Vikipetã
gnwiki
https://gn.wikipedia.org/wiki/Kuatia_%C3%91epyr%C5%A9ha
MediaWiki 1.46.0-wmf.24
first-letter
Medio
Mba'echĩchĩ
Myangekõi
Puruhára
Puruhára myangekõi
Vikipetã
Vikipetã myangekõi
Ta'ãnga
Ta'ãnga myangekõi
MediaWiki
MediaWiki myangekõi
Tembiecharã
Tembiecharã myangekõi
Pytyvõ
Pytyvõ myangekõi
Ñemohenda
Ñemohenda myangekõi
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Mbyja
0
6235
137567
137382
2026-04-22T17:43:29Z
LucasC87
22665
Actualización de enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137567
wikitext
text/x-wiki
[[Ta'ãnga:Pleiades large.jpg|thumb|Peteĩ [[mbyja apesã]].]]
'''Mbyja''', '''estrélla'''<ref>Marcos Augusto Morínigo (1931). Hispanismos en el guaraní, ehechána "Estrella". Buenos Aires, kuatia rogue 384.</ref> tẽra '''jasytata'''<ref>{{Cita web |title=Archive copy |url=http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |accessdate=2012-07-14 |archivedate=2010-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |título=Archive copy |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |fechaarchivo=2010-01-28 |fechaacceso=2012-07-14 }}</ref> ([[Karaiñe'ẽ]]: estrella) ha'e mba'eapu'a oikóva [[plasma|plásma]]<nowiki/>gui, tuichaitereíva ha omimbíva. Mbyja ñande [[Yvy]] hi'aguĩvéva niko [[Kuarahy]], kóva imombyry [[Yvy|Yvý]]gui amo 149.597.870.700 [[m]]. Mbyjakuéra ambuéva ikatu jahecha pyhare jave [[tesa|ñande resarupínte]], ojekuaa peteĩ [[kyta]] hendypáva. Avei oĩ heta mbyja ndaikatúiva jahecha ñande resarupi ha ñaikotevẽ peteĩ [[techambyry]] jahecha porã hag̃ua.
Peteĩ mbyja oguereko ipa'ũndýre pe [[mbyte]] (''núcleo''), [[Ahoja (Mbyjakuaa)|ahoja]] (''manto'') ha [[ára pytu]] (''atmósfera'').
Mbyjakuéra ikatu oiko 1.000.000 (peteĩ sua) térã 100.000.000.000.000 (sa suakõi) ary, peteĩ mbyja tuicháva oiko sa'ive ambue mbyja michĩvévagui.
Ymaite guive mbyjakuéra oñembyaty [[mbyjaty|mbyjatýre]], ko'ãva oñembohéra ojoguahápe ta'anga.
== Mandu'apy ==
<references />
[[Ñemohenda:Mbyjakuaa]]
nb2524z3jgig8gt95e9vvvxwdfsprmg
137569
137567
2026-04-22T17:47:57Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137569
wikitext
text/x-wiki
[[Ta'ãnga:Pleiades large.jpg|thumb|Peteĩ [[mbyja apesã]].]]
'''Mbyja''', '''estrélla'''<ref>Marcos Augusto Morínigo (1931). Hispanismos en el guaraní, ehechána "Estrella". Buenos Aires, kuatia rogue 384.</ref> tẽra '''jasytata'''<ref>{{Cita web |title=Archive copy |url=http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |accessdate=2012-07-14 |archivedate=2010-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |título=Archive copy |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |fechaarchivo=2010-01-28 |fechaacceso=2012-07-14 }}</ref> ([[Karaiñe'ẽ]]: estrella) ha'e mba'eapu'a oikóva [[plasma|plásma]]<nowiki/>gui, tuichaitereíva ha omimbíva. Mbyja ñande [[Yvy]] hi'aguĩvéva niko [[Kuarahy]], kóva imombyry [[Yvy|Yvý]]gui amo 149.597.870.700 [[m]]. Mbyjakuéra ambuéva ikatu jahecha pyhare jave [[tesa|ñande resarupínte]], ojekuaa peteĩ [[kyta]] hendypáva. Avei oĩ heta mbyja ndaikatúiva jahecha ñande resarupi ha ñaikotevẽ peteĩ [[techambyry]] jahecha porã hag̃ua.
Peteĩ mbyja oguereko ipa'ũndýre pe [[mbyte]] (''núcleo''), [[Ahoja (Mbyjakuaa)|ahoja]] (''manto'') ha [[ára pytu]] (''atmósfera'').
Mbyjakuéra ikatu oiko 1.000.000 (peteĩ sua) térã 100.000.000.000.000 (sa suakõi) ary, peteĩ mbyja tuicháva oiko sa'ive ambue mbyja michĩvévagui.
Ymaite guive mbyjakuéra oñembyaty [[Mbyja apesã|mbyja apesãme]], ko'ãva oñembohéra ojoguahápe ta'anga.
== Mandu'apy ==
<references />
[[Ñemohenda:Mbyjakuaa]]
24ou7geyfogir961bzary7eou434au2
Mborevi Rape
0
6618
137568
128296
2026-04-22T17:46:15Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137568
wikitext
text/x-wiki
[[Ta'ãnga:Milky Way IR Spitzer.jpg|thumb|Mborevi Rape]]
'''Mborevi Rape''' hérava avei '''Tapekue''' ([[Karaiñe'ẽ]]: ''Vía Láctea'')<ref>{{Cita web |title=Archive copy |url=http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |accessdate=2012-07-15 |archivedate=2010-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |título=Archive copy |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |fechaarchivo=2010-01-28 |fechaacceso=2012-07-15 }}</ref> ha'e ñande [[arapyvore|mbyjaraity]] oĩhápe ñande [[Kuarahy]], ñande [[Yvy]] ha ambue yvorakuéra, oĩ avei hetaiterei [[mbyja apesã]]. Mborevi Rape niko mbyjaraity tuichavéva mokõiha [[arapy|arapý]]pe, Andrómeda mbyjaraity ituichave añónte. <ref>{{Cita web |title=Archive copy |url=http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |accessdate=2012-07-15 |archivedate=2010-01-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |título=Archive copy |urlarchivo=https://web.archive.org/web/20100128033749/http://www.astropar.org/html/cielodelosguaranies.html |fechaarchivo=2010-01-28 |fechaacceso=2012-07-15 }}</ref>
[[Ta'ãnga:360-degree Panorama of the Southern Sky edit.jpg|thumb|700px|centro|Mborevi Rape ra'ãnga guasu.]]
== Mandu'a ==
<references />
[[Ñemohenda:Mborevi Rape| ]]
j4cwp8r6z6z2b3msj49epmj7o4k2lsk
Myangekõi:Kuarahy Ypykatu
1
6626
137578
137372
2026-04-23T01:31:48Z
LucasC87
22665
/* Traducción de "sistema solar" */ Embohovái
137578
wikitext
text/x-wiki
Este artículo está en construcción desde el 15 de Julio de 2012. [[Puruhára:P. S. F. Freitas|P. S. F. Freitas]] ([[Puruhára myangekõi:P. S. F. Freitas|discusión]]) 19:24 15 jasypokõi 2012 (UTC)
== Traducción de "sistema solar" ==
"Ypykatu" me parece una palabra demasiado oscura como traducción de "sistema". Sé que en otras páginas es la traducción elegida, pero no parece tener uso real fuera de Vikipetã. No aparece en el diccionario de Antonio Guasch, que ofrece otras traducciones para "sistema". Tampoco aparece en el diccionario Ñe'ẽryru de Natalia Krivoshein y Feliciano Acosta, que también da otras traducciones. Por otro lado, en "glosbe.com" se nota el uso recurrente de "sistéma". Así, propongo o cambiar el término a "Kuarahy sistéma" o, para mantener una palabra de origen guaraní, "Kuarahy rekoha" (morada o vivienda del Sol), cuyo significado es mucho más transparente para un hablante de guaraní. [[Puruhára:LucasC87|LucasC87]] ([[Puruhára myangekõi:LucasC87|discusión]]) 02:32 7 jasyrundy 2026 (UTC)
:Añado algunos datos más tras revisar algunos diccionarios. En ''Ñe'ẽryruguasu'' (Celso Ávalos Ocampos, 2017), "sistema" aparece como '''tekorã'''. En ''Ñe'ẽryru'' (Krivoshein y Acosta, 2016), aparece como '''tape mbo'e'''. Y en el diccionario de Guasch y Ortiz (edición de 1998), para "sistema planetario" se proponen expresiones descriptivas como '''mbyja aty kuarahy ra'y''', '''kuarahy sambyhyha''', '''mbyja kuarahy poguypegua''' y '''kuarahy ruguái'''. Algunas de estas parecen referirse más a los cuerpos que integran el sistema que al sistema mismo, mientras que otras también resultan ambiguas. En ninguno de estos diccionarios aparece "ypykatu". Esto refuerza la idea de que no parece ser un término consolidado fuera de Vikipetã. [[Puruhára:LucasC87|LucasC87]] ([[Puruhára myangekõi:LucasC87|discusión]]) 01:31 23 jasyrundy 2026 (UTC)
pd7yfm0kerrvjt1n5fchwpbqbc67fsm
Yvága mba'e
0
8767
137570
131002
2026-04-22T17:49:32Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137570
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="width: 300px; float: right"
|-
|
{| style="background-color: #555; white-space: nowrap;" cellpadding=0 cellspacing=0
|-
|[[File:243 ida.jpg|x125px|link=243 Ida|alt=Asteroid Ida with its own moon]] [[File:Mimas Cassini.jpg|x125px|link=Mimas (moon)|alt=Mimas, a natural satellite of Saturn]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:Portrait of Jupiter from Cassini.jpg|x128px|link=Jupiter|alt=Planet Jupiter, a gas giant]] [[File:C2014 Q2.jpg|x128px|link=C/2014 Q2 (Lovejoy)]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:Neptune Voyager2 color calibrated.png|x64px|link=Neptune|alt=Planet Neptune, a ice giant]] [[File:Uranus2.jpg|x64px|link=Uranus|alt=Planet Uranus, a ice giant]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|x99px|link=Sun|The Sun, a G-type star]] [[File:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|x99px|link=Sirius#Visibility|alt=Star Sirius A with white dwarf companion Sirius B]] [[File:Crab Nebula.jpg|x99px|link=Crab Nebula]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:BlackHole Lensing.gif|x135px|link=Black hole|alt=Black hole (artist's animation)]] [[File:Vela Pulsar jet.jpg|x135px|link=Vela pulsar|alt=Vela pulsar, a rotating neutron star]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|x127px|link=Messier 80|alt=Globular star cluster]] [[File:Pleiades large.jpg|x127px|link=Pleiades|alt=Pleiades, an open star cluster]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:Messier51 sRGB.jpg|x127px|link=Whirlpool galaxy|alt=The Whirlpool galaxy]] [[File:Heic1401a-Abell2744-20140107.jpg|x127px|link=Abell 2744|alt=Abel 2744, Galaxy cluster]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:NASA-HS201427a-HubbleUltraDeepField2014-20140603.jpg|x97px|link=Hubble Ultra-Deep Field|alt=The Hubble Ultra-Deep Field 2014 image with an estimated 10,000 galaxies]] [[File:2MASS LSS chart-NEW Nasa.jpg|x97px|alt=Map of galaxy superclusters and filaments]]
|}
|-
|Selection of astronomical bodies and objects
|}
'''Yvága mba'e''' ({{es|Cuerpos celestes}}) ha'e oimeraẽ yvága rata, ikatu ha'e peteĩ [[mbyja]], peteĩ [[mbyjajere|yvóra]] térã ambue mba'e oĩva yvága heko michĩva térã guasúva.<ref>http://www.eso.org/public/images/potw1322a/</ref>
Umi yvága mba'e iñemohenda hekopete:
* [[Mbyjajerety Kuarahy rehegua|Kuarahy Ypykatu]]: Opaite mba'e ojeréva [[Kuarahy|Kuarahýre]], ha upéva avei, opaite tendakuéra ojeréva kuarahýre avei ([[Mbyjaveve Ku'asã|Tajave Ku'asã]] - [[Mbyjaveve Ku'asã|Kúiper Ku'asã]]).
* Yvága mba'e año: Opaite mbyja imombyrýva, ha opaite yvóra oĩha Kuarahy Ypykatu okápe.
* Yvága mba'e juaju: Opaite mbyja mokõiva jeiko, [[mbyja apesã]] ha [[arapyvore|mbyj]]<nowiki/>[[arapyvore|ar]]<nowiki/>[[arapyvore|ai]][[arapyvore|ty]]<nowiki/>kuéra
* Yvága mba'e mosarambipyre: Opaite "''nebulosa''" kuéra ha ambue mba'e ku'i mosarambipyre.
== Mandu'apy ==
{{Reflist}}
==Joaju==
{{commons|Astronomical objects}}
* [http://skyandtelescope.com/observing/skychart/# SkyandTelescope.com SkyChart]
* [https://web.archive.org/web/20070913163917/http://astroclub.tau.ac.il/skymaps/monthly/ Monthly skymaps for every location on Earth]
[[Ñemohenda:Mbyjakuaa]]
ibrdc4ohstd68ss8q51l8jmespqyxym
Jyva Oriõ
0
8775
137571
127027
2026-04-22T17:50:43Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137571
wikitext
text/x-wiki
[[File:Espiral de la Vía Láctea.svg|thumb|250px|Ta'anga ohechaukáva Mborevi Rape. Jyva Oriõ oĩha sa'y marrõ ha kyta sa'yju ha'eha [[Mbyjajerety Kuarahy rehegua|Kuarahy ypykatu]].]]
'''Jyva Oriõ''', hérava avei '''Jyva Apegua''' ({{es|Brazo de Orión}}) ha'e peteĩ pehẽngue hekojeremi oĩva ñande [[arapyvore|mbyjaraitýpe]].
pe, [[Mborevi Rape]], ipype oĩha pe [[Mbyjajerety Kuarahy rehegua|Kuarahy ypykatúpe]] ha [[Yvy]]. Héra ou [[mbyja apesã]] hérava Oriõ oĩha hi'aguĩ, opyta [[Jyva Sahitário]] ha [[Jyva Perseo]] imbytépe, umi mokõi pehẽngue tuichavéva ñande mbyjaraity pegua. Ñande Kuarahy ypykatúpe oĩ peteĩ tenda hérava [[Kambuchi Apegua|Patu'a Apegua]] guaraníme ha ''Burbuja Local'' karaiñe'ẽme.
Jaikuaáma Jyva Oriõ ningo pehẽngue imichĩva, ñehesa'ỹijo ojejapóva ary [[2013]] jave ohechauka Jyva Oriõ ikatu ituichavéva, ha ikatu oĩ [[Jyva Perseo]] joa térã hi'añóva.<ref>[http://www.nrao.edu/pr/2013/localarm/ Earth's Milky Way Neighborhood Gets More Respect], National Radio Astronomy Observatory, Dave Finley, 3 June 2013</ref>
== Joaju ==
* [http://www.seds.org/messier/more/mw_m.html Objetos del catálogo Messier en la Vía Láctea (SEDS)] (ingyaterrañe'ẽme)
== Mandu'apy ==
{{listaref}}
[[Ñemohenda:Mborevi Rape]]
0u6smyoheyyouf0all9f2jsazg3zwc4
Jyva Perseo
0
8776
137572
119857
2026-04-22T17:51:32Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137572
wikitext
text/x-wiki
[[File:Espiral de la Vía Láctea.svg|thumb|right|250px|Ta'anga ohechaukáva Mborevi Rape. Jyva Perseo hovymi.]]
'''Jyva Perseo''' ha'e pehẽngue hekojeremi tuichavéva oĩva ñande [[Mborevi Rape|Mborevi Rapépe]].
Mborevi Rape ipehẽngue hekojeremi ha oreko irundy jyva tuicháva ha irundy michĩva. Opyta [[jyva Ype ajuvuku]] ha [[jyva Sahitário]]. Héra ou [[mbyja apesã]] hérava Perseo oĩha hi'aguĩ.
Oñeimo'ã [[Jyva Oriõ|jyva michĩ Oriõ]] -orekóva ipype [[Kuarahy]] ha [[Yvy]]- ha'e Jyva Perseo ipehẽngue, hákatu ndoñemoañetei.
[[Ñemohenda:Mborevi Rape]]
p67ztjrnvzsm5qal984m09l0a9lub1n
Jyva Sahitário
0
8777
137573
127026
2026-04-22T17:52:45Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137573
wikitext
text/x-wiki
[[File:Espiral de la Vía Láctea.svg|thumb|right|250px|Ta'anga ohechaukáva Mborevi Rape. Jyva Sahitário ipytãva.]]
'''Jyva Sahitário''' (hérava avei '''jyva Karina-Sahitário''') ha'e peteĩ pehẽngue hekojeremi ñande [[arapyvore|mbyjaraity]] pegua, [[Mborevi Rape]]. Ha'e mbyja ha Yvóra aty karapã ha puku, peteĩ [[jyva|jyváicha]].
Ku jyva Sahitário ha [[jyva Norma]] joa, pehẽngue tuichavéva.
Jyva Sagitario opyta [[jyva Ekúdo-Sentáuro]] ha [[jyva Oriõ]] imbytépe (jyva Oriõme oĩha [[Kuarahy]] ha [[Yvy]]). Héra ou [[mbyja apesã]] hérava Sahitário oĩha hi'aguĩ.
[[Ñemohenda:Mborevi Rape]]
rf0wz36q52w8fqovqpksfduikunotgq
Jan Hendrik Oort
0
9072
137577
111922
2026-04-22T20:48:43Z
LucasC87
22665
Actualización de término tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137577
wikitext
text/x-wiki
{{Ficha de científico
|nombre = Jan Oort
|imagen = JanOort.jpg
|tamaño =
|descripción =
|fecha_de_nacimiento = [[28 jasyrundy]] ary [[1900]]-pe
|lugar_de_nacimiento = [[Franeker]], [[Friesland]]
|fecha_de_fallecimiento = [[5 jasypateĩ]] ary [[1992]]-pe
|lugar_de_fallecimiento = [[Leiden]]
|campos = [[Mbyjakuaa]]
|país_de_residencia =
|nacionalidad = [[Países Bajos|Holandagua]]
|conocido_por = [[Arai Oort]]
}}
'''Jan Hendrik Oort''' (ára [[28 jasyrundy]] ary [[1900]]-pe – [[5 jasypateĩ]] ary [[1992]]-pe) ha'e akue peteĩ karai [[mbyjakuaa|mbyjakuaahára]] [[Holanda]] retã pegua ojekuaáva opa tetãme. Omotenonde hetave ''rradiombyjakuaa''. Ojekuaave upe arai orekóva umi [[mbyjausuveve|jaguaveve]] ojeréva [[Mbyjajerety Kuarahy rehegua|Kuarahy Ypykatúpe]] oñembohéragui Oort, upe [[arai Oort]].
Oort oheñói táva [[Franeker]] tetãvore [[Frisia]]-pe ha oñemoarandu táva [[Groninga]]-pe [[Jacobus Cornelius Kapteyn]] ndive. Ikuatia mbo'ehaorusúpe guarã oñembohéra ''Mbyjakuéra ipya'etéva''. Ary [[1927]] omoañete [[Mborevi Rape]] ojere jere, ohesaỹ'ijógui mba'éicha mbyja kuéra omýi yvágare. Ary [[1935]] ombo'e Mbo'ehaorusu Leiden-pe, karai Ejnar Hertzsprung omotenondéva.
* Oort he'i akue [[Mborevi Rape]] imbyte oĩ 30000 [[añolu|ary tembipe]] ñande [[Yvy]] pegua, gotyo mbyja apesã Sahitário.
* Omoañete [[Mborevi Rape]] imba'era'ã ha'e 100.000 sua [[Kuarahy]] imba'era'ãgui.
* Ary 1950 he'i [[Mbyjajerety Kuarahy rehegua|Kuarahy Ypykatúpe]] oĩ peteĩ tenda omboúva umi [[mbyjausuveve|jaguaveve]], upe [[Arai Oort]]. Hákatu karai [[Ernst Öpik]] he'i peteĩháme kóva, ary 1932-pe.
[[Ñemohenda:Tekove Tetãnguéra Yvýigua]]
72fy1dzhysxsfp5k36dnoff7k8pb5ta
Ñandu Pysã
0
10144
137574
102388
2026-04-22T17:53:25Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137574
wikitext
text/x-wiki
[[Ta'ãnga:Crux constellation.png|thumb|200px|Ñandu Pysã]]
'''Ñandu Pysã''' (héra avei ''Crux'' térã ''Cruz del Sur'') ha'e peteĩ [[mbyja apesã]] oĩva yvaga ñembýpe peteĩ [[Mborevi Rape]] vorépe.
[[Ñemohenda:Mbyjakuaa]]
4xdmor9jfrfijc4ftxktoi7os771dhy
Okẽndusu:Mbyjakuaa
0
14759
137575
121326
2026-04-22T17:54:40Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137575
wikitext
text/x-wiki
{| border="0" cellpadding="5" style="background-color:#F9F9F9; border:solid 1px #dfdfdf; "
| colspan="2" align="center" |
<div style="border-top:4px solid #d0d9dd; border-bottom:7px solid #d0d9dd; background-color:#fff; padding:0.5em">
<div style="text-align:center>Tereguahẽporãite</div>
<div style="text-align:center; font-size:200%">'''Mbyjakuaa Rokẽndusúpe'''</div>
<div style="margin:0 auto;text-align:center;">[[File:Systemesolaire.jpg|1000x1000px]]</div>
'''Mbyjakuaa''' térã '''arakuaa''' ([[Karaiñe'ẽ]]: ''astronomía'') ha'e [[mbyja]] ha [[arapy]] [[tembikuaaty|rembikuaaty]]. Kóva niko peteĩ [[tembikuaaty tekohaguigua]] ha upéva rupive ikatu jaikuaave opa [[Yvága mba'e|yvága mba'ekuéra]] rehegua, mba'éichapa oiko hikuái, mba'éichapa omýi, mba'éichapa oiko hesekuéra [[kímika]] ha [[mba'erekokuaa]]. Upéicha avei, mbyjakuaa rupive ikatu ñahesa'ỹijo mba'éichapa oñepyrũ ñande arapy, mba'éichapa okakuaa ha oñemyasãi, ha mba'éichapa opáta.
<div style="text-align:right">[[Mbyjakuaa|Emoñe'ẽve...]]</div>
</div>
----
</span> </div>
|-
<!-----------------------------
CAJA IZQUIERDA
------------------------------->
|width="52%" style="background:#F9F9F9; border:1px solid #e1eaee; font-size:100%; -moz-border-radius-topleft:0px; -moz-border-radius-bottomleft:0px; padding:7px 7px 7px 7px;" valign="top"|
<!-- BLOQUE 1: Explora Wikipedia -->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#F9F9F9;"
<!-- TÍTULO 1 -->
|-
! style="background:#F9F9F9; border:1px solid #d0d9dd; text-align:center" |
<div style="float:right;">[[Image:Wbar green1.jpg]]</div>
<div style="font-size:120%">Mba'e reikuaaverã</div>
<!-- TÍTULO 1 (FIN)-->
<!-- TEXTO 1 -->
|-
| style="background:#F9F9F9; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px;" |
[[File:Bruce McCandless II during EVA in 1984.jpg|250px|thumb]]
'''<big>Arapy'ytahára</big>'''
<div style="font-size:90%">
'''Arapy'ytahára''' ha'e [[yvypóra]] osẽva [[yvy|Yvy]] apekuégui ha oho [[arapy|arapýpe]], upéicha avei ojehero umívape ovevéva peteĩ arapy mba'yrúpe ha oimeraẽ tapichápe oho [[Jasy|Jasýpe]].
Ko ñe'ẽngue pyahu avañe'ẽme "arapy'ytahára" ou [[Paraguái Arapyregua Ñangarekoha]] ñe'ẽndy mokõive ñe'ẽteépe, ojejapo ary 2019-pe, oñembohaságui ''astronauta'' karaiñe'ẽgui.
Yvypóra peteĩha oho arapýpe ha'e akue [[Rrúsia|Rrusiagua]] kuimba'e, [[Soviétiko Joaty]] pegua, hérava [[Yuri Gagarin]]. Upéicha ojehu ára [[12 jasyrundy]], [[1961]]-me. Yvypóra peteĩha ha mokõiha oguata akue Jasy apekuépe ha umi mokõi kuimba [[Tetãvore Joapykuéra]] pegua hérava [[Neil Armstrong]] ha [[Buzz Aldrin]], amo ára 20 jasypokõi, 1969-pe.
Ndohovéi avave Jasýpe ary 1972 rire, ha ndaipóri gueteri arapy'ytahára oho yvóra ambuévape.
</div>
'''<small>[[Arapy'ytahára|Eikuaave...]]</small>'''
<!-- TEXTO 1 (FIN) -->
|}
<!-- BLOQUE 1 (FIN) -->
<!-- CAJA IZQUIERDA (FIN) -->
<!-----------------------------
CAJA DERECHA
------------------------------->
|width="48%" style="background:#F9F9F9; border:1px solid #eeeed1; font-size:100%; -moz-border-radius-topright:0px; -moz-border-radius-bottomright:0px; padding:7px 7px 7px 7px;" valign="top"|
<!-- BLOQUE 1: Artículo destacado -->
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#F9F9F9;"
<!-- TÍTULO 1 -->
|-
! style="background:#F9F9F9; border:1px solid #ddddc0; text-align:center;" |
<div style="float:right;">[[Image:Wbar green3.jpg]]</div>
<div style="font-size:120%">Mba'épa he'ise?</div>
<!-- TÍTULO 1 (FIN)-->
<!-- TEXTO 1 -->
|-
| style="background:#F9F9F9; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px;" |
{| class="infobox" style="width: 100px;"
|-
|
{| style="background-color: #555; white-space: nowrap;" cellpadding=0 cellspacing=0
|-
|[[File:243 ida.jpg|x125px|link=243 Ida|alt=Asteroid Ida with its own moon]] [[File:Mimas Cassini.jpg|x125px|link=Mimas (moon)|alt=Mimas, a natural satellite of Saturn]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:Portrait of Jupiter from Cassini.jpg|x128px|link=Jupiter|alt=Planet Jupiter, a gas giant]] [[File:C2014 Q2.jpg|x128px|link=C/2014 Q2 (Lovejoy)]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100819.jpg|x99px|link=Sun|The Sun, a G-type star]] [[File:Sirius A and B Hubble photo.editted.PNG|x99px|link=Sirius#Visibility|alt=Star Sirius A with white dwarf companion Sirius B]] [[File:Crab Nebula.jpg|x99px|link=Crab Nebula]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:BlackHole Lensing.gif|x135px|link=Black hole|alt=Black hole (artist's animation)]] [[File:Vela Pulsar jet.jpg|x135px|link=Vela pulsar|alt=Vela pulsar, a rotating neutron star]]
|-
| style="padding-top: 3px;" |[[File:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|x127px|link=Messier 80|alt=Globular star cluster]] [[File:Pleiades large.jpg|x127px|link=Pleiades|alt=Pleiades, an open star cluster]]
|}
|-
|}
<div style="font-size:90%">
*'''[[Arapy]]''': ha'e opamba'e, ohasahápe ára ha oĩhápe opa jahecháva.
*'''[[Arapyvore]]''': ojehero avei '''tapiryja''', kóva hína yvága mba'e aty, mbyjakuéra ha yvorakuéra aty.
*'''[[Big Bang]]''': mba'ekuaarã omombe'úva mba'éichapa arapy oñepyrũva'ekue.
*'''[[Kuára hũ]]''': mba'e ijapýrava ha naipaha'ỹiva arapýpe, mba'e hypy'ũitéva ndohejáiva ni peteĩ mba'eku'i michĩ opiã hag̃ua chugui, ni [[Mba'erendy|tesape]].
*'''[[Mborevi Rape]]''': {{es|Vía Láctea}}, ñande arapyvore, oĩhápe [[Kuarahy]] ha [[Yvy]].
*'''[[Mbyja]]''': mba'e apu'a [[plasma]] ijapopyre tuichaitereíva ha hendypáva
*'''[[Mbyja ypykatu]]''': opa umi mba'e ojeréva peteĩ mbyjáre, ñanemba'éva niko pe [[Kuarahy ypykatu]].
*'''[[Yvága mba'e]]''': mba'e oimeraẽva yvágape oĩ, ndaha'éiva yvypóra ojapo.
*'''[[Yvóra]]''': yvága mba'e mbyjáre ojeréva, ñande yvóra hína ojehero Yvy.
</div>
'''<small>[[:Ñemohenda:Mbyjakuaa|Eikuaave...]]</small>'''
<!-- TEXTO 1 (FIN) -->
|-
| style="padding-bottom:5px;" |
|}
<!-- BLOQUE 1 (FIN) -->
|-
<!-- CAJA DERECHA (FIN) -->
----
|-
| colspan = "2" style="background:#ffffff; border:1px solid #eeeeee; -moz-border-radius-topleft:0px; -moz-border-radius-bottomleft:0px; padding:10px 10px 10px 10px; text-align:left;"|
<center>{{Navbox
|name = Kuarahy Ypykatu
|state = autocollapse
|titlestyle = background:#F9F9F9;
|title = Ñande [[Kuarahy Ypykatu]]
|list1 = <div>
<imagemap>
Ta'ãnga:Solar System XXX.png
#O Sol
circle 0 0 90 35 [[Kuarahy]]
#Mercúrio
circle 112 18 6 [[Mekúrio]]
#Venus
circle 153 18 8 [[Mbyja Ko'ẽ]]
#Terra e a Lua
circle 204 8 4 [[Jasy]]
circle 194 18 8 [[Yvy]]
#Marte e satélites
circle 234 18 6 [[Márte]]
circle 240 13 4 [[Márte mbyguaikuéra]]
#Ceres e o cinturão de asteroides
# - by placing the rectangle code for the asteroid belt AFTER Ceres, Ceres is "on top" (and can co-exist)
circle 271 18 5 [[Seres]]
rect 256 0 288 35 [[Mbyjaveve Ku'asã]]
#Júpiter e satélites
# - by placing the rectangle code for the Rings of Jupiter AFTER Jupiter, Jupiter is "on top" (and can co-exist)
circle 316 18 14 [[Húpiter]]
circle 327 5 9 [[Húpiter mbyguaikuéra]]
rect 298 15 335 20 [[Húpiter ku'asãnguéra]]
#Saturno e satélites
# - by placing the rectangle code for the Rings of Saturn AFTER Saturn, Saturn is "on top" (and can co-exist)
circle 371 18 12 [[Satúyno]]
circle 378 7 11 [[Satúyno mbyguaikuéra]]
rect 353 5 389 31 [[Satúyno ku'asãnguéra]]
#Urano e satélites
# - by placing the rectangle code for the Rings of Uranus AFTER Uranus, Uranus is "on top" (and can co-exist)
circle 418 18 9 [[Uráno]]
circle 428 11 8 [[Uráno mbyguaikuéra]]
rect 408 4 429 34 [[Uráno ku'asãnguéra]]
#Netuno e satélites
# - by placing the rectangle code for the Rings of Neptune AFTER Neptune, Neptune is "on top" (and can co-exist)
circle 462 18 9 [[Netúno]]
circle 471 11 4 [[Netúno mbyguaikuéra]]
rect 441 9 485 28 [[Netúno ku'asãnguéra]]
#Plutão, satélites e a cintura de Kuiper
# - by placing the rectangle code for the Kuiper belt AFTER Pluto, Pluto is "on top" (and can co-exist)
circle 503 18 4 [[Plutõ]]
circle 507 15 6 [[Plutõ mbyguaikuéra]]
#Haumea e satélites
# - by placing the rectangle code for the Kuiper Belt AFTER Haumea, Haumea is "on top" (and can co-exist)
circle 536 18 4 [[Haumea]]
circle 539 14 5 [[Haumea mbyguaikuéra]]
#Makemake
# - by placing the rectangle code for the Kuiper Belt AFTER Makemake, Makemake is "on top" (and can co-exist)
circle 570 18 5 [[Makemake]]
rect 502 0 581 35 [[Kuiper Ku'asã]]
#Éris, Disnomia e disco disperso
# - by placing the rectangle code for the Scattered disc AFTER Eris, Eris is "on top" (and can co-exist)
circle 596 18 4 [[Eris]]
circle 599 14 4 [[Ndinomia]]
rect 581 0 614 35 [[Disco disperso]]
rect 615 0 635 35 [[Oort Arai]]
desc none
# - setting this to "bottom-right" will display a (rather large) icon linking to the graphic, if desired
</imagemap>
</div>
|list2 = '''[[Kuarahy]]''' · [[Mekúrio]] · [[Mbyja Ko'ẽ]] · [[Yvy]] · [[Jasytata Guasu]] · ''[[Seres]]'' · [[Húpiter]] · [[Satúyno]] · [[Uráno]] · [[Netúno]] · ''[[Plutõ]]'' · ''[[Haumea]]'' · ''[[Makemake]]'' · ''[[Eris]]''
|list3 = <div style="font-size:smaller">'''[[Mbyguai|Mbyguaikuéra]]''' (''[[Jasy]] · [[Márte mbyguaikuéra|Márte pegua]] · [[Húpiter mbyguaikuéra|Húpite pegua]] · [[Satúyno mbyguaikuéra|Satúyno pegua]] · [[Uráno mbyguaikuéra|Uráno pegua]] · [[Netúno mbyguaikuéra|Netúno pegua]] · [[Plutõ mbyguaikuéra|Plutõ megua]] · [[Haumea mbyguaikuéra|Haumea pegua]] · [[Ndinomia|Eris pegua]]'') · '''[[Mbyjajere Ku'asã|Ku'asã]]''' (''[[Húpiter ku'asãkuéra|Húpiter pegua]] · [[Satuyno ku'asãkuéra|Satúyno pegua]] · [[Urano ku'asãkuéra|Uráno pegua]] · [[Netuno ku'asãkuéra|Netúno pegua]]'')<br/>
}}</center>
<center>'''Kuatiarogue ambuéva'''</center>
<center><div style="font-family: sans-serif; font-variant:small-caps;">[[Arapy]] · [[Arapyvore]] · [[Big Bang]] · [[Kuára hũ]] · [[Mbyja]] · [[Mbyja apesã]]· [[Mbyjaveve]]· [[Yvága]]</div><br />
</center>
----
{| width=100% cellpadding="0" cellspacing="0" valign="top" style="background:#F1FAFF;"
<!-- TÍTULO A -->
|-
! style="background:#f5f5f5; border:1px solid #eeeeee; text-align:center;" |
<div style="font-size:120%">Okẽndusu ambuéva</div>
<!-- TÍTULO A (FIN)-->
<!-- TEXTO A -->
|-
| style="background:#ffffff; padding-left:0px; padding-top:2px; padding-bottom:2px; padding-right:0px; font-size:9pt;" |
<center>
{| style="background:transparent; text-align:center;"
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P social sciences-green.png|centro|43x43px]]
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P history-green.png|centro|43x43px]]
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P countries-green.png|centro|43x43px]]
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P chemist-green.png|centro|43x43px]]
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P biology-blue.png|centro|43x43px]]
| width="150px" |[[Ta'ãnga:P linguistics.svg|centro|43x43px]]
|-
|[[Okẽndusu:Arandupy|Arandupy rokẽndusu]]
|[[Okẽndusu:Marandeko|Marandeko rokẽndusu]]
|[[Okẽndusu:Yvyapekuaa|Yvyapekuaa rokẽndusu]]
|[[Okẽndusu:Tembikuaaty|Tembikuaaty rokẽndusu]]
|[[Okẽndusu:Tekovekuaaty|Tekovekuaaty rokẽndusu]]
|[[Okẽndusu:Ñe'ẽ|Ñe'ẽ rokẽndusu]]
|}
</center>
<!-- TEXTO A (FIN) -->
|}
<!-- BLOQUE A (FIN) -->
|}
[[Ñemohenda:Mbyjakuaa| ]]
9xcup3dogwsst5afvxxpm3hf7l9b7k5
Anu
0
14962
137576
122024
2026-04-22T17:56:05Z
LucasC87
22665
Se actualiza un enlace tras cambio de título de "Mbyjaty" a "Mbyja apesã"
137576
wikitext
text/x-wiki
{{Distinguir|pe jeroviaha séyta [[Anu (jeroviaha séyta)|Anu]]}}
[[File:Cuneiform sumer dingir.svg|thumb|'''<small><center>[[Kuneira’ãnga]] ohechaukáva Anu réra.</center></small>]]
[[Suméria jeroviapy|Suméria jeroviápe]], '''An''' ([[Suméria ñe'ẽ]]me: *An 𒀭 ‘cielo’) térã '''Anu''' ([[Akádia ñe'ẽ]]me) ha'e va'ekue [[yvága tupã]], [[mbyja apesã]] jára, tupãnguéra mburuvicha. Oiko hembirekóndi, [[Ki (Sypã)|Ki]] (Suméria ñe'ẽme, "yvy" térã [[Antum|Antu]] Akádia ñe'ẽme), amo yvaiteve [[yvága]]pe.
Ojejerovia ha'e ikatuhague oñembohovake umi iñangaipáva, ha ojapohague [[mbyja|mbyjakuéra]] oiko iñorairõhára ramo ohundipa hag̃ua iñañávape. Hembiguái ha ipytyvõhára ha'e akue tupã [[Ilabrat]].
Kóva peteĩ umi tujavéva [[Suméria jeroviapy|Suméria jeroviápe]], ha oiko pe tupã aty mbohapýgui, [[Enlil]] ndive, yvytu ha ára pytu tupã, ha [[Enki]] ndive, yvy tupã.<ref>{{cita libro | apellidos=Eliade| nombre=Mircea| título=Historia de las creencias y de las ideas religiosas| editorial=RBA Coleccionables, S.A. | editor=| ubicación=Barcelona | año=2004 | isbn=84-473-3842-8 | páginas=90-91}}</ref> Ojejerovia ha'ehague tupãnguéra mburuvicha peteĩha ha itúva.
Heta ára rire, ombuekovia chupe tupã [[Assur]] ha tupã [[Marduk]].<ref name="Lluís Feliú 2003">Lluís Feliú: «The god Dagan in Bronze Age Syria», 2003.</ref>
== Mandu'apy ==
{{reflist}}
[[Ñemohenda:Mombe'ugua'u]]
t1t4x4vujzylui87m4ikfo9xlx0w34v