Wikipiidiya
gurwiki
https://gur.wikipedia.org/wiki/P%C9%9Bgezure
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Miidiya
Zure
Tɔgum
Tuntuna
Tuntuna tɔgum
Wikipiidiya
Wikipiidiya tɔgum
Faali
Faali tɔgum
MiidiyaWiki
MiidiyaWiki tɔgum
Tɛmpileti
Tɛmpileti tɔgum
Suŋerɛ
Suŋerɛ tɔgum
Buuri buuri
Buuri buuri tɔgum
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Black Sherif
0
142
23765
21200
2026-08-15T00:04:30Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23765
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
'''Mohammed Ismail Sherif Kwaku Frimpong''' ba dɔgɛ e la Ko'oro nambua dabesa awɛi daarɛ, 2002 yuunɛ la puan (9th January, 2002), ti ba yi'ira e Black Sherif la de [[Gaana]] yunyuuna n ze'ele Konongo m boi Kumaasi so'olum Gaana wa. A yuunse'ere ti a sɛgɛ di yu'urɛ ti "Street Anthem", ti a yese de July, nambua, 2021 yuunɛ la puan la n basɛ ti a yu'urɛ kɔ'ɔm yese zi'an woo. <ref>https://audiomack.com/world/post/black-sherif-upnow-interview</ref>Doose la e ta yuuna la zuo, Nɛresɛba n n nɔŋɛ gee kɛlesa a yuuma paɛ miileyɔn kɔbega ( 100 million). Hali, ti "NBA All stars games" me tara a yuuma la kɛlesa sansɛka ti ba ni ta dɛ'ɛna.
A yuunse'ere ti di yu'urɛ ti "Kwaku the traveller", <ref>https://www.thefader.com/2022/10/06/black-sherif-the-villain-i-never-was</ref>yese 2022 yuunɛ wa puan la de yia daana bɔna Gaana la Nigeria "Apple Music" la puan.<ref>https://www.myjoyonline.com/i-didnt-know-the-sermons-will-be-hits-black-sherif/</ref>
== Pɔsega Vom la Sukuu yɛla ==
Ba dɔgɛ Black Sherif la Konongo-Zongo m boi Ashanti Region, ti a zo'e la bilam. A dɔgereba zã'a bo la solemitiŋa bala la, na yuun kɛ'ɛri la a pugera la a nɛreba basɛba zi'an, sansɛka ti a yuun de yuumpia ( 10 years) la.<ref>https://audiomack.com/world/post/black-sherif-upnow-interview</ref>
A pɔsɛ a Sukuu la Gbekpa'areba Sukuu m boi Konongo-Zongo gee ba'asɛ a sɛkɛndire sukuu me la "Kumasi Academy" Sukuu la puan. Bilam ti puti'irɛ pɔsɛ bɔna yuuma la wa'a puan.<ref>{{Cite web |url=https://grmdaily.com/black-sherif-interview/ |title=Archive copy |access-date=2023-03-23 |archive-date=2022-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816181637/https://grmdaily.com/black-sherif-interview/ |url-status=dead }}</ref>
A kelum kiŋɛ la University for Professional Studies (UPSA). Nananewa, kini la Gaana Yunivɛsiti la puan zamesra.<ref>{{Cite web |url=https://www.ghanaweb.com/person/Black-Sherif-6340 |title=Archive copy |access-date=2023-03-23 |archive-date=2022-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221005220148/https://www.ghanaweb.com/person/Black-Sherif-6340 |url-status=dead }}</ref>
== Tuuma ==
Black Sherif pɔsɛ a yuuma tuuma wa la 2019 yuunɛ la puan la iŋa n yuum pɔsɛ a yia yuunɛ ti ba yi'ira ti "Cry for Me" bɔna YouTube. A yuum le iŋɛ ayima ti ba yi'ira ti "Money" bɔna 25 May 2020 yuunɛ la puan. Bɔna May 2021 yuunɛ la puan a yuum iŋɛ yuunɛ ti ba yi'ira ti "First Sermon" dee ti yuunɛ la ba'asegɔ yuum nyaa ta dɛna ti "Second Sermon," a yuum iŋɛ e la July ŋmarega la puan naɛ la African yuun yuuma ayima ti ba yi'ira e ti Burna Boy. Iŋa n tuum ta ba'asɛ iŋa la, a nyaa yuuma ta seke la yuunyuuna ayima ti ba yi'ira e ti "Kay Study" dee sɛla sɛla nan ka iŋɛ ba tiŋasuka.<ref>https://excellentmusic.miraheze.org/wiki/Kay_study</ref>
Black Sherif tuuma yuum isege la March 2022 yuunɛ la puan ti a ma'a gulesɛ yuunɛ ti ba yi'ira ti "Kwaku the Traveller," n yuum ta'am paɛ yia kalɛ bɔna Gaana la Nigeria "Apple Music charts" puan dee ti pooren la yuum ta dɛna a yuunsɛka ti nɛreba la zo'e zo'e yum mina. A pɔsɛ iŋɛ a yia yuunɛ ti la yu'urɛ dɛna "The Villain I Never Was" bɔna October ŋmarega la puan "45" la se'em ti ba yi'ira ti "Soja".<ref>https://www.thefader.com/2022/10/06/black-sherif-the-villain-i-never-was</ref>
Black Sherif tabelɛ tum yuuma tuuma mɛ la Sarkodie,<ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/the-blacko-collabo-hottest-picks.html</ref> la Smallgod,<ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/the-blacko-collabo-hottest-picks.html</ref>Tory Lanez, Ardee, <ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/the-blacko-collabo-hottest-picks.html</ref>Bas,<ref>https://www.graphic.com.gh/entertainment/showbiz-news/the-blacko-collabo-hottest-picks.html</ref> Stormzy, Amerado, DJ Breezy, Larry Gaaga la basɛba.
Yuunyuuna wa tuuma yuum isege la March 2022 yuunɛ la puan ti a ma'a gulesɛ yuunɛ ti ba yi'ira ti "Kwaku the Traveller," n yuum ta'am paɛ yia kalɛ bɔna Gaana la Nigeria "Apple Music charts" puan dee ti pooren la yuum ta dɛna a yuunsɛka ti nɛreba la zo'e zo'e yum mina. A pɔsɛ iŋɛ a yia yuunɛ ti la yu'urɛ dɛna "The Villain I Never Was" bɔna October ŋmarega la puan "45" la se'em ti ba yi'ira ti "Soja". Ba yeti a tabelɛ tum yuuma tuuma mɛ la Sarkodie, la Smallgod,Tory Lanez, Ardee, Bas,Stormzy, Amerado, DJ Breezy, Larry Gaaga la basɛba. Bɔna August ŋmarega 2022 yuunɛ la puan, Black Sherif n yuum de "Up Now" bɔna nasaara yuuma lɔkɔ la ti ba yi'ira solemiine puan ti "Audiomack".<ref>https://audiomack.com/world/post/black-sherif-is-upnow</ref>“
Bɔna 20 February 2023 yuunɛ la puan ti Black Sherif tuum di sɛla ti ha yi'ira ti "Best Hip Hop Award" bɔna "Soundcity MVP Awards" la n tuum iŋɛ bɔna "Eko Convention Centre" n boi Lagos tiŋa puan.<ref>https://africanfolder.com/soundcity-mvp-awards-2023-full-winners-list/</ref> A yuum kelum iŋɛ sɛla ti ba yi'ira solemiine puan ti "Palladium Times Square" n tuum boi New York tinkatɛ la puan n boi on 20 May ŋmarega la puan.<ref>https://africanfolder.com/soundcity-mvp-awards-2023-full-winners-list/</ref>
Ze'ele March 2023 yuunɛ la puan, Black Sherif de'em mɛ bɔna sɛla ti ba yiira solemiine puan ti"Wireless Festival" n boi Abu Dhabi, <ref>https://africanfolder.com/soundcity-mvp-awards-2023-full-winners-list/</ref>A yuuma kelum nyɛ saŋa iŋɛ sɛla ti ba yi'ira solemiine puan ti "Something In The Water Festival" n yuum boi Virginia Beach<ref>https://africanfolder.com/soundcity-mvp-awards-2023-full-winners-list/</ref> la "Afronation Miami.<ref>https://africanfolder.com/soundcity-mvp-awards-2023-full-winners-list/</ref> A de la yia Gaana nɛra ti a de'em n boi "Wireless Festival" bɔna solemitiŋa UK.<ref>https://www.myjoyonline.com/black-sherif-becomes-first-ghanaian-to-perform-at-wireless-festival-uk</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/black-sherif-becomes-first-ghanaian-to-perform-at-wireless-festival-uk</ref>
== A de'eŋo yɛla (Artistry) ==
Black Sheriff yuuma tuuma kɔ'ɔm pɔsɛ la sɛla n de lageŋɔ sitai duma to ba yiiƒba solemiine puan ti "highlife, reggae, la hip-hop" yeleyele wuu "UK drill" ti a tɔgesa zɛ"ɛta "US Chicago" duma yuum sitai puan n ze'ele Brixton, London, bɔna 2012 yuunɛ la puan wa paɛ zina wa. onwards that are often about violent and hedonistic criminal lifestyles. A yuuma la gulesegɔ zo'e zo'e boi a Akan tɔgum la puan yeleyele wuu, Twi, n de amiŋa yetɔgum la. A yuum yeti yunyuuneba sɛba n suŋɛ iŋa yuuma paa de la Kanye West, Travis Scott, Saint Jhn, Dave, Stormzy, J Hus, la Gaana nɛreba magesɛ wuu Mugeez la Sarkodie.<ref>https://www.complex.com/music/black-sherif-interview/</ref>
== Ba yuum sam e la (Lawsuit) ==
La yuum boi 11 April 2022 yuunɛ la puan la, Shadrach Agyei Owusu (aka Snap), n yuum de CEO bo'ora "Waynes Chavis Consult" yuum sam Black Sherif ti a yuum ka doose ba yuum lagum sakɛ ti ba tum tunsɛka la. Owusu yuum ywlw Kootum duma la ti iŋa sagum ligeri mɔ yɛsa Black Sherif tuuma puan dee ti a yuum ka yelw iŋa dee yuum kɔ'ɔm kiŋɛ ta naɛ la tigere pa'alega tuna ti ba yi'ira ti "Empire" n boi in breach of a 18th August 2021 yuunɛ la puan. Bala ti Owusu yuum nyaa kiŋɛ ta gu Black Sherif ti a da kan iŋɛ a de'eŋo kuyima<ref>http://ghananews.hrforum.uk/2022/04/black-sherif-sued-over-alleged-breach-of-contract-388.html</ref><ref>http://ghananews.hrforum.uk/2022/04/black-sherif-sued-over-alleged-breach-of-contract-388.html</ref> Shadrach Agyei Owusu la Black Sherif nananawa kelum bɔna la "Accra High Court" ba ba tɔgera. Saŋa nɔma la de la "Suit Number": CM/0393/2022
== Discography ==
=== Albums ===
edit
* ''The Villain I Never Was'' (2022)
* ''Take Care of Yourself Blacko'' (double single) (2023)
* ''Iron Boy'' (2025)
=== Singles ===
edit
* "First Sermon" (2021)
* "Ankonam" (2021)
* "Second Sermon" (Remix) (featuring Burna Boy) (2022)
* "Kwaku the Traveller" (2022)
* "Money" (2022)
* "Soja" (2022)
* "Oh No" (2023)
* "Wotowoto Season" (featuring Odumodublvck) (2023)
* "Fallen Angel" (featuring Smallgod) (2024)
* "January 9" (2024)
* "Zero" (2024)
* "Shut Up" (2024)
* "Kilos Milos" (2024)
* "Lomo Lomo" (featuring KiDi) (2024)
* "Jesus Christ" (featuring Arathe Jay) (2024)
* "Rebel Music" (2024)
* "So It Goes" (featuring Fireboy DML) (2025)
== Bo'olum la Loosego duma ==
{| class="wikitable"
!Year
!Event
!Prize
!Entry
!Result
!Ref
|-
| rowspan="9" |2025
|BET Awards
|Best International Act category
|Himself
|
|
|-
| rowspan="8" |Telecel Ghana Music Awards
|Artist of The Year
|Himself
|Nominated
| rowspan="8" |
|-
|Best Hiplife/Hippop Artiste
|Himself
|Nominated
|-
|Best Hippop Song
|Himself
|Nominated
|-
|Best Afrobeat Song
|lomo lomo - KiDi ft Himself
|Nominated
|-
|Best Hiplife
|Himself
|Nominated
|-
|Telecel Most Popular Song
|Himself
|Nominated
|-
|Collaboration of the Year
|lomo lomo - KiDi ft Himself
|Won
|-
|Best Afropop Song
|Himself
|Nominated
|-
|2024
|
|
|
|
|
|-
| rowspan="9" |2023
|BET Hip Hop Awards
|Best International Flow
|Himself
|Won
|
|-
|Soundcity MVP Awards
|Best Hip Hop
|Himself
|Won
|
|-
|Ghana Music Awards USA
|Hip Hop/Hiplife Artist of the Year
|Himself
|Won
|
|-
|The Headies
|West African Artiste of The Year
|Himself
|Won
|
|-
| rowspan="5" |Vodafone Ghana Music Awards
|Artist of The Year
|Himself
|Won
|
|-
|Best Hiphop Song of the Year
|Himself
|Won
|-
|Best Music Video
|Konongo Zongo
|Won
|-
|Most Popular Song of the Year
|Kweku The Traveller
|Won
|-
|Best Collaboration of the Year
|Country Side (with Sarkodie)
|Won
|-
| rowspan="13" |2022
|Entertainment Achievement Awards
|Entertainment Personality of the Year
|Himself
|Won
|
|-
| rowspan="5" |3Music Awards
|Hip hop song of The Year
|Second Sermon
|Won
|
|-
|Breakthrough Act of The Year
|Himself
|Won
|-
|Hip life/Hip hop Artiste of The Year
|Himself
|Won
|-
|Song of the Year
|Second Sermon
|Won
|-
|Artiste of the Year
|Himself
|Nominated
|-
| rowspan="7" |Ghana Music Awards
|Artiste of the Year
|Himself
|Nominated
|
|-
|Vodafone Most Popular Song
|Second Sermon
|Nominated
|-
|Best New Artiste
|Himself
|Won
|-
|Best Hip life/Hip pop Artiste
|Himself
|Nominated
|-
|Best Hip pop Song
|Second Sermon
|Won
|-
|International Collaboration of the Year
|Second Sermon Remix (ft. Burna Boy)
|Nominated
|-
|Male Vocal Performance of the Year
|Gold Digga
|Nominated
|-
|2022
|Ghana Music Awards UK
|Artiste of the Year
|Himself
|Won
|
|}
== External linkslinks ==
'''Black Sherif'''at Wikipedia's sister projects
* Media from Commons
* Quotations from Wikiquote
* Data from Wikidata
* Black Sherif on Instagram
== Viisɔgɔ Lɔgɛrɔ ==
tglpz1eh36tgpxagew9wl9phvoivz4a
Henry Quartey
0
289
23772
16461
2026-08-15T00:42:14Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23772
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba dɔgɛ '''Henry Quartey''' la 12 Kilinkiiŋa 1971 yuunɛ la puan a de la Gaana nalɛgera la Seventh Palimɛti n de Fourth Republic Gaana ze'ele bɔ'ɔra Ayawaso Central so'solum bɔna Ankara tiŋkãtɛ la puan New Patriotic paati.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=66 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421083436/https://www.parliament.gh/mps?mp=66 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.mint.gov.gh/the-ministry/deputy-minister/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2019-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190129181831/https://www.mint.gov.gh/the-ministry/deputy-minister/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.businessghana.com/</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Don-t-politicize-coronavirus-combat-Henry-Quartey-958426</ref>
Nananewa a de la minisita bɔ'ɔra Ankara tiŋkãtɛ la puan.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/graphic-zoomlion-clean-up-gbese-tomorrow.html</ref><ref>https://citinewsroom.com/2021/05/relocate-to-adjen-kotoku-within-seven-weeks-onion-traders-in-accra-ordered/</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/accra-metropolitan-assembly-removes-illegal-structures-and-encroachers-on-graphic-road/</ref>
== A Vom la Sukuu ==
Ba yuun dɔgɛ Quartey la Kilinkiiŋa ŋwarega la dabeserɛ piya la ayi daarɛ 1971 yuunɛ la puan. A ze'ele a Otublohum Ankara tiŋa, so'olum n bɔna Ankara tiŋa Gaana. A kiŋɛ a sɛkenderɛ sukuu la Hams Sɛkendɛre sukuu bɔna Dansoman la Zams sɛkenderɛ bii Technical sukuu bɔna Bolgatanga. A to'e a G.C.E. O level bɔna Osu Presbyterian sɛkenderɛ sukuu. A kiŋɛ Gaana institute n de Management la Public Administration gee to'e a Postgraduate certificate gɔŋɔ bɔna Public Administration.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2652 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113195955/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2652 |url-status=dead }}</ref>
== Nalɛka ==
Quartey de laNew patriotic paati narɛ (NPP). 2012 yuunɛ la, a yuun ze'ele bɔ'ɔra la Ayawaso Central kuka bɔna NPP sixth Palimɛti n de Fourth repulic gee di. A yuun pa'ase la Soorɛ la Transport tigerɛ la puan la Gender la Kɔma tigerɛ.
== Tigerɛ ==
Quatey pa'asɛ Soore la Transport tigerɛ gee pa'ase Appointments tigerɛ puan.
== Tuuma ==
A yuun de la CEO bɔ'ɔra Krafty Hospitality Services Limited bɔna Ankara tiŋa ze'ele 2003 ta paɛ zina. A yuun de la Sales and Marketing Manager n de B.B.C Trading ze'ele 1992 ta paɛ 1996 yuunɛ la puan. Pooren ti a dɛna Reginal Director bɔ'ɔra Dalebrook Company Limited ze'ele 1997 ta paɛ 1998 yuunɛ la puan. A yuun de la Sales Manager la Director bɔ'ɔra Pecoll Aluminum Systems ze'ele 1995 ta paɛ 2000. A yuun de la Deputy Minister bɔ'ɔra Interior. A yuun de la Deputy minisita bɔ'ɔra National Security. Nananewa, a de la Ankara tiŋkãtɛ la minisita.
== A Miŋa Vom ==
Quartey de la yinpu'usa. A d la Sybil Ansah Quartey dɔgɛ kɔma bayɔɔbi.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2652 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113195955/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=2652 |url-status=dead }}</ref>
== Philanthropy ==
Fɔɔ ŋmarega la, 2021 yuunɛ, Henry yuun yele ti a wan suŋɛ Psalm Adjeteyfio la ligiri GH₵ 1,500. Henry yuun yele ti a ka pa'ase Psalm impact bɔna Film la Enterainment industry Gaana.<ref>https://citinewsroom.com/2021/09/henry-quartey-pledges-ghs1500-monthly-stipend-to-psalm-adjeteyfio/</ref>
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
[[Buuri Buuri: Wabegɔ nɛreba]]
ddpou5l55rfxpnso8kaijeuqn3nlvet
Edward Abambire Bawa
0
961
23767
19456
2026-08-15T00:25:29Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23767
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba dɔgɛ '''Edward Abambire''' '''Bawa''' la assibi daarɛ 1 September 1973 yuunɛ la puan. A de la Gaana gɔmena nalɛgera gee me kelum pa'asɛ dɛna la Seventh Parliament nɛra n boi Fourth Republic of Gaana gee kelum dɛna nananawa Eighth Parliament nɛra n boi Fourth Republic of Ghana ze'ele bo Bongo Constituency n boi Upper East Region of Ghana Roma wa puan a nyɛ ŋwanw doose la awɔbegɔ paati la puan (National Democratic Congress).<ref name=":0">https://www.ghanaweb.com/person/Edward-Abambire-Bawa-2746</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5484 |title=Archive copy |access-date=2023-06-20 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927081745/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5484 |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=267 |title=Archive copy |access-date=2023-06-20 |archive-date=2024-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240302035529/https://parliament.gh/mps?mp=267 |url-status=dead }}</ref>
==A Pɔsɛga Vom La Sukuu Yɛla==
Edward Abambire Bawa ba yuum dɔgɛ e la Bongo-Lungu gee ti a kelum ze'ele Bongo-Lungu n boi Upper East Region of Gaana tiŋa wa puan. Edward Abambire Bawa yuum nyɛ a Common Entrance Examination 1986 yuunɛ la puan ŋwana n yuum suŋɛ n ti a nyɛ a Ordinary Level(O – Level) 1991 yuunɛ la puan la a Advanced Level(A – Level) 1993 yuunɛ la puan. Edward Abambire Bawa yuum tɔkɛ tole ta nyɛ a Bachelor of Education in Chemistry ze'ele University of Cape Coast, Ghana 2002 yuunɛ la puan, Master of Business Administration in Business Finance ze'ele University of Liverpool 2007 yuunɛ la puan, Certificate in Development Communications 2012 yuunɛ la puan, Certificate in Risk Communications 2014 yuunɛ la puan. A yuum kelum to'e a Postgraduate certificate ze'ele la Harvard School of Public Health, a Postgraduate certificate ze'ele University of Southern California la a Postgraduate certificate ze'ele Setym International.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3">https://ghanamps.com/mp/bawa-edward-abambire/</ref>
==Tuuma==
Edward Abambire Bawa de la Head of Communication bo World Bank Project (Oil la Gas Capacity building Project) bɔna Ministry of Petroleum Accra tiŋa puan, Gaana wa. Edward Abambire Bawa nyaa tune la Member of parliament (MP) bo Bongo Constituency n boi Upper East Region of Gaana doose ama'asum tia paati la puan (National Democratic Congress).<ref name=":0" /><ref name=":2" /><ref name=":1" />
==A nalɛgeri Vom==
Edward Abambire Bawa yuum ze'ele 2016 NDC parliamentary primaries gee me yuum di mi'a ze'ele bo Bongo Constituency n boi Upper East Region of Gaana.<ref>https://www.graphic.com.gh/news/politics/new-faces-lace-boots-for-ndc-parliamentary-primaries-some-mps-fear-possible-tsunami.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201508/252148.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430070520/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201508/252148.php |url-status=dead }}</ref> Edward Abambire Bawa yuum tɔkɛ tole la nɛŋa ta di parliamentary seat a constituency la puan (Bongo Constituency) n boi Upper East Region of Ghana 2016 Ghanaian general elections saŋa la doose ama'asum tia paati la puan (National Democratic Congress) ta pa'asɛ Seventh (7th) Parliament n boi Fourth Republic of Ghana la 18,442 votumduma (47.9%) yuum nyaŋɛ Gabriel Nsoh Ade Agana n de New Patriotic Party se'em n me yuum nyɛ 6,800 votumduma (17.7%), Afari George A-Engbinge n de Progressive People's Party (PPP) se'em n me yuum nyɛ 12,932 votumduma (33.6%) gee ti Awillum Ebenezer Awine n de Convention People's Party(CPP) me yuum nyɛ 295 votumduma (0.8%).<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/uppereast/bongo/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430070521/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/parliament/uppereast/bongo/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/uppereast/bongo/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803233004/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/uppereast/bongo/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.dreamzfmonline.com/news/ppp-parliamentary-candidate-for-bongo-hopeful-of-victory-in-december-polls/index.html</ref>
Edward Abambire Bawa yuum kelum le ze'ele 2020 NDC parliamentary primaries yuum di pa'asɛ bo Bongo Constituency n boi Upper East Region of Ghana la Eŋa n yuum nyɛ 590 votumduma nyaŋɛ Dr. Rainer Akumperigya se'em n yuum nyɛ 291 votumduma.<ref>https://www.a1radioonline.com/25194/edward-bawa-wins-bongo-parliamentary-primaries/index.html</ref> Edward Abambire Bawa yuum kelum tole la nɛŋa ta di 2020 Ghanaian general elections doose ama'asum tia paati la puan (National Democratic Congress) nyaa ta pa'asɛ Eighth (8th) Parliament bo Fourth Republic of Ghana la eŋa n yuum nyɛ 26,268 votumduma (57.7%) nyaŋɛ Ayinbisa Ayamga Peter n de New Patriotic Party se'em n yuum nyɛ 17,276 votumduma (37.9%), Afari George A-Engbinge n de Progressive People's Party(PPP) me yuum nyɛ la 1,548 votumduma (3.4%) gee ti Akamah Richard n de Ghana Union Movement(GUM) me yuum nyɛ 439 votumduma (1.0%)<ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/uppereast/bongo/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531203304/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/uppereast/bongo/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/NDC-wins-all-but-one-seat-in-Upper-East-Region-1129775</ref><ref>https://www.dreamzfmonline.com/news/i-knew-i-was-going-floor-overhyped-npps-ayinbisa-with-ease-edward-bawa/index.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/upper-east-region/bongo/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425085504/https://electiondatacenter.theghanareport.com/election-results/2020-2/upper-east-region/bongo/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://newsghana.com.gh/bawa-retains-bongo-seat/</ref>
Edward Abambire Bawa ti ba yuum booted out of parliament NDC Primaries la puan kalam ti ba yuum nyaŋɛ doose private legal practitioner Lawyer Charles Bawadua on Saturday, 13 May 2023 yuum ta'asɛ ti a yuum ka le di na'am wa a maan votum Parliamentery votum la puan ti a ze'ele bo Bongo Constituency. Lawyer Charles Bawadua n yuum di mi'a la ina n nyɛ 535 votumduma, Edward Abambire Bawa nyɛ 509 votumduma gee ti Avea Ephram Nsoh me nyɛ 75 votumduma.<ref>https://www.mynewsgh.com/edward-bawa-booted-out-of-parliament-in-ndc-primaries/</ref><ref>https://citinewsroom.com/2023/05/ndc-primaries-edward-bawa-3-other-incumbent-upper-east-mps-booted-out/</ref><ref>{{Cite web |url=https://3news.com/edward-bawa-aba-fuseini-to-exit-parliament-as-they-lose-ndc-polls/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520224930/https://3news.com/edward-bawa-aba-fuseini-to-exit-parliament-as-they-lose-ndc-polls/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.ghanaweb.com/region/chrisnewsmedia/List-Of-NDC-MPs-Who-Have-Lost-Their-Seat-In-the-Parliamentary-Primaries-So-Far-96131 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230514132725/https://www.ghanaweb.com/region/chrisnewsmedia/List-Of-NDC-MPs-Who-Have-Lost-Their-Seat-In-the-Parliamentary-Primaries-So-Far-96131 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.myjoyonline.com/ndc-primaries-see-the-incumbent-mps-who-lost-their-bids/</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202303/484138.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230515142704/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202303/484138.php |url-status=dead }}</ref>
== Tigera ==
Edward Abambire Bawa de la member of the Poverty Reduction strategy Committee. A kelum dɛma member of the Mines la Energy Committee n boi Eighth (8th) Parliament bɔna Fourth Republic of Gaana.<ref name=":1" />
==A miŋa vom==
Edward Abambire Bawa de la yinpu'usa (Christian).<ref name=":3" /><ref name=":1" />
==Philanthropy==
Edward Abambire Bawa yuum dikɛ la alcohol bo (a local gin "Kalahari bitters" la "Akpeteshie" ) ti ba suŋɛ zãbɛ coronavirus (COVID-19) a constituency (Bongo Constituency) Upper East Region of Gaana puan. Edward Abambire Bawa yuum dikɛ a zãbɛ gu Coronavirus Gaana tiŋa wa puan zom zãai me paa.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/MP-for-Bongo-donates-alcohol-to-fight-coronavirus-946933</ref><ref>https://www.mynewsgh.com/kalahari-bitters-donation-to-fight-covid-19-bongo-mp-speaks/</ref><ref>{{Cite web |url=https://thebbcghana.com/mp-for-bongo-constituency-donates-kahalari-bitters-and-akpeteshie-to-his-people-to-fight-coronavirus/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429194449/https://thebbcghana.com/mp-for-bongo-constituency-donates-kahalari-bitters-and-akpeteshie-to-his-people-to-fight-coronavirus/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://myinfo.com.gh/2020/05/mp-for-bongo-donates-alcohol-to-fight-coronavirus/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501062627/https://myinfo.com.gh/2020/05/mp-for-bongo-donates-alcohol-to-fight-coronavirus/ |url-status=dead }}</ref>
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
90e69m9g1lyij0w1ouesf8fe81cx4zg
Laadi Ayii Ayamba
0
962
23773
19541
2026-08-15T01:00:46Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23773
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Laadi Ayi Ayamba''' de la Gaana Gɔmena Nalɛgera la Pusiga n boi Gaana saazuo bɔba so'olum palimɛnti kuka daana yɛsera la Ama'asumtia (NDC) la puan. A me yuun pa'asɛ la palimɛnti sɛka n de 6th la 6th la 7th la puan mɛ.<ref>http://www.ghanamps.com/mps/</ref>
A de la nɛrese'em n suŋeri Pɔgesi ti si tɔla nɛŋa ti ba yi'ira ti 'women activist' la gee me ni bisera pɔgesi n boi palimɛnti la yɛla bɔ'ɔra ba.<ref>https://www.mogcsp.gov.gh/gender-ministry-empowers-women-caucus-in-parliament/</ref><ref>https://www.businessghana.com/</ref>
A yuun de la kukazuudaana (chairperson) bɔna 'commitee on Gender and children' palimɛnti sɛka n yuun de 6th la puan ze'ele 2013 yuunɛ ta paɛ 2017.<ref>{{Cite web |url=https://citifmonline.com/2014/07/gender-ministry-in-dire-need-of-resources/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601175522/https://citifmonline.com/2014/07/gender-ministry-in-dire-need-of-resources/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":0">https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-on-track-to-eliminate-discrimination-against-women.html</ref>
== A Pɔsega vom la Sukuu Yɛla==
Ba yuun dɔgɛ Laadi Ayii Ayamba la Sapɔɔlegɔ ŋmarega dabesa pisiyi la awɛi, 1961 yuunɛ la puan, a ze'ele la Pusiga tiŋa n boi Gaana saazuo bɔba so'olum. A yuun kiŋɛ a 'middle' sukuu Pusiga Continuation Middle School' la puan. A zamesɛ gɔŋɔ tole nɛŋa kiŋɛ la Gbewa Teacher Training College yesena dɛna pa'ala. Pooren ti a yuun kiŋɛ Winiba Yunivɛsiti la puan zamesɛ to'e sɛtifikateti sɛka ti ba yi'ira ti 'bachelor's degree in Basic Education.<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5495 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107030346/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5495 |url-status=dead }}</ref>
==Tuuma==
Ayamba yuun pɔsɛ dɛna la pa'ala 1981 yuunɛ ta paɛ 1991. A yuun nyaa de la pa'aleba nɛŋadaana (headteacher) bala la 2000. Ba yuun le loe e mɛ ti a dɛna se'em n sɔi kɔmbibuulegɔ sukuu bisera bɔna Gaana Sukuu Yeleŋo la.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=209 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110231258/https://www.parliament.gh/mps?mp=209 |url-status=dead }}</ref>
==Gɔmena nalɛgerɛ==
Ayamba de Ama'asumtia Paati(NDC) la nɛra gee ti a pɔsɛ zi'ire kuka wa palimɛnti ze'ele bo la Pusiga 'constituency' n boi Gaana saazuo bɔba so'olum (Upper East Region) ba yuun ta votum bo e gee basɛ Simon Akunye la Osman Aludiba Ayuba n yuun lagum ze'ele bɔta kuka la. A yuun di mi'a voteŋo wa la puan la 15,847 nɛrekãlɛ sɛba n yuun votum bo e yɛsera 24,592 puan ti dina wa de la 46.78% kɔbega puan.<ref name=":1" />
=== ECOWAS ===
2021, Laadi ta pa'asɛ la Alexander Kwamena Afenyo-Markin, Abdul Aziz Ayaba Musah, Johnson Kwaku Adu la Emmanuel Kwasi Bedzrah n yuun lagum biŋɛ nuurɛ gee le kɛ sansɛka n yuun boi di tɔka 2021 bɔna ECOWAS palimɛnti. Dina yuun iŋɛ la Freetown n boi Sierra Leone.<ref>https://parl.ecowas.int/2021-first-extraordinary-session-of-the-ecowas-parliament-adoption-of-the-strategic-plan-2020-2024-priority-among-other-events/</ref>
=== Kukazuudaana bɔna 'commitee on Gender and children' ===
A de la 'commitee on Gender and children' kukazuudaana bɔna palimɛnti. A yuun ze'ele bo la Gaana Geneva tiŋa puan, Switzerland bɔna UN Convention lageseko n yuun pa'asɛ 59th yelese'ere ti ba yi'ira ti 'Elimination of all forms of Discrimination against Women (CEDAW) la ti a po pa'asɛ a Gaana puti'irɛ n de sɛla yɛsera pɔgesi gaŋerɛ puan.<ref name=":0" />
A tuunɛ miŋa puan, a yuun yeti Gaana tiŋa kɔ'ɔm vaɛ isege mɛ zɛgera ti ba yese buuri malema si'a n tari daaŋɔ kina nɛreba vom puan na la basɛ dɔla la wara asi'a ti ba naamɔ biŋe tiŋa la puan.<ref name=":0" />
A me kelum tɔgɛ yelese'ere ti ba yi'ira ti LEAP n de sore ti ba dɔla ti ba yese nɔŋɔ Gaana tiŋa puan basɛ la yele mɛ yele yele wuu tinsesi n ka tari Lɔgerɔ n wan suŋɛ nɛreba la yɛrum ta'asɛ ti bipugeto basera ba tisi gee kiŋɛ ta ki'ira zi'isi sisesi la, ti ba suŋɛ ba ti ba ta'am nyɛ ba nu'usi tuuma. Wuu n yuun de kukazuudaana bo 'commitee on Gender and children' la zuo, eŋa n yuun boi nɛŋa ti ba zamesɛ nɛreba yɛsera pɔka la budaa ga'aregɔ yɛla la wan iŋɛ se'em ti ba gu pugebibesi n dole nyɔgera pɔa la sige tiŋa.<ref name=":0" /><ref>https://www.ghanabusinessnews.com/2016/03/06/parliament-calls-for-strict-implementation-of-childrens-act/</ref>
=== Affirmative Action Bill ===
A de se'em n zɛberi bɔ'ɔra pɔgesi ti ba yi'ira ti 'woman advocate' la la se'em n yuun suŋɛ ti wara sɛka ti ba yi'ira ti Affirmative action Bill la bɔna n baseri ti pɔgesi lagum pa'asɛ Palimɛnti nɛreba puan wuu pinaasi kɔbega puan ti pɔgesi wan ta'am tum gɔmena nalɛgerɛ tuuma. A me yuun kelum yeti "safe seats" bo a paati nɛreba ti la basɛ ti pɔgesi zo'e zo'e po pa'asɛ bini.
=== 2020 yuunɛ voteŋo ===
A kelum to'e a kuka mɛ 2020 voteŋo la puan yuun. Nɛreba n de 63 n yuun votum bo e.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/NewsArchive/Laadi-wins-Pusiga-seat-by-63-votes-1129163</ref> A yuun nyaŋɛ se'em n yuun ze'ele la e lɛgera na'am la, Abdul-Karim Zanni Dubiure n de NPP nɛra la, yuun nyɛ 14,929 voteŋo la puan dɛna 42.31% gee ti a me yuun nyɛ 14, 866 voteŋo la puan ti la dɛna la 42.13%.<ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?ID=220&mode=parliamentary</ref>
==Amiŋa Vom Yɛla==
Ayamba de la gbekpa'ara. A de la se'em basɛ a sira tara kɔma (pia la anuu).<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5495 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200107030346/http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5495 |url-status=dead }}</ref>
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri:Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri:Nɛra]]
[[Buuri Buuri:Ghanaian]]
[[Buuri Buuri:Member of Parliament]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:Ama'asumtia nɛreba]]
[[Buuri buuri:Pɔka]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
52tccaae3chj4gkdy1hx7d0lp5kz52t
Dominic Napare
0
990
23766
16571
2026-08-15T00:23:14Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23766
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba yuum dɔgɛ Dominic Napare la November ŋwarega la a dabesa atã daarɛ 1960 yuunɛ la puan. A de la Gaana wa gɔmɛna nalɛgera gee pa'asɛ Seventh palimɛti n de Fourth Republic Gaana gee lem pa'asɛ Eighth Palimɛti Fourth Republic Gaana. A yuun ze'ele bo Sene East bɔna Bono East So'olum gee bɔna Ama'asumtia paati la puan 'National Democratic Congress'.<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=209 |title=Archive copy |access-date=2023-06-21 |archive-date=2023-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110231258/https://www.parliament.gh/mps?mp=209 |url-status=dead }}</ref>
== A Miŋa Vom ==
Napare de la Katiliki dɔla la bilam pu'usa a Winɛ. A di la pɔga tare kɔma ba naasi.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5537 |title=Archive copy |access-date=2023-06-21 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927173644/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5537 |url-status=dead }}</ref>
== A Vom La A Sukuu Yele ==
Ba yuum dɔgɛ Napare la November ŋwarega la a dabesa atã daarɛ 1960 yuunɛ la puan. A yuum zo'e la Kajaji, tiŋa kayima n boi Bono so'olum la puan Gaana wa.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5537 |title=Archive copy |access-date=2023-06-21 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927173644/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5537 |url-status=dead }}</ref> A yuum kiŋɛ la Winneba Yunivɛsiti la puan ta zamese to'e gɔŋɔ Management la Secretarial.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5537 |title=Archive copy |access-date=2023-06-21 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927173644/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5537 |url-status=dead }}</ref>
== A Pɔlitisi Yele ==
Napare de la Ama'asumtia paati nɛra 'National Democratic Congress' (NDC) <ref>https://www.businessghana.com/</ref>2012 yuunɛ la puan ti a ze'ele bo Sene East kuka bɔna palimɛti NDC sixth palimɛti Fourth republic gee di.
== 2020 Vooti ==
Napare ti ba yuum lem loe e ti a dɛna Sene East 2020 yuunɛ la puan December ŋwarega la puan palimɛti vootegɔ. A yuum di ya gee nyɛ nɛreba 13,401 i ba votum bo e ti la dɛna 64.4% la mina n yuum ze'ele bo Awɔbegɔ paati la 'New Patriotic party' Luchoun Nicholas Bitagan me yuum nyɛ nɛreba 7,424 voteŋo la puan ti la dɛna 35.7%
== Lagesegɔ ==
Napare de la kuka zuo daana 'Poverty Reduction Strategy' tansugerɛ lagesegɔ; a pa'asɛ la yire la puan.
== Tuuma ==
A yuum de la So'olum la Chief Executive (DCE) ( Sene East So'olum), April ŋwarega la a dabesa pisiyi la anii daarɛ 2009 yuunɛ la ta paɛ 2012 yuunɛ la puan. Pa'asɛ la palimɛti puan( January ŋwarega la a dabesa a yopɔi 2013 yuunɛ- present ; lem pa'asɛ buyi) Educationist
== Philanthropy ==
2021 yuunɛ la puan, a yuum dikɛ la motɔ ba tã bo pɔlisi zi'isi sitã bɔna a so'olum la puan.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Ama'asumtia nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
pjea3poddvjpw1um3fnps37790t6oqf
Patrick Yaw Boamah
0
1001
23774
16512
2026-08-15T01:25:40Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23774
wikitext
text/x-wiki
{{Databox}}
Ba dugɛ '''Patrick Yaw Boamah''' la 1974 yuunɛ la puan, a de la Gaana wa nalɛgera gee pa'asɛ Seventh palimɛti n de Fourth Republic Gaana wa ze'ele bɔ'ɔra Kaikwei Central so'olum bɔna Ankara tinkãtɛ la puan gee dɛna New Patriotic paati la puan.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=201 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2023-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230328063732/https://parliament.gh/mps?mp=201 |url-status=dead }}</ref>
== A Vom La Sukuu YeleBa yuun dugɛ Boamah la Fɔɔ ŋwarega la dabeserɛ piya la awai daarɛ 1974 yuunɛ la puna. A zo'e la Mourso Effiduase, [[Kumasi|Kumaasi]] tiŋa puan Gaana wa. A to'e a bachelor bɔna Law puan la a Masters degree gɔŋɔ bɔna international Affairs Gaana Yunivɛsiti la puan. Pooren ti a kiŋɛ Gaana sukuu n de Law la bilam ti a to'e barrister bɔna Law puan gɔŋɔ 2009 yuunɛ la puan.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5483 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109115608/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5483 |url-status=dead }}</ref><ref name=":1">{{Cite web |url=https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=42 |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2019-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190905020431/https://mobile.ghanaweb.com/GhanaHomePage/republic/parliamentatian.php?ID=42 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.onmaonline.com/hon-patrick-yaw-boamah/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206101540/http://www.onmaonline.com/hon-patrick-yaw-boamah/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.onmaonline.com/hon-patrick-yaw-boamah/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-27 |archive-date=2020-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200206101540/http://www.onmaonline.com/hon-patrick-yaw-boamah/ |url-status=dead }}</ref> ==
== A Tuuma ==
Boamah de la Lawyer. Eŋa n yuun ta kiŋɛ nalɛka la puan la, a yuun Associated la Sam Okudzeto la Associates Law firm tansugerɛ.<ref name=":0" />
== A Gomɛna Nalɛka ==
Boamah kɛ palimɛti la Ko'oro ŋwarega la dabeserɛ a yɔɔpoi la 2013 yuunɛ la puan New Patriotic paati la puan ze'ele bɔ'ɔra Okaikwei Central so'olum. Ba yuun lem vooti boi mɛ 2016 yuunɛ la puan Gaana za'a vootegɔ ti a ze'ele buyi puan bo.<ref name=":0" />
Palimɛti puan, tuuma bɔna tansugerɛ duma zo'e zo'e mɛ. Sɛba de la, Subsidiary Legislation lagesegɔ, Judiciary lagesegɔ la Foreign Affairs lagesegɔ.<ref name=":0" />
A yuun ze'ele vootegɔ palimɛti bɔ'ɔra la Awɔbegɔ paati 2020 yuunɛ la puan.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />
== A Miŋa Vom ==
Boamah di la pɔka dugɛ kɔma bayi. A de la yine pu'usera gee kina Methodist yine deo la puan Gaana wa.<ref name=":0" />
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
[[Buuri Buuri: Wabegɔ nɛreba]]
ed2w7kw6kq1gbbnjl0titi5sb73wd6i
Queenstar Pokuah Sawyerr
0
1061
23775
19498
2026-08-15T01:29:58Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23775
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Queenstar Maame Pokua Sawyerr''' ba dɔgum la daarɛ Naakɛ'ɛsega nambua 1 dabeserɛ, 1964)<ref>http://www.modernghana.com/news/469518/1/list-of-regional-ministers-in-ghana-with-their-dep.html</ref> <ref>http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=277257</ref><ref name=":0">https://web.archive.org/web/20131014214651/http://www.ghana.gov.gh/index.php/2012-02-08-08-18-09/regional-ministers</ref>de la Gaana Gɔmena Nalɛgera la zazã n yuun de Deputy Central Regional Minister Gaana tiŋa. A de la Agona East so'olum ze'ele 2013 ta paɛ zina<ref name=":1">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=32 |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2024-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418064908/https://www.parliament.gh/mps?mp=32 |url-status=dead }}</ref>.
==Pɔsega vom la Sukuu Yɛla==
Ba yuun dɔgɛ Sawyer la 1, Naakɛ'ɛsega nambua 1964 yuunɛ. A de Agona Kwanyako n boi Gaana Central Region. <ref name=":0" /><ref name=":1" />A yuun kiŋɛ Accra Polytechnic ta zamesɛ to'e sɛtifikateti n de Bachelor's degree in Business Administration' gee kiŋɛ Atlantic International University to'e 'master's in Public Administration'<ref>{{Cite web |url=https://ukgcc.com.gh/hon-queenstar-pokuah-sawyerr-2/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2019-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190427151557/https://ukgcc.com.gh/hon-queenstar-pokuah-sawyerr-2/ |url-status=dead }}</ref><ref name=":2">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5405 |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2022-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204085744/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5405 |url-status=dead }}</ref>
==Tuuma==
Sawyerr de da'a bia. <ref name=":2" />A yuun de la Queenstar Rea ok Estates Company Limited CEO gee nyaa ta'am lebege palimɛnti kuka daana.<ref name=":3">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5405 |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2022-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220204085744/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5405 |url-status=dead }}</ref>
==Gɔmena nalɛgerɛ==
Sawyerr de la Ama'asumtia paati nɛra. Nananewa, a de la Agona East n boi Central Region la Gaana palimɛnti kuka daana<ref name=":3" />.
=== 2020 voteŋo ===
2020 yuunɛ Gaana za'a voteŋo la puan, nɛreba 23,247 n yuun votum bo Sawyerr dɛna la 50.6% kɔbega puan, ti a di mi'a dɛna Agona East so'olum palimɛnti kuka daana gee ti NPP nɛra la n yuun de Kwesi Yankah yuun nyɛ 22,292 dɛna la 48.5% kɔbega puan, ti LPG nɛra la me, Samuel Aryeequaye yuun nyɛ 204, dɛna 0.4%, CPP paati nɛra, Appiah Kubi Sharfiu me yuun nyɛ 139 n me de 0.3% gee ti Independent candidate, Anthony Adjetey Adjei me yuun nyɛ 97 n de 0.9% voteŋo la za'a puan <ref>{{Cite web |url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/central/agona_east/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2023-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230619172132/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2020/parliament/central/agona_east/ |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/ghanaelection2020/elections.constituency.results.php?mode=parliamentary&ID=68</ref> <ref>https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ndc-s-pokuah-sawyerr-retains-agona-east-seat.html</ref>.
=== '''Tigera''' ===
Sawyerr de la kɔmbipɔɔlegɔ, buuri malema la Boole yɛla tigere ti ba yi'ira ti Youth, Sports and Culture Committee' la puan; la gɔnɔ zamesegɔ n de Education committee' la.<ref name=":1" />
==Amiŋa Vom==
Sawyerr tari la pɔga la kɔma banaasi. <ref name=":2" />A de la Yimpu'usa n de Anglican yindeo nɛra<ref name=":1" />.
==Philanthrophy==
Yuumpia n ŋwana tole ti Sawyerr yuun tari Maame Pokua loan Scheme (ligepɛŋere-a) la wa'am na pu bo da'a pɔgesi ti la suŋɛ ba a so'olim la puan <ref>{{Cite web |url=https://www.peacefmonline.com/pages/local/news/202011/432139.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-22 |archive-date=2022-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120144418/https://www.peacefmonline.com/pages/local/news/202011/432139.php |url-status=dead }}</ref>. Ligeri la me pɛŋere puan, dɔgelega ti ba yi'ira ti 'interest' la ka pa'asɛ bini. <ref>https://www.thepublisheronline.com/agona-east-mp-assists-traders-with-interest-free-loan/</ref>A iti ŋwana ti a suŋɛ la pɔgesi la ti ba koosego la yalegɛ gee tole nɛŋa.
* 2014 yuunɛ la, a yuun digesɛ 'mathematical set' n wan paa 1400 bo a so'olum la Sukuu kɔma n maaseni ti ba gulesɛ BECE tɛɛsi la <ref>https://newsghana.com.gh/queenster-pokuah-sawyerr/</ref>.
* 2017 yuunɛ la, a basɛ ti imma'asum tunetuneba ti ba lagesɛ na Gomoa Adzentum n boi Gomoa East so'olum bɔna Central Region la pɔkɔpa bunkɛgesi geele na bisɛ ba imma'asum yɛla puan <ref>https://www.businessghana.com/</ref>. A yuun iŋɛ di zaalum bo ba.
* 2017 yuunɛ la, a yuun kelum da diisi bo Gbekpa'areba n boi Agona East so'olum la, sansɛka ti ba yuun dita ba Ramadan ŋmarega kibesi la <ref>http://www.ghanadistricts.com/Home/ReaderDistrict/949</ref>.
* 2018 yuunɛ la me puan, a yuun digesɛ la bɔ'ɔ mia lɔgerɔ la kugesi la teebula bo sukuu duma banuu n boi Agona East so'olum. <ref>https://www.businessghana.com/</ref>
==Controversy==
Sakutega nambua 2020 yuunɛ la, Nana Kojo Amuakwa V(Agona Duakwa naba) yuun sa'ɛ Sawyerr mɛ ti a da le nɛ tiŋa la puan na ti a lɛgɛ gɔmena na'am. Ba yeti Sawyerr yele mɛ ti eŋa dikɛ la ligeri bo naba la ti a mɛ sɛla amaa naba yuun yeti la dagi yelemɛŋerɛ <ref>https://www.pulse.com.gh/news/politics/agona-duakwa-chief-bans-ndc-mp-from-campaigning-over-alleged-disrespect/jgzdchm</ref>.
==Viisegɔ Lɔgerɔ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Ama'asumtia nɛreba]]
[[Buuri buuri:Pɔka]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
a913zhu99b8qucve38tkjneq2d974uy
Andrew Egyapa Mercer
0
1068
23764
16558
2026-08-15T00:01:47Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23764
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
Ba dɔgɛ '''Andrew Kofi Egyapa Mercer''' la May ŋwarega la dabeserɛ pisiyi la 1973 yuunɛ la puan. A de la [[Gaana]] wa Lawyer la Gomɛna Nalɛgera.<ref name=":0">{{Cite web |url=http://www.parliament.gh/mps?mp=219 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2024-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241009034826/https://www.parliament.gh/mps?mp=219 |url-status=dead }}</ref> A bo la Palimɛti puan ze'ele bo Sekondi so'olum bɔna Western tiŋa puan Gaana wa. A to'e la Papa Owusu Ankomah n yuun bɔna Palimɛti yuuma 20.<ref>{{Cite web |url=http://www.fact-checkghana.com/list-members-seventh-parliament-ghana/ |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2019-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191201003623/http://www.fact-checkghana.com/list-members-seventh-parliament-ghana/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459185.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422002311/https://www.peacefmonline.com/pages/politics/politics/202201/459185.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://m.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201506/244728.php |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2021-11-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211114171224/https://m.peacefmonline.com/pages/politics/politics/201506/244728.php |url-status=dead }}</ref>
== A Vom La Sukuu ==
Ba yuun dɔgɛ Andrew Kofi Egyapa Mercera Sekondi bɔna Western tiŋa so'olum Gaana ti a sɔ de James Mercer, a de la Gaana wa Lawyer la diplomat. A kiŋɛ la Chapel Hill Preparatory sukuu n bɔna Takoradi puan a paramirɛ sukuu. A lem kiŋɛ la Adisadel to'e a GCE Ordinary level la GCE Advanced level certificate gɔŋɔ. A yuun kiŋɛ la Gaana Yunivɛsiti, ba'asɛ to'e a Bachel<ref>https://www.modernghana.com/sports/326815/sekondi-primaries-takes-off-peacefully.html</ref>or n bo Law puan. A zamesɛ bɔna la Gaana sukuu n de Law la n yuun dɛna Lawyer bɔna Gaana eŋa n yuun ta paasɛ a teesɛ la.<ref name=":0" />
== A Nu'o Tuuma ==
Egyapa Mercer tuuma vom de pupil la Messrs. Aquah Sampon la Associates, firm n de solicitors Ankara 2004 yuunɛ la puan. A yuun pa'asɛ la Atlantic Bank bɔna Ankara 2007 yuunɛ la puan dɛna assistant manager la advanced ti a de zuodaana bɔna legal department. Atlantic yidaana, a yuun ze'ele mɛ gee ka di 2011 Palimɛti primaries New patriotic paati gee ka dibɔna Sekondi la Papa Owusu Ankomah. A yuun basɛ la 2013 ti a iŋa Messrs. Messrs la Company, corporate la investment law firm based bɔna Ankara.<ref>http://www.ghananewsagency.org/politics/certified-results-for-sekondi-constituency-parliamentary-and-presidential-111170</ref>
== A Nalɛka Vom ==
Egyapa Mercer yuun kɛ nalɛka la 2011 yuunɛ la puan bilam ti a ze'ele bota Sekondi so'olum kuka New patriotic paati. Eŋa la nɛreba ba yi n yuun ze'ele: Owusu Ankomah la Kweku Sam Amoah. A yuunɛ ka nyɛ ti Owusu Ankomah nyɛ. Gee ti a lem ze'ele 2016 Palimɛti vootigɔ la New patriotic paati. Wana de la Palimɛti nɛra Owusu Ankomah yuun yeti a ze'ele ti a di ba nuu za'a. A Egyapa yuun gulesɛ la a gɔŋɔ May ŋwarega la 2015 yuunɛ la gee ti a unopposed 2015.<ref>http://www.ghananewsagency.org/politics/certified-results-for-sekondi-constituency-parliamentary-and-presidential-111170</ref>
== Palimɛti vootigɔ ==
Egyapa Mercer yuun launched la a campaign la August ŋwarega la dabeserɛ piya la a naasi daarɛ 2016 yuunɛ la puanbɔna Sekondi so'olum. Launch la puan la, nɛreba zo'e zo'e n tɔgɛ, Alan John Kyerematen, ka'am so'olum duma la ti ba vooti bo Egyapa Mercer la Nana Akufo Addo ti a de ba gomɛna. December 2016 yuunɛ la puan vooti, de'egɔ zo'e zo'e n yuun bɔna bilam. Ba ma yuun de la so'olum la debate bɔ'ɔra nɛreba zo'e zo'e Sekondi Methodist park la zuo.<ref>{{Cite web |url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5355 |title=Archive copy |access-date=2023-06-29 |archive-date=2022-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528073848/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5355 |url-status=dead }}</ref>
Egyapa Mercer yuun di mɛ gee ti Emmanuel Assifuah n de National Democratic Congress paati nɛra la ka di ,Daniel Essuman n de Progressive People's paati nɛra la Peter Arthur nvde Convention People's Paati. Egyapa Mercer nyɛ la 16,839 vooti n de 59.47% n de vooti la za'a.
== Palimɛti ==
Eŋa n pa'asɛ Palimɛti, Egyapa Mercer yuun tuum mɛ nyaa tuum a pegerɛ tuuma ti a yuun yele campaign la puan.Sɛla ti a yuun yele bilam de la a bo desktop computer duma ba nuu la accessories costing US$ 4,000 Sekondi Library la puan. Wana n wan basɛ ti zamesegɔ kiŋɛ iŋa so'olum la puan.A yuun lem sanɛ ti Gaana Football Association n de Sekondi Eleven Wise, Division ayima league club bɔna so'olum la puan, n de GH₵ 5,000 ti sɛba n sugera la yɔ GH₵ 1,300.<ref>http://footballghana.com/eleven-wise-get-support-from-sekondi-mp-to-pay-officiating-fees</ref>
== Viisigɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Budaa]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
jti0vyxyjhfc1yje0la5294n0mic237
Ernest Henry Norgbey
0
1129
23769
18221
2026-08-15T00:33:08Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23769
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Ernest Henry Norgbey''' de la Gaana nalɛgera n tuuna de bɔna Palimɛti ze'ele bo Ashaiman so'olumbɔna Ankara tiŋa 2017 yuunɛ la. A de la National Democratic Congress paati nɛra (NDC).<ref>{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=49 |title=Archive copy |access-date=2023-06-26 |archive-date=2023-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421010430/https://www.parliament.gh/mps?mp=49 |url-status=dead }}</ref>
==A Vom La Sukuu==
Ba yuun dɔgɛ Norgbey la Ho- Ziavi bɔna Volta Region Gaana.<ref>{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5459 |title=Archive copy |access-date=2023-06-26 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927060625/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5459 |url-status=dead }}</ref> A zamese la Chartered Institute n de Purchasing la Supply bilam ti a to'e a diploma. A lem to'e diploma bɔna International Sukuu n de Aviation.
2003 yuunɛ la, a yuun ba'asɛ mɛ la MSC Supply Chain Management ze'ele Coventry Yunivɛsiti 2011 yuunɛ la puan, a ba'ase la BBA ze'ele Yunivɛsiti n de Professional Studies Ankara. A yuun pa'ase la Chartered Supply Chain Management duma puan UK, 2014 yuunɛ la puan. 2015 yuunɛ la puan, a acquired la a Postgraduate Certificate bɔna Public Procurement Law la Policy bɔna Yunivɛsiti n de Nottingham, UK.
==Tuuma Yiya Gee Legɛ Na'am==
Norgbey yuun de la pa'ala bɔna Happy Home Basic Sukuu 2006 yuunɛ la ta paɛ 2009 yuunɛ la puan pooren ti a dɛna procurement ɔfiisa bɔna National Disaster Management Organization.
==Nalɛka==
2015 a yuun ze'ele mɛ gee di NDC Palimɛti Primaries bɔ'ɔra Ashiaman so'olum Ankara tiŋa. A yuun di Palimɛti kuka la 2016 Gaana vootegɔ la.
Asibi daarɛ May ŋwarega la dabeserɛ piya la atã daarɛ 2023 yuunɛ la puan, Ernest Henry Norgbey ze'ele mɛ gee di NDC Palimɛti primaries bɔ'ɔra Ashiaman so'olum bɔna Ankara tiŋa nyɛ 1,627 vooti ti Tony Afenyo n nyɛ 1,221 vooti la David Worwui-Brown nyɛ 50 vooti.<ref>https://yen.com.gh/politics/233431-ndc-primaries-2023-parliamentary-results-show-seat-retainers-losers-faces/</ref><ref>https://www.ghanabusinessnews.com/2023/05/14/from-ndc-primaries-who-won-and-who-lost-and-more/</ref>
==A Miŋa Vom==
Norgbey a di la pɔka dɔgɛ bia ayima. A de la kirisita bia.
== Viisegɔ Lɔgerɔ ==
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Ama'asuntia Nɛreba]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
ihzvrg3o8g7fg9i08kg6lxyxajpkzfy
George Kwame Aboagye
0
1150
23771
19462
2026-08-15T00:38:41Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23771
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''George Boakye''' de la [[Gaana]] nalɛgera n bɔna Palimɛti ze'ele bɔ'ɔra Asunafo South so'olum. Nananewa a de la Regional minisita bɔ'ɔra Ahafo tiŋa.<ref name=":0">{{Cite web |url=https://www.parliament.gh/mps?mp=48 |title=Archive copy |access-date=2023-06-26 |archive-date=2023-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230804091311/https://www.parliament.gh/mps?mp=48 |url-status=dead }}</ref>
== A Vom La Sukuu ==
Ba yuun dɔgɛ ea Sakutega ŋwarega la dabeserɛ ayɔɔbi daarɛ 1956 yuunɛ la puan. A ze'ele la Sankore so'olum bɔna Brong Ahafo tiŋa Gaana.<ref name=":1">{{Cite web |url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5456 |title=Archive copy |access-date=2023-06-26 |archive-date=2024-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927230743/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5456 |url-status=dead }}</ref> A to'e a bachelor n de Arts degree bɔna Social Science ze'ele Kwame Nkrumah Yunivɛsiti n de Science la Technology 1992 yuunɛ la puan. A yuun le to'e a masters degree gɔŋɔ bɔna Educational Planning la Administration ze'ele Yunivɛsiti n bo Cape Coast la puan 2001 yuunɛ la puan.<ref name=":0" />
== Tuuma ==
A de la Educationists. A tuum dɛna la vice principal St. Joseph's Training College bɔna Bechem prior a nalɛka.
A de la Ama'asum tia paati nɛra. A yuun de la District Chief Executive bɔ'ɔra Asunafo South District. A yuun pa'ase Palimɛti puan ze'ele bo Asunafo South so'olum bɔna Brong Ahafo tiŋa Gaana bɔna Ko'oro ŋwarega la 2009 yuunɛ la puan eŋa n yuun ta di 2008 yuunɛ la Gaana vootigɔ saŋa nyɛ 16,574 vooti n yuun de 32,958 vooti. A yuun to'e ɔfiisi la Eric Opoku NDC nɛra la zi'a.
== A Miŋa Vom ==
A di pɔga dɔgɛ kɔma bayoobi. A de la kirisita bia pa'ase Katiliki tansugerɛ la puan.<ref name=":1" />
== Nalɛka Vom ==
Dawalega ŋwarega la 2017 yuunɛ la puan, ti British High Commission bɔna Gaana ti Boakye, Johnson Kwaku Adu, Richard Acheampong, la Joseph Benhazin Dahah n suŋɛ ba nɛreba ti ba kiŋɛ UK la ba diplomatic passport. Boakye yuun bɔti la visas gee pooren ti a base a pugela ti a bɔna bilam yuuma atã puan ti a yuun lem Gaana.
== Viisɔgɔ lɔgerɔ ==
{{Reflist}}
[[Buuri Buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri Buuri:All]]
[[Buuri Buuri: Parliament of the 4th Republic of Ghana]]
[[Buuri Buuri: Nɛra]]
[[Buuri Buuri: Ghanaian]]
[[Buuri Buuri: Member of Parliament]]
[[Buuri Buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri buuri:8th Parliament of the 4th Republic]]
[[Buuri Buuri: Budaa]]
[[Buuri Buuri: Wabegɔ nɛreba]]
6kj6yv73jd29ctkqsgakia8no365uru
Felicia Adjei
0
2167
23770
16582
2026-08-15T00:33:15Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23770
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
{{C-Class}}
'''Felicia Adjei''' (ba dɔgɛ e la e la Dawalega ŋmarega 3, 1974) de la Gaana gɔmena nalɛgera n ze'ele palemɛnti bo [[Kintampo South (Ghana parliament constituency)|Kintampo South]] so'olum n boi [[Brong-Ahafo Region|Brong Ahafo tiŋa]] Gaana.<ref>{{Cite web|title=Asiedu Nketiah Joins Kintampo South MP Felicia Adjei For Mini Rally|url=https://www.modernghana.com/news/1040082/asiedu-nketiah-joins-kintampo-south-mp-felicia.html|access-date=2020-12-27|website=Modern Ghana|language=en}}</ref> A de la Ama'asuntia paati nɛra.<ref>{{Cite news|date=2017-10-12|title=11 Young And Beautiful Ghanaian Female MPs Who Are Inspiring Girls To Dream Big|work=OMGVoice.com|url=https://omgvoice.com/lifestyle/gh-female-mps/|access-date=2018-10-25|archive-date=2018-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181025031231/https://omgvoice.com/lifestyle/gh-female-mps/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|last=Adu-Gyamerah|first=Emmanuel|title=Profile of Kintampo South Constituency|language=en-gb|work=Graphic Online|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/profile-of-kintampo-south-constituency.html|access-date=2018-10-25}}</ref><ref>{{Cite web|date=25 October 2018|title=Member of Parliament|url=https://www.parliament.gh/mps?mp=142|website=Parliament of Ghana|access-date=11 October 2023|archive-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240223044920/https://www.parliament.gh/mps?mp=142|url-status=dead}}</ref>
== A pɔsega vom la sukuu ==
Ba yuum dɔgɛ Adjei la Anyima, [[Brong-Ahafo region|Brong Ahafo]] tiŋa. A kiŋɛ a pɔsefa sukuu la Kintampo Methodist Sukuu.<ref>{{Cite web|last=Adu-Gyamerah|first=Emmanuel|date=20 December 2016|title=BA fails to increase number of women MPs|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/ba-fails-to-increase-number-of-women-mps.html|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-12-27|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref> A toe a diploma bɔna Catering,Food la Nutrition ze'ele Adventist Vocational Institution nananewa dɛna Techiman Campus of the Valley View Yunivɛsiti .<ref name="MPS">{{Cite web|title=Ghana MPs - MP Details - Adjei, Felicia|url=http://www.ghanamps.com/mps/details.php?id=5525|access-date=2018-10-25|website=www.ghanamps.com|archive-date=2025-01-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20250121160331/https://ghanamps.com/mps/details.php/?id=5525|url-status=dead}}</ref><ref name=":0">{{Cite news|last=Asiedu-Addo|first=Efia Akese, Emmanuel Adu-Gyamerah and Shirley|title=Know your female parliamentary candidates (5)|language=en-gb|work=Graphic Online|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/know-your-female-parliamentary-candidates-5.html|access-date=2018-10-25}}</ref> A le tara a Cookery n boi Catering Industry diploma ze'ele [[Sunyani Technical University|Sunyani Polytechnic]] nananewa a boi la Sunyani Technical Yunivɛsiti la.<ref>{{Cite web|last=UKGCC|date=2018-07-05|title=HON. FELICIA ADJEI|url=https://ukgcc.com.gh/hon-felicia-adjei/|access-date=2020-12-27|website=UK-Ghana Chamber of Commerce|language=en-US}}</ref>
== Tuuma ==
A yuum kiŋɛ la United States n de Amerika ta yue gee tuna n boi Catering Guest House n boi Sunyani.<ref name=":0" /> A n yuum ta lɛbera Gaana na ti a tum director tuuma bo Addfal FA Limited.<ref name="MPS" /> Eŋa n le sɔna Felicia Adjei foundation ti a suŋɛ pɔgesi la ba nu'usi tuuma, Kɔmpaalesi niŋa tɔlega dɔla sukuu puan, boole ŋmi'a, kua, suŋɛ sɛba n bi'iri kan ta'am tum la so'olum duma zo'e zo'e yɛsera ba imma'asum la maalegɔ.
== Nalɛka ==
A de la Ama'asuntia paati nɛra. A yuum di mi'a la 2016 yuunɛ la ze'ele Palamɛnti bo Kintampo South so'olum n boi 7th Palamɛnti n de 4th Republic of Ghana.
A yuum di mi'a nyɛ la 15,266 voteŋo ti la iŋɛ51.79% gee ti Gyan Alexander n de Awɔbegɔ paati nɛra la nyɛ 14,210 ti la iŋɛ 48.21%.<ref>{{Cite web|last=FM|first=Peace|title=Ghana Election 2016 Results - Kintampo South Constituency|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/brongahafo/kintampo_south/index.php|access-date=2020-12-27|website=Ghana Elections - Peace FM|archive-date=2022-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20221116234917/https://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/brongahafo/kintampo_south/index.php|url-status=dead}}</ref> 7th Palemɛnti puan, a yuum tunj mɛ bɔ'ɔra Gender la kɔma tigere la sɛsega tigere.
== Amiŋa vom ==
A nan ka ele. Gee a tari la bipugela ayima. Felicia de la Sɔputega.<ref name="MPS" />
== Viisegɔ lɔgerɔ ==
{{reflist}}{{DEFAULTSORT:Adjei, Felicia}}
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Pɔka]]
[[Buuri buuri:Ama'asumtia nɛreba]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
etnt280dfr744dkh2i1z95tqstt0ftn
Elizabeth Afoley Quaye
0
2279
23768
19565
2026-08-15T00:27:48Z
InternetArchiveBot
56
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
23768
wikitext
text/x-wiki
{{Bio}}
'''Elizabeth Afoley Quaye''' (Ba dɔgɛ e la 1970) nan kelum dɛna la palamɛnti nɛra bo Krowor so'olum n boi Greater Accra tiŋa n boi Gaana. A kelum dɛna la minisita bo zim nyɔka la koosego. <ref>{{cite web|last1=Mensah|first1=Kent|title=PROFILES: Akufo-Addo reveals names of 11 more ministers|url=http://starrfmonline.com/2017/01/12/profiles-akufo-addo-reveals-names-11-ministers/|website=starrfmonline|publisher=STARRFMONLINE|accessdate=15 January 2017|access-date=17 October 2023|archive-date=15 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170115032341/http://starrfmonline.com/2017/01/12/profiles-akufo-addo-reveals-names-11-ministers/|url-status=dead}}</ref>
== Sukuu yɛla ==
Elizabeth zali la "Bachelor of science degree in Agribusinee" ze'ele Central University College. A nyɛ a "National Diploma in General Agriculture" ze'ele la Gaana yunivɛsiti, le pa'asɛ a "Certificate in General Agriculture" ze'ele Kwadaso Agiriki kɔlegi.<ref name="citifm12jan2017">{{cite web|title=Elizabeth Quaye nominated for Ministry of Fisheries & Aquaculture|url=http://citifmonline.com/2017/01/12/elizabeth-quaye-nominated-for-ministry-of-fisheries-aquaculture/|website=Citifmonline|publisher=citifmonline|first=Lawrence|last=Segbefia|date=12 January 2017|accessdate=15 January 2017|access-date=17 October 2023|archive-date=8 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170808035944/http://citifmonline.com/2017/01/12/elizabeth-quaye-nominated-for-ministry-of-fisheries-aquaculture/|url-status=dead}}</ref>
== Tuuma ==
Elizabeth tum mɛ la dia la Agiriki tuuma dɛna tuntuneba zuo daana (Principal production officer) bo yuum pisiyi. A yuum de la palamɛnti nɛra bo Krowor so'olum. A kelum dɛna la minisita sɛka ti ba loe e bo zim nyɔka la koosego zi'an.<ref name="citifm12jan2017"/>
== Gɔmena Nalɛgerɛ ==
Afoley Quaye yuum lɛgɛ mɛ gee di mi'a n boi Awɔbegɔ paati (NPP) palamɛnti voteŋo la bo Krowor so'olum n boi Greater Accra tiŋa n boi 2015.
2016 Gaana votenkatɛ la puan, a yuum di la palamɛnti kuŋa nuu kuka yuum kiŋɛ ta dɛna palamɛnti nɛra bo Krowor so'olum. A yuum lɛgɛ mɛ la nɛreba batã me, ba yu'ura de la Agnes Naa Momo Lartey n de Ama'asuntia nɛra (NDC), Hugo Kofi Huppenbauer n de Progressive People's Party (PPP) la Amartey Fanny n de Conventional People's Party (CPP). Afoley Quaye yuum di mi'a me la 32,463 voteŋo n yese 63,555 voteŋo la za'a ti ba votum la, ti la iŋɛ 51.08% n de nɛresɛba za'a n votum.<ref>{{Cite web|url=http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/126/index.php|title=Ghana Election 2016 Results - Krowor Constituency|last=FM|first=Peace|website=Ghana Elections - Peace FM|access-date=2019-03-09|archive-date=2018-02-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20180227183752/http://ghanaelections.peacefmonline.com/pages/2016/greateraccra/126/index.php|url-status=dead}}</ref>
A yuum le lɛgɛ la 2020 Gaana votenkatɛ la ti a dɛna palamɛnti nalɛgera bo Awɔbegɔ paati (NPP) gee yuum koŋe gee bo Agnes Momo Lartey n de Ama'asuntia paati (NDC) n yuum e di mi'a n boi 2016 voteŋo la.<ref name=":0">{{Cite web|title=Fisheries Minister, Elizabeth Afoley Quaye loses Krowor seat|url=https://www.graphic.com.gh/news/politics/fisheries-minister-elizabeth-afoley-quaye-loses-krowor-seat.html|access-date=2020-12-10|website=Graphic Online|language=en-gb}}</ref>
== Amiŋa vom yɛla ==
A tarivpɔga la kɔma banaasi. A pa'alɛ ti eŋa de la Sɔputega (Christian).<ref>{{Cite web|url=http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5475|title=Ghana MPs - MP Details - Afoley, Quaye Elizabath|website=ghanamps.com|access-date=2019-03-09|archive-date=2019-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224225415/http://ghanamps.com/mps/details.php?id=5475|url-status=dead}}</ref>
== Viisegɔ lɔgerɔ ==
[[Buuri buuri:Gɔmena nalɛgeriba]]
[[Buuri buuri:All]]
[[Buuri buuri:Wabegɔ nɛreba]]
[[Buuri buuri:Pɔka]]
[[Buuri buuri:7th Parliament of the 4th Republic]]
0uhfmx48ac25db2jumg7jy20szfgos7