Vikipetã gnwiki https://gn.wikipedia.org/wiki/Kuatia_%C3%91epyr%C5%A9ha MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter Medio Mba'echĩchĩ Myangekõi Puruhára Puruhára myangekõi Vikipetã Vikipetã myangekõi Ta'ãnga Ta'ãnga myangekõi MediaWiki MediaWiki myangekõi Tembiecharã Tembiecharã myangekõi Pytyvõ Pytyvõ myangekõi Ñemohenda Ñemohenda myangekõi TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión 0 3146 137647 134983 2026-04-27T13:16:41Z DiegoRO 14894 137647 wikitext text/x-wiki {{tava | nombre = Guarambare | nombre-original = Guarambaré | foto = Guarambare 20120427 003.jpg | fotoinfo = | pais = {{PAR}} | prov/dep = [[Central|Sentɍal]] | poblacion = 25 533 | territorio = | ISO = PY-11 | altitud = 105 | coor ={{coor dms|25|28|60|S|57|28|00|W}} |}} '''Guarambare''' haꞌe táva Tetã [[Paraguái]]<nowiki/>pe, [[tetãvore Central|tetãvore Sentrál]]<nowiki/>pe. Ko távape oiko 36''' '''066 ava<ref>[https://web.archive.org/web/20151016011537/http://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Proyeccion%20Distrital.pdf DGEEC]</ref> (ary 2015). [[Ñemohenda:Paraguái tava]] [[Ñemohenda:Tetãvore Sentral]] q5k14z3i21862btf51kuuec0gstbtod 137648 137647 2026-04-27T13:17:43Z DiegoRO 14894 137648 wikitext text/x-wiki {{tava | nombre = Guarambare | nombre-original = Guarambaré | foto = Guarambare 20120427 003.jpg | fotoinfo = | pais = {{PAR}} | prov/dep = [[Central|Mbytegua (Sentral)]] | poblacion = 25 533 | territorio = | ISO = PY-11 | altitud = 105 | coor ={{coor dms|25|28|60|S|57|28|00|W}} |}} '''Guarambare''' haꞌe táva Tetã [[Paraguái]]<nowiki/>pe, [[tetãvore Central|tetãvore Sentrál]]<nowiki/>pe. Ko távape oiko 36''' '''066 ava<ref>[https://web.archive.org/web/20151016011537/http://www.dgeec.gov.py/Publicaciones/Biblioteca/proyeccion%20nacional/Proyeccion%20Distrital.pdf DGEEC]</ref> (ary 2015). [[Ñemohenda:Paraguái tava]] [[Ñemohenda:Tetãvore Sentral]] ezmimvyjj0madcnfh94qqeu3qcpp5vd 0 5451 137650 135354 2026-04-27T16:25:03Z ~2026-25526-58 22776 137650 wikitext text/x-wiki [[Ta'ãnga:2 MAYO-CRUZ.jpg|thumb|230px|Kurusu pongan en español ndeJegua.]] [[3 jasypo]] niko '''Kurusu Ára'''; ojegueromanduꞌáva ymaite guive [[Cristiano|''cristiano'']]<nowiki/>kuéra apytépe ha omombeꞌúva [[Constantino]], Rróma Ruvicha; rembihasakue. Upérõ ndaje, [[Ysyry Danúvio]] rembeꞌýpe, Rromaygua guarinikuéra oñorãirõtakuri [[Várvaro|varvaro]]<nowiki/>kuéra ndive. [[Roma|Rroma]]<nowiki/>ygua niko imbovy hikuái ha upevakuére ndojeroviaguasúi ipuꞌakáre. Upe pyharépe jeko Constantino oñeno, oke ha iképe ohecha peteĩ [[kurusu]] ojajái ha omimbíva ha hese heꞌiva “ko taꞌãnga reheve ndepuꞌakáta”. Upehague koꞌẽme, opáyvo Constantino, ojapouka peteĩ kurusu omohendáva ''romano''kuéra renondépe; ha – añetehápe – heseve ''romano''kuéra ipuꞌaka ha oñemotenonde hikuái varvarokuéra rehe. Ko mbaꞌe guasuete ojehu rire, Constantino oñemongaraiuka ha oiko ichugui Cristiano ha omopuꞌãuka heta Tupão hetãme. Uperire, omondo isy, [[Elena Marangatu|Eléna Marangatu]]; [[Herusalẽ]]<nowiki/>me ohekávo [[Hesukirito]] kurusu. Elena Marangatu ojuhúkuri upépe umi mbohapy kurusu ha oikuaa hag̃ua mávapa upe Hesukirito mbaꞌekue omoĩuka peteĩ mitãrusu omanóva retekue mokõivéva ári ha ndojehúi mbaꞌéve; ha oñemoñenóvo upe kurusu mbohapyha ári, upe mitãrusu oikovejey. Upe mbaꞌe guasuete ojehúkuri peteĩ ára 3 jasypo, upe guive opytáva kurusu árarõ. [[Paraguái]] retãme niko Kurusu Ára oñemomorã opaite henda rupi ha oike umi ñande jerovia ha jepokuaa apytépe, ñane tavarandúpe. Upe árape heta tapicha oho [[tyvyty|tyvytý]]<nowiki/>pe omyengovia ha ombopyahúvo kurusu ao; upéicha avei, oĩ oñembojáva kurusu tape oĩha rupi, omyendy tataindymimi ha oñemboꞌe; ág̃akatu pe mbaꞌe tuichavéva oikóva upe árape niko pe Kurusu Jegua. Ogaygua ha Ogaykeregua oñembyaty voi guive ha omopuꞌã peteĩ kurusu rendag̃ua ojejapóva takuáragui ha oñemboꞌapéva kaꞌavoveꞌi ha pindo roguépe. Uperire, oñemosã ha oñemosãingo hyepýpe opaichagua chipa (aramirõ, manduvi, mbokaja) ha ijysaja ambuéva (apuꞌáva, kurusuraꞌãngáva, kurusumboꞌýva). Uperire, mbytetépe, omohenda hikuái kurusúpe. Kóvape, oñembohéra Kurusu Jegua. Upéi, oñembyatypa ha oñemboꞌe ha omomorã kurusúpe. Ipahápe, opávo ñemboꞌe, oiko pe chipa poꞌo ha heseve oñembosyryku kojói. Avei, jaꞌevaꞌerã [[kurusurape'anduhára|kurusurapeꞌanduhára]] omoirũhájepi Kurusu Jegua ha Kurusu Ára ipurahéi asy rupive. == Manduꞌapy == *Ohai [[David Galeano Olivera]]. [[Ñemohenda:Arete]] [[Ñemohenda:Hesu rape]] js00isg7u1gv3myqbg8pcibjio9ub3n 2 17671 137649 136315 2026-04-27T16:23:35Z DiegoRO 14894 137649 wikitext text/x-wiki {{#babel:|pt-n|en-4|es-3|gn-3|ja-3|la-2|ko-1}} <big>'''''Mbaꞌéichapa! Che réra Diego Oliveira. Aiko [[Pindoráma|Vrasíl]]<nowiki/>pe.''''' [[Image:Flag-map_of_Brazil.svg|40px|]]</big> ---- Amoĩ tesa renondépe '''''jehaikaturã''''' tetã réra pytaguakuéra ''moavañeꞌẽmbyre'' rehegua (Mbo'ehára [[Tadeo Zarratea]] hai rape tembiecharãramo) – ''propuesta para la ortografía de nombres de países extranjeros en guaraní – ''guaranización'' (con base en la escritura del Maestro Tadeo Zarratea):'' {| class="wikitable" ! Ehpañañeꞌẽgui ''gueru taitére'' !! "Avañe'ẽ" ''apopyrerasa ("''artificial''")''!! Jehaikaturã ''tape mbyteguápe'' |- | Francia || Hyãsia || '''Fránsia''', fransiagua, fransiañeꞌẽ |- | Brasil || Pindoráma || '''Vrasil''', vrasilgua, Vrasílgui |- | España || Epáña || '''Ehpáña''', ehpañagua, ehpañañeꞌẽ |- | Portugal || Poytuga || '''Portugal''', portugalgua, portugalñeꞌẽ |} * '''''Puꞌae koꞌytegua''''' (''vocales especiales''): ** "r" oúramo ambue pundie ''mboyve'' térã ''rire'', paraguaiguakuéra oiporúva heta ''puꞌae'' kangy, akói ''naimuanduhéiva'', añonte ''puꞌae aty'' (pukõi ha puapy)-''pegua''. Ipu hiꞌaguĩ "r" ha "j" oñemokangývagui térã [[Ingleñe'ẽ|ingreñeꞌẽ]] '''puꞌae ''r''-icha'''gui (ikatu ojehaíva puꞌae ''érre''-icha, puꞌae erreicha; [https://www.codigosinternacionales.com/iso-639-idiomas/ingles/ en]: ''[[:en:Rhotic_vowel|rhotic vowel]]''; [https://www.codigosinternacionales.com/iso-639-idiomas/espanol-castellano/ es]: ''[[:es:Vocal_rótica|vocal rótica]]''), ñeꞌẽ "fur", "word" ha "sir"-pe háicha. [[Iñe'ẽpu'andu Raity Hetatetãgua|IHR]] rupive, taipu [ɯ˞] térã [i˞]-icha hína. Ikatu avei taipu ypykue kahtillañeꞌẽmegua (IHR [r] ha [l]) oñemoĩjey. ** '''h'''. Pundie mboyve, ikatu ipu [h] kangýicha (''pundie aguĩgua ahyꞌopegua iñe'ẽsẽ'ỹva''), he'íséva [ɯ̊]. (Tadeo Zarratea oiporu "''h''" iñaranduka ''Kalaíto Pombéro''pe.) Ojeheguaitépe, ikatu avei oñemboykepa térã taipu ypykue kahtillañeꞌẽmegua oñemoĩjey (IHR [s], ha mbaꞌe). * '''''Pundie ñeꞌẽpehẽichagua''''' (''consonantes silábicas''): ombaꞌapóva pu'aéramo. **'''l'''. Pu'ae ha ñeꞌẽsẽ pyta mboyve, ha'e ehpañañeꞌẽ "'''l'''"-icha ''oñembopukúva''. Ñeꞌẽsẽ pyta mboyve, ikatu avei Paraguái ehpañañeꞌẽ "'''l'''"-icha (''pundie ykegotyogua tãimegua'' [ l]). Pundie mboyve, ha'e sapy'ánte ''puꞌae '''ll'''-icha'' (''pundie ykegotyogua apekũrenondegua oñemboapekũguáva'' [ l̳ʲ]). "Portugal oreko" oñeñeꞌẽ "''portuga'''l'''oreko''"-icha ha "Portugal ha" oñeñeꞌẽ /poi˞tugalːha/-icha térã jepe /poi˞tugal̳ʲːha/-icha. ** '''n''' ha '''m'''. (''nte'': [nːte]; ''Asunsion'': [asunːsionː]; ''empanáda:'' [emːpanada]). '''•Avañeꞌẽ ñeꞌẽpehẽ:''' '''(C)[V](V)''': ''o''-''hai'' - [V]-[C][V][V] ('''C''': pundie; '''V''': puꞌae). '''Ñeꞌẽpehẽ oĩva ñeꞌẽpy moavañeꞌẽmbyrépe:''' '''(C)[V](V_e)''': ''Eh''-''pa''-''ña'' - [V][V_e]-[C][V]-[C][V]; '''(C)[V](V_e)''' ha '''V_c''': ''Por-tu-ga-l'' - [C][V][V_e]-[C][V]-[C][V]-[V_c]. ('''V_e''': puꞌae koꞌytegua; '''V_c''': pundie ñeꞌẽpehẽichagua). ---- [[Ta'ãnga:Tai puso mohendahápe.jpg|miniaturadeimagen|Tape hekopetéva ha ivaíva omoinge hag̃ua tai "puso" mohendaha rupive.|393x393px]] * '''ꞌ''' (okakuaáva; kódigo [[Unicode]]: ''U+A78C'') ha '''Ꞌ''' (michĩva; Unicode: ''U+A78B'') tape hekopetevéva ohai hag̃ua [[puso|'''''puso''''']] ([[Epañañe’ẽ|es]]: ''saltillo'').<ref>[https://www.scribd.com/document/502780757/2-Alfabeto-guarani-nomenclatura-gramatical-pptx Alfabeto Guaraní – Nomenclatura Gramatical]. Oñeporandu 20 jasypoapy 2025.</ref> Jepémo ⟨'⟩ (Unicode: ''U+0027''), ⟨´⟩ (kódigo Unicode: ''U+00B4''), ⟨ʻ⟩ (Unicode: ''U+02BB''), ⟨ʼ⟩ (Unicode: ''U+02BC''), ⟨‘⟩ (Unicode: ''U+2018''), ⟨’⟩ (kódigo Unicode: ''U+2019'') hambaꞌe ojeporu heta, haꞌekuéra ''tã'anga'i kuatiapyre'', ndahaꞌéi ''tai''. Haguére, añehaꞌã amopeteĩ hag̃ua puso Vikipetãme '''''tai teete''''' ⟨'''ꞌ'''⟩ ha ⟨'''Ꞌ'''⟩-ramo añonte. ---- Amoheñóiva ahechaukávaꞌekue '''''ñe'ẽpyahu''''' ([[Epañañe’ẽ|es]]: ''neologismos''): * '''''[[mboyraiha]]''' ''('''''mboy''' <small>cuánto</small> + '''rai''' <small>escribir'' [''forma aglutinante con el obj. dir.'']</small>'' + '''ha''' <small>sufijo locativo/agentivo</small>''):"''donde se escribe cuánto / aquél que escribe cuánto''"'' = ''fórmula * '''ñeꞌẽpukuaá'''pe (''en fonética''): [pundie] peteha – ''[consonante] plosiva''; [pundie] pytuhẽha – ''[consonante] fricativ''a; [pundie] petepytuhẽha – ''[consonante] africada'' (pundiekõi – ''dígrafo''); [pundie] tĩmegua (''térã'' pokoha tĩmegua) – ''[consonante] nasal (''o ''oclusiva nasal);'' [pundie] ag̃uiha – ''[consonante] aproximante''; [pundie] ykegotyogua – ''[consonante] lateral''; [pundie] ryryiha – ''[consonante] vibrante''; pokoha – ''occlusive'' / ndopokoiha – ''continuant''; mbotoveha – ''obstruent'' / nombotoveiha – ''resonant''. 4369jqxorzizfjs1qufhrp5k7gutwqw