان]] محدود ایسه . ایران نصف ویشتر کویری و نیمه کویری ایسه . حدود یک سوم ایران هم کوهستانی ایسه و بخش کوچکی جه ایران (شامل جلگهٔ جنوب [[دریای کاسپین]] و جلگهٔ [[خوزستان]]) هم جه جلگه‌هان حاصلخیز تشکیل ببوسته. ایران بلندترین کوه هم [[دماوند]] (۵۶۷۱ متر) ایسه. جی دید جوغرافیایی،ایران غربی‌ترین شهر [[کلیساکندی]]؛ شرقی‌ترین شهر [[جالق]]؛ شمالی‌ترین شهر [[پارس آباد]]؛ و جنوبی‌ترین شهر [[چابهار]] ایسه == غذا ؤ خۊراک == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center |- ! نام فارسی !! نام انگلیسی !! نوع !! ترکیبات اصلی !! تصویر |- | [[آش]] || Āsh || میان وعده || آب، سبزیجات، رشته، حبوبات || [[File:Ashe-jo.jpg|80px]] |- | [[اشکنه]] || Eshkenh || غذا || تخم مرغ، نان، پیاز، آب، ادویه || [[File:اشکنه خوراک ایرانی.jpg|80px|پیوند=Special:FilePath/اشکنه_خوراک_ایرانی.jpg]] |- | [[باقلاپلو]] || Baghla Polo || غذا || باقالا، برنج، سبزیجات، گوشت || [[File:Baghala polo.jpg|80px]] |- | [[بریان اصفهان|بریانی]] || Beryani || غذا || گوشت، روغن، نعنا، گردو || [[File:Iranianbyryani2.jpg|80px]] |- | [[ترشی]] || Torshi || چاشنی || میوه‌جات، سبزیجات، سرکه، آب || [[File:Mixed Pickles (9370-72).jpg|80px]] |- | [[حلوا]] || Halva || دسر || آب، آرد، شکر، هل، گلاب || [[File:Հալվա.jpg|80px]] |- | [[خاگینه]] || Khagine || دسر || تخم مرغ، نعنا، زردچوبه || |- | [[خورش]] || Khoresh || غذا || لپه، گوشت، آب، سیب‌زمینی ||[[پرونده:Gheyme.jpg|80px]] |- | [[سمبوسه]] || Sambose || غذا || نان، گوشت، سبزیجات، حبوبات ||[[پرونده:Samosachutney.jpg|80px]] |- | [[شربت]] || Sharbat || نوشیدنی || آب، شکر، طعم دهنده مصنوعی || |- | [[شله زرد]] || Shole Zard || دسر || آب، برنج، زعفران، ادویه‌جات ||[[پرونده:Eftar sholezard sangak.jpg|80px]] |- | [[آبگوشت]] || AbGosht || غذا || آب، گوشت، سبزیجات، حبوبات ||[[پرونده:Abgoosht.jpg|80px]] |- | [[شیربرنج]] || ShirBerenj || چاشنی || شیر، شکر، برنج، شیره||[[File:Risalamande.jpg|80px]] |- | [[شیرین پلو]] || Shirin Polo || غذا || برنج، پرتغال، زعفران، فلفل سیاه||[[پرونده:Stamps of Azerbaijan, 2005-701.jpg|80px]] |- | [[عدس پلو]] || Adas Polo || غذا || عدس، برنج، ادویه‌جات، سبزیجات ||[[پرونده:Adas polo.JPG|80px]] |- | [[حلیم]] || Halim || میان وعده || گندم، جو، عدس، گوشت ||[[پرونده:Hyderabadihaleem.JPG|80px]] |- | [[فرنی]] || Kheer || غذا || آردبرنج، گندم، شیر، شکر، زعفران ||[[پرونده:Kheer.jpg|80px]] |- | [[عدسی]] || Adasi || غذا || عدس، پیاز، نعنا، آرد، ادویه‌جات || |- | [[کاچی]] || Kachi || دسر || آرد، شکر، گلاب، روغن، زعفران ||[[پرونده:Kachi-ghaza.jpg|80px]] |- | [[کباب]] || Kabab || غذا || کباب، ادویه‌جات، خمیر نان ||[[پرونده:Kebab.jpg|80px]] |- | [[کله پاچه]] || KalePache || غذا || سر گوسفند، روغن، آب، ادویه‌جات ||[[پرونده:Khash (dish).jpg|80px]] |- | [[کلوچه]] || Koloche || میان وعده || آرد گندم، شکر، روغن ||[[پرونده:Chocolate chip cookies.jpg|80px]] |- | [[کوفته]] || Kofteh || غذا || سبزیجات، گوشت، آب، برنج ||[[پرونده:Koufte Ber.JPG|80px]] |- | [[آلبالوپلو]] || Albalo Polo || غذا || آلبالو، برنج، آب، سبزیجات ||[[پرونده:Ālbāloo polu (1).jpg|80px|پیوند=Special:FilePath/Ālbāloo_polu_(1).jpg]] |- | [[دلمه]] || Dolme || غذا || گوشت، سبزی، برگ مو، سیب زمینی ||[[پرونده:Yarpaq dolması.jpg|80px]] |- | [[دمپختک]] || Dampokhtak || غذا || برنج، رب، پیاز، روغن، فلفل ||[[پرونده:Dampokhtak.JPG|80px]] |- | [[رشته پلو]] || Reshte Polo || غذا || گوشت، پیاز، کشمش، خرما || |- | [[کوکو]] || KoKo || غذا || سبزیجات، تخم مرغ، آرد، سیب‌زمینی ||[[پرونده:Kookoo-sabzi.jpg|80px]] |- | [[زرشک پلو]] || Zershk Polo || غذا || مرغ، گوشت، برنج، رب، ادویه‌جات || [[پرونده:Zereshk polo.jpg|80px|پیوند=Special:FilePath/Zereshk_polo.jpg]] |- | [[سبزی پلو]] || Sabzi Polo || غذا || برنج، سبزیجات، زعفران، ماهی || [[پرونده:Sabzi polo.jpg|80px]] |- | [[کتلت]] || Kotlet || غذا || گوشت، سیب‌زمینی، پیاز، تخم مرغ || [[پرونده:Kotleta.JPG|80px]] |- | [[کلم پلو]] || Kalam Polo || غذا || کلم، برنج، سبزیجات || |- | [[کله جوش]] || KalJosh || غذا || پیاز، کشک، زردچوبه، روغن، گردو|| |- | [[لوبیا پلو]] || Loobiya Polo|| غذا || باسمانی، برنج، لوبیا سبز، گوشت || [[پرونده:Loobia Polo.jpg|80px]] |- | [[میرزاقاسمی]] || Mirza Ghassemi || غذا || بادنجان، ادویه‌جات، تخم مرغ، سبزیجات || [[پرونده:Mirza-Qasemi dish.jpg|80px]] |- | [[نخودپلو]] || Nokhod Polo || غذا || نخود، برنج، حبوبات، سبزیجات || |- | [[یتیمچه]] || Yatimche || غذا || بادنجان، گوجه، سیب‌زمینی، پیاز || |- |} ==ايران ٚ کيشوري تخسيمان== *'''ايران ۳۱ تا اۊستان دأره:''' [[File:Map of Iran with province names and neighboring land.svg|300px|thumb|center|ایران ٚ اۊستانان ٚ نخشه]] {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !رچ!!اۊستان ٚ نام<ref>{یادکرد وب|عنوان=پورتال وزارت کشور - اخبار|نشانی=https://web.archive.org/web/20081120134847/http://www.moi.ir/Portal/Home/ShowPage.aspx?Object=News&CategoryID=25bdb60a-cbea-4641-94ac-5ef525670863&LayoutID=b19583be-e43d-459b-8110-f0453f12adca&ID=53a487d9-11c1-4602-a48d-d3b834732cb1|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2008-11-20|بازبینی=2020-08-06}}</ref>!!اۊستان ٚ کؤد!!مرکز!!تأسيس!!پيلئکي!!جمعيت (۱۳۹۵ سال)!!اۊستان ٚ جيگا ايران ٚ نخشه مئن!!اۊستان ٚ مرکز ٚ مختصات |- !۱ |[[خۊرتاوي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرتاوي آذرباىجان]]||سوؤم||[[تبريز]]||۱۳۱۶||۴۵,۶۵۰||۳,۹۰۹,۶۵۲||[[پرونده:IranEastAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۸,۰۵۲۴۶۷۵°کلسيايي{{سخ}}۴۶,۲۸۴۹۹۲۷°خۊرتاوي |- !۲ |[[خۊرخۊسي آذرباىجان ٚ اۊستان|خۊرخۊسي آذرباىجان]]||چارؤم||[[اۊرۊميه]]||۱۳۱۶||۳۷,۴۱۱||۳,۲۶۵,۲۱۹||[[پرونده:IranWestAzerbaijan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۵۲۹۶۰۷۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۵,۰۴۶۵۴۸۷°خۊرتاوي |- !۳ |[[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]]||بيس ؤ چارؤم||[[أردبيل]]||۱۳۷۲||۱۷,۸۰۰||۱,۲۷۰,۴۲۰||[[پرونده:IranArdabil-SVG.svg|80px]]||۳۸,۲۴۶۴۷۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۲۹۵۰۵۲° خۊرتاوي |- !۴ |[[ايصفهان ٚ اۊستان|ايصفهان]]||دهؤم||[[اصفهان]]||۱۳۱۶||۱۰۷,۰۲۹||۵,۱۲۰,۸۵۰||[[پرونده:IranEsfahan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۶۵۱۳۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۷۹۱۲° خۊرتاوي |- !۵ |[[ألبۊرز ٚ اۊستان|ألبۊرز]]<ref>{یادکرد وب|عنوان=MehrNews.com - Iran, world, political, sport, economic news and headlines|نشانی=https://web.archive.org/web/20110920053536/http://www.mehrnews.ir/NewsPrint.aspx?NewsID=1106193|وبگاه=web.archive.org|تاریخ=2011-09-20|بازبینی=2020-08-06}}</ref>||سي‌اؤم||[[کرج]]||۱۳۸۹||۵,۸۳۳||۲,۷۱۲,۴۰۰||[[پرونده:IranAlborz-SVG.svg|80px]]||۳۵,۸۲۱۴۳۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۹۶۲۴۸۶° خۊرتاوي |- !۶ |[[ايلام ٚ اۊستان|ايلام]]||شانزدهؤم||[[ايلام]]||۱۳۵۳||۲۰,۱۳۳||۵۸۰,۱۵۸||[[پرونده:IranIlam-SVG.svg|80px]]||۳۳,۶۳۸۵۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۲۶۴۹° خۊرتاوي |- !۷ |[[بۊشهر ٚ اۊستان|بۊشهر]]||هيجدهؤم||[[بۊشهر]]||۱۳۵۲||۲۲,۷۴۳||۱,۱۶۳,۴۰۰||[[پرونده:IranBushehr-SVG.svg|80px]]||۲۸,۹۲۲۰۴۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۸۳۳۰۹۲° خۊرتاوي |- !۸ |[[تئران ٚ اۊستان|تئران]]||بيس ؤ سوؤم||[[تئران]]||۱۳۵۷||۱۲,۹۸۱|| ۱۳,۲۶۷,۶۳۷||[[پرونده:IranTehran-SVG.svg|80px]]||۳۵,۶۹۹۷۳۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۳۳۸۰۵° خۊرتاوي |- !۹ |[[چارمحال ؤ بختياري اۊستان|چارمحال ؤ بختياري]]||چاردهؤم||[[شهرکرد]]||۱۳۵۲||۱۶,۳۳۲||۹۴۷,۷۶۳||[[پرونده:IranChaharMahaalBakhtiari-SVG.svg|80px]]||۳۲,۳۵۵۵۹۴۲°کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۲۷۴۲۶۷°خۊرتاوي |- !۱۰ |[[نسايي خۊراسان ٚ اۊستان|نسايي خۊراسان]]<ref name="الحاق طبس به خراسان جنوبی">تجدیدنظر در آمار دو استان مرتبط پس از الحاق شهرستان طبس در ۱۳۹۰ از استان یزد به خراسان جنوبی با توجه به داده‌های ۱۳۵۸</ref>||بيس ؤ نؤهؤم||[[بيرجند]]||۱۳۸۳||۱۵۱,۱۹۳||۷۶۸,۸۹۸||[[پرونده:IranSouthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۲,۸۴۶۲۱۵۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۲۹۱۱۴۲۲° خۊرتاوي |- !۱۱ |[[رضوي خۊراسان ٚ اۊستان|رضوي خۊراسان]]||نؤهؤم||[[مشهد]]||۱۳۱۶||۱۱۸,۸۵۴||۶,۴۳۴,۵۰۱||[[پرونده:IranRazaviKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۳° کلسيايي{{سخ}} ۵۹,۶° خۊرتاوي |- !۱۲ |[[کلسيايي خۊراسان ٚ اۊستان|کلسيايي خۊراسان]]||بيس ؤ هشتؤم||[[بۊجنۊرد]]||۱۳۸۳||۲۸,۴۳۴||۸۶۳,۰۹۲||[[پرونده:IranNorthKhorasan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۴۵۲۴۳۸۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۳۲۳۵۱۷۷°خۊرتاوي |- !۱۳ |[[خۊزستان ٚ اۊستان|خۊزستان]]||شيشؤم||[[أهواز]]||۱۳۱۶||۶۴,۰۵۵||۴,۷۱۰,۵۰۹||[[پرونده:IranKhuzestan-SVG.svg|80px]]||۳۱,۵۳۱۷۱۶۲° کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۸۸۰۳۲۸۱° خۊرتاوي |- !۱۴ |[[زنجان ٚ اۊستان|زنجان]]||نۊزدهؤم||[[زنجان]]||۱۳۵۲||۲۱,۷۷۳||۱,۰۵۷,۴۶۱||[[پرونده:IranZanjan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۶۷۰۹۴° کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۴۸۵۱۱۱° خۊرتاوي |- !۱۵ |[[سمنان ٚ اۊستان|سمنان]]||بیسؤم||[[سمنان]]||۱۳۵۵||۹۷,۴۹۱||۷۰۲,۳۶۰||[[پرونده:IranSemnan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۵۷۲۲۶۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۳۹۶۰۴۹° خۊرتاوي |- !۱۶ |[[سيستان ؤ بلۊچستان ٚ اۊستان|سيستان ؤ بلۊچستان]]||ىازدهؤم||[[زاهدان]]||۱۳۳۶||۱۸۰,۷۲۶||۲,۷۷۵,۰۱۴||[[پرونده:IranSistanBaluchistan-SVG.svg|80px]]||۲۹,۴۵۴۵۷۸۶°کلسيايي{{سخ}} ۶۰,۸۵۳۶۴۷°خۊرتاوي |- !۱۷ |[[فارس ٚ اۊستان|فارس]]||هفتؤم||[[شيراز]]||۱۳۱۶||۱۲۲,۶۰۸||۴,۸۵۱,۲۷۴||[[پرونده:IranFars-SVG.svg|80px]]||۲۹,۶۴۹۶۸۸۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۲,۵۰۸۸۶۹۶°خۊرتاوي |- !۱۸ |[[قزوين ٚ اۊستان|قزوين]]||بيس ؤ شيشؤم||[[قزوين]]||۱۳۷۶||۱۵,۵۶۷||۱,۲۷۳,۷۶۱||[[پرونده:IranQazvin.svg|80px]]||۳۶,۲۶۶۸۱۹° کلسيايي{{سخ}} ۵۰,۰۰۳۸۱۱° خۊرتاوي |- !۱۹ |[[قۊم ٚ اۊستان|قۊم]]||بيس ؤ پنجؤم||[[قۊم]]||۱۳۷۵||۱۱,۵۲۶||۱,۲۹۲,۲۸۳||[[پرونده:IranQom.svg|80px]]||۳۴,۶۴۳۷۱۱° کلسيايي{{سخ}}۵۰,۸۹۰۶۴° خۊرتاوي |- !۲۰ |[[کۊردستان ٚ اۊستان|کۊردستان]]||دوازدهؤم||[[سنندج]]||۱۳۳۷||۲۹,۱۳۷||۱,۶۰۳,۰۱۱||[[پرونده:IranKurdistan-SVG.svg|80px]]||۳۵,۳۰۲۹۴۲۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۷,۰۰۲۶۳۱۲°خۊرتاوي |- !۲۱ |[[کرمان ٚ اۊستان|کرمان]]||هشتؤم||[[کرمان]]||۱۳۱۶||۱۸۱,۷۸۵||۳,۱۶۴,۷۱۸||[[پرونده:IranKerman-SVG.svg|80px]]|| ۳۰,۲۸۰۲۷° کلسيايي{{سخ}} ۵۷,۰۶۷۰۲° خۊرتاوي |- !۲۲ |[[کرمانشاه اۊستان|کرمانشاه]]||پنجؤم||[[کرمانشاه]]||۱۳۱۶||۲۴,۹۹۸||۱,۹۵۲,۴۳۴||[[پرونده:IranKermanshah-SVG.svg|80px]]||۳۴,۳۴۶۴۸۱° کلسيايي{{سخ}} ۴۶,۴۲۰۵۵۹° خۊرتاوي |- !۲۳ |[[کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد ٚ اۊستان|کۊهگيلۊىه ؤ بؤىر أحمد]]||هيفدهؤم||[[ىاسۊج]]||۱۳۵۵||۱۵,۵۰۴||۷۱۳,۰۵۲||[[پرونده:IranKohkiluyehBuyerAhmad-SVG.svg|80px]]||۳۰,۶۵۷۰۵۷ کلسيايي{{سخ}} ۵۱,۶۰۰۲۹۴ خۊرتاوي |- !۲۴ |[[گۊلستان ٚ اۊستان|گۊلستان]]||بيس ؤ هفتؤم||[[گۊرگان]]||۱۳۷۶||۲۰,۳۶۷||۱,۸۶۸,۸۱۹||[[پرونده:IranGolestan-SVG.svg|80px]]||۳۶,۸۶۳۳۹۱۴°کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۴۴۸۵۷۸۲°خۊرتاوي |- !۲۵ |[[گيلان ٚ اۊستان|گيلان]]||أول||[[رشت]]||۱۳۱۶||۱۴,۰۴۲||۲,۵۳۰,۶۹۶||[[پرونده:IranGilan-SVG.svg|80px]]||۳۷,۲۲۳۴۳۱°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۳۵۵۰۹۱°خۊرتاوي |- !۲۶ |[[لؤرستان ٚ اۊستان|لؤرستان]]||پانزدهؤم||[[خۊرۊم آباد]]||۱۳۵۲||۲۸,۲۹۴||۱,۷۶۰,۶۴۹||[[پرونده:IranLorestan-SVG.svg|80px]]||۳۳,۴۶۶۶۶۶۷°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۳۵°خۊرتاوي |- !۲۷ |[[مازندران ٚ اۊستان|مازندران]]||دۊوؤم||[[ساري]]||۱۳۱۶||۲۳,۸۴۲||۳,۲۸۳,۵۸۲||[[پرونده:IranMazandaran-SVG.svg|80px]]||۳۶,۵۶۵۸۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۳,۰۵۹۷۲۲۲°خۊرتاوي |- !۲۸ |[[مرکزي اۊستان|مرکزي]]||صيفرؤم||[[أراک]]||۱۳۲۶||۲۹,۱۲۷||۱,۴۲۹,۴۷۵||[[پرونده:IranMarkazi-SVG.svg|80px]]||۳۴,۰۸۰۰۱۱۲°کلسيايي{{سخ}} ۴۹,۶۷۷۲۳۳۴°خۊرتاوي |- !۲۹ |[[هؤرمؤزگان ٚ اۊستان|هؤرمؤزگان]]||بيس ؤ دۊوؤم||[[بندرعباس]]||۱۳۴۶||۷۰,۶۹۷||۱,۷۷۶,۴۱۵||[[پرونده:IranHormozgan-SVG.svg|80px]]||۲۷,۱۸۳۳۳۳۳°کلسيايي{{سخ}} ۵۶,۲۶۶۶۶۶۷°خۊرتاوي |- !۳۰ |[[همدان ٚ اۊستان|همدان]]||سيزدهؤم||[[همدان]]||۱۳۵۲||۱۹,۳۶۸||۱,۷۳۸,۲۳۴||[[پرونده:IranHamadan-SVG.svg|80px]]||۳۴,۸۰۶۵°کلسيايي{{سخ}} ۴۸,۵۱۶۲۴۷۲°خۊرتاوي |- !۳۱ |[[ىزد ٚ اۊستان|ىزد]]<ref name="الحاق طبس به خراسان جنوبی">تجدیدنظر در آمار دو استان مرتبط پس از الحاق شهرستان طبس در ۱۳۹۰ از استان یزد به خراسان جنوبی با توجه به داده‌های ۱۳۵۸</ref>||بيس ؤ ىکؤم||[[ىزد]]||۱۳۵۲||۷۳,۴۷۷ ||۱,۱۳۸,۵۳۳||[[پرونده:IranYazd-SVG.svg|80px]]||۳۱,۸۹۶۶۱° کلسيايي{{سخ}} ۵۴,۳۶۰۶۸° خۊرتاوي |} ==مردۊم== پیشینهٔ تاریخی تمدن ایران واگرده به تمدنان [[عیلام]]، [[شهر سوخته]]، [[جیرفت]] و... ، ولی اون شروع تاریخ سیاسی جی آغاز ایران حکومت پادشاهی زمان [[ماد]] مین ایسه. شاهنشاهی ماد، ایران نخسین شاهنشاهی بو و هناویسی به عنوان ایران شروع تاریخ شاهنشاهی درنظر بیگیفته ببسته. ایران امروزه جه اقوام زیادی من جمله :[[فارس]]،[[مردم آذری‌|آذربایجانی(آذری)]]، [[مردم کرد|کرد]]،[[بلوچ]]، [[مردم مازندرانی|مازندرانی(مازنی)]]، [[گیلک]]، [[قشقایی]]، [[عرب]]، [[لک]]، [[تالشی]]، [[ترکمن]]، و [[یهودی]] تشکیل ببوسته. ایران مین حدود ۲۰ تا زوان و ۱۱۰ تا گویش زبانی رواج داره و ایران پیله ترین گروه‌هان زوانیا [[فارسی]]، [[ترکی آذربایجانی]]، [[کردی]]، [[زبان ترکمنی|ترکمنی]]، [[گیلکی]]، [[زبان مازندرانی|مازندرانی]]، [[زبان خلجی|خلجی]]، [[تالشی]]، [[لری]]، [[گویش بختیاری|بختیاری]]، [[عربی]]، [[بلوچی]]، [[لکی]]، [[دیلمی]]، [[تاتی]]، [[زبان ارمنی|ارمنی]]، [[آشوری]]، [[مندایی]]، [[زبان گرجی|گرجی]]، [[عبری]]، [[کلدانی]] و غیره تشکیل دهه . ایران زوان رسمی و ایداری فارسی ایسه. [[فارسی]] ایته جه زوانان شاخیه [[هند و اروپایی]] ایسه . براساس اصل پانزدهم [[ایران قانون اساسی ]] کتابان درسی باید با ا زوان و خط ببه ، ولی ایستفاده جه زوانان محلی و قومی مطبوعات مین و رسانان گروهی و درس دان اوشان ادبیات مدارس مین ، کنار زوان فارسی آزاد ایسه. ==سربس== {{ایران اوستانان}} [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:دونیا کشورؤن]] [[Category:آسیا کشورؤن]] [[رده:جوغرافی]] [[رده :مردوم]] [[رده:تارئخ]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] [[جرگه:کشورؤن]] suuj70acxm3ybh8oa6wg67b0mfimm80 0 4250 157154 156768 2026-06-15T11:15:21Z Dokkōdō 9956 157154 wikitext text/x-wiki {{الگو:شأر |رسمي نام= آستانه اشرفيه |نام= أسسؤنه |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Jalaleddin-ashraf-Shrine-3.JPG |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |شأردار= |اۊستان= گيلان |شأرستان= [[أسسؤنه شأرستان]] |بخش= [[أسسؤنه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] |مردۊم= گيلک |محلي نام= أسسؤنه |قديمي نامان= کۊچان |شأر بؤستنˇ سال= |جمعيت= ۴۴،۹۴۱ نفر (۱۳۹۵) <ref>http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰ | ناشر =معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران) |تاریخ =۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲ |تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲}}</ref> |جمعيتˇ رشد= |جمعيتˇ تراکؤم= |زوان= گيلکي |مذهب= شيعه |پيلئکي= |ارتفاع= ۹- متر |دما ميانگين= |سالانه وارش ٚ ميانگين= ۱۵۰۰ ميلي‌متر<ref>فرهنگ جغرافیایی۱۶، ۴–۵</ref> |جرندي رۊجانˇ تعداد= |سؤغات= بج{{سخ}} کۊيي{{سخ}} بادام{{سخ}} گمج{{سخ}} حصيري محصۊلان {{سخ}} خؤلي {{سخ}} مرکبات |پيش‌شۊماره= ۰۱۳ |اينترنتي ساىت= |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''أسسؤنه''' ىا '''پيله أسسؤنه''' ايته جه [[گيلان]] ٚ شأران ايسه کي [[أسسؤنه شأرستان]] ٚ [[أسسؤنه شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ. أ شأر [[أسسؤنه شأرستان]] ٚ مرکز ني ايسه. ==زوان== أسسؤنه مردۊمان [[گیلک]] ايسن ؤ گیلکي جه گب زنن.<ref>گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.</ref> == جۊغرافي مؤقعيت == أسسؤنه [[رشت]] ٚ أمرأ ۳۵ کیلۊمتر ؤ [[لاجؤن]] ٚ أمرأ ۷ کيلؤمتر فاصله دأره. أ شهر کلسیا جه [[کياشأر]] ٚ أمرأ مرتبط ايسه ؤ اۊن ٚ جه ۱۷ کيلؤمتر فاصله دأره. أسسؤنه شأرستان ٚ ۴۲۶،۶ كيلؤمتر مۊربع پيلئکي دأره ؤ جۊغرافیايي عرض ۳۷ درجه ؤ ۱۶ دقيقه ؤ جۊغرافيايي طۊل ۴۹ درجه و ۵۶ دقيقه نصف النهار مبدا شرق واقع بؤبؤسته ؤ اۊن ٚ بۊلندي دریا سطح ٚ جه ۳ متر ايسه. ==أسسؤنه کیشاورزی محصۊلان== *بج *بادام زمینی *رؤغني دانه‌ئان *حبۊبات *تۊت == دئني جيگایان == *[[كيسؤم ٚ خشتی ٚ پۊرد]] *[[دكتر معين آسسانه]] *[[آپيرجنگلی آسسانه]] *[[آقاسيدمحمد آسسانه]] *[[سيدجلال الدين اشرف بوقعه]] *[[آسید محمد بوقعه کومچال]] *[[عسگرآباد دهكاء]] *[[آستانه پارک ساحلی]] *[[بندر كياشهر پارك جنگلی]] *[[بندر كياشهر اسكله ماهيگيری و قايقرانی]] *[[صفرا بسته پارك جنگلی]] *[[بندر كياشهر تالاب]] *[[پل سفید]] *پنج شنبه بازار ==أسسؤنه دانشگان== *[[پیام نور دانشگاه آسسانه واحد]] *[[آزاد اسلامی دانشگا آسسانه واحد]] ==أسسؤنه تاتايي‌ئن== <center> <gallery> Image:kkkf.jpg|بادام زیمینی Image:kkkkf.jpg|دکتر معینˇ مقبره Image:kkkkkf.jpg|أسسؤنه پیام نورˇ دانشگا Image:kkkkkkf.jpg|أسسؤنه آموزش و پرورش Image:hhkk.jpg|بيجار Image:kkkff.jpg|أسسؤنه صنایع دستی Image:P10222.JPG|أسسؤنه غله شرکت Image:P1197.JPG|بصیرˇ رۊزˇ بازار Image:P1202.JPG|أسسؤنه نصرˇ پاساژ Image:P1214.JPG|أسسؤنه جلالیه پيله بازار Image:P1201.JPG|أسسؤنه جامعˇ مسجدˇ بازار </gallery> </center> ==سربس== {{گيلان}} [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:شهر]] [[Category:گیلک‌نشین شهرؤن]] [[Category:گيلان ٚ شأران]] [[Category:ایرانˇ شهرؤن]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] [[Category:آسیا شهرؤن]] ns06vzr4uxp3uv8ba7r6gezteu8w7ds 0 5011 157158 157046 2026-06-15T11:23:54Z Dokkōdō 9956 /* */ 157158 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''آمل''' یا '''آمۊل''' ايته جه [[ايران]] ٚ [[مازندران ٚ اۊستان]] ٚ شأران ؤ [[آمل ٚ شأرستان]] ٚ مرکز ايسه. آمل، مازندران ٚ سوؤمي پيله شأر [[ساري]] ؤ [[بابل]] ٚ پسي ايسه. أ شأر [[کاسپي دریا]] ؤ ألبۊرز ٚ کۊ ورجه بينأ بؤبؤسته ؤ دریا جه ۱۸ کيلۊمتر ؤ کۊ جه ۶ کيلۊمتر ؤ [[ساري]] ٚ جه ۷۰ کيلۊمتر ؤ [[تئران]] ٚ جه ۱۸۰ کيلۊمتر فاصله دأره. آمل ٚ جمعيت ۱۳۹۵ سال ٚ مئن ۲۳۷,۵۲۸ نفر (۷۸,۵۹۷ خانوار) بۊ. ==سربس== [[جرگه:مازندران ٚ شأران]] ==سربس== [[جرگه:مازندران ٚ شأران]] p0awsfx62k85hht6bqsniew5t8zywml 10 5841 157145 31505 2026-06-15T10:51:44Z Dokkōdō 9956 /* */ 157145 wikitext text/x-wiki {| style="border:1px solid #CC9900; margin-bottom: 1em" cellspacing="0" cellpadding="5" width="100%" | style="font: color:black" align="center" bgcolor="#ECE5CA" |'''سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان''' |- | style="border-top:1px solid #CC9900;" align="center" bgcolor="#F9F8F0" | [[تۊتکي دهستان]]{{•}} [[خرارۊد ٚ دهستان]]{{•}} [[ مالفجان ٚ دهستان]] |} 47n0wys91b7dla2yeq3mrelqrn4jste 0 5936 157164 156196 2026-06-15T11:34:13Z Dokkōdō 9956 157164 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''دهبنه''' ایسم ایته جی روستاهان [[مالفجان دهستان]] ،[[سیاکل]] شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان [[گیلان]] مئن جی کیشور [[ایران]]. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{شیرجوپشت دهستان روستاهان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] pie7i7gc6pwdbh674rg248s4ivs8qn1 157165 157164 2026-06-15T11:36:39Z Dokkōdō 9956 /* */ 157165 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''دهبنه''' ايته جه [[گيلان ٚ رۊستایان]] ايسه گه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{شیرجوپشت دهستان روستاهان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] ecyu55qfb2jty6tlp40jt1fkmbhmxev 157166 157165 2026-06-15T11:36:58Z Dokkōdō 9956 /* */ 157166 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''دهبنه''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه گه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{شیرجوپشت دهستان روستاهان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] 3bqh9p3vsnp7c332is41fsnltee5hhb 157168 157166 2026-06-15T11:38:46Z Dokkōdō 9956 157168 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''دهبنه''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه گه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{شیرجوپشت دهستان روستاهان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] [[fa:ده‌بنه (سیاهکل)]] sv1wzsw8yt3m6u88z6n2say0xtib1n0 157169 157168 2026-06-15T11:39:08Z Dokkōdō 9956 Dokkōdō [[دهبنه]]ˇ ولگه به [[دهبنه (سياکل)]] مۊنتقل بؤده 157168 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''دهبنه''' ايته جه [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه گه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{شیرجوپشت دهستان روستاهان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] [[fa:ده‌بنه (سیاهکل)]] sv1wzsw8yt3m6u88z6n2say0xtib1n0 0 5937 157141 157133 2026-06-15T10:46:01Z Dokkōdō 9956 نسخهٔ [[Special:Diff/157133|157133]] از [[Special:Contributions/رراانببب|رراانببب]] ([[User talk:رراانببب|بحث]]) خنثی شد 157141 wikitext text/x-wiki {{ناقص}} سیاهکل محله ایسم ایته جی روستاهان [[مالفجان دهستان]] ،[[سیاکل]] شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان [[گیلان]] مئن جی کیشور [[ایران]]. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{گیلان}} [[رده:جوغرافی]] t6l2c9urolw7eq1nwdfbyjx46446acf 157142 157141 2026-06-15T10:46:24Z Dokkōdō 9956 /* */ 157142 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} سیاهکل محله ایسم ایته جی روستاهان [[مالفجان دهستان]] ،[[سیاکل]] شهرستان بخش مرکزی ایسه اوستان [[گیلان]] مئن جی کیشور [[ایران]]. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{گیلان}} ==سربس== [[رده:جوغرافی]] 3lxbyl7m0ib2ebolvrxl2k20sdu6p0t 157143 157142 2026-06-15T10:50:04Z Dokkōdō 9956 /* */ 157143 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''سیاهکل محله''' ایته جي [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه گه [[سیاکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزی بخش]] ٚ [[مالفجان ٚ دهستان]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] ==سربس== [[رده:جوغرافی]] hbrb0wnpdktocxeqyspkqq6wy2zy63i 157144 157143 2026-06-15T10:50:16Z Dokkōdō 9956 /* */ 157144 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''سیاهکل محله''' ایته جي [[گيلان]] ٚ رۊستایان ايسه گه [[سياکل ٚ شأرستان]] ٚ [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزی بخش]] ٚ [[مالفجان ٚ دهستان]] ٚ مئن نهأ. {{مالفجان دهستان روستاهان}} {{سیاکل شهرستان بخش مرکزی دهستانان}} {{گیلان}} ==سربس== [[جرگه:سياکل ٚ شأرستان ٚ رۊستایان]] ==سربس== [[رده:جوغرافی]] o6fvlwh7lw9meq9ndlp6hnttcznlo78 0 9156 157160 157114 2026-06-15T11:29:43Z Dokkōdō 9956 /* */ 157160 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} جندین ایسم ایته روستا ایسه جه [[میاندورود کوچک دهستان]] ، [[شهرستان ساری|ساری]] شهرستان جه اوستان [[مازندران]] ، شومال [[ایران]] مین. {{میاندورود کوچک دهستان روستاهان}} {{ساری شهرستان مرکزی بخش دهستانان}} {{مازندران}} [[رده:جوغرافی]] 9rjczyhabomtsrvjtkjbt3wfu80kjr0 0 10227 157159 157130 2026-06-15T11:25:48Z Dokkōdō 9956 157159 wikitext text/x-wiki {{ایسفند}} **[[اول ایسفند]]: **[[دوم ایسفند]]: **[[سوم ایسفند]]: **[[چارم ایسفند]]: **[[پنجم ایسفند]]: **[[ششم ایسفند]]: **[[هفتم ایسفند]]: **[[هشتم ایسفند]]: **[[نهم ایسفند]]: **[[دهم ایسفند]]: **[[یازدهم ایسفند]]: **[[دوازدهم ایسفند]]: **[[سیزدهم ایسفند]]: **[[چاردهم ایسفند]]: **[[پانزدهم ایسفند]]: **[[شانزدهم ایسفند]]: **[[هفدهم ایسفند]]: **[[هیجدهم ایسفند]]: **[[نوزدهم ایسفند]]: **[[بیستم ایسفند]]: **[[بیست و یکم ایسفند]]: **[[بیست و دوم ایسفند]]: **[[بیست و سوم ایسفند]]: **[[بیست و چارم ایسفند]]: **[[بیست و پنجم ایسفند]]: **[[بیست و ششم ایسفند]]: **[[بیست و هفتم ایسفند]]: **[[بیست و هشتم ایسفند]]: **[[بیست و نهم ایسفند]]: **[[سی ام ایسفند]]: {{هجری شمسی ماهان}} [[رده:تارئخ]] aqczi45ykgdexw34j0zq3i5mdxo4abe 0 10451 157135 61074 2026-06-14T14:25:48Z NVNkz 18507 NVNkz صفحهٔ [[هفدهم تیر]] را به [[۱۷ تیر]] که تغییرمسیر بود منتقل کرد 61074 wikitext text/x-wiki {{ناقص}} ''' 17 [[تیر (ماه)| تیر]] خورشیدی موساویˇ با 30 ورفنه ما [[گالشی تقویم | گالشی ]] .''' {{تیر}} {{ورفنه}} ==ایتفاقان== ==تولدان== ==مرگان== ==توشکه== {{هجری شمسی ماهان}} {{گالشی ماهان}} [[رده : ورفنه روزان]] [[رده:تارئخ]] [[رده:تیر روزان]] a63dhkf7m682om5vl2hnpotztncwolo 0 10678 157161 157131 2026-06-15T11:30:24Z Dokkōdō 9956 157161 wikitext text/x-wiki {{ناقص}} {{ایسفند}} {{امیر}} ==ایتفاقان== ==تولدان== ==مرگان== ==بیرون پیوندان== {{هجری شمسی ماهان}} {{گالشی ماهان}} [[رده : امیرما روزان]] [[رده:تارئخ]] [[رده:ایسفند روزان]] m28jw2zu4ih73ckaciakyzfrpxzcosn 0 11262 157137 155483 2026-06-15T04:16:18Z ~2026-34865-58 18602 157137 wikitext text/x-wiki کآٚسپٚیٚآٚن دٚریٚآٚ نٚام جه کآٚسپٚیٚآٚنیآٚن آٚعیه، یٚنی گیلٚکٚآٚن/دٚیلٚمٚیٚآٚن/تٚهرٚآٚنٚیٚآٚن، مٚآٚزٚنیٚآٚن/سٚآٚرٚویٚآٚن/گٚرگٚآٚنٚیٚآٚن، تٚآٚتٚآٚن، کٚؤٚمسٚآٚن، و تٚآٚلٚشٚآٚن، گ اٚیرٚآٚن ٚپیلٚهٰ تٚرن لٚیکی/قٚؤٚمی جٚرگه/گٚؤٚرٚؤٚه اٚیسٚن! Caspian Sea’s name aka a 100% god damn fucking sure Sea’s name comes from the Caspiani, meaning the Gilak/Daylami/Tehrani, Mazani/Saravi/Gorgani, Tat, Koms, Talesh, who are Iran’s .largest ethnicity group tbffh{{بۊشؤسۊبراز}}کآٚسپٚیٚآٚن دٚریٚآٚ نٚام جه کآٚسپٚیٚآٚن آٚعیه، یٚنی گیلٚکٚآٚن/دٚیلٚمٚیٚآٚن/تٚهرٚآٚنٚیٚآٚن، مٚآٚزٚنیٚآٚن/سٚآٚرٚویٚآٚن/گٚرگٚآٚنٚیٚآٚن، تٚآٚتٚآٚن، کٚؤٚمسٚیٚآٚن، و تٚآٚلٚشٚآٚن، گ اٚیرٚآٚن ٚپیلٚهٰ تٚرن لٚیکی/قٚؤٚمی جٚرگه/گٚؤٚرٚؤٚه اٚیسٚن! '''کاٚٓسپي‌ئن''' یتا بادممون ترٚن لیکان جه بون گ [[کاٚٓسپیئهٚن دٚریاٚٓ/گٚر]] ورجه زیوش کوده بون و کنن به سرنوم هسایی ۵تا لیعک .( ایرانی بون) ایشون خوشون پیلاگدی و انتیفه واستی، پیله دریا ناما که اون ورجه زیوش کوردن بنان " کاسپیان، ایشونو نوموجرگه " قزوینوٚ نوم جه کاسپین اعیه. کآٚسپٚیٚآٚن دٚریٚآٚ نٚام جه کآٚسپٚیٚآٚن آٚعیه، یٚنی گیلٚکٚآٚن/دٚیلٚمٚیٚآٚن/تٚهرٚآٚنٚیٚآٚن، مٚآٚزٚنیٚآٚن/سٚآٚرٚویٚآٚن/گٚرگٚآٚنٚیٚآٚن، تٚآٚتٚآٚن، کٚؤٚمسٚیٚآٚن، و تٚآٚلٚشٚآٚن، گ اٚیرٚآٚن ٚپیلٚهٰ تٚرن لٚیکی/قٚؤٚمی جٚرگه/گٚؤٚرٚؤٚه اٚیسٚن! دکتر گیلکزاد " ایرات از آغاز تا مازنی سولان " کتاب میون بنوشته که قدیمی ترین مراجعی که کاسیونه جا نام ببرده، 24 قرن قبل میلاد مسیح شنه" کاسپی. علامته. اهمه گوئن کاسپی زوون = گیلکی زوون. كاسپي معنی ده يتاايرانی قومان ك کاس=روٚهشن ديم داشتي بينوٚ و یتا کاوٚس = کاهس/ابی و کو/سبز سامانو میان بینیشتن و زیوش بئودن. خشایارشاه Khashayar Shah هردوت]] خو مالیاتی فهرست میون که ایرانه جا تهیه بکورده به - ایشونه جا نام ببرده و بنوشته هخامنشیونا خراج دینه. هفتم کتاب " تاریخ هردوت" میون کاسیونا یه تا مسلح گروه نام ببردان که خشایارشاه یونان جنگ میون ببردن، و یونانو کامل ایران بییت ده. اقوام گيلک، تبری و تالشونو تات کومسی هموٚ اقوام كاسپيان ايسن کي اشانوٚ دابان پیلللتروٚ گتترو وزرگتر ایز بقیه ایرانی اقوامان ایسه . اشان که قبله امون آرییائیان [[ایران]] فلات مئن ، جی آوازه و پاریاوی برخوردار بون ، بلکه اوتویی که قدیمی نقشوهان مئن نشان دهه [[دریای کاسپین]] ورجا ، روده اسپی رو (سپیده رو) ویرجا کاسپیانزیوش کدرن. دانشمندانی [[هنری فیلد]] ،[[ارنست هرتسفیلد]] و [[سر ارتور کیث]] مانستن بر ا باوریدی که کاسپیان هیزاریه چهارم و پنجم مئن قبل جی میلاد [[کیشاورز]] بون و کشاورزی دانشا دریا کناران کاسپین مئن و اطراف رودخانان [[سند]] ، [[جیحون]] ، [[سیحون]] ، [[دجله]] و [[فرات]] مونتشرا گودده. کاسپیان لیکان ده نام ، اهمه جی [[هخامنشی]] اسناد و کتیبه هان مئن بامو ، اما [[هرودوت]] ، تاریخ نویس باستان دوره فهرست مالیاتی ای که جی [[ایران]] تهیه بوگوده بو مئن ، ضمن شرح اوستان یازدهم ، جی کاسپیان هم نام ببرده. به نوشتیه هرودوت ، اوشان سالانه ۲۰۰ تالان(۲۶ یا ۲۷ کیلوگرم) نقره به هخامنشی دولت خراج فادادی. هتویی بندان ۶۷ و ۶۸ کتاب هفتم تاریخ هیرودوت مئن، جی کاسیان به عونوان گروههان مسلحی که [[خشایارشا]] سپاه واسی جنگ با یونانئن مئن کومک بوگودده، یاد ببو . زمان یورش [[اسفندی]] به [[ایران]] مئن، کاسیان و كاسپيان شاه ايران مرا برابر او ک ایرانیم بو سپاه موقاومت زیادی جی خودشان نیشان بداده و ان سولمیجیک، لندم/کیرم تو کوص ان زنای مازنی تهران، وراری بدعن. جیگانی که خوشانه ایسمه جی قوم کاس بیگیفتیدی: به جز کاسپی دریا که نقشه هان جهانی مئن به [[دریای کاسپین]] معروف ایسه ، [[قفقاز]] کوه (کوه کاس) ) mountain)و شهرهان [[قزوین]] (کاسپین) و [[کاشان آران فریدن و شهر ونیز در ایتالیا ]] خوشانه ایسمه جی کاسپیان نام بیته. == سربس == کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان ۱۵۷۵ خورشیدی [[Category:مردوم]] [[Category:تارئخ]] assas0okoh6s2gfs4leqfle56upkdut 157140 157137 2026-06-15T10:44:53Z Dokkōdō 9956 نسخهٔ [[Special:Diff/157137|157137]] از [[Special:Contributions/~2026-34865-58|~2026-34865-58]] ([[User talk:~2026-34865-58|بحث]]) خنثی شد 157140 wikitext text/x-wiki {{بۊشؤسۊبراز}} [[پرونده:Middle East Cultural Historical Zones.svg|350px|بندانگشتی|کاسپي‌ئن ٚ فرهنگي منطقه‌ئان ٚ نخشه]] '''کاٚٓسپي‌ئن''' ايته جه معروف‌ترین قومی-ین که [[کاسپي درىا]] ورجه زندگی کوردن.( ایرانی بون) ایشون خوشون شهرت و اهمیت واستی، پیلا دریاچه ناما که اون ورجه زندگی کوردن بنان " کاسپین " الونم غربیون ای دریاچا کاسپین نامن. برخیون اعتقاد دارن قزوین نام از این دریاچه نام بومیه چون قزوین پیشترون ایشون اول قلمرو به. دکتر گیرشمن کتاب " ایارن از آغاز تا رابويد " میون بنوشته که قدیمی ترین مراجعی که کاسیونه جا نام ببرده، 24 قرن قبل میلاد مسیح شنه" کاسپی جم کاسه. " پی " پسوند جم علامته. اهمه گوئن کاسپی زوون = گیلکی زوون. كاسپي معنی ده يتاايرانی قوم ك کاس=روٚهشن ديم داشتي بينوٚ و یتا کاوٚس = کاهس/ابی و سبز سامانو میان بینیشتن و زیوش بئودن. هردوت]] خو مالیاتی فهرست میون که ایرانه جا تهیه بکورده به - ایشونه جا نام ببرده و بنوشته هخامنشیونا خراج دینه. هفتم کتاب " تاریخ هردوت" میون کاسیونا یه تا مسلح گروه نام ببردان که خشایارشایا یونان جنگ میون ببردن، و یونانو ایرانبیگرفت. اقوام گيلک، تبری و تالشونو تات هموٚ اقوام كاسپيان ايسن کي اشانوٚ دابان پیلللتروٚ گتترو وزرگتر ایز بقیه ایرانی اقوامان ایسه . اشان که قبله امون آرییائیان [[ایران]] فلات مئن ، جی آوازه و پاریاوی برخوردار بون ، بلکه اوتویی که قدیمی نقشوهان مئن نشان دهه [[دریای کاسپین]] ورجا ، روده اسپی رو (سپیده رو) ویرجا کاسپیانزیوش کدرن. دانشمندانی [[هنری فیلد]] ،[[ارنست هرتسفیلد]] و [[سر ارتور کیث]] مانستن بر ا باوریدی که کاسپیان هیزاریه چهارم و پنجم مئن قبل جی میلاد [[کیشاورز]] بون و کشاورزی دانشا دریا کناران کاسپین مئن و اطراف رودخانان [[سند]] ، [[جیحون]] ، [[سیحون]] ، [[دجله]] و [[فرات]] مونتشرا گودده. قوم کاس نام ، هیتتا جی [[هخامنشی]] اسناد و کتیبه هان مئن نامو ، اما [[هرودوت]] ، تاریخ نویس باستان دوره فهرست مالیاتی ای که جی [[ایران]] تهیه بوگوده بو مئن ، ضمن شرح اوستان یازدهم ، جی کاسپیان هم نام ببرده. به نوشتیه هرودوت ، اوشان سالانه ۲۰۰ تالان(۲۶ یا ۲۷ کیلوگرم) نقره به هخامنشی دولت خراج فادادی. هتویی بندان ۶۷ و ۶۸ کتاب هفتم تاریخ هیرودوت مئن، جی کاسیان به عونوان گروههان مسلحی که [[خشایارشا]] سپاه واسی جنگ با یونانئن مئن کومک بوگودده، یاد ببو . زمان یورش [[اسکندر]] به [[ایران]] مئن، کاسیان و كاسپيان شاه ايران مرا برابر یونانی و مقدونی سپاه موقاومت زیادی جی خودشان نیشان بداده و اسکندر کوصمیجیکوٚ وراری بدن. جیگانی که خوشانه ایسمه جی قوم کاس بیگیفتیدی: به جز کاسپی دریا که نقشه هان جهانی مئن به [[دریای کاسپین]] معروف ایسه ، [[قفقاز]] کوه (کوه کاس) ) mountain)و شهرهان [[قزوین]] (کاسپین) و [[کاشان آران فریدن و شهر ونیز در ایتالیا ]] خوشانه ایسمه جی نام قوم کاس بیگیفتده. == سربس == کتاب گیلان – جلد اول- انتشارات گروه پژوهشگران ایران – چاپ دوم- زمستان 1380 خورشیدی [[Category:مردوم]] [[Category:تارئخ]] anl04bq5i7muiqywym57v2n4924tyuk 0 11361 157172 156544 2026-06-15T11:43:46Z Dokkōdō 9956 /* */ 157172 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} [[پرونده:ard1.jpg|left|thumb|اردبیل]] '''نمین''' ايته جه [[ايران]] ٚ شأران ايسه گه [[أردبيل ٚ اۊستان]] ٚ [[[نمين ٚ شأرستان]] ٚ [[نمين ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ نمين ٚ شأرستان ٚ مرکز ني ايسه. ==دئنی جیگان== ==جورواجور== ==توشکه== {{اردبیل سرشناسان}} {{اردبیل شهران}} {{اردبیل }} [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:شهر]] [[Category:ایرانˇ شهرؤن]] [[Category:آسیا شهرؤن]] [[Category:اردبیل شهرؤن]] [[رده:جوغرافی]] 5617p1l6ovtd2fgtvk70bophspvyqng 157173 157172 2026-06-15T11:44:04Z Dokkōdō 9956 /* */ 157173 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} [[پرونده:ard1.jpg|left|thumb|اردبیل]] '''نمین''' ايته جه [[ايران]] ٚ شأران ايسه گه [[أردبيل ٚ اۊستان]] ٚ [[نمين ٚ شأرستان]] ٚ [[نمين ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ نمين ٚ شأرستان ٚ مرکز ني ايسه. ==دئنی جیگان== ==جورواجور== ==توشکه== {{اردبیل سرشناسان}} {{اردبیل شهران}} {{اردبیل }} [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:شهر]] [[Category:ایرانˇ شهرؤن]] [[Category:آسیا شهرؤن]] [[Category:اردبیل شهرؤن]] [[رده:جوغرافی]] mytbuj9v264v4jnkd142y9bb76517it 157174 157173 2026-06-15T11:50:07Z Dokkōdō 9956 157174 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} [[پرونده:ard1.jpg|left|thumb|اردبیل]] '''نمین''' ايته جه [[ايران]] ٚ شأران ايسه گه [[أردبيل ٚ اۊستان]] ٚ [[نمين ٚ شأرستان]] ٚ [[نمين ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] ٚ مئن نهأ ؤ نمين ٚ شأرستان ٚ مرکز ني ايسه. ==دئنی جیگان== ==جورواجور== ==توشکه== {{اردبیل سرشناسان}} {{اردبیل شهران}} {{اردبیل }} ==سربس== [[Category:سیاسی جوغرافی]] [[Category:شهر]] [[Category:ایرانˇ شهرؤن]] [[Category:آسیا شهرؤن]] [[Category:اردبیل شهرؤن]] [[رده:جوغرافی]] [[fa:نمین]] i7o06hfkv33r4xw4awi7r2ilwp9nwqe 0 12642 157171 156500 2026-06-15T11:41:16Z Dokkōdō 9956 157171 wikitext text/x-wiki '''تالشي زوؤن''' (تالشي جي: تالشِ زوؤن) ايران ٚ خۊرخۊسي کلسيا زوؤنؤن ٚ ريشه أجي ايسه. بسيار زياد [[تاتي زوؤن|تاتي زوؤن-ه]] مؤندنه حتي يپأره زوؤنشيناسي سربسؤن (اتنؤلؤگ ٚ مۊسؤن) اي دۊته-أ يکته در نظر بيته-دأنه. اي زوؤن [[تالش|تالشؤن]] ٚ شئه ؤ [[کاسپينˇ زوانان|کاسپي دريا ديمه زوؤنؤن]] ٚ خؤنواده جي ايسه ؤ [[گيلکي]] ؤ [[مازندراني زوؤن|مازندراني]] أمرأ همريشه-أى ولي ايشؤن ٚ أمرأ پۊر تؤفير کؤنه.<ref>[http://www.example.org شباهت ها و تفاوت هاي تالشي گيلكي و مازندراني]، Jahad Daneshgahi. (in Persian</ref> اي زوؤن ٚ گۊيشورؤن، [[گيلان]] ٚ [[خۊرخۊس]] ؤ [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] نسؤم (لنکران ؤ آستارا ولايت) زيوسه-درن، بأني [[نمین]] ٚ ميئن أني گلف-گلف ايسأن.<ref name="Ethnologue">[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=tly Ethnologue report for Talysh]</ref> [[پرونده:Talysh language dialects.svg|300px|بندانگشتی|تالشی زوؤن ٚ حدۊد ؤ ثغۊر. نارنجي: نسايي تالشي (خۊشابر ؤ شاندرمن). سبز: مرکزي تالشي (تالش). بنفش: کلسيايي تالشي (لنکران ؤ لوندويل)]] [[فاىل:Map of Caspian Languages in Iran and Azerbaijan.png|بندانگشتی| تالشي زوؤن گۊىشؤن ٚ نخشه.]] ==واجه-شيناسي == {| class="wikitable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0" style="border:1px solid #aaa; border-collapse:collapse; text-align: center; background:white;" |- !style="width:70px; background:#ADD8E6;"|اينگيليسي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|زازاکي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|کلسيايي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|مرکزي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|نسايي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|تاتي !style="width:80px; background:#ADD8E6;"|گيلکي |- |big || pilla|| ? ||yâl || yâl || pilla ||پيله |- |boy, son || za || zoa, zua || zôa, zue || zu'a, zoa || zâ || ريکه |- |bride || veyv || vayü || vayu || gēša, veyb || vayu, vēi || گيشه |- |cat || pisink || kete, pišik, piš || peču || peču, pešu, piši || pešu || پيچه |- |cry (v) || berma || bamē || beramestē || beramē || beramesan || أرسۊ |- |daughter, girl (little) || keyna/kille || kina, kela || kilu, kela || kina, kel(l)a || kille, kilik || لاکۊ |- |day || roc/roz || rüž, ruj || ruz || ruz, roz || ruz || رۊج |- |eat (v) || hverde || hardē || hardē || hardē || hardan || خؤردن |- |egg || heak, uvay || uva, muqna, uya || âgla || merqona || xâ, merqowna || مرغؤنه |- |eye || çem || čâš || čaš, čam || čēm || čašm || چۊم |- |father || per, piyer || dada, piya, biya || dada || ? || pē || پئر |- |fear (v) || tarsey || purnē, târsē || târsinē, tarsestē || tarsē || tarsesan || ترسئن |- |flag || bayrok || filak || parčam || ? || ? || بيدۊق |- |food || xuruk || xerâk || xerâk || xerâk || xuruk || خۊراک |- |go (v) || şè || šē || šē || šē || šiyan || شؤن |- |house/room || kàye/ka || ka || ka || ka || ka ||خؤنه |- |language; tongue ||zıvon, zun || zivon || zun || zavon || zuân || زوؤن |- |moon || aşm, meng || mâng, uvešim || mâng || mang || mung, meng || مانگ |- |mother || mar,may, mayer || mua, mu, nana || nana || ? || mâ, dēdē, nana || مأر |- |mouth || fek, gavé || qav, gav || ga, gav, ga(f) || qar || gar || دهأن |- |night || şaw || šav || şaw || šav || šav || أسب |- |north || şımal|| kubasu || šimâl || ? || ? || کلسيا |- |rice || berzé || berz || berz || berj || berenj || بج |- |say (v) || vâtē|| votē || vâtē || vâtē || vâtan || گۊتن |- |sister || Xvâyer|| huva, hova, ho || xâlâ, xolo || xâ || xâv, xâ || خاخۊر |- |small || kuşkek|| ruk, gada || ruk || ruk || velle, xš || کۊچي، کۊجه |- |sunset || maqrib || šânga || maqrib || ? || ? || شنسر |- |sunshine || tinc, aftab, xvorşid|| şefhaši || âftâv || ? || ? || أفتؤ |- |water || ov, av|| uv, ôv || âv || âv || âv || أؤ |- |woman, wife || cen || žēn || žēn, žen || yen, žen || zanle, zan ||زن |- |yesterday || vizer || zina || zir, izer || zir, zer || zir || ديرۊ |- |} {{Incubator|code=tly}} ==سربس== {{جيرنويس}} [[رده:کاسپي زوانؤن]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] [[جرگه:زوان]] 1uun0fah0hmolca431dc3mj91ldddg0 0 13997 157175 157129 2026-06-15T11:51:17Z Dokkōdō 9956 157175 wikitext text/x-wiki <div dir="rtl"><br /> [[گيلکی]] شعره دو جور شأ رج‌بندی کودن: نوع و زمات. نوع: [[چاردؤنه]]، غزل، شعر نو، [[هساشعر]] زمات: قبل از [[مشروطه]] کلاسيک، مشروطه کلاسيک، قبل از [[انقلاب]]، انقلاب پسی، معاصر (شعر نو و )[[هساشعر]]) گيلکی شعر، اگه تا هسا زنده ايسه و هر روج، ديروج ِ جی ويشتر خال کؤنه و تی‌تی در ابئنه، گيلکی شاعرؤن ِ واسی ايسه کی [[اميرپازواری]] زمات جی تا هسا، [[گيلکی]] زوان امره شعر گوته درن و خوشؤن ِ احساسه خوشؤن شعر ِ مئن جيگا دأ درن. اگه خأنين چن نمونه گيلکی شعر بخانين و بشتؤيين، ايرهٰ [[تونگوله]] بزنين: [https://web.archive.org/web/20061016135708/http://www.varg.ir/archives/cat-2/index.php گيلکی شعر، ورگ مئن] {{Naqes}} [https://web.archive.org/web/20120227164358/http://glk.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF_%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86_%D8%A8%D9%8A%D9%86_%D8%B4%D8%A7%D9%84%D9%83%D9%88%D9%87%D9%8A احمد جهان بین شالکوهی] [[category: Näqəs maqälan]] [[Category:ادب]] [[رده:حىاتي وانويسؤن]] jryfnrywlzscbdh6mr1fltn9tsq3xle 0 15084 157151 157042 2026-06-15T11:05:20Z Dokkōdō 9956 157151 wikitext text/x-wiki {{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه |زوان ٚ نام= گيلکي |زوان ٚ بۊمي نام= گيلکي، گيليکي، گئلکي |زوان ٚ باخي نامان= |زوان ٚ داميشک ٚ نامان= |تصویر= Gilaki in Nastaliq.png |اندازه تصویر= 250px |زوان ٚ بومي جيگایان= کاسپين ٚ نسا |گۊتنکسان ٚ شۊمار= |زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي کلسيايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي کلسيايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}گيلکي |أولي گۊنه‌ئن= |معىار ٚ گۊنه‌ئن= |گۊىشان= |لئجه‌ئن= |نيويشتن ٚ سيستم= [[گيلکي أليفبي]] |زوان ٚ رسمي جيگایان= |أقليت ٚ زوان= |زوان ٚ آکادمي‌ئن= |ايزؤ ۱–۶۳۹= |ايزؤ ۲–۶۳۹= |ايزؤ ۳–۶۳۹= glk |گلاتؤلؤگ= |زوان شينأسي= }} '''گيلٚکي''' (واگۊىه: /Giləki/) گه '''گئلکي''' ؤ '''گيليکي''' ني دؤخؤنن، یته زوؤن ٚ نؤم هيسه گه [[گيلک|گيلکؤن]] اۊن ٚ أمرأ گب زنن. اي زوؤن [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ٚ شي هيسه یأ [[ايراني خۊرخؤسي-کليسایي]] هال ٚ مئن قرار بیته دأره.<ref>https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> ألبت بأضي هامۊجشؤن اين-ه گۊنن گه گيلکي، کارتولي (نسا-قفقازي) زوؤنؤن ٚ اٚرأني مۊشترک ٚ جرگه‌شينأسي ٚ خؤصۊصيات ٚ دارا هيسه.<ref>http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0960982206011390</ref><ref>Academic American Encyclopedia By Grolier Incorporated, page 294</ref><ref>The Tati language group in the sociolinguistic context of Northwestern Iran and Transcaucasia By D.Stilo, pages 137-185</ref> اي زوؤن ٚ گۊتنکسؤن ٚ تئداد-ه [[اتنؤلؤگ]] سال ٚ ۲۰۱۷ مئن ۴٬۳۸۰٬۰۰۰ نفر تخمين بزأ دأره.<ref>https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> گه ألبت مۊختلف ٚ سربسؤن ٚ مئن اي آمار جيرجؤر دأره. اي زوؤن ٚ جۊغرأفي شر-ه [[کاسپي دریا]] ٚ نسایي لک ٚ جي دا [[ألبۊرز ٚ ارتفاعات]] مؤعرفي گۊده شأنه. ولي اين ٚ طۊلي (جۊغرافي طۊل، خۊرتؤو-خۊرخؤس) محدۊده سر نظرات مۊتناقضه یأ ايختلافات نيأ. اي زوؤن هيچته کيشور ٚ مئن رسميتي ندأره. گيلکي‌ئه معمۊلا عربي-گيلکي خط ٚ جي نويسنن. ==گۊیشؤن== گيلکي زوؤن-ه فی‌الواقع اين ٚ [[لفظˇ زنجيله|زنجيله‌یي گۊیشؤن]] چاؤننن ؤ هۊته گه اۊن ٚ نؤم ٚ جي مۊشخصه زنجيل ٚ مۊسؤن کسن-ه مۊرتبط أ وصل هيسن. خلئن سأی بؤده دأرن گه گيلکي‌ گۊیشؤن-ه تقسيم بؤنن ؤ اۊشؤن ٚ ره محدۊده مشخص چاؤنن أمما اي تقسيمؤن کسن ٚ همرأ خلي متناقضن. یه پأره زوؤن‌شناسؤن أ هامۊج‌کسؤن معتقدن گيلان أ مازرۊن ٚ گۊیشؤن-ه خأن یته زوؤن ٚ شي دؤنسن گه گيلکي/تبري دؤخؤندن بۊنه. # # # # # ==گيلکي واجه‌ئن== اي سري جه گيلکي واجه‌ئن دۊ ته بيه‌پس ؤ بيه‌پيشˇ لئجه أمرأ [[فارسي]] ؤ [[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] معادلانˇ ورجه: {| class="wikitable" ! فارسي ! بيه پيش ! بيه پس ! اينگيليسي |- | صورت / چهره | ديم || ديم | Face |- |زمان | زمات، زمت || زمات | Time |- | بالا | جؤر|| جؤر | Up |- | پایین | جير || جير | Down |- |زیر |بۊن |بۊن |Under |- | پدر | پئر || پئر | Father |- | کودک / بچه | زأک، زأی || زای / زاک | Baby / Kid |- | پسر | ريکه، وچه || رِی / رِئک | Boy |- | دختر | لاکۊ / دتر || کؤر / کیلکا / لؤی / دَتَر | girl / Daughter |- |پدر زن |زن پئر || زن پئر |Father in law |- |مادر |مار || مار |Mother |- |خواهر |خاخۊر || خاخۊر |Sister |- |برادر |برار، برأر || برار |Brother |- |برادر شوهر |شۊ برأر || مردˇ برار |Brother in law |- |مادر شوهر |شۊ مار|| مردˇ مار |Mother in law |- | بزرگ | پيله، پيلا || پيله | Great |- | لیز / سُر | ليسک || ليسک | Lubricious |- | ترد و شکننده | کرچ || کَرچ | Brittle |- | آویزان کردن / آویختن | وارگنئن، درگئنتن || اۊرگادن / وارگادن | Hangning |- | به دنبال کشیدن | هکشئن || فَکِشِن / دکشن | Drag |- | مکیدن | فۊدۊشتن || فۊدۊشتن / اۊدۊشتن | Sucking |- | میل داشتن | واسَن || واستن | Appetite or Desire |- | ریختن مایعات | فؤدن، شؤندن، کألئن || فۊکۊدن / فۊگۊدن | Pouring of Liquids |- | درخت | دار || دار | Tree |- | زنبور | سیفتال || گَرزَک | Bee |- |سنجاقک |تيتيل |چيچيلاس / ککر |Dragonfly |- | گاو | گؤ، مال || گاب | Cow |- | گربه/بچه گربه | پیچا/پیچا کوته || پیچا/پیچا کوته | Cat/Kitty |- |گردو |آغۊز / گۊرکان |آغۊز |Nut |- | اردک | بیلی / سیکا | بیلی | duck |- |مرغ خانگی | کرک || کَرک | Hen |- | گنجشک | ملجه / چيچيني || چيچيني | Sparrow |- |مار |ميۊلئم |لانتي |Snake |} ==گيلکي دابدستور== ===أليفبي=== گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته<ref>محمود پاینده لنگرودی. فرهنگ گیل و دیلم. نشر امیرکبیر. ۱۳۶۸.</ref> جي فرسه أمي دس ايتؤره: {| class="wikitable" |- ! رديف !! حرفˇنؤم !! حرف |- | ۱ || کۊجي هفت || ˇ |- | ۲ || أليف || آ، أ، ا |- | ۳ || بي || ب |- | ۴ || پي || پ |- | ۵ || تي || ت |- | ۶ || ثي || ث |- | ۷ || جأم || ج |- | ۸ || چي || چ |- | ۹ || حي || ح |- | ۱۰ || خي || خ |- | ۱۱ || دال || د |- | ۱۲ || ذال || ذ |- | ۱۳ || ري || ر |- | ۱۴ || زي || ز |- | ۱۵ || ژي || ژ |- | ۱۶ || سين || س |- | ۱۷ || شين || ش |- | ۱۸ || صات || ص |- | ۱۹ || ضات || ض |- | ۲۰ || طأى || ط |- | ۲۱ || ظأى || ظ |- | ۲۲ || عىن || ع |- | ۲۳ || غىن || غ |- | ۲۴ || في || ف |- | ۲۵ || قاف || ق |- | ۲۶ || کاف || ک |- | ۲۷ || گاف || گ |- | ۲۸ || لام || ل |- | ۲۹ || ميم || م |- | ۳۰ || نۊن || ن |- | ۳۱ || وؤ || و، ۊ، ؤ |- | ۳۲ || ىه || ي، ى، ئ |- | ۳۳ || هئ گرد || ه |} [[پرونده:گيلکي أليفبي.ogg|بندانگشتی|راست|گيلکي أليفبي]] === چنته گيلکي کلمه === گيلکي کلمه‌ٰن، باخی [[هند و اوروپپایی|هندواۊرۊپاىي زوانؤن]]ˇ همره پۊر اشتراک دأنه. اي زوان، عربی ؤ فارسی جی‌م پۊر کلمه هیته ؤ کلمه ني ایشؤنه هدأ.<ref>[http://v6rg.com/?p=9412 ورگ. چنته نؤکته، گيلکي و فارسی و ایشؤنˇ هدأهگیرˇ جی.]</ref> {| class="wikitable" ! گيلکي || اینگیلیسی || فارسی ||کۊردي |- | دیم || Face || صورت || Dîmen |- | زأی/ زأک/ وچه || Baby/Kid || کودک/بچه || Zarok |- | پیلˇپئر پیلˇابا آبابو،آبابا، پیله اقه |Grand Father |پدربزرگ |Bapîr |- | جؤر || Up || بالا|| jûr/Jûrewe |- | اساره/ رؤجا || Star || ستاره || Estêre/Stêrk |- | لاکو/ کؤر/ کیجا/ کئلکا || Girl || دختر || Kıç/Kîj |- | ریکه/ رئک/ رئه/ وچه || Boy || پسر || Kurr |- | پیتار || Ant || مورچه || Mêlûre |- | سیفتال/ گرزک || Bee || زنبور|| Hengejalle |- | پیچا/ پیچه || Cat || گربه || Pışîle |- | نسا || Shadow || سایه || Nısê/Sêwer |- | پیله/ گأت || Great || بزرگ || Gewre |- | پئر || Father || پدر || Bawk |- | فودوشتن || Suck|| مکیدن || Mıjîn |- | وأستن/ یأسه || Appetite/ Desire || اشتها ىا میل || ? |- | فودن/ شؤندن || Pouring of liquids|| ریختن مایعات || Rıjanın/ Rıştın |- | لیسک || Lubricious|| لیز/لغزنده || Lûs/Xız |- | کرچ/ کرج || Brittle || ترد و شکننده || Puşke |- | دار || Tree|| دار/درخت || Dar |- | چیشنک/ ملجه/ چیچینی || Sparrow|| گنجشک || Peresêlke/ Çoleke |- | بشو || Go || برو || Pıço |- | هگیر/ فگیر || Take it in your hand || بگیر || Bıgre |- | هنگیر/ فنگیر || Dont take in your hand|| نگیر || Megre |- | پورد || Bridge|| پل || Pırd |} ===خؤندشؤن ؤ حرفؤن=== گيلکی بیسˇ دو ته حرف (صامت ىا همخوان) دأنه: {| class="wikitable" ! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن |- | پ || p || پورد |- | ب || b || بال |- | ت/ط || t || توم |- | د || d || دأره |- | ک || k || کرجي |- | گ || g || گأره |- | غ/ق || q || قاش |- | ف || f || فو |- | و || v || وأرش |- | س/ص/ث || s || ساق |- | ز/ض/ظ/ذ || z || زور |- | ش || š || شل |- | ژ || ž || ژیویر |- | خ || x || خؤنخا |- | ه/ح || h || هئن |- | چ || c || چوچار |- | ج || j || جیگه |- | ر || r || راب |- | ل || l || لاس |- | م || m || مره |- | ن || n || نمکار |- | ی || y || یالمند |} هف ته ني ساده خؤندش (مصوت ىا واکه) دأنه: {| class="wikitable" ! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن |- | آ || ā || کال |- | او (ۊ) || u || سو |- | اي (ي) || i || شیم |- | ئ || e || گئشه |- | ؤ || o || چؤ |- | أ ||a || هأن |- | ٚ || ə || کل |} بانی سه جرگه تویم (مرکب) خؤندش<ref>مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۷.</ref>: {| class="wikitable" ! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن |- | ؤۊ || ou || اؤۊربۊ (امرود) /ourbu/ |- | آۊ || āu || زاۊ (شکؤمدار زنأی) /zāu/ |- | آي || āi || ماي (ماهی) /māi/ |- | ئي || ei || خئيل (جرگه) /xeil/ |- | ۊؤ || uo || تۊؤر (تبر) /tuor/ |} {| class="wikitable" ! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن |- | ئی || ey || رئی (ریکه) /rey/ |- | ٚی || əy || میدان /məydān/ |- | أی || ay || أیوار (ای دفأر) /ayvār/ |- | آی || āy || هأرای (زهار، فریاد) /harāy/ |- | ؤی || oy || کؤیتا (کؤکته) /koytā/ |- | ۊی || uy || اۊیتا (اؤکته) /uytā/ |} {| class="wikitable" ! گيلکي || فؤنؤتیک || مورسؤن |- | آؤ || āw || ناؤدان /nāwdān/ |- | ؤ || ow || اؤلاد /owlād/ |- | أؤ || aw || أؤدؤ (دهن‌وله) /awdo/ |- | ٚؤ || əw || خؤخوره (خرناسه) /xəwxurə/ |} آخری خؤندش (ə) یکجور خؤندشه کي گيلکي مئن همه ته خؤندشؤن جي ویشتر به کار شنه ؤ یکچی ایسه a ؤ e مئن. گيلکي خؤندشؤنˇ بولندی (ارتفاع) (فارسی زوانه بدئه) کمه. <ref>مسعود پورهادی. زبان گيلکي. دانشنامه‌ی فرهنگ و تمدن گیلان، جلد ۱۶. رشت: نشر ایلیا ۱۳۸۷. ص۲۶.</ref> ===نامتا'ن (ضميرؤن)=== ====شخصي نامتا==== گيلکي مئن شخصي نامتا دۊ جۊره<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref>: =====الف. سيوا شخصي نامتا===== {| class="wikitable" ! سيوا نامتا || شخصي نامتا (فاعلي) || شخصي نامتا (مفعۊلي) |- | أول شخصˇ فرد || مۊ، من || مأ، مره |- | دوم شخصˇ فرد || تۊ || تأ، تره |- | سىؤم شخصˇ فرد || اۊن، اۊ || اۊنه، وره |- | أول شخصˇ جم || أمان، أما، أمه، أمۊ، آمۊ || أمره |- | دوم شخصˇ جم || شۊمان، شۊما، شمه، شۊمۊ، شمۊ || شمره |- | سىؤم شخصˇ جم || أشان، ايشؤن (اۊشؤن)، ايشان || أشأنه، ايشؤنه (اۊشؤنه)، ايشانه |} =====ب. دشکسه شخصي نامتا===== ===فاعل=== گيلکي مئن، فاعل، شخص ؤ شماره' جي، فعلˇ همرأ جۊره<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref>: ''مرىم ظرفؤنه بۊشؤسته.'' ''مرىم ؤ زهرا ظرفؤنه بۊشؤستن.'' فاعل تينه حذف بۊبۊن ؤ فاعلˇ شخص ؤ شماره شأنه فعلˇ شناسه' جي فأمسن<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref>: ''مۊ شنم. -> شنم.'' ''اۊ کيتابه هأىته. -> کيتابه هأىته.'' ===فعل=== گيلکي مئن فعل دۊ ته بنه دأنه: '''هسا بنه''' (مضارع) کي اۊنأجي اخباري هسا ؤ التزامي هسا ؤ أمر چاگۊده بنه باني '''بۊگذشته بنه''' کي مصدر ؤ مفعۊلي صفت ؤ بۊگذشته فعلؤن اۊنأجي چاگۊده بنه.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> ====مصدر==== مصدر، -ən ؤ -an همرأ تمنأ بنه. أگه ىکته فعلˇ بنه خؤندشˇ همرأ سر بمأ، اينˇ مصدر -n گينه: ''زئن'' ؤ ''خؤردن'' ؤ ''فۊدن''ˇ مۊسؤن. ====ماضي صرفان==== گيلکي مئن ماضي ساده و ماضي استمراري به ترتيب ايته بساته بۊنن: *ماضي ساده: ب+بؤگذشته بۊنه+شناسه<ref>فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx</ref> *ماضي استمراري: بؤگذشته بۊنه+شناسه<ref>فرهنگ قادري || http://khurtav.blogfa.com/post-80.aspx</ref> {| class="wikitable" ! مصدر || بۊگذشته بۊنه || ماضي ساده؛ اول شخص مفرد || ماضي استمراري؛ اول شخص مفرد |- | خؤفتن || خؤفت || بخؤفتم || خؤفتم، خؤفتمه |- | خؤتن || خؤت || بخؤتم || خؤتم |- | بختن || خت || بختم || ختم |} ===قىد=== نحوي أگه نيگا بۊکۊنيم گيلکي مئن دۊ جرگه قىد دأنيم: ىک جرگه '''حتماً''' ؤ '''مثلاً'''ˇ مۊسؤن قىدؤن ؤ ىک جرگه' ني '''خئلي''' ؤ '''ويشتر'''ˇ مۊسؤن.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> دومي جرگه قىدؤنه نشأنه جۊمله سر أردن: خئلي حسن کتاب خؤنه. أول جرگه '''جۊمله قىد''' ايسن أمما دومي جرگه، '''فعلي جرگه قىد'''ن.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> ===جۊمله=== گيلکي مئن کلمه'نˇ ترتيب ''فاعل-مفعۊل-فعل'' ايسه.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> بسچي گاگلف مفعۊل تينه فعلˇ پسي بأ أمما مننئه فاعلˇ پيش بأ: ''علي کيتابه خؤنه.'' ''علي خؤنه کيتابه.'' ====ناشخصي ساخت==== ناشخصي ىا غىرˇشخصي جۊمله'ن اۊ جۊمله'نن کي ايشؤنˇ فعل، خۊشؤنˇ فاعلˇ همرأ جۊر نئه ؤ اي جۊمله'نˇ فعلˇشناسه سىؤم شخصˇ فرد ايسه: '''مأ تشنه'.'''<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> اي جۊمله'نˇ فعلؤن حسي ايسن ؤ ىعني ىکته مرجع خأنن کي ىکته تجرۊبه ىا حسه نسبت بدئن اۊ مرجعه. پس مننئن '''نمأ نامتا''' (ضمير ناملفوظ) بدأرن: گۊشنه'.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> اي جۊمله'نˇ مئن، فعلˇ مرجع مننئه بيجؤن بۊبۊن. پس أگه تينيم بدأريم: ''مأ گۊشنه''' ىا ''حسنه گۊشنه''' ىا ''سگؤنه گۊشنه'''؛ مننيم بۊگؤىم ''ميزه گۊشنه'''.<ref>علی درزی. مریم دانای طوسی. [http://v6rg.com/?p=10675 ساخت غیرشخصی در گویش گیلکی شهرستان لاهیجان]</ref> اۊ نؤمي جرگه کي ناشخصي جۊمله'نˇ سر هأنه، فاعل نئه؛ اي نؤمي جرگه مفعۊله کي شنه فاعلˇ خالي جيگه مئن نيشينه ==گيلکي خط== ''_{اصلˇ وانيويس: [[گيلکي نیویشتن]]}'' صد سالˇ أخيرˇ مئ هرکي هرجۊر کي دوس دأشت گيلکي بنويشته کي البته ويشتري آرامي خطˇ جي نيويسنن کي ايرانˇ مئن به اشتبا<ref>http://v6rg.com/?p=10458#g1</ref> عربي ىا فارسي خۊ دۊخؤنده بنه؛ اي خطˇ مئن هرکي هرجۊر داب ض زاکۊن کي دۊرۊس تشخيص بده عمل کؤنه امما [[گیله‌وا|گيلوا]] مجله يکته دابدستۊر پيش بنأبۊ کي کم-کم بۊبؤ دابدستۊري کي گيلوا مئن بکي-ويريس بکارشنه ؤ اينˇ اصليترين کارکتر کۊچˇ هف (ˇ) ايسه. ۱۵۸۸ اسفندار ما، [[ورگ (اينترنتي جيگه)|ورگ]]، گيلوا دابدستۊرˇ سر يکته شيوه-نامه ؤ [[کاربر:Varg/پؤرؤژهٰ‌ن/گيلکي کيليدتأخته|کيليدتأخته]] (Keyboard) مؤنتشر بۊده کي شأنه گۊتن منسجمترين دابدستۊري ايسه کي تاهيسه بيرين بمأ.<ref>[http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]</ref> ورگˇ پيش بنأ شيوه ايتؤره: _{''(اي وؤت، اي سربسˇ جي نقل بؤدره: [http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید])''} '''چۊتؤ خأ اي خطˇ جي گيلکي نيويشتن؟''' ا. نؤميترين ؤ مؤهمترين نشؤنه، “ˇ” ايسه کي شؤا(ə) نۊشؤن دئنه. امما قراردادˇ جي أمه اينه همته اضافي ترکيبؤنˇ مئن کاراگينيم. ملکي اضافه: ماکانˇ جۊف وصفي اضافه: سۊرخˇ رۊجا هرماله اضافه: اۊتاقˇمئن دقت بکۊنين کي “ˇ” دۊ جا أصلن بکارنشنه. ىکته مفعۊلي نشؤنه جا: من تي پسره بيدئم. پس أگه اي جومله’ ايتؤ بنويسيم که “من تي پسرˇ بيدئم” دوروس نيه. چۊن پئرˇ پسي “ه” ىکته سيوا کلمه ايسه ؤ مفعولي نشؤنه ايسه. اؤکته “ايسه” فعلˇ مئنه: اۊن تي مأره. که أگه بنويسيم “اۊن تي مأرˇ” غلطه. چۊن ائره م مأرˇ پسي “ه” ىکته فعله: اۊن تي مأر ايسه. – گاگلف لازمه کي تأکيد بۊکۊنيم ىکته کلمه مئن ىکته گب (حرف)ˇ پسي، شؤا دأنيم؛ اي جۊر وختؤن شأنه کۊچˇ هفته کاراىتن. وٚرگ ىا کٚلˇ مۊسؤن. گيلکي کيليدتأخته مئن أگه شيفتˇ کيليده بدأرين ؤ کۊچˇ هفته بزنين، تينين ىکته گبˇ جؤر شؤا بنين. اما نخأ اي کارˇ مئن تۊند شؤن؛ گيلکي-نيويسي مئن نخأ گبؤنˇ جؤر ؤ جير اعراب نأن. ب. a ىا فتحه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “أ” (ىزبر: yəzəbər) کاراگينيم: تأ، دأنم، پأچ، دأرم. ج. اۊ کلمه’نˇ مئن کي “ه” همره سرهنن ؤ اي “ه” ىکته خؤندشˇ جا ايسه (خؤنه، فرده ؤ…)، أگه لازم ببۊن کي مفعۊلي نشؤنه ىا “ايسه” جا ىکته فتحه بچربؤنيم کلمه سراخره، “أ” جا، چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم “‘” کاراگينيم: خؤنه’، فرده’، خسته’بؤستم، پياده’بم. د. e ىا کسره خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه) “ئ” (ىزير: yəzir) کارأگينيم: زئن، مئبه، زئندرم. ه. o ىا ضممه خؤندشˇ جا (چي کۊتا چي دکشه ىا چي ow خؤندشˇبه) “ؤ” (ىپيش: yəpiš) کاراگينيم: شؤن، شؤ، خؤ، مۊسؤن. و. اۊ کلمه’ني که “ه” ىا “ا” همره سرهنن، اۊشؤنˇ جم دوستنˇبه چۊن خأنيم کلمه ظاهر ؤ صورته بدأريم، “‘” کاراگينيم ؤ أگه کلمه “ي” همره سربأ، “ئ” کاراگينيم: خؤنه’ن، پا’ن، کاسپيئن/کاسپئن، تيتيئن/تيتئن. ز. اي خطˇ مئن نيمفاصله ندأنيم. هر جا بدين نيمفاصله خأنين، اۊنˇ جهاني معادله کاراگيرين: دأش (-). ح. u خؤندشˇ به، چي دکشه چي کۊتا، “ۊ” کاراگينيم: فۊوؤستن، دۊر، پۊر. ط. i خؤندشˇ به، چي کۊتا چي دکشه، “ي” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، نؤقطه دأنه. “تيتي” مۊسؤن. ى. اۊ کلمه’نˇ مئن کي دۊ ته گب (حرف)ˇ همره کي ىکته خؤندشˇ نماىنده ايسن سرأگينه (ايران، اؤره، ائره ؤ…)، اولي أليف هۊتؤ کي هميشک داب بو بنويشته بنه امما بۊخؤنده نبنه. ک. تۊىم خؤندشؤنˇ به کي گيلکي خۊشئبه دأنه، هي علامتؤنه خأ تۊىم گۊدن: تيۊل، ريۊت ؤ… ل. y گبˇ جا، “ى” کاراگينيم کي هم وختي سيوا بنويشته بنه ؤ هم وختي ىکته حرفه دچکئنه، بينؤقطه': چأىي، حسنى. م. اۊ کلمه’ني که اۊشؤنˇ مئن ي پسي، ى هنه، بيه، ديا، پياز ؤ… مۊسؤن، خالي “ي” بنويشته بنه: بيه، ديا، بيه، پياز ؤ… ن. سيوانيويسي ىا دچکسه-نيويسي، اصلˇ ملاک کلمه استقلاله. ىعني ىکته کلمه وابينؤن خأ کسؤنه دچکئن مگر اينکه باخى ملاکؤن ىا نيويشتاري عادتؤن مانع ببۊن. مثلن، مؤستمر فعلؤنه چۊن ىکته مۊستقل فعل ؤ ىکته کلمه ايسن دچکسه نويسنيم: شؤندرم، بمأبۊ ؤ خؤردئدرم. هيتؤرم “بي” ؤ “نا” مۊسؤن پيشوندؤن: بيکس، بيسواد، نابلد ؤ… – هرجا فاصله ىا نيمفاصله لازم بۊ، دأش (-) کاراىته-بنه: خؤرده-درم، فورته-دبۊ. س. گيۊمه وأسي، هۊ جهاني ؤ استاندارد گيۊمه’ (“”) کارأگينيم. گيۊمه اي جاؤن کاراىته-بنه: – اۊ گبي که ىک جا ىا ىک کسˇ جي نقل بنه. – خاصˇ نؤمؤن ؤ خاصˇ کلمه’ن، تيترؤن، فندي ؤ علمي اصطلاحؤن (هر وؤتˇ مئن خالي ىک دفأ). ع. نؤمره-نيويسي مئن، أعشاري نؤمره’نˇ مئن مؤمىئز (/) بکارشنه (۲۳/۴۰۵) ؤ هزارگانˇ سۊ رقمه سيواگۊدنˇبه هۊ علامتي که دونىا مئن دابه ( ۳,۰۴۰,۰۰۴,۰۰۵,۰۶۰) کاراىته-بنه. ف. پس گيلکي أليفبي اۊجۊر کي بۊگذشته جي فرسه أمي دس (محمۊد پاىنده لنگرۊدى فرهنگˇ گيل و دىلم) ؤ چاکۊنواکۊني که أمه پيش نئنيم، ايتؤره: أليف (آ، ا، أ)، بي (ب)، پي (پ)، تي (ت)، ثي (ث)، جأم (ج)، چي (چ)، حي (ح)، خي (خ)، دال (د)، ذال (ذ)، ري (ر)، زي (ز)، ژي (ژ)، سين (س)، شين (ش)، صات (ص)، ضات (ض)، طأى (ط)، ظأى (ظ)، عىن (ع)، غىن (غ)، في (ف)، قاف (ق)، کاف (ک)، گاف (گ)، لام (ل)، ميم (م)، نۊن (ن)، وؤ (و، ؤ، ۊ)، ىه (ى، ئ، ي)، هئ گرد (ه).<ref>[http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید]</ref> ==گيلکي بنه== شکی نیه کي گیل، ىکته قؤمˇ نؤم بو. ىۊناني کتابؤنˇ مئن ایشؤنه گلای دخؤندن. أگه گۊنيم گیل ىا گیلک که اي کاف، نسبتˇ کافه نأ تصغیرˇ شي. اونچه کي مسلم ایسه اینه کي گیل ىا گئل ىا گئلای ىکته قؤمˇ نؤمه کي کاسپي درىا کلسیا (جونوب) چافˇ مئن نیشتن ؤ هنۊز ایشؤنˇ نؤم اي مردومˇ سر بمؤنسه. وختی گۊنيم گیلان، اي «ان» جیگه پسونده. ىعني اؤره کي گیلؤن زیندگی گودن.<ref>افشین پرتو. مردم سلول‌های ساختاری تاریخ‌اند. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.</ref> اما دومي (دیلم) کي ویشتر اشتبا واگۊىه بنه ؤ أگه بشین محلي مردومه بپورسین اونˇ دوروسه گونن: دیلمؤن (dilemon). داهسأ بشتوسه نۊبؤسته کي هی‌کس بگؤ دىلمان deylaman. دیل dil ىکته کلمهٰ کي معنایˇ مشخص دأنه ؤ اؤرهٰ گونن کي مرز بوده ؤ دَوَسته ببون گؤ ؤ گوسند دأشتن ئبه ؤ «ام» بولندی پسونده، هوجور کي کؤتام ؤ ایلامˇ مئن دأنیم ؤ پألوي زوانˇ مئن هرچئه بخأن بولند ذکر بکونن اي پسونده چربؤنئنن اونه. پس دیلم بنه گؤ ؤ گوسندˇ دأشتنˇ بۊلندˇ جیگه.<ref>افشین پرتو. مردم سلول‌های ساختاری تاریخ‌اند. گفت‌وگو با افشین پرتو. گیله‌وا، ش ۱۲۲.</ref> '''گیل'''، مازندرانˇ گيلکي زوانˇ مئن ني دره ؤ مازندراني زوان، پۊر شواهدˇ وأسی،<ref>درویشعلی کولائیان. ساری و آغاز تمدن برنج در مازندران و گیلان. نشر شلفین ۱۳۸۵</ref><ref>درویشعلی کولائیان. مازندراني و سنسکریت کلاسیک. نشر چشمه ۱۳۸۷.</ref><ref>درویشعلی کولائیان. نگاهی نو به تاریخ مازندران باستان. نشر گیلکان.</ref><ref>درویشعلی کولائیان اینترنتی جیگه www.kulaian.com</ref> سانسکریتˇ همره ارتباطˇ مستقیم دأنه.<ref>درویشعلی کولائیان. گیل، گیلک، گيلکي. گیله‌وا. بهمن و اسفند 1390.</ref> ==گيلکي دئبار== [[فاىل:Gilaki_Language_Location_Map.PNG]] گيلکي خو تاریخ ؤ ادبیاته دأنه. پیرشرفشا شئرؤنˇ دیوانˇ مورسؤن کي هشتۊمي قرنˇ هجری قمری جي بجا بمؤنسه.<ref>رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.</ref> بخشی جه قدیمي آثار که یا به گیلکي بأنوشته ببه یا بخش هایی جه اؤن گیلکي ايسه: ۱.تفسیر قران سورتچی(قرن۷) ۲.مقامات الحریری(قرن۷) ۳.دیوان پیر شرفشاه دولابی(قرن۸) ۴.الکفایه(قرن۹) ۵.الابانه(قرن۹) ۶.تفسیر کتاب الله(قرن۹) ۷.تفسیر مؤغنیسا(قرن۹) ۸.دوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۹.سوم مشیخ زیدی(قرن۹) ۱۰.قصیده طنطرانیه(قرن۹) گيلکي جي تا هفتؤمي قرن ه.ق وؤت بجا بمؤنسه. [[پیرشرفشا دولایی]] دیوان کي گيلکي زوان ئبه ىکته پیله سنده.<ref>دیوان پیرشرفشاه دولائی. به کوشش دکتر محمدعلی صوتی، ناشر بنياد فرهنگ ايران، تهران، 1358.</ref> جغرزˇ اون، نهؤمی قرن جي، [[قاسم انوار]]ˇ شئرؤنˇ دیوان بمؤنسه کي اونˇ مئن گيلکي غزل دره. نهؤمی قرنˇ جي به بعد دئه گيلکي جي پۊر پورˇ وؤت هنأ تا مشروطه زمت کي حتا چن سوره انجیلˇ جي واگردؤن ببؤ.<ref>[http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]</ref> سیˇ چن ته گيلکي کلمه راجه به جؤنورشناسی، نسخه‌ی خطی «خواص الحیوان»ˇ مئن (ملاعلی کامی لاهیجانی) دره کي الؤن [[ترهان]]ˇ دانشگا کتابخؤنه مئن هنأ.<ref>[http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]</ref> سیزدهؤمی قرن مئن، [[سید ظهیرالدین مرعشی]] «تاریخ طبرستان، رویان و مازندران»ˇ جي ىکته واوینه (بنای آمل) [[میرزا ابراهیم گیلانی]] به گيلکي واگردؤنه.<ref>[http://v6rg.com/?p=10037 رضا مدنی. نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون). گيلان‌نامه، مجموعه مقالات گيلان‌شناسی، جلد دوم، چاپ 1369.]</ref> یکته گيلکي شئر ني [[خان احمد خان]] جي بجا بمؤنسه کي دانشگا تهران کتابخؤنه مئن هنأ<ref>پژوهشگر، ابوالقاسم. [https://web.archive.org/web/20210420034330/https://www.webcitation.org/6FsvEXaYg «معرفی برگی از نسخه خطی اشعار گيلکي خان احمد گیلانی»]. پیام بهارستان (تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس) ۲، ش. ۱۳ (۱۳۹۰): ۱۰۶۹. [http://www.ensani.ir/storage/Files/20120413184126-8049-225.pdf اصلی نسخه] جي بایگانی ببؤ.</ref>: ''' شده‌ام زار و پریشان دَرَم جان کَنَشا | دل پُر خون مو از عشق تو مانی آتشا تو باَغیار نشینی می دِلا خون کُانی | تو بگو چه بَکُنَم مردمانَ سَرزَنَشا شیوه دلبری و عشوه و ناز و غمزه | هرچه دُانی توبَکُن آنچه تو ذاتی رَوَشا از فراق تو مُجَم [مَجَم] کوچه بکوچه شب و روز | همدَمی خود بَگُدی همسر تُرک طالَشا موکه تا [تَ] هیچ نَگُتامو تو خود آزرده یَه بی | دو هزار چه موتی دانم یَکتا و اگُتَه نَشا''' [[پرونده:Karkiya Xan Ahmad xan-e do'om.PNG|بندانگشتی|600px|وسط|یکته ولگ نسخه خطی کي خان احمد خان گيلکي شئرؤن اون سر بنویشته نأ]] یکته دئه سربس، گيلکي قدیمی وؤتˇ وأسی، «تفسیر کتاب الله» ایسه، ابوالفضل بن شهردویر دیلمی کي هشتؤمی قرنˇ مئن بنویشته ببؤ ؤ اونˇ مئن قرآن به گيلکي واگردؤنه ؤ تفسیر ببؤ.<ref> [https://www.academia.edu/2912872/%D9%86%D8%B3%D8%AE%D9%87_%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86_%D8%AA%D9%81%D8%B3%DB%8C%D8%B1_%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8_%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87_%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B6%D9%84_%D8%A8%D9%86_%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D9%88%DB%8C%D8%B1_%D8%AF%DB%8C%D9%84%D9%85%DB%8C_-_%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85%D9%87 تفسیر کتاب‌الله/ ابوالفضل بن شهردویر دیلمی؛ با مقدمهٔ محمد عمادی حائری. تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی. قم: کتابخانه‌ٔ تخصصی تفسیر و علوم قرآنی. ۱۳۸۸.]</ref> [[مازیار]] (کی مازندرؤنی بو ؤ ۲۱۸ تا ۲۲۵ ه.ق حوکومت گود) خو نامه‌ٰنˇ مئن به عباسی خلیفه، خوشه گیلˇ گیلان دخؤنه ؤ خلیفه ني اینه جیلˇ جیلان (گیلؤنˇ گیل؛ فارسی: گیل گیلها) دخؤند. اي اول سندی ایسه کي یک نفر خودش ؤ خو مردومه گیل دخؤند. هنۊزم مازندرانˇ غربˇ کوهؤنˇ مئن، گالشؤن، جیرا (جؤلگه) دخؤنن: گیلؤن. [[فردؤسی]]، خو [[شاهنامه]] مئن، اؤره کي '''منوچهر'''، '''سلم''' ؤ '''تور'''ˇ جي انتقام بکشه، نویسنه: ''سپه را ز درىا به هامون کشید | ز چین دژ سوی آفریدون کشید چو آمد به نزدیک تمیشه باز | نیا را به دیدار او بد نیاز ز دریای گیلان چو ابر سیاه | دُمادُم به ساری رسید آن سپاه'' بازین کي '''فریدون''' مازندرانˇ مردومˇ همره شنه منوچهرˇ استقبال: ''به زرین ستام و به زرین کمر | به سیمین رکاب و به زرین سپر ابا گنج و پیلان و با خواسته | پذیره شدن را بیاراسته همه گیل مردان چو شیر یله | ابا طوق زرین و مشکین کله.'' شاهنامه مئنم، فردؤسی مازندرانˇ مردومه گیل دخؤنه. [[نظامی گنجوی]] ني مازندراني‌ئنه گیل دؤنس؛ خو [[اسکندرنامه]] مئن وختی گه اسکندر، ایران ؤ رومˇ سپاهˇ همره شنه اوروسؤن (روسؤن)ˇ جنگ، اینˇ پهلوانؤنه نؤم بئنه: ''زریوند گیلی ز مازندران | نیال یل از کشور خاوران'' '''زریوند''' ني رجز خؤندن و فأزمه گودنˇ زمت گونه: ''زریوند مازندراني منم | که بازی بود جنگ اهریمنم'' زریوند چن نفره کوشنه تا بیلاخره بکوشتن شنه ؤ اسکندر ناراحت بنه: ''جهاندار از آن کار شد تنگدل | که سالار گیلی درآمد به گل'' [[ناصرالدین شا]] ني خو مازندرانˇ سفرنامه مئن، تبعیدی کوردؤنه ایل دخؤنه ؤ کلاردشتˇ محلي‌ئنه گیل. ایتؤ نظر هنه کي مازندران نی، دیلمˇ مورسؤن، جیگه نؤم (اسم مکان) ببون ؤ ربطی به قومیت ؤ زوان ندأره. اي سربسؤن همه اینه نشؤن دئنن کي کاسپي درىا کلسیا چافˇ مردۊم (تالشؤنˇ جي تا گیلانˇ گیلکؤن تا مازندرانˇ گیلکؤن تا حتا گلستانˇ گیلکزوانؤن) ىکته ریشه و بنه جي ایسن ؤ هرته خو جیگه ؤ سامؤنˇ نؤمه خو سر بنأ اما همه‌ته گيلکي گب زئنن ؤ ایشؤنˇ زوان گيلکي ىا گئلئکی ایسه. پس اي دوروس نیه کي گیلانی‌ئن، گيلکي ؤ گیلک بؤنه خوشؤنˇ انحصارˇ مئن بدؤنن. ==بيريني خال== *[http://v6rg.com/?p=10037 نوشته‌های گيلکی و تالشي خطی و چاپ‌شده (از سده هشتم تاکنون)] *[https://web.archive.org/web/20100326230531/http://globalrecordings.net/program/C08110 چن‌ته صوتی فايل، به گيلکی] *[http://www.briancoad.com/checklists/farsinameslist.htm Freshwater Fishes of Iran] *[http://v6rg.com/?p=10309 فعل مرکب گيلکي] *[http://v6rg.com/?p=9640 افسانه‌های زبان گيلکي] (اونچی که راجه به گيلکي دؤنین ؤ امکان دأنه اشتبا ببون!) *[https://web.archive.org/web/20150815180741/http://v6rg.com/?page_id=9197 گيلکي مدرسه] (اینترنتی گيلکي باموجین) *[http://v6rg.com/?p=8044 ساخت مستمر (در جریان) در فعل‌های گيلکي] *[http://v6rg.com/?p=10458 خط ؤ کيليدتأخته | خط و صفحه‌کلید] ==جیرنویس== {{جیرنویس}} [[رده:کاسپي زوانؤن]] [[رده:ايرانˇ زوانؤن]] [[رده:شۊمالغربي ايراني زوانؤن]] [[جرگه:گيلکي]] [[جرگه:زوان]] 86u8fvmowtoixr7hhc43vhftcsqkghm 0 15865 157163 156529 2026-06-15T11:32:46Z Dokkōdō 9956 157163 wikitext text/x-wiki {{زوان ٚ اطلاعات ٚ جعبه |زوان ٚ نام= فارسي |زوان ٚ بۊمي نام= پارسي، форсӣ |زوان ٚ باخي نامان= دري، تاجيکي، تاتي |زوان ٚ داميشک ٚ نامان= پارسيگ، پارسه |تصویر= Persian names.png |اندازه تصویر= 250px |زوان ٚ بومي جيگایان= [[ايران]]، [[أفغانستان]]، [[تاجيکستان]]، [[اۊزبکستان]]، [[پاکستان]]، [[بحرىن]]، [[عراق]]، [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري]] |گۊتنکسان ٚ شۊمار= ۷۸ ميليۊن |زوان ٚ درزا= {{•}}[[هيندۊاۊرۊپايي زوانان|هيندۊاۊرۊپايي]]{{سخ}}{{•}}[[هيندۊايراني زوانان|هيندۊايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي ايراني زوانان|خۊرخۊسي ايراني]]{{سخ}}{{•}}[[خۊرخۊسي نسايي ايراني زوانان|خۊرخۊسي نسايي ايراني]]{{سخ}}{{•}}فارسي |أولي گۊنه‌ئن= {{•}}کؤنه پارسي{{سخ}}{{•}}مئني پارسي |معىار ٚ گۊنه‌ئن= ايران ٚ فارسي{{سخ}} أفغانستان ٚ فارسي (دري)، تاجيکستان ٚ فارسي (تاجيکي) |گۊىشان= ايراني{{سخ}}أفغانستاني{{سخ}}تاجيکي{{سخ}}هزارگي{{سخ}}أىماقي{{سخ}}بۊخاري{{سخ}}پهلواني{{سخ}}دهواري{{سخ}}فارسىهۊد{{سخ}}یهۊدي-تاتي{{سخ}}أرمني-تاتي{{سخ}}قفقاز ٚ تاتي |لئجه‌ئن= تئراني{{سخ}}اصفهاني{{سخ}}شيرازي{{سخ}}مشهدي{{سخ}}آباداني{{سخ}}کابؤلي{{سخ}}هراتي{{سخ}}بندري{{سخ}}سيستاني{{سخ}}همداني{{سخ}}قزويني{{سخ}}ىزدي{{سخ}}کرمانشاهي |نيويشتن ٚ سيستم=فارسي أليفبي{{سخ}}تاجيکي أليفبي{{سخ}}فارسي برىل |زوان ٚ رسمي جيگایان= [[ايران]] [[Image:Flag of Iran.svg|20px]] (فارسي ٚ نام أمرأ){{سخ}}[[أفغانستان]] [[Image:Flag of Afghanistan.svg|20px]] (دري نام ٚ أمرأ){{سخ}}[[تاجيکستان]] [[Image:Flag of Tajikistan.svg|20px]] (تاجيکي نام ٚ أمرأ) |أقليت ٚ زوان= |زوان ٚ آکادمي‌ئن= فارسي أدب ؤ زوان ٚ فرهنگستان{{سخ}}أفغانستان ٚ علۊم ٚ آکادمي{{سخ}}رۊدکي أدبيات ؤ زوان ٚ اينستيتۊت |ايزؤ ۱–۶۳۹= fa |ايزؤ ۲–۶۳۹= per |ايزؤ ۳–۶۳۹= fas |گلاتؤلؤگ= |زوان شينأسي= }} '''فارسي''' يا '''پارسي''' ايته نسايي خۊرخۊسي ايراني زوؤنه گه اين ٚ بۊنگه [[هيندۊاۊرۊپايي زوانان]] ايسه. فارسي [[ايران]] ؤ [[أفغانستان]] ؤ [[تاجيکستان]] ٚ ميئن رسمي زوؤن ايسه.<ref>[https://web.archive.org/web/20170101213644/http://saadifoundation.ir/fa/contents/about-Iran/farsi-history/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87.html سعدي بۊنياد]</ref> [[هند|هيندۊستان]] ٚ رسمي زوؤن ني [[اينگيليس]] ٚ استعمار ٚ پيشي فارسي بۊ. فارسي زوؤنؤن حۊدۊدن ۱۱۰ ميليۊن نفر جمعيت دأنن. <ref>Windfuhr, Gernot. The Iranian Languages. Routledge. 2009. p. 418</ref> ==سربس== {{جيرنويس}} [[category:ايرانˇ زوانؤن]] [[جرگه:زوان]] npv4gkvjs79pwb9cfmypxdvuutt2cz3 0 17090 157152 156758 2026-06-15T11:07:05Z Dokkōdō 9956 157152 wikitext text/x-wiki {{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه |رسمي نام= رۊبار ٚ شأرستان |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Gilan.svg |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |فرماندار= هۊشنگ عباسقلي زاده |اۊستان= [[گيلان]] |بخشان=[[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش|رحمت آباد ؤ بلۊکات]]، [[فاراب ٚ بخش|فاراب]]، [[خۊرگام ٚ بخش|خۊرگام]]، [[لؤشان ٚ بخش|لؤشان]] |شأران=[[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]، [[رۊستم آباد]]، [[تۊتکابن]]، [[لؤشان]]، [[مانگيل]]، [[جيرينديه]]، [[بره‌سر]] |دهستانان= [[کلشتر ٚ دهستان|کلشتر]]، [[نسايي رۊستم آباد ٚ دهستان|نسايي رۊستم آباد]]، [[کلسيايي رۊستم آباد ٚ دهستان|کلسيايي رۊستم آباد]]، [[جيرينديه دهستان|جيرينديه]]، [[کليشم ٚ دهستان|کليشم]]، [[خۊرگام ٚ دهستان|خۊرگام]]، [[دلفک ٚ دهستان|دلفک]]، [[بلۊکات ٚ دهستان|بلۊکات]]، [[رحمت‌آباد ٚ دهستان|رحمت آباد]]، [[دشتویل ٚ دهستان|دشتويل]]، [[جمال‌آباد ٚ دهستان (رۊبار)|جمال‌آباد]]، [[پاچنار ٚ دهستان|پاچنار]] |مردۊم= گيلک |محلي نام= رۊبار، رۊوار |قديمي نامان= |شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۸ |جمعيت= ۱۲۶٬۳۱۵ نفر |جمعيت ٚ رشد= |جمعيت ٚ تراکؤم= |زوان= [[گیلکي]]، رۊباري لئجه أمرأ<ref>https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> |مذهب= شيعه |پيلئکي= ۲۵۷۴ کيلۊمتر مربع |ارتفاع= ۱۰۵۰ متر |دما ميانگين= |سالانه وارش ٚ ميانگين= |جرندي رۊجان ٚ تعداد= |سؤغات= زىتۊن، بج، صابۊن، نمد، محلي لباس |پيش‌شۊماره= ۰۱۳ |وبجيگا=[http://roodbar.gilan.ir/ رۊبار ٚ فرمانداري] |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''رۊبار ٚ شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ أ اۊستان ٚ [[نسا]] مئن قرار بيگيته ؤ گيلان ٚ پيله‌ترين شأرستان ني ايسه. أ شأرستان ۲,۵۷۴ کيلۊمتر مربع مساحت دأره ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[رۊبار (گيلان)|رۊبار]] ٚ شأر ايسه. == رۊبار ٚ نام == أ ناحيه دۊرۊن رۊخانان زيادي نهأ ؤ هأن ٚ وأسي اۊن ٚ نام-أ رۊبار بنأده کي گده اۊن ٚ معني '''رۊخانان ٚ سامان''' ايسه.<ref name=ketab>{{یادکرد|کتاب=نام مکان‌های جغرافیایی در بستر زمان|نویسنده = مهرالزمان نوبان|ناشر =انتشارات ما|شهر=تهران|صفحه=۲۵۹|سال=۱۳۷۶|شابک=964-6497-00-4}}</ref> == جۊغرافي مؤقعيت == رۊبار ٚ شأرستان ايته جه ۱۷ ته [[گيلان]] ٚ شأرستانان ؤ پيله‌ترين شأرستان ني اۊشان ٚ مئن ايسه. أ شأرستان [[کلسيا]] جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[سياکل ٚ شأرستان|سياکل]] شأرستانان، [[نسا]] جه [[ألمۊت]] ٚ منطقه، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[سياکل ٚ شأرستان]] ؤ [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[شفت ٚ شأرستان]]-أ رسئه. أ ناحيه خۊ فراوان زي باغان ٚ وأسي کي اۊن ٚ محصۊلان ٚ کیفيت ني خئلي بۊجؤره معرۊف ايسه. رۊبار ٚ شأرستان کۊهستاني ناحيه مئن قرار دأره ؤ اۊن ٚ آو ؤ هأوا خۊشک ؤ نیمه خۊشک ؤ مديترانه‌اي ايسه، هأن ٚ وأسي زي داران اۊیه خؤب رؤشد کۊنئده. أ شأرستان [[ايسپي رۊ]] ورجأ بنا بۊبؤسته ؤ ايسپي رۊ دائمي وا مسير ٚ مئن کي ''مانگيل ٚ وا'' نام ٚ أمرأ ني معرۊف ايسه قرار دأره ؤ هأ مؤضوع باعث چأگۊدن مانگيل ٚ بادي قۊوتگا ۱۳۷۰ سال ٚ دۊرۊن بۊبؤسته. == کيشوري تخسيمان == رۊبار ٚ شأرستان چار ته بخش دأره: * ۱. [[رۊبار ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]] * دهستانان: ** [[کلشتر ٚ دهستان]] ** [[نسايي رۊستم آباد ٚ دهستان]] ** [[کلسيايي رۊستم آباد ٚ دهستان]] * شأران: [[رۊبار (گيلان)|رۊبار]]، [[رۊستم آباد]]، [[مانگيل]] * ۲. [[فاراب ٚ بخش]] *دهستان­ان: ** [[جيرينديه دهستان]] ** [[کليشم ٚ دهستان]] *شأر: [[جيرينديه]] * ۳. [[خۊرگام ٚ بخش]] *دهستانان: ** [[خۊرگام ٚ دهستان]] ** [[دلفک ٚ دهستان]] * شأر: [[بره‌سر]] * ۴. [[رحمت‌آباد ؤ بلۊکات ٚ بخش]] * دهستانان: ** [[بلۊکات ٚ دهستان]] ** [[رحمت‌آباد ٚ دهستان]] ** [[دشتویل ٚ دهستان]] * شأر: [[تۊتکابن]] * [[لؤشان ٚ بخش]] ** [[جمال‌آباد ٚ دهستان (رۊبار)|جمال‌آباد ٚ دهستان]] ** [[پاچنار ٚ دهستان]] شأر: [[لؤشان]] == جمعيت == أ شأرستانˇ جمعيت ۱۲۶,۳۱۵ نفر ايسه کي أ تعدادˇ جه ۶۹,۶۲۰ نفر شأري منطقه‌ئن ؤ ۵۶,۶۹۵ نفر رۊستائانˇ دۊرۊن ساکن ايسده. == زوان ؤ مردۊم == رۊبارˇ شأرستان ويشتر مردۊم [[گيلک]] ايسن ؤ به [[گيلکي زوؤن]]، گالشي(دیلمي) گۊیش ؤ رۊباري لئجه أمرأ گب زنده. رۊباري ايته جه گيلکيˇ هشت‌ته أصلي لئجه [[گيلان]]ˇ دۊرۊن ايسه.<ref>https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> == دئني جيگایان == * [[هرزویلˇ سرو]] * آسمانسرا قله * [[مارلیک]]ˇ دئباره تپه * [[اسکابن]]ˇ تاريخي رۊستا * [[آماردلۊ]] جؤردي * [[لؤشان]]ˇ دئباره پۊرد * [[مانگيلˇ بادي قۊوتگا]] * [[ايسپي‌رۊ سد]] * کلشترˇ چشمه * تالشدر دامان * لاکۊشابˇ آبشار * [[داماش جیرنده|داماش]]ˇ تۊريستي دهکده * [[سلانسر]]ˇ منطقه * امامزاده صالح خاصکول * امامزاده اسماعیل قاسم، محمود * امامزاده ابراهیم کیابادˇ مئن * امامزادگان ابوالحسن، ابوالمحسن و ابوالفضل فیلده مئن * امامزادگان حمزه و یوسف شیرکدهˇ مئن * سیّد طاهر شمامˇ دۊرۊن * سید طاهر و سید طیّب پایده دۊرۊن * امامزاده عسکربن جیرنده دۊرۊن * امامزاده محمد حنفیه(قلقلي)، [[بیورزین]]ˇ رۊستا * امامزاده سیداشرف الدین ابن موسی کاظم [[چمل قدیم]]ˇ رۊستا * [[امامزاده روح‌الله]]، [[خۊرگام]]، [[نوده]] * سیدحسن گندمي، [[سمام]] * امامزاده احمد و محمد، [[ناوه]] * امامزاده طاهر خرمکوه، [[خرمکوه|خره‌پۊ]] رۊستا دۊرۊن * امامزادگان سه فرزندان موسی کاظم، [[فیلده]] رۊستا * امامزاده محتشم، [[اسطلخ جان]] * امام زاده پیر محمد == تاتاييان == <gallery> پرونده:Manjildam.JPG|[[ايسپي رۊ]] سد پرونده:Manjeel windmills.jpg|مانگيلˇ بادي قۊوتگا پرونده:Jame hayoolaye do sar va ghazal.jpg|هیۊلای دؤسرˇ جام، لۊور مۊزه پرونده:Swastika iran.jpg|ايته جه گردنبندان [[مارلیک]] پرونده:Iran bastan - 24.jpg | ايتأ ريتۊن یافت بۊبؤسته آمآردلۊ جه کي صد سال قبل ميلاد شين ايسه. پرونده:Damashvillage.jpg|[[داماش جیرنده]]ˇ تۊريستي دهکده پرونده:Dscloshanpol(18).jpg|[[لؤشان]]ˇ خشتي پۊرد </gallery> == سربس == {{جيرنويس}} [[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]] 42fc2yb1yx1sqdn276o5tsxgimdc89s 0 18548 157150 157039 2026-06-15T11:03:55Z Dokkōdō 9956 157150 wikitext text/x-wiki {{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه |رسمي نام= سياکل ٚ شأرستان |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Gilan.svg |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |فرماندار= |اۊستان= [[گيلان]] |بخشان=[[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[ديلمؤن ٚ بخش]] |شأران=[[سياکل]]، [[ديلمؤن]] |دهستانان= [[تۊتکي دهستان]]، [[خرارۊد ٚ دهستان]]، [[مالفجان ٚ دهستان]]، [[پيرکۊ دهستان]]، [[ديلمؤن ٚ دهستان]] |محلي نام= سياکل |قديمي نامان= سي‌کل |شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۸ |جمعيت= ۴۶,۹۹۱ نفر<ref>http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref> |جمعيت ٚ رشد= |جمعيت ٚ تراکؤم= |زوان= [[گیلکي]]<ref>https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> |مذهب= شيعه |پيلئکي= |ارتفاع= |دما ميانگين= |سالانه وارش ٚ ميانگين= |جرندي رۊجان ٚ تعداد= |سؤغات= [[بج]]{{سخ}} [[چأيي]] |پيش‌شۊماره= ۰۱۳ |وبجيگا=[https://web.archive.org/web/20191204124634/http://siahkal.gilan.ir/ سياکل ٚ فرمانداري] |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''سياکل ٚ شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانان ايسه ؤ گيلان ٚ [[خۊرتاو]] ٚ مئن قرار بيگيته دره ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[سياکل]] ٚ شأر ايسه. سياکل ٚ شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[لنگؤرۊد ٚ شأرستان|لنگؤرۊد]] ؤ [[أملش ٚ شأرستان|أملش]] ؤ [[رۊدسر ٚ شأرستان|رۊدسر]] ٚ شأرستانان، [[کلسيا]] ٚ جه [[رشت ٚ شأرستان|رشت]] ؤ [[لاجؤن ٚ شأرستان|لاجؤن]] ٚ شأرستانان ؤ [[خۊرخۊس]] ؤ [[نسا]] جه [[رۊبار ٚ شأرستان]]-أ فأرسه. == کشوري تقسيمان == سياکل ٚ شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۵ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۲۰۶ ته رۊستا دأره. * [[سياکل ٚ شأرستان ٚ مرکزي بخش]] * دهستانان: ** [[تۊتکي دهستان]] ** [[خرارۊد ٚ دهستان]] ** [[مالفجان ٚ دهستان]] * شأر: [[سياکل]] * [[ديلمؤن ٚ بخش]] * دهستانان: ** [[پيرکۊ دهستان]] ** [[ديلمؤن ٚ دهستان]] * شأر: [[ديلمؤن]] == جمعيت == براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، سياکل ٚ شأرستان ٚ جمعيت ۴۶,۹۹۱ نفر (۱۳,۱۹۶ خانوار) بۊ.<ref>http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref> ==زوان ؤ مردۊم== سياکل ٚ شأرستان ٚ مردۊم [[گیلک]] ايسد ؤ اۊشان ٚ زوان ني [[گيلکي]] ايسه.<ref>گویش گیلکی لاهیجان. واژه‌نامه و پاره‌ای ویژگی‌های آوایی و ساخت‌واژه‌ای. جلد اول. دکتر نادر جهانگیری. چاپ دانشگاه مطالعات خارجی توکیو.</ref><ref name="ethnologue.com">https://www.ethnologue.com/language/glk</ref> ==سربس== [[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]] 3f1meem79k3brgmwycp8530qhk9c6j7 0 18586 157146 157040 2026-06-15T10:53:03Z Dokkōdō 9956 157146 wikitext text/x-wiki {{ايران ٚ شأرستان ٚ اطلاعات ٚ جعبه |رسمي نام= آستارا شأرستان |روی‌نقشه= |جۊغرافيايي عرض= |جۊغرافيايي طۊل= |تصویر= Gilan.svg |اندازه تصویر= |برچسب‌تصویر= |فرماندار= |اۊستان= [[گيلان]] |بخشان=[[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش|مرکزي بخش]]، [[لوندويل ٚ بخش]] |شأران=[[آستارا]]، [[لوندويل]] |دهستانان= [[هيران ٚ دهستان]]، [[ويرمۊني دهستان]]، [[لوندويل ٚ دهستان]]، [[چلوند ٚ دهستان]] |محلي نام= اؤستؤرؤ |قديمي نامان= |شأرستان بؤستن ٚ سال= ۱۳۳۶ |جمعيت= ۷۹,۴۱۶ نفر (۱۳۸۵)<ref>http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref> |جمعيت ٚ رشد= |جمعيت ٚ تراکؤم= ۲۶۵/۳ |زوان= |مذهب= شيعه، سۊنني |پيلئکي= ۳۴۴ کيلۊمتر مربع |ارتفاع= |دما ميانگين= ۱۵ درجه سانتيگراد |سالانه وارش ٚ ميانگين= |جرندي رۊجان ٚ تعداد= |سؤغات= [[بج]]، عسل، ماهي |پيش‌شۊماره= ۰۱۳ |وبجيگا= [https://web.archive.org/web/20191230094759/http://astara.gilan.ir/ آستارا فرمانداري] |جمله‌خوشامد= |پانویس= }} '''آستارا شأرستان'''، ايته جه [[گيلان]] ٚ شأرستانانه ؤ اۊن ٚ مرکز ني [[آستارا]] شأر ايسه. آستارا شأرستان، [[خۊرتاو]] ٚ جه [[کاسپي دریا]]، [[خۊرخۊس]] ٚ جه [[أردبيل ٚ اۊستان|أردبيل]] ٚ [[نمین]]، [[نسا]] جه [[تالش ٚ شأرستان]] ؤ [[کلسيا]] جه [[آذرباىجان ٚ جؤمۊري|آذرباىجان]] ٚ [[آستارا (آذرباىجان ٚ جؤمۊري)|آستارا]] شأر-أ فأرسه. == کشوري تخسيمان == آستارا شأرستان ۲ بخش، ۲ شأر ؤ ۴ ته دهستان-أ شامل به ؤ ۱۸۲ ته رۊستا دأره. * [[آستارا شأرستان ٚ مرکزي بخش]] * دهستانان: ** [[هيران ٚ دهستان]] ** [[ويرمۊني دهستان]] *شأر: [[آستارا]] * [[لوندويل ٚ بخش]] *دهستانان: ** [[چلوند ٚ دهستان]] ** [[لوندويل ٚ دهستان]] *شأر: [[لوندويل]] == جمعيت == براساس ۱۳۸۵ ٚ سال ٚ سرايشماردن، آستارا شأرستان ٚ جمعيت ۷۹,۴۱۶ نفر (۲۰,۷۲۵ خانوار) بۊ.<ref>http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|عنوان=نتایج سرشماری سال ۱۳۹۰|ناشر=معاونت برنامه‌ریزی استانداری خراسان جنوبی (به نقل از مرکز آمار ایران)|تاریخ=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|تاریخ بازبینی=۱۹ اردیبهشت ۱۳۹۲|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121002040004/http://www.sko.ir/Sarshomari1390/Shahrhaye_IRAN.xls|archivedate=۲ اکتبر ۲۰۱۲|dead-url=yes}}</ref> ==سربس== [[جرگه:گيلان ٚ شأرستانان]] qp9e6w0hjyaooqk8picdunkc63bxxf3 0 25298 157155 157050 2026-06-15T11:16:35Z Dokkōdō 9956 /* */ 157155 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''اردک''' ([[ايستامبۊلي زوان]] ٚ مئن: Erdek) ايته جه [[تۊرکيه]] شأران ايسه گه [[باليکسير ٚ اۊستان]] ٚ مئن نهأ. أ شأر ۲۰۱۵ سال ٚ سرشماري مئن، ۲۲,۸۴۵ نفر جميعت دأشتي.<ref>{{cite web|url=http://www.turkstat.gov.tr/Start.do|title=..::Welcome to Turkish Statistical Institute(TurkStat)'s Web Pages::..|website=www.turkstat.gov.tr}}</ref><ref>{{ويکي سربس|عنوان = List of largest cities and towns in Turkey |لینک= https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_cities_and_towns_in_Turkey |زوان = اينگيليسي| بازیابی =۱ شهریور ۱۴۰۳}}</ref> == سربس == [[جرگه:باليکسير ٚ اۊستان ٚ شأران]] nqpjk43st4fckwtaig93gk69ij6zaks 0 44321 157147 157048 2026-06-15T10:53:59Z Dokkōdō 9956 157147 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/جاجيگا}} '''کاسپین''' ([[اينگيليسي زوؤن|اينگيليسي]] زوان ٚ مئن: Caspian) ايته جه [[آمريکا ايجؤنأبؤ ايالتؤن|آمريکا]] [[شأر|شأران]] ايسه گه [[ميشيگان]] شينه. أ شأر [[آیرن ٚ شأرستان (ميشيگان)|آیرن ٚ شأرستان]] ٚ مئن نهأ ؤ آمريکا آمار ٚ مرکز، أ شأر ٚ جمعيت-أ ۶۱۱ نفر اعلام بۊگۊده.<ref name="Census 2010">{{cite web | url = http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01 | title = GCT-PH1 &ndash; Population, Housing Units, Area, and Density: 2010 &ndash; State &mdash; Place and (in selected states) County Subdivision | publisher = United States Census Bureau | work = 2010 United States Census | access-date = June 17, 2015 | archive-url = https://archive.today/20200213114736/http://factfinder.census.gov/bkmk/table/1.0/en/DEC/10_SF1/GCTPH1.ST10/0400000US01 | archive-date = February 13, 2020 | language = en | url-status = dead }}</ref><ref name="Census 2020">{{Cite web|url=https://data.census.gov/cedsci/|title = Explore Census Data | language = en}}</ref> ==سربس== [[جرگه:آیرن ٚ شأرستان (ميشيگان)]] [[جرگه:ميشيگان ٚ شأران]] j1kw2aopsgxzhsi5t9xm7hhpbu8q4x3 0 62747 157156 157051 2026-06-15T11:17:26Z Dokkōdō 9956 /* */ 157156 wikitext text/x-wiki {{زيبيل/کيشور}} '''اؤتريش''' ([[آلماني زوان]]: Österreich) ایته کيشور ايسه گه [[اۊرۊپا]] قاره مئن نهأ. [[وين]] أ کيشور ٚ پایتخت ايسه. اؤتريش ٚ رسمي زوان [[آلماني زوان|آلماني]] ايسه ؤ ۸۳,۸۷۹ کيلۊمتر مۊربع پيلئکي ؤ ۹,۲۰۲,۴۲۸ نفر جمعيت دأره ؤ أن ٚ پۊل ٚ واحد [[یۊرؤ]] ايسه. == سربس == [[جرگه:کشورؤن]] gspf17pvl55yh2m7dnihabjg6sjgy9y 0 63276 157136 2026-06-14T14:25:48Z NVNkz 18507 NVNkz صفحهٔ [[هفدهم تیر]] را به [[۱۷ تیر]] که تغییرمسیر بود منتقل کرد 157136 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[۱۷ تیر]] sl3k2mvy5d0cwch47dy08bxttl82qem 0 63277 157170 2026-06-15T11:39:09Z Dokkōdō 9956 Dokkōdō [[دهبنه]]ˇ ولگه به [[دهبنه (سياکل)]] مۊنتقل بؤده 157170 wikitext text/x-wiki #تغییر_مسیر [[دهبنه (سياکل)]] tpnemo0rgh7ybsrutw870or0p55aq9k