Wikipedia gorwiki https://gor.wikipedia.org/wiki/Halaman_Bungaliyo MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Media Spesial Lo'iya Ta ohu'uwo Lo'iya ta ohu'uwo Wikipedia Lo'iya Wikipedia Berkas Lo'iya berkas MediaWiki Lo'iya MediaWiki Templat Lo'iya templat Wubodu Lo'iya wubodu Dalala Lo'iya dalala TimedText TimedText talk Modul Pembicaraan Modul Acara Pembicaraan Acara Sayori lilin 0 25799 67044 66203 2026-04-09T00:47:56Z Ayuwadala 6496 67044 wikitext text/x-wiki '''Sayori lilin''' (''Saccharum edule''), meyambo sayur dalawaho meyambo sayur waho, sayori umumuliyo hepohutu tabuliyo lo pilitode monto Maluku Utara.<ref>{{Cite web|url=https://mongabay.co.id/2022/03/07/sayur-lilin-anda-pernah-lihat-dan-makan/|title=Sayur Lilin, Anda Pernah Lihat dan Makan?|last=R|first=Rahmadi|date=2022-03-07|website=Mongabay.co.id|language=id|access-date=2026-02-15}}</ref> Di Tidore wahu woliwo tangguliyo uwewo de uwito wito dalawaho. Wawu to suku sahu tangguliyo waho. Biasaliyo sayori uti alolo wolo papeda. Sayori lilin yito tala tuwawu lo pilomulo awali dibudidayakan to delomo sojara pertanian to Papua. Masyarakat adat to pentadu Papua biasaliyo sayori lilin botiya pohutu limongoliyo pilitode<ref>{{Cite web|url=https://kumparan.com/bumi-papua/lezatnya-sayur-lilin-khas-papua-1xiKBfz0hmy|title=Lezatnya Sayur Lilin Khas Papua|website=kumparan|language=id-ID|access-date=2026-03-07}}</ref>, odelo u hetubuwo lo tawu to Jawa, Maluku Utara meyalo to Sulawesi. Wonu to daerah datahu Papua, sayori lilin botiya maa lowali tayadu paralu da’a to tradisi momobu botu. [[File:Sayori lilin (Saccharum edule).jpg|thumb|Sayori lilin (Saccharum edule) bakal bunga yang terdapat dalam pucuk termuda ini yang bisa diolah menjadi sayur]] == Tanggulo to lipu-lipuwalo == Pilomulo '''sayori lilin''' mowali odungga to lipu-lipuwalo, wolo tanggulo u hirupa-rupawa odelo to walungiyo botiya: * Bahasa Indonesia: Sayur lilin * Bahasa Jawa Tengah wawu Jawa Timur: Terubuk, terubus. * Bahasa Jawa Barat: Tiwu Endog * Bahasa Maluku: Sayur wahu, dalawaho * Bahasa Papua: Bace == Hunaliyo == Kandungan gizi to '''sayori lilin''' mongohi manfaat ode Kesehatan lo wawa’o, to wolotaliyo odelo to walungiyo botiya: # Mopolayi’o system kabali lo wawa’o monto panyaki<ref>{{Cite web|url=https://www.bidiktangsel.com/gaya-hidup/97013052203/sayur-lilin-si-mungil-kaya-manfaat-yang-jarang-diketahui-pangan-lokal-kaya-gizi-dengan-beragam-untuk-kesehatan?page=2|title=Sayur Lilin: Si Mungil Kaya Manfaat yang Jarang Diketahui, Pangan Lokal Kaya Gizi dengan Beragam Untuk Kesehatan - Bidik Tangsel - Halaman 2|last=Iswan|first=Radi|website=Sayur Lilin: Si Mungil Kaya Manfaat yang Jarang Diketahui, Pangan Lokal Kaya Gizi dengan Beragam Untuk Kesehatan - Bidik Tangsel - Halaman 2|language=id|access-date=2026-03-07}}</ref> # Mopolahu kadar hula lo duhu # Mo’oduhenga kesehatan lo pencernaan # Mo’oduhenga lotolo # Mowali mongilangi osteoporosis # Mopolayi’o huna lo wuto’o wawu konsentrasi # Modaha Kesehatan lo jantung == Referensi == <references /> [[Dalala:WikiPolohungo]] e0bstmdg55qy723e9613itljlfvdj4e Delima 0 25805 67045 66193 2026-04-09T00:58:00Z Ayuwadala 6496 67045 wikitext text/x-wiki '''Delima''' (''Punica granatum'') deuyito pilomulo hungo lo ayu ma mobuto tunggulo 5–8 meteri.<ref>{{Cite journal|last=Harling|first=Vina N. Van|date=2018-11-01|title=PENENTUAN KADAR ASAM ELAGAT EKSTRAK METANOL KULIT BUAH DAN BIJI BUAH DELIMA (Punica granatum. L)|url=https://jurnal.poltekstpaul.ac.id/index.php/jsoscied/article/view/147|journal=SOSCIED|language=en-US|volume=1|issue=2|pages=30–33|doi=10.32531/jsoscied.v1i2.147|issn=2721-9550}}</ref> Delima tumutumula u berkembang biak wolo botuliyo. [[File:Delima (Punica granatum).jpg|thumb|Delima (Punica granatum) bakal buah delima]] == Tanggulo to lipu-lipuwalo == '''Delima''' botiya ngohuntuwa olo hitumula to lipu-lipuwalo lo Indonesia. Tangguliyo hirupa-rupawa odelo to walungiyo boitya: # Bahasa Jawa: Gangsalan. # Bahasa Aceh: Glima. # Bahasa Gayo: Glineu mekah. # Bahasa Sunda: Dalima. # Bahasa Madura: Dhalima. # Bahasa Sasak (Lombok): Teliman == Hunaliyo == '''Delima''' dadata manfaat liyo deuwito moosehati jantung, mookurangi duhu wawu kanker. Selain uwito delima moosehati otak, kulit wawu moo lancar pencernaan.<ref>{{Cite web|url=https://www.alodokter.com/4-manfaat-buah-delima-yang-perlu-kamu-tahu|title=12 Manfaat Buah Delima yang Sayang untuk Dilewatkan|date=2024-03-09|website=Alodokter|access-date=2026-03-07}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.halodoc.com/artikel/11-manfaat-buah-delima-salah-satunya-turunkan-risiko-alzheimer|title=11 Manfaat Buah Delima, Salah Satunya Turunkan Risiko Alzheimer|last=Halodoc|first=Redaksi|website=halodoc|language=id|access-date=2026-03-07}}</ref> == Referensi == <references /> [[Dalala:WikiPolohungo]] 3mo92wbjg0rwkql4y4ulx4ta9ti1j4e Ketimun jepang 0 25826 67043 66573 2026-04-09T00:37:22Z Ayuwadala 6496 67043 wikitext text/x-wiki '''Ketimun jepang''', otawa lo tawu madelo '''kyuri''' (Cucumis sativus), tumula varietas mentimum moplipa, wawu moyidu modi'olomo, wawu dadata tawu motohila monga sababu motore wawu motabo.<ref>{{Cite thesis|title=Respon Pertumbuhan Dan Produksi Tanaman Timun Jepang (Cucumis Sativus Var Japonese) Terhadap Pemberian Kompos Kotoran Sapi Dan Pupuk Hayati Bionensis|url=https://repositori.uma.ac.id/handle/123456789/27490|publisher=Universitas Medan Area|date=2024-09-04|degree=Thesis|language=id|first=Irfan Wijaya|last=Pakpahan}}</ref> beda liyo wawu ketimun lokal, alipo liyo aruti wawu jamo paa'ato, biasa popowali liyo mowali salad, sushi, meyambo acar. [[File:Ketimun Jepang (Cucumis sativus)2.jpg|thumb|Ketimun Jepang (Cucumis sativus)]] == Tanggulo to lipu-lipuwalo == Ketimun jepang botiya ngohuntuwa hepomulo lo tawu to lipu-lipuwalo, wawu timi'idu lipu otanggula ngopangge. Tililahepo tanggula boyito odelo to walungiyo botiya: * Bahasa Indonesia: Mentimun * Bahasa Jawa: Timun * Bahasa Bali: Ketimun * Bahasa Betawi: Bonteng * Bahasa Banjar: Bilungka * Bahasa Madura: Temon * Bahasa Minangkabau: Antimun * Bahasa Sunda: Bonteng == Hunaliyo == Ekstrak liyo lo ketimun jepang botiye mowali popohela pali to dolomo lo batanga, ketimun botiye olo mobandu mongaturu reaksi liyo lo zat todolomo lo duhu, sababu liyo, ketimun jepang botiye woluwo potensi mobandu modaha sehati lo lindidu.<ref>{{Cite journal|last=Bernardini|first=Chiara|last2=Zannoni|first2=Augusta|last3=Bertocchi|first3=Martina|last4=Tubon|first4=Irvin|last5=Fernandez|first5=Mercedes|last6=Forni|first6=Monica|date=2018-06-25|title=Water/ethanol extract of Cucumis sativus L. fruit attenuates lipopolysaccharide-induced inflammatory response in endothelial cells|url=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC6019722/|journal=BMC complementary and alternative medicine|volume=18|issue=1|pages=194|doi=10.1186/s12906-018-2254-1|issn=1472-6882|pmc=6019722|pmid=29941006}}</ref> == Referensi == {{reflist}} [[Dalala:WikiPolohungo]] r2n1gly65rvkxo1dutx02gj2v3fcg0h