વિકિપીડિયા:ચોતરો

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.21</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>વિકિપીડિયા:ચોતરો</title>
    <ns>4</ns>
    <id>774</id>
    <revision>
      <id>899601</id>
      <parentid>899430</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:42:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>18151</id>
      </contributor>
      <comment>/* Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>899601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="143814" sha1="mymc13svedq1ib7d9xjkgzlptkjm8ml" xml:space="preserve">&lt;!-- --&gt;{{/શીર્ષક}}&lt;!-- --&gt;
&lt;!-- મહેરબાની કરી આ લીટી અને તેની ઉપરનું લખાણ હટાવવું નહી --&gt;

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28074658 --&gt;

== Open Community Call - [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India]] ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedians, 

Happy 2025.. 😊

As you must have seen, members from Wikimedians of Kerala and Odia Wikimedia User Groups initiated preliminary discussions around submitting an Expression of Interest (EoI) to have Wikimania 2027 in India. You can find out more on the [[:m:Expressions of Interest to host Wikimania 2027 in India: Initial conversation|Meta Page]]. 
 
Our aim is to seek input and assess the overall community sentiment and thoughts from the Indian community before we proceed further with the steps involved in submitting the formal EOI. 
 
As part of the same, we are hosting an '''open community call regarding India's Expression of Interest (EOI) to host Wikimania 2027'''. This is an opportunity to gather your valuable feedback, opinions, and suggestions to shape a strong and inclusive proposal.

* 📅 Date: Wednesday, January 15th 2025  
* ⏰ Time: 7pm-8pm IST 
* 📍 Platform: https://meet.google.com/sns-qebp-hck
 
Your participation is key to ensuring the EOI reflects the collective aspirations and potential of the vibrant South Asian community. 
 
Let’s join together to make this a milestone event for the Wikimedia movement in South Asia. 
 
We look forward to your presence! 
&lt;br&gt;
Warm regards,
&lt;br&gt;
[[:m:Wikimedians of Kerala|Wikimedians of Kerala]] and [[:m:Odia Wikimedians User Group|Odia Wikimedians]] User Group's
&lt;br&gt;
This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ૧૧:૨૫, ૧૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Indic_VPs&amp;oldid=28100038 --&gt;

== શું મુખપૃષ્ઠ પર કુંભ મેળા વિશે મૂકી શકાય? ==

અત્યારે [[૨૦૨૫ પ્રયાગ કુંભ મેળો]] ચાલી રહ્યો છે તો શું મુખપૃષ્ઠ પર વર્તમાન ઘટનાઓનું નાનું સેક્શન બનાવી કે પછી હંગામી ધોરણે ઉમદાલેખમાં પૃષ્ઠ ઉમેરી કુંભ મેળા વિશે મૂકી શકાય? --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૧:૪૫, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

:ફેબ્રુઆરીમાં આ માસના ઉમદા લેખ તરીકે મૂકીએ. ત્યાં સુધી લેખમાં જરુરી સુધારા કરી રાખીએ. લગભગ આખો ફેબ્રુઆરી મહિનો કુંભમેળો ચાલવાનો છે એટલે તે સમયે મુખપૃષ્ઠ પર રહે તો યાદો તાજી રહે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૨, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
::જી. ચોક્કસ. માહિતી ઉમેરવામાં મદદ કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૫:૨૧, ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== Launching! Join Us for Wiki Loves Ramadan 2025! ==

Dear All,

We’re happy to announce the launch of [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|Wiki Loves Ramadan 2025]], an annual international campaign dedicated to celebrating and preserving Islamic cultures and history through the power of Wikipedia. As an active contributor to the Local Wikipedia, you are specially invited to participate in the launch. 

This year’s campaign will be launched for you to join us write, edit, and improve articles that showcase the richness and diversity of Islamic traditions, history, and culture.

* Topic: [[m:Event:Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch|Wiki Loves Ramadan 2025 Campaign Launch]]
* When: Jan 19, 2025 
* Time: 16:00 Universal Time UTC and runs throughout Ramadan (starting February 25, 2025).
* Join Zoom Meeting: https://us02web.zoom.us/j/88420056597?pwd=NdrpqIhrwAVPeWB8FNb258n7qngqqo.1 
* Zoom meeting hosted by [[m:Wikimedia Bangladesh|Wikimedia Bangladesh]]

To get started, visit the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025|campaign page]] for details, resources, and guidelines: Wiki Loves Ramadan 2025.

Add [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Participant|your community here]], and organized Wiki Loves Ramadan 2025 in your local language.

Whether you’re a first-time editor or an experienced Wikipedian, your contributions matter. Together, we can ensure Islamic cultures and traditions are well-represented and accessible to all.

Feel free to invite your community and friends too. Kindly reach out if you have any questions or need support as you prepare to participate.

Let’s make Wiki Loves Ramadan 2025 a success!

For the [[m:Wiki Loves Ramadan 2025/Team|International Team]] ૧૭:૩૮, ૧૬ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=27568454 --&gt;

== New Wikimedia Campaign Launching Tomorrow: Indic Writing Systems Campaign 2025 ==

Dear Wikimedians,

We are excited to announce the launch of the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025|Indic writing systems campaign 2025]], which will take place from 23 January 2025 (World Endangered Writing Day) to 21 February 2025 (International Mother Language Day). This initiative is part of the ongoing efforts of [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems|WikiProject writing Systems]] to raise awareness about the documentation and revitalization of writing systems, many of which are currently underrepresented or endangered.

Representatives from important organizations that work with writing systems, such as Endangered Alphabets and the Script Encoding Initiative, support the campaign. The campaign will feature two primary activities focused on the [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Lists|list of target scripts]]:

* '''Wikidata Labelathon''': A focused effort to improve and expand the information related to South Asian scripts on Wikidata.

* '''Wikipedia Translatathon''': A collaborative activity aimed at enhancing the coverage of South Asian writing systems and their cultural significance on Wikipedia.


We are looking for local organizers to engage their respective communities. If you are interested in organizing, kindly sign-up [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Local Organizers|here]]. We also encourage all Indic Wikimedians to [[:d:Wikidata:WikiProject Writing Systems/Indic writing systems campaign 2025/Participate|join us]] in this important campaign to help document and celebrate the diverse writing systems of South Asia. 


Thank you for your support, and we look forward to your active participation. 


Regards [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૨:૫૯, ૨૨ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
Navya sri Kalli
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/Indic_VPs&amp;oldid=22433435 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૪૧, ૨૪ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=27746256 --&gt;

== Feminism and Folklore 2025 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;center&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/center&gt;

Dear Wiki Community,

You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia.
 
You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles.
 
Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project:
# Create a page for the contest on the local wiki.
# Set up a campaign on '''CampWiz''' tool.
# Create the local list and mention the timeline and local and international prizes.
# Request local admins for site notice.
# Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]].

This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools''']

Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance.
 
We look forward to your immense coordination.
 
Thank you and Best wishes,

'''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]'''

::::Stay connected [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૫, ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)

== Wiki Loves Folklore is back! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

{{int:please-translate}}

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]

Dear Wiki Community,
You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March.

You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&amp;campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest.

You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language.

Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. 

'''Kind regards,'''

'''Wiki loves Folklore International Team'''
--[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૫, ૨૯ જાન્યુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=26503019 --&gt;

== Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. 

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૧૮, ૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28198931 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt; Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone!
[[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]]
We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''.

This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba.

'''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''.

Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language &amp; Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]].

We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there!
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ૧૩:૫૯, ૨૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28217779 --&gt;

== Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
My apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}.

I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes.
[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ૦૦:૨૧, ૮ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28307738 --&gt;

== An improved dashboard for the Content Translation tool ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{Int:hello}} Wikipedians,

Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}.

The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device.

With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below.
[[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the &quot;For you&quot; and &quot;...More&quot; buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups (&quot;Create new pages&quot; and &quot;Expand with new sections&quot;)-one for each activity.]]
[[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]]
We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''.
Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. 

Thank you!

On behalf of the Language and Product Localization team.
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૮:૨૫, ૧૩ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&amp;oldid=28382282 --&gt;

== Your wiki will be in read-only soon ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|આ સંદેશો અન્ય ભાષામાં વાંચો]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

&lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;[[foundation:|વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન]] તેના પ્રાથમિક અને સહાયક ડેટા સેન્ટરની અદલાબદલીનું પરિક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે.&lt;/span&gt; આમ કરવાથી એ વાતની ખાતરી થશે કે આપત્તિના સમયે પણ વિકિપીડિયા અને અન્ય વિકિમીડિયા જાળસ્થળો (સાઇટો) ઉપલબ્ધ હોય.

તમામ ટ્રાફિક '''{{#time:j xg|2025-03-19|gu}}''' પર સ્વિચ થશે. ભારતીય સમય મુજબ ૧૯:૩૦ કલાકે '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-03-19T14:00|en}} {{#time:H:i e|2025-03-19T14:00}}]''' પરિક્ષણની શરુઆત થશે.

દુર્ભાગ્યવશ, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]]ની અમુક મર્યાદાઓને કારણે આ પરિક્ષણના સમય દરમ્યાન બધું જ સંપાદન કાર્ય અટકાવવું પડે તેમ છે. ખલેલ બદલ અમે દિલગીર છીએ અને ભવિષ્યમાં આવી ખલેલ ઓછામાં ઓછી પડે તે દિશામાં અમે કાર્યરત છીએ. 

પરિક્ષણ શરુ થવાની ૩૦ મિનિટ પહેલાથી બધાં જ વિકિ સંસ્કરણોમાં બેનર મૂકવામાં આવશે. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 

'''ટૂંકા સમયગાળા માટે તમે બધાં જ વિકિપીડિયા સંસ્કરણો ફક્ત વાંચી શકશો, તેમાં ફેરફાર નહિ કરી શકો.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-03-19|gu}} ના રોજ, તમે લગભગ એક કલાક કે તેથી વધુ સમય સુધી વિકિપીડિયામાં કોઈ ફેરફાર કરી શકશો નહીં.
*જો આ સમયગાળામાં તમે કોઈ સંપાદન કરવાનો અને તે ફેરફારો સાચવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળશે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ પરિક્ષણ દરમ્યાન કોઈ પણ સંપાદન ખોવાશે નહિ પરંતુ એ વાતની બાંહેધરી આપી શકાય એમ નથી. જો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળે તો બધું જ પૂર્વવત થાય ત્યાં સુધી રાહ જોશો. પછી તમે કરેલા ફેરફારો સાચવી શકાશે. પણ અમારું સુચન છે કે તમે આવા કોઈ પણ ફેરફારોને કોપી કરી ને રાખી લો જેથી કાંઈ અનિચ્છનિય બને તો તમારી મહેનત બાતલ ન જાય.

''અન્ય અસરો'':

*પૃષ્ઠભૂમિમાં ચાલતાં કામો ધીમાં પડશે કે પછી અટકી જશે. લાલ (મૃત) કડીઓ સામન્ય ઝડપથી અપડેટ ન પણ થાય. તમે એવો કોઈ નવો લેખ બનાવો જે અન્યત્ર જોડાતો હોય તો પહેલાનાં તે પાના પર આ લેખની કડી થોડા વધુ સમય માટે હજુ લાલ જ બતાવે તેમ બને. અમુક લાંબા સમયથી ચાલતી સ્ક્રિપ્ટ અટકાવવી પડશે.
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;We expect the code deployments to happen as any other week.&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.&lt;/span&gt;
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.&lt;/span&gt;

જરુર પડે તો આ પરિક્ષણ પાછું પણ ઠેલવામાં આવે. [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org પર જઈ ને તમે સમયપત્રક]] જોઈ શકો છો. જો કોઈ પણ ફેરફાર હશે તો સમયપત્રકમાં જાણ કરવામાં આવશે. 

'''આ માહિતીને તમારા સમુદાય સાથે વહેંચવા વિનંતી છે.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ૦૪:૪૫, ૧૫ માર્ચ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=28307742 --&gt;

== Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon.

Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. 

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૭:૩૪, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Editing contest about Norway ==
Hello! Please excuse me from writing in English. If this post should be posted on a different page instead, please feel free to move it (or tell me to move it).

I am Jon Harald Søby from the Norwegian Wikimedia chapter, [[wmno:|Wikimedia Norge]]. During the month of April, we are holding [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04|an editing contest]] about India on the Wikipedias in [[:nb:|Norwegian Bokmål]], [[:nn:|Norwegian Nynorsk]], [[:se:|Northern Sámi]] and [[:smn:|Inari Sámi]]̩, and we had the idea to also organize an &quot;inverse&quot; contest where contributors to Indian-language Wikipedias can write about Norway and Sápmi.

Therefore, I would like to invite interested participants from the Gujarati-language Wikipedia (it doesn't matter if you're from India or not) to join the contest by visiting [[:no:Wikipedia:Konkurranser/Månedens konkurranse/2025-04/For Indians|this page in the Norwegian Bokmål Wikipedia]] and following the instructions that are there.

Hope to see you there! [[સભ્ય:Jon Harald Søby (WMNO)|Jon Harald Søby (WMNO)]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Jon Harald Søby (WMNO)|ચર્ચા]]) ૧૫:૫૦, ૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== ચિત્ર મુકવામાં સમસ્યા ==

નમસ્તે, [https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%A2%E0%AA%BE%E0%AA%82%E0%AA%9A%E0%AB%8B:%E0%AA%AE%E0%AA%BE%E0%AA%B9%E0%AA%BF%E0%AA%A4%E0%AB%80%E0%AA%9A%E0%AB%8B%E0%AA%95%E0%AA%A0%E0%AB%81%E0%AA%82_%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%B6%E0%AB%8D%E0%AA%B5%E0%AA%B5%E0%AA%BF%E0%AA%A6%E0%AB%8D%E0%AA%AF%E0%AA%BE%E0%AA%B2%E0%AA%AF%E2%80%8C આ ઢાંચા]માં ઇમેજ કામ નથી કરતી. કૃપયા સહયતા કરવા વિનંતિ. &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;&quot;&gt;લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;Red&quot;&gt;નેહલ&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;DodgerBlue&quot;&gt;દવે&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; ૧૦:૧૨, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

:@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]] @[[સભ્ય:KartikMistry|KartikMistry]] please help. &lt;b&gt;&lt;span style=&quot;border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;&quot;&gt;લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;Red&quot;&gt;નેહલ&lt;/font&gt;]]&amp;nbsp;[[User talk:NehalDaveND|&lt;font color=&quot;DodgerBlue&quot;&gt;દવે&lt;/font&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/b&gt; ૦૭:૧૫, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
::{{ping|NehalDaveND}} સૌ પ્રથમ તો જવાબ આપવામાં મોડું થયું તે બદલ ક્ષમાપ્રાર્થી છું. મેં હમણાં જ આ માહિતીચોકઠામાં ચિત્ર ઉમેરવાનો પ્રયત્ન કર્યો તો એણે સફળતાથી કામ કર્યું. તમારે '''image = ''' પરિમાણમાં '''='''ની નિશાનીની સામે ફક્ત ચિત્રનું નામ જ લખવાનું છે, દા.ત. '''image = વિશ્વવિદ્યાલય‌.PNG'''. ચિત્રના નામની આગળ File, Image, વગેરે જેવું કશું લખવાનું નથી. જો આમ કરતા પણ તમારું કામ ન થાય તો મને જણાવો કે તમે કયા લેખમાં આ માહિતીચોકઠામાં ચિત્ર ઉમેરવાનો પ્રયત્ન કરો છો અને એ ચિત્ર કયું છે. હું પ્રયત્ન કરી જોઈશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૩૦, ૨૨ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)

== Invitation for the next South Asia Open Community Call (SAOCC) with a focus on WMF's Annual Plans (27th April, 2025) ==

Dear All,

The [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call (SAOCC)]] is a monthly call where South Asian communities come together to participate, share community activities, receive important updates and ask questions in the moderated discussions. 

The next SAOCC is scheduled for 27th April, 6:00 PM-7:00 PM (1230-1330 UTC) and will have a section with representatives from WMF who will be sharing more about their [[:m:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|Annual Plans]] for the next year, in addition to Open Community Updates. 

We request you all to please attend the call and you can find the joining details [https://meta.wikimedia.org/wiki/South_Asia_Open_Community_Call#27_April_2025 here]. 

Thank you! [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૩:૫૫, ૧૪ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]]
{{int:please-translate}}

Hello, dear Wikipedians!&lt;br/&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! 

The most active contesters will receive prizes.

If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.
&lt;br/&gt;

We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]])
&lt;/div&gt;

૨૧:૪૧, ૧૬ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines (&quot;UCoC EG&quot;) and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૬:૦૪, ૧૭ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28469465 --&gt;

== Sub-referencing: User testing ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]]
&lt;small&gt;''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''&lt;/small&gt;

Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further:

#'''Try it out and share your feedback'''
#:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. 
#'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs'''
#:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''.

We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well.

Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! &lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])&lt;/bdi&gt; ૨૦:૩૪, ૨૮ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&amp;oldid=28628657 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki.

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]].

Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well.

In cooperation with the U4C -- &lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૯:૧૧, ૨૯ એપ્રિલ ૨૦૨૫ (IST)&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== We will be enabling the new Charts extension on your wiki soon! ==

''(Apologies for posting in English)''

Hi all! We have good news to share regarding the ongoing problem with graphs and charts affecting all wikis that use them.

As you probably know, the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|old Graph extension]] was disabled in 2023 [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/EWL4AGBEZEDMNNFTM4FRD4MHOU3CVESO/|due to security reasons]]. We’ve worked in these two years to find a solution that could replace the old extension, and provide a safer and better solution to users who wanted to showcase graphs and charts in their articles. We therefore developed the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Charts extension]], which will be replacing the old Graph extension and potentially also the [[:mw:Extension:EasyTimeline|EasyTimeline extension]].

After successfully deploying the extension on Italian, Swedish, and Hebrew Wikipedia, as well as on MediaWiki.org, as part of a pilot phase, we are now happy to announce that we are moving forward with the next phase of deployment, which will also include your wiki.

The deployment will happen in batches, and will start from '''May 6'''. Please, consult [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|our page on MediaWiki.org]] to discover when the new Charts extension will be deployed on your wiki. You can also [[:mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|consult the documentation]] about the extension on MediaWiki.org.

If you have questions, need clarifications, or just want to express your opinion about it, please refer to the [[:mw:Special:MyLanguage/Extension_talk:Chart/Project|project’s talk page on Mediawiki.org]], or ping me directly under this thread. If you encounter issues using Charts once it gets enabled on your wiki, please report it on the [[:mw:Extension_talk:Chart/Project|talk page]] or at [[phab:tag/charts|Phabricator]].

Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૨૦:૩૮, ૬ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28663781 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]].

You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC.

If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, &lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ચર્ચા]])&lt;/bdi&gt; ૦૩:૩૭, ૧૬ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)''

Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. 

We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|&lt;span class=&quot;signature-talk&quot;&gt;{{int:Talkpagelinktext}}&lt;/span&gt;]]) ૨૦:૫૬, ૨૨ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&amp;oldid=28768453 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection &amp; Call for Questions&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]''

Dear all,

This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats.

The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4].

Here are the key planned dates:

* May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6]
* June 17 – July 1, 2025: Call for candidates
* July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5]
* August 2025: Campaign period
* August – September 2025: Two-week community voting period
* October – November 2025: Background check of selected candidates
* Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated

Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]].

'''Call for Questions'''

In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]]

'''Election Volunteers'''

Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]]

Thank you!

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter

[3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024

[4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles

[5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ

[6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates

Best regards,

Victoria Doronina

Board Liaison to the Elections Committee

Governance Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૩૭, ૨૮ મે ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28618011 --&gt;

== Update from A2K team: May 2025 ==

Hello everyone,

We’re happy to share that the ''Access to Knowledge'' (A2K) program has now formally become part of the '''Raj Reddy Centre for Technology and Society''' at '''IIIT-Hyderabad'''. Going forward, our work will continue under the name [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]].

The new team includes most members from the former A2K team, along with colleagues from IIIT-H already involved in Wikimedia and Open Knowledge work. Through this integration, our commitment to partnering with Indic Wikimedia communities, the GLAM sector, and broader open knowledge networks remains strong and ongoing. Learn more at our Team’s page on Meta-Wiki.

We’ll also be hosting an open session during the upcoming [[:m:South Asia Open Community Call|South Asia Open Community Call]] on 6 - 7 pm, and we look forward to connecting with you there.

Thanks for your continued support! Thank you 

Pavan Santhosh,

On behalf of the Open Knowledge Initiatives Team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (CIS-A2K)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=28543211 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;  Upcoming Deployment of the CampaignEvents Extension&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Hello everyone,  

''(Apologies for posting in English if English is not your first language. Please help translate to your language.)''

The Campaigns Product Team is planning a global deployment of the '''[[:mw:Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]]''' to all Wikipedias, including this wiki, during the '''week of June 23rd'''.

This extension is designed to help organizers plan and manage events, WikiProjects, and other on-wiki collaborations - and to make these efforts more discoverable.

The three main features of this extension are:

* '''[[:m:Event_Center/Registration|Event Registration]]''': A simple way to sign up for events on the wiki.
*  '''[[:m:CampaignEvents/Collaboration_list|Collaboration List]]''': A global list of events and a local list of WikiProjects, accessible at '''[[:m:Special:AllEvents|Special:AllEvents]]'''.
*  '''[[:m:Campaigns/Foundation_Product_Team/Invitation_list|Invitation Lists]]''': A tool to help organizers find editors who might want to join, based on their past contributions.

'''Note''': The extension comes with a new user right called '''&quot;Event Organizer&quot;''', which will be managed by administrators on this wiki. Organizer tools like Event Registration and Invitation Lists will only work if someone is granted this right. The Collaboration List is available to everyone immediately after deployment.

The extension is already live on several wikis, including '''Meta, Wikidata, English Wikipedia''', and more ( [[m:CampaignEvents/Deployment_status#Current_Deployment_Status_for_CampaignEvents_extension| See the full deployment list]])

If you have any questions, concerns, or feedback, please feel free to share them on the [[m:Talk:CampaignEvents| extension talkpage]]. We’d love to hear from you before the rollout.

Thank you! &lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Udehb-WMF|Udehb-WMF]] ([[User talk:Udehb-WMF|ચર્ચા]]) ૨૨:૧૭, ૨૯ મે ૨૦૨૫ (IST)&lt;/bdi&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Udehb-WMF@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Udehb-WMF/sandbox/deployment_audience&amp;oldid=28803829 --&gt;

== મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર બદલવું જોઈએ? ==

ગયા વર્ષે મે મહિનામાં આપણે '''આજનું ચિત્ર'''માં દર્શાવાતાં ચિત્રો બદલ્યાં હતાં. શું હવે ફરીથી તેને પૂર્ણ કે આંશિક રીતે બદલવા જોઈએ? સૌ કોઈ પોતાનો મત વ્યક્ત કરશો.
—[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૦૦:૩૯, ૩ જૂન ૨૦૨૫ (IST)

:હા. સહમત. સમયે સમયે નવા ચિત્રો મૂકવા જોઈએ.- [[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૨:૫૪, ૯ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
::@[[સભ્ય:Dsvyas|Dsvyas]]@[[સભ્ય:KartikMistry|KartikMistry]]@[[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ચર્ચાને તારણ પર લઈ જવા વિનંતી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૧:૪૮, ૧૫ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૦૮, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૪૫, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
:::{{સમર્થન}} --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૯:૦૧, ૧૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)

== 📣 Announcing the South Asia Newsletter – Get Involved! 🌏 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;

''{{int:please-translate}}''

Hello Wikimedians of South Asia! 👋

We’re excited to launch the planning phase for the '''South Asia Newsletter''' – a bi-monthly, community-driven publication that brings news, updates, and original stories from across our vibrant region, to one page!

We’re looking for passionate contributors to join us in shaping this initiative:

* Editors/Reviewers – Craft and curate impactful content
* Technical Contributors – Build and maintain templates, modules, and other magic on meta.
* Community Representatives – Represent your Wikimedia Affiliate or community

If you're excited to contribute and help build a strong regional voice, we’d love to have you on board!

👉 Express your interest though [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfhk4NIe3YwbX88SG5hJzcF3GjEeh5B1dMgKE3JGSFZ1vtrZw/viewform this link].

Please share this with your community members.. Let’s build this together! 💬

This message was sent with [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) by [[m:User:Gnoeee|Gnoeee]] ([[m:User_talk:Gnoeee|talk]]) at ૨૧:૧૨, ૬ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/South_Asia_Village_Pumps&amp;oldid=25720607 --&gt;

== Vote now in the 2025 U4C Election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Apologies for writing in English.
{{Int:Please-translate}}

Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC].

Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ૦૪:૩૦, ૧૪ જૂન ૨૦૨૫ (IST) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28848819 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
:''&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]&lt;/div&gt;
Hello all,

The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position.

This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3]

Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election.

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;
Chair of the Elections Committee

On behalf of the Elections Committee and Governance Committee

[1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates

[2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term.

[3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૩:૧૩, ૧૭ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=28866958 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;message&quot;/&gt;
Dear Wikimedia Community,

The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]]  of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]].

A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity.

Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact.

Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement.

Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate.

Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended.

=== Wikispore ===

The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects.

After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. 

We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future.

As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting.

Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed.

=== Wikinews ===

We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways.

Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf &lt;nowiki&gt;[1]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 &lt;nowiki&gt;[2]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[3]&lt;/nowiki&gt;] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years.

While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews &lt;nowiki&gt;[4]&lt;/nowiki&gt;][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F &lt;nowiki&gt;[5]&lt;/nowiki&gt;, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? &lt;nowiki&gt;[6]&lt;/nowiki&gt;].

[[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews.

Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs.

SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives.

'''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to:
*Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects,
*Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace,
*Merge content into compatibly licensed external projects,
*Archive Wikinews projects.
Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels.

=== Feedback and next steps ===

We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language.

I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. 
&lt;section end=&quot;message&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ૦૨:૨૬, ૨૮ જૂન ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&amp;oldid=28911188 --&gt;

== Wikidata Item and Property labels soon displayed in Wiki Watchlist/Recent Changes ==

''(Apologies for posting in English, you can help by translating into your language)''

Hello everyone, the [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Wikidata For Wikimedia Projects]] team is excited to announce an upcoming change in how Wikidata edit changelogs are displayed in your [[Special:Watchlist|Watchlists]] and [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] lists. If an edit is made on Wikidata that affects a page in another Wikimedia Project, the changelog will contain some information about the nature of the edit. This can include a QID (or Q-number), a PID (or P-number) and a value (which can be text, numbers, dates, or also QID or PID’s). Confused by these terms? See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Glossary|Wikidata:Glossary]] for further explanations.

The upcoming change is scheduled for '''17.07.2025''', between '''1300 - 1500 UTC'''.
The change will display the label (item name) alongside any QID or PIDs, as seen in the image below:
[[File:Apr10 edit summary on Wikidata.png|An edit sum entry on Wikidata, labels display alongside their P- and Q-no.'s]]

These changes will only be visible if you have Wikidata edits enabled in your User Preferences for Watchlists and Recent Changes, or have the active filter ‘Wikidata edits’ checkbox toggled on, directly on the Watchlist and Recent Changes pages.

Your bot and gadget may be affected! There are thousands of bots, gadgets and user-scripts and whilst we have researched potential effects to many of them, we cannot guarantee there won’t be some that are broken or affected by this change.

Further information and context about this change, including how your bot may be affected can be found on this [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|project task page]]. We welcome your questions and feedback, please write to us on this dedicated [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Resolve_Labels|Talk page]].

Thank you, - [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] on behalf of the Wikidata For Wikimedia Projects Team. [[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૮:૧૫, ૧૪ જુલાઇ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&amp;oldid=28981877 --&gt;

== આંતરવિકિ સહયોગ માટે સામુદાયિક વિચાર-વિમર્શ ==

કેમ છો? હું અત્યારે વિકિમેનિયા ૨૦૨૫માં આવ્યો છું અને આંતરવિકિ સહયોગ અંગે વાતચીત કરી રહ્યો છું. મારી અત્યાર સુધી મૈથિલી, તમિળ, અને યુક્રેનિયીન સદસ્યો સાથે વાત થઈ છે. પ્રથમ ભાગ રૂપે આપણા ગુજરાતી વારસા અને સ્થાપત્યોને લગતા ૩૦ મહત્ત્વના વિષયોની યાદી બનાવીને તેમને ચોતરા પર આપીશું. તેનો તેઓ તેમની ભાષામાં અનુવાદ કરશે. આપણે તેમના તેવા ૩૦ વિષયોનો અનુવાદ કરી આપીશું. આ યોજના સફળ રહે તો લાંબા ગાળાના સહયોગ માટે પ્રયત્ન કરી શકાય. મહેરબાની કરીને આ વિશે આપના વિચારો જણાવો. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૦:૦૪, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
===ટિપ્પણીઓ===
* સરસ વિચાર. સહમતિ. -- [[User:KartikMistry|કાર્તિક]] &lt;sup&gt;[[User talk:KartikMistry|ચર્ચા]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૧૩, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* સહમત. સહયોગ બંને વિકિપીડીયા માટે લાભદાયી જ છે. -[[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૩:૨૨, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સમર્થન}} સુંદર વિચાર. (જો કે આપણા સક્રિય સભ્યોનું સંખ્યાબળ ધ્યાનમાં રાખી ને આગળ વધવું કે, આપણા ૩૦ લેખો પાંચ ભાષામાં ભાષાંતરિત થાય એની સાથે આપણી પાસે ૧૫૦ નવા લેખો બનાવવાની જવાબદારી આવે. એનો અર્થ એ થયો કે દરેક નવી ભાષાની સાથે આપણે વધારાના ૩૦ લેખો બનાવવાના થાય. એ યાદ રાખવું કે બે મહિનાની ફેમિનિઝમ અને ફોકલોર સ્પર્ધામાં ઈનામની લાલચે પણ આપણે બધાં ભેગાં થઈ ને પણ ૩૦ નવા લેખો બનાવી નથી શક્યા.) --[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૪૭, ૮ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સમર્થન}} આવકારદાયક. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૪, ૧૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
* {{સાંભળો|Snehrashmi|Dsvyas|Nizil Shah|KartikMistry}} કૃપા કરીની આ [[વિકિપીડિયા:વારસા માટે આંતરવિકિ સહયોગ પરિયોજના/અગત્યના વિષયો]] યાદીમાં જોઈતા અગત્યના વિષયો ઉમેરતાં રહેશો. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૯:૦૮, ૧૧ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)

== Call for Expression of Interest – Advanced Train the Trainer 2025 (ATTT) ==

''Sorry for writing in English. Please feel free to translate it into your language.''

The [[:m:IIITH-OKI|Open Knowledge Initiatives]] (OKI) team at IIIT-Hyderabad is organising [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer (ATTT) 2025]], tentatively in the second week of October 2025 at IIIT-Hyderabad. 

The program is for experienced Wikimedians who have attended TTT earlier and wish to deepen their leadership, thematic expertise, and practical skills. It will run in parallel [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Tracks|tracks]]: 

* ''' Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Measure, analyse, and communicate the impact of Wikimedia initiatives. 
* '''Project Design Challenge''' – Develop a 3-month project with mentoring and planning tools. 

Info about the event:
* Deadline: 20 August 2025 
* Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]

If you cannot apply directly on Meta, email your proposal (following the Meta template) with a valid reason to nitesh@research.iiit.ac.in. 

— Open Knowledge Initiatives Team, IIIT-Hyderabad 

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૩:૩૦, ૧૪ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Expression of Interest Extended: Advanced Train the Trainer 2025 ==

Dear all,

We are pleased to inform you that the deadline to submit your Expression of Interest has been extended until '''26 August'''. The [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025|Advanced Train the Trainer]] (ATTT) 2025 will be held on '''10, 11, and 12 October 2025 at IIIT-Hyderabad'''.
ATTT is designed for experienced Wikimedians who have or have not previously participated in Train the Trainer, but wish to develop further their leadership, thematic expertise, and practical application skills. The training will run in two thematic tracks:
* '''Evaluation, Impact, and Data Storytelling''' – Learn to measure, analyse, and narrate the impact of Wikimedia initiatives through hands-on labs and peer feedback.
* '''Project Design: From Learning to Action''' – Work on a 3-month project with mentoring and planning tools, turning learning into impactful, context-driven initiatives.
**  Apply here: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Expression of Interest form]]
**  Deadline to apply (extended): 26 August 2025
**  Event Dates: 10-12 October 2025
We will share further updates with you soon.

''Note: If you are unsure about which track to choose, please still submit your application by answering the questions thoroughly. Our team will review it and assign you to the most suitable track. If you are not comfortable applying directly on Meta, you may send your proposal (using the Meta template and with a valid reason) to nitesh@research.iiit.ac.in. If selected, the OKI team will publish it on Meta on your behalf.''

We look forward to receiving your applications and working together to shape impactful Wikimedia leadership! 

Regards,  

Open Knowledge Initiatives Team

IIIT-Hyderabad 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૨૦:૧૨, ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== Final Call: Apply for Advanced Train the Trainer 2025 by Today ==

Dear all,

This is a kind reminder that today is the '''last day''' to submit your '''Expression of Interest for Advanced Train the Trainer 2025'''. If you are interested, we warmly encourage you to complete your application at the earliest using the link below: [[:m:IIITH-OKI/Advance Train The Trainer 2025/Expression of Interest|Here]]

''Please note that we will not be able to accommodate requests for reopening the form after the deadline. Once submissions close, our team will begin the review process.''

We look forward to your participation and thank you for your continued interest in strengthening leadership within our communities.

Regards, IIITH-OKI 
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૪:૦૫, ૨૬ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh (OKI)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Nitesh_Gill/lists/Indic_VPs&amp;oldid=29127818 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Temporary accounts will be rolled out soon&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;body&quot;/&gt;
Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''.

Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. 

'''Why we are building temporary accounts'''

Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. 

Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users.

'''How temporary accounts work'''
[[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]]
Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: &lt;code dir=ltr&gt;~2025-12345-67&lt;/code&gt; (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it.

'''What does this mean for different groups of users?'''

'''For logged-out editors'''

* This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki.
* If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice.

'''For community members interacting with logged-out editors'''

* A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address).
* Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community.

'''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki'''

* '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.)
* '''For admins blocking logged-out editors''':
** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option.
** It will still be possible to block an IP address or IP range.
* Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this.

'''Our requests for you, and next steps'''

* If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]].
* If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in.
* Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options.
* Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses.

To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!&lt;section end=&quot;body&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૩:૦૫, ૨૭ ઓગસ્ટ ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&amp;oldid=29181713 --&gt;

== Global discussion on Welcome messages ==

&lt;div lang{{=}}&quot;en&quot; dir{{=}}&quot;ltr&quot;&gt;Sorry that this message is in English. {{int:please-translate}}. There is a request for comment at [[:m:Special:MyLanguage/Requests for comment/Welcoming policy]] on a proposal to forbid sending [[:m:welcome messages|welcome messages]] to users who have not made an edit, which is currently in practice at your wiki. Your comment on this matter would be appreciated.&lt;/div&gt;
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૦૮:૦૯, ૧૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:DreamRimmer/MMS_list&amp;oldid=29262336 --&gt;

== Server switch - Your wiki will be read-only for a short time soon ==

&lt;section begin=&quot;server-switch&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;

[[:m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|આ સંદેશો અન્ય ભાષામાં વાંચો]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&amp;group=page-Tech%2FServer+switch&amp;language=&amp;action=page&amp;filter= {{int:please-translate}}]

&lt;span class=&quot;mw-translate-fuzzy&quot;&gt;[[foundation:|વિકિમીડિયા ફાઉન્ડેશન]] તેના પ્રાથમિક અને સહાયક ડેટા સેન્ટરની અદલાબદલીનું પરિક્ષણ કરવા જઈ રહ્યું છે.&lt;/span&gt; આમ કરવાથી એ વાતની ખાતરી થશે કે આપત્તિના સમયે પણ વિકિપીડિયા અને અન્ય વિકિમીડિયા જાળસ્થળો (સાઇટો) ઉપલબ્ધ હોય.

તમામ ટ્રાફિક '''{{#time:j xg|2025-09-24|gu}}''' પર સ્વિચ થશે. ભારતીય સમય મુજબ 20:30 કલાકે '''[https://zonestamp.toolforge.org/{{#time:U|2025-09-24T15:00|en}} {{#time:H:i e|2025-09-24T15:00}}]''' પરિક્ષણની શરુઆત થશે.

દુર્ભાગ્યવશ, [[mw:Special:MyLanguage/Manual:What is MediaWiki?|MediaWiki]]ની અમુક મર્યાદાઓને કારણે આ પરિક્ષણના સમય દરમ્યાન બધું જ સંપાદન કાર્ય અટકાવવું પડે તેમ છે. ખલેલ બદલ અમે દિલગીર છીએ અને ભવિષ્યમાં આવી ખલેલ ઓછામાં ઓછી પડે તે દિશામાં અમે કાર્યરત છીએ. 

પરિક્ષણ શરુ થવાની ૩૦ મિનિટ પહેલાથી બધાં જ વિકિ સંસ્કરણોમાં બેનર મૂકવામાં આવશે. &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;This banner will remain visible until the end of the operation.&lt;/span&gt; 
&lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;You can contribute to the [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=Centralnotice-tgroup-read_only_banner&amp;task=view&amp;language=&amp;filter=&amp;action=translate translation or proofreading] of this banner text.&lt;/span&gt;

'''ટૂંકા સમયગાળા માટે તમે બધાં જ વિકિપીડિયા સંસ્કરણો ફક્ત વાંચી શકશો, તેમાં ફેરફાર નહિ કરી શકો.'''

*{{#time:l j xg Y|2025-09-24|gu}} ના રોજ, તમે લગભગ એક કલાક કે તેથી વધુ સમય સુધી વિકિપીડિયામાં કોઈ ફેરફાર કરી શકશો નહીં.
*જો આ સમયગાળામાં તમે કોઈ સંપાદન કરવાનો અને તે ફેરફારો સાચવવાનો પ્રયત્ન કરશો તો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળશે. અમે આશા રાખીએ છીએ કે આ પરિક્ષણ દરમ્યાન કોઈ પણ સંપાદન ખોવાશે નહિ પરંતુ એ વાતની બાંહેધરી આપી શકાય એમ નથી. જો તમને ત્રુટિ સંદેશો મળે તો બધું જ પૂર્વવત થાય ત્યાં સુધી રાહ જોશો. પછી તમે કરેલા ફેરફારો સાચવી શકાશે. પણ અમારું સુચન છે કે તમે આવા કોઈ પણ ફેરફારોને કોપી કરી ને રાખી લો જેથી કાંઈ અનિચ્છનિય બને તો તમારી મહેનત બાતલ ન જાય.

''અન્ય અસરો'':

*પૃષ્ઠભૂમિમાં ચાલતાં કામો ધીમાં પડશે કે પછી અટકી જશે. લાલ (મૃત) કડીઓ સામન્ય ઝડપથી અપડેટ ન પણ થાય. તમે એવો કોઈ નવો લેખ બનાવો જે અન્યત્ર જોડાતો હોય તો પહેલાનાં તે પાના પર આ લેખની કડી થોડા વધુ સમય માટે હજુ લાલ જ બતાવે તેમ બને. અમુક લાંબા સમયથી ચાલતી સ્ક્રિપ્ટ અટકાવવી પડશે.
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;We expect the code deployments to happen as any other week.&lt;/span&gt; &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;However, some case-by-case code freezes could punctually happen if the operation require them afterwards.&lt;/span&gt;
* &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/GitLab|GitLab]] will be unavailable for about 90 minutes.&lt;/span&gt;

જરુર પડે તો આ પરિક્ષણ પાછું પણ ઠેલવામાં આવે. [[wikitech:Switch_Datacenter|wikitech.wikimedia.org પર જઈ ને તમે સમયપત્રક]] જોઈ શકો છો. જો કોઈ પણ ફેરફાર હશે તો સમયપત્રકમાં જાણ કરવામાં આવશે. 

'''આ માહિતીને તમારા સમુદાય સાથે વહેંચવા વિનંતી છે.'''&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;server-switch&quot;/&gt;

&lt;span dir=ltr&gt;[[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] ([[m:User talk:Trizek (WMF)|{{int:talk}}]])&lt;/span&gt; ૨૧:૧૨, ૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Trizek (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29170715 --&gt;

== Upcoming Dark Mode user interface rollout for anonymous Wikimedia sites users ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
{{int:Hello}} Wikimedians,

Apologies if this message is not in your language. {{int:please-translate}}.

The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will launch the Dark mode feature for anonymous users on all Wikimedia sites, including yours, on October 29, 2025.

[[:en:Special:MyLanguage/Light-on-dark color scheme|Dark mode]] is an option that allows users to view pages in light-coloured text, and icons on a dark background. Once it is available for anonymous users, they can enable it when using various devices. More information on ways to enable it can be found on [[:en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Dark mode#Options for anyone|this page]].
Given many pages are still not compatible with dark mode this will be an opt-in feature and not automatically apply to pages.

Dark mode requires modifications to content pages and templates, and since our initial launch [https://diff.wikimedia.org/2024/07/17/dark-modes-bright-future-how-dark-mode-will-transform-wikipedias-accessibility/ in July 2024], we have been working with communities and helping them prepare for dark mode. Before the rollout, it is essential that template authors and technical contributors test dark mode and read [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|this page]] to learn how to make pages Dark mode-ready and address any compatibility issues found in templates.

We will fix most color compatibility issues only on the most-viewed pages on projects with over 5 million monthly page views. Technical contributors with an account should opt into dark mode currently using preferences or settings and test pages and seek help before the release to ensure everything complies before the enablement.

If you have any questions or need help, please [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|contact the Reader Experience team]] for support.

Thank you!
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]&lt;/bdi&gt; ૦૭:૩૮, ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_Dark_mode_deployment_mass_message_list_(October_2025)&amp;oldid=29358561 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Migration to Parsoid&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;em&gt;[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]&lt;/em&gt;

Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier.

If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation.

There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki.

To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]&lt;/bdi&gt;  ૦૧:૧૯, ૩ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&amp;oldid=29381387 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Hello all,

The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board.

To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]].

Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]].

When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]].

'''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.'''

Best regards,

Abhishek Suryawanshi&lt;br /&gt;Chair, Elections Committee&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૦:૧૮, ૯ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29360896 --&gt;

== શું &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દને &quot;બહુ ભાષા&quot;ની અવેજીમાં ચલાવવો જોઈએ? ==

વિકિમીડિયા મૂવમેન્ટના એક એફિલિયેટ OKI-IIITH દ્વારા મને પ્રશ્ન કરવામાં આવ્યો કે &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દ સાચો છે કે કેમ. આ પ્રશ્ન બીબી૨૫ સ્પર્ધા માટે લોગો ડિઝાઈન કરવા સંદર્ભે હતો. મારા સુધારવાથી સામે જવાબ આવ્યો કે હાથે કરીને &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દનો પ્રયોગ કરવામાં આવે છે જેથી વનવાસીઓના શબ્દને પ્રાધાન્ય મળે. પણ ગુજરાતીમાં &quot;ભાષા&quot; શબ્દ જ ખરો પ્રયોગ છે, &quot;ભાસા&quot; શબ્દનો અર્થ અલગ છે, તેમજ આ શબ્દની ચકાસણી કરવી શક્ય નથી તેમજ આ શબ્દનો પ્રયોગ પ્રારંભિક સંશોધનની અંદર આવે છે. તો શું ગુજરાતી લિપીમાં &quot;બહુ ભાસા&quot; શબ્દનો ઉપયોગ વિકિપીડિયા માટે ચાલુ રાખવા દેવો જોઈએ? સમુદાય એકમત થઈને કોઈ નિર્ણય ઠરાવે અને આ વિશે ઘટતો જવાબ આપે. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૨:૪૪, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
===સમર્થન===
===વિરોધ===
* {{વિરોધ}}--[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૨:૪૫, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} (નીચે ટિપ્પણીઓ જુઓ) --[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૭:૩૫, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૦:૧૮, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
* {{વિરોધ}} &lt;small&gt;&quot;હવે પછી કોઈને સ્વેચ્છાએ જોડણી કરવાનો અધિકાર નથી.&quot; - સાર્થ જોડણી કોશના પ્રકાશન પ્રસંગે મહાત્મા ગાંધી.&lt;/small&gt;
:ભાષા જેમ જે તે પ્રાંતની અસ્મિતા છે તેમ જોડણી પણ જે તે ભાષાની અસ્મિતા જ છે. મંતવ્યો મંગાવીને બહુમતી મંતવ્યોની તદ્દન અવગણના કરી પૂર્વગ્રહયુક્ત દૃષ્ટિકોણવાળા અલ્પમત (સ્વઘોષિત) મંતવ્યને પ્રાધાન્ય આપવાની ચેષ્ટાનો પણ આ સાથે વિરોધ.  [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૧૬, ૧૮ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

===ટિપ્પણી===
બીબી૨૫ સ્પર્ધા શું છે અને આ '''બહુ ભાસા''' શબ્દ ક્યાં, કયા સંદર્ભમાં અને શેના માટે વપરાયો છે તે જણાવી શકશો?--[[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૫૯, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:બીબી૨૫ સ્પર્ધા બહુ ભાષા માટેની સ્પર્ધા છે અને તેના લોગો માટે આ શબ્દનો આધિકારીક ઉપયોગ કરવામાં આવશે.--[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૫:૧૯, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
::અને આ બહુ ભાસામાં '''બહુ''' શું છે? હિંદી ભાષાની બહુ, એટલે કે વહુ? કે પછી ગુજરાતી ભાષાનું બહુ, એટલે કે ઘણું? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૨૭, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:::બહુ એટલે કે ઘણી. [[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૧૬:૨૬, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
::::જો આ '''બહુ ભાસા''' એના ગુજરાતી અર્થ અને સંદર્ભમાં વપરાતો હોય તો એના માટે સંપૂર્ણપણે અસહમત. જોડણી અને ભાષા બન્નેની દૃષ્ટિએ ખોટું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૮:૫૮, ૧૭ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:::::મને લાગે છે કે માત્ર transliteration કરવા માટે એમણે પૂછ્યું છે. સ્પર્ધાનું નામ જ આવું છે. એટલે ગુજરાતી સાથે કશું બંધબેસે નહીં. [[સભ્ય:Nizil Shah|Nizil Shah]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Nizil Shah|ચર્ચા]]) ૧૫:૨૧, ૧૮ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function1&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere).

There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function1&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૧૭:૧૨, ૨૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29432175 --&gt;

== સર્વ મિત્રોને નવા વર્ષના અભિનંદન ==

ગુજરાતી વિકિપીડિયા પર કાર્યરત તેવા તમામ સ્વયંસેવક મિત્રોને આજથી શરૂ થતા નવા વિક્રમ સંવત ૨૦૮૨ તથા વીર સંવત ૨૫૫૨નાં અભિનંદન તથા સાલ મુબારક. આવનારૂં વર્ષ આપના જીવનમાં સુખ,શાંતિ તથા સમૃદ્ધિની લહેર લાવે તેવી અંતરકામના. આશા રાખીએ કે આ સંવતમાં આપણે વિકિપીડિયાને નવી ઉંચાઈ પર લઈ જઈએ. --[[સભ્ય:Brihaspati|બૃહસ્પતિ]] [[સભ્યની ચર્ચા:Brihaspati|&lt;sup&gt;મારી સાથે વાત કરો&lt;/sup&gt;]] ૦૮:૧૭, ૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Seeking volunteers to join several of the movement’s committees&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. 

Read more about the committees on their Meta-wiki pages:
* [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]]
* [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]]

Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have.

For the Committee Support team,
&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

-[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ૧૯:૪૨, ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29517125 --&gt;

== આજનું ચિત્ર ==

નમસ્તે ધવલભાઈ,
છેલ્લા થોડા એક દિવસોથી ધ્યાને આવ્યું છે કે મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર બદલાતું નથી. લગભગ દિવાળીના સમયથી '''અકોટા કાંસ્ય'''નું ચિત્ર જ આજના ચિત્ર તરીકે મુખપૃષ્ઠ પર નજરે પડે છે એક નજર કરવા વિનંતી. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૩૩, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)

:હા, હું પણ રોજે જોઉં છું પણ આજે તમે કહ્યું ત્યારે જ ધ્યાને આવ્યું કે એ બદલાવું જોઈએ જે નથી થતું. મેં ઢાંચો અને રચના ચકાસી તો બધું જ બરોબર જ દેખાય છે. કદાચ બેક-એન્ડમાં કોઈક ત્રુટિ હોય. ઢાંચો '''CURRENTDAY''' પેરામિટર વાપરે છે અને તો તમે &lt;nowiki&gt;{{CURRENTDAY}}&lt;/nowiki&gt; ચકાસશો તો એ સાચી તારીખ જ બતાવશે. પણ {{tl|Template:Potd/દિન-{{CURRENTDAY}}}} જે ટ્રાન્સ્ક્લુડ થઈ ને મુખપૃષ્ઠ પર આવે છે તે ઢાંચામાં દિન-૩૧ હોવા છતાં દિન-૩નું જ ચિત્ર બતાવે છે. {{ping|KartikMistry}} કે {{ping|Aniket}} કદાચ વધારે તપાસ કરી જુએ તો મેળ પડે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૩:૨૫, ૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૫ (IST)
:: જી, ઢાંચો:Potd/દિન-૧ પ્રમાણે તો આજે સોમનાથ મંદિરની છબી આવવી જોઇએ. આવતી કાલે વધારે ચોકકસ પ્રયત્ન કરી જોઈશ. --[[સભ્ય:Aniket|અ ને કાંઈ નહી અ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૭:૧૦, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::'''આ માસનો ઉમદા લેખ''' પણ હજુ બદલાયો નથી. મુખપૃષ્ઠ સાથે સંકળાયેલા ઢાંચા ખોટકાયા હોય એવું લાગે છે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૯, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::બધું જ ૩ ઓક્ટોબર ઉપર સ્થગિત થઈ ગયું છે. મુખપૃષ્ઠની ઉપરની જમણી બાજુએ વિકિગોળાની નીચે જે તારીખ અને સમય ડિસ્પ્લે થાય છે તેમાં પણ શુક્રવાર, ૩ ઓક્ટોબર સમય બતાવે છે. ૩ ઓક્ટોબરે કદાચ પાર્સોઇડ રિલિઝ થયું હશે એના કારણે આવું થયું છે. મેં [[mw:Parsoid/Feedback#guwiki:મુખપૃષ્ઠ|અહિં બગ]] રિપોર્ટ કરી દીધો છે, જોઈએ હવે ક્યારે નિવેડો આવે છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૫૭, ૧ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::{{ping|Snehrashmi|Aniket}} આ સમસ્યાનું આંશિક નિરાકરણ આવ્યું લાગે છે. મુખપૃષ્ઠ પર આજનું ચિત્ર અને આ માસનો ઉમદા લેખ હવે બદલાઈ ગયાં છે. પણ વિધિની વક્રતા જુઓ, કે આજે ત્રણ તારીખ થઈ અને આજે પાછું એ જ અકોટા કાંસ્યનું ચિત્ર વિદ્યમાન હોવું જોઈએ એના બદલે દલપતરામ ભાસે છે. એટલે કે, ગઈ કાલે કોઈક પરિવર્તન આવ્યું જે ફરી પાછું ત્યાં જ સ્થગિત થઈ ગયું છે. આવું થયું હોવાનું બીજું કારણ એ છે કે ઉપર જે તારીખ અને વાર બતાવીએ છીએ તેમાં પણ ૨ નવેમ્બર અને રવિવાર છે. હું ફૉલો-અપ કરતો રહીશ અને ઝડપથી કાયમી ઉકેલ આવે તેવો પ્રયત્ન કરતો રહીશ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૫૦, ૩ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::આજે પાંચ તારીખે ચાર તારીખનું ચિત્ર દેખાય છે. કદાચ તમે બગ રિપોર્ટ કર્યો હતો ત્યાંથી સુધારો થઈ ગયો લાગે છે પરંતુ ટાઇમઝોનમાં GMT+5:30: ની જગ્યાએ 0:00 પ્રમાણે કામ કરતું હોય એવું બને? [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૦૯:૪૭, ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::::આમ તો એવું નથી લાગતું કેમ કે, હું GMT સમયક્ષેત્રમાં છું અને મને પણ ઉપર પાંચ તારીખ દેખાય છે પણ ચિત્ર ૪ તારીખનું જ દેખાય છે. ગઈકાલ સુધી ૨ તારીખ હતી આજે સીધી પાંચ થઈ છે, જોઈએ ચિત્ર પણ એકબે દિવસમાં લાઇન પર આવી જાય. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૫:૧૭, ૫ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::::તારીખ ૧૫થી આજનું ચિત્ર રાબેતા મુજબ બદલાઈ રહ્યું છે. [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Snehrashmi|ચર્ચા]]) ૨૧:૫૧, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
:::::::::હા, એનો પ્રોપર બગ ફાઇલ થયો હતો, જો કે હજુ થોડા દિવસ ચિત્ર અને તારીખ-વાર, વગેરે બધું જ રાબેતા મુજબ બદલાય છે કે નહીં એ જોઈએ. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૨:૪૦, ૧૭ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
::::::::::મારા મુખપૃષ્ઠ પર આજે લગભગ દસ દિવસે પાછું ચિત્ર અને તારીખ બદલાયાં છે, બીજા કોઈને એ તારીખ/ચિત્ર ૧૬-૧૮ તારીખની વચ્ચે અટવાયેલું હતું અને આજે જ બદલાયું છે? [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૨૨, ૨૬ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ૧૯:૫૨, ૨૦ નવેમ્બર ૨૦૨૫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' ૦૧:૧૫, ૧૭ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[સભ્ય:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[સભ્યની ચર્ચા:MediaWiki message delivery|ચર્ચા]]) ૧૮:૫૧, ૧૮ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

૦૨:૩૧, ૨૦ જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|ચર્ચા]])&lt;/bdi&gt; ૧૬:૪૫, ૧૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ માટે શિષ્યવૃત્તિ અરજીઓ ખુલ્લી ==

સૌને નમસ્કાર,

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ માટે શિષ્યવૃત્તિ માટેની અરજીઓ હવે શરૂ થઈ ગઈ છે. આ પરિષદ ૪ થી ૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૨૬ દરમિયાન કોચી, ભારત ખાતે યોજાશે.

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ભારત, દક્ષિણ એશિયા અને અન્ય વિસ્તારોના વિકિમીડિયન્સ, સમુદાય આયોજકો અને યોગદાનકારોને એકત્રિત કરે છે. આ પરિષદ જોડાવા, શીખવા, અનુભવો વહેંચવા અને મુક્ત જ્ઞાન ચળવળને વધુ મજબૂત બનાવવા માટે સહકાર આપવાનો ઉત્તમ અવસર છે.

જો તમે વિકિમીડિયા પ્રોજેક્ટ્સમાં સક્રિય યોગદાનકાર છો અથવા સમુદાય પ્રવૃત્તિઓમાં જોડાયેલા છો, તો તમને સ્કોલરશિપ માટે અરજી કરવા પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવે છે. વિગતવાર જાહેરાત અહીં ઉપલબ્ધ છે. 🙂

અરજી કરવાની છેલ્લી તારીખ: ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ રાત્રે ૧૧:૫૯ (IST)

અરજી કડી: https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdA3rR9xX_k31dzJrjM5MTDNYNUIRcAB45S4TflsYCbGJNrzg/viewform

વધુ માહિતી: [[metawiki:WikiConference_India_2026/Scholarship|WCI 2026 Scholarship]]

કૃપા કરીને આ જાહેરાત તમારા સમુદાયના અન્ય સભ્યો સાથે પણ શેર કરો.

આભાર.

વિકીકોન્ફરન્સ ઈન્ડિયા ૨૦૨૬ આયોજક ટીમ

-[[સભ્ય:Gnoeee|Gnoeee]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Gnoeee|ચર્ચા]]) ૦૨:૨૮, ૨૯ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;</text>
      <sha1>mymc13svedq1ib7d9xjkgzlptkjm8ml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સિક્કિમ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2378</id>
    <revision>
      <id>899600</id>
      <parentid>886460</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:31:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110460" sha1="imfqs0f7oo96x1o354xmrqgh0vcfoke" xml:space="preserve">{{ઉમદા લેખ}}
{{Infobox state
| name                    = સિક્કિમ
| native_name             = सिक्किम
| type                    = [[રાજ્ય]]
| image_skyline           = {{Photomontage
 | photo1a      = Kangch-Goechala.jpg
 | photo2a      = Cherry Resort inside Temi Tea Garden, Namchi, Sikkim.jpg
 | photo2b      = Gurudongmar.Lake.jpg
 | photo3a      = Vikramjit-Kakati-Rumtek.jpg
 | spacing      = 2
 | position     = centre
 | size         = 230
 | border       = 0
 | color        = white
 | foot_montage = 
 }}
| image_caption           = (સમઘડી દિશામાં ઉપરથી) [[કંચનજંઘા]]; ગુરુદોંગમાર તળાવ; [[રુમટેક બૌદ્ધ મઠ]]; તેમી ચા બગીચો
| image_alt               =
| image_caption           =
| image_flag              =
| image_seal              = Seal of Sikkim color.png
| image_map               = India Sikkim locator map.svg
| map_alt                 =
| map_caption             = [[ભારત]]માં સિક્કિમનું સ્થાન (લાલ રંગમાં)
| image_map1              = Sikkimpolitical.png
| map_caption1            = સિક્કિમનો નકશો
| coor_pinpoint           = ગંગટોક
| coordinates             = {{coord|27.33|88.62|region:NE-SK_type:adm1st|display=inline}}
| coordinates_footnotes   =
| subdivision_type        = દેશ
| subdivision_name        = [[ભારત]]
| established_title       = ભારતસંઘમાં જોડાણ {{ref|cap|†}}
| established_date        = ૧૬ મે ૧૯૭૫ 
| parts_type              = [[જિલ્લો|જિલ્લાઓ]]
| parts_style             = para
| p1                      = [[ઢાંચો:સિક્કિમના જિલ્લાઓ|૪]]
| seat_type               = રાજધાની
| seat                    = [[ગંગટોક]]
| seat1_type              = મોટું શહેર
| seat1                   = ગંગટોક
| government_footnotes    =
| leader_title            = [[સિક્કિમના રાજ્યપાલો|રાજ્યપાલ]]
| leader_name             = ગંગા પ્રસાદ
| leader_title1           = [[સિક્કિમના મુખ્યમંત્રીઓની સૂચિ|મુખ્યમંત્રી]]
| leader_name1            = પ્રેમ સિંગ તમાંગ (SKM)
| leader_title2           = ધારાસભા
| leader_name2            = એકગૃહી, (૩૨ બેઠકો)
| leader_title3           = સંસદિય મતક્ષેત્ર
| leader_name3            = [[રાજ્ય સભા]] ૧ &lt;br /&gt; [[લોક સભા]] ૧
| leader_title4           = ઉચ્ચ ન્યાયાલય
| leader_name4            = સિક્કિમ ઉચ્ચ ન્યાયાલય
| unit_pref               = Metric&lt;!-- or US or UK --&gt;
| area_footnotes          =
| area_total_km2          = 7096
| area_note               =
| area_rank               = ૨૭મો
| elevation_footnotes     =
| elevation_m             =
| population_footnotes    = &lt;ref name=Cens2011Up/&gt;
| population_total        = 610577
| population_as_of        = ૨૦૧૧
| population_rank         = ૨૮મો
| population_density_km2  = 
| population_note         =
| timezone1               = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
| utc_offset1             = +૦૫:૩૦
| iso_code                = [[ISO 3166-2:IN|IN-SK]]
| blank_name_sec1         = [[માનવ વિકાસ સૂચકાંક|HDI]]
| blank_info_sec1         = {{increase}} 0.684 (medium)
| blank1_name_sec1        = HDI રેન્ક
| blank1_info_sec1        = ૭મો (૨૦૦૫)
| blank_name_sec2         = સાક્ષરતા
| blank_info_sec2         = ૭૬.૬% (૭મો)
| blank1_name_sec2        = અધિકૃત ભાષા
| blank1_info_sec2        = [[નેપાળી ભાષા|નેપાળી]] (lingua franca) &lt;br /&gt; [[અંગ્રેજી]] &lt;br /&gt; સિક્કિમીઝ, અને લેપ્ચા (૧૯૭૭ થી) &lt;br /&gt; લિંબુ (૧૯૮૧ થી) &lt;br /&gt; નેવારી, ગુરુંગ, મગાર, શેરપા, અને તમાંગ (૧૯૯૫ થી) &lt;br /&gt; સુંવાર (૧૯૯૬ થી)
| website                 = [http://www.sikkim.gov.in/ sikkim.gov.in]
| footnotes               = {{ref|cap|†}} સિક્કિમના ધારાગૃહે રાજાશાહીનો અંત અને ભારતના બંધારણીય ભાગ તરીકે ભળવાનો ઠરાવ કર્યો એટલે ભારતના બંધારણના ૩૬માં સુધારા દ્વારા સિક્કિમ ભારતનું રાજ્ય બન્યું.
}}
'''સિક્કિમ''' [[ભારત]]નું પૂર્વમાં આવેલું રાજ્ય છે જેની સરહદો [[ચીન]], [[નેપાળ]] તથા [[ભૂતાન]] સાથે જોડાએલી છે, તેનું પાટનગર [[ગંગટોક]] છે. ત્યાંની મુખ્ય ભાષા [[નેપાળી]] છે. સિક્કિમ [[ગોઆ]] પછીનું ભારતનું સૌથી નાનું રાજ્ય છે. અંગુઠા જેવા આકારવાળા આ રાજ્યની પશ્ચિમમાં નેપાળ, ઉત્તર અને પૂર્વમાં તિબેટ, દક્ષિણ-પૂર્વમાં ભૂતાન સરહદથી જોડાયેલુ છે. આ રાજ્યમાં કુલ ૧૧ ભાષાઓને અધિકૃત ભાષા ગણવામાં આવે છે, જેમાં [[નેપાળી ભાષા|નેપાળી]], સિક્કિમી, [[હિંદી ભાષા|હિન્દી]], લેપ્ચા, તમાંગ, લીમ્બુ, નેવારી, રાઈ, ગુરુન્ગ, મગર, સુંવાર અને [[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]નો સમાવેશ થાય છે&lt;ref&gt;Sonam Wangdi (13 October 2009). &quot;Nepali Language in the Eighth Schedule of Constitution&quot;. Retrieved 10 March 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lepcha has been an official language since 1977, Limbu since 1981, Tamang since 1995 and Sunwar since 1996.&lt;/ref&gt;. શાળાઓમાં મુખ્યત્વે અંગ્રેજી ભાષામાં શિક્ષણ આપવામાં આવે છે તેમ જ સરકારી પત્ર, દસ્તાવેજ વગેરેમાં પણ અંગ્રેજી ભાષાનો વપરાશ થાય છે.

==નામ વ્યુત્પત્તિ==
&quot;સિક્કિમ&quot; નામ વિષે સૌથી વધુ માન્યતા પ્રાપ્ત ધારણા એવી છે કે આ શબ્દ લિંબુ ભાષાના બે શબ્દોમાંથી બન્યો છે. લિંબુ ભાષામાં &quot;સુ&quot; એટલે નવું અને &quot;ખિયિમ&quot; એટલે મહેલ કે આવાસ. આ નામ તે રાજ્યના પ્રથમ રાજા ફુન્તસોગ નામગ્યાલ દ્વારા બંધાવવામાં આવેલા મહેલના સંદર્ભે પડ્યું હોવાનું મનાય છે. તિબેટી ભાષામાં સિક્કિમને &quot;ડેનજોંગ&quot; તરીકે ઓળખાય છે. જેનો અર્થ થાય છે &quot;ડાંગરની ખીણ&quot;,&lt;ref name=&quot;Bell25&quot;&gt;{{cite book | title = Portrait of a Dalai Lama: the life and times of the great thirteenth | last = Bell | first = Charles Alfred | year = ૧૯૮૭ | publisher = Wisdom Publications | location = | isbn = 0-86171-055-X | page = 25 }}&lt;/ref&gt;. ભૂતિયા લોકો આને &quot;બેયુલ ડેમઝોંગ&quot; કહે છે, જેનો અર્થ છે &quot;ડાંગરની ગુપ્ત ખીણ&quot;&lt;ref name=&quot;sikkimtourismintro&quot; /&gt;. સિક્કિમના મૂળ વતની લેપ્ચા લોકો આને &quot;નાયે-માઈ-એલ&quot; કહે છે જેનો અર્થ સ્વર્ગ એવો થાય છે.&lt;ref name=&quot;sikkimtourismintro&quot;&gt;{{cite web | title = Welcome to Sikkim - General Information | publisher = Sikkim Tourism, Government of Sikkim | url = http://www.sikkimtourism.travel/Webforms/General/Introduction.aspx | access-date = ૧૬ મે ૨૦૦૮ | archive-date = 2009-01-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090120103953/http://sikkimtourism.travel/WebForms/General/Introduction.aspx | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; હિંદુ પૌરાણિક ગ્રંથોમાં સિક્કિમને &quot;ઈન્દ્રકિલ&quot; તરીકે ઓળખાવાયો છે, જેનો અર્થ ભગવાનનું ઉદ્યાન એવો થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Encyclopaedia of Indian literature vol. 2 | last = Datta | first = Amaresh | origyear = ૧૯૮૮ | year = ૨૦૦૬ | publisher = Sahitya Akademi | location = | isbn = 81-260-1194-7 | page = 1739 }}&lt;/ref&gt;

==ઇતિહાસ==
===સ્થાપના - રાજાશાહી===
સિક્કિમના મૂળ રહેવાસીઓ લેપ્ચા જાતિના હતા. તે સિવાય સિક્કિમના પ્રાચીન ઇતિહાસ વિશે કોઈ વધુ જાણકારી ઉપલબ્ધ નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sikkim.nic.in/north/html/lepcha.htm|title=Lepchas and their Tradition|publisher=Sikkim.nic.in|access-date= ૬ જુલાઇ ૨૦૧૩}}&lt;/ref&gt; સિક્કિમનો સૌથી પ્રાચીન ઉલ્લેખ બૌદ્ધ સંત પદ્મસંભવ (ગુરુ રીન્પોચે)ના ૮મી સદીના લખાણમાં મળે છે. જેમાં તેઓ સિક્કિમમાંથી પસાર થયા હોવાનો ઉલ્લેખ છે.&lt;ref name=SikkimEcclDept&gt;{{cite web|url=http://sikkimeccl.gov.in/History/Legends/GuruRinpoche.aspx|title=History of Guru Rinpoche|publisher=Sikkim Ecclesiastical Affairs Department|access-date= ૯ નવેમ્બર ૨૦૧૩}}&lt;/ref&gt; ગુરુ પદ્મસંભવે તે ભૂમિને આશીર્વાદ આપ્યા હતા, ત્યાં [[બૌદ્ધ ધર્મ]] ફેલાવ્યો અને ભવિષ્યવાણી કરી હતી કે અમુક સદીઓ બાદ સિક્કિમમાં રાજાશાહી આવશે. એક પરીકથા અનુસાર ૧૪મી સદીના પૂર્વી તિબેટના ખામ ક્ષેત્રના મિનયાક કુળના રાજકુમાર ખ્યે બમ્સાને દિવ્ય સાક્ષાતકાર થયો, જેમાં તેને દક્ષિણ તરફ પ્રવાસ કરીને ત્યાં સંપત્તિ પ્રાપ્ત કરવાનો આદેશ હતો. ખ્યે બમ્સાની પાંચમી પેઢીના વારસ ફુનત્સોગ નામગ્યાલે ૧૬૪૨માં સિક્કિમ રાજની સ્થાપના કરી અને યુક્સોમના ત્રણ આદરણીય લામાઓ દ્વારા તેમનો રાજ્યાભિષેક કરી તેમને પ્રથમ છોગ્યાલ, પાદરી-રાજા બનાવવામાં આવ્યા.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Central Asia | year = ૨૦૦૫ | publisher = Area Study Centre (Central Asia), University of Peshawar. v. 41, no. 2 | pages = 50–53 }}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Guru rimpoche at samdruptse.jpg|thumb|left|ગુરુ રીન્પોચેની મૂર્તિ, સિક્કિમના પ્રણેતા. આ મૂર્તિ વિશ્વમા કોઈ પણ સંતની સૌથી ઊંચી મૂર્તિ છે. ૩૬ મીટર, ૧૨૦ ફૂટ]]

૧૬૭૦માં ફુનત્સોગ નામગ્યાલ પછી તેમનો પુત્ર તેનસંગ નામગ્યાલ ગાદીએ આવ્યો. તેણે સિક્કિમની રાજધાનીને યુસોમથી રાબ્દેનત્સેમાં ખસેડી. ઈ.સ. ૧૭૦૦માં રાજાની સાવકી બહેન(જેને સિક્કિમની ગાદી ન અપાઈ)ની મદદ વડે ભૂતાને સિક્કિમ પર આક્રમણ કર્યું. તેના દસ વર્ષ પછી તિબેટી સેનાઓએ ભૂતાનીને સિક્કિમથી ખદેડી દીધા અને છોગ્યાલને ફરી ગાદીએ બેસાડ્યા. ૧૭૧૭ અને ૧૭૩૩ની વચમાં પશ્ચિમે આવેલા [[નેપાળ]] અને પૂર્વે આવેલા [[ભૂતાન]] દ્વારા સિક્કિમ પર ઘણાં આક્રમણો થયા. તેવી એક નેપાળી ચડાઈ દરમ્યાન રાજધાની રાબ્દેનત્સેનો ધ્વંસ કરવામાં આવ્યો.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Strategic Sikkim | last = Singh | first = O. P. | year = ૧૯૮૫ | publisher = Stosius/Advent Books | location = | isbn = 0-86590-802-8 | page = 42 }}&lt;/ref&gt; ૧૭૯૧માં ગોરખા આક્રમણથી સિક્કિમ અને તિબેટથી બચાવવા માટે ચીને સિક્કિમમાં સૈન્ય મોકલ્યું હતું. ગોરખાઓના પરાજય પછી ચીનના ક્વીંગ રાજવંશનું સિક્કિમ પર નિયંત્રણ રહ્યું.&lt;ref&gt;Singh, O. P. p. 43&lt;/ref&gt;

===અંગ્રેજ શાસન હેઠળ સિક્કિમ===
[[ચિત્ર:Historical Map of Sikkim in northeastern India.jpg|thumb|right| ૧૮૭૬નો સિક્કિમનો નક્શો જેમાં ઉત્તરીય સિક્કિમનું ચોમ્પો ડોંગ તળાવ દેખાય છે. &lt;ref&gt;{{cite book | url = http://books.google.com/books?id=w6k9pto4BGMC&amp;pg=PR32&amp;lpg=PR32&amp;dq=Chomto+Dong+Lake&amp;source=bl&amp;ots=_wOJLgWrAt&amp;sig=tmlTD9BKz9wdoZccmVFaM1cU3bg&amp;hl=en&amp;ei=XbHVSsniH4atlAf66OmcCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CA0Q6AEwAA#v=onepage&amp;q=Chomto%20Dong%20Lake&amp;f=false | title = ''Narratives of the Mission of George Bogle to Tibet and of the Journey of Thomas Manning to Lhasa'' | year=૧૮૭૬| author = Sir Clements Robert Markham | publisher = Via [[Google Books]] | access-date = ૧૨ જુન ૨૦૧૩}}&lt;/ref&gt; જો કે, સમગ્ર ચુંબી અને દાર્જીલીંગને નકશામાં સિક્કિમના ભાગરૂપે દર્શાવાયું નથી.]]

ભારતમાં અંગ્રેજોનું રાજ સ્થપાતાંં સિક્કિમે તેના દુશ્મન નેપાળ સામે અંગ્રેજો સાથે મિત્રતા કેળવી. નેપાળે સિક્કિમ પર આક્રમણ કરી તરાઈ સહિતના ક્ષેત્ર પર આધિપત્ય મેળવ્યું. આને કારણે બ્રિટિશ ઈસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીએ નેપાળ પર આક્રમણ કર્યું અને પરિણામે ૧૮૧૪નું ગોરખા યુદ્ધ થયું.&lt;ref&gt;{{cite book | title = History of Sikkim, 1817–1904: Analysis of British Policy and Activities | last = Jha | first = Pranab Kumar | year = ૧૯૮૫ | publisher = O.P.S. Publishers | location = | page = 11 | asin = B001OQE7EY }}&lt;/ref&gt; ૧૮૧૭માં નેપાળ અને સિક્કિમ વચ્ચે સંધિ થઈ અને તે અનુસાર નેપાળે પચાવી પાડેલો સિક્કિમનો પ્રદેશ પાછો આપવો પડ્યો. પરંતુ જ્યારે અંગ્રેજોએ સિક્કિમના મોરાંગ પ્રાંતમાં કરવેરો ઉઘરાવવો શરૂ કર્યો ત્યારે સિક્કિમ અને અંગ્રેજોના સંબંધોમાં કડવાશ ઊભી થઈ. ૧૮૪૯માં સર જોસેફ ડાલ્ટન હૂકર અને ડૉ. આર્થર કેમ્પબેલ નામના બે ડોક્ટરોએ (જેઓ અંગ્રેજ સરકારના અંગ્રેજ-સિક્કિમ સંબંધો વિષેના અધિકારીઓ હતા) સિક્કિમમાં ગુપ્તપણે, અનધિકૃત પ્રવેશ કર્યો.&lt;ref&gt;{{cite journal|last=|first=|date=May 1890|title=Sikkim and Tibet|url=|journal=Blackwood's Edinburgh magazine|publisher=William Blackwood|volume=૧૪૭|page=૬૫૮|pages=|via=}}&lt;/ref&gt; સિક્કિમ સરકારે આ બંને ડૉક્ટરોને અટકમાં લીધા. આને કારણે સિક્કિમના અંગ્રેજો સાથેના સંબંધો વધુ વણસ્યા જેને પરિણામે મોરાંગ અને દાર્જીલિંગ જીલ્લાઓને ૧૮૫૩માં બ્રિટિશ ઇન્ડિયામાં ભેળવી દેવામાં આવ્યા. ત્યાર બાદ સિક્કિમનો છોગ્યાલ અંગ્રેજોના નિયંત્રણ હેઠળ માત્ર નામનો જ રાજા રહી ગયો.&lt;ref name=&quot;Hist&quot;&gt;{{cite web | url = http://sikkim.nic.in/sws/sikk_his.htm | title = History of Sikkim | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | date = ૨૯ ઓગસ્ટ ૨૦૦૨ | publisher = Government of Sikkim | archive-date = 2006-10-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061030023958/http://www.himalmag.com/2006/august/special_report_1.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ૧૮૯૦માં સિક્કિમ અંગ્રેજરક્ષિત રાજ્ય બની ગયું, અને ત્યાર બાદ બીજા ત્રણ દાયકામાં તેણે થોડી વધુ સ્વાયત્તતાઓ મેળવી.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Tibet: Past and Present | last = Bell | first = Charles | publisher = Motilal Banarsidass | isbn = 81-208-1048-1 | pages = 170–174 | year = ૧૯૯૨}}&lt;/ref&gt;

===ભારતની સ્વતંત્રતા પછી===
ઇ.સ.૧૯૪૭માં ભારતને સ્વાત્તંત્રતા મળ્યા બાદ સિક્કિમમાં ભારતીય સંઘરાજ્યમાં ન જોડાવું એવો લોકમત આવ્યો. ૧૯૫૦માં સિક્કિમ અને ભારત વચ્ચે સંધિ થઈ, તે અનુસાર સિક્કિમ એ ભારતરક્ષિત રાજ્ય બન્યું અને સિક્કિમની વિદેશ નીતિ, રક્ષણ અને સંદેશવ્યવહાર ભારતને હસ્તક રહ્યો. તે સિવાય સર્વ ક્ષેત્રોમાં, રાજ્યકારભાર સંબંધે સ્વાયત્તતા મળી. 

૧૯૫૩ રાજ મંડળ સ્થપાયું જેણે છોગ્યાલના આધિપત્ય હેઠળ સંસદીય સરકારના ગઠનની જોગવાઈ કરી. તે સમયે સિક્કિમ નેશનલ કૉંગ્રેસે નવી ચૂંટણી અને સિક્કિમના રાજકારભારમાં વધુ નેપાળી સહભાગની માંગણી કરી. ૧૯૭૩ના સમયના છોગ્યાલ(રાજા) [[પાલ્દેન થોન્દુપ નામગ્યાલ]] ખૂબ જ અપ્રિય હતા અને તેમના મહેલની બહાર રમખાણો ફાટી નીકળ્યા અને ભારતીય સંરક્ષણની માંગણી કરવામાં આવી. 

૧૯૭૫માં સિક્કિમના વડા પ્રધાને ભારતીય સંસદને સિક્કિમને તેના એક રાજ્ય તરીકે ભેળવી દેવાની વિનંતી કરી. તે જ વર્ષના એપ્રિલ માસમાં ભારતીય સેનાએ ગંગટોકનો કબ્જો મેળવ્યો અને છોગ્યાલના મહેલના સૈનિકોને નિઃશસ્ત્ર કરી દીધા. ત્યાર બાદ એક લોકમત લેવામાં આવ્યો, જેમાં ૯૭.૫ ટકા મતદાતાઓએ રાજાશાહીનો અંત કરી અને ભારતીય સંઘ સાથે જોડાવાની તરફેણ કરી. આ સંમેલનને લોકોની ઈચ્છા અને ભારતીય સંઘની સહમતિથી પ્રેરિત જણાવાયું હતું પણ તેની ચડાઈ, જાતિભેદનો ફાયદો ઉપાડવો, જનમતમાં ગોટાળા જેવી અનેક ટીકાઓ કરવામાં આવી.&lt;ref&gt;{{cite book |url=http://books.google.co.uk/books?id=M8ED-CZU6fUC&amp;pg=PA235&amp;f=false#v=onepage&amp;q&amp;f=false |title=Who is a Normative Foreign Policy Actor?: The European Union and Its Global Partners |editor= Nathalie Tocci |publisher=Centre for European Policy Studies |year= ૨૦૦૮ |isbn=978-9290797791 }}&lt;/ref&gt; ૧૬ મે,૧૯૭૫ના દિવસે સિક્કિમ ભારતનું ૨૨મું રાજ્ય બન્યું અને રાજાશાહી નાબુદ થઈ.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://sikkim.gov.in/ASP/Miscc/aboutsikkim.htm | title = About Sikkim | publisher = Official website of the Government of Sikkim | access-date = ૧૫ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2009-05-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090525171423/http://www.sikkim.gov.in/asp/Miscc/aboutsikkim.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; નવા રાજ્યના ઉમેરણ માટે ભારતીય સંસદ દ્વારા સંવિધાનમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો. સૌ પ્રથમ ૩૫મા સુધારા હેઠળ સિક્કિમને &quot;સંલગ્ન&quot; રાજ્ય તરીકે ખાસ દરજ્જો અપાયો. ત્યાર બાદ ૩૬મા સુધારા હેઠળ સિક્કિમને પૂર્ણ રાજ્યનો દરજ્જો અપાયો અને સિક્કિમનું રાજ સંવિધાનની પ્રથમ સારણીમાં ઉમેરાયું.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-15/india/28130281_1_constitution-amendment-bill-simple-majority-joint-session | title = Constitution has been amended 94 times | publisher = Times of India | date = ૧૫ મે ૨૦૧૦ | access-date = ૧૬ મે ૨૦૧૧ | archive-date = 2011-11-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111121163129/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-15/india/28130281_1_constitution-amendment-bill-simple-majority-joint-session | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111121163129/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-03-15/india/28130281_1_constitution-amendment-bill-simple-majority-joint-session |date=2011-11-21 }}&lt;/ref&gt;

===અર્વાચીન ઇતિહાસ===
૨૦૦૦ની સાલમાં સત્તરમા કર્મપા ઉરગ્યેન ત્રિનલે દોરજી (જેમને દલાઈ લામાએ માન્યતા આપી અને ચીની સરકારે પણ ટુલ્કુ તરીકે સ્વીકાર્યા) [[તિબેટ]]થી નાસી છૂટ્યા અને તેમણે સિક્કિમની [[રુમટેક બૌદ્ધ મઠ|રુમટેક મઠ]]માં આશ્રય માગ્યો. આ મુદ્દે ચીની અધિકારીઓ અવઢવમાં હતા. જો તેઓ ભારતનો વિરોધ કરે તો તેઓ સિક્કિમને ભારતનું અંગ ગણે છે એમ સાબિત થાય. ચીન સિક્કિમને ભારતશાસિત સ્વતંત્ર રાજ્ય માનતું હતું. છેવટે ૨૦૦૩માં ચીની સરકારે એ શરતે સિક્કિમને ભારતના રાજ્ય તરીકે માન્યતા આપી કે ભારત સરકાર પણ તિબેટને ચીનનો ભાગ ગણે;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3015840.stm | title = India and China agree over Tibet | publisher = BBC News | date = ૨૪ જુન ૨૦૦૩ | access-date = ૧૯ જુન ૨૦૧૧}}&lt;/ref&gt; અલબત્ત, ૧૯૫૩માં જવાહરલાલ નહેરૂના કાળ દરમ્યાન નવી દિલ્હીએ તિબેટને ચીનનો ભાગ સ્વીકાર્યો હતો.&lt;ref&gt;[http://www.hindustantimes.com/StoryPage/FullcoverageStoryPage.aspx?sectionName=&amp;id=36c4f9b8-7ce1-4466-9ec3-2829420e3bee_Special&amp;Headline=Nehru+accepted+Tibet+as+a+part+of+China%3a+Rajnath &quot;Nehru accepted Tibet as a part of China: Rajnath&quot;] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629035001/http://www.hindustantimes.com/StoryPage/FullcoverageStoryPage.aspx?sectionName=&amp;id=36c4f9b8-7ce1-4466-9ec3-2829420e3bee_Special&amp;Headline=Nehru+accepted+Tibet+as+a+part+of+China:+Rajnath |date=2012-06-29 }}. ''Hindustan Times''. Retrieved 3 December 2012.&lt;/ref&gt; ૨૦૦૩ની આ સમજૂતીને કારણે ભારત ચીન સંબંધોમાં સુધારો આવ્યો,&lt;ref name=&quot;Map&quot;&gt;{{cite news | first = Amit | last = Baruah | url = http://www.hindu.com/2005/04/12/stories/2005041210160100.htm | title = China backs India's bid for U.N. Council seat | work = The Hindu | date = ૧૨ એપ્રિલ ૨૦૦૫ | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | archive-date = 2005-04-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050414013354/http://www.hindu.com/2005/04/12/stories/2005041210160100.htm | url-status = dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050414013354/http://www.hindu.com/2005/04/12/stories/2005041210160100.htm |date=2005-04-14 }}&lt;/ref&gt; અને ૬ જુલાઈ ૨૦૦૬ના દિવસે સિક્કિમનો નથુલા ઘાટ ભારત-ચીન વચ્ચેના આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર માટે ખુલ્લો મૂકાયો જે ભારત-ચીન વચ્ચે પ્રથમ ખુલ્લી સીમા બની. &lt;ref name=&quot;Nathula&quot;&gt;{{cite news | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/5150682.stm | title = Historic India-China link opens | publisher = BBC | date = ૬ જુલાઈ ૨૦૦૬ | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬}}&lt;/ref&gt; પ્રાચીન [[રેશમ માર્ગ]]ની એક શાખા માર્ગસમો આ ઘાટ ૧૯૬૨ના ભારત-ચીન યુદ્ધ પછી બંધ પડ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;Nathula&quot; /&gt;

૧૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ના દિવસે સિક્કિમમાં ૬.૯ M&lt;sub&gt;w&lt;/sub&gt;નો ભૂકંપ આવ્યો જેમાં સિક્કિમ, [[નેપાળ]], [[બાંગ્લાદેશ]] અને [[ભૂતાન]]ના કુલ ૧૧૬ લોકો મૃત્યુ પામ્યા.&lt;ref&gt;[http://www.dnaindia.com/india/report_himalayan-quake-toll-climbs-to-116-40-stranded-foreign-tourists-rescued_1589946 &quot;Himalayan quake toll climbs to 116, 40 stranded foreign tourists rescued&quot;]. [[Daily News and Analysis|DNA]]. ૨૧ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧.&lt;/ref&gt; એકલા સિક્કિમમાં જ ૬૦ લોકો મૃત્યુ પામ્યા અને ગંગટોક શહેરમાં ભારે નુકસાન થયું.&lt;ref&gt;[http://www.ndtv.com/article/india/earthquake-toll-rises-to-50-in-india-rescue-teams-land-at-quakes-epicentre-mangan-134859 &quot;Earthquake toll over 80; India 68; as rescue teams reach quake epicentre&quot;]. NDTV. 20 September 2011. Retrieved 3 December 2012.&lt;/ref&gt;

==ભૂગોળ==
[[ચિત્ર:Kanchenjunga India.jpg|thumb|right| સિક્કિમમાંથી સૂર્યોદય સમયે કાંચનજંઘા શિખર {{convert|8586|m|ft}} ભારતનું સૌથી ઊંચુ શિખર અને વિશ્વનું ત્રીજું સૌથી ઊંચું શિખર]]
{{multiple image
 | direction = vertical
 | align = left
 | width = 220
 | footer = બાન ઝાક્રી ધોધ અને પાર્ક, ગંગટોક 
 | image1 = Ban_Jhakri_Falls_-_Gangtok.jpg
 | image2 = Ban_Jhakri_Falls_Energy_Park_-_Gangtok.jpg
 }}
હિમાલયની પર્વતમાળામાં આવેલા માળા સમાન સિક્કિમ એ મુખ્યત્વે પર્વતીય ભૂક્ષેત્ર ધરાવે છે. રાજ્યના ભૂક્ષેત્રની સમુદ્રસપાટીથી ઊંચાઈ ૨૮૦મી થી લઈને ૮૫૮૬મી જેટલી છે. વિશ્વનું ત્રીજા ક્રમનું સૌથી ઊંચું શિખર - [[કાંચનજંઘા]] સિક્કિમ અને નેપાળની સરહદે આવેલું છે.&lt;ref name=&quot;kang&quot;&gt;{{cite book | title = Last Hero: Bill Tilman, a Biography of the Explorer | last = Madge | first = Tim | year = ૧૯૯૫ | publisher = Mountaineers Books | location = | isbn = 0-89886-452-6 | page = 93 }}&lt;/ref&gt;. મોટા ભાગનો ભૂભાગ પર્વતીય ઢોળાવ ધરાવતો હોવાથી તે ખેતી માટે અયોગ્ય છે. જોકે અમુક પર્વતીય ઢોળાવોને પગથિયા ખેતરો સ્વરૂપે વિકસાવાયા છે. બરફ ઓગળવાથી વહેતા ઘણાં ઝરણાંઓ રાજ્યના પશ્ચિમ અને દક્ષિણ ભાગોમાંથી વહે છે. આ ઝરણાઓ મળીને [[તિસ્તા નદી|તીસ્તા]] અને [[રંગીત નદી|રંગીત]] નામની મુખ્ય નદી અને તેની ઉપનદીઓ બનાવે છે. આ નદીઓ રાજ્યની ઉત્તરથી દક્ષિણ દિશામાં વહે છે&lt;ref&gt;[http://sikkim.nic.in/sws/glim_riv.htm &quot;Rivers in Sikkim&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015180108/http://sikkim.nic.in/sws/glim_riv.htm |date=2011-10-15 }}. Sikkim.nic.in. Retrieved 13 October 2011.&lt;/ref&gt; આ રાજ્યની ત્રીજા ભાગની જમીન જંગલોથી છવાયેલી છે. 

સિક્કિમની પૂર્વ, પશ્ચિમ અને ઉતરે [[હિમાલય]]ની પર્વતમાળા આવેલી છે. રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં હિમાલયના નીચા શિખરો આવેલા છે. આ દક્ષિણ ભાગમાં વસ્તીની ગીચતા વધુ છે. સિક્કિમમાં ૨૬ શિખરો, ૮૦થી વધુ હિમનદીઓ,&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://dstsikkim.gov.in/glacier/pressrelese.htm | title = First commission on study of glaciers launched by Sikkim | publisher = dstsikkim.gov.in | date = ૧૮ જાન્યુઆરી ૨૦૦૮ | access-date = ૧૯ જુન ૨૦૧૧ | archive-date = 2011-07-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110721155637/http://dstsikkim.gov.in/glacier/pressrelese.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ૨૨૭ જેટલા ઊંચાઈ પર આવેલા તળાવો (જેમ કે ત્સોન્ગમો, ગુરુડોન્ગમર અનેખેચોપાલરી), ગરમ પાણીના પાંચ ઝરા અને ૧૦૦થી વધુ નદીઓ અને ઝરણાંઓ આવેલાં છે. રાજ્યના ૮ પર્વતીય ઘાટ તેને તિબેટ, નેપાળ અને ભૂતાન સાથે જોડે છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Across peaks &amp; passes in Darjeeling &amp; Sikkim | last = Kapadia | first = Harish | year = ૨૦૦૧ | publisher = Indus Publishing | location = | isbn = 81-7387-126-4 | page = 154 | chapter = Appendix }}&lt;/ref&gt;

સિક્કિમના ગરમ પાણીના ઝરા તેની વૈદકીય ગુણધર્મો માટે પ્રચલિત છે. અહીં પુર્ચાચુ, યુમથાન્ગ, બોરાન્ગ, રાલાન્ગ, તારમ-ચુ અને યુમી સમડોન્ગ જેવા ગરમ પાણીના ઝરા પ્રખ્યાત છે. નદી કિનારા નજીકના ઝરા વધુ પ્રમાણમાં [[ગંધક]] ધરાવે છે; અમુક ઝરા તો [[હાઈડ્રોજન]] વાયુ ઉત્સર્જીત કરે છે. .{{sfn|Choudhury|2006|p=11}}. આ ઝરાઓનું સરાસરી તાપમાન {{convert|50|°C|°F}} જેટલું હોય છે. &lt;ref&gt;{{cite book | last = Hooker | first = Joseph Dalton | authorlink = Joseph Dalton Hooker | year = ૧૮૫૫ | title = Himalayan Journals: Notes of a Naturalist | volume = II | publisher = John Murray | location = London | page = ૧૨૫ }}&lt;/ref&gt;

===ભૂસ્તર રચના===
[[ચિત્ર:Mountain Range in Northern Sikkim.jpg|thumb|right| કંગચેન્ગ્યો હિમાલયન પર્વતો-ઉત્તર સિક્કિમ.]]

સિક્કિમની ટેકરીઓ મોટે ભાગે નીસીઓસ અને શીસ્ટ નામના ખડકોની બનેલી છે, જેને કારણે ઢીલી અને છીછરી કથ્થઈ રંગની ચીકણી માટીનું નિર્માણ થાય છે. આ માટી છીદ્રાળુ હોય છે અને તેમાં મોટા પ્રમાણમાં આયર્ન ઓક્સાઈડ હોય છે. આ માટી ન્યૂટ્રલથી લઈ અમ્લીય હોય છે. તેમાં ઓર્ગેનીક કે ક્ષારોનો અભાવ હોય છે. આ પ્રકારની માટી નીત્ય લીલા અને પાનખર જંગલ ઉગાડે છે. &lt;ref&gt;{{cite book | title = Sikkim: Land and People | last = Bhattacharya | first = B. | year = ૧૯૯૭ | publisher = Omsons Publications | location = | isbn = 81-7117-153-2 | pages = 7–10 }}&lt;/ref&gt;

મોટા ભાગના સિક્કિમમાં પ્રીકેમ્બ્રીયન ખડકો ધરાવે છે, જે તેના શિખરો જેટલાં જૂના નથી. તે ખડકોમાં ફાયલાઈટ હોય છે, વિદારણની તેના પર વધુ અસર થાય છે. આ સાથે રાજ્યમાં પડતા અત્યંત વધારે વરસાદને કારણે ખૂબ વધુ પ્રમાણમાં માટી અને તેમાંના પોષક તત્ત્વોનું ધોવાણ થાય છે. આને કારણે અહીં જમીનનું સ્ખલન ખૂબ થાય છે જેથી મુખ્ય શહેરી ક્ષેત્રોથી અહીંના ગામડાઓ દૂર સુદૂર એકલાં અટૂલા જોવા મળે છે. &lt;ref&gt;{{cite book | title = Journal of the Geological Society of India v. 47 | year = ૧૯૯૬ | publisher = | chapter = Terrain Analysis and Spatial Assessment of Landslide Hazards in Parts of Sikkim | page = 491 }}&lt;/ref&gt;

===આબોહવા===
સિક્કિમમાં પાંચ ઋતુઓ શિયાળો, ઉનાળો, વસંત, પાનખર અને વર્ષા જોવા મળે છે. અહીં જૂનથી સપ્ટેમ્બર દરમ્યાન ચોમાસું હોય છે. અહીંની આબોહવા દક્ષિણમાં ઉપ વિષુવવૃત્તીયથી લઈને ઉત્તરમાં ટુંડ્રા પ્રકારની છે. સિક્કિમની માનવ વસાહતી પ્રદેશમાં સમશીતોષ્ણ વાતાવરણ હોય છે અને તાપમાન {{convert|28|°C|°F}}થી ઉપર જતું નથી. સિક્કિમનું સરાસરી વાર્ષિક તાપમન લગભગ {{convert|18|°C|°F}} જેટલું છે.

નિયમિત [[હિમવર્ષા]] મેળવતું હોય એવું સિક્કિમ ભારતનું એક રાજ્ય છે. અહીંની હિમરેખા ઉત્તરે {{convert|6100|m|ft}} થી લઈને દક્ષીણે {{convert|4900|m|ft}} જેટલી છે.&lt;ref&gt;{{cite book | last = Hooker | first = Joseph Dalton | authorlink = Joseph Dalton Hooker | year = ૧૮૫૪ | title = Himalayan Journals: Notes of a Naturalist | edition = version 2 | publisher = John Murray | page = 396 }}&lt;/ref&gt; ઉત્તર સિક્કિમમાં ટુંડ્ર પ્રકારની આબોહવા લગભગ ચાર મહિના સુધી રહે છે, તે સમય દરમ્યાન રાત્રે ઉષ્ણતામાન {{convert|0|°C|°F}} કરતાં પણ નીચે જતું હોય છે. વાયવ્ય સિક્કિમના પર્વત શિખરો તેની ઉંચાઈને કારણે આખું વર્ષ હિમાચ્છાદિત રહે છે, શિયાળામાં પર્વતો પર તાપમાન {{convert|-40|°C|°F}} જેટલું નીચે જાય છે.

[[ચોમાસુ|વર્ષા ઋતુ]]માં અહીં [[ભૂસ્ખલન]]નો ભય વધી જાય છે. સિક્કિમમાં એકધારા વરસાદ પડતો રહ્યો હોવાનો ૧૧ દિવસનો રેકોર્ડ છે. [[શિયાળો|શિયાળા]] અને [[ઉનાળો|ઉનાળા]]માં ધુમ્મસને કારણે વાહનવ્યવહાર કઠીન બને છે.&lt;ref&gt;Hooker p. 409&lt;/ref&gt;

==સરકાર અને રાજનીતિ==
{| class=&quot;infobox borderless&quot;
|+ ર
રાષ્ટ્રીય ચિહ્નો
|-
! રાષ્ટ્રીય દિવસ
| ૧૬ મે (ભારતસાથે વિલિનીકરણ દિવસ)
|-
! રાષ્ટ્રીય પ્રાણી 
| [[રાતો પાંડા]]
|-
! રાષ્ટ્રીય પક્ષી 
| [[રાતો તેતર]] (Blood Pheasant)&lt;ref name=&quot;Dhar1999&quot;&gt;{{cite book | title = Tourism in Indian Himalaya | authors = T. N. Dhar, S. P. Gupta | year = ૧૯૯૯ | publisher = Indian Institute of Public Administration | location = [[લખનૌ]] | page = 192 | oclc = 42717797 }}&lt;/ref&gt;
|-
! રાષ્ટ્રીય વૃક્ષ 
| [[બુરુંશ]] &lt;ref&gt;[http://dict.hinkhoj.com/words/meaning-of-RHODODENDRON-in-hindi.html હિંદી ડિક્શનરી હિનખોન . કોમ] &lt;/ref&gt; (રોડડેન્ડ્રન - Rhododendron)
|-
! રાષ્ટ્રીય પુષ્પ
| [[નોબેલ ઓર્ચિડ]] &lt;ref name=&quot;Srivastava1998&quot;&gt;{{cite book | last = Srivastava | first = R. C. | year = ૧૯૯૮ | title = Flora of Sikkim | publisher = Oriental Enterprises | location = | chapter = Preface | page = x }}&lt;/ref&gt;
|}
ભારતીય સંવિધાન અનુસાર સિક્કિમમાં સંસદીય પદ્ધતિ ધરાવતી પ્રતિનિધિત્વ લોકશાહી અમલમાં છે. અહીંના લોકો મતાધિકાર ધરાવે છે. સરકારી તંત્ર ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે: 

# વહીવટી તંત્ર: ભારતના દરેક રાજ્યની જેમ રાજ્યપાલ એ રાજ્યના વહીવટી તંત્રના અધિષ્ઠાતા હોય છે. રાજ્યપાલની નિમણૂક ભારતના રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા કરવામાં આવે છે. રાજ્યપાલની નિમણૂક ઔપચારિક હોય છે અને તેમનું મુખ્ય કાર્ય મુખ્ય મંત્રીની નિમણૂક કરવાનું હોય છે. રાજ્યના ખરા વહીવટી હક્કો રાજ્યની ચૂંટણીમાં બહુમતી ધરાવતા પક્ષ કે ગઠબંધનના મુખ્ય મંત્રી પાસે હોય છે. રાજ્યપાલ મુખ્ય મંત્રીની સલાહ માટે કેબિનેટ મંત્રીઓની પણ નિમણૂક કરે છે. 
# ધારાસભા: ભારતના મોટા ભાગના રાજ્યોની જેમ સિક્કિમ એક સદનવાળી ધારાસભા કે વિધાનસભા ધરાવે છે. સિક્કિમ રાજ્યની ધારાસભામાં ૩૨ સીટો છે જેમાંની એક સંઘ(બૌદ્ધ સંઘ) માટે આરક્ષિત હોય છે. ભારતના બે સદન લોકસભા અને રાજ્યસભા બંનેમાં સિક્કિમ રાજ્ય એક-એક બેઠક ધરાવે છે.
# ન્યાય: સિક્કિમના ન્યાયતંત્રમાં સિક્કિમ ઉચ્ચ ન્યાયાલય(હાઈકોર્ટ) અને તેની હેઠળ નીચલી કોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. સિક્કિમનું ઉચ્ચ ન્યાયાલય ગંગટોકમાં આવેલું છે. આ ન્યાયાલયમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશ(ચીફ જસ્ટીસ) સહિત અન્ય કાયમી ન્યાયાધીશો પણ હોય છે. સિક્કિમનું ઉચ્ચ ન્યાયાલય સૌથી નાના રાજ્યનું ઉચ્ચ ન્યાયાલય છે. .&lt;ref name=&quot;High court&quot;&gt;{{cite news | url = http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/roct2003/30102003/r301020036.html | title = Judge strengths in High Courts increased | publisher = Ministry of Law &amp; Justice | date = ૩૦ ઓક્ટોબર ૨૦૦૩ | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬}}&lt;/ref&gt;

[[File:Whitehall.jpg|thumb|left| 'ધ વાઈટ હૉલ કોમ્પ્લેક્સ' સિક્કિમના મુખ્ય મંત્રી અને રાજ્યપાલનું નિવાસ સંકુલ.]]
૧૯૭૫માં સિક્કિમમાં રાજાશાહીનો અંત આવ્યો ત્યાર બાદ થયેલી ૧૯૭૭ની ચૂંટણીમાં ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસને બહુમતી મળી. ૧૯૭૯ની કટોકટી પછી સિક્કિમ સંગ્રામ પરિષદ પાર્ટી સત્તા પર આવી અને તેના નેતા નર બહાદૂર ભંડારી મુખ્ય મંત્રી બન્યા. ૧૯૮૪ અને ૧૯૮૯ની ચૂંટણીમાં પણ નર બહાદૂર ભંડારીનો પક્ષ વિજયી રહ્યો. ૧૯૯૪ની ચૂંટણીમાં સિક્કિમ ડેમોક્રેટિક ફ્રંટના પવન કુમાર ચૅમલિંગ સિક્કિમના મુખ્ય મંત્રી બન્યા. તે પછી ૧૯૯૯, ૨૦૦૪ અને ૨૦૦૯ એ તમામ ચૂંટણીઓમાં ચૅમલીંગની પાર્ટી સત્તા પર રહી છે.&lt;ref name=&quot;Hist&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Thirty years&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hindu2009-05-17&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.hindu.com/2009/05/17/stories/2009051759450900.htm | work = [[The Hindu]] | title = SDF wins all seats in Sikkim Assembly | date = ૧૭ મે ૨૦૦૯ | access-date = ૧૫ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2009-05-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090522131057/http://www.hindu.com/2009/05/17/stories/2009051759450900.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-04/india/40370731_1_sikkim-former-ias-officer-governor|title=Shriniwas Patil named new Sikkim governor|work=Times of India|date=4 જુલાઈ 2013|access-date=૬ જુલાઈ ૨૦૧૩|archive-date=2013-07-06|archive-url=https://archive.today/20130706013931/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-04/india/40370731_1_sikkim-former-ias-officer-governor|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130706013931/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-04/india/40370731_1_sikkim-former-ias-officer-governor |date=2013-07-06 }}&lt;/ref&gt;

હાલના વર્ષોમાં બૃહદ નેપાળ ચળવળ દ્વારા સિક્કિમને નેપાળને સોંપી દેવાની માંગણી થતી રહી છે. આ ચળવળ દ્વારા અંગ્રેજો દ્વારા ૧૯મી અને ૨૦મી સદીમાં જે નેપાળી ભૂમિને પચાવી પડાઈ હતી તેને પાછી નેપાળ હસ્તક કરવાની માગણી પ્રસારિત થઈ છે. ૧૯૫૦ની ભારત નેપાળ મૈત્રી સંધિ દ્વારા ૧૮૧૫ની સુગૌલી સંધિને રદ કરાઈ તે અનુસાર જે ભૂમિ પર સિક્કિમ રાજ્ય છે, તે નેપાળની છે એવો વિચાર આ ચળવળ ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;India Should Return the Nepalese land&quot;&gt;[http://www.weeklyblitz.net/767/india-should-return-the-nepalese-land &quot;India Should Return the Nepalese Land&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130127052805/http://www.weeklyblitz.net/767/india-should-return-the-nepalese-land |date=2013-01-27 }}. WeeklyBlitz.net. 4 June 2010. Retrieved 18 November 2012.&lt;/ref&gt;

==જિલ્લાઓ==
&lt;imagemap&gt;
File:Sikkim-district-map-num.png|150px|right|thumb| સિક્કિમના ચાર જિલ્લા દર્શાવતો નકશો. (ક્લિક કરી જોઈ શકાશે) 

rect 242 167 304 241 [[ઉત્તર સિક્કિમ જિલ્લો]]
rect 310 410 361 475 [[પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લો]]
rect 189 413 232 479 [[દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો]]
rect 84 383 132 456 [[પશ્ચિમ સિક્કિમ જિલ્લો]]

desc bottom-left
&lt;/imagemap&gt;
સિક્કિમમાં ચાર જીલ્લા આવેલા છે – [[પૂર્વ સિક્કિમ જિલ્લો]], [[પશ્ચિમ સિક્કિમ જિલ્લો]], [[ઉત્તર સિક્કિમ જિલ્લો]] અને [[દક્ષિણ સિક્કિમ જિલ્લો]], તેમના જીલ્લા મથક અનુક્રમે ગંગટોક ગ્યાલશીંગ, મંગન અને નામચી છે.&lt;ref&gt;{{cite book|title=Manorama Yearbook 2009|last=|first=|publisher=Malayala Manorama|year=|isbn=81-89004-12-3|editor1-last=Mathew|editor1-first=K. M.|location=|page=660|pages=|chapter=India}}&lt;/ref&gt; આ જિલ્લાઓને ફરી ઉપવિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે. પાકયોંગ અને રોંગ્લી એ પૂર્વી જિલ્લાના ઉપવિભાગ છે. સોરેંગ એ પશ્ચિમ જિલ્લાનો ઉપવિભાગ છે. ચુંગથાંગ એ ઉત્તર જિલ્લાનો ઉપવિભાગ છે. રાવોંગ્લા એ પશ્ચિમ જિલ્લાનો ઉપવિભાગ છે. &lt;ref name=&quot;Stats&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.sikkimipr.org/GENERAL/STATS/sikkimataglance.htm | title = Sikkim at a glance | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | date = ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૫ | publisher = Department of Information and Public Relations, Government of Sikkim | archive-url = https://web.archive.org/web/20051031000351/http://www.sikkimipr.org/GENERAL/STATS/sikkimataglance.htm | archive-date = 2005-10-31 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

સિક્કિમના દરેક જિલ્લાની વહીવટની દેખરેખ કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત કરેલા જિલ્લા કલેક્ટર દ્વારા રાખવામાં આવે છે. જિલ્લાના સર્વ નાગરિક/વસાહતી ક્ષેત્રની દેખરેખ તેની હેઠળ આવે છે. સિક્કિમ રાજ્ય [[ચીન]] સાથેની ઘણી સંવેદનશીલ સીમા ધરાવતો હોવાથી, તેનો ઘણો મોટો ભાગ સેનાના નિયંત્રણ હેઠળ આવે છે. ઘણા ક્ષેત્રોમાં વિદેશીઓનો પ્રવેશ નિષેધ છે અથવા તો તે સ્થળોની મુલાકાત લેવા ખાસ પરવાનાની જરૂર પડે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sikkim.nic.in/sws/tour_off.htm|title=Information of Foreign Tourist Interest|publisher=Sikkim.nic.in|access-date=૬ જુલાઈ ૨૦૧૩|archive-date=2013-05-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20130523095928/http://sikkim.nic.in/sws/tour_off.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==વન્ય સૃષ્ટિ==
ભારતમાં આવેલા ત્રણ નિવસન-ક્ષેત્રમાંના એક એવા નિમ્ન હિમાલયના નિવસન હોટસ્પોટ પર સિક્કિમ આવેલું છે. અહીંના જંગલ ક્ષેત્રની પ્રાણી અને વનસ્પતિસૃષ્ટિમાં ઘણી વિવિધતા જોવા મળે છે. સિક્કિમની પર્વતીય ભૂગોળને કારણે ભૂક્ષેત્ર વિવિધ ઉંચાઈઓ ધરાવે છે, જેને કારણે અહીં ઉષ્ણકટિબંધીયથી લઈ સમષીતોષ્ણ કટિબંધીય અને આલ્પાઈન અને ટુંડ્ર પ્રકારની વનસ્પતિઓ પણ જોવા મળે છે. સિક્કિમ વિશ્વની અમુક જગ્યાઓમાંની એક છે જ્યાં આટલા નાના ક્ષેત્રફળમાં આટલી વિવિધતા જોવા મળે છે. સિક્કિમનો ૮૧% ભાગ ત્યાંની સરકારના વનવિભાગ હેઠળ આવે છે.&lt;ref name=&quot;forest-dept&quot;&gt;{{cite web | url = http://sikkim.nic.in/sws/sikk_fore.htm | title = Forests in Sikkim | publisher = Forest Department, Government of Sikkim | access-date = ૩ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2018-10-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181007114524/http://sikkim.nic.in/sws/sikk_fore.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

{{multiple image
 | direction = vertical
 | align = left
 | width = 220
 | footer = નોબલ ઓર્ચિડ (ઉપર) સિક્કિમનું રાજ પુષ્પ. રોડોડેનડ્રોન, સિક્કિમનું રાજ વૃક્ષની ૪૦ પ્રજાતિઓ અહીં ઊગે છે તેના ફૂલો એપ્રિલથી મધ્ય મે સુધી ખીલે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.pannatigerreserve.in/kids/state.htm |title=State Animals, Birds, Trees and Flowers of India |access-date=2014-06-18 |archive-date=2014-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141013002319/http://www.pannatigerreserve.in/kids/state.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 | image1 = Cymbidium goeringii 'Setsuzan'.jpg
 | image2 = Rhododendron aechmophyllum0.jpg
 }}

સિક્કિમ લગભગ ૫૦૦૦ પ્રજાતિના ફૂલોની વિવિધતા ધરાવે છે. તેમાં ૫૧૫ દુર્લભ ઓર્ચિડ, ૬૦ પ્રીમુલા પ્રજાતિના, ૩૬ રોડોડેનડ્રોન, ૧૧ ઑક, ૨૩ વાંસની પ્રજાતિઓ, ૧૬ શંકુદ્રુમ પ્રજાતિઓ, ૩૬૨ પ્રકારની ફર્ન અને એ પ્રકારના, ૮ ફર્ન વૃક્ષો અને ૪૨૪ વૈદકીય વનસ્પતિ પ્રજાતિઓનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref name=&quot;dept-forest-env&quot;&gt;{{cite web | url = http://sikkimforest.org/files/bio.htm | title = Biodiversity | publisher = Department of Forest, Environment &amp; Wildlife, Government of Sikkim | access-date = ૩ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2009-03-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090326005519/http://www.sikkimforest.org/FILES/BIO.HTM | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; સ્થાનીય ભાષામાં ક્રિસમસ ફ્લાવર તરીકે ઓળખાતા શંકુદ્રુમ વૃક્ષો અહીં પુષ્કળ પ્રમાણમાં ઊગે છે. બોબલ ડેન્ડ્રોબીયન એ સિક્કિમનું રાજ પુષ્પ છે અને રોડોડેનડ્રોન એ આ રાજ્યનું રાજ વૃક્ષ છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pannatigerreserve.in/kids/state.htm|title=State Animals, Birds, Trees and Flowers of India|publisher=Panna Tiger Reserve|access-date=૨૬ જુલાઈ ૨૦૧૩|archive-date=2014-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20141013002319/http://www.pannatigerreserve.in/kids/state.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

સિક્કિમના ઓછી ઊંચાઈ ધરાવતા ક્ષેત્રોમાં આવેલા હિમાલયન ઉપ ઉષ્ણકટિબંધીય પહોળા પાંદડા ધરાવતા વનોમાં ઓર્ચિડ, લોરેલ, કેળાં, સાલ અને વાંસના વૃક્ષો ઉગે છે. {{convert|1500|m|ft}}થી વધુ ઊંચાઈએ આવેલા ક્ષેત્રોમાં પૂર્વીય હિમાલયન ઉપ ઉષ્ણકટિબંધીય પહોળા પાંદડા ધરાવતા વનો જોવા મળે છે જેમાં ઓક, અખરોટ, મેપલ, બીર્ચ, એલ્ડર, મેગ્નોલિયા જેવા વૃક્ષો જોવા મળે છે તે સાથે હિમાલયન સમષીતોષ્ણ પાઈનના વનોમાં ચીર પાઈન વિપુલ પ્રમાણમાં જોવા મળે છે. {{convert|3500|to|5000|m|ft}}ની ઊંચાઈ પર અલ્પાઈન વન્યસૃષ્ટિ જોવા મળે છે. તેમાં નીચેના ક્ષેત્રોમાં જુનીપેર, ફર સાઈપ્રેસ અને રોડોડેનડ્રોન જોવા મળે છે અને ઊંચાઈએ રોડોડેનડ્રોનની અન્ય પ્રજાતિઓ તથા અન્ય જંગલી પુષ્પો ઉગે છે. 

[[ચિત્ર:Red panda sikkim.jpg|thumb|right|લાલ પાંડા - સિક્કિમનું રાજ પ્રાણી]]

સિક્કિમની પ્રાણીસૃષ્ટિમાં હિમ ચિત્તો(સ્નો લેપર્ડ),&lt;ref&gt;Wilson DE, Mittermeier RA (eds) (2009) ''Handbook of the Mammals of the World''. Vol. 1. Carnivores. Lynx Edicions, Barcelona&lt;/ref&gt; કસ્તુરી મૃગ, &lt;!-- the [[Bhoral]],--&gt; હિમાલયન થાર, લાલ પાંડા, હિમલાન મરમોટ, હિમાલયન સેરૉ, હિમાલયન ગોરલ, મન્ટજેક, લંગૂર, એશિયન કાળા રીંછ, વાદળી ચિત્તા,&lt;ref&gt;{{IUCN2008|assessors= Sanderson, J., Khan, J., Grassman, L. &amp; Mallon, D.P. | year = ૨૦૦૮ | id = 14519 | title = Neofelis nebulosa|downloaded=18 જાન્યુઆરી 2009 }}&lt;/ref&gt; આરસી બિલાડી (માર્બલ કેટ), લેપર્ડ કેટ,&lt;ref&gt;{{cite book | title = Mammals of Nepal | last = Shrestha | first = Tej Kumar | year = ૧૯૯૭ | isbn = 0-9524390-6-9 | pages = 350–371 }}&lt;/ref&gt; ધોલ, તિબેટી શિયાળ, હોગ બેજર(હિન્દી - બિજ્જૂ), બિન્ટુરોંગ અને હિમાલયન જંગલી બિલાડીનો સમાવેશ થાય છે. આલ્પાઈન ક્ષેત્રોમાં યાક મોટા પ્રમાણમાં મળી આવે છે તેમને દૂધ,માંસ અને ભારે કામ માટે પાળવામાં આવે છે. 

સિક્કિમની પક્ષીસૃષ્ટિમાં ઇમ્પેયાન તેતર, રાતો શિંગડાવાળો તેતર, હિમ પાર્ટ્રિજ, તિબેટી હિમ કૂકડો, દાઢીધારી ગીધ અને ગ્રીફોન ગીધ(મહાકાય ગીધ), સોનેરી ગરુડ, કેવ્લ(તેતર), પ્લોવર, જંગલી કૂકડો, સેન્ડ પાઈપર, કબૂતર, પ્રાચીન વિશ્વનું ફ્લાય કેચર, બેબ્લર અને રોબીનનો સમાવેશ થાય છે. સિક્કિમમાં પક્ષીઓની ૫૫૦થી વધુ પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તેમાંની અમુક તો લુપ્તપ્રાયઃ ઘોષિત કરાઈ છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = So Close to Heaven: The Vanishing Buddhist Kingdoms of the Himalayas | last = Crossette | first = Barbara | year = ૧૯૯૬ | publisher = Vintage Books | location = | isbn = 0-679-74363-4 | page = 123 }}&lt;/ref&gt;

સિક્કિમ વિશાલ કીટક સૃષ્ટિ ધરાવે છે પણ તેનો પદ્ધતિસર અભ્યાસ થયો નથી. સિક્કિમના સૌથી વધુ પ્રચલિત કીટકો છે પતંગિયાં. ભારતીય ઉપમહાદ્વીપમાં પતંગિયાંની ૧૪૩૮ જેટલી પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે. તેમાંની ૬૯૫ જેટલી સિક્કિમમાં નોંધાઈ છે.{{sfn|Evans|1932|p=23}} જેમાં લુપ્તપ્રાયઃ કૈસરે હિન્દ, યેલો ગોર્ગોન અને ભુતાન ગ્લોરી પણ સામેલ છે. {{sfn|Haribal|2003|p=9}}

==અર્થવ્યવસ્થા==
[[File:Elaichi.jpg|thumb|left|[[એલચી]], સિક્કિમનો પ્રમુખ રોકડિયો પાક.]]
૨૦૧૨માં સિક્કિમનું થોક સ્થાનીય ઉત્પાદન (Gross Domestic Product -GDP) ૮૪૦૦ કરોડ જેટલું હતું. જે તે સમયના ૨૮ ભારતીય રાજ્યોના થોક ઉત્પાદનમાં ત્રીજું સૌથી ઓછું ઉત્પાદન હતું.&lt;ref name=Unidow&gt;{{cite web|url=http://unidow.com/india%20home%20eng/statewise_gdp.html|title=State-Wise GDP|publisher=Unidow.com|year=૨૦૧૨|access-date=૧ જુલાઈ ૨૦૧૩|archive-date=2012-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120724114441/http://unidow.com/india%20home%20eng/statewise_gdp.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સિક્કિમની અર્થવ્યવસ્થા ખેતી આધારીત છે. જેમાં પર્વત પરના ઢોળાવ પર પગથિયાં ખેતર બનાવી તેમાં ચોખા ઉગાડવામાં આવે છે. તે સિવાય રાજ્યમાં મકાઈ, બાજરો, ઘઉં, જવ, સંતરા, ચા અને એલચી પણ ઉગાડવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite book | title = City, Society and Planning: Society | authors = Ashok K. Dutt, Baleshwar Thakur | year = ૨૦૦૭ | publisher = Concept Publishing | location = | isbn = 81-8069-460-7 | page = 501 }}&lt;/ref&gt;{{sfn|Bareh|2001|pp=20–21}} ભારતના અન્ય કોઈ પણ રાજ્ય કરતાં સિક્કિમમાં એલચીનું ઉત્પાદન વધુ થાય છે અને અહીં ભારતના કોઈ પણ રાજ્યની સરખામણીએ વધુ ભૂમિ પર એલચી પકવાય છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = India: A Reference Annual | publisher = Research and Reference Division, Ministry of Information and Broadcasting | year = ૨૦૦૨ | location = New Delhi | page = 747 }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમની પર્વતીય ભૂમિ અને નબળા વાહનવ્યવહારની અપલબ્ધિને કારણે અહીં મોટા ઉદ્યોગ ધંધાઓ વિકસ્યા નથી. દારૂ ગાળણ, ચામડું પકવવું અને ઘડિયાળ બનાવવા જેવા ઉદ્યોગો રાજ્યના દક્ષિણી ભાગમાં આવેલા મેલી અને નોરથાંગમાં વિકસ્યા છે. આ સિવાય સિક્કિમમાં નાના પ્રમાણમાં [[તાંબુ]], ડોલોમાઈટ, ટેલ્ક, ગ્રેફાઈટ, ક્વાર્ટઝાઈટ, કોલસો, [[સીસું]] અને [[જસત]]નો ખાણ ઉદ્યોગ પણ ચાલે છે. &lt;ref&gt;{{cite book | title = State level public enterprises in Sikkim: policy and planning | last = Mishra | first = R. K. | authorlink = | year = ૨૦૦૫ | publisher = Concept Publishing | location = | isbn = 81-8069-396-1 | page = 3 }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમમાં લઘુત્તમ ઉદ્યોગો હોવા છતાં ૨૦૦૦થી સિક્કિમની અર્થવ્યવસ્થા ભારતની સૌથી વધુ ઝડપી વિકસતી અર્થવ્યવસ્થા રહી છે. ૨૦૦૭માં જ સિક્કિમનો જીડીપી ૧૩% જેટલો વધ્યો.&lt;ref name=StatMin&gt;[http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm Indian Ministry of Statistics and Programme Implementation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231836/http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm |date=2016-03-03 }}. Retrieved 24 September 2011.&lt;/ref&gt; ૨૦૧૫ સુધીમાં સંપૂર્ણ ઓર્ગેનિક ખેતીમાં રૂપાંતરીત કરવાની સિક્કિમની યોજના છે. &lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/sci-tech/agriculture/article623309.ece &quot;Sikkim to become a completely organic state by 2015&quot;]. ''The Hindu''. 9 September 2010. Retrieved 29 November 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-07/global-warming/28288790_1_organic-farming-organic-agriculture-organic-manure &quot;Sikkim makes an organic shift&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120119053930/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-07/global-warming/28288790_1_organic-farming-organic-agriculture-organic-manure |date=2012-01-19 }}. ''Times of India''. 7 May 2010. Retrieved 29 November 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.in/2010/08/07/stories/2010080753371900.htm &quot;Sikkim ‘livelihood schools' to promote organic farming&quot;]. ''Hindu Business Line''. 6 August 2010. Retrieved 29 November 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.telegraphindia.com/1111213/jsp/siliguri/story_14873566.jsp &quot;Sikkim races on organic route&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140709033203/http://www.telegraphindia.com/1111213/jsp/siliguri/story_14873566.jsp |date=2014-07-09 }}. ''Telegraph India''. 12 December 2011. Retrieved 29 November 2012.&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:Terraced rice fields of Sikkim India.jpg|thumb|પગથિયાંના ખેતરમાં ડાંગરનો પાક]]
હાલના વર્ષોમાં સિક્કિમ સરકારે પર્યટનનો પ્રચાર પ્રસાર કર્યો છે. આને પરિણામે મધ્ય ૧૯૯૧થી સિક્કિમની આવક ૧૪ ગણી વધી છે.&lt;ref name=&quot;Dasgupta&quot;&gt;{{cite journal | last = Dasgupta | first = Abhijit |date=May 2009 | title = Forever and ever and ever | journal = [[India Today]] | volume = 34 |issue=22 | page = 35 | id = RNI:28587/75 }}&lt;/ref&gt; આ સિવાય સિક્કિમ સરકારે ઓનલાઈન અને કેસિનોની ગેમ્બલિંગને પણ પ્રોત્સાહન આપ્યું છે. સિક્કિમનો પ્રથમ કેસિનો માર્ચ ૨૦૦૯માં શરૂ થયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.inonlinebet.com/blog/indias-online-gambling-market-set-to-open-as-sikkim-leads-the-way/|first=Aj|last=Ca|date=2024-12-14|access-date=2024-12-14|title=Casinos in India|work=India Bet|archive-date=2024-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20241214133308/https://www.inonlinebet.com/blog/indias-online-gambling-market-set-to-open-as-sikkim-leads-the-way/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સિક્કિમ સરકારની પ્લેવીન લોટરી ખૂબ સફળ રહી હતી. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.indianexpress.com/oldStory/20688/ | first = Arundhati | last = Bakshi-Dighe | date = ૨૩ માર્ચ ૨૦૦૩ | access-date = ૨ જૂન ૨૦૦૯ | title = Online lottery: A jackpot for all | work = Indian Express }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Playwin&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.lotteryinsider.com/lottery/playwin.htm | title = Playwin lottery | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | date = ૨૦ ઓગસ્ટ ૨૦૦૬ | publisher = Interplay Multimedia Pty. Ltd | archive-date = 2011-08-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110827033220/http://www.lotteryinsider.com/lottery/playwin.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ઓક્ટોબર ૨૦૦૯માં સિક્કિમ સરકારે ત્રણ ઓનલાઈન સ્પોર્ટ્સ બેટીંગ લાઇસન્સને પરવાનગી આપવાની યોજનાની જાહેરાત કરી છે. &lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.indiabet.com/indian-betting/434413/indian-online-gambling-market-set-to-open-up | first = Roy | last = Sanjay | date = ૨૭ ઓક્ટોબર ૨૦૦૯ | access-date = ૨૭ ઓક્ટોબર ૨૦૦૯ | title = Indian online gambling market set to open up | work = India Bet | archive-date = 2011-03-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110310075428/http://www.indiabet.com/indian-betting/434413/indian-online-gambling-market-set-to-open-up | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

૬ જુલાઈ ૨૦૦૬થી નથુલા ઘાટ ફરી ખોલવામાં આવ્યો જેથી ભારત તિબેટ અને લ્હાસા સાથે સંપર્ક સ્થાપિત થયો. આ ઘટના સિક્કિમ માટે ખૂબ લાભદાયી મનાય છે. જોકે ભારત અને ચીન સરકારના બંધનોને કારણે આ વેપાર વિકસ્યો નથી. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraphindia.com/1120509/jsp/siliguri/story_15467618.jsp#.UdgnGMu9KSM|title=Nathu-la trade gets wider|work=Telegraph India|date=૯ મે ૨૦૧૨|access-date=૬ જુલાઇ ૨૦૧૩|archive-date=2013-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20131109042058/http://www.telegraphindia.com/1120509/jsp/siliguri/story_15467618.jsp#.UdgnGMu9KSM|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==વાહનવ્યવહાર==
===હવાઈમાર્ગ===
[[File:Riverteesta.jpg|thumb|તીત્સા નદી એ રાજ્યનો મુખ્ય જળમાર્ગ છે.]]
સિક્કિમના પર્વતીય ભૂસ્તરને લીધે અહીં એક પણ હવાઈ મથક કે રેલ્વે મથક નથી. ગંગટોકથી {{convert|30|km|abbr=on}} દૂર રાજ્યનું સૌથી પહેલું હવાઈ મથક - પાકયોંગ હવાઈ મથક બંધાઈ રહ્યું છે.&lt;ref&gt;[http://zeenews.india.com/news/north-east/sikkim-s-first-airport-to-be-ready-by-2014_876027.html Sikkim's first airport to be ready by 2014] Zee News&lt;/ref&gt; આનું બાંધકામ ભારતીય વિમાન પત્તન પ્રાધિકરણ (એરપોર્ટ ઓથોરિટી ઓફ ઈંડિયા) દ્વારા ૨૦૦ એકર ભૂમિ પર થઈ રહ્યું છે. ૪૭૦૦ ફૂટની ઊંચાઈ પર આવેલું આ ભારતના સૌથી ઊંચા પાંચ હવાઈ મથકમાંનું એક બનશે. &lt;ref&gt;[http://www.punjlloydgroup.com/landmark-projects-gallery/sikkims-greenfield-airport Sikkim's Greenfield Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140619033342/http://www.punjlloydgroup.com/landmark-projects-gallery/sikkims-greenfield-airport |date=2014-06-19 }} Punj Lloyd Group&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.issmge.org/capg/files/Maccaferri-New_Airport_Sikkim.pdf Sikkim's New Airport] Maccaferri Environmental Solutions Pvt. Ltd., India&lt;/ref&gt; આ હવાઈ મથક ATR વિમાનોને ઉતારવા સક્ષમ હશે. .&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.telegraphindia.com/1090302/jsp/siliguri/story_10609938.jsp | title = Patel word on speedy airport completion—Sikkim hopes for spurt in tourist inflow | work = The Telegraph | location = Kolkata | date = ૨ માર્ચ ૨૦૦૯ | access-date = ૧૪ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2011-05-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110526142739/http://www.telegraphindia.com/1090302/jsp/siliguri/story_10609938.jsp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

હાલમાં સિક્કિમથી સૌથી નજીકનું હવાઈ મથક [[પશ્ચિમ બંગાળ]]ના સિલિગુડીમાં આવેલું બાગડોગરા હવાઈ મથક છે. આ હવાઈ મથક ગંગટોકથી ૧૨૪ કિમી દૂર છે. આ બંને સ્થળો બસ સેવા દ્વારા જોડાયેલા છે.&lt;ref&gt;[http://sikkimtourism.gov.in/Webforms/General/Transport.aspx How to reach Sikkim] Government of Sikkim&lt;/ref&gt; સિક્કિમ અને બાગડોગરાને જોડતી રોજિંદી હેલિકોપ્ટર સેવા ઉપલબ્ધ છે. આ સેવા સિક્કિમ હેલિકોપ્ટર સર્વિસ દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે. હેલિકોપ્ટાનો આ પ્રવાસ અડધા કલાકનો છે અને તે ૪ પ્રવાસીઓને લઈ જઈ શકે છે. &lt;ref name=&quot;Thirty years&quot;&gt;{{cite web | url = http://sikkimipr.org/IPR/statehood/statehood_nutshell.htm | title = 30 Years of Statehood In a Nutshell | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | date = ૨૪ નવેમ્બર ૨૦૦૫ | publisher = Department of Information and Public Relations, Government of Sikkim | archive-url = https://web.archive.org/web/20060714083055/http://sikkimipr.org/IPR/statehood/statehood_nutshell.htm | archive-date = 2006-07-14 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; ગંગટોક હેલીપેડ એ રાજયનું એકમાત્ર હેલીપેડ છે.

===રસ્તા===
[[ચિત્ર:Temi Tea Garden Sikkim India October 2013.jpg|thumb|left|સિક્કિમનો વાહનવ્યવહાર મુખ્યરૂપે ટેકરીઓમાંથી પસાર થતાં સર્પાકાર રસ્તાઓ દ્વારા થાય છે. ઉપર ટેમી ટી ગાર્ડનની બાજુમાંથી પસાર થતો રસ્તો.]]

ભારતીય રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ 31 અને 31A સિલિગુડી અને ગંગટોકને જોડે છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.telegraphindia.com/1060916/asp/siliguri/story_6752322.asp | title = Hill traffic slides to standstill | date = ૧૬ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૬ | access-date = ૧૪ જુન ૨૦૦૯ | publisher = The Telegraph (Kolkata) | archive-date = 2011-05-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110526021922/http://www.telegraphindia.com/1060916/asp/siliguri/story_6752322.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમ નેશનલ ટ્રાન્સપોર્ટ રાજ્યમાં બસ અને ટ્રક સર્વિસ ચલાવે છે. ખાનગી બસ, પ્રવાસી ટેક્સીઓ અને જીપ આખા સિક્કિમ તેમજ સિલિગુડી સુધી ઉપલબ્ધ છે. મેલીથી છૂટી પડતી એક શાખા રાજ્યના પશ્ચિમી ભાગને જોડે છે. સિક્કિમના દક્ષિણી અને પશ્ચિમી ક્ષેત્રો દાર્જીલિંગ અને કાલિમ્પોગ જેવા ગિરિમથકો સાથે પણ જોડાયેલા છે.{{sfn|Choudhury|2006|pp=84–87}} રાજય નથુલા ઘાટ થકી તિબેટ સાથે જોડાયેલું છે.

===રેલ્વે===
સિક્કિમમાં રેલ્વે સેવાનો અભાવ છે. સિક્કિમથી સૌથી નજીકનું રેલ્વે સ્ટેશન સિલિગુડી કે ન્યુ જલપાઈગુડી છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://travel.mapsofindia.com/travel-sikkim/how-to-reach.html|title=How to Reach Sikkim|publisher=Maps of India|access-date=૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨|archive-date=2009-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090414194441/http://travel.mapsofindia.com/travel-sikkim/how-to-reach.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; હવે સિક્કિમના રાંગપો અને પશ્ચિમ બંગાળના સીમાવર્તી શહેર સેવોકને જોડતી પરિયોજના શરૂ થઈ છે. &lt;ref&gt;[http://www.constructionupdate.com/News.aspx?nId=WIcIBZdMByhLAS9Iyls+Og== &quot;Finally, Sevoke-Rangpo railway link on track&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130528224619/http://www.constructionupdate.com/News.aspx?nId=WIcIBZdMByhLAS9Iyls+Og== |date=2013-05-28 }}. ConstructionUpdate.com. November 2009. Retrieved 12 November 2012.&lt;/ref&gt; પાંચ સ્ટૅશન ધરાવતી આ રેલ્વે પહેલા ૨૦૧૫ સુધીમાં પૂરી થવાની હતી. આ રેલ્વે સેવા સિક્કિમની અર્થવ્યવસ્થા અને ભારતીય સેનાને ઉપયોગી સાબિત થશે.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.railway-technology.com/projects/northbengalsikkimrai/ | title = North Bengal-Sikkim Railway Link | publisher = Railway Technology | access-date = ૧૯ જુન ૨૦૧૧}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thehindubusinessline.com/2010/01/25/stories/2010012551081500.htm &quot;Inspection survey for Sikkim rail link&quot;]. ''The Hindu''. ૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૧૦. Retrieved ૨૭ જુન ૨૦૧૩.&lt;/ref&gt; જોકે આનું બાંધકામ મોડું પડ્યું છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-06/flora-fauna/36949140_1_elephant-deaths-chief-wildlife-warden-state-wildlife-board|title=Train to Sikkim poses jumbo threat|work=Times of India|date=૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩|access-date=૭ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૩|archive-date=2013-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130502133052/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-06/flora-fauna/36949140_1_elephant-deaths-chief-wildlife-warden-state-wildlife-board|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130502133052/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-02-06/flora-fauna/36949140_1_elephant-deaths-chief-wildlife-warden-state-wildlife-board |date=2013-05-02 }}&lt;/ref&gt; આ સાથે રેલ્વે મંત્રાલયે [[મિરિક]] અને રાનીપુલને જોડતી રેલ્વેનો પણ પ્રસ્તાવ આપ્યો છે.&lt;ref name=&quot;Gurung2010-12-09&quot;&gt;{{cite news | last = Gurung | first = Bijoy | date = ૯ ડિસેમ્બર ૨૦૧૦ | title = Sikkim tour dreams ride on rail plan | newspaper = Telegraph India | url = http://www.telegraphindia.com/1101209/jsp/siliguri/story_13276370.jsp | access-date = ૧૯ જુન ૨૦૧૧ | archive-date = 2010-12-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20101212221349/http://www.telegraphindia.com/1101209/jsp/siliguri/story_13276370.jsp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

==માળાખાગત સુવિધા==
[[ચિત્ર:Namgyal Research Institute of Tibetology.jpg|thumb|તિબેટોલોજી સંગ્રહાલય અને સંશોધન કેન્દ્ર]]
સિક્કિમના મોટા ભાગના રસ્તાની દેખરેખ બોર્ડર રોડ્સ ઓર્ગેનાઈઝેશન દ્વારા કરવામાં આવે છે. બોર્ડર રોડ્સ ઓર્ગેનાઈઝેશન એ ભારતીય સેનાની એક શાખા છે. બોર્ડર રોડ્સ ઓર્ગેનાઈઝેશનની સત્તા હેઠળ ન આવતા હોય એવા {{convert|1857|km|mi}} જેટલા રસ્તા રાજ્ય સરકારની દેખરેખ હેઠળ આવે છે. દક્ષિણ સિક્કિમના રસ્તાઓ અને રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ - NH31A એ રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાંથી પસાર થાય છે. અહીં ભૂસ્ખલનની ઘટનાઓ ઓછી ઘટતી હોવાથી અહીંના રસ્તાઓ સારી સ્થિતિમાં છે.&lt;ref name=&quot;Stats&quot; /&gt;

સિક્કિમમાં મોટાભાગની વિદ્યુત શક્તિ ૧૯ જેટલા જળવિદ્યુત કેન્દ્રોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Dasgupta&quot; /&gt; તે સિવાય નેશનલ થર્મલ પાવર કોર્પોરેશન અને પાવરગ્રીડ કોર્પોરેશન પાસેથી પણ વિદ્યુત ઊર્જા મેળવવામાં આવે છે. {{sfn|Choudhury|2006|p=91}} ૨૦૦૬ સુધીમાં સિક્કિમે ૧૦૦% ગ્રામીણ વીજળીકરણ પ્રાપ્ત કર્યું હતું. {{sfn|Choudhury|2006|p=88}} જો કે અહીં વોલ્ટેજ ઘણાં જ અસ્થિર હોય છે અને વોલ્ટેજ સ્ટેબીલાઈઝરની જરૂર રહે છે. સિક્કિમનો વીજળી વપરાશ ૧૮૨ કિલોવૉટ/કલાક જેટલો છે. રાજ્ય સરકારે રસોઈ માટે બાયોગેસ અને સૌર ઊર્જાના વ્યાપક ઉપયોગ પર ભાર મૂક્યો છે પણ તેને ઘણો નબળો પ્રતિસાદ મળ્યો છે અને તેનો ઉપયોગ પ્રકાશ મેળવવા પૂરતો જ થાય છે.{{sfn|Choudhury|2006|p=87}} ૨૦૦૫ સુધીમાં સિક્કિમમાં ૭૩.૨ ટકા ઘરો સલામત પીવાનું પાણી મેળવી શકતા હતા,&lt;ref name=&quot;Stats&quot; /&gt; અહીં મોટી સંખ્યામાં આવેલા ઝરણા દ્વારા લોકો પાણી પુરવઠો પ્રાપ્ત કરે છે. 

૮ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮ના દિવસે સિક્કિમ ૧૦૦% શૌચાલય વ્યવસ્થા ધરાવતું ભારતનું પ્રથમ રાજ્ય બન્યું, અને ખુલ્લામાં શૌચ નિકાસથી મુક્ત થયું હતું અને &quot;નિર્મળ રાજ્ય&quot;નો દરજ્જો પ્રપ્ત કર્યો હતો.&lt;ref&gt;[http://infochangeindia.org/environment/news/sikkim-becomes-first-state-to-achieve-100-sanitation.html &quot;Sikkim becomes first state to achieve 100 per cent sanitation&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111223051352/http://infochangeindia.org/environment/news/sikkim-becomes-first-state-to-achieve-100-sanitation.html |date=2011-12-23 }}. Infochange India. 9 December 2008. Retrieved 24 June 2012.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://indiasanitationportal.org/463 &quot;NIRMAL GRAM PURASKAR 2011&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414050755/http://www.indiasanitationportal.org/463 |date=2012-04-14 }}. India Sanitation Portal. 2011. Retrieved 24 June 2012.&lt;/ref&gt;

==વસતી==
[[ચિત્ર:Sikkim 1.jpg|thumb|right|200 px| ૨૦૦૪માં ગંગટોકમાં સિક્કિમી મહિલા તેના બાળક સાથે.]]
{{India census population
| title = વસતી વિકાસ ઇતિહાસ
| state = 
| 1951 = 138000
| 1961 = 162000
| 1971 = 210000
| 1981 = 316000
| 1991 = 406000
| 2001 = 541000
| 2011 = 610577
| estimate =
| estyear =
| estref =
| footnote = સ્રોત: ભારતની વસતી ગણતરી&lt;ref name=Cens2011Up/&gt;&lt;ref name=&quot;Census Population&quot;&gt;{{cite web | url = http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf | title = Census Population | work = Census of India | publisher = Ministry of Finance India | access-date = ૧૮ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮ | format = PDF | archive-date = 2008-12-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081219073658/http://indiabudget.nic.in/es2006-07/chapt2007/tab97.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
}}
સિક્કિમ એ ભારતની સૌથી ઓછી વસતી ધરાવતું રાજ્ય છે. ૨૦૧૧ની વસતી ગણતરી અનુસાર સિક્કિમની વસતી ૬૧૦,૫૭૭ હતી. &lt;ref name=Cens2011Up&gt;{{cite web | title = 2011 Census reference tables&amp;nbsp;– total population | url = http://www.census2011.co.in/census/state/sikkim.html | year=૨૦૧૧| access-date = ૧૬ જુલાઈ ૨૦૧૩ | publisher = Government of India }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમમાં વસતીનું ઘનત્વ સૌથી ઓછું છે. (૮૬ વ્યક્તિઓ પ્રતિ ચો. કિમી.) જોકે અહીં વસતી વધારાનો દર વધુ છે જે ૨૦૦૧ અને ૨૦૧૧ વચ્ચે લગભગ ૧૨.૩૬% જેટલો હતો. અહીં જાતિ ગુણોત્તર પ્રતિ ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૮૮૯ સ્ત્રીઓ જેટલો છે. જેમાં કુલ ૩,૨૧,૬૬૧ સ્ત્રીઓ અને ૨,૮૬,૦૨૭ પુરુષો છે. મુખ્યત્વે ગ્રામીણ એવા રાજ્યમાં ગંગટોક એ સૌથી વધુ શહેરીકરણ પામેલું ક્ષેત્ર છે. ૨૦૦૫માં આ રાજ્યની શહેરી વસ્તી કુલ વસ્તીના ૧૧.૦૬% જેટલી હતી.&lt;ref name=&quot;Stats&quot; /&gt; ૨૦૧૧માં સિક્કિમની માથાદીઠ આવક ૮૧,૧૫૯ હતી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pbplanning.gov.in/pdf/Statewise%20GSDP%20PCI%20and%20G.R.pdf|title=State-wise: Population, GSDP, Per Capita Income and Growth Rate|publisher=Punjab State Planning Board|format=PDF|year=૨૦૧૨|access-date= ૪ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩}}&lt;/ref&gt;

===અનુવાંશિકતા===
સદીઓથી થતા નેપાળી લોકોના સ્થળાંતરને કારણે સિક્કિમના મોટા ભાગના લોકો નેપાળી મૂળના છે. {{cn|date=June 2014}} ભૂતિયા અને લેપ્ચા લોકોને સિક્કિમના મૂળ રહેવાસી માનવામાં આવે છે. ભૂતિયા લોકો સિક્કિમમાં તિબેટના ખામ જિલ્લામાંથી ૪થી શતાબ્દીમાં આવ્યા હતા. લેપ્ચા લોકો દૂર પૂર્વમાંથી આવ્યા હતા. તિબેટી મૂળના લોકો સિક્કિમના પૂર્વી અને ઉત્તરી ભાગોમાં રહે છે સ્થળાંતરીત વસ્તી બિહારી, બંગાળી અને મારવાડી લોકોની છે જેઓ દક્ષિણી સિક્કિમમાં રહે છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Peoples of South Asia | last = Clarence | first = Maloney | year = ૧૯૭૪ | publisher = Holt, Rinehart and Winston | location = | isbn = 0-03-084969-1 | page = 409 }}&lt;/ref&gt;

===ધર્મ===
{{bar box
|title=સિક્કિમમાં ધર્મ (૨૦૦૧)&lt;ref name=&quot;census2001&quot;&gt;{{cite web
 | last =
 | first =
 | authorlink =
 | title = Census of India – Socio-cultural aspects
 | work =
 | publisher = Government of India, Ministry of Home Affairs
 | date = ૨૦૦૧
 | url = http://censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Social_and_cultural/Religion.aspx
 | doi =
 | access-date = ૧૧ નવેમ્બર ૨૦૧૩}}
&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ધર્મ
|right1=%
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[હિંદુ]]|#FF6600|60.9}}
{{bar percent|[[બૌદ્ધ]]|Green|28.1}}
{{bar percent|[[ખ્રિસ્તી]]|#9955BB|6.6}}
{{bar percent|[[મુસલમાન|ઈસ્લામ]]|Red|1.0}}
{{bar percent|અન્ય|#808080|3.4}}
}}
{{multiple image
 | direction = vertical
 | align = left
 | width = 220
 | footer = રૂમટેક બૌદ્ધ મઠ(ઉપર) એ સિક્કિમનો સૌથી જાણીતો બૌદ્ધ મઠ છે. રાજ્યમાં ઘણાં બૌદ્ધ અને હિંદુ મંદિરો છે. 
 | image1 = Vikramjit-Kakati-Rumtek.jpg
 | image2 =
 }}
સિક્કિમમાં નેપાળી લોકોના આગમન પછી હિંદુ ધર્મ એ સિક્કિમનો બહુસાંખ્યક ધર્મ રહ્યો છે. કુલ વસ્તીના ૬૦.૯૩% લોકો આ ધર્મ પાળે છે. બૌદ્ધ ધર્મ એ સિક્કિમનો બીજો સૌથી બહુસંખ્યક ધર્મ છે. ૨૮.૧૦% લોકો આ ધર્મ પાળે છે. સિક્કિમમાં ૭૫ બૌદ્ધ મઠો આવેલા છે તેમાંથી સૌથી જૂનો ૧૭૦૦ના સૈકામાં સ્થપાયો છે.{{sfn|Bareh|2001|p=9}} સિક્કિમના ખ્રિસ્તીઓ મૂળે લેપ્ચ લોકો છે જેમને બ્રિટિશ મિશનરીઓએ વટલાવ્યા હતા. વસતીનો ૬.૬૦% ભાગ ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે. અન્ય અલ્પ સંખ્યકોમાં બિહારી મુસલમાનો અને જૈન લોકોનો સમાવેશ થાય છે, જેમની વસતી લગભગ ૧% જેટલી છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title =People of India: Sikkim | last = Singh | first = Kumar Suresh | year = ૧૯૯૨ | publisher = Anthropological Survey of India | location = | isbn = 81-7046-120-0 | page = 39 }}&lt;/ref&gt; વસતીનો સિવાયનો ભાગ સિક્કિમના સ્થાનિક લોકોનો છે તેઓ પારંપારિક ધર્મ પાળે છે. 

૧૯૭૦માં સિક્કિમના ભારત સાથેના વિલિનીકરણ સમયે લેપ્ચા અને નેપાળી લોકોમાં તણાવ વધી ગયો હતો, તે સિવાય ભારતના અન્ય રાજ્યોની જેમ કોઈ મોટા સ્થાનીય રમખાણો અહીં થયા નથી.&lt;ref&gt;{{cite book | title = State government and politics: Sikkim | last = Nirmalananda Sengupta | first = | authorlink = | year = ૧૯૮૫ | publisher = Stosius/Advent Books | location = | isbn = 0-86590-694-7 | page = 140 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://censusindia.gov.in/Census_And_You/religion.aspx &quot;Census and You – Religion&quot;]. Census India. Retrieved 20 October 2012.&lt;/ref&gt; લેપ્ચા લોકોનો પારંપારિક ધર્મ મુમ તરીકે ઓળખાય છે. આ ધર્મ સર્વાત્મવાદમાં માને છે. &lt;ref name=Plaisier&gt;{{cite book|title=Languages of the Greater Himalayan Region. A Grammar of Lepcha |volume=5 |series=Languages of the Greater Himalayan region |first=Heleen |last=Plaisier |publisher=Brill |year=૨૦૦૭ |isbn=9004155252 |pages=4, 15 (photo) |url=http://books.google.com/books?id=DpCXEc_9RWcC&amp;pg=PA15}}&lt;/ref&gt;

===ભાષાઓ===
સિક્કિમમાં પ્રમુખ સ્વરૂપે નેપાળી ભાષા બોલાય છે. અમુક ક્ષેત્રોમાં સિક્કિમી અને લેપ્ચા ભાષા પણ બોલાય છે. ભારતીય અંગ્રેજી અને હિંદી ભાષા પણ સમગ્ર સિક્કિમમાં લોકો સમજે છે. અન્ય ભાષાઓ જેમ કે ડ્ઝોંગા, ગ્રોમા, ગુરુંગ, લિંબુ, મગર, માઝી, મઝવાર, નેવારી, રાઈ, શેરપા, સુનવાર, તમાંગ, થુલુંગ, તિબેટી નએ યંકા જેવી ભાષાઓ પણ અહીં બોલાય છે.{{sfn|Bareh|2001|p=10}}

==સંસ્કૃતિ==
[[File:Gumpa.jpg|thumb| લાચુંગમાં લોસાર નામના બૌદ્ધ તહેવાર દરમ્યાન કરવામાં આવતું &quot;ગુમ્પા નૃત્ય&quot; ]]
સિક્કિમમાં બહુ સંખ્યક લોકો [[દિવાળી]] અને [[દશેરા]] જેવા તહેવાર ઉજવે છે. પારંપારિક સ્થાનીય તહેવારો જેમકે માઘે સંક્રાંતી અને ભીમસેન પૂજા પણ અહીં પ્રખ્યાત છે.{{sfn|Choudhury|2006|p=35}} લોસાર, લુસોન્ગ, સાગા દવા, લ્હાબાબ દ્યુચેન, દ્રુપ્કા તેશી અને ભુમચુ જેવા બૌદ્ધ તહેવારો સિક્કિમમાં ઉજવાય છે. લોસાર(તિબેટી નૂતન વર્ષ) નામના તહેવાર દરમ્યાન શાળાઓ અને કાર્યાલયો એક અઠવાડીયાની રજા રાખે છે.{{sfn|Choudhury|2006|p=34}} સિક્કિમના મુસલમાનો ઈદ-ઉલ-ફિત્ર અને મહોરમ જેવા તહેવારો મનાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Bulletin of Tibetology |author=Sikkim Research Institute of Tibetology | year = ૧૯૯૫ | publisher = Namgyal Institute of Tibetology | location = | isbn = | page = 79 }}&lt;/ref&gt; ઑફ સિઝનના સમયે પ્રવાસીઓને આકર્ષવા અહીં નાતાલ ઉજવવાને પ્રોત્સાહન અપાય છે. &lt;ref name=&quot;Culture&quot;&gt;{{cite web | url = http://sikkimipr.org/GENERAL/CULTURE/LUCKY_SIGNS.htm | title = Culture and Festivals of Sikkim | access-date = ૧૨ ઓક્ટોબર ૨૦૦૬ | date = ૨૯ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૫ | publisher = Department of Information and Public Relations, Government of Sikkim | archive-url = https://web.archive.org/web/20060714040958/http://sikkimipr.org/GENERAL/CULTURE/LUCKY_SIGNS.htm | archive-date = 2006-07-14 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

પશ્ચિમિ રૉક સંગીત અને ભારતીય પૉપ સંગીતનો ઘણો મોટો વર્ગ સિક્કિમમાં છે. નેપાળી રૉક સંગીત અને લેપ્ચા સંગીત પણ પ્રસિદ્ધ છે.{{sfn|Bareh|2001|p=286}} ફૂટબોલ અને ક્રિકેટ સિક્કિમની લોકપ્રિય રમતો છે. પ્રવાસનના ભાગ તરીકે હેન્ડ ગ્લાઈડિંગ અને રીવર રાફ્ટીંગ પણ લોકપ્રિય બન્યા છે.&lt;ref&gt;{{cite book | title = Sikkim: Society, Polity, Economy, Environment | last = Lama | first = Mahendra P. | year = ૧૯૯૪ | publisher = Indus Publishing | location = | isbn = 81-7387-013-6 | page = 128 }}&lt;/ref&gt;

===ખાન-પાન===
સિક્કિમમાં સામાન્ય રીતે નૂડલ્સ આધારીત વાનગીઓ જેમકેે ઠુપ્કા, ચાઉમીન, થાન્થુક,ગ્યાથુક અને વોન્ટોન પ્રચલિત છે. મોમો નામનું તાજું ફરસાણ અહીં લોકપ્રિય છે. આ એક પ્રકારની ભરેલી વાનગી છે જેમાં શાકભાજી, સ્થાનીય ભેંસનું માંસ કે પોર્ક (ડુક્કરનું માંસ) ભરાય છે અને તેને સૂપ સાથે પીરસવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;tele030902&quot;&gt;{{cite news | url = http://www.telegraphindia.com/1020903/asp/siliguri/story_1161127.asp | title = Sleepy capital comes alive to beats of GenX | last = Shangderpa | first = Pema Leyda | work = The Telegraph | date = ૩ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૨ | access-date = ૭ મે ૨૦૦૮ | archive-date = 2008-05-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080510102545/http://www.telegraphindia.com/1020903/asp/siliguri/story_1161127.asp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમમાં બીયર, રમ, વ્હીસ્કી અને બ્રાંડી છૂટથી પીવાય છે,&lt;ref&gt;{{cite book | title = Surajkund, the Sikkim story | chapter = Sikkimese cuisine| last=Shrivastava | first = Alok K. | year = ૨૦૦૨ | publisher = South Asia Foundation | location = New Delhi | isbn = 81-88287-01-6 | page = 49 }}&lt;/ref&gt; તે સિવાય અહીં બાજરામાંથી બનતો ટોંગબા નામનો સ્થાનીય દારૂ પણ લોકપ્રિય છે. દારૂના પ્રતિ વ્યક્તિ સેવનમાં પંજાબ અને હરિયાણા પછી સિક્કિમ ત્રીજા ક્રમાંકે આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news | first = Rema | last = Nagarajan | url = http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2231571.cms | title = India gets its high from whisky | date = ૨૫ જુલાઇ ૨૦૦૭ | access-date = ૩ જુન ૨૦૦૯ | work = Times of India }}&lt;/ref&gt;

==સમાચાર માધ્યમો==
[[File:Dodrulchortenstupa.jpg|thumb|upright|દ્રો-દુલ ચોર્ટન સ્તૂપ, ગંગટોક]]
દક્ષિણ સિક્કિમમાં અંગ્રેજી, હિંદી અને નેપાળી વર્તમાન પત્રો મળે છે. નેપાળી અને અંગ્રેજી વર્તમાનપત્રો સિક્કિમમાં સ્થાનીય રીતે પ્રસિદ્ધ થાય છે. હિંદી અને અંગ્રેજી વર્તમાન પત્રો સિલીગુડીમાંથી આવે છે. &quot;જમારો પ્રજાશક્તિ&quot; (નેપાળી વર્તમાન પત્ર), હિમાલયન મિરર, સિક્કિમ એક્સપ્રેસ સિક્કિમ નાઉ (અંગ્રેજી વર્તમાનપત્ર) સમય દૈનિક તથા કાંચનજંઘા ટાઇમ્સ અને પ્રજ્ઞા ખબર (નેપાળી સાપ્તાહિક) અને હીમાલીબેલા એ સિક્કિમના જાણીતા પ્રકાશનો છે. &lt;ref name=&quot;newspapers-list&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.sikkimipr.org/IPR/news_jounalists/news_papers_and_journalists.htm | title = Newspapers and Journalists in Sikkim | publisher = IT Department, Government of Sikkim | access-date = ૫ જુન ૨૦૦૯ | archive-url = https://web.archive.org/web/20080121045116/http://www.sikkimipr.org/IPR/news_jounalists/news_papers_and_journalists.htm | archive-date = 2008-01-21 | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; આ સિવાય રાષ્ટ્રીય છાપા જેમ કે ધ સ્ટેટ્સ મેન, ધ ટેલિગ્રાફ, ધ હિંદુ, ધ ટાઈમ્સ ઑફ ઇન્ડિયા, હિમાલય દર્પણની સ્થાનીય આવૃત્તિઓ પણ અહીં આવે છે. સિક્કિમ હેરાલ્ડ એ અહીંની રાજ્ય સરકારનું સાપ્તાહિક છે. હિમગિરી એ નેપાળી અને અંગ્રેજીમાં હાલખબર એ ઓનલાઈન વર્તમાનપત્રો છે. આ સિવાય તિસ્તારંગીત, અવ્યક્ત, બિલોકન, જર્નલ ઑફ હીલ રીસર્ચ, ખબેર કાગઝ અને સિક્કિમ સાયંસ સોસાયટી ન્યૂઝ લેટર એ અન્ય પ્રકાશનો છે.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite web | url = https://rni.nic.in/search_place.asp | title = Publication Place Wise-Registration | publisher = Registrar of Newspapers for India | access-date = ૫ જુન ૨૦૦૯ | archive-date = 2009-06-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090619090128/https://rni.nic.in/search_place.asp | url-status = dead }} If one types ''Sikkim'' in the input box and submits, the list is displayed.&lt;/ref&gt;

સિક્કિમના શહેરોમાં ઇન્ટરનેટ કૅફે જોવા મળે છે. જોકે, બ્રોડબેન્ડ સુવિધા વધુ પ્રચલિત નથી. મોટા ભાગના ક્ષેત્રોમાં ડીશ એન્ટેના દ્વારા સેટેલાઈટ ટેલિવિઝન માણી શકાય છે. ભારતમાં અન્ય ક્ષેત્રોમાં બતાવાતી ચેનલો અહીં પણ જોઈ શકાય છે. વધારામાં અહીં નેપાળી ભાષાની ચેનલો પણ જોવાય છે. ડીશ ટીવી, દૂરદર્શન અને નાયુમા એ મુખ્ય સેવા પૂરી પાડનાર કંપનીઓ છે.

==શિક્ષણ==
સિક્કિમમાં પ્રૌઢ સાક્ષરતાનો દર ૬૯.૬૮% છે. જેમાં ૭૬.૭૩% પુરુષો અને ૬૧.૪૬% સ્ત્રીઓ સાક્ષર છે. સિક્કિમમાં ૧૧૫૭ શાળાઓ છે જેમાં ૭૬૫ રાજ્ય સંચાલિત, ૭ કેન્દ્ર સંચાલિત અને ૩૮૫ ખાનગી શાળાઓ છે. &lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.sikkimipr.org/images/herald/Jan%2026.pdf | title = In the process of Constitutional democracy, Sikkim has not lagged behind-Governor | date = ૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૦ | author = Balmiki Prasad Singh Governor of Sikkim | access-date = ૧૧ માર્ચ ૨૦૧૦ | archive-date = 2012-03-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120304065745/http://www.sikkimipr.org/images/herald/Jan%2026.pdf | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; સિક્કિમમાં ૧૨ કૉલેજો આવેલી છે. સિક્કિમ મણીપાલ વિદ્યાપીઠ એ સિક્કિમની સૌથી મોટી શૈક્ષણિક સંસ્થા છે જે અભિયાંત્રિકી(એન્જિનિયરીંગ), વૈદકીય અને વ્યવસ્થાપન (મેનેજમેન્ટ) જેવા ક્ષેત્રોમાં શૈક્ષણિક સેવા આપે છે.&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.smude.edu.in | title = Distance Education | publisher=Sikkim Manipal University|date = ૨૬ જુન ૨૦૧૦ | author = Sailesh | access-date = ૨૬ જુન ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt; રાજ્ય સરકાર સંચાલિત બે પોલીટૅક્નીક શાળાઓ છે જે વિવિધ એન્જિનિયરીંગમાં પદવી (ડિપ્લોમા) પ્રદાન કરે છે. આ પોલીટેક્નીક છે એડવાન્સસ ટેકનિકલ ટ્રેઈનિંગ ઇન્સ્ટીટ્યુટ (ATTC) અને બીજી છે સેંટર ફોર કોમ્પ્યુટર ઍન્ડ કોમ્યુનિકેશન્સ ટેકનોલોજી (CCCT). (ATTC) એ બારદંગ, સિંગતમમાં આવેલી છે જ્યારે CCCT ચીસોપાની, નામ્ચીમાં આવેલી છે. ૨૦૦૮માં યાંગાંગમાં સિક્કિમ વિશ્વવિદ્યાપીઠ શરૂ કરવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url = http://www.telegraphindia.com/1080204/jsp/siliguri/story_8858265.jsp | title = Do-it-yourself mantra for varsity | last = Chettri | first = Vivek | date = ૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૦૮ | work = The Telegraph | access-date = ૧૫ મે ૨૦૦૮ | archive-date = 2008-10-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081012112302/http://www.telegraphindia.com/1080204/jsp/siliguri/story_8858265.jsp | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 

==સંદર્ભ==
{{reflist|2}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{Commons category|Sikkim|સિક્કિમ}}
* {{Official website|http://www.sikkim.gov.in/|Official website of the Government of Sikkim}}
* {{cite web | url = http://www.censusindia.gov.in/ | title = Details of the census | archive-url = https://web.archive.org/web/20060619194905/http://www.censusindia.net/profiles/sik.html | archive-date = 2006-06-19 | access-date = 2014-07-05 | url-status = live }}
* [http://sikkim.nic.in/sws/glim_mon.htm &quot;Buddhist Monasteries of Sikkim&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100828072311/http://sikkim.nic.in/sws/glim_mon.htm |date=2010-08-28 }}. Sikkim.nic.in.

{{ભૌગોલિક સ્થાન
|કેન્દ્ર = સિક્કિમ
|ઉત્તર = [[તિબેટ]], [[ચીન]]
|ઈશાન = તિબેટ
|પૂર્વ = {{flag|ભૂતાન}}
|અગ્નિ = {{flag|ભૂતાન}}
|દક્ષિણ = [[પશ્ચિમ બંગાળ]]
|નૈઋત્ય =[[બિહાર]], પશ્ચિમ બંગાળ
|પશ્ચિમ = {{flag|નેપાળ}}
|વાયવ્ય = {{flag|નેપાળ}}
}}

{{ભારત}}

[[શ્રેણી:ભારતનાં રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશો]]
[[શ્રેણી:ઉમદા લેખ]]</text>
      <sha1>imfqs0f7oo96x1o354xmrqgh0vcfoke</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્વામિનારાયણ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4801</id>
    <revision>
      <id>899608</id>
      <parentid>896219</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22805" sha1="f5xgo9e77k8n0jdahiz9y5g9lnj53s8" xml:space="preserve">{{સુધારો}}
{{Infobox religious biography
| other_names        = સહજાનંદ સ્વામી, શ્રીજી મહારાજ, હરિકૃષ્ણ, નારાયણમુની, ન્યાલકરણ, નીલકંઠ વર્ણી, ઘનશ્યામ, સરજુદાસ 
| image              = Swaminarayan, founder of the Swaminarayan Sampradaya.png
| caption            = સહજાનંદ સ્વામી (સ્વામિનારાયણ ભગવાન)
| birth_name         = ઘનશ્યામ પાંડે 
| birth_date         = [[એપ્રિલ ૩|૩ એપ્રિલ]] ૧૭૮૧
| death_date         = [[જૂન ૧|૧ જૂન]] ૧૮૩૦
| birth_place        = [[છપૈયા]], [[ઉત્તર પ્રદેશ]], [[ભારત]]
| death_place        = [[ગઢડા]], [[કાઠીયાવાડ]], [[ગુજરાત]], ભારત
| religion           = [[હિંદુ ]]
|guru                = [[રામાનંદ સ્વામી]]
| resting_place      =ગઢડા દરબાર ગઢ
| philosophy         = [[અક્ષરપુરુષોત્તમ દર્શન]]&lt;ref&gt;https://www.hinduismtoday.com/magazine/educational-insight-akshar-purushottam-school-of-vedanta/&lt;/ref&gt;
|  known_for         = 
| founder            = [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]
| predecessor        = [[રામાનંદ સ્વામી]]
| successor          = [[ગુણાતીતાનંદ સ્વામી]]
| father             = હરિપ્રસાદ પાંડે
| mother             = પ્રેમવતી પાંડે 
| spouse             = 
| children           = 
}}
'''સ્વામિનારાયણ''' અથવા '''સહજાનંદ સ્વામી''' ([[એપ્રિલ ૩|૩ એપ્રિલ]] ૧૭૮૧ - [[જૂન ૧|૧ જૂન]] ૧૮૩૦) [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]ના સ્થાપક તથા ઇષ્ટદેવ છે. 

તેમનું મૂળ નામ ઘનશ્યામ પાંડે હતું અને તેમનો જન્મ [[ઉત્તર પ્રદેશ]]ના [[છપૈયા]] ગામે ૧૭૮૧માં થયો હતો. ૧૭૯૨માં તેમણે પ્રવાસ શરુ કર્યો અને [[હિમાલય]]થી [[કન્યાકુમારી]], [[જગન્નાથપુરી]]થી કાઠીયાવાડ ગુજરાત એમ આખા ભારતમાં પગપાળા યાત્રા કરી. ગુજરાતના લોજપુરમાં યાત્રાવિરામ કર્યો અને [[રામાનંદ સ્વામી]]ને ગુરુ બનાવ્યા. રામાનંદ સ્વામીએ ઉદ્ધવ સંપ્રદાયની ગાદી તેમને સોંપી. તેમણે અનેક ચોર-લુટારાઓનું હૃદયપરિવર્તન કરી ને તેમના હાથમાં માળા પકડાવી, અનેક લોકોને ભક્તિનો રાહ બતાવ્યો. તેમણે અનુયાયીઓને સ્વામિનારાયણ મંત્ર આપ્યો અને સ્વામિનારાયણ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા. આમ ઉદ્ધવ સંપ્રદાય [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]] તરીકે ઓળખાયો.

તેમણે સમાજોત્થાન, વ્યસનમુક્તિ, સ્ત્રી કલ્યાણ, જેવા સામાજિક કાર્યો પણ કર્યા છે. આજે આ સંપ્રદાયમાં લગભગ 2 કરોડ  લોકો જોડાયેલા છે. 

== જન્મ==

[[File:Bhaktimata.jpg|સ્વામિનારાયણ ભગવાનનો જન્મ |thumb]]
[[અયોધ્યા]] પાસે આવેલા [[છપૈયા]] ગામમાં પિતા હરિપ્રસાદ પાંડે (ધર્મદેવના નામે પણ ઓળખાય છે) અને માતા પ્રેમવતી (જે ભકિતમાતા કે મૂર્તિદેવી તરીકે પણ ઓળખાય છે)ના ઘરે સંવત ૧૮૩૭ના [[ચૈત્ર સુદ ૯]] ને [[સોમવાર]], ૩ એપ્રિલ ૧૭૮૧ની રાત્રિએ ૧૦ વાગીને ૧૦ મિનિટે શ્રી સ્વામિનારાયણ ભગવાનનો જન્મ થયો.&lt;ref name = &quot;Williams13&quot;&gt;{{Cite book |last=Williams  |first=Raymond  |year=2001 |title=Introduction to Swaminarayan Hinduism |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-65422-7|page=13 |url=https://archive.org/details/introductiontosw0000will |url-access=registration }}&lt;/ref&gt; વળી યોગાનુયોગે તે દિવસે [[રામનવમી]] પણ હતી. આથી આ દિવસને સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના લોકો સ્વામિનારાયણ જયંતી તરીકે પણ ઉજવે છે.&lt;ref name = &quot;Williams141&quot;&gt;{{Harvnb|Williams|2001|p=141}}&lt;/ref&gt; તેમનું બાળપણમાં નામ ઘનશ્યામ પાડવામાં આવ્યું.&lt;ref name=&quot;Williams13&quot;/&gt; તેમને બે ભાઈઓ હતા, જેમાં મોટાભાઈનું નામ રામપ્રતાપ પાંડે અને નાનાભાઈનું નામ ઇચ્છારામ પાંડે હતું.&lt;ref name=&quot;isbn8190131834&quot;&gt;{{cite book | author=Makarand R. Paranjape | title=Dharma and development: the future of survival | publisher=Samvad India | location= | year=૨૦૦૫ | url=http://books.google.com/?id=SorXAAAAMAAJ&amp;dq=&amp;q=#search_anchor |oclc= |doi= |access-date= ૧૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯|page = ૧૧૧ | isbn=978-81-901318-3-4}}&lt;/ref&gt; 

[[File:Dharmadev and Bhaktimata.jpg|thumb|ધર્મદેવ ઘનશ્યામ ને શાસ્ત્રો ભણાવે છે]]
સ્વામિનારાયણ પાંચ વર્ષનાં થયા ત્યારે પિતા ધર્મદેવે તેમને ભણાવવાનું શરૂ કર્યું. પિતા પાસેથી બાળ ઘનશ્યામ ચાર વેદ, રામાયણ, મહાભારત, શ્રીમદ્ ભાગવતમ્, પુરાણો, શ્રી રામાનુજાચાર્ય પ્રણિત શ્રી ભાષ્ય, યાજ્ઞવલ્ક્ય સ્મૃતિ વગેરે ભણાવ્યા. આ બધાં શાસ્ત્રોનો સાર તેમણે સંગ્રહિત કરી, પોતાને માટે એક ગુટકો બનાવી લીધો.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.co.in/books?id=uscjONr3_MUC&amp;pg=PT26&amp;dq=poor+sahajanand+swami&amp;redir_esc=y&amp;hl=en|title=Let's Know Gods &amp; Goddesses of India|last=Gupta|first=M.|date=2004-12|publisher=Star Publications|isbn=978-81-7650-091-3|language=en}}&lt;/ref&gt;

== યોગી રૂપે યાત્રા ==

[[File:BAPS Mandir LA 25.jpg|thumb|નીલકંઠ વર્ણી રૂપે સ્વામિનારાયણ]]
માતા અને પિતાનાં દેહોત્સર્ગ બાદ અગિયાર વર્ષના બાળ ઘનશ્યામ ગૃહત્યાગ કરીને વન વિચરણ કરવા નીકળી પડ્યા. વનવિચરણ દરમિયાન ઘનશ્યામનો તપસ્વીના જેવો વેષ હોવાથી તેઓ નીલકંઠ તરીકે ઓળખાયા. નીલકંઠવર્ણીએ સાત વર્ષ સુધી દેશનાં જુદાજુદા વિભાગોમાં પગપાળા પ્રવાસ કર્યો. સૌ પ્રથમ તેઓ હિમાલયમાં પુલહાશ્રમમાં ગયા. ત્યાર બાદ બુટોલપત્તન થઇ આગળ જતાં [[નેપાળ]]માં ગોપાળ યોગીનો મેળાપ થયો. તેમની પાસે એક વર્ષ રહી અષ્ટાંગ યોગ શીખ્યા. ત્યાર બાદ તેમણે વિવિધ ક્ષેત્રોમાં ફરી અનુયાયીઓ બનાવ્યા અને અંતે [[રામાનંદ સ્વામી]] સાથે મેળાપ થયો.ગૃહત્યાગ કરી વનમાં અને આખા ભારતનાં તીર્થોમાં આશરે ૧૨૦૦૦ કિ.મી.નું પગપાળા વિચરણ કર્યું અને [[પીપલાણા]] મુકામે રામાનંદ સ્વામી પાસેથી વિ.સં ૧૮૫૭ની [[કારતક સુદ ૧૧|કારતક સુદ અગિયારસ]]ને ૨૮ ઓક્ટોબર ૧૮૦૦ના રોજ તેમણે દીક્ષા લીધી. રામાનંદ સ્વામીએ સહજાનંદ સ્વામી અને નારાયણમુનિ એમ બે નામ પાડયાં અને પોતાની સેવામાં રાખ્યા.

== રામાનંદ સ્વામી દ્વારા દિક્ષા ==
ગુરુ રામાનંદ સ્વામીએ નીલકંઠવર્ણીને વિ.સં. ૧૮૫૭ કાર્તિક સુદી એકાદશીને દિવસે (તા. ૨૮-૧૦-૧૮૦૦) મહાદિક્ષા આપી અને તેમનાં સહજાનંદ સ્વામી તથા નારાયણ મુનિ એમ બે નામ પાડ્યાં. મહાદિક્ષા આપ્યા પછી ગુરુ રામાનંદ સ્વામીએ વિ.સં. ૧૮૫૮ કાર્તિક સુદી એકાદશી (તા. ૧૬-૧૧-૧૮૦૧)નાં રોજ પોતાના આશ્રિતો-અનુયાયીઓ સમક્ષ પોતે સ્થાપેલા ઉદ્ધવ સંપ્રદાયનું આચાર્યપદ સહજાનંદ સ્વામીને સોંપતા [[જેતપુર]]માં તેમને પોતાની ગાદી સુપ્રત કરી. સહજાનંદ સ્વામીએ ગુરુને પ્રણામ કર્યા ત્યારે રામાનંદ સ્વામીએ પ્રસન્ન થઇને વરદાન માગવા કહ્યું ત્યારે સહજાનંદ સ્વામીએ આ બે વરદાન માગ્યાં:

* તમારા ભક્તને એક વીંછીનું દુ:ખ થવાનું હોય તો તેને બદલે એ દુ:ખ મને ભલે રુંવાડે રુંવાડે કોટિગણું થાઓ પણ તે ભક્તને ન થાઓ.
* તમારા ભક્તનાં કર્મમાં રામપાત્ર આવવાનું લખ્યું હોય તો તે રામપાત્ર મને આવો પણ તે ભક્ત અન્નવસ્ત્રે દુ:ખી ન થાઓ.

== સંપ્રદાયના આચાર્ય તરીકે સ્વામિનારાયણ ==

[[File:Lord Swaminarayan writing the Shikshapatri.jpg|શિક્ષાપત્રીનું લેખન કરતા સ્વામિનારાયણ|thumb]]
સંવત ૧૮૫૮ (ઇ.સ.૧૮૦૧) માગશર સુદ-૧૩ના રોજ [[રામાનંદ સ્વામી]] અંતર્ધાન થયા. ત્યાર બાદ સહજાનંદ સ્વામીએ [[ફરેણી]]&lt;nowiki/&gt;માં પોતાની પહેલી સભા ભરી અને પોતાના અનુયાયીઓને &quot; સ્વામિનારાયણ &quot; મંત્ર નું ભજન કરવાનું કહ્યું. ત્યારથી ઉદ્ધવ સંપ્રદાય [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]] તરીકે ઓળખાયો. ત્યારથી સ્વામી સહજાનંદ ભગવાન સ્વામિનારાયણ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયા.સ્વામી ને કાઠીદરબારો સાથે વઘારે સમય રેહતા એટલે કાઠીયા ભગવાન તરીકે પણ ઓળખાયા એ અરસામાં [[વડતાલ (તા. નડીઆદ)|વડતાલ]]નો જૉબનપગી, [[ઉપલેટા]]નો વેરાભાઈ જેવા ભયંકર લૂંટારાઓને સ્વામિનારાયણે પોતાના અનુયાયી બનાવ્યા. બાળકીઓને દૂધ પીતી કરવાના રિવાજ સામે શ્રી સ્વામિનારાયણે લાલબત્તી ધરી અને અનેકને સમજાવી સમાજમાંથી આ પ્રથા નાબૂદ કરવાની ચળવળ જગાવી. વળી તેમણે સતી પ્રથા, પશુબલિ, તાંત્રિક વિધિ, અસ્પૃશ્યતા અને વ્યસનોનો પણ વિરોધ કર્યો. તેમણે ૧૨૦૦થી પણ વધુ સંતોને દિક્ષા આપી અને અનેક અનુયાયીઓ બનાવ્યા. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના પ્રથમ મંદિરની સ્થાપના [[અમદાવાદ]]&lt;nowiki/&gt;માં કરવામાં આવી. આ મંદિરમાં [[નરનારાયણ]] દેવની સ્થાપના કરી.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=સર્વાવતારી ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણ – જીવન ચરિત્ર – શ્રી સ્વામિનારાયણ મંદિર વઢવાણ ધામ|url=https://wadhwanmandir.org/%e0%aa%b8%e0%aa%b0%e0%ab%8d%e0%aa%b5%e0%aa%be%e0%aa%b5%e0%aa%a4%e0%aa%be%e0%aa%b0%e0%ab%80-%e0%aa%ad%e0%aa%97%e0%aa%b5%e0%aa%be%e0%aa%a8-%e0%aa%b6%e0%ab%8d%e0%aa%b0%e0%ab%80-%e0%aa%b8%e0%ab%8d/|access-date=2023-06-24|language=en-US}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ત્યાર બાદ [[વડતાલ]],[[ધોલેરા]],[[ભુજ]],[[જૂનાગઢ]] અને [[ગઢડા]]માં પણ શિખરબદ્ધ મંદિરો બનાવ્યા. તેમના આવા પ્રયાસોને લીધે ગૂજરાતમાં સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાયનો ખુબ વિકાસ થયો.

== દેહત્યાગ ==
સંપ્રદાયના ગ્રંથો મુજબ જ્યારે સ્વામિનારાયણ ભગવાનને એમ લાગ્યું કે પોતાના અવતાર લીધાના તમામ ઉદ્દેશ્યો પૂર્ણ થઈ ગયા છે, ત્યારથી તેમણે અન્ન જળ નો ત્યાગ કરી દિધો, વિચરણ કરવાનું પણ બંધ કરી દીધુ.અંતિમ દિવસોમાં તેઓ માત્ર પોતાના આચાર્યો અને [[ગુણાતીતાનંદ સ્વામી]],[[ગોપાળાનંદ સ્વામી]] વગેરે સંતોને જ મળતા અને તેમને ઉપદેશ આપતા.

સંવત ૧૮૮૩, જેઠ સુદ દશમ (૧ જૂન, ૧૮૩૦) ના દિવસે તેમણે યોગિક કળા દ્વારા પોતાના ભોતિક દેહનો ત્યાગ કરી દિધો.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bhagwan Swaminarayan - His Life and Work|url=http://www.swaminarayan.org/lordswaminarayan/index.htm|access-date=2023-06-25|website=www.swaminarayan.org}}&lt;/ref&gt; [[ગઢડા]]ના દરબાર શ્રી દાદા બાપુ ખાચર ની લક્ષ્મીવાડી ખાતે [[રઘુવીરજી મહારાજ|રઘુવીરજી]] અને અયોધ્યા પ્રસાદ દ્વારા તેમની અંતિમ વિધિ થઈ.અનુયાયીઓ આ દિવસને તેમના સ્વધામગમન દિન તરીકે ઉજવે છે. સાંપ્રદાયિક ગ્રંથો મુજબ ભગવાન સ્વામિનારાયણે ધામગમન પહેલા સંપ્રદાયનું સંચાલન કરવાની જવાબદારી ધર્મવંશી આચાર્યોને સોપી હતી, જ્યારે [[ગુણાતીતાનંદ સ્વામી]], [[ગોપાળાનંદ સ્વામી]]ને પોતાનો આધ્યાત્મિક વારસો આપ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Gunatitanand Swami's Life - &quot;I Dwell in you Eternally&quot;|url=http://www.swaminarayan.org/gunatitanandswami/life/26.htm|access-date=2023-06-25|website=www.swaminarayan.org}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=SMVS Swaminarayan Sanstha|url=https://www.smvs.org/spiritual-succession/bhagwan-swaminarayan/parichay|access-date=2023-06-25|website=www.smvs.org|language=en|archive-date=2023-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20230625121953/https://www.smvs.org/spiritual-succession/bhagwan-swaminarayan/parichay|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જોકે આ વિષય પર વિદ્વાનો ના અલગ અલગ મત છે.


== અવતાર તરીકે માન્યતા અને અનુયાયીઓ==
સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ તેમને વિષ્ણુ ભગવાનના અવતાર માને છે અને તેમના કાર્યોને કલિયુગનો ઉદ્ધાર માને છે. 

[[ચિત્ર:NarNarayan-Kalupur.jpg|thumb|150px|right|નરનારાયણ દેવ, કાલુપુર, અમદાવાદ]] 
રેમન્ડ વિલીયમ્સ નામના ઇતિહાસવિદ્‌ની નોંધ મુજબ જ્યારે સ્વામિનારાયણ મૃત્યુ પામ્યા ત્યારે તેમના અનુયાયીઓની સંખ્યા બસો અઠાવન હતી અને આજે આ સંખ્યા બાર લાખ જેવી છે.&lt;ref&gt;{{Harvnb|Williams|2001|p=68}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;isbn1576079058&quot;&gt;{{cite book | author=Rinehart, Robin|title=Contemporary Hinduism | publisher=ABC-CLIO | location= | year=૨૦૦૪ | url=http://books.google.com/?id=hMPYnfS_R90C&amp;pg=PP1&amp;dq=Contemporary+Hinduism |oclc= |doi= |access-date= ૧૦ મે ૨૦૦૯|page = ૨૧૫ | isbn=978-1-57607-905-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Marcus J. Banks (1985). Review: ''A New Face of Hinduism: The Swaminarayan Religion''. By Raymond Brady Williams. Cambridge University Press: Cambridge, 1984. Pp. xiv, 217. ''Modern Asian Studies'' 19'' pp 872-874&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;express&quot;&gt;{{cite news|title=Niche Faiths|url=http://www.indianexpress.com/news/niche-faiths/31939/4|publisher=Indian Express|date=૨૬ મે ૨૦૦૭|access-date=૬ મે ૨૦૦૯}}&lt;/ref&gt;. વચનામૃતમાં તેમણે જણાવ્યા મુજબ, મનુષ્ય ભગવાનને પ્રત્યક્ષ જોઈ નથી શકતો તેથી ભગવાન અવતાર લઈ તેને દર્શન આપે છે.&lt;ref name=&quot;isbn0813540682&quot;&gt;{{cite book | author= Carl Olson | title=The many colors of Hinduism: a thematic-historical introduction | publisher=Rutgers University Press | location= | year=૨૦૦૭ | url=http://books.google.com/?id=RVWKClYq4TUC&amp;dq= |isbn=0-8135-4068-2 |oclc= |doi= |access-date= ૧૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯|page = ૩૩૬}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name = &quot;Williams17&quot;&gt;{{Harvnb|Williams|2001|p=17}}&lt;/ref&gt;. સાંપ્રદાયિક વાર્તા મુજબ [[દુર્વાસા]]ઋષિના શ્રાપ ને લીધે શ્રીહરિએ સ્વામિનારાયણ રુપે અવતાર લીધો એવું કહેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.swaminarayan.info/Detail.aspx?ID=JgBJAEQAPQAxADUA-fvGNVxmMIs0%3d|title= Bhagwan Swaminarayan Introduction: Badrikashram Sabha|year=૨૦૦૮|publisher=Ahmedabad Gadi Official site|access-date= ૧૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯}} {{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૦|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; વળી, કેટલાક અનુયાયીઓ તેમને [[કૃષ્ણ]]ના અવતાર પણ ગણાવે છે&lt;ref name= isbn0813540682/&gt;. સ્વામિનારાયણે પોતાને જ રેજીનાલ્ડ હેબર અને લોર્ડ બિશપ સમક્ષ કલકત્તા ખાતે ભગવાનનો અંશ ગણાવ્યા હતા.&lt;ref name=&quot;isbn0754638561&quot;&gt;{{cite book | author=Raymond Brady Williams | title=Williams on South Asian religions and immigration | publisher= | location= | year=૨૦૦૪ | url=http://books.google.com/?id=nkVBOfE1KkAC&amp;dq=swaminarayan+mandir+bhuj |oclc= |doi= |access-date= ૭ મે ૨૦૦૯ | isbn=978-0-7546-3856-8|page = 81}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name = &quot;Williams96&quot;&gt;{{Harvnb|Williams|2001|p=96}}&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભ==
{{Reflist|2}}

{{સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય}}

[[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]</text>
      <sha1>f5xgo9e77k8n0jdahiz9y5g9lnj53s8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>આસારામ બાપુ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5687</id>
    <revision>
      <id>899570</id>
      <parentid>850288</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:46:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>86350</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* વિવાદ */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s)</comment>
      <origin>899570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9587" sha1="oelsbxgihubia7rk792351vmfoo5x92" xml:space="preserve">{{નિષ્પક્ષતા}}
{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''આસારામ''' (જેઓ '''આસારામ બાપુ''' તરીકે જાણીતા છે) [[ગુજરાત]]&lt;nowiki/&gt;માં એક વિવાદાસ્પદ સંત છે. ગુજરાત રાજ્યમાં તેમના અસંખ્ય ભક્તો અને આશ્રમો આવેલા છે. જેમાં [[મોટેરા (તા. ગાંધીનગર)|મોટેરા]] ખાતેનો આશ્રમ આસારામના ભક્તો માટે મહત્વનો છે.

== જીવન ==
===જન્મ===
આસારામનો જન્મ હાલના [[પાકિસ્તાન]]ના [[સિંધ]] પ્રાંતના નવાબશાહ જિલ્લામાં [[સિંધુ|સિંધુ નદી]]ના કિનારે આવેલા બેરાણી ગામમાં નગરશેઠ થાઉમલજી સિરુમલાનીના ઘરે તારીખ [[એપ્રિલ ૧૭|૧૭ એપ્રિલ]] ૧૯૪૧&lt;ref name=&quot;Daily Bhaskar 22 Aug 2013&quot;&gt;{{cite news|url=http://daily.bhaskar.com/article/GUJ-AHD-coal-seller-harpalani-turned-asaram-bapu-faces-new-allegations-4354473-NOR.html|title=Coal-seller Harpalani turned Asaram ‘bapu’ faces new allegations|last=|first=|date=૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩|work=|newspaper=Daily Bhaskar|archive-url = https://web.archive.org/web/20141217145401/https://daily.bhaskar.com/news/GUJ-AHD-coal-seller-harpalani-turned-asaram-bapu-faces-new-allegations-4354473-NOR.html|archive-date=૧૭ ડિસેમ્બર ૨૦૧૪|access-date=૩૧ ડિસેમ્બર ૨૦૧૮|via=}}&lt;/ref&gt; (વિક્રમ સંવત ૧૯૯૮ની [[ચૈત્ર વદ ૬|ચૈત્ર વદ છઠ્ઠ]])ના દિવસે થયો હતો. તેમની માતાનું નામ મહંગીબા છે.&lt;ref name=IBNLive&gt;{{cite news|title=Asaram worked at a tea stall before he became a 'godman'|url=http://ibnlive.in.com/news/asaram-worked-at-a-tea-stall-before-he-became-a-godman/418345-3-239.html|access-date=૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩|newspaper=IBNLive|date=૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૩|archive-date=2013-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20130903101325/http://ibnlive.in.com/news/asaram-worked-at-a-tea-stall-before-he-became-a-godman/418345-3-239.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; એ સમયે નામકરણની વિધિમાં તેમનું નામ આસુમલ રાખવામા આવ્યુ હતું. તેમનું કુટુંબ [[સિંધી લોકો|સિંધી]] છે.

===બાળપણ===
આસારામનું બાળપણ સંઘર્ષોથી ભરપુર હતું. અખંડ ભારતની વિભાજન વેળાની મુશ્કેલ પરિસ્થિતીનો સામનો કરતા-કરતા તેમનું પરિવાર પોતાની ભરપુર ચલ અને અચલ સંપતિ છોડી ને [[અમદાવાદ]] શહેરમાં ઇ.સ. ૧૯૪૭ માં આવ્યું. પોતાના ધન-વૈભવ છુટી જવાના કારણે આ પરિવાર આર્થિક વિષમતાના ચક્રવ્યુહમાં ફસાઇ ગયુ, પરંતુ કોઇ પણ રીતે આજીવિકા ચલાવવા માટે થાઉમલજીએ લાકડા અને કોલસાનો ધંધો શરુ કર્યો અને તેનાથી આ પરિવારની આર્થિક પરિસ્થિતીમાં સુધારો આવવા લાગ્યો.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://aajtak.intoday.in/story/asaram-profile-1-740713.html | title=जब मोदी से बोले आसाराम, ‘देखें तुम्‍हारी गद्दी कब तक और कैसे रहती है | work=Aaj Tak | access-date=૨ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૩}}&lt;/ref&gt;

===શિક્ષા===
આસુમલની શરુઆતની શિક્ષા [[સિંધી ભાષા]]માં ચાલુ થઇ. ત્યાર બાદ તેમને સાત વર્ષની ઊમરે પ્રાથિમક શિક્ષણ માટે જયહિન્દ હાઇસ્કુલ, [[મણીનગર, અમદાવાદ]]માં પ્રવેશ અપાવવામાં આવ્યો. તેમની અદભૂત સ્મરણ શક્તિને કારણે તેઓ શિક્ષકો દ્વારા શિખવવામા આવેલી કવિતા, [[ગીત]] કે અન્ય પાઠો તુરંત જ અક્ષરશઃ યાદ રાખીને સંભાળાવી દેતા હતા. વિધ્યાલયમાં બપોરની રિસેસના સમય દરમ્યાન બાળક આસુમલ રમવા-કુદવામાં અને ગપ્પાબજીમાં સમય નહી વેડફતા, એકાંતમાં કોઇ વૃક્ષ નીચે બેસીને ઇશ્વરનાં ધ્યાનમાં તલ્લિન થઇ જતા હતા.{{સંદર્ભ}}

== વિવાદ ==
સગીર વયની યુવતીઓ સાથે જાતીય દુર્વ્યવહાર કરવાના આક્ષેપોને લઈને આસારામ હાલમાં કારાવાસમાં છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sandesh.com/article.aspx?newsid=2872640 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2013-10-05 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304225036/http://www.sandesh.com/article.aspx?newsid=2872640 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વધુમાં તેઓ યુવતીઓને પણ જાતિયતાવર્ધક દવા પીવડાવતાં હોવાનું &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/|title=Gujarati News - News in Gujarati - Gujarati News Paper - ગુજરાતી સમાચાર - Divya Bhaskar|website=divyabhaskar|language=gu|access-date=2018-12-30}} &lt;/ref&gt; અને ૬૦ અને ૭૦ ના દાયકામાં [[સાબરમતી નદી]]ના પટમાં દેશી દારૂ ગાળવાની ભઠ્ઠીમાંથી નિયમિત રૂપે દેશી દારૂના કેરબા વેચાતા લઈ જતા હોવાના &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/MGUJ-AHM-asaram-bapu-wine-ahmedabad-4362682-PHO.html|title='આસારામ મારે ત્યાંથી રોજ દેશી દારૂના કેરબા લઈ જતા હતા'|date=2013-09-01|website=divyabhaskar|language=gu|access-date=2018-12-30}}&lt;/ref&gt; પણ અહેવાલો જાહેર થયા છે.

હાલમાં આસારામ [[જોધપુર]] પોલીસની તપાસ હેઠળ છે અને કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ નિવારવા જાણીતા ધારાશાસ્ત્રી રામ જેઠમલાણીનો સહયોગ લઇ રહ્યા છે. દિપેશ-અભિષેક અપમૃત્યુ પ્રકરણમાં તેઓની ભૂમિકા મહત્વની કહેવાતી હોઈ હાલ તેઓની સામે અમદાવાદની ચીફ મેટ્રોપોલીટન કોર્ટ દ્વારા બિનજામીનપાત્ર વોરંટ રજુ કરવામાં આવેલ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/MGUJ-AHM-c-69-960350-NOR.html|title=સે અકસ્માતમાં ઘવાયેલી|date=2013-10-05|website=divyabhaskar|language=gu|access-date=2018-12-30}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; આસારામ અને તેના પુત્ર નારાયણ સાંઈ સામે તેમના આશ્રમમાં જીવન ગુજારતી બે બહેનોએ લાંબા સમય સુધી શારીરિક શોષણની ફરિયાદ [[સુરત]]ના જહાંગીરપુરા પોલીસ સ્ટેશનમાં દાખલ કરી છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2013-10-06 |title=આસારામ, નારાયણ સાંઈ પર સુરતમાં બળાત્કારનો કેસ દાખલ |url=https://www.divyabhaskar.co.in/article-ht/DGUJ-SUR-new-case-against-asaram-bapu-latest-news-4394959-NOR.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403171647/https://www.divyabhaskar.co.in/article-ht/DGUJ-SUR-new-case-against-asaram-bapu-latest-news-4394959-NOR.html |archive-date=2023-04-03 |access-date=2026-03-31 |work=Divya Bhaskar |language=gu}}&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:આખ્યાનકાર]]
[[શ્રેણી:૧૯૪૧માં જન્મ]]</text>
      <sha1>oelsbxgihubia7rk792351vmfoo5x92</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ગોરખપુર જિલ્લો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5736</id>
    <revision>
      <id>899571</id>
      <parentid>889681</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>কল্কি</username>
        <id>86350</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* વસ્તી */ converted bare url(s) into full bibliographic citation(s)</comment>
      <origin>899571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13958" sha1="t8hizfwhitbw3yggvrdkp9tzi1qlkhe" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = ગોરખપુર જિલ્લો
| settlement_type                 = ઉત્તર પ્રદેશનો જિલ્લો
| total_type                      = કુલ
| native_name                     = 
| image_map                       = India Uttar Pradesh districts 2012 Gorakhpur.svg
| map_caption                     = ગોરખપુર જિલ્લાનું ઉત્તર પ્રદેશમાં સ્થાન
| coordinates                     = 
| coor_pinpoint                   = ગોરખપુર
| subdivision_type                = દેશ
| subdivision_name                = {{IND}}
| subdivision_type1               = રાજ્ય
| subdivision_name1               = [[ઉત્તર પ્રદેશ]]
| subdivision_type2               = પ્રાંત
| subdivision_name2               = [[ગોરખપુર પ્રાંત|ગોરખપુર]]
| established_title               = સ્થાપના
| established_date                = 
| seat_type                       = મુખ્યમથક
| seat                            = [[ગોરખપુર]]
| parts_type                      = તાલુકાઓ
| parts_style                     = para
| p1                              = ૭
| area_total_km2                  = 3448
| area_footnotes                  = &lt;ref name=&quot;gkp&quot;&gt;{{cite web|url=http://gorakhpur.nic.in/|title=Gorakhpur|access-date=26 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| population_as_of                = ૨૦૧૧
| population_total                = 4440895&lt;ref name=&quot;Merged&quot;&gt;{{Cite news|url=https://gorakhpur.nic.in/demography/ |title=NIC GORAKHPUR 2011 CENSUS|access-date=19 May 2021 |work=Government of India, NIC|date=2020}}&lt;/ref&gt;
| population_footnotes            = 
| population_urban                = 673,500 અંદાજિત
| population_density_km2          = 1287.9
| demographics_type1              = વસ્તી વિષયક
| demographics1_title1            = સાક્ષરતા
| demographics1_info1             = 77.83%
| demographics1_title2            = લિંગ પ્રમાણ
| demographics1_info2             = 950
| leader_title                    = [[લોક સભા|લોક સભા મતવિસ્તારો]]
| leader_name                     = ગોરખપુર, બાંસગાંવ
| timezone1                       = [[ભારતીય માનક સમય|IST]]
| utc_offset1                     = +૫:૩૦
| registration_plate              = UP-53
| blank_name_sec1                 = મુખ્ય ધોરીમાર્ગો
| blank_info_sec1                 = NH 28, NH 233B, NH 29
| website                         = {{URL|https://gorakhpur.nic.in}}
}}
'''ગોરખપુર જિલ્લો''' ભારતના [[ઉત્તર પ્રદેશ]] રાજ્યમાં આવેલા કુલ ૭૫ (પંચોતેર) જિલ્લાઓ પૈકીનો એક જિલ્લો છે. તે ઉત્તર પ્રદેશનો એક મુખ્ય અને સૌથી મોટા જિલ્લાઓમાંનો એક છે. [[ગોરખપુર]] શહેર જિલ્લાનું વહીવટી મુખ્ય મથક છે.

== ઇતિહાસ ==
ઇ.સ. ૧૮૦૧માં આ જિલ્લો અવધના નવાબ દ્વારા બ્રિટિશ ઇસ્ટ ઇન્ડિયા કંપનીને સોંપવામાં આવેલ વિસ્તારનો ભાગ હતો. ગોરખપુર જિલ્લાની રચના તેના પછી તરફ કરવામાં આવી હતી. ૧૮૧૩માં નેપાળી ગુરખાઓના આક્રમણને કારણે ૧૮૧૪નું અંગ્રેજ-ગુરખા યુદ્ધ થયું હતું, જે ૧૮૧૬ સુધી ચાલ્યું હતું અને તેમાં ગુરખાઓએ થોડો વિસ્તાર મેળવ્યો હતો. ઇ.સ. ૧૮૨૯માં ગોરખપુર પ્રાંતની રચના આઝમગઢ અને આર.એમ. જિલ્લાઓ સાથે કરવામાં આવી હતી. ૧૮૫૭ના વિપ્લવ દરમિયાન મહંમદ હસને થોડો સમય માટે આ વિસ્તાર પર કબ્જો મેળવ્યો હતો પરંતુ અંગ્રેજ અને ગુરખા સેનાઓએ ઉત્તરમાં જંગ બહાદુર અને દક્ષિણમાં કર્નલ રોક્રોફ્ટના નેતૃત્વમાં ફરીથી વિજય મેળવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_340.gif|title=Imperial Gazetteer2 of India, Volume 12, page 334 -- Imperial Gazetteer of India -- Digital South Asia Library|website=dsal.uchicago.edu|access-date=૨૬ માર્ચ ૨૦૧૮|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029221459/https://dsal.uchicago.edu/reference/gazetteer/pager.html?objectid=DS405.1.I34_V12_340.gif|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ભૂગોળ ==
ગોરખપુર જિલ્લો અક્ષાંશ 26°46N અને રેખાંશ 83°22E વચ્ચે સ્થિત છે. જિલ્લાનો કુલ વિસ્તાર ૩૩૨૧ ચો.કિમી. છે. તેની ઉત્તરમાં [[મહારાજગંજ જિલ્લો]], પૂર્વમાં [[કુશીનગર જિલ્લો|કુશીનગર]] અને [[દેવરિયા જિલ્લો|દેવરિયા]] જિલ્લાઓ, દક્ષિણમાં [[આંબેડકર નગર જિલ્લો|આંબેડકર નગર]], [[આઝમગઢ જિલ્લો|આઝમગઢ]] અને [[મઊ જિલ્લો|માઉ]] જિલ્લાઓ અને પશ્ચિમમાં [[સંત કબીર નગર જિલ્લો]] આવેલ છે. ગોરખપુર જિલ્લો [[ગોરખપુર પ્રાંત|ગોરખપુર પ્રાંતમાં]] આવેલો છે.&lt;ref name=&quot;sonu&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gorakhpur.nic.in/|title=Gorakhpur|access-date=૫ ઓગસ્ટ ૨૦૧૦|archive-date=2019-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190412105421/https://gorakhpur.nic.in/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== વહીવટ ==
ગોરખપુર જિલ્લો સાત તાલુકાઓનો સમાવેશ કરે છે:&lt;ref name=&quot;admin&quot;&gt;{{Cite web|url=http://gorakhpur.nic.in/administ.htm|title=ADMINISTRATION|website=gorakhpur.nic.in|access-date=૨૬ માર્ચ ૨૦૧૮|archive-date=2018-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20180320060012/http://gorakhpur.nic.in/administ.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* કેમ્પીઅરગંજ
* સાંજવા
* સદર
* ચૌરી ચોરા
* બાંસગાંવ
* ખાજની
* ગોલા

વધુમાં તેને ૧૯ સંચાલન વિભાગોમાં વહેંચવામાં આવ્યો છે:&lt;ref name=&quot;admin&quot; /&gt;

* પાલી
* પિરૌલી
* સાંજવા
* ખાજની
* ચારગાવા
* ભથાત
* ઘાઘા
* ગોલા
* કૌરી રામ
* બાંસગાંવ
* પિપરીચ
* બ્રહ્મપુર
* સરદારનગર
* ઉરુવા
* બારહાલગંજ
* બેલઘાટ
* ખોરદાર
* કેમ્પીઅરગંજ
* જુંગલ કૌડીઆ

જિલ્લામાં ગોરખપુર એક માત્ર નગરપાલિકા છે. સાત નગરપંચાયતોમાં પિપરીચ, ગોલા, મુન્દેરા બજાર, પાપે ગંજ, સાંજવા, બરહાલ ગંજ અને બાનીગાંવનો સમાવેશ થાય છે.

== અર્થતંત્ર ==
ઇ.સ. ૨૦૦૬માં પંચાયતી રાજ મંત્રાલય દ્વારા દેશના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી પછાત ૨૫૦ જિલ્લાઓમાં ગોરખપુર જિલ્લાનો સમાવેશ કરાયો હતો. તે ''બેકવર્ડ રિજીયન્સ ગ્રાંટ ફંડ પ્રોગ્રામ'' (BRGF)માંથી ભંડોળ મેળવતા દેશના ૩૪ જિલ્લાઓમાંથી એક છે.&lt;ref name=&quot;brgf&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme|last=Ministry of Panchayati Raj|date=૮ સપ્ટેમ્બર ૨૦૦૯|publisher=National Institute of Rural Development|archive-url = https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|archive-date=૫ એપ્રિલ ૨૦૧૨|url-status = dead|access-date=૨૭ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧}}&lt;/ref&gt;

== વસ્તી ==
{{bar box
|title=ગોરખપુર જિલ્લામાં ધર્મ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gorakhpur District Religion Data - Hindu/Muslim |url=https://www.census2011.co.in/data/religion/district/559-gorakhpur.html |access-date=2026-03-31 |website=www.census2011.co.in |language=en}}&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ધર્મ]
|right1=ટકા
|float=right
|bars=
{{bar percent|[[હિંદુ]]|#FF6600|90.28}}&lt;!-- Please do not change any of these numbers without adding a reference to back it up --&gt;
{{bar percent|[[ઇસ્લામ]]|#009000|9.09}}
{{bar percent|અન્ય|#808080|0.63}}
}}
૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરી અનુસાર ગોરખપુર જિલ્લાની વસ્તી ૪૪,૪૦,૮૯૫ છે,&lt;ref name=&quot;districtcensus&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/district.php|title=District Census 2011|year=૨૦૧૧|publisher=Census2011.co.in|access-date=૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧}}&lt;/ref&gt; જે [[ક્રોએશિયા]]&lt;ref name=&quot;cia&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|title=Country Comparison:Population|last=US Directorate of Intelligence|access-date=૧ ઓક્ટોબર ૨૦૧૧|quote=Croatia 4,440,895 July 2011 est.|archive-date=2011-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; અથવા [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા|અમેરિકાના]] કેન્ટુકી રાજ્ય જેટલી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|title=2010 Resident Population Data|publisher=U. S. Census Bureau|archive-url = https://web.archive.org/web/20110721072426/http://2010.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|archive-date=૨૧ જુલાઇ ૨૦૧૧|url-status = dead|access-date=૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧|quote=Kentucky 4,440,895}}&lt;/ref&gt; ભારતના કુલ ૬૪૦ જિલ્લાઓમાંથી વસ્તી અનુસાર તે ૪૦મો ક્રમ ધરાવે છે. જિલ્લો ૧૩૩૭ વસ્તી ગીચતા ધરાવે છે. ૨૦૦૧-૨૦૧૧ના દાયકા દરમિયાન તેનો વસ્તી વૃદ્ધિ દર ૧૭.૮૧% હતો. ગોરખપુર જિલ્લામાં જાતિ પ્રમાણ દર ૧૦૦૦ પુરુષોએ ૯૪૪ સ્ત્રીઓનું છે, અને સાક્ષરતા દર ૭૦.૮૩% છે.

=== ભાષાઓ ===
ગોરખપુરમાં [[હિંદી ભાષા|હિન્દી ભાષા]] બોલતા ૪૦ લાખ લોકો છે. ભોજપુરી અને દેવનાગરી લિપીની ભાષાઓ પણ અહીં બોલાય છે.&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia | editor = M. Paul Lewis | encyclopedia = Ethnologue: Languages of the World | title = Bhojpuri: A language of India | url = http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=bho | access-date = ૩૦ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૧ | edition = 16th | year = ૨૦૦૯ | publisher = SIL International | location = Dallas, Texas}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{અધિકૃત વેબસાઇટ|https://gorakhpur.nic.in/}}
* {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}}

{{ભૌગોલિક સ્થાન
|કેન્દ્ર = ગોરખપુર જિલ્લો
|ઉત્તર = [[મહારાજગંજ જિલ્લો]]
|ઈશાન = [[કુશીનગર જિલ્લો]]
|પૂર્વ = [[દેવરિયા જિલ્લો]]
|અગ્નિ = [[મઊ જિલ્લો]]
|દક્ષિણ = [[આઝમગઢ જિલ્લો]]
|નૈઋત્ય = રાજે સુલ્તાનપુર
|પશ્ચિમ = [[સંત કબીર નગર જિલ્લો]]
|વાયવ્ય = [[સિદ્ધાર્થનગર જિલ્લો]]
}}

{{ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ}}

[[શ્રેણી:ઉત્તર પ્રદેશના જિલ્લાઓ]]</text>
      <sha1>t8hizfwhitbw3yggvrdkp9tzi1qlkhe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મિઝો ભાષા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6310</id>
    <revision>
      <id>899566</id>
      <parentid>858225</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:45:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2660" sha1="014966q6q5mxckhfodk81nzgfbdx4ty" xml:space="preserve">{{Infobox language
| name = મિઝો
| nativename = ''મિઝો તાવંગ''
| states = [[ભારત]], [[બાંગ્લાદેશ]], [[બર્મા]]
| region = [[મિઝોરમ]], [[ત્રિપુરા]], [[આસામ]], [[મણીપુર]], [[મેઘાલય]], [[નાગાલેંડ]]
| ethnicity = મિઝો લોકો
| speakers = 830,846
| date = ૨૦૧૧ વસ્તીગણતરી
| ref =&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language_MTs.html|title=Statement 1: Abstract of speakers' strength of languages and mother tongues – 2011|publisher=Office of the Registrar General &amp; Census Commissioner, India|website=www.censusindia.gov.in|access-date=7 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| familycolor = સિનો-તિબેટી
| fam2 = કુકી-ચિન-મિઝો
| fam3 = મધ્ય
| script = બંગાળી-આસામી લિપી, લેટિન&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mizo |url=https://www.ethnologue.com/language/LUS |website=Ethnologue |access-date=24 July 2019 |language=en}}&lt;/ref&gt;
| nation = {{IND}}
* મિઝોરમ
| iso2 = lus
| iso3 = lus
| glotto = lush1249
| glottorefname = Mizo
| map =
| mapsize = 150px
| mapcaption = 
}}
'''મિઝો''' [[ભારત]] દેશના પૂર્વ ભાગમાં આવેલા [[મિઝોરમ]] રાજ્યની એક ભાષા છે. ભારતમાં મિઝોરમ, બર્મા અને બાંગ્લાદેશના અમુક વિસ્તારોમાં આ ભાષા બોલવામાં આવે છે. મિઝો ભાષા મિઝોરમ રાજ્યની મુખ્ય ભાષા છે. આ ભાષાને લુશાઇ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Lalthangliana&quot;&gt;[http://www.vanglaini.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12917:mizo-tihin-tawng-a-nei-lo-tih-kha&amp;catid=105:articles&amp;Itemid=466/ Lalthangliana, B., ''&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt;Mizo tihin ṭawng a nei lo&lt;nowiki&gt;'&lt;/nowiki&gt; tih kha''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113115510/https://www.vanglaini.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=12917%3Amizo-tihin-tawng-a-nei-lo-tih-kha&amp;catid=105%3Aarticles&amp;Itemid=466%2F |date=2020-11-13 }}, see also [http://stedt.berkeley.edu/about-st#TBlg Matisoff, 'Language names' section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180306012943/http://stedt.berkeley.edu/about-st#TBlg |date=2018-03-06 }}&lt;/ref&gt;

{{સંદર્ભો}}

{{સ્ટબ}}

[[Category:મિઝોરમ]]
[[શ્રેણી:ભાષાઓ]]</text>
      <sha1>014966q6q5mxckhfodk81nzgfbdx4ty</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રણુજા મંદીર, કાલાવડ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7421</id>
    <revision>
      <id>899583</id>
      <parentid>794933</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:53:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20063-24</username>
        <id>86833</id>
      </contributor>
      <comment>ટેમ્પલ લોકવાર્તા એડ કરેલી છે</comment>
      <origin>899583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3992" sha1="kir0k1grkzgsu9yl3b303j3nrmfu1zf" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = રણુજા મંદીર, કાલાવાડ
| native_name = 
| native_name_lang = 
| image = 
| image_size = &lt;!--DEPRECATED--&gt;
| image_upright =
| alt = 
| caption = 
| map_type = India Gujarat
| map_size = 250
| map_alt = 
| map_relief = 
| map_caption = ગુજરાતમાં સ્થાન
| coordinates = {{coord|22|20|7.9|N|70|37|7.4|E|type:landmark_region:IN|display=inline}}
| coordinates_footnotes = 
| religious_affiliation = [[હિંદુ]]
| locale = 
| location = [[કાલાવડ]]
| deity = [[રામદેવપીર]]
| rite = 
| sect = 
| tradition = 
| festival = &lt;!-- or | festivals = --&gt;
| cercle = 
| sector = 
| municipality = 
| district = [[જામનગર જિલ્લો]]
| territory = 
| prefecture = 
| state = [[ગુજરાત]]
| province = 
| region = 
| country = [[ભારત]]
| administration = 
| consecration_year = 
| organisational_status = &lt;!-- or | organizational_status = --&gt;
| functional_status = 
| heritage_designation = 
| ownership = 
| governing_body = 
| leadership = 
| bhattaraka = 
| patron = 
| website = 
| architect = 
| architecture_type = 
| architecture_style = 
| founded_by = 
| creator = હીરા ભગત, ખુશાલભાઇ કામદાર&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;{{cite web|url=https://jamnagardp.gujarat.gov.in/Jamnagar/taluka/kalavad/taluka-vishe/jovalayak-sthal-2.htm|title=રણુજા (રામદેવપીરનુ મંદિર)|access-date=૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૬|archive-date=2020-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202135440/https://jamnagardp.gujarat.gov.in/Jamnagar/taluka/kalavad/taluka-vishe/jovalayak-sthal-2.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| funded_by = 
| general_contractor = 
| established = 
| groundbreaking = 
| year_completed = 
| construction_cost = 
| date_demolished = &lt;!-- or | date_destroyed = --&gt;
| facade_direction = 
| capacity = 
| length = 
| width = 
| width_nave = 
| interior_area = 
| height_max = 
| dome_quantity = 
| dome_height_outer = 
| dome_height_inner = 
| dome_dia_outer = 
| dome_dia_inner = 
| minaret_quantity = 
| minaret_height = 
| spire_quantity = 
| spire_height = 
| site_area = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity = 
| shrine_quantity = 
| inscriptions = 
| materials = 
| elevation_m = &lt;!-- or | elevation_ft = --&gt;
| elevation_footnotes = 
| nrhp = 
| designated = 
| added = 
| refnum = 
| footnotes = 
}}
'''રણુજા મંદીર''' [[ભારત]] દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર જિલ્લા]] નાં [[કાલાવડ]] શહેરથી ૮ કિમી ઉતર દિશાએ આવેલું છે.&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;&lt;/ref&gt; આ મંદીર [[રામદેવપીર]] નું છે. અહીં પહોંચવા માટે કાલાવડથી સરકારી બસ તેમજ રીક્ષાની સગવડ છે.

== મેળો ==
ભાદરવા મહિનામાં અહીં સુદ નોમ, દસમ અને અગિયારસનો ત્રણ દિવસનો મેળો ભરાય છે.&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;ref1&quot;&gt;{{Cite web 
 |title=નવા રણુજા રામદેવપીરનો ઇતિહાસ 
 |url=https://templehistory.in/Nava-Ranuja-Temple-Kalavad-history 
 |website=Temple History 
 |access-date=2026-04-01 
 |language=gu 
}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.ramapir.org/ રામદેવપીર વિષેની વેબસાઈટ]

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો]]
[[Category:ધાર્મિક સ્થળો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા]]</text>
      <sha1>kir0k1grkzgsu9yl3b303j3nrmfu1zf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899617</id>
      <parentid>899583</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T09:31:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-20063-24|~2026-20063-24]] ([[User talk:~2026-20063-24|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>794933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3704" sha1="088brbj4zl0gpafwystmrt72hl6q6er" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = રણુજા મંદીર, કાલાવાડ
| native_name = 
| native_name_lang = 
| image = 
| image_size = &lt;!--DEPRECATED--&gt;
| image_upright =
| alt = 
| caption = 
| map_type = India Gujarat
| map_size = 250
| map_alt = 
| map_relief = 
| map_caption = ગુજરાતમાં સ્થાન
| coordinates = {{coord|22|20|7.9|N|70|37|7.4|E|type:landmark_region:IN|display=inline}}
| coordinates_footnotes = 
| religious_affiliation = [[હિંદુ]]
| locale = 
| location = [[કાલાવડ]]
| deity = [[રામદેવપીર]]
| rite = 
| sect = 
| tradition = 
| festival = &lt;!-- or | festivals = --&gt;
| cercle = 
| sector = 
| municipality = 
| district = [[જામનગર જિલ્લો]]
| territory = 
| prefecture = 
| state = [[ગુજરાત]]
| province = 
| region = 
| country = [[ભારત]]
| administration = 
| consecration_year = 
| organisational_status = &lt;!-- or | organizational_status = --&gt;
| functional_status = 
| heritage_designation = 
| ownership = 
| governing_body = 
| leadership = 
| bhattaraka = 
| patron = 
| website = 
| architect = 
| architecture_type = 
| architecture_style = 
| founded_by = 
| creator = હીરા ભગત, ખુશાલભાઇ કામદાર&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;{{cite web|url=https://jamnagardp.gujarat.gov.in/Jamnagar/taluka/kalavad/taluka-vishe/jovalayak-sthal-2.htm|title=રણુજા (રામદેવપીરનુ મંદિર)|access-date=૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૬|archive-date=2020-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202135440/https://jamnagardp.gujarat.gov.in/Jamnagar/taluka/kalavad/taluka-vishe/jovalayak-sthal-2.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| funded_by = 
| general_contractor = 
| established = 
| groundbreaking = 
| year_completed = 
| construction_cost = 
| date_demolished = &lt;!-- or | date_destroyed = --&gt;
| facade_direction = 
| capacity = 
| length = 
| width = 
| width_nave = 
| interior_area = 
| height_max = 
| dome_quantity = 
| dome_height_outer = 
| dome_height_inner = 
| dome_dia_outer = 
| dome_dia_inner = 
| minaret_quantity = 
| minaret_height = 
| spire_quantity = 
| spire_height = 
| site_area = 
| temple_quantity = 
| monument_quantity = 
| shrine_quantity = 
| inscriptions = 
| materials = 
| elevation_m = &lt;!-- or | elevation_ft = --&gt;
| elevation_footnotes = 
| nrhp = 
| designated = 
| added = 
| refnum = 
| footnotes = 
}}
'''રણુજા મંદીર''' [[ભારત]] દેશનાં પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[જામનગર જિલ્લો|જામનગર જિલ્લા]] નાં [[કાલાવડ]] શહેરથી ૮ કિમી ઉતર દિશાએ આવેલું છે.&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;&lt;/ref&gt; આ મંદીર [[રામદેવપીર]] નું છે. અહીં પહોંચવા માટે કાલાવડથી સરકારી બસ તેમજ રીક્ષાની સગવડ છે.

== મેળો ==
ભાદરવા મહિનામાં અહીં સુદ નોમ, દસમ અને અગિયારસનો ત્રણ દિવસનો મેળો ભરાય છે.&lt;ref name=&quot;jamnagardp&quot;&gt;&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.ramapir.org/ રામદેવપીર વિષેની વેબસાઈટ]

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:કાલાવડ તાલુકો]]
[[Category:ધાર્મિક સ્થળો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતના લોકમેળા]]</text>
      <sha1>088brbj4zl0gpafwystmrt72hl6q6er</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>યુનાઇટેડ કિંગડમ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8577</id>
    <revision>
      <id>899572</id>
      <parentid>893992</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T15:40:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="346029" sha1="blp0m3zbdfmxcoq3pew1je1xvhlooon" xml:space="preserve">{{સુધારો}}

{{માહિતીચોકઠું દેશ
|conventional_long_name = United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland
|common_name            = the United Kingdom
|image_flag             = Flag of the United Kingdom.svg
|image_coat             = Royal Coat of Arms of the United Kingdom.svg
|symbol_type            = Royal coat of arms
|image_map              = Location UK EU Europe.png
|map_caption            = The United Kingdom (dark green) shown in relation to the [[European Union]] (light green) and other areas of [[Europe]] (dark grey)
|national_anthem        = &quot;[[God Save the King]]&quot;&lt;ref&gt;It serves as the [[de facto]] [[National Anthem]] as well as being the [[Royal anthem]] for several other countries.&lt;/ref&gt;
|official_languages     = [[English language|English]] ([[de facto]])&lt;ref&gt;English is established by [[de facto]] usage. In [[Wales]], the [[Welsh Language Board|Bwrdd yr Iaith Gymraeg]] is legally tasked with ensuring that, &quot;in the conduct of public business and the administration of justice, the English and [[Welsh language|Welsh]] languages should be treated on a basis of equality&quot;. {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/acts/acts1993/Ukpga_19930038_en_2.htm |title=Welsh Language Act 1993 |publisher=Office of Public Sector Information |access-date=3 September 2007}}. [[Bòrd na Gàidhlig]] is tasked with &quot;securing the status of the [[Scottish Gaelic language|Gaelic]] language as an [[official language]] of [[Scotland]] commanding equal respect to the English language&quot; {{cite web |url=http://www.opsi.gov.uk/legislation/scotland/acts2005/asp_20050007_en_1 |title=Gaelic Language (Scotland) Act 2005 |publisher=Office of Public Sector Information |dateformat=dmy|access-date=9 March 2007}}&lt;/ref&gt;
|regional_languages     = [[Irish language|Irish]], [[Ulster Scots]], [[Scottish Gaelic]] &lt;!-- Keep 'Scottish Gaelic' - people will find Gaelic confusing as the Irish language is also commonly called Gaelic --&gt;, [[Scots language|Scots]], [[Welsh language|Welsh]], [[Cornish language|Cornish]] &lt;ref&gt;Under the [[European Charter for Regional or Minority Languages]] the Welsh, Scottish Gaelic, [[Cornish language|Cornish]], [[Irish language|Irish]], [[Ulster Scots]] and [[Scots language|Scots]] languages are officially recognised as [[Regional language|Regional]] or [[Minority language|Minority]] languages by the [[United Kingdom Government|UK Government]] ({{cite web|publisher=Scottish Executive|url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|title=European Charter for Regional or Minority Languages|dateformat=dmy|access-date=23 August 2007|archive-date=1 ફેબ્રુઆરી 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/5nDcN4gAz?url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/ArtsCulture/gaelic/gaelic-english/17910/europeancharter|url-status=dead}}) See also [[Languages in the United Kingdom]].&lt;/ref&gt;
|ethnic_groups          = 92.1% [[White people|White]]&lt;br /&gt; 4.0% [[South Asia]]n&lt;br /&gt; 2.0% [[Black people|Black]]&lt;br /&gt; 1.2% [[British Mixed-Race|Mixed]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Chinese people|Chinese]]&lt;br /&gt; 0.4% [[Other ethnic group (United Kingdom Census)|Other]]
|ethnic_groups_year     = [[United Kingdom Census 2001|2001]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt; See: [[Ethnic groups of the United Kingdom#2001 Census|UK Ethnic groups list]]&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|title=United Kingdom population by ethnic group|publisher=Office for National Statistics|date=2001-04-01|work=[[United Kingdom Census 2001]]|access-date=2009-04-15|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221162206/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Expodata/Spreadsheets/D6588.xls|archive-date=2003-12-21}}&lt;/ref&gt;
|demonym                = [[British people|British, Briton]]
|capital                = [[લંડન]]
|latd                   = 51
|latm                   = 30
|latNS                  = N
|longd                  = 0
|longm                  = 7
|longEW                 = W
|largest_city           = લંડન
|government_type        = [[Parliamentary system|Parliamentary democracy]] and [[constitutional monarchy]]
|leader_title1          = રાજા
|leader_name1           = ચાર્લ્સ તૃતિય
|leader_title2          = વડાપ્રધાન
|leader_name2           = ઋષિ સુનક 
|sovereignty_type       = [[History of the United Kingdom|Formation]]
|legislature            = [[Parliament of the United Kingdom|Parliament]]
|upper_house            = [[House of Lords]]
|lower_house            = [[House of Commons of the United Kingdom|House of Commons]]
|state_religion         = 
|sovereignty_note       =
|established_event1     = [[Acts of Union 1707]]
|established_date1      = 1 May 1707
|established_event2     = [[Act of Union 1800]]
|established_date2      = 1 January 1801
|established_event3     = [[Anglo-Irish Treaty]]
|established_date3      = 12 April 1922
|accessionEUdate        = 1 January 1973
|religion               = [[Church of England|Anglican]]
|EUseats                = 73
|area_rank              = 79th
|area_magnitude         = 1 E11
|area_km2               = 244820
|area_sq_mi             = 94526
|percent_water          = 1.34
|population_estimate_year = ૨૦૦૯
|population_estimate      = 61,612,300&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |title=Eurostat estimate |date= |dateformat=dmy |access-date=16 October 2008 |archive-date=6 ફેબ્રુઆરી 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206105316/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_12/3-15122008-EN-AP.PDF |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|population_estimate_rank = 22nd
|population_census        = 58,789,194&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/census2001/pop2001/united_kingdom.asp Population Estimates] at www.statistics.gov.uk&lt;/ref&gt;
|population_census_year   = ૨૦૦૧
|population_density_km2   = 246
|population_density_sq_mi = 637
|population_density_rank  = 48th
|GDP_PPP_year             = ૨૦૦૮
|GDP_PPP                  = $2.230 trillion&lt;ref name=GDP&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2009/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=68&amp;pr.y=19&amp;sy=2006&amp;ey=2009&amp;scsm=1&amp;ssd=1&amp;sort=country&amp;ds=.&amp;br=1&amp;c=112&amp;s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&amp;grp=0&amp;a= |title=United Kingdom|publisher=International Monetary Fund|access-date=2009-04-22}}&lt;/ref&gt;
|GDP_PPP_rank             = 7th
|GDP_PPP_per_capita       = $36,523&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_PPP_per_capita_rank  = 18th
|GDP_nominal              = $2.674 trillion&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_rank         = 6th
|GDP_nominal_year         = 2008
|GDP_nominal_per_capita   = $43,785&lt;ref name=GDP /&gt;
|GDP_nominal_per_capita_rank = 20th
|HDI_year                    = 2008
|HDI                         = {{decrease}} 0.947
|HDI_rank                    = 21st
|HDI_category                = &lt;span  style=&quot;color:#090;&quot;&gt;high&lt;/span&gt;
|Gini = 34&lt;ref name=factbook&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|title=The World Factbook - United Kingdom|publisher=CIA|dateformat=dmy|access-date=23 September 2008|archive-date=7 જાન્યુઆરી 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107065049/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Econ|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;  
|Gini_year                   = ૨૦૦૫
|Gini_rank                   = 
|currency                    = [[Pound sterling]]&lt;ref&gt;The [[Euro]] is accepted in many payphones and some larger shops.&lt;/ref&gt;
|currency_code               = GBP
|country_code                = GBR
|time_zone                   = [[Greenwich Mean Time|GMT]]
|utc_offset                  = +0
|time_zone_DST               = [[Western European Summer Time|BST]]
|utc_offset_DST              = +1
|drives_on                    = left&lt;ref&gt;British dependencies drive on the left except for [[BIOT]] and [[Gibraltar]].&lt;/ref&gt;
|cctld                       = [[.uk]]&lt;ref&gt;[[ISO 3166-1 alpha-2]] states that this should be [[Great Britain|GB]], but [[.gb]] is practically unused. The [[.eu]] domain is shared with other [[European Union]] member states.&lt;/ref&gt;
{{refend}}
|calling_code = 44
}}

'''યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ''' &lt;ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમ અને અન્ય આધારિત પ્રદેશોમાં, [[યુનાઇટેડ કિંગડમાં ભાષાLaઓ|અન્ય ભાષાઓ]] સત્તાવાર રીતે કાયદેસરની [[દેશી ભાષા]] [[પ્રાદેશિક ભાષા|(પ્રાદેશિક) ભાષાઓ]] તરીકે [[પ્રાદેશિક અને લઘુમતી ભાષા માટે યુરોપીયન પત્ર|પ્રાદેશિક અથવા લઘુમતી માટે યુરોપીયન ચાર્ટર]] તરીકે ઓળખાય છે. આમાંથી દરેક, યુકેના સત્તાવાર નામ નીચે પ્રમાણે છે {{lang-cy|Teyrnas Unedig Prydain Fawr a Gogledd Iwerddon}}&lt;/ref&gt; (સામાન્ય રીતે '''યુનાઇટેડ કિંગડમ ''' , '''યુકે''' , અથવા '''બ્રિટન''' )&lt;ref&gt;ભૌગોલિક અને રાજકીય સંદર્ભમાં શબ્દ &quot;બ્રિટન&quot;ના વપરાશની વધુ સમજણ માટે જુઓ [[બ્રિટન ઇસ્લેસની પરિભાષા|]]ટર્મિનોલોજી ઓફ ધ બ્રિટીશ ઇસલેસ&lt;/ref&gt;તરીકે ઓળખાય છે. જે [[સાર્વભૌમ રાજ્ય|પ્રજાસત્તાક રાજ્ય]] છે અને [[યુરોપ ખંડ|યુરોપીયન ઉપખંડ]]ના ઉત્તરપૂર્વ દરિયાકિનારા સામે આવેલું છે. તે [[આઇલેન્ડ દેશ|ટાપુ દેશ છે]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/615557/United-Kingdom|title= Encyclopaedia Britannica|quote=Island country located off the north-western coast of mainland Europe|access-date=2007-09-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Countries&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.number10.gov.uk/Page823|title=Countries within a country|publisher= www.number-10.gov.uk|access-date=2007-06-13|quote=Countries within a country|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823|archive-date=2008-09-09}}&lt;/ref&gt; જેમાં ઘણા [[દ્વીપસમૂહ|દ્વીપસમૂહો]]આવેલા છે જેમાં [[ગ્રેટ બ્રિટન]] , [[આયર્લેન્ડ]]નો ઉત્તરપૂર્વ ભાગ, અને ઘણા નાના ટાપુઓ આવેલા છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] એક માત્ર યુકેનો ભાગ છે જે [[રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ યુનાઇટેડ કિંગડમ બોર્ડર|જમીન સરહદ સાથે]]છે, જેમાં [[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|આયર્લેન્ડ પ્રજાસત્તાક]]સાથે ભાગ પડાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2009-10-05 |archive-date=2009-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090515154952/http://www.ukinvest.gov.uk/Northern-Ireland/en-GB-list.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Border checks between Britain and Ireland proposed | website=The Telegraph | url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2455710/Border-checks-between-Britain-and-Ireland-proposed.html | language=da | access-date=2025-11-15}}&lt;/ref&gt;જમીન સરહદ સિવાય યુકેની આસપાસ [[એટલાન્ટિક સમુદ્ર]] , [[ઉત્તર સમુદ્ર]], [[ઇંગ્લીશ ચેનલ|ઇંગ્લીશ ખાડી]] અને [[આઇરિશ સમુદ્ર|આઇરીશ સમુદ્ર]] આવેલો છે. સૌથી મોટો ટાપુ, ગ્રેટ બ્રિટન, [[ફ્રાંસ]] સાથે [[ચેનલ ટનલ]] દ્વારા જોડાયેલો છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ [[બંધારણીય શાસક]] અને [[એકતા રાજ્ય|એકરૂપ રાજ્ય]] છે જેમાં ચાર[[યુનાઇટેડ કિંગડમના દેશો|દેશો]]નો સમાવેશ થાય છે: [[ઇંગ્લેંડ|ઇંગ્લેડ]], [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]] [[વોલ્સ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|title=The Countries of the UK|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=10 October 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020329130655/http://www.statistics.gov.uk/geography/uk_countries.asp|archive-date=29 March 2002}}&lt;/ref&gt; તેની [[સંસદીય પદ્ધતિ]] દ્વારા તેની [[લંડન]]માં આવેલી [[સરકારની બેઠક]] દ્વારા સંભાળ રાખવામાં આવે છે. લંડન એ [[રાજધાની (રાજકીય)|રાજધાની]] જેમાં [[બેલફાસ્ટ]], [[કાર્ડિફ|કાર્ડિફ્ફ]] અને [[એડિનબર્ગ]]માં રાષ્ટ્રીય વહીવટ [[ફરજ સોંપણી|સોંપવામાં]] આવ્યો છે. આ ત્રણેય અનુક્રમે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, વોલ્સ અને સ્કોટલેન્ડની રાજધાનીઓ છે. [[જર્સી]] અને [[દૂધાળું ઢોર|ગ્યુર્નસી]]ના [[ચેનલ આઇલેન્ડ|ખાડી ટાપુ]] [[બેઇલીવિક]]અને [[ઈસ્લે ઓફ મેન|ઇસ્લે ઓફ મેન]] [[તાજ નિર્ભરતા|ક્રાઉન ડેપેન્ડસી]]છે અને યુકેનો ભાગ નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|title=Key facts about the United Kingdom|access-date=2008-06-26|work=Government, citizens and rights|publisher=[[Directgov]]|quote=The full title of this country is 'the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland'. 'The UK' is made up of England, Scotland, Wales and Northern Ireland. 'Great Britain' (or just 'Britain') does not include Northern Ireland. The Channel Islands and the Isle of Man are not part of the UK.|archive-date=2012-10-15|archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20121015000000/http://www.direct.gov.uk/en/Governmentcitizensandrights/LivingintheUK/DG_10012517|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
યુકે ચૌદ [[બ્રિટીશ વિદશી પ્રદેશો|વિદશી પ્રદેશો]]ધરાવે છે,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|title=FCO global network|work=FCO in Action|publisher=[[Foreign and Commonwealth Office]]|access-date=2008-06-26|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080331091058/http://www.fco.gov.uk/en/fco-in-action/global-network/|archive-date=2008-03-31}}&lt;/ref&gt; દરેક[[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]નાના ભાગ છે, જે 1922ની ઊંચાઇએ આવેલું છે, અને વિશ્વની ત્રીજા ભાગની જમીનનો સમાવેશ કરે છે આમ તે [[સૌથી મોટા સામ્રાજ્યની યાદી|ઇતિહાસમાં સૌથી મોટું સામ્રાજ્ય]]છે. બ્રિટીશની અસર સતત રીતે ભાષા, સંસ્કૃતિ અને તેની અગાઉની ઘણી વસાહતમાં જોઇ શકાય છે.

સાધારણ [[જીડીપી]] દ્વારા [[જીડીપી દ્વારા દેશોની સૂચિ(નામ પ્રમાણે)|છઠ્ઠા ક્રમના સૌથી મોટા અર્થતંત્ર]] સાથે યુકે [[વિકસિત દેશો|વિકસિત દેશ]] છે અને [[સમતુલ્ય ખરીદશક્તિ|ખરીદશક્તિ]]ની દ્રષ્ટિએ સાતમો સૌથી મોટો દેશ છે. &lt;ref name=&quot;GDP&quot;/&gt; તે વિશ્વનો ,સૌપ્રથમ [[ઔદ્યોગિકરણ|ઓદ્યોગિકૃત્ત]] દેશ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_Warming/Older/Industrial_Revolution.html|title=Industrial Revolution|access-date=2008-04-27|archive-date=2008-04-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080427080826/http://www.ace.mmu.ac.uk/eae/Global_warming/older/Industrial_Revolution.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;છે અને 19મી અને 20સદીના પ્રારંભ દરમિયાનમાં વિશ્વની [[આંતરરાષ્ય્રીય સંબોધોમાં શક્તિ|અગ્રણી સત્તા]] હતો,&lt;ref&gt;{{cite book|last=Ferguson|first= Niall|year=2004 |title=Empire, The rise and demise of the British world order and the lessons for global power|publisher=Basic Books|isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; પરંતુ બે વિશ્વ યુદ્ધનો આર્થિક ખર્ચ અને 20મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં તેના સામ્રાજ્યમં થયેલા ઘટાડાને લીધે વૈશ્વિક બાબતોમાં તેની ભૂમિકામાં ઘટાડો થયો હતો. તેમ છતા પણ યુકે મજબૂત આર્થિક, સાસ્કૃતિક, લશ્કરી, વૈજ્ઞાનિક અને રાજકીય અસર સાથે [[મહાસત્તા|મોટી સત્તા]]તરીકે ટકી રહ્યો છે.તે [[પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતા રાજ્યોની યાદી|પરમાણુ શક્તિ]] અને વિશ્વમાં ચતુર્થ સૌથી મોટું [[લશ્કરી ખર્ચના આધારે દેશોની યાદી|સંરક્ષણ ખર્ચ]] ધરાવે છે. તે [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીયન યુનિયન]]નું [[યુરોપીય સંઘનું સભ્ય રાજ્ય|સભ્ય રાજ્ય]] છે, અને [[સંયુક્ત રાષ્ટ્રો સુરક્ષા સમિતિ|યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ]]માં કાયમી બેઠક ધરાવે છે અને તે [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ]], [[જી8|જી૮]], [[ઓઇસીડી.|ઓઇસીડી]], [[નાટો]] અને [[વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઈઝેશન|વર્લ્ડ ટ્રેડ ઓર્ગેનાઇઝેશન]]નું પણ સભ્ય છે.

== ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Sadler, Battle of Waterloo.jpg|thumb|વોટરલૂના યુદ્ધે નેપોલીયન યુદ્ધ અને પેક્સ બ્રિટાન્નીકાના પ્રારંભનો સંકેત આપ્યો હતો.]]
૧ મે ૧૭૦૭ના રોજ [[ગ્રેટ બ્રિટનનું સામ્રાજ્ય|કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/actofunion/ |title=Welcome|publisher=www.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=7 October 2008}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |title=The treaty or Act of the Union |publisher=www.scotshistoryonline.co.uk |dateformat=dmy |access-date=27 August 2008 |archive-date=27 મે 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;ની રચના [[કિંગડમ ઓફ ઇંગ્લેંડ]]ના [[રાજકીય સંઘ]] દ્વારા કરવામાં આવી હતી. (જેમાં[[વોલ્સ]])અને [[કિંગડમ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]]નો સમાવેશ થાય છે. આ ઘટના [[સંઘની સંધિ|યુનિયનની સંધિ]]નું પરિણામ હતી, જે અંગે 22 જુલાઇ 1706ના રોજ સંમતિ વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nationalarchives.gov.uk/pathways/citizenship/rise_parliament/docs/articles_union.htm |title=Articles of Union with Scotland 1707|publisher=www.parliament.uk |dateformat=dmy|access-date=19October 2008}}&lt;/ref&gt;અને ત્યાર બાદ [[ઇંગ્લેંડની સંસદ|ઇંગ્લેડની સંસદ]] અને [[સ્કોટલેન્ડની સંસદ]] બન્ને દ્વારા 1707માં [[યુનિયન 1707ના પગલાંઓ|યુનિયનનો કાયદો]]પસાર કરીને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. 1707. આશરે એક સદી બાદ [[કિંગડમ ઓફ આયર્લેન્ડ]], 1691માં ઇંગ્લીશના નિયંત્રણ હેઠળ હતું, તેને [[યૂનિયન 1800ના પગલાં|યુનિયન કાયદો ૧૮૦૦]] પસાર કરીને [[યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને આયર્લેન્ડ|યુનાઇટેડ કિંગડમ]]ની રચના માટે કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન સાથે ભેળવી દેવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |title=The Act of Union |publisher=Act of Union Virtual Library |dateformat=dmy |access-date=15 May 2006 |archive-date=27 મે 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH4MBFc?url=http://www.actofunion.ac.uk/actofunion.htm#act |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ૧૭૦૭ પહેલા ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ અલગ રાજ્યો હોવા છતાં તેઓ 1603માં [[યૂનિયન ઓફ ક્રાઉન્સ|યુનિયન્સ ઓફ ક્રાઉન્સ]]થી [[વ્યક્તિગત સંઘ|વ્યક્તિગત યુનિયન]]માં હતા, જ્યારે [[ઇંગ્લેન્ડનો જેમ્સ-1|જેમ્સ VI સ્કોટના રાજા]]એ કિંગડ્મ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને આયર્લેન્ડનો આનુવંશીક તાજ પહેર્યો હતો અને તેની [[રોયલ કોર્ટ|કોર્ટ]] from એડિનબર્ગથી ખસેડીને લંડન લઇ ગયા હતા. &lt;ref&gt;{{cite book|title=Chronology of Scottish History|publisher=Geddes &amp; Grosset|isbn=1855343800|last=Ross|first=David|year=2002|quote=''1603:'' James VI becomes [[James I of England]] in the [[Union of the Crowns]], and leaves Edinburgh for London|page=56}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|title=Claiming Scotland: National Identity and Liberal Culture|publisher=Edinburgh University Press|isbn=1902930169|last=Hearn|first=Jonathan|year=2002|quote=Inevitably, James moved his court to London|page=104}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:The British Empire.png|thumb|upright=2|એવા પ્રદેશો કે જ્યાં એક સમયે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યનો એક ભાગ હતા. બ્રિટીશ વિદેશી પ્રદેશો (બ્રિટીશ એનાટાર્ટિક ટેરિટરી સિવાય)ની નીચે લાલ લાઇન કરવમાં આવી છે.]]

તેમની પ્રથમ સદીમાં સંસદીય સમિતિના [[પશ્ચિમી દુનિયા|પશ્ચિમી]] ખ્યાલોને વિકસાવવામાં તેમજ સાહિત્ય, કલા અને વિજ્ઞાન ક્ષેત્રે મહત્વનું પ્રદાન કરીને અગત્યની ભૂમિકા ભજવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Ferguson |first=Niall |authorlink=Niall Ferguson |year=2003 |title=Empire: The Rise and Demise of the British World Order |publisher=Basic Books |isbn=0465023282}}&lt;/ref&gt; યુકેની આગેવાની હેઠળની [[ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ]]એ દેશને સ્થાપિત કર્યો હતો અને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]ને આગળ ધકેલવામાં વેગ પૂરો પાડ્યો હતો. 1807માં [[ગુલામ વેપાર કાયદો 1807|ગુલામ વેપાર કાયદો]] પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં [[એટલાન્ટિક ગુલામ વેપાર]]સહિત આ સમયગાળા દરમિયાન, યુકે અન્ય [[મહા સત્તા]]ની જેમ [[સંસ્થાનવાદ|વસાહતવાદ]] શોષણમાં સામેલ હતું, અને [[ગુલામ વેપાર|ગુલામીમાં વેપાર]]ને નાથવા માટે યુકેએ અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી હતી. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml ગુલામી સામે સંઘર્ષ ][http://www.bbc.co.uk/devon/content/articles/2007/03/20/abolition_navy_feature.shtml જો લૂઝમોર]બીબીસી દ્વારા &lt;/ref&gt;[[નેપોલિયન પ્રકારના યુદ્ધ|નેપોલિયોનિક યુદ્ધ]]માં [[ફ્રાંસનો નેપોલિયન 1|નેપોલિયન]]ની હાર બાદ, યુકે 19મી સદીની મુખ્ય નૌકા શક્તિ તરીકે ઉભરી આવ્યું હતું અને 20મી સદીના મધ્ય ભાગમાં અગ્રણી સત્તા તરીકે રહ્યું હતું. બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય ૧૯૨૧ સુધી તેના મહત્તમ કદ સુધી વધ્યું હતું અને [[વિશ્વયુદ્ધ ૧|પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]] બાદ ભૂતપૂર્વ જર્મન અને ઓટ્ટોમન વસાહતો પર [[લીગ ઓફ નેશન્સ]] ફરજિયાત બનાવ્યું હતું. એક વર્ષ બાદ વિશ્વના પ્રથમ મોટા પાયાના આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રોડકાસ્ટીંગ એવા [[બીબીસી]]ની રચના કરવામાં આવી હતી. 

1918માં [[સિન ફેઇન]]ની ચુંટણીમાં વિજય થયા બાદ આયર્લેન્ડમાં [[સ્વતંત્રતા માટેનું આઇરીશ યુદ્ધ|સ્વતંત્રતા યુદ્ધ]] 1921માં ટાપુઓના [[આયર્લેન્ડના ભાગલા|ભાગલા]]માં પરિણમ્યુ હતું &lt;ref&gt;એસઆર એન્ડ ઓ 1921, ૩ મે 1921નો નં. 533&lt;/ref&gt;ત્યાર બાદ 1922માં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સાથે [[આઇરીશ મુક્ત રાજ્ય]]ની સ્વતંત્રતા યુકેના એક ભાગમાં પરિણમી હતી &lt;ref name=&quot;CAIN&quot;&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |title=The Anglo-Irish Treaty, 6 December 1921 |publisher=CAIN |dateformat=dmy |access-date=15 May 2006 |archive-date=14 મે 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120514145108/http://cain.ulst.ac.uk/issues/politics/docs/ait1921.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;પરિણામ સ્વરૂપે, 1927માં યુકેનું ઔપચારીક નામ [[રોયલ એન્ડ પાર્લમેન્ટરી ટાઇટલ્સ 1927|બદલાઇને]] પ્રવર્તમાન નામ યુનાઇટેડ કિંગડમ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ પડ્યું હતું. 

[[ચિત્ર:Royal Irish Rifles ration party Somme July 1916.jpg|thumb|right|સોમના યુદ્ધ દરમિયાન રોયલ આઇરીશ રાઇફલ્સનું પાયદળ.વિશ્વયુદ્ધ 1ના યુદ્ધના મેદાન પર ૮૮૫,૦૦૦ બ્રિટીશ સૈનિકોએ પોતાના જાન ગુમાવ્યા હતા. ]]
[[ચિત્ર:Supermarinespitfire.JPG|thumb|બીજા વિશ્વ યુદ્ધમાં બ્રિટનનું યુદ્ધ એક વળાંક સમાન હતું. ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમ [[બીજા વિશ્વયુદ્ધના સાથી રાષ્ટ્રો|વિશ્વ યુદ્ધ II]]ના અનેક રાષ્ટ્રોમાંનું એક હતું. યુદ્ધના પ્રથમ યુદ્ધમાં તેના સાથી રાષ્ટ્રી યુરોપીનની હાર થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે જર્મની અને સામે હવાઇ હૂમલા જારી રાખ્યા હતા, જે [[બ્રિટનનું યુદ્ધ|બ્રિટનની લડાઇ]]તરીકે ઓળખાય છે. વિજય હાંસલ કર્યા બાદ, યુકે યુદ્ધ પછીની દુનિયાનું સર્જન કરવામાં સહાય કરવા માટે અનેક મહાસત્તામાંનું એક હતું. વિશ્વ યુદ્ધ II એ યુનાઇટેડ કિંગડમને નાણાંકીય રીતે પાયમાલ કરી નાખ્યું હતું. જોકે, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને કેનેડા પાસેથી લેવામાં આવેલી [[માર્શલ યોજના|માર્શલ સહાય]]અને ખર્ચાળ [[લોન્સ|લોનો]]એ યુકેને સુધારાના માર્ગ પર પરત આવવા મદદ કરી હતી. યુદ્ધ પછી તરત જ [[કલ્યાણ રાજ્ય]]ની સ્થાપના થઇ હતી, જેમાં વિશ્વની પ્રથમ અને અત્યંત વ્યાપક જાહેર [[રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સેવા|આરોગ્ય સેવા]]નો સમાવેશ થાય છે, જ્યારે અર્થતત્રને સુધારવાની માગે સમગ્ર [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]]ની [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં કાયમી વસવાટ(1922-આજ દિવસ)|પ્રજાને]] [[મલ્ટીએથનિક (અનેક મૂલ્યો)|મલ્ટીએથનિક]] બ્રિટનની રચના કરવા માટે નજીક લાવ્યા હતા. યુદ્ધ બાદ નવી મર્યાદાઓ હોવા છતાં બ્રિટનની [[બિનવસાહતવાદ|રાજકીય]]ભૂમિકા 1956ની [[સ્યુઝ કટોકટી]] બાદ નક્કી થઇ ગઇ હતી, [[ઇંગ્લીશ ભાષા|ઇંગ્લીશ ભાષાન]]આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે વ્યાપે તેના [[બ્રિટીશ સાહિત્ય|સાહિત્ય]]અને[[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસ્કૃતિ|સંસ્કૃતિ]]ની અસર સતત રાખી હતી, જ્યારે 1960થી તેની [[લોકપ્રિય સંસ્કૃતિ]] પર પણ વિદેશમાં અસર જોવા મળી હતી. 

1970માં વૈશ્વિક આર્થિક મંદી અને ઔદ્યોગિક સંઘર્ષને કારણે, 1980માં નોંધપાત્ર [[ઉત્તર સમુદ્રી ઓઇલ|ઉત્તર સમુદ્ર]]આવક પ્રવાહ અને આર્થિક વૃદ્ધિ જોવા મળી હતી. [[માર્ગારેટ થેચર|માર્ગારેટચ થેચર]]ની આગેવાનીના કારણે યુદ્દ પછીના રાજકીય અને આર્થિક સંમતિઓને દ્રષ્ટિએ નોંધપાત્ર ફેરફાર જોવા મળ્યો હતો; તે જ ચીલો 1997થી [[ટોની બ્લેયર]] અને ગોર્ડોન બ્રાઉનની [[મજૂર પક્ષ (યુકે)#ન્યુ લેબર|ન્યૂ લેબર]]સરકાર હેઠળ ચાલુ રહ્યો હતો. 

યુનાઇટેડ [[યુરોપિય મંડળ|કિંગડમ યુરોપીયન સંઘ]]ના 12 સ્થાપક સભ્યોમાંનું એક હતું, કેમ કે તેનો પ્રારંભ [[માસ્ટ્રીટ સંધિ|માસ્ટસ્ટ્રીક્ટ સંધિ]] પર હસ્તાક્ષર થવાથી થયો હતો. તેની પહેલા તે ઇયુના ફોરરનર યુરોપીયન ઇકોનોમિક કોમ્નોયુનિટી (ઇઇસી)1973થી સભ્ય હતો. આ સંસ્થા સાથેના વધુ સંકલનની દિશામાં પ્રવર્તમાન [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર]]સરકારની વર્તણૂંક મિશ્ર છે,&lt;ref name=&quot;Times&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |title=Modest progress but always on back foot |publisher=Times Online |date=21 December 2005 |dateformat=dmy |access-date=16 May 2006 |archive-date=17 જુલાઈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717104113/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article775115.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જ્યારે[[સત્તાવાર વિરોધ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સત્તાવાર વિરોધપક્ષ]], [[બચાવ પક્ષ(યુકે)|કંઝર્વેટિવ પાર્ટી]], થોડી સત્તાઓની અને ઇયુને તબદિલ કરેલી સ્પર્ધાત્મકતાની તરફેણ કરતી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |title=Foreign Affairs and Europe |publisher=Conservative Party |dateformat=dmy |access-date=17 October 2008 |archive-date=29 સપ્ટેમ્બર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929133409/http://www.conservatives.com/Policy/Where_we_stand/Foreign_Affairs_and_Europe.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;20મી સદીના અંતમાં ધારાસભા પહેલા [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં લોકમત|લોકમત]]ને આધારે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અનો વોલ્સને રાષ્ટ્રીય [[અવક્રાંતિ|વહીવટની સોંપણી]]ની સ્થાપના સાથે યુકેની સંભાળમાં પણ મોટા ફેરફારો આવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{citation|url=http://publius.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/28/1/217 |title=Reforging the Union: Devolution and Constitutional Change in the United Kingdom|access-date=2009-02-04|journal=Publius: the Journal of Federalism|volume=28|issue=1|pages=217|author=Keating, Michael|year=1998|month=Jan|day=01}}&lt;/ref&gt;

== સરકાર અને રાજકારણ ==
[[ચિત્ર:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|left|thumb|upright|રાજા ચાર્લ્સ તૃતિય]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના બંધારણીય શાસક છે રાજા ચાર્લ્સ તૃતિય (કિંગ ચાર્લ્સ ધ થર્ડ) જેઓ [[સપ્ટેમ્બર ૮|૮ સપ્ટેમ્બર]] ૨૦૨૨ના રોજ થયેલા તેમની માતા રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતિયના અવસાન બાદ યુકે તેમજ અન્ય ૧૫ રાષ્ટ્રમંડળ (કોમનવેલ્થ) દેશોના વડા બન્યા. જે યુકેને અન્ય રાજ્યોની સાથે વ્યક્તિગત સંઘમાં રાખી રહ્યા છે. આયલ ઑફ મેન અને જર્સીના મેજિસ્ટ્રેટ કે બૅલીફનું કાર્યક્ષેત્ર અને ગર્નસીના ક્રાઉન ડિપેન્ડન્સીઝ સામે ક્રાઉન સર્વોપરિતા ધરાવે છે, આ દેશો કે જે યુનાઇટેડ કિંગડમના ભાગ નથી છતાં યુકે સરકાર તેમના વિદેશી બાબતો અને સંરક્ષણનું સંચાલન કરે છે અને યુકે સંસદને તેમના વતી ધારાઓ ઘડવાની સત્તા છે.

[[ચિત્ર:Elizabeth II greets NASA GSFC employees, May 8, 2007 edit.jpg|left|thumb|upright|રાણી એલિઝાબેથ દ્વિતિય]]
યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં ત્રણ દેશોમાંનો એક દેશ છે જેની પાસે લેખિત [[બંધારણ]] નથી&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |title=A Guide To the UK Legal System |author=Sarah Carter |publisher=[[University of Kent|University of Kent at Canterbury]] |dateformat=dmy |access-date=16 May 2006 |archive-date=27 મે 2012 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6Ly5h?url=http://www.llrx.com/features/uk2.htm#UK%20Legal%20System |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, [[યુનાઇટેડ કિંગડમનું બંધારણ|યુનાઇટેડ કિંગડમ]]ના બંધારણમાં મોટે ભાગે [[પૂતળું|લેખિત કાયદા]]નો જેમ કે સ્ટેચ્યુ, જજ-મેઇડ [[કેસ લો]] અને આંતરરાષ્ટ્રીય સંધિઓનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે સામાન્ય લેખિત કાયદાઓ અને બંધારણીય કાયદા વચ્ચે કોઇ ટેકનિકલ તફાવત નથી, [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ|યુકે સંસદ]] સરળતાથી [[સંસદનું કાર્ય|સંસદીય કાયદા]]ઓ પસાર કરીને બંધારણીય સુધારણા હાથ ધરી શકે છે અને આ રીતે તેની પાસે બંધારણના કોઇ પણ લેખિત કે લેખિત વિનાના કોઇ પણ ભાગનો નાશ કરવાનો કે તમાં સુધારો કરવાની [[રાજકીય શક્તિ|સત્તા]] છે.જોકે, ભવિષ્યની કોઇ પણ સંસદ ફેરફાર ન કરી શકે તેવા કોઇ પણ કાયદાઓ જે તે સંસદ પસાર કરી શકે નહી. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|title=Official UK Parliament web page on parliamentary sovereignty|access-date=2009-10-05|archive-date=2012-05-27|archive-url=https://www.webcitation.org/67yH6yA8K?url=http://www.parliament.uk/about/how/laws/sovereignty.cfm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

યુકે પાસે [[વેસ્ટમિનીસ્ટર પદ્ધતિ]] પર આધારિત [[સંસદીય પદ્ધતિ|સંસદીય સરકાર]] છે જેનું આખા વિશ્વમાં અનુકરણ કરવામાં આવ્યું છે -જેને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]નો વારસો કહી શકાય.[[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ]] કે જે [[વેસ્ટમિનીસ્ટરનું સ્થળ|વેસ્ટમિનીસ્ટરના મહેલ]]માં મળે છે તેને બે ગૃહ છેઃ ચુંટાયેલ [[યુનાઈટેડ કિંગડમનું હાઉસ ઓફ કોમન્સ|હાઉસ ઓફ કોમોન્સ]] અને નિમાયેલ [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] અને કોઇ પણ પસાર થયેલા ખરડાને કાયદો બનાવવા માટે [[રોયલ એસેન્ટ|રોયલની અનુમતિ]]ની જરૂર પડે છે. [[Scottish Parliament|સ્કોટલેન્ડ]]માં સંસદની [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વિધાનસભા|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] અને [[સ્કોટ્ટીશ સંસદ|વોલ્સમાં વિધાનસભાની સોંપણી કરી ત્યારથી યુનાઇટેડ કિંગડમમાં તે આખરી ધારાસભા સત્તા છે. આ તમામ સાર્વભૌમ સંસ્થાઓ નથી અને તેની રચના પ્રજાની સંમતિથી]] [[લોકમત]]માં દર્શાવ્યા અનુસાર થઇ હોવા છતાં તેને યુકે સંસદ દ્વારા નાબૂદ કરી શકાય છે. 

[[ચિત્ર:Westminster palace.jpg|thumb|સંસદગૃહ]]

યુકેના સરકારના [[યુનાઈટેડ કિંગડમના વડાપ્રધાન|વડા વડાપ્રધાન]] [[સરકારનો વડો|સરકારના વડા]]નું પદ સંસદસભ્ય સાથે લેગવળગે છે, જે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં વિશ્વાસનો બહુમત મેળવી શકે છે, સામાન્ય રીતે તે ચેમ્બરમાં સૌથી મોટા રાજકીય પક્ષનો પ્રવર્તમાન નેતા હોય છે. ઔપચારીક રીતે શાસક દ્વારા વડાપ્રધાન અને કેબિનેટની નિમણૂંક [[તેણી મેજેસ્ટીની સરકાર|હર મેજેસ્ટીઝ સરકાર]]ની રચના કરવા માટે થાય છે, વડાપ્રધાન કેબિનેટની પસંદગી કરતા હોવાથી એક સંમેલનમાં એચએમ રાણી વડાપ્રધાનની પસંદગીને માન આપે છે. T[[યુનાઇટેડ કિંગડમની કેબિનેટ|કેબિનેટ]] પરંપરાગત રીતે બન્ને ધારાસભાઓમાં રહેલા વડાપ્રધાનના પક્ષમાંના સભ્યોમાંથી રચવામાં આવે છે અને મોટે ભાગે તે હાઉસ ઓફ કોમન્સ હોય છે જેને [[જવાબદાર સરકાર|તેઓ જવાબદાર]] હોય છે.વડાપ્રધાન અને કેબિનેટ દ્વારા એક્ઝિક્યુટિવ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, જે લોકોએ [[તેણી મેજસ્ટીની અત્યંત માનપાત્ર સલાહકારમંડળ|હર મેજેસ્ટીની અત્યંત માનવાચક વ્યક્તિગત કાઉન્સીલ]]માં સોગંદ લીધા હોય તે [[ક્રાઉનના પ્રધાન|મિનીસ્ટર્સ ઓફ ક્રાઉન]] બને છે. [[સંસદ સભ્ય|એમપી]], [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર પક્ષના]] ના નેતા ''આરટી હોન'' [[હ્રોડોન બ્રાઉન|ગોર્ડન બ્રાઉન]]૨૭ જૂન 2007થી વડાપ્રધાન હતા, તેમજ તેઓ [[ટ્રેઝરની પ્રથમ લોર્ડ|ટ્રેઝરીના ફર્સ્ટ લોર્ડ]] અને [[નાગરિક સેવા માટેના પ્રધાન|સિવીલ સર્વિસ]] પ્રધાન હતા.&lt;ref name=&quot;npm&quot;&gt;{{cite news | url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6245682.stm | title= Brown is UK's new prime minister | daymonth=27 June|year=2007 | accessdaymonth= 23 January|accessyear=2008| work= BBC News | publisher= [[BBC News|news.bbc.co.uk]] }}&lt;/ref&gt;

હાઉસ ઓફ કોમન્સની ચુંટણી માટે, યુકે હાલમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમ મતવિસ્તાર|૬૪૬ મતવિસ્તરો]]માં વહેંચાયેલું છે, જેમાં ઇંગ્લેંડમાં ૫૨૯, ૧૮ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં અને [[2005થી સ્કોટ્ટીશ વેસ્ટમિનીસ્ટર મતદાનવિસ્તાર|૫૯ સ્કોટલેન્ડ]]માં અે ૪૦ વોલ્સમાં છે,&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020518024611/http://www.statistics.gov.uk/geography/westminster.asp Westminster Parliamentary Constituencies] statistics.gov.uk, ૧૦ ઓક્ટોબર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન કરાયેલું &lt;/ref&gt; જોકે [[પછીની યુનાઇટેડ કિંગડમ સામાન્ય ચુંટણી|આગામી સામાન્ય ચુંટણી]]માં આ ક્રમાંક વધીને ૬૫0નો થશે.દરેક મતવિસ્તાર [[બહુમતી મતદાન વ્યવસ્થા|સરળ બહુમતી]]થી સંસદના એક સભ્યને ચુંટી કાઢે છે. સામાન્ય ચુંટણીની ઘોષણા શાસક દ્વારા જ્યારે વડાપ્રધાન તેવી સલાહ આપે ત્યારે કરવામાં આવે છે. સંસદની કોઇ ઓછામાં ઓછી અવધિ નહી હોવા છતાં [[સંસદીય કાયજો 1911|સંસદીય કાયદા (૧૯૧૧)]]માં નવી ચુંટણી અગાઉની સામાન્ય ચુંટણીના પાંચ વર્ષમાં થવી જોઇએ તેવું કરવાની જરૂર છે. 

યુકેના ત્રણ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રાજકીય પક્ષોની યાદી #યુનાઇટેડ કિંગડમમાં મોટા રાજકીય પક્ષો|મોટા રાજકીય પક્ષો]] [[મજૂર પક્ષ (બ્રિટન)|લેબર પાર્ટી]], [[બચાવ પક્ષ (યુકે)|કંઝર્વેટિવ પાર્ટી]] અને [[ઉદાર ડેમોક્રેટિક સભ્ય|લિબરલ ડેમોક્રેટ્સ]] છે, જેમણે [[યુનાઇટેડ કિંગડમ સામાન્ય ચુંટણી, 2005|2005ની સામાન્ય ચુંટણી]]માં હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં ઉપલબ્ધ 646 બેઠકોમાંથી 616 બેઠકો જીતી લીધી હતી. મોટા ભાગની બાકીની બેઠકો એવા પક્ષો જેમ કે [[સ્કોટ્ટીશ નેશનલ પક્ષ|સ્કોટ્ટીશ નેશનલ પાર્ટી]] (ફક્ત સ્કોટલેન્ડ), [[પ્લેઇડ સાયમ્રુ]] (ફક્ત વોલ્સ) અને [[ડેમોક્રેટિક યુનિયનીસ્ટ પક્ષ|ડેમોક્રેટિક યુનિયનીસ્ટ પાર્ટી]], [[સોશિયલ ડેમોક્રેટિક એન્ડ મજૂર પક્ષ|સોશિયલ ડેમોક્રેટિક અને લેબર પાર્ટી]], [[અલ્સ્ટર યુનિયનીસ્ટ પાર્ટી|અલ્સ્ટર યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી]] અને [[સિન ફેઇન]] (ફક્ત ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, જોકે સિન ફેઇન [[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|આયર્લેન્ડ]]માં પણ ચુંટણી લડે છે)દ્વારા જીતવામાં આવી હતી કે જે યુકેના એક જ ભાગમાં ચુટણી લડતા હતા. પાર્ટીની નીતિના અનુસાર સિન ફેઇનના ચુંટાયેલા કોઇ સંસદ સભ્યએ તેમના મતવિસ્તાર વતી બોલવા માટે હાઉસ ઓફ કોમન્સમાં હાજરી આપી ન હતી, સંસદ સભ્યએ શાસક સમક્ષ રાજ્ય નિષ્ઠાના સોગંધ લેવાની જરૂર પડે છે. 
&lt;ref&gt;જોકે, પ્રવર્તમાન પાંચ સિન ફેઇન સંસદસભ્યોએ 2002થી ઓફિસો અને વેસ્ટમિનીસ્ટર પાસે ઉપલબ્ધ સવલતોનો ઉપયોગ કર્યો હતો. {{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/1771635.stm |title=Sinn Fein moves into Westminster|publisher=BBC|date=21 January 2002|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[યુરોપીયન સંસદ]]ની ચુંટણી માટે યુકે પાસે હાલમાં ૭૨ એમઇપી છે, જે ૧૨ [[મતદાન પદ્ધતિ #એક કરતા વધુ વિજેતા પદ્ધતિ|એક કરતા વધુ સભ્ય]] મતવિસ્તારમાંથી ચુંટાઇ આવ્યા છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/shared/bsp/hi/vote2004/euro_uk/html/front.stm યુરોપીયન ચુંટણી: યુનાઇટેડ કિંગડમ પરિણામ ] બીબીસી સમાચાર, 14 જૂન, ૨૦૦૪.&lt;/ref&gt;. યુકેના [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીય સંઘ]]ના સભ્યપદને લીધે સાર્વભૌમત્વ પર પ્રશ્નો ઉભા થયા હતા. &lt;ref name=&quot;Times20050914&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |title=Europe Wins The Power To Jail British Citizens |publisher=The Times |date=14 September 2005 |dateformat=dmy |access-date=20 October 2008 |archive-date=7 ઑક્ટોબર 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081007145712/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article566322.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== રાષ્ટ્રીય વહીવટની સોંપણી ===
[[ચિત્ર:Edinburgh Scottish Parliament01 2006-04-29.jpg|thumb|સ્કોટ્ટીશ સંસધ સ્કોટલેન્ડની રાષ્ટ્રીય ધારાસભ છે. ]]
[[ચિત્ર:Stormont Parliamentary Building 01.JPG|thumb|સ્ટોરમોન્ટ, બેલફાસ્ટમાં સંસદની ઇમારતો, વિધાનસભાની બેઠક]]

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]] અને [[વોલ્સ]] એમ દરેક પાસે તેની પોતાની [[એક્ઝિક્યુટિવ (સરકાર)|સરકાર કે એક્ઝિક્યુટિવ]] છે, જેનું સંચાલન [[પ્રથમ પ્રધાન]] અને [[અવક્રાંતિ|સોંપણી કરાયેલ]] [[અનેક ધારાસભાઓ દ્વારા ઘડાયેલ|એક ગૃહ ધરાવતા]] ધારસભા દ્વારા કરવામાં આવે છે.ઇંગ્લેંડ, યુનાઇટેડ કિંગડમનો સૌથી મોટો દેશ છે, જેની પાસે સોંપણી કરાયેલ એક્ઝિક્યુટિવ કે ધારાસભા નથી અને દરેક મુદ્દે તેનો વહીવટ અને નિયમન સીધું જ યુકે સરકાર અને સંસદ દ્વારા જ કરવામાં આવે છે. આ પરિસ્થિતિએ બહુચર્ચીત [[વેસ્ટ લોથીયન પ્રશ્ન|વેસ્ટ લોથીયન પ્રશ્નો]]માં વધારો કર્યો છે, જેમાં ઇંગ્લેડ કે જેનું સંચાલન સોંપણી કરાયેલ તેમના પોતાના મતવિસ્તાર દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે તેને સંબંધિક બાબતો પર ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સના એમપી કેટલીકવાર નિર્મણયાત્મક&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/3432767.stm|title=Scots MPs attacked over fees vote|publisher=BBC News|date=27 January 2004|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; રીતે મત આપી શકે છે તે અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરવામાં આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/talking_politics/82358.stm|title=UK Politics: Talking Politics The West Lothian Question|publisher=BBC News|date=1 June 1998|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટ્ટીશ સરકાર]] અને [[સ્કોટ્ટીળ સંસદ|સંસદ]] પાસે ખાસ કરીને યુકે સંસદ સુધી [[અનામત બાબતો|સીમીત]] ન હોય તેવી કોઇપણ બાબત અંગેની વ્યાપક સત્તા છે, જેમાં [[સ્કોટલેન્ડમાં શિક્ષણ|શિક્ષણ]], [[એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ|આરોગ્યસંભાળ]], [[સ્કોટ કાયદો]] અને [[સ્કોટલેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|સ્થાનિક સરકાર]]નો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/scotland_99/the_scottish_parliament/310036.stm|title=Scotland's Parliament - powers and structures|publisher=BBC News|date=8 April 1999|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; [[સ્કોટ્ટીશ સંસદ ચુંટણી, 2007|2007ની ચુંટણી]]માં થયેલા તેમના વિજયને પગલે [[સ્કોટ્ટીશ સ્વતંત્રતા|સ્વતંત્રતા તરફી]] [[સ્કોટ્ટીશ પાર્ટી|એસએનપી]]એ લઘુમતી [[ત્રીજી સ્કોટ્ટીશ સંસદની સરકાર|સરકાર]]ની રચના તેમના નેતા [[એલેક્સ સાલમોન્ડ]] સાથે કરી હતી, જે [[સ્કોટલેન્ડના પ્રથમ પ્રધાન|સ્કોટલેન્ડના સૌપ્રથમ પ્રધાન]] બન્યા હતા. જ્યારે યુનિયન તરફી પાર્ટીઓએ એક વિકલ્પ તરીકે [[સ્કોટ્ટીશ સ્વતંત્રતા]]ને બાદ કરતા વધારાની સત્તા સોંપણી માટેના કેસની ચકાસણી કરવા [[સ્કોટલેન્ડ ફરજ સોપણીમાં પંચ|કમિશન]]ની રચના કરીને એસએનપીની ચુંટણીની સફળતાને પ્રતિભાવ આપ્યો હતો. 

વોલ્સ એસેમ્બલી ગવર્નમેન્ટ અને [[વોલ્સ માટેની રાષ્ટ્રીય વિધાનસભા|નેશનલ એસેમ્બલી ફોર વોલ્સ]] પાસે સ્કોટલેન્ડની ફરજ સોંપણી તુલનામાં[[વોલ્સ કાયદો 2006ની સરકાર |વોલ્સ સરકાર કાયદો ૨૦૦૬ પસાર કરવામાં આવ્યો હોવા છતાં મર્યાદિત સત્તા હતી&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/events/wales_99/the_welsh_assembly/309033.stm |title=Structure and powers of the Assembly |publisher=BBC News |date=9 April 1999|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;, હવે વિધાનસભા ]][[કાયદાની રચના સ્પર્ધાત્મકતા આદેશ|લેજિસ્લેટિવ કોમ્પીટન્સી ઓર્ડર]] મારફતે કેટલાક મુદ્દે કાયદાઓ ઘડી શકે છે, જેને વિવિધ કેસને આધારે મંજૂરી આપી શકાય.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/politics/2007/jul/16/wales.devolution |title=What powers does the Welsh Assembly have? |publisher=Guardian |date=16 July 2007|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; 2007ની ચુટણીના થોડા સપ્તાહો બાદ બાદ લઘુમતીના ટૂંકા ગાળાના વહીવટ બાદ જ્યારે [[પ્લેઇટ સાયમ્રુ|પ્લેઇડ સામ્રુ]] પ્રથમ પ્રધાન [[હોદ્રી મોર્ગન|ર્હોદ્રી મોર્ગન]]ની સતત આગેવાની હેઠળ [[વોલ્સ માટેની ત્રીજી રાષ્ટ્રીય વિધાનસભાની સરકાર|યુતિ સરકાર]] [[વોલ્સ મજૂર પક્ષ|લેબર]] જોડાયા હતા તેના પગલે પ્રવર્તમાન [[વેલ્શ વિધાનસભા સરકાર|વેલ્શ એસેમ્બલી સરકાર]]ની રચના થઇ હતી. 

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વિધાનસભા|વિધાનસભા]] પાસે સ્કોટલેન્ડને જે સોંપણી કરાયેલ છે તેને બંધ કરવાની સત્તા છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ]] હાલમાં પ્રથમ પ્રધાન [[પીટર રોબિન્સોન (રાજકારણી)|પીટર રોબિન્સન]], ([[ડેમોક્રેટિક યુનીયનીસ્ટ પાર્ટી]]) અને નાયબ પ્રથમ પ્રધાન [[માર્ટિન મેકગિનેસ|માર્ટીન મેકગિનેસ]] ([[સિન ફેઇન]]) દ્વારા ચલાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;northernireland1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm |title=Devolved Government - Ministers and their departments |publisher=Northern Ireland Executive |dateformat=dmy |access-date=17 October 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070822230925/http://www.northernireland.gov.uk/index/your-government/devolved-government.htm |archive-date=22 ઑગસ્ટ 2007 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== સ્થાનિક સરકાર ===
[[ચિત્ર:ManchesterTownHall OwlofDoom.jpg|thumb|માંન્ચેસ્ટર ટાઉન હોલ, જેનો ઉપયોગ માન્ચેસ્ટરનીસ્થાનિક સંભાળ માટે થતો હતો, તે વિક્ટોરીયન યુગ ગોથીક પુનઃસજીવન આર્કિટેક્ચરનું ઉદાહરણ છે. ]]

યુનાઇટડે કિંગડમના દરેક દેશ પાસે અગાઉ યુનાઇટેડ કિંગડમ કેવું હતું તેની યાદી સાથે સ્થાનિક સરકારની અલગ પદ્ધતિ છે. 19મી સદી સુધી તે વ્યવસ્થાઓમાં નાનો ફેરફાર હતો પરંતુ, ત્યારથી ભૂમિકા અને કાર્યોનો સતત વિકાસ થતો આવ્યો છે.&lt;ref name=&quot;barlow&quot;&gt;બારલો, આઇ., ''મેટ્રોપોલિટન મહાનગરીય સરકાર'' , (1991)&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં આ ફેરફારે સ્થાન એકસમાન રીતે લીધુ ન હતું અને સ્કોટલેન્ડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સ્થાનિક સરકારને સત્તાની સોંપણીનો અર્થ એવો થાય છે કે ભવિષ્યના ફેરફારો એકસમાન હશે નહી. 

[[ઇંગ્લેંડમાં સ્થાનિક સરકાર]]નું ઓર્ગેનાઇઝેશન જટિલ છે, કેમ કે કાર્યોની વહેંચણી સ્થાનિક વ્યવસ્થાઓને આધારે અલગ પડે છે. [[ઇંગ્લેંડ]]માં સ્થાનિક સરકારને લાગેવળગતા કાયદાઓ યુકે સંસદ અને [[તેણી મેજસ્ટીની સરકાર|યુનાઇટેડ કિંગડમની સરકાર]] દ્વારા નક્કી થાય છે કેમ કે ઇંગ્લેંડ પાસે પોતાની અલાયદી સંસદ નથી.અપર ટાયર ઇંગ્લેંડના પેટાવિભાગો નવ [[ઇંગ્લેંડના પ્રદેશો|સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો]] અથવા યુરોપીયન સંઘ સરકારી ઓફિસ પ્રદેશો છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gos.gov.uk/national/|publisher=gos.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=31 July 2008|title=Welcome to the national site of the Government Office Network|archive-date=16 મે 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080516181202/http://www.gos.gov.uk/national/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; એક પ્રદેશ [[ગ્રેટર લંડન સત્તા|ગ્રેટર લંડન]] [[ગ્રેટર લંડન ઓથોરિત લોકમત, 1998|લોકમત]]માં દરખાસ્ત માટે લોકપ્રિય ટેકા માટે સીધી રીતે ચુંટાયેલ વિધાનસભા અને મેયર 2000ની સાલથી ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|title=A short history of London government|publisher=www.london.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=4 October 2008|archive-url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20100107035814/http://www.london.gov.uk/london-life/city-government/history.jsp|archive-date=7 જાન્યુઆરી 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; એવો ઇરાદો રાખવામાં આવ્યો હતો કે અન્ય રાજ્યોને પણ તેમી પોતાની ચુંટાયેલ પ્રાદેશિક વિધાનસભા આપવામાં આવશે પરંતુ [[ઉત્તરીય ઇંગ્લેંડ સોંપણી લોકમત, 2004|2004માં લોકમત]]માં ઉત્તર પૂર્વ પ્રદેશમાં સૂચિત વિધાનસભા તેનો અસ્વીકાર કરવામાં આવતા તે ખ્યાલ આગળ ધપતા અટકી ગયો હતો.&lt;ref&gt;&quot;સરકાર હવે સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં કરેલી સત્તાસોંપણીને પ્રદર્શિત કરવા ઇંગ્લેંડમાં આઠ અને નવ પ્રાદેશિક વિધાનસભાઓનું સર્જન કરવા તેની બાર વર્ષ જૂની યોજના વિખેરી નાખે તેવી ધારણા છે. &quot;{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|title=Prescott's dream in tatters as North East rejects assembly|dateformat=dmy|access-date=15 February 2008|publisher=The Times|archive-date=25 મે 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121618/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article503255.ece|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; પ્રાદેશિક સ્તરથી નીચે લંડનમાં ૩૨ જેટલા [[લંડન બોરોઘ]]નો સમાવેશ થાય છે અને બાકીના ઇંગ્લેંડમાં ક્યાં તો [[ઇંગ્લેંડના મહાનગર અને મહાનગર સિવાયના દેશો|કાઉન્ટી કાઉન્સીલ્સ]] અને જિલ્લા કાઉન્સીલ્સ અથવા [[એકતા સત્તા|એકરૂપ સત્તાઓ]]નો સમાવેશ થાય છે. એક જ સભ્યના વોર્ડમાં [[ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધ પોસ્ટ|ફર્સ્ટ પા્ટ ધી પોસ્ટ]] અથવા એક કરતા વધુ સભ્યોના વોર્ડમાં [[એક કરતા વધુ સભ્યોની બહુમતીવાળી પદ્ધતિ|એક કરતા વધુ સભ્યની બહુમતી પદ્ધતિ]]થી સલાહકારોની ચુંટણી થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|title=Local Authority Elections|publisher=Local Government Association|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=18 જાન્યુઆરી 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118195001/http://www.lga.gov.uk/lga/aio/39780|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[ઉત્તર આયર્લેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1973થી સ્થાનિક સરકાર]] ૨૬ જિલ્લા કાઉન્સીલમાં સમાયેલી છે, દરેકની ચુંટણી [[એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવો મત|એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત]] દ્વારા કરવામાં આવી છે જેમની સત્તા કચરો ભેગો કરવો, કૂતરાઓને અંકુશમાં રાખવા અને બગીચાઓ અને સ્મશાનની જાળવણી જેવી સેવાઓ સુધી સીમીત છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/northern_ireland/4449092.stm|title=NI local government set for shake-up|publisher=BBC|date=18 November 2005|dateformat=dmy|access-date=15 October 2008}}&lt;/ref&gt;જોકે, ૧૩ માર્ચ 2008ના રોજ એક્ઝિક્યુટિવ પ્રવર્તમાન વ્યવસ્થાને બદલાવવા માટે ૧૧ નવી કાઉન્સીલની રચના કરવાની દરખાસ્ત પર &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|title=''Foster announces the future shape of local government''|publisher=NI Executive|dateformat=dmy|access-date=20 October 2008|archive-date=25 જુલાઈ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725002254/http://www.northernireland.gov.uk/news/news-doe/news-doe-130308-foster-announces-the.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;અને હવે પછીની સ્થાનિક ચુંટણી આ બાબતને ટેકો મળી રહે તે માટે ૨૦૧૧ સુધી મુલતવી રખાશે તેની પર સંમત થયા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|title=Local Government elections to be aligned with review of public administration|publisher=www.nio.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=2 August 2008|archive-date=17 ફેબ્રુઆરી 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217174725/http://www.nio.gov.uk/local-government-elections-to-be-aligned-with-review-of-public-administration/media-detail.htm?newsID=15153|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટલેન્ડમાં સ્થાનિક સરકાર|સ્કોટલેન્ડમાં રહેલી સ્થાનિક સરકાર]]ને [[સ્કોટલેન્ડના પેટાવિભાગો|૩૨ કાઉન્સીલ વિસ્તારો]] કે જેમાં કદ અને વસતી એમ બન્ને રીતે બહોળો ફરક છે તેના આધારે વહેંચવામાં આવી છે. [[ગ્લાસગો]], એડિનબર્ગ, [[એબરડીન|એબર્ડન]] અને [[ડંડી|ડૂંડી]]ના શહેરો [[હાઇલેન્ડ કાઉન્સીલ વિસ્તારનું રાજકારણ|હાઇલેન્ડ કાઉન્સીલ]]ની જેમ અલગ કાઉન્સીલ વિસ્તારો છે, જેમાં સ્કોટલેન્ડનો ત્રીજા ભાગના વિસ્તારનો સમાવેશ થાય છે, પરંતુ તેમાં ફક્ત ૨૦૦,000થી વધુ માણસો છે.ઓથોરિટીમાં જે સત્તા આપવામાં આવી છે તેનું સંચાલન ચુંટાયેલ સલાહકારો દ્વારા થાય છે, જેમાંથી તેઓ હાલમાં ૧,૨૨૨&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|title=STV in Scotland:Local Government Elections 2007|publisher=Political Studies Association|format=PDF|dateformat=dmy|access-date=2 August 2008|archive-date=20 માર્ચ 2011|archive-url=https://www.webcitation.org/5xJnMrHvK?url=http://www.psa.ac.uk/2007/pps/Bennie.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; છે, તેમાંના દરેકને અલ્પ કાલીન વેતન ચૂકવવામાં આવે છે.ચુંટણીઓ એક કરતા વધુ સભ્યો ધરાવતા વોર્ડમાં [[એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવો મત|એકમાત્ર તબદિલ થઇ શકે તેવા મત]] દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જે ક્યાંતો ત્રણ અથવા ચાર સલાહકારોને ચુંટી કાઢે છે.દરેક કાઉન્સીલ [[પ્રોવોસ્ટ (સિવીલ)|પ્રોવોસ્ટ]] અથવા [[ખુરશી (સત્તાવાર)|કન્વીનર]]ની કાઉન્સીલની ખુરશી સંભાળવા માટે અને જે તે વિસ્તારના અગ્રણી તરીકે કાર્ય કરવા ચુંટી કાઢે છે. [[સલાહકાર|સલાહકારો]]ને [[સ્કોટલેન્ડ માટે સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિશન|સ્ટાન્ડર્ડઝ કમિશન ફોર સ્કોટલેન્ડ]] દ્વારા લાગુ પાડવામાં આવેલી [[બ્લોગર્સ માટેની આચાર સંહિતા|આચાર સંહિતા]]ને અનુસરવાની હોય છે. &lt;ref&gt;જાહેર જીવન માળખામાં નૈતિક ધોરણો: {{cite web |title=Ethical Standards in Public Life |url=http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |publisher=The Scottish Government |access-date=2008-10-03 |archive-date=2014-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141211075152/http://www.scotland.gov.uk/Topics/Government/local-government/ethical-standards |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક સત્તાનું પ્રતિનિધિઓનું એસોસિયેશન [[સ્કોટ્ટીશ સ્થાનિક સત્તામંડળનું સંમેલન|કોન્વેન્શન ઓફ સ્કોટ્ટીશ લોકલ ઓથોરિટીઝ]] (કોલસા) હોય છે. 

[[વોલ્સમાં સ્થાનિક સરકાર|વોલ્સ સ્થિત સ્થાનિક સરકાર]]માં ૨૨ સમાન સત્તાઓનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં કાર્ડિફ્ફ, [[સ્વાનસી]] અને [[ન્યુપોર્ટ]] શહેરોનો સમાવેશ થાય છે, જે તેમના પોતાના અધિકારની રુએ અલગ સમાન સત્તા છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en Local Authorities|title=Local Authorities in Wales|publisher=new.wales.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=31 July 2008|archive-date=30 મે 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140530004428/http://new.wales.gov.uk/topics/localgovernment/localauthorities/?lang=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ચુંટણીઓ દર વર્ષે [[ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધ પોસ્ટ|ફર્સ્ટ પાસ્ટ ધી પોસ્ટ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx Local government elections in Wales|title=How do I vote?|publisher=www.aboutmyvote.co.uk|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=19 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081019215436/http://www.aboutmyvote.co.uk/how_do_i_vote/voting_systems/local_government_elections_i-3.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; દ્વારા યોજવામાં આવે છે, જેમાંની તાજેતરમાં જ મે 2008મા યોજાઇ હતી. [[વેલ્શ સ્થાનિક સરકાર એસોસિયેશન|વેલ્સ લોકલ ગવર્નમેન્ટ એસોસિયેશન વોલ્સ]] સ્થિત સ્થાનિક સત્તાના હિતો પ્રદર્શિત કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wlga.gov.uk/|title=Welsh Local Government Association|publisher=Welsh Local Government Association|dateformat=dmy|access-date=3 October 2008|archive-date=11 નવેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081111154039/http://www.wlga.gov.uk/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== વિદેશી સંબધો અને સશસ્ત્ર દળો ==
[[ચિત્ર:HMS Illustrious 1.jpg|thumb|right|એચએમએસ ''નામાંકિત'' -રોયલ નેવીના અનેક ''અજેય''માંનો એક વર્ગનો એરક્રાફ્ટ કેરિયર]]
[[ચિત્ર:Trident II missile image.jpg|thumb|રોયલ નેવીના વાનગાર્ડ વર્ગના સબમરીનમાંના એક એવ ટ્રાઇડન્ટ ૨ એમઆઇઆરવી એસએલબીએમની અજમાયશી શરૂઆત]]
[[ચિત્ર:Eurofighter-1.jpg|thumb|right|રોયલ એર ફોર્સના યૂરોફાઇટર ટાયફૂન -એડવાન્સ્ડ ફાઇટર એરક્રાફ્ટ ]]

[[સંયુક્ત રાષ્ટ્રો સુરક્ષા સમિતિ|યુનાઇટેડ કિંગડમ યુનાઇટેડ નેશન્સ સિક્યુરિટી કાઉન્સીલ]]નું કામયી સભ્ય છે, તેમજ [[જી8|જી૮]], [[નાટો]], [[ઓઇસીડી.|ઓઇસીડી]], [[ડબ્લ્યુટીઓ]], [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ]]નું સભ્ય છે અને [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીયન સંઘ]]નું સભ્ય રાજ્ય છે. યુકેનું મહત્વનું નોંધપાત્ર જોડાણ તેના [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]] સાથેના [[ખાસ સંબંધ]] છે.યુએસ અને [[યુરોપ]] સિવાય બ્રિટનના ગાઢ જોડાણમાં કોમનવેલ્થ નેશન્સ અને અન્ય જેમ કે [[જાપાન]]નો સમાવેશ થાય છે.બ્રિટનની વૈશ્વિક હાજરી અને તેનો પ્રભાવ તેના વ્યાપારી સંબંધો અને તેના સશસ્ત્ર દળો દ્વારા વધુ વિશાળ બન્યો છે, જે આશરે એંસી લશ્કરી ઇન્સ્ટોલેશન્સ અને વિશ્વમાં અન્ય ડિપ્લોયમેન્ટ કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpowereurope.eu/|title=Global Power Europe|publisher=Globalpowereurope.eu|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008|archive-date=3 ઑક્ટોબર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081003231050/http://www.globalpowereurope.eu/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;લશ્કર, [[નૌકા સેવા|નેવી]] અને [[રોયલ હવાઇ દળ|એર ફોર્સ]] સામૂહિક રીતે બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો તરીકે ઓળખાય છે. ત્રણ દળોનું સંચાલન[[સંરક્ષણ મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણ મંત્રાલય]] દ્વારા થાય છે અને [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંરક્ષણ કાઉન્સીલ|સંરક્ષણ કાઉન્સીલ]] દ્વારા તેની પર અંકુશ રાખવામાં આવે છે તેમજ તેના અધ્યક્ષપદે [[સંરક્ષણ મંત્રાલય માટેના સંરક્ષણના રાજ્ય સચિવ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણના રાજ્ય સચિવ]] હોય છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ અનેક ટેકનોલોજીકલી એડવાન્સ ક્ષેત્રોમાંનું એક ધરાવે ચે અને વિશ્વમાં શ્રેષ્ઠ તાલીમ પામેલ સશસ્ત્ર દળ ધરાવે છે. યુકે [[સક્રિય દળની સંખ્યાના આધારે દેશોની યાદી|માનવશક્તિ]]ની દ્રષ્ટિએ 27મું સૌથી મોટું લશ્કર ધરાવવા છતાં [[સંરક્ષણ મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|સંરક્ષણ મંત્રાલય]] સહિતના સ્ત્રોતો અનુસાર યુકે વિશ્વમાં ત્રીજું સૌથી વધુ [[લશ્કરી ખર્ચના આધારે દેશોની યાદી|લશ્કરી ખર્ચ]] ધરાવે છે. હાલમાં કુલ સંરક્ષણ ખર્ચ કુલરાષ્ટ્રીય જીડીપીના ૨.૫ ટકા જેટલું છે[[કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન|GDP]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mod.uk/DefenceInternet/AboutDefence/Organisation/KeyFactsAboutDefence/DefenceSpending.htm |title=Defence Spending|publisher=MOD|dateformat=dmy|access-date=6 January 2008}}&lt;/ref&gt; ધ રોયલ નેવી [[બ્લ્યુવોટર નેવી|બ્લ્યુ વોટર નેવી]] છે, જે [[ફ્રેંચ નેવી]] અને [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ નૌકાદળ|યુનાઇટેડ સ્ટેટસ નેવી]]ની સાથે હાલમાં અનેક થોડામાંનું એક છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|title=The Royal Navy: Britain’s Trident for a Global Agenda - The Henry Jackson Society|publisher=Henry Jackson Society|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008|archive-date=13 ઑક્ટોબર 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111013070014/http://www.henryjacksonsociety.org/stories.asp?pageid=49&amp;id=279|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;બે નવા [[સુપર કેરિયર|સુપરકેરિયર]] કદના [[રાણી એલિઝાબેથ વર્ગનું એરક્રાફ્ટ કેરિયર|એરક્રાફ્ટ કેરિયર્સ]] ખરીદવા માટે ૩ જુલાઇ 2008ના રોજ સંરક્ષણ મંત્રાલયે ૩.૨ અબજ ડોલરના કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7486683.stm|title=£3.2bn giant carrier deals signed|publisher=BBC News|date=3 July 2008|dateformat=dmy|access-date=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમ [[પરમાણુ શસ્ત્રો ધરાવતા રાજ્યોની યાદી|પાંચ ઓળખી કઢાયેલા દેશો]]માંનો એક દેશ છે, જેની પાસે પરમાણુ શસ્ત્રો છે, તેમજ [[વાનગાર્ડ ક્લાસ સબમરીન]] આધારિત [[ટ્રાઇડન્ટ મિસાઇલ|ટ્રાઇડન્ટ ૨]] બોલેસ્ટિક મિસાઇલ સિસ્ટમ ધરાવે છે. 

બ્રિટીશ સશસ્ત્ર દળો પર યુનાઇટેડ કિંગડમ અને તેના [[બ્રિટીશ વિદેશી પ્રદેશો|વિદેશી પ્રદેશો]]ના રક્ષણની જવાબદારી છે, જે યુનાઇટડ કિંગડમની વૈશ્વિક સલામતી હિતોને પ્રોત્સાહન આપે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ રાખવાના પ્રયત્નોને ટેકો આપે છે. તેઓ [[NATO|એલાઇડ રાપીડ રિયેક્શન કોર્પસ તેમજ]] [[ફાઇવ પાવર ડિફેન્સ એરેન્જમેન્ટસ|ફાઇવ પાવર ડિફેન્સ એરેન્જમેન્ટ]]સ [[રિમપેક]] અને અન્ય વૈશ્વિક યુતિ કાર્યો સહિત [[નાટો]]માં સક્રિય અને નિયમિત ભાગીદાર છે. વિદેશી રક્ષક લશ્કર અને સવલતો [[ઇશુ ખ્રિસ્તનું આઇસલેન્ડ|એસે્સન આઇલેન્ડ]], [[બેલીઝનું લશ્કર|બેલિઝ]], [[બ્રુનેઇ સ્થિત લશ્કરી દળો|બ્રુનેલ]], [[બ્રિટીશ આર્મી ટ્રેઇનીંગ સફિલ્ડ|કેનેડા]], [[ડાઇગો ગાર્સીયા|ડિગો ગ્રેસીયા]], ધી [[ફોકલેન્ડ આઇસલેન્ડનું લશ્કર|ફાકલેન્ડ આઇલેન્ડઝ]], [[બ્રિટીશ દળો જર્મની|જર્મની]], [[બ્રિટીશ દળો જિબ્રાલ્ટર|જિબ્રાલ્ટર]], [[કેન્યા]], [[સાર્વભૌંમ પાયાના વિસ્તારો|સાયપ્રસ]] અને [[કતાર]] રાખવામાં આવે છે. &lt;ref name=&quot;Facilities&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/cgi-bin/newhtml_hl?DB=semukparl&amp;STEMMER=en&amp;WORDS=raf%20diego%20garcia&amp;ALL=RAF&amp;ANY=&amp;PHRASE=%22Diego%20Garcia%20%22&amp;CATEGORIES=&amp;SIMPLE=&amp;SPEAKER=&amp;COLOUR=red&amp;STYLE=s&amp;ANCHOR=50221w33.html_spnew0&amp;URL=/pa/cm200405/cmhansrd/vo050221/text/50221w33.htm#50221w33.html_spnew0|title=House of Commons Hansard|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=23 October 2008}}&lt;/ref&gt;2005માં બ્રિટીશ લશ્કરે 102,440, એર ફોર્સની 49,210 અને નેવીની 36,320ની તાકાત દર્શાવી હતી. &lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.mod.uk/NR/rdonlyres/6FBA7459-7407-4B85-AA47-7063F1F22461/0/modara_0405_s1_resources.pdf Annual Reports and Accounts 2004-05]|1.60&amp;nbsp;MB}}. સંરક્ષણ મંત્રાલય૧૪ મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલું &lt;/ref&gt;

[[યુનાઇટેડ કિંગડ્મ ખાસ દળો|યુનાઇટેડ કિંગડમ ખાસ દળો]] જમીન અને સમુદ્રના [[આંતકવાદ નિયંત્રણ|આંતકવાદ નાથવા]] અને [[પાણી અને જમીનમાં યુદ્ધ કરવું|ઉભયચર પ્રવૃત્તિઓ]] નાથવા માટે ઝડપી, મોબાઇલ અને લશ્કરી પ્રતિભાવ માટે તાલીમ પામેલી ટુકડીઓ પણ પૂરી પાડે છે અને ઘણી વાર ગુપ્ત અને વેશપલ્ટા જેવા કાર્યોની પણ જરૂર પડે છે. તદુપરાંત કાયમી લશ્કરને ટેકા માટે અનામત દળો પણ ઉપલબ્ધ છે. તેમાં [[પર્વતીય લશ્કર|ટેરિટોરીયલ આર્મી]], [[રોયલ નેવલ રિઝર્વ]], [[રોયલ મરિન રિઝર્વ|રોયલ મરિન્સ રિઝર્વ]] અને [[રોયલ ઓક્ઝીલરી એર ફોર્સ]]નો સમાવેશ થાય છે.આમ કુલ સક્રિય અને અનામત ફરજ પરની લશ્કરી વ્યક્તિઓની કુલ સંખ્યા આશરે ૪૨૯,500ને એંસી જેટલા દેશોમાં મૂકવામાં આવે છે. યુનાઇટેડ કિંગડમની લશ્કરી ક્ષમતા હોવા છતાં, તાજેતરની વ્યવહારીક સંરક્ષણ નીતિએ એવી ધારણા વ્યક્ત કરી છે કે અત્યંત જરૂર હોય તેવા ઓપરેશન યુતિના એક ભાગની જે હાથ ધરવામાં આવશે.&lt;ref&gt;રાષ્ટ્રીય આંકશાસ્ત્ર ઓફિસ ''યુકે 2005: યુનાઇટેડ કિંગડમ ઓફ ગ્રેટ બ્રિટન અને નોર્ધન આયર્લેન્ડની સત્તાવાર યરબુક'' , પી. 89 &lt;/ref&gt; [[ઓપરેશન પાલીસર|સિયેરા લિયોનમાં દરમિયાનગીરી]], [[બોસ્નીયન યુદ્ધ|બોસ્નીયા]], [[કોસોવો યુદ્ધ|કોસોવો]], [[અફઘાનિસ્તાન]] અને [[ઓપેરશન ટેલિક|ઇરાક]]માં ઓપરેશનને એક બાજુ રાખીને આ તમામ બાબતને એક આધાર તરીકે લેવામાં આવશે. ખરેખર છેલ્લું યુદ્ધ કે જેમાં બ્રિટીશ લશ્કર એકલા હાથે લડ્યં હતું તે 1982નું [[ફોકલેન્ડ યુદ્ધ|ફાકલેન્ડ યુદ્ધ]] હતું, જેમાં તેનો વિજય થયો હતો.

== કાયદો અને ફોજદારી ન્યાય ==
{{main|Law of the United Kingdom}}
[[ચિત્ર:Royal courts of justice.jpg|thumb|ધી રોયલ કોર્ટસ ઓફ જસ્ટિસ ઓફ ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ ]]
[[યૂનિયન સંધિ|યુનિયન સંધિ]]ના આર્ટિકલ ૧૯ સાથે અગાઉના સ્વતંત્ર દેશોના રાજકીય યુનિયન દ્વારા સર્જવામાં આવેલી હોવાથી યુનાઇટેડ કિંગડમ એકમાત્ર કાનૂની વ્યવસ્થા ધરાવતો નથી, જે સ્કોટલેન્ડની અલગ કાનૂની વ્યવસ્થા અસ્તિત્વમા હોવાની બાંયધરી આપે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|title=The Treaty (act) of the Union of Parliament 1706|publisher=www.scotshistoryonline.co.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=27 મે 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190527074630/http://www.scotshistoryonline.co.uk/union.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; આજે યુકે પાસે ત્રણ સ્પષ્ટ [[વિશ્વની કાયદેસરની પદ્ધતિ|કાનૂની પદ્ધતિ]] છેઃ [[ઇંગ્લીશ કાયદો]], [[કોર્ટસ ઓફ નોર્ધન આયર્લેન્ડ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો]] અને [[સ્કોટસનો કાયદો|સ્કોટ્સ કાયદો]]. તાજેતરના બંધરણીય ફેરફારને કારણે [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સુપ્રીમ કોર્ટ|સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ યુનાઇટેડ કિંગડમ]] જોઇ શકાશે જે ઓક્ટોબર 2009માં અસ્તિત્વમાં આવે જે [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]]ની એપેલેટ કમિટીના અપીલ કાર્યો હાથ પર લેશે.&lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.dca.gov.uk/consult/supremecourt/supreme.pdf Constitutional reform: A Supreme Court for the United Kingdom]|252&amp;nbsp;KB}},બંધારણીય બાબતોનો વિભાગ.૨૨ મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરેલું.&lt;/ref&gt; [[ગુપ્ત કાઉન્સીલની ન્યાયિક સમિતિ|જ્યુડિશીયલ કમિટી ઓફ પ્રિવી કાઉન્સીલ]] કે જેમાં [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] જેવા સમાન સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે તે વિવિધ કોમનવેલ્થ દેશો, યુકે ઓવરસીઝ અને બ્રિટીશ ક્રાઉન ડિપેન્ડસીઝ માટે સૌથી વધુ અપીલ ધરાવતી કોર્ટ છે. 

=== ઇંગ્લેડ, વોલ્સ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ===
[[ઇંગ્લીશ કાયદો]] અને [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ]] અને [[કોર્ટસ ઓફ નોર્ધન આયર્લેન્ડ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ કાયદો]] એમ બન્નેમાં લાગુ પડે તે જે [[common law|સમાન કાયદા]]ના સિદ્ધાંતને આધારે છે. સમાન કાયદાનો હેતુ એ છે કે કાયદો [[કોર્ટ]]માં બેસનાર [[જજ]] દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેઓ તેમની સામે રહેલી બાબત પર તેમની સામાન્ય બુદ્ધિ અને [[ચૂકાદો|પ્રિસીડન્ટ]] (''[[સ્ટેર ડિસીસિસ|સ્ટેર ડિસીસીસ]]'' )ની જાણકારી લાગુ પાડે છે. [[કોર્ટસ ઓફ ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ|કોર્ટ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ]]નું સંચાલન સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ જ્યુડીકેચર ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જેમાં [[કોર્ટ ઓફ અપીલ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ|કોર્ટ ઓફ અપીલ]], [[હાઇ કોર્ટ ઓફ જસ્ટિસ|હાઇ કો્ટ ઓફ જસ્ટીસ]] (સિવીલ કેસ માટે) અને [[ક્રાઉન કોર્ટ]] (ફોજદારી કેસો માટે)નો સમાવેશ થાય છે. [[હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ]] (સામાન્ય રીતે ફક્ત ધી હાઉસ ઓપ લોર્ડઝ તરીક ઓળખવામાં આવે છે) એપેલેટ કમિટી હાલમાં [[ઇંગ્લેંડ]], [[વોલ્સ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]માં ફોજદારી અને સિવીલ એમ બન્ને કેસો માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ છે અને જે કોઇ પણ તે નિર્ણય લે તે અન્ય સ્થળોએ આવેલી ઉપલી નીચલી કોર્ટને બંધનકર્તા રહેશે. ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 1981અને 1995ના ગાળામાં ગુન્હાખોરીમાં વધારો થયો હતો, એટલા ઊંચા દરથી 1995થી ૨૦૦૭/8માં એકંદરે ૪૮ ટકાનો ઘટાડો થયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7511192.stm |title=Police-recorded crime down by 9% |publisher=BBC News |date=17 July 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; ગુન્હાખોરીના દરમાં ઘટાડો થયો હોવા છતા [[ઇંગ્લેડ અને વોલ્સની જેલની વસતી|ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં જેલની વસતી]] સમાન ગાળા દરમિયાનમાં લગભગ બમણી એટલે કે ૮૦,૦૦૦ કરતા વધુ હતી જે ઇંગ્લંડ અને વોલ્સને પશ્ચિમ યુરોપમાં જેલમાં પુરવાની સંખ્યા દર ૧૦૦,૦૦૦એ 147નો ઊંચા દર થઇ ગયો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7235438.stm|title=New record high prison population|publisher=BBC News|date=8 February 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; [[તેણી મેજેસ્ટીની જેલ સેવા|હર મેજેસ્ટીઝ પ્રિઝન સર્વિસ]] કે જે [[ન્યાય મંત્રાલય (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|ન્યાય મંત્રાલય]]ને અહેવાલ આપે છે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમા આવેલી તમામ [[જેલ|જેલો]]નું સંચાલન કરે છે.

=== સ્કોટલેન્ડ ===
[[ચિત્ર:High Court of Justiciary.jpg|thumb|ધી હાઇકોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી – સ્કોટલેન્ડની વડી ફોજદારી કોર્ટ.]]
[[સ્કોટનો કાયદો|સ્કોટ્સ કાયદો]], વર્ણસંકર પદ્ધતિ કે જે સમાન કાયદો અને [[નાગરિક કાયદો (કાયદેસરની પદ્ધતિ)|સિવીલ કાયદા]]ના સિદ્ધાંતો એમ બન્ને પર આધારિત છે, જે [[સ્કોટલેન્ડ]]માં લાગુ પડે છે. સિવીલ કેસ માટે મુખ્ય કોર્ટ [[કોર્ટ ઓફ સેશન]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|title=Court of Session - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=25 મે 2012|archive-url=https://archive.today/20120525195153/http://www.scotcourts.gov.uk/session/index.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;અને ફોજદારી કેસો માટે [[હાઉકોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી|હાઇ કોર્ટ ઓફ જ્યુડિશિયરી]] છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|title=High Court of Justiciary - Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=5 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://archive.today/20120805180111/http://www.scotcourts.gov.uk/justiciary/index.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ (સામાન્ય રીતે ફર્ત ધી હાઉસ ઓફ લોર્ડઝ તરીકે ઉલ્લેખ થાય છે)એપેલેટ કમિટી હાલમાં સ્કોટ્સ કાયદા હેઠળ અપીલ માટેની ઉચ્ચતમ કોર્ટ તરીકે સેવા આપે છે, જેમાં કોર્ટ ઓફ સેશનથી અપીલ માટેની રજા સામાન્ય નિયમમાં જરૂરી નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.publications.parliament.uk/pa/ld199697/ldinfo/ld08judg/bluebook/bluebk03.htm|title=House of Lords - Practice Directions on Permission to Appeal|publisher=www.publications.parliament.uk|dateformat=dmy|access-date=22 June 2009}}&lt;/ref&gt; [[શેરિફ કોર્ટ|શેરિફ્ફ કોર્ટ]] મોટા ભાગના સિવીલ અને ફોજદારી કેસો ચલાવે છે જેમાં જ્યુરી સાથે ફોજદારી [[કેસ (કાયદો)|કેસો]] ચલાવવાનો સમાવેશ થાય છે, જે શેરિફ્ફ સોલમ કોર્ટ અથવા શેરિફ્ફ સાથે અને જ્યુરી વિના (શેરિફ્ફ સમરી કોર્ટ)તરીકે ઓળખાય છે.[[શેરિફ કોર્ટ|શેરિફ્ફ કોર્ટ]] છ શેરિફ્ફડોમમાં પથરાયેલી ૪૦ શેરિફ્ફ કોર્ટસ સાથે સ્થાનિક કોર્ટ સેવા પૂરી પાડે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|title=Introduction|publisher=www.scotcourts.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=5 ઑગસ્ટ 2012|archive-url=https://archive.today/20120805135430/http://www.scotcourts.gov.uk/introduction.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સ્કોટની કાનૂની પદ્ધતિ ફોજદારી કેસ માટે ત્રણ શક્ય ચૂકાદાઓ લેવામાં વિશિષ્ટ પ્રકારની છેઃ જેમ કે [[ગુન્હો(કાયદો)|ગુનેહગાર]], [[નિર્દોષ છૂટકારો|ગુનેહગાર નહી]] અને ''[[સાબિત થયો નથી|સાબિત નહી થયેલા]]'' .ગુનેહગાર નહી અને સાબિત નહી થયેલા એમ બન્ને [[નવો કેસ|પુનઃકેસ]] ચલાવવાની શક્યતા નહી હોવાથી [[નિર્દોષ છૂટકારો|નિર્દોષ છૂટકારા]]માં પરિણમે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|title=The case for keeping 'not proven' verdict|publisher=www.timesonline.co.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=25 મે 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100525121435/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/scotland/article431121.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[ન્યાયના કેબિનેટ સચિવ]] સ્કોટ્ટીશ સરકારના સભ્ય છે અને પોલીસ, કોર્ટસ અને ફોજદારી ન્યાય માટે જવાબદાર છે, અને [[સ્કોટ્ટીશ જેલ સેવા|સ્કોટ્ટીશ પ્રિઝન સર્વિસ]] કે જે સ્કોટલેન્ડમાં આવેલી જેલનું સંચાલન કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|title=Scottish Cabinet and Ministers|publisher=www.scotland.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=5 October 2008|archive-date=7 સપ્ટેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080907053528/http://www.scotland.gov.uk/About/14944/Scottish-Cabinet|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 2007/8માં નોંધાયેલા ગુન્હાઓ ઘટીને 25 વર્ષમાં સૌથી ઓછા ગુન્હાના સ્તરે આવી ગયા હોવા છતા&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7643870.stm|title=Scottish crime 'lowest since 80s'|publisher=BBC News|date=30 September 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt; જેલની સંખ્યા 8,000થી&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|title=Prisoner Population at Friday 22 August 2008|publisher=www.sps.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=28 August 2008|archive-date=7 માર્ચ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120307182522/http://www.sps.gov.uk/default.aspx?documentid=7811a7f1-6c61-4667-a12c-f102bbf5b808|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; વધુ છે જે વિક્રમી મથાળે સ્પર્શી રહી છે અને તે જે ક્ષમતાનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું તેના કરતા વધુ છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7587724.stm|title=Scots jail numbers at record high|publisher=BBC News|date=29 August 2008|dateformat=dmy|access-date=21 October 2008}}&lt;/ref&gt;

== ભૂગોળ ==
[[ચિત્ર:United Kingdom labelled map7 vector.svg|thumb|upright|યુનાઇટેડ કિંગડમના દેશો ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના કુલ વિસ્તારમાં આશરે{{convert|245000|km2|sqmi|-1}} ગ્રેટ બ્રિટનના ટાપુઓ, આયર્લેન્ડ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ) ટાપુઓ અને નાના ટાપુઓનો એક છઠ્ઠમાંશ ભાગનો સમાવશ થાય છે.તે ઉત્તર એટલાન્ટિક સમુદ્ર અને ઉત્તર સમુદ્રની વચ્ચે {{convert|35|km|mi|0}}આવેલો છે, તેમજ ફ્રાંસના ઉત્તર દરિયાકિનારાની હદમાં પણ છે, જ્યાંથી [[ઇંગ્લીશ ખાડી]] દ્વારા તે અલગ પડે છે. ગ્રેટ બ્રિટન 49 અને 59 એન અક્ષાંશ (શીતલેન્ડ ટાપુ આશરે 61 અંશ એન)અને 8 અંશ ડબ્લ્યુ થી 2 અંશ ઇ રેખાંશ વચ્ચે આવેલો છે.લંડનમાં આવેલા રોયલ ગ્રીનવિચ ઓબ્ઝર્વેટરી [[પ્રાઇમ મેરિડીયન]]ને નક્કી કરતો પોઇન્ટ છે.ઉત્તર-દક્ષિણને સીધી રીતે માપતા ગ્રેટ બ્રિટન{{convert|1100|km|mi|-2}} લંબાઇમાં થોડો નાનો અને તેની પહોળાઇ{{convert|500|km|mi|-2}}માં ભાગ ધરાવે છે, પરંતુ બન્ને પોઇન્ટ વચ્ચેનું સૌથી વધુ અંતર [[જમીનનો અંત|જમીનના અંત]]{{convert|1350|km|mi|-1}} વચ્ચે [[કોર્નવેલ|કોર્નવોલ]] [[કેથનેસ|કેઇથનેસ]] ([[થ્રુસો]] પાસે)માં પેન્ઝાન્સ અને [[જોહ્ન ઓ ગ્રોટ્સ]] પાસે)છે. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ {{convert|360|km|mi|0|adj=on}}[[રીપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ|રિપલ્બિક ઓફ આયર્લેન્ડ]] સાથે જમીનની સહદમાં ભાગ પડાવે છે.

યુનાઇટેડ કિંગડમ સમશીતોષ્મ [[હવામાન]] ધરાવે છે, જેમાં આખા વર્ષમાં પુષ્કળ વરસાદ રહે છે. તાપમાન સીઝનની સાથે બદલાય છે પરંતુ ભાગ્યે જ અત્યત નીચુ{{convert|-10|C|lk=on}} કે અત્યંત ઉપર{{convert|35|C}} જાય છે.ત્યાં નૈઋત્યનો પવન વાય છે, તેમજ એટલાન્ટિક સમુદ્ર પરથી સતત હળવા અને ભીના સતત વાયરાઓ વાય છે. પૂર્વના ભાગ મોટે ભાગે આ પવનથી આચ્છાદિત રહે છે અને તેથી સૌથી સૂકા હોય છે. એટલાન્ટિકના પ્રવાહોને [[અખાતી પ્રવાહ|અખાતી ખાડી]] ગરમ રાખે છે, તેથી ખાસ કરીને પશ્ચિમમાં હળવો શિયાળો લઇ આવે છે, જ્યાં શિયાળો ખાસ કરીને ઊંચી ટેકરી પરના વિસ્તારમાં ભેજવાળો હોય છે.યુરોપની મુખ્ય જમીનથી નજીક હોવાથી અને ઉત્તરમાં સૌથી ઠવધુ ઠંડી હોવાથી ઇંગ્લેંડના દક્ષિણ પૂર્વમાં ઉનાળો સૌથી ગરમ હોય છે.શિયાળામાં અને વસતઋતુના પ્રારંભમાં બરફવર્ષા થઇ શકે છે, જોકે ઊંચી ટેકરીથી ભાગ્યે જ વધુ પડતી ઊંડાઇએ સ્થાપિત થાય છે. 

[[ચિત્ર:uk topo en.jpg|thumb|left|upright|યુકેની સ્થાનિક ભૂગોળ]][[ઇંગ્લેડની ભૂગોળ|ઇંગ્લેંડ]]નો ભાગ યુકેના આવરણના કુલ વિસ્તારથી અર્ધા જેટલો જ છે. {{convert|130410|km2|sqmi|-1}}. મોટા ભાગના દેશ નીચીજમીનવાળો ભૂપ્રદેશ ધરાવે છે, [[ગોલ્ફના કાણાની રેખા|ટીઝ એક્સ લાઇન]]ની ઉત્તર પશ્ચિમમાં પર્વતીય ભૂપ્રદેશ આવેલો છે, જેમાં લેઇક જિલ્લાના [[લેઇક ડિસ્ટ્રીક્ટ|કમ્બ્રીયન પર્વતો]], [[પેન્નીન્સ|પેનિન્સ]] અને [[પિક ડિસ્ટ્રીક્ટ|પીક જિલ્લા]]ના [[ચૂનો|ચૂનાના પર્વતો]], [[એક્સમૂર]] અને [[ડાર્ટમૂર]]નો સમાવેશ થાય છે. [[નદી થેમ્સ|થેમ્સ]], [[નદી સેવર્ન|સેવર્ન]] અને [[હંબર]] એ મુખ્ય નદીઓ અને નદીમુખ છે. ઇંગ્લેંડનો સૌથી ઊંચો પર્વત [[સ્કાફેલ પાઇક]] છે, જે [[લેઇક ડિસ્ટ્રીક્ટ|લેઇક જિલ્લા]]{{convert|978|m|ft|0}}માં આવેલો છે. ઇંગ્લેંડ અસંખ્ય મોટા શહેરો ધરાવે છે, જેમાં યુરોપીય સંઘમાં ટોચના 50 [[મોટા શહેર વિસ્તારો|મોટા શહેરી વિસ્તારો]]માંના છનો સમાવેશ થાય છે.

[[સ્કોટલેન્ડની ભૂગોળ|સ્કોટલેન્ડ]] યુકેના કુલ વિસ્તારના ત્રીજા ભાગમાં સમાયેલું છે, {{convert|78772|km2|sqmi|-1}},&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |title=Scotland Facts |publisher=www.scotland.org |accessedaymonth=16 July |accessyear=2008 |access-date=2009-10-05 |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621045248/http://www.scotland.org/about/fact-file/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જેમાં આશરે ૮૦૦ જેટલા [[સ્કોટલેન્ડના ટાપુઓની યાદી|ટાપુઓ]],&lt;ref&gt;[http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html સ્કોટ્ટીશ આઇલેન્ડની સંપૂર્ણ માર્ગદર્શિકા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110301063015/http://www.independent.co.uk/travel/uk/the-complete-guide-to--scottish-islands-754070.html |date=2011-03-01 }} independent.co.uk, 19 મે 2001&lt;/ref&gt; મુખ્યત્વે પશ્ચિમ અને મુખ્ય જમીનની ઉત્તરે આવેલા વિખ્યાત [[હેબ્રીડ્ઝ|હબ્રિજ]], [[ઓર્કની|ઓર્કની ટાપુઓ]] અને [[શીટલેન્ડ|શીટલેન્ડ ટાપુઓનો]] સમાવેશ થાય છે.સ્કોટલેન્ડની સ્થાનિક ભૂગોળ [[દોષ (ભૂસ્તરશાસ્ત્ર)|જિયોલોજિકલ રોક ફ્રેક્ચર]]{{ndash}} એવા [[હાઇલેન્ડ બાઉન્ડ્રી ફોલ્ટ]]{{ndash}}થી અલગ પડે છે, જે સ્કોટ્ટીશ મુખ્ય જમીનને વાંકીચૂંકી બનાવે છે અને [[હેલેન્સબર્ઘ|હેલેન્સબર્ગ]]થી [[સ્ટોનહેવન]] સુધી જાય છે. દોષરેખા બન્નેને અલગ અલગ પ્રદેશ તરીકે જુદા પાડે છે; જેમાં ઉત્તર અને પશ્ચિમમાં [[સ્કોટ્ટીશ હાઇલેન્ડઝ|હાઇલેન્ડઝ]] અને [[સ્કોટ્ટી લોલેન્ડઝ|લોલેન્ડ]] દક્ષિણથી પૂર્વનો સમાવેશ થાય છે. વધુ ખાડાટેકરા વાળા હાઇલેન્ડ પ્રદેશમાં [[બેન નેવીસ|બેન નેવિસ]] કે જે [[બ્રિટીશ ટાપુઓ|બ્રિટીશ ટાપુ]]માં {{convert|1343|m|ft|0}}સર્વોચ્ચ પોઇન્ટ છે તેના સહિત સ્કોટલેન્ડના પર્વતીય પ્રદેશનો સમાવેશ થાય છે. નીચીજમીનવાળા પ્રદેશો ખાસ કરીને [[ક્લાઇડનો ફાંટો|ફિર્થ ઓફ ક્લાઇડ]] અને [[ચતુર્થનો ફાંટો|ફિર્થ ઓફ ફોર્થ]]ની વચ્ચે જમીનનો સાંકડો ભાગ [[સેન્ટ્રલ લોલેન્ડઝ|સેન્ટ્ર્લ બેલ્ટ]] તરીકે ઓળખાય છે, જે સુંદર છે અને સ્કોટલેન્ડના સૌથી મોટા શહેર એવા [[ગ્લાસગો]] અને દેશની રાજધાની અને રાજકીય કેન્દ્ર એવા [[એડિનબર્ગ]] સહિતની મોટાભાગની વસતીનું ઘર છે. 
[[ચિત્ર:BenNevis2005.jpg|thumb|સ્બેકોટલેન્ડમાં નેવિસ, બ્રિટીશ ટાપુઓમાં ઊંચામાં ઊચો પોઇન્ટ છે.]]
[[વોલ્સની ભૂગોળ|વોલ્સ]] કુલ યુકેના આવરણ{{convert|20758|km2|sqmi|-1}}ના દશમા ભાગ કરતા ઓછો ભાગ ધરાવે છે. વોલ્સ મોટે ભાગે પર્વતીય વિસ્તાર છે, જોકે [[દક્ષિણ વોલ્સ]]માં [[ઉત્તર વોલ્સ|ઉત્તર]] અને [[મધ્ય વોલ્સ]]ની તુલનામાં ઓછા પર્વતો છે. મુખ્ય વસતી અને ઔદ્યોગિક વિસ્તારો દક્ષિણ વોલ્સમાં છે, જેમાં દરિયાકિનારાના શહેર કાર્ડિફ્ફ (રાજધાની, રાજકીય અને આર્થિક કેન્દ્ર), સ્વાનસી અને ન્યુપોર્ટ અને [[દક્ષિણ વોલ્સ ખીણ|દક્ષિણ વોલ્સ વેલીઝ]] તેના ઉત્તરમાં સમાવેશ કરે છે.વોલ્સમાં સૌથી ઊંચા પર્વતોમાં [[સ્નોડોનીયા]] અને [[સ્નોડોન|સ્નોડાઉન]] ({{lang-cy|Yr Wyddfa}})નો સમાવેશ થાય છે, જે 1,085 મી (3,560 ફૂટ)સૌથી ઊંચો વોલ્સનો પર્વત છે.14 (કદાચ શક્યતઃ 15)વેલ્શ પર્વતો 3,000(914 મી)ફૂટથી વધુ ઊંચાઇના છે અને તે સામૂહિક રીતે [[વેલ્શ 3000]]તરીકે ઓળખાય છે.વોલ્સ ૧,200કીમી (૭૫૦ માઇલ્સ)નો દરિયાકિનારો ધરાવે છે.વેલ્શની મુખ્યજમીનની સામે વિવિધ [[આઇસલેન્ડ|ટાપુઓ]] આવેલા છે, જેમાંનો સૌથી ઊંચો [[એન્જલસે]] (''વીનીઝ મોન'' ) ઉત્તરપૂર્વમાં આવેલા છે. [[આયર્લેન્ડની ભૂગોળ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] ફ્કત(1/} ધરાવે છે અને મોટે ભાગે ટેકરીવાળો છે.તેમાં [[લોઘ નિયાધ|લૌફ નિયાઘ]],(1/} યુકેમાં સૌથી મોટું સ્થળ અને [[આયર્લેન્ડ]]નો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |title=Geography of Northern Ireland |publisher=University of Ulster |dateformat=dmy |access-date=22 May 2006 |archive-date=18 જાન્યુઆરી 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118133131/http://cain.ulst.ac.uk/ni/geog.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી ઊંચો પર્વત [[સ્લીવ ડોનાર્ડ|સ્લિવ ડોનાર્ડ]] {{convert|849|m|ft|0}}[[વિલાપ કરતા પર્વતો|મૌર્ન પર્વતો]]માં આવેલો છે.

=== શહેરો અને નગરજૂથ ===
યુકેના વ્યક્તિગત દશોની રાજધાની આ પ્રમાણે છેઃ બેલફાસ્ટ (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ),કાર્ડિફ્ફ, એડિનબર્ગ (સ્કોટલેન્ડ)અને લંડન (ઇંગ્લેંડ); છેલ્લું એકંદરે યુકેની રાજધાની પણ છે. 

સૌથી મોટા નગરજૂથો આ પ્રમાણે છે:
* [[ગ્રેટ લંડન શહેરી વિસ્તાર|ગ્રેટર લંડન શહેરી વિસ્તાર]] - 8.5&amp;nbsp;મિલીયન
* [[પશ્ચિમ મિડલેન્ડઝ નગરજૂથ|પશ્ચિમ મિડલેન્ડઝ નગજરૂથ]] - 2.3&amp;nbsp;મિલીયન
* [[ગ્રેટ માન્ચેસ્ટર શહેરી વિસ્તાર|ગ્રટર માન્ચેસ્ટર શહેરી વિસ્તાર]] - 2.2&amp;nbsp;મિલીયન
* [[પશ્તિમ યોર્કશાયર શહેરી વિસ્તાર|પશ્ચિમ યોર્શાયર શહેરી વિસ્તાર]] - 1.5&amp;nbsp;મિલીયન
* [[ગ્રેટર ગ્લાસગો]] - 1.2&amp;nbsp;મિલીયન

== ડેમોગ્રાફી (વસતીમાં જન્મ, મૃત્યુ, રોગ વગેરેનો વૈજ્ઞાનિક અભ્યાસ) ==
દર દશ વર્ષે યુકેના સમગ્ર ભાગમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં વસતી|વસતી ગણતરી]]હાથ ધરવામા આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|title=Census Geography|publisher=www.statistics.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=10 October 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20020607155455/http://www.statistics.gov.uk/geography/census_geog.asp|archive-date=7 June 2002}}&lt;/ref&gt;[[રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્રની ઓફિસ|ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ]] ઇંગ્જલેડ અને વોલ્સમાં માહિતી એકત્ર કરવા માટે જવાબદાર છે. [[સ્કોટલેન્ડની જનરલ રજિસ્ટર ઓફિસ|જનરલ રજિસ્ટર ઓફિસ ફોર સ્કટલેન્ડ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ આંકડાશાસ્ત્ર અને સંશોધન એજન્સી|નોર્ધન આયર્લેન્ડ સ્ટેટિસ્ટિક્સ એન્ડ રિસર્ચ એજન્સી]] બન્ને પોતપોતાના દેશોમાં વતી ગણતરી માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|title=Census|publisher=www.ons.gov.uk|dateformat=dmy|access-date=11 October 2008|archive-date=1 ડિસેમ્બર 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201132440/http://www.ons.gov.uk/about/surveys/census/index.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== વસતી ===
તાજેતરની [[યુનાઇટેડ કિંગડમ વસતી 2001|2001માં વસતી]]અનુસાર, યુનાઇટેડ કિંગડમની કુલ વસતી 58,789,194, હતી જે [[યુરોપિય મંડળ|યુરોપીય સંઘ]]માં ત્રીજા ક્રમની સૌથી મોટી છે,અને [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]]માં પાંચમા ક્રમની સૌથી મોટી અને વિશ્વમાં સૌથી મોટી વસતીમાં 21માં ક્રમે આવે છે. 2007ના મધ્યમાં એવું મનાતું હતું કે વસતી વધીને 60,975,000થઇ છે.&lt;ref name=&quot;Population2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|title=Population estimates: UK population grows to 60,975,000|date=21 August 2008|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20021202165044/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=6|archive-date=2 December 2002}}&lt;/ref&gt; પ્રવર્તમાન વસતી વધારો કુલ[[કાયમી વસવાટ|ઇમીગ્રેશન]]ને કારણે છે, પરંતુ વધતો જતો [[ફલદ્રુપતા દરને આધારે દેશો અને પ્રદેશોની યાદી|જન્મ દર]]અને વધી રહેલી આવરદાએ પણ તેમાં ફાળો આપ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/business/2006/aug/25/immigrationasylumandrefugees.asylum |title=Rising birth rate, longevity and migrants push population to more than 60&amp;nbsp;million |publisher=The Guardian |date=25 August 2006|dateformat = dmy|access-date=25 August 2006}}&lt;/ref&gt;૨૦૦૭ મધ્યની વસતી એવું પણ દર્શાવે છે કે સૌપ્રથમ વાર યુકે ૧૬ વર્ષથી નીચેની વયના બાળકોને બદલે વધુ નિવૃત્ત લોકોનું ઘર બની ગયું છે. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2008/aug/22/population.socialtrends|title=Ageing Britain: Pensioners outnumber under-16s for first time|last=Travis|first=Alan|date=22 August 2008|work=The Guardian|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt;

ઇંગ્લેંડની વસતી 2007ના મધ્યમાં 51.1 મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું. &lt;ref name=&quot;natpop&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|title=Population estimates: UK population approaches 61 million in 2007|date=21 August 2007|publisher=Office for National Statistics|format=PDF|accessdaymonth=28 August|accessyear= 2008|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080821110543/http://www.statistics.gov.uk/pdfdir/popest0808.pdf|archive-date=21 August 2008}}&lt;/ref&gt; વિશ્વમાં આ દેશ સૌથી વસતી ગીચતા ધરાવતો દેશ છે જેમાં 2003ના મધ્યમાં દર ચોરસ કિલોમીટરે ૩૮૩ લોકો રહેતા હતા,&lt;ref name=&quot;2003density&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=760|title=Population: UK population grows to 59.6 million|date=28 January 2005|publisher=Office for National Statistics|accessdaymonth = 20 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt;જેમાં ખાસ કરીને લંડન અને દક્ષિણ પૂર્વમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવ્યું છે. 2007ના મધ્યના અંદાજ અનુસાર સ્કોટલેન્ડની વસતી ૫.૧ મિલીયન હોવાનું મનાતું હતું, વોલ્સની ૩ મિલીયન અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની ૧.૮ મિલીયન હોવાનું મનાતુ હતું. &lt;ref name=&quot;natpop&quot;/&gt;જે ઇંગ્લેંગડની તુલનામાં ઓછી વસતી ગીચતા ધરાવે છે. ઇંગ્લેડની તુલનામાં {{convert|383|PD/km2|PD/sqmi}}, અગાઉના વર્ષના સમાન ગાળાના આંકડાઓ{{convert|142|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}} વોલ્સ {{convert|125|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}}અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ માટે અને {{convert|65|PD/km2|PD/sqmi|abbr=on}} સ્કોટલેન્ડ માટે 2003ના મધ્યમાં અત્યંત નાના હતા. &lt;ref name=&quot;2003density&quot;/&gt;

2007માં, આખા યુકેમાં સરેરાશ [[કુલ ફળદ્રુપતા દર#પુરવણી દરો|કુલ જન્મદર]] (ટીએફઆર) સ્ત્રીદીઠ ૧.૯૦ બાળકોનો હતો. &lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?ID=951|title=Fertility: Rise in UK fertility continues|publisher=Office for National Statistics|date=21 August 2008|accessdaymonth=23 August|accessyear=2008}}&lt;/ref&gt; એવું મનાય છે કે 2008માં [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ|ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સ]]નો જન્મદર વધીને સ્ત્રીદીઠ 1.95નો થઇ ગયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-1185465/Baby-boom-Nearly-quarter-babies-born-mothers-outside-UK-birth-rate-hits-time-high.html|title=Baby boom: Nearly quarter of babies are born to mothers from outside the UK as birth rate hits all-time high|date=22 May 2009|access-date=21 May 2009}}&lt;/ref&gt;કેમ કે 709,000 બાળકો તે વર્ષે જન્મ્યા હતા જે ત્રિમાસિક ગાળા દરમિયાનમાં વિદેશી માતાની કૂખે જન્મદર સ્ત્રી દીઠ 2.2 બાળકોનો હતો, જ્યારે બ્રિટીશમાં જન્મેલ માતાનો જન્મદર સરેરાશ 1.6 બાળકનો રહ્યો હતો. વધી રહેલો જન્મ દર પ્રવર્તમાન વસતી વૃદ્ધિમાં ફાળો આપી રહ્યો છે, ત્યારે 1964માં બાળક જન્મ દર ્ત્રીદીઠ ૨.૯૫ બાળકોના સ્તેર રહ્યો હતો&lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;/&gt;જે રિપ્લેસમેન્ટ દર 2.1 કરતા નીચો છે, પરંતુ 2001ના રેકોર્ડ નીચા દર 1.63 કરતા વધુ છે. &lt;ref name=&quot;Fertility2007&quot;/&gt; સ્કોટલેન્ડમાં સૌથી નીચો જન્મ દર સ્ત્રીદીઠ 1.73 બાળકોનો અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સૌથી વધુ 2.02 બાળકોનો રહ્યો હતો. 

=== કાયમી વસવાટ (ઇમીગ્રેશન) ===
અન્ય કેટલાક યુરોપીય દેશોની વિરુદ્ધમાં ઇમીગ્રેશન વસતી વધારામાં ફાળો આપી રહ્યું છે,&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do બ્રિટીશ સિવાયની માતાઓના કાયમી વસવાટ અને તેમણે આપેલા જન્મ બ્રિટીશ વસતીને વિક્રમી મથાળે પહોંચાડી છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081210072321/http://www.thisislondon.co.uk/news/article-23542455-details/Immigration+and+births+to+non-British+mothers+pushes+British+population+to+record+high/article.do |date=2008-12-10 }}, આ લંડન છે, ૨૨ ઓગસ્ટ 2008&lt;/ref&gt;જે ૧૯૯૧ અને 2001ની વચ્ચે વસતી વધારા માટે અર્ધો અડધ જેટલું જવાબદાર છે. [[યુરોપિય મંડળ|યુરોરીયન સંઘ]]ના નાગરિકોને રહેવાનો અને સભ્ય રાજયમાં કામ કરવાનો અધિકાર છે&lt;ref&gt;[http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm યૂનિયન નાગરિક અને તેમના પરિવારનો સભ્ય રાજ્યોમાં મુક્ત પણે ફરવાનો અને નિવાસ કરવાનો હક્ક ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204054324/http://europa.eu/scadplus/leg/en/lvb/l33152.htm |date=2012-02-04 }} યુરોપ.ઇયુ, 6 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન કરાયેલું&lt;/ref&gt; અને છ ઇમીગ્રન્ટમાંથી એક [[પૂર્વીય યુરોપ|પૂર્વ યુરોપ]]હતો આ એ દેશો છે જે 2004માં ઇયુમાં જોડાયા હતા, જેમાં મોટા ભાગના લોકો [[નવું કોમનવેલ્થ|ન્યૂ કોમનવેલ્શ]]દેશોમાંથી આવતા હતા. &lt;ref&gt;
{{cite web
 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1569400/Emigration-soars-as-Britons-desert-the-UK.html
 |title=Emigration soars as Britons desert the UK}}
&lt;/ref&gt; સંક્રતિ વ્યવસ્થાઓ રોમન્સ અને બલ્ગેરીયન્સને લાગે વળગે છે જેમના દેશો જાન્યુઆરી 2007માં ઇયુમાં જોડાયા હતા.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.guardian.co.uk/uk/2007/sep/23/immigration.eu|title=Home Office shuts the door on Bulgaria and Romania|last=Doward|first=Jamie|coauthors=Temko, Ned|date=2007-09-23|work=The Observer|page=2|access-date=2008-08-23}}&lt;/ref&gt; સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે ૨,૩ મિલીયન કુલ માઇગ્રન્ટ (સ્થળાંતર થયેલા)&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1023512/Third-World-migrants-2-3m-population-boom.html અમારી ૨.૩એમ વસતી પાછળ ત્રીજા વિશ્વનું સ્થળાંતર કારણભૂત છે], ડેઇલી મેઇલ, 3 જૂન 2008&lt;/ref&gt;લોકો 1997થી બ્રિટન જતા રહ્યા હતા,&lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour's+U-turn/article.do ટોરીઝ કાયમી વસવાટના આકરા નિયંત્રણ માટે કહે છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081021051705/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575160-details/Tories+get+tough+on+immigration+after+Labour%27s+U-turn/article.do |date=2008-10-21 }}, આ લંડન છે, 20 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt;તેમાંના 84% યુરોપની બહારના હતા,&lt;ref&gt;[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html કાયમી વસવાટ: ફિલ વૂલાસ સતત નિષ્ફળતાઓ માટે લેબરને જવાબદાર માને છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523205821/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/politics/labour/3230463/Immigration-Phil-Woolas-admits-Labour-responsible-for-string-of-failures.html |date=2010-05-23 }}, ટેલિગ્રાફ, 21 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt;અને વધુ 7મિલીયન લોકો 2031સુધીમાં જશે તેવું મનાય છે,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7602526.stm માઇગ્રન્ટ નિયંત્રણ યોજનાને ફગાવતા પ્રધાન], બીબીસી સમાચાર, 8 સપ્ટેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;જોકે આ આંકડાઓ વિવાદાસ્પદ છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |title=Immigration 'far higher' than figures say |publisher=The Telegraph |date=2007-01-05 |access-date=2007-04-20 |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529014735/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1538598/Immigration-%27far-higher%27-than-figures-say.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
છેલ્લા સત્તાવાર આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 2007માં યુકેમાં કુલ ઇમીગ્રેશન આંક 237,000હતો જે, પાછલા વર્ષના 191,000 કરતા વધુ છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7737134.stm યુકેનમાં કુલ સ્થળાંતરીત લોકોની સંખ્યા 237,૦૦૦ સુધી] બીબીસી સમાચાર, 19 નવેમ્બર, 2008&lt;/ref&gt; યુકેમાં વિદેશી જન્મેલા લોકોનું પ્રમાણ અન્ય યુરોપીયન દેશોની તુલનામાં થોડું નીચે છે,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.migrationinformation.org/Feature/display.cfm?id=402 |title=Europe: Population and Migration in 2005 |author=Rainer Muenz |publisher=Migration Policy Institute |month=June | year=2006 |access-date = 2007-04-02}}&lt;/ref&gt;જ્યારે ખરેખર આંક આગામી બે દાયકામાં કદાચ બમણો થઇને ૯.1મિલીયનથી વધુના આંકે સ્પર્શી જશે. &lt;ref name=&quot;immigrants&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-'9.1m-immigrants-by-2030'.html|title=Britain to have '9.1&amp;nbsp;m immigrants by 2030'|publisher=Daily Telegraph|access-date=2009-10-05|archive-date=2008-06-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080601163417/http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1577120/Britain-to-have-%279.1m-immigrants-by-2030%27.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; તેજ સમયે ઇમીગ્રેશનને કારણે ઓછામાં ઓછા 5.5&amp;nbsp;મિલીયન બ્રિટીશમાં જન્મેલા લોકો વિદેશમાં રહે છે,&lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |title=Brits Abroad: Mapping the scale and nature of British emigration |author=Dhananjayan Sriskandarajah and Catherine Drew |publisher=Institute for Public Policy Research |date=2006-12-11 |access-date=2007-01-20 |archive-date=2007-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070828011816/http://www.ippr.org/publicationsandreports/publication.asp?id=509 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/in_depth/brits_abroad/html/default.stm |title=Brits Abroad |publisher=BBC News |access-date = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/6210358.stm |title=5.5&amp;nbsp;m Britons 'opt to live abroad' |publisher=BBC|date=2006-12-11 |access-date = 2007-04-20}}&lt;/ref&gt;જેમાં ટોચના ત્રણ સ્થળો જેમ કે [[ઓસ્ટ્રેલિયા|ઓસ્ટ્રેલીયા]], [[સ્પેઇન]], અને [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]નો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;BritsAbroad&quot;/&gt; 

[[ચિત્ર:United Kingdom foreign born population by country of birth.png|thumb|upright=1.5|left|જન્મના દેશ દ્વારા વિદેશમાં જન્મેલી વસતી ]]
[[ચિત્ર:British expats countrymap.svg|thumb|upright=1.5|left|વિદેશમાં વસતો બ્રિટીશ નાગરિક ]]

2006માં ૧૪૯,૦૩૫ બ્રીટશ નાગરિકત્વ માટેની હતી, જે ૨૦૦૫ કરતા ૩૨ ટકા ઓછી છે. 2006માં જેટલા લકોને નાગરિકત્વ અપાયું તેનો આંક 154,૦૯૫ હતો, જે 2005ની તુલનામાં 5% ઓછો છે. સૌથી વધુ જૂથોને બ્રિટીશ નાગરિકત્વ અપાયું હતું તેમાં [[ભારત]], [[પાકિસ્તાન]], [[સોમાલિયા|સોમાલીયા]] અને [[ફિલીપીન્સ]]ના લોકોનો માવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;જોહ્ન ફ્રીલવ મેનસાહ, [http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/hosb0807.pdf વ્યક્તિઓને બ્રિટીશ નાગરિકત્વ અપાયું યુનાઇટેડ કિંગડમ, 2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070620072431/http://www.homeoffice.gov.uk/rds/pdfs07/hosb0807.pdf |date=2007-06-20 }}, હોમ ઓફિસ સ્ટેટિસ્ટિકલ બુલેટીન 08/07, ૨૨ મે 2007, 21 સપ્મેમ્બર 2007ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 21.9% કુલ બાળખો ઇંગ્લેડ અને વોલ્સમાં 2006માં જન્મ્યા હતા, જેમની માતાઓ યુકેની બહારની હતી(669,601માંથી 146,956), એમ 2007માં પ્રસિદ્ધ કરવામાં આવેલી સત્તાવાર સ્ટેટિસ્ટિક્સ યાદીમાં જણાવ્યુ્ હતું. &lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=369 ૨૬ વર્ષોમાં સૌથી વધુ પ્રજનન દર]નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ , 13 એપ્રિલ 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 

ઓગસ્ટ 2007માં પ્રકાશિત થયેલા આંકડાઓ એવો નિર્દેશ આપે છે કે 682,940&amp;nbsp;લોકોએ [[કામદાર નોંધણી યોજના|વર્કર રજિસ્ટ્રેશન સ્કીમ]] (મધ્ય અને પૂર્વીય યુરોપીયન રાજ્યો કે જે ઇયુમાં 2004માં જોડાયા હતા)માં ૧ મે ૨૦૦૪ અને ૩૦ જૂન 2007ની વચ્ચે અરજી કરી હતી, જેમાંથી 656,395 ને મંજૂરી આપવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web|publisher=UK Border Agency, Department for Work and Pensions, HM Revenue &amp; Customs and Communities and Local Government|url=http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|title=Accession Monitoring Report: May 2004-June 2008|access-date=2007-08-26|archive-date=2008-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20081023085803/http://www.ind.homeoffice.gov.uk/sitecontent/documents/aboutus/reports/accession_monitoring_report/report16/may04jun08.pdf?view=Binary|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; સ્વ-રોજગાર કામદારો અને લોકો કે જે કામ કરતા નથી (વિદ્યાર્થીઓ સહિત)તેમને આ યોજના હેઠળ નોંધણી કરાવવાની જરૂર નથી, તેથી આ આંકડાઓ ઇમીગ્રેશન પ્રવાહ પર નીચલી મર્યાદા સુચવે છે. આ આંકડાઓ એવું દર્શાવતા નથી કે કેટલા ઇમીગ્રન્ટસ ઘરે પરત ફર્યા છે, પરંતુ ૩૦ જૂન 2007ના રોજ પૂરા થતાં ૧૨ મહિનામાં અરજી કરનારાઓમાંથી 56% જેટલા લોકો વધુમાં વધુ ત્રણ મહિના સુધી રહેવાનું આયોજન કરતા હતા તેવું જાણવા મળ્યું છે, જેની સાથે નવા ઇયુ રાજ્યોમાંથી 2005માં કુલ માઇગ્રેશન આંક 64,000છે. &lt;ref name=&quot;ONS&quot;&gt;
{{cite web
 |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=1311
 |title=International migration: Net inflow rose in 2004
 |publisher=Office for National Statistics
 |date=15 December 2005
 |dateformat = dmy|access-date=22 November 2006}}
&lt;/ref&gt;સંશોધન સુચવે છે કે આશરે ૧ મિલીયન લોકો નવા ઇયુથી સભ્ય રાજ્યોમાંથી યુકેમાં એપ્રિલ 2008માં જતા રહ્યા હતા, પરંતુ તેમાંના અર્ધા લોકો ક્યાં તો ઘરે પરત ફરી ગયા છે અથવા તો કોઇ ત્રીજા દશમા ચાલ્યા ગયા છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates%5For%5Fturnstiles%2Epdf|title=Floodgates or turnstiles? Post-EU enlargement migration flows to (and from) the UK|author=Naomi Pollard, Maria Latorre and Dhananjayan Sriskandarajah|publisher=Institute for Public Policy Research|date=2008-04-30|access-date=2008-04-30|archive-date=2009-04-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421131227/http://www.ippr.org/members/download.asp?f=%2Fecomm%2Ffiles%2Ffloodgates_or_turnstiles.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7372025.stm|title=Half EU migrants 'have left UK'|publisher=BBC News|date=2008-04-30|access-date = 2008-04-30}}&lt;/ref&gt;યુકેમાં દર ચારમાથી એક [[પોલ્સ|પોલે(પોલેન્ડનો વતની)]]ત્યાં આજીવન રહેવાનું આયોજન કર્યું હતું એમ સર્વે જણાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/news/article-509042/One-Poles-Britain-plan-stay-life-says-survey.html|title=One in every four Poles in Britain plan to stay for life, says survey}}&lt;/ref&gt; યુકેમાં [[2008ની આર્થિક કટોકટી]]અને [[પોલેન્ડ]]માં વૃદ્ધિ પામતા જતા અર્થતંત્રએ [[પોલ્સ]]થી લઇને યુકેમાં માઇગ્રન્ટ થતા લોકો માટે આર્થિક પ્રોત્સાહનોમાં ઘટાડો કર્યો હતો. &lt;ref&gt;[http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home:+Poles+hit+by+UK's+economic+downturn/article.do ઘરે જવા માટે પેકિંગ: યુકેની આર્થિક પીછેહઠથી અસર પામેલા પોલેન્ડના નિવાસીઓ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081023063415/http://www.thisislondon.co.uk/standard/article-23575019-details/Packing+up+for+home%3A+Poles+hit+by+UK%27s+economic+downturn/article.do |date=2008-10-23 }}, આ લંડન છે, 20 ઓક્ટોબર 2008&lt;/ref&gt; 

[[રાષ્ટ્રીય વીમો|નેશનલ ઇન્સ્યોરન્સ]] માહિતી સુચવે છે કે 2.5&amp;nbsp;મિલીયન વિદેશી કામદારો કામ માટે યુકેમાં ચાલ્યા ગયા હતા(જે લોકો ઓઠા સમય માયે જાય છે તેમના સહિત), જેમાં મોટા ભાગના લોકો ૨૦૦૨ અને 2007ની મધ્યમાં ઇયુ દેશોના હતા. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/6913296.stm|title=UK gets 2.5&amp;nbsp;m new foreign workers|date=24 July 2007}}&lt;/ref&gt;યુકેની સરકાર હાલમાં [[યુરોપીયન આર્થિક વિસ્તાર|યુરોપીયન ઇકોનોમિક એરિયા]]થી બહારના લોકો માટે[[પોઇન્ટસ આધારિત કાયમી વસવાટની પદ્ધતિ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|પોઇન્ટસ આધારિત ઇમીગ્રેશન પદ્ધતિ]]અમલમાં લાવી રહી છે જે પ્રવર્તમાન યોજનાને બદલાવશે, જેમાં સ્કોટ્ટીશ સરકારના[[નવેસરની પ્રતિભા પ્રયત્ન|ફ્રેશ ટેલેન્ટ ઇનીશિયેટિવ]]નો પણ સમાવેશ થાય છે. 

=== એથનિક જૂથો ===
યુકેની આજના દિવસની વસતી [[બ્રિટીશ ટાપુઓનો ઉત્પત્તિ ઇતિહાસ|વિવિઝ એથનિક સ્ટોક્સથી ઉતરતી]], જેમાં મુખ્યત્વે [[પિક્ટીશ|પ્રિ-સેલ્ટીક]], [[સેલ્ટસ|સેલ્ટીક]], [[રોમન નાગરિક|રોમન]], [[એન્ગ્લો સેક્સન|એંગ્લો-સેક્સોન]] અને [[નોર્મન્સ|નોર્મન]]નો સમાવેશ થાય છે. 1945થી [[આફ્રિકા]], [[કેરિબિયન|કેરિબીયન]] અને [[દક્ષિણ એશિયા]]માંથી થયેલા નોંધપાત્ર ઇમીગ્રેશનને [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]દ્વારા રચવામાં આવેલા કાનૂનનુ રક્ષણ છે. Migration from new EU member states in [[મધ્ય યુરોપ|મધ્ય]]અને [[પૂર્વીય યુરોપ|પૂર્વ યુરોપ]]માં 2004થી નવા ઇયુ સભ્ય રાજ્યોમાથી થયેલું માઇગ્રેશન આ વસતી જૂથોની વૃદ્ધિમાં પરિણમ્યુ છે, પરંતુ ૨૦૦૮ અનુસાર આ વલણ વિપરીત બન્યુ છે અને આમાંના મોટા ભાગના માઇગ્રન્ટ ઘરે પરત ફરી રહ્યા છે, જેના કારણે આ જૂથોનું કદ અજાણ રહ્યું છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7374683.stm 'પોલેન્ડ પાછા વળવા માટે મે યુકે શા માટે છોડી દીધું'], બીબીસી સમાચાર&lt;/ref&gt; [[યુનાઇટેડ કિંગડમ વસતી 2001|2001]]અનુસાર, વસતીના 92.1% તેમની જાતને ગોરા તરીકે ઓલખી કાઢી હતી, જેના લીધે યુકેની વસતીના 7.9%&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176 |title=Ethnicity: 7.9% from a non-White ethnic group |publisher=Office for National Statistics |date=2004-06-24 |access-date = 2007-04-02|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090909132851/http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=764&amp;Pos=4&amp;ColRank=1&amp;Rank=176|archive-date=2009-09-09}}&lt;/ref&gt;લોકોએ મિશ્ર જાતિ અથવા તો [[લઘુમતિ જૂથ|એથનિક લઘુમતી]] તરીકે ઓળખાવી હતી. 
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border=&quot;1&quot; style=&quot;text-align:right;font-size:100%&quot;
|-
! width=&quot;200px&quot;| [[એથનિક જૂથ]] 
! [[વસતી]] 
! કુલની % *
|-
|  align=&quot;left&quot;| [[વ્હાઇટ પોલ|શ્વેત]] 
|  {{commas|54153898}} 
|  92.1% 
|  align=&quot;left&quot;| [[કાળી પ્રજા|કાળા]] 
|  {{commas|1148738}} 
|  2.0% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બહુવંશીય|મિશ્ર જાતિ]] 
|  {{commas|677117}} 
| 1.2%
|  align=&quot;left&quot;| [[હ્રિટીશ ભારતીય|ભારતીય]] 
|  {{commas|1053411}} 
|  1.8% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બ્રિટીશ પાકિસ્તાની|પાકિસ્તાની]]  
|  {{commas|747285}} 
|  1.3% 
|  align=&quot;left&quot;| [[બ્રિટીશ બાંગ્લાદેશી|બાંગ્લાદશી]] 
|  {{commas|283063}} 
| 0.5
|  align=&quot;left&quot;| અન્ય [[બ્રિટીશ એશિયન|એશિયન]] (ચાઇનીઝ સિવાયના) 
|  {{commas|247644}} 
|  0.4% 
|  align=&quot;left&quot;| [[ચાઇનીઝ પ્રજા|ચીની]] 
|  {{commas|247403}} 
|  0.4% 
|  align=&quot;left&quot;|અન્યઃ
|  {{commas|230615}} 
|  0.4% 
|-
|  colspan=&quot;4&quot; align=&quot;left&quot;| {{smaller|* Percentage of total UK population}}
|}

એથનિક વૈવિધ્યતા આખા યુકેમાં નોંધપાત્ર રીતે પથરાયેલી છે. લંડનની વસતીના 30.4% &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3&amp;b=276743&amp;c=London&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=325264&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1201351285750&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812&amp;bhcp=1|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): London|publisher=Office for National Statistics|access-date=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HAPQg?url=http://neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do;jsessionid=ac1f930dce6eace0153cf12440ca609dc762c8ae598.e38OaNuRbNuSbi0Ma3aNaxiQbNiLe6fznA5Pp7ftolbGmkTy?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; and [[લિસેસ્ટર|લિસેસ્ટરની]] 's&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3&amp;b=276827&amp;c=Leicester&amp;d=13&amp;e=13&amp;g=394575&amp;i=1001x1003x1004&amp;m=0&amp;r=1&amp;s=1208962134759&amp;enc=1&amp;dsFamilyId=1812|title=Resident population estimates by ethnic group (percentages): Leicester|publisher=Office for National Statistics|access-date=2008-04-23|archive-date=2012-06-23|archive-url=https://www.webcitation.org/68e5HctGd?url=http://www.neighbourhood.statistics.gov.uk/dissemination/LeadTableView.do?a=3|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;વસતીના 37.4% જૂન ૨૦૦૫ અનુસાર શ્વેત સિવાયના હોવાનું મનાતુ હતું, જ્યારે 5% કરતા ઓછી [[ઉત્તર પૂર્વ ઇંગ્લેંડ|ઉત્તર પૂર્વ ઇંગ્લેંડ /3}, વોલ્સ]] [[દક્ષમઇ પશ્ચિમ ઇંગ્લેંડ|દક્ષિણ પશ્ચિમ]]ની વસતી 2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર એથનિક લઘુમતીઓની હતી. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/commentaries/ethnicity.asp|title=Census 2001 - Ethnicity and religion in England and Wales|publisher=Office for National Statistics|access-date = 2008-04-23}}&lt;/ref&gt; 2007ના અનુસાર [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] ના ૨૨% અને [[સેકંડરી શાળા|સેકંડરીના]] ૧૭.૭% વિદ્યાર્થીઓ કે જે [[ઇંગ્લેંડ]]માં [[રાજ્યની શાળા|શાળામાં ભણતા હતા]]તે એથનિક લઘુમતી પરિવારોના હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |title=Schools and Pupils in England |month=January |year=2007 |format=PDF |access-date=2008-10-17 |archive-date=2008-10-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081019014742/http://www.dcsf.gov.uk/rsgateway/DB/SFR/s000744/UPDATEDSFR30_2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1564365/One-fifth-of-children-from-ethnic-minorities.html |title=One fifth of children from ethnic minorities |publisher=The Daily Telegraph |author=Graeme Paton |date=2007-10-01 |access-date = 2008-03-28}}&lt;/ref&gt;

=== ભાષાઓ ===
[[ચિત્ર:Anglospeak (subnational version).svg|thumb|upright=1.5|એવા દેશો કે જ્યાં ઇંગ્લીશ ભાષા વાસ્તવિક અથવા કાયદેસરની સત્તાવાર ભાષાનો દરજ્જો ધરાવે છે. ]]

યુકે''[[વાસ્તવિક|કાયદેસરની]]'' કોઇ સત્તાવાર ભાષા ધરાવતું નથી પરંતુ મોટે ભાગે [[બોલાતી ભાષા]][[ઇંગ્લીશ ભાષા|ઇંગ્લીશ]]છે, [[પશ્ચિમ જર્મેટિક ભાષાઓ|પશ્ચિમની જર્મનીક ભાષા]] [[જૂની અંગ્રેજી ભાષા|જૂના ઇંગ્લીંશ]]કરતા ઉતરતી છે, જે [[જૂની નોર્વેની ભાષા|જૂની નર્સ]], [[નર્મન ભાષા|નોર્મન]] [[ફ્રેંચ ભાષા|ફ્રેંચ]] અને [[લેટિન]]પાસેથી મોટા પ્રમાણમાં ઋણ લીધું હતું. મોટે ભાગે બ્રિટીશ સામ્રાજ્યને કારણે, ઇંગ્લીશ ભાષા આશા વિશ્વમાં પથરાયેલી છે, અને [[આંતરરાષ્ટ્રીય ઇંગ્લીશ|કારોબારની આંતરરાષ્ટ્રીય ભાષા]] બની ગઇ છે તેમજ મોટા પ્રમાણમાં શીખાયેલી [[વિદેશી અથવા દ્વિતીય ભાષા તરીકે ઇંગ્લીંશ|દ્વિતીય ભાષા]] છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |title=English-Language Dominance, Literature and Welfare |author=Jacques Melitz |publisher=Centre for Economic Policy Research |year=1999 |access-date=2006-05-26 |archive-date=2012-05-27 |archive-url=https://www.webcitation.org/67yGyCeG9?url=http://www.cepr.org/pubs/new-dps/dplist.asp?dpno=2055 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[સ્કોટસ ભાષા|સ્કોટ્સ]],પ્રારંભના ઉત્તરીય [[મધ્ય ઇંગ્લીશ]]કરતા ઉતરતી ભાષા છે,જેને યુરોપીયન સ્તરે માન્યતા આપવામાં આવી છે &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.eurolang.net/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=2449&amp;Itemid=52&amp;lang=en |title=Eurolang - Language Data - Scots |publisher=Eurolang.net |date= |access-date=2008-11-02}}&lt;/ref&gt; અને તે ફક્ત ઇંગ્લીશનો ઉચ્ચાર નથી.તદુપરાંત ચાર [[સેલ્ટીક (કેલ્ટ લોકોની) ભાષાઓ|સેલ્ટિક ભાષા]]ઓ યુકેમાં વપરાશમાં છે: [[વેલ્શ ભાષા|વેલ્શ]], [[આઇરિશ ગાલિક (ભાષા)|આઇરીશ ગાલિક]] (સામાન્ય રીતે ફક્ત [[આઇરીશ ભાષા|આઇરીશ]]તરીકે ઓળખાય છે), [[સ્કોટ્ટીશ ગાલિક]]અને [[કોર્નિશ ભાષા|કોર્નિશ]]. 2001માં વોલ્સની વસતીના પાંચ(21%)મા ભાગની વસતી કહેવાય છે કે તે વેલ્શ બોલી શકતી હતી,&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/CCI/nugget.asp?ID=447&amp;amp;Pos=6&amp;amp;ColRank=1&amp;amp;Rank=192 રાષ્ટ્રીય આંકડાકીય માહિતી ઓનલાઇન] www.statistics.gov.ઉક પર ઉપલબ્ધ&lt;/ref&gt;જે 1991ની વસતીના પ્રમાણમાં વધારો દર્શાવે છે (18%).&lt;ref&gt;{{cite web|format=PDF|url=http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|title=Differences in estimates of Welsh Language Skills|access-date=2008-12-30|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722055520/http://www.statistics.gov.uk/downloads/theme_compendia/fow/WelshLanguage.pdf|archive-date=2004-07-22}}&lt;/ref&gt; વધુમાં, એવું મનાય છે કે આશરે ૨૦૦,૦૦૦ વેલ્શ બોલનારાઓ ઇંગ્લેંડમાં રહે છે. &lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/voices/multilingual/welsh.shtml વેલ્શ ટુડે પ્રો. પીટર વીન થોમસ દ્વારા] bbc.co.uk&lt;/ref&gt; ઉત્તરીય આયાર્લેન્ડમાં 2001ની વસતી દર્શાવે છે કે 167,487 (10.4%) લોકોને કેટલુંક આઇરીશની જાણકારી હતી (જુઓ [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આઇરીશ ભાષા]]), જે કેથોલિક/નેશનાલિસ્ટ વસતીમાં જ જોવા મળે છે. સ્કોટલેન્ડમાં 92,000 થી વધુ લોકો (વસતીના 2% કરતા ઓછા)પાસે કેટલીક ગાલિક ભાષા ક્ષમતા હતી, જેમાં [[એલિયન સિયર|એઇલીન સિયર]]રહેતા ૭૨ ટકા લોકોનો પણ સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;[http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html સ્કોટલેન્ડની વસતી 2001 - ગેલિકનો અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130522110328/http://www.gro-scotland.gov.uk/press/news2005/scotlands-census-2001-gaelic-report.html |date=2013-05-22 }} gro-scotland.gov.uk, 15 ઓક્ટોબર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; વેલ્શ અને સ્કોટ્ટીશ ગાલિક ભાષા વિશ્વમાં નાના જૂથો દ્વારા બોલવામાં આવે છે તેમજ કેટલાક [[કેનેડીયન ગાલિક|ગાલિક]] હજુ પણ [[નોવા સ્કોટીયા]] , [[કેનેડા]],અને [[પેટાગોનીયા]]માં વેલ્સ, [[આર્જેન્ટિના]]માં બોલવામાં આવે છે. 

આખા યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, કેટલાક અંશે વિદ્યાર્થીઓ માટે બીજી ભાષામાં અભ્યાસ કરવો ફરજિયાત છે: ઇંગ્લેંડમાં ૧૪ વર્ષની ઉંમર સુધી,&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/3983713.stm ફરજિયાત ભાષા શિક્ષણમાં ઘટાડો ] બીએનસી સમાચાર 4 નવેમ્બર, 2004&lt;/ref&gt;અને સ્કોટલેન્ડમાં ૧૬ વર્ષની ઉંમર સુધી. [[ફ્રેંચ ભાષા|ફ્રેંચ]] અને[[જર્મન ભાષા|જર્મન]] ભાષાઓ ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડમાં સામાન્ય રીતે શીખવવામાં આવતી બીજી ભાષા છે. વોલ્સમાં, દરેક ૧૬ વર્ષની ઉંમરના દરેક વિદ્યાર્થીઓને વેલ્શમાં અથવા બીજી ભાષા તરીકે વેલ્શમાં ભણાવવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;[https://archive.is/20120530050454/www.bbc.co.uk/wales/schoolgate/aboutschool/content/inwelsh.shtml વોલ્સમાં માતાપિતા માટે શાળાનો દરવાજો] બીબીસી વોલ્સ, 11 ઓક્ટોબર, 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;

=== ધર્મ ===
[[યૂનિયન સંધિ|યુનિયનની સંધિ]]કે જે યુનાઇટેડ કિંગડમની રચનામાં પરિણમી હતી તે એ વાતની ખાતરી રાખે છે કે [[વિરોધીઓ|પ્રોટેસ્ટન્ટ (સુધારાવાદી સંપ્રદાયનો માણસ)]] અનુયાયી તેમજ [[ચર્ચ અને રાજ્યના ભાગલા|ચર્ચ અને રાજ્ય]] વચ્ચેની કડી હજુ પણ અસ્તિત્વમાં છે. પોતના ધર્મને વળગી રહેનાર તરીકે [[ક્રિસ્ટીનીટી|ખ્રિસ્તી]]એ મોટો ધર્મ છે, તેના પછી [[ઇસ્લામ]], [[હિન્દુત્વ]], [[શીખવાદ|શીખ]] અને ત્યાર બાદ[[યહૂદીવાદ|યહૂદી]]નો ક્રમ આવે છે. 2007નો [[ટિયરફંડ]] સર્વે &lt;ref name=&quot;Tearfund_Survey&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |format=PDF |title=Tearfund Survey 2007 |access-date=2007-05-05 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318014531/http://www.tearfund.org/webdocs/Website/News/Final%20churchgoing%20report.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;જણાવે છે કે 53% લોકોએ પોતાની જાતને ખ્રિસ્તી તરીકે ઓળખાવી હતી, જે 2004ના બ્રિટીશ સોશિયલ એટ્ટીટ્ટીટ્યૂડ્ઝ સર્વે અનુસારનો હતો,&lt;ref name=&quot;BSAS2004&quot;&gt;{{Citation
|publication-date = 2006-02-20
|year = 2004
|title = British Social Attitudes Survey
|publisher = National Centre for Social Research
|url = http://www.data-archive.ac.uk/findingData/snDescription.asp?sn=5329
|access-date = 2008-02-25
}}&lt;/ref&gt; અને 2001ની વસતી ગણતરીમાં 71.6% લોકોએ જણાવ્યું હતું કે ખ્રિસ્તત્વ તેમનો ધર્મ હતો,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=293 |title=UK Census 2001 |access-date=2007-04-22}}&lt;/ref&gt; (જોકે બાદમાં તેનો &quot;સહેલા પ્રશ્ન&quot;તરીકે ઉપયોગ થયો હતો.) આમ છતાં, ટિયરફંડ સર્વેએ દર્શાવ્યું હતું કે બ્રિટનમાં દશમાંથી એક વ્યક્તિએ સપ્તાહમાં ખરેખર મૂલાકાત લીધી હતી. &lt;ref&gt;[http://news.adventist.org/data/2007/1175717480/index.html.en. &quot;બ્રિટીશ ચેરિટી, ટિયરફંડ દ્વારા ચાલુ સપ્તાહે જાહેર કરાયેલ સંશોધન, જે ચર્ચના આગેવાનોના વાંચનને ખરાબ બનાવે છે. ][http://news.adventist.org/data/2007/1175717480/index.html.en. બ્રિટીશ વસતીમાંથી ૫૩ ટકા લોકો પોતાની જાતને ખ્રિસ્તી ગણાવતા હોવા છતા યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ૧૦માંથી એક વ્યક્તિ જ સાપ્તાહિક રીતે ચર્ચમાં હાજરી આપે છે.&quot;]&lt;/ref&gt;

તેમજ [[એથેઇઝમ|નાસ્તિક]] અને [[એગ્નોસ્ટીસિઝમ|અજ્ઞેયવાદી]]ઓની વસતી મોટી છે અને તેમાં વધારો થઇ રહ્યો છે. 2001ની વસતી ગણતરીમાં 9.1&amp;nbsp;મિલીયન (યુકેની વસતીના ૧૫ ટકા)એ દાવો કર્યો હતો કે તેઓ[[નાસ્તિકવાદ|કોઇ ધર્મ]]ધરાવતા નથી, તેમજ વધુ ૪.3મિલીયન (યુકેની વસતીના ૭ ટકા)તેમની ક્યા ધર્મમાં રૂચિ છે તે દર્શાવતા નથી. &lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20031221054139/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=6590 ધર્મ: 2001 વસતી] રાષ્ટ્રીય આંકડાશાસ્ત્રની વેબસાઇટ.&lt;/ref&gt;જે લોકો પોતાની જાતને કોઇ ચોક્કસ ધર્મના હોવાનું ઓળખાવે છે અને જે લોકો ખુલ્લેઆમ કહે છે કે તેઓ ભગવાનમાં મનાે છે તેમના વચ્ચે અસમાનતા છેઃ 2005માં હાથ ધરાયેલો [[યૂરોબેરોમીટર]]પોલ દર્શાવે છે કે 38 ટકા પ્રતિવાદીઓ માને છે કે ભગવાન છે, 40 ટકા લોકો માને છે કે એવું કોઇ અલૌકિક તત્વ છે અથવા જીવનસ્ત્રોત છે અને ૨૦ ટકા લોકોએ જણાવ્યું હતું કે કોઇક અલૌકિક તત્વ, ભગવાન અથવા જીવન સ્ત્રોત છે. &lt;ref name=&quot;Eurobarometer&quot;&gt;{{PDFlink|[http://ec.europa.eu/public_opinion/archives/ebs/ebs_225_report_en.pdf Eurobarometer poll conducted in 2005]|1.64&amp;nbsp;MB}}. પાન 9. યુરોપીયન કમિશન. ૭ ડિસેમ્બર 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલું&lt;/ref&gt;

==== ખ્રિસ્તી (ક્રિસ્ટીનીટી) ====
[[ચિત્ર:Westminster abbey west.jpg|thumb|બ્રિટીશ શાસકોના રાજ્યાભિષેક માટે વેસ્ટમિનીસ્ટર એબેનો ઉપયોગ થાય છે. ]]

ક્રિસ્ટીનીટી એ [[ઇંગ્લેડમાં ધર્મ|ઇંગેલેડમાં મુખય ધર્મ]]છે, તેમજ [[ઇંગ્લેડના ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડ]] ([[એંગ્લીકન|એન્ગીકન]]) [[સ્થાપિત ચર્ચ|એસ્ટાબ્લીશ્ડ ચર્ચ]]:&lt;ref&gt;[http://www.cofe.anglican.org/about/history/ ઇંગ્લેંડના ચર્ચનો ઇતિહાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100221212004/http://www.cofe.anglican.org/about/history |date=2010-02-21 }} ધી ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ, 23 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; ચર્ચ [[યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસદ|યુકે સંસદ]]માં [[ઇશ્વરીય તત્વ|અધિકાર]] ધરાવે છે અને [[યુનાઇટેડ કિંગડમનો શાસક|બ્રિટીશ શાસક]]ચર્ચનો સભ્ય છે ([[યૂનિયન સંધિ|યુનિયન સંધિ]])તેમજ[[ઇંગ્લેડના ચર્ચનો વડો ગવર્નર|સુપ્રીમ ગવર્નર]]ના આર્ટિકલ ૨ હેઠળ જરૂરી). ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ (ધાર્મિક વહીવટને લાગેવળગતા) [[ઇંગ્લેડના ચર્ચનો સામાન્ય પાદરી|જનરલ સાયનોડ]]મારફતે કાયદા ઘડવા અંગેનો અધિકાર ધરાવે છે, જેને સંસદના કાયદા દ્વારા પસાર કરી શકાય. [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં કેથોલિક ચર્ચ|ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચ]] સૌથી મોટો બીજા ક્રમનો ક્રિશ્ચીયન ચર્ચ છે, જે મુખ્યત્વે ઇંગ્લેંડમાં આશરે પાંચ મિલીયન સભ્યો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં આવેલા ચર્ચ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227121543/http://www.catholic-ew.org.uk/ccb/catholic_church/the_church_in_england_and_wales |date=2009-12-27 }} કેથોલિક-ew.org.uk, 27 નવેમ્બર 2008ના રોજ મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;તેમજ ઇંગ્લેંડમાં [[રૂઢ|રૂઢીગત]], [[બાઇબલનો ઉપદેશવાદ|ઇવાન્ગેલિકલ]] અને[[પેન્ટેકોસ્ટાલિઝમ|પેન્ટેકોસ્ટલ]] ચર્ચો, હાલમાં ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેંડ અને રોમન કેથોલિક બાદ ચર્ચમાં હાજરીની દ્રષ્ટિએ ત્રીજા ક્રમે આવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece 'ફ્રિંજ' ચર્ચ વીનીંગ ધ બીલીવર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110814125609/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article757934.ece |date=2011-08-14 }} ટાઇમ્સઓનલાઇન, 19 ડિસેમ્બર 2006&lt;/ref&gt; અન્ય મોટા ક્રિશ્ચિયન જૂથોમાં [[મેથોડિઝમ (ધાર્મિક સંપ્રદાય)|મેથોડિસ્ટ]] અને [[બપ્ટીસ્ટ|બેપ્ટીષ્ટ]]નો સમાવેશ થાય છે. 

[[પ્રિસ્બેટેરિયન ધર્મસંઘ|પ્રિસ્બીટેરીયન]] [[સ્કોટલેન્ડનો ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]] ([[કિર્ક|ધી કિર્ક]]તરીકે જાણીતો), [[રાષ્ટ્રીય ચર્ચ|નેશનલ ચર્ચ]] ઓફ સ્કોટલેન્ડ અને રાજ્યના અંકુશ હેઠળ નહી તેવી રીતે જાણીતો છે. બિર્ટીશ શાસક સામાન્ય સભ્ય છે અને તેણે કે તેણીએ રાજપ્રાપ્તિ સમયે ચર્ચની સલામતી રક્ષક તરીકેના સોગંદ લેવાની જરૂરિયાત છે. [[સ્કોટલેન્ડમાં રોમન કેથોલિઝમ|સ્કોટલેન્મડમાં આવેલો રોમન કેથોલિક ચર્ચ]]સ્કોટલેન્ડનો બીજા ક્રમનો સૌથી મોટો ક્રિશ્ચિયન ચર્ચ છે, જે કુસ વસતીનો છઠ્ઠો ભાગ પ્રદર્શિત કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/Publications/2005/02/20757/53570 2001વસતીમાં ધર્મનું પૃથ્થકરણ: સંક્ષિપ્ત અહેવાલ] scotland.gov.uk, 6 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; [[સ્કોટ્ટીશ એપિસ્કોપલ ચર્ચ]] ,કે જે એન્ગ્લિકોન કોમ્યુનિયનનો એક ભાગ છે, અને સ્કોટલેન્ડમાં 1690માં પ્રિસ્બીટેરીયનની સ્થાપનાની ઝાંખી પૂરાવે છે, જયારે તે ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડથી છૂટું પડ્યું હતું અને તે ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડનું ડોટર ચર્ચ નથી. ખાસ કરીને ઓગણીસમી સદીમાં ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડમાં વધુ ભાગલા પડ્યા હતા, જે સ્ક્ટોલેન્ડમાં વિવિધ અન્ય પ્રિ્બીટેરિયન ચર્ચોના સર્જનમાં પરિણમ્યા હતા, જેમાં [[સ્કોટલેન્ડનો મફત ચર્ચ (૧૯૦૦-પછીનું )|ફ્રી ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]]નો પણ સમાવેશ થાય છે.

1920માં [[વોલ્સમાં આવેલા ચર્ચ|વોલ્સમાં આવેલો ચર્ચ]] ચર્ચ ઓફ ઇંગ્લેડથી સ્વતત્ર થયો હતો અને '[[ચર્ચ સાથેનો સંબંધ તોડી નાખનારાઓ|બિનસ્થાપિત']]બન્યો હતો, પરંતુ તે [[એંગ્લીકન કોમ્યુનિયન|એન્ગ્લિકન કોમ્યુનિયન]]માં જ રહ્યો હતો. વોલ્સમાં મેથોડિઝમ અને અન્ય વધુ સ્વતંત્ર ચર્ચ પરંપરાગત રીતે મજબૂત છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ધર્મ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ધાર્મિક જૂથો]] [[તમામ આયર્લેન્ડ|ઓલ આયર્લેન્ડ]] ધોરણે સંગઠિત થયેલા છે. પ્રોટેસ્ટન્ટસ અને એન્ગ્લિકનની બહુમતી હોવા છતાં,&lt;ref&gt;[http://www.statistics.gov.uk/cci/nugget.asp?id=980 ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં સમુદાયો] statistics.gov.uk, 29 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;[[આયર્લેન્ડમાં રોમન કેથોલિઝમ|રોમન કેથોલિક ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડ]]સૌથી મોટો એકમાત્ર ચર્ચ છે. [[આયર્લેન્ડમાં પ્રિસ્બેટેરિયન ચર્ચ|આયર્લેન્ડમાં પ્રિસ્બીટેરિયન ચર્ચ]] , આસ્થાતંત્ર અને ઇતીહાસની દ્રષ્ટિએ ચર્ચ ઓફ સ્કોટલેન્ડ સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું છે, જે [[આયર્લેન્ડનો ચર્ચ|ચર્ચ ઓફ આયર્લેન્ડ]] (એન્ગ્લિકન)કે જેનું 19મી સદીમાં વિસ્થાપન થયું હતુ તેના પછી બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું ચર્ચ છે. 

==== અન્ય ધર્મ ====
[[ચિત્ર:ELM and LMC Angled View 1.jpg|thumb|પૂર્વ લંડનની મસ્જીદ, દેશનું સૌથી મોટું પ્રાર્થના કરવાનું ઇસ્લામિક સ્થળ.]]

2001ની વસતી ગણતરીમાં 1,536,015 જેટલા[[ઇંગ્લેંડમાં મુસ્લિમો|ઇંગ્લેંડમાં]] અને વોલ્સમાં મુસ્લિમો હતા,&lt;ref&gt;[http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20040722150028/http://www.statistics.gov.uk/STATBASE/ssdataset.asp?vlnk=8288 કેએસ૦૭ ધર્મ: શહેરી વિસ્તારો માટેના અગત્યના આંકડાઓ, શહેરી વિસ્તારમાં વસતીના કદ દ્વારા પરિણામો] statistics.gov.uk, statistics.gov.uk, 29 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;જે કુલ વસતીનો 3% હિસ્સો ધરાવે છે. [[સ્કોટલેન્ડમાં ઇસ્લામ|સ્કોટલેન્ડમાં]] રહેલા 42,557 મુસ્લિમો કુલ વસતીના 0.84% હિસ્સો ધરાવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp ૨૦૦૧ વસતીમાં ધર્મનું પૃથ્થકરણ: સંક્ષિપ્ત અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080506102959/http://www.scotland.gov.uk/stats/bulletins/00398-02.asp |date=2008-05-06 }} scotland.gov.uk, 6 ડિસેમ્બર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; તેમજ વધુમાં ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં 1,943 મુસ્લિમો હતા. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nisranew.nisra.gov.uk/Census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |title=ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ વસતી ૨૦૦૧ અગત્યના આંકડાઓ |access-date=2009-10-05 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122204353/http://www.nisranew.nisra.gov.uk/census/Census2001Output/KeyStatistics/keystats.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મુસ્લિમોના સૌથી મોટા જૂથ[[બ્રિટીશ પાકિસ્તાની|પાકિસ્તાની]], [[બ્રિટીશ બાંગ્લાદેશી|બાંગ્લાદશી]]અને [[બ્રિટીશ ભારતીય|ભારતીય]]મૂળના છે. [[રાષ્ટ્ર્યી આંકડાશાસ્ત્રની ઓફિસ|ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ]] ના અનુસાર 2008માં [[યુકેમાં મુસ્લિમો|યુકેમાં]] મુસ્લિમોની સંખ્યા 2,422,૦૦૦ હતી. &lt;ref&gt;[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece મુસ્લીમ સમાજ 'અન્ય સમાજની તુલનામાં ૧૦ ગણી ઝડપથી વધતો સમાજ'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525121541/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article5621482.ece |date=2010-05-25 }}, ધી ટાઇમ્સ, જાન્યુઆરી 30, 2009&lt;/ref&gt; 1 મિલીયનથી વધુ લોકો[[ભારતીય ધર્મો|ભારતીય ધર્મ]]અનુસરે છે:જેમાં 560,000 હિન્દુઓ, 340,000 શીખો તેમજ આશરે 150,000 [[બુદ્ધ સંપ્રદાય|બુધ્ધ]]ધર્મ પાળનારાઓ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |access-date=2007-01-27 |publisher=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt; એક [[બિન રકારી સંસ્થા|બિન સરકારી સંસ્થા]]ના અંદાજ અનુસાર 800,000 જેટલા યુકેમાં હિન્દુઓ છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |title=Hinduism in Britain today |publisher=International Society for Krishna Consciousness |access-date=2007-04-22 |archive-date=2010-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101217230639/http://hinduism.iskcon.com/tradition/1212.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[લિસેસ્ટર]] વિશ્વમાં ભારત બહારના થોડા [[જૈન સંપ્રદાય|જૈન]] મંદિરો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;[http://www.jaincentre.com/ ધી જૈન સેન્ટર, લિસેસ્ટર. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }}[http://www.jaincentre.com/ યુકે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100921091924/http://www.jaincentre.com/ |date=2010-09-21 }} jaincentre.com, 29 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;2001ની વસતી ગણતરી અનુસાર આશરે 270,000 જેટલા યહૂદીઓ[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં યહૂદીઓનો ઇતિહાસ|બ્રિટન]]માં છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.statistics.gov.uk/census2001/profiles/uk.asp |title=Census 2001 - Profiles |access-date=2007-12-02 |publisher=Office for National Statistics}}&lt;/ref&gt;

== અર્થતંત્ર ==
[[ચિત્ર:City of London.jpg|thumb|લંડન એ યુરોપનું સૌથી મોટું નાણાંકીય કેન્દ્ર છે અને ન્યુ યોર્ક અને ટોક્યોની સાથે વિશ્વના ત્રણ મોટા નાણાંકીય કેન્દ્રોમાંનું એક છે.[321]]]

યુકેનું અર્થતંત્ર [[સ્કોટલેન્ડનું અર્થતંત્ર|ઇંગ્લેંડ]], [[વોલ્સનું અર્થતંત્ર|વોલ્સ]] અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડનું અર્થતંત્ર|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]ના અર્થતંત્રની તુલનામાં (કદ અનુસાર ઉતરતા ક્રમમાં) બનાવવામાં આવ્યું છે. [[બજાર]] [[વિનીમય દર|વિનિમય દર]]ને આધારે, યુનાઇટેડ કિંગડમ આજે વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું અને યુરોપમાં [[જર્મની]] અને [[ફ્રાંસ]] બાદ ત્રીજા ક્રમનું સૌથી મોટું અર્થતંત્ર છે.&lt;ref name=&quot;GDP&quot;/&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમમાં [[ઓદ્યોગિક ક્રાંતિ|ઔદ્યોગિક ક્રાંતિ]] ની શરૂઆત પ્રારંભિક રીતે ભારે ઉદ્યોગો જેમ કે [[શિપબિલ્ડીંગ]], [[કોલ માઇનીંગ]], [[સ્ટીલ (પોલાદ)|સ્ટીલ]] ઉત્પાદન અને [[ટેક્સટાઈલ|કાપડઉદ્યોગ]]પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની સાથે થયો હતો. સામ્રાજ્યએ બ્રિટીશ પેદાશો માટે વિદેશી બજાર તૈયાર કર્યં હતું, જે યુકેને 19મી સદીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર પર પ્રભુત્વ ધરાવવાની મંજૂરી આપતું હતું. જોકે, અન્ય રાષ્ટ્રોએ પણ ઔદ્યોગિકરણ પ્રાપ્ત કરતા, તેમજ અર્થતંત્રમાં બે વિશ્વ યુદ્ધ પછી પીછેહઠ થતાં યુનાઇટેડ કિંગડમે તેનો સ્પર્ધાત્મક ફાયદો ગુમાવવાનું શરૂ કર્યું હતું અને ભારે ભારે ઉદ્યોગોએ આખી 20મી સદીમાં પાછી પાની કરી હતી. ઉત્પાદન પ્રક્રિયા અર્થતંત્રનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રહ્યો છે, પરંતુ 2003માં કુલ રાષ્ટ્રીય ઉત્પાદનમાં તેનો હિસ્સો ફક્ત એક છઠ્ઠમાંશ જેટલો જ હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |title=TUC Manufacturing Conference |author=Patricia Hewitt |publisher=Department for Trade and Industry |date=2004-07-15 |access-date=2006-05-16 |archive-date=2007-06-03 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20070603164510/http://www.dti.gov.uk/ministers/speeches/hewitt150704b.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[બ્રિટીશ મોટર ઉદ્યોગ]] આ ક્ષેત્રનો મહત્વનો ભાગ છે, તેમ છતાં [[એમજી રોવર ગ્રુપ|એમજી રોવર જૂથ]]પડી ભાંગતા અને મોટા ભાગના ુદ્યોગો વિદેશની માલિકીના હોવાથી તેના કદમાં ઘટાડો થયો હતો.સિવીલ અને એરક્રાફ્ટ ઉત્પાદન, વિશ્વમાં બીજા ક્રમના સૌથી મોટા [[બચાવ કોન્ટ્રેક્ટર|ડિફેન્સ કોન્ટ્રાક્ટર]] [[બીએઇ સિસ્ટમ્સ]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8086117.stm |title=Military spending sets new record |access-date=2009-06-08 |publisher=www.BBC.co.uk}}&lt;/ref&gt;અને યુરોપીય ખંડની કંપની [[ઇએડીએસ]], [[એરબસ]]ના માલિક દ્વારા કરવામાં આવે છે. [[રોલ્સ રોયસી પીએલસી|રોલ્સ રોયસી]]વૈશ્વિક એરોસ્પેસ એન્જિન્સ બજારનો મહત્તમ હિસ્સો ધરાવે છે. યુકેમાં કેમિકલ અને ફાર્માસ્યુટિકલ ઉદ્યોગ મજબૂત છે, તેમજ વિશ્વની બીજા અને છઠ્ઠા ક્રમની ફાર્માસ્યુટિકલ કંપનીઓ અનુક્રમે ([[ગ્લેક્સોસ્મિથક્લાઇન]] અને [[એસ્ટ્રાઝેનેકા]],&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |title=The Pharmaceutical sector in the UK |access-date=2007-02-27 |publisher=Department of Trade and Industry |archive-date=2007-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205141427/http://www.dti.gov.uk/sectors/biotech/pharmaceutical/page10219.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;યુકેની છે. 

યુકેનું [[અર્થતંત્રનું ત્રીજું ક્ષેત્ર|સર્વિસ ક્ષેત્ર]]નો નોંધપાત્ર રીતે વિકાસ થયો છે અને હાલમાં જીડીપીમાં આશરે 73% નો હિસ્સો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-04-26 |url=http://www.statistics.gov.uk/statbase/Product.asp?vlnk=9333 |title=Index of Services (experimental) |publisher=Office for National Statistics |access-date=2006-05-24}}&lt;/ref&gt; સર્વિસ ક્ષેત્ર પર [[નાણાંકીય સેવાઓ|નાણાંકીય સેવા]] નુ્, ખાસ કરીને બેન્કિંગ અને વીમા ક્ષેત્રની પ્રભુત્વ છે. લંડન [[લંડન સ્ટોક એક્સચેંજ]]હોવાની સાથે વિશ્વનું સૌથી મોટું નાણાંકીય કેન્દ્ર છે, તેમજ [[લંડન ઇન્ટરનેશનલ ફાયનાન્સિયલ એન્જ ઓપ્શન્સ એક્સચેંજ|લંડન ઇન્ટરનેશનલ ફાયનાન્સિયલ ફ્યુચર્સ એન્ડ ઓપ્શન્સ એક્સચેંજ]] , અને [[લ્લોયડ્ઝ ઓફ લંડન|લ્લોયડઝ ઓફ લંડન]] વીમા બજાર એ તમામ [[લંડનનું શહેર|લંડન શહેર]]માં આવેલા છે. [[આંતરરાષ્ટ્રીય કારોબાર]] અને વાણિજ્ય માટે લંડન મોટું કેન્દ્ર છે અને [[વૈશ્વિક અર્થતંત્ર]]([[ન્યૂયોર્ક શહેર|ન્યુ યોર્ક શહેર]] અને [[ટોક્યો]]સહિત )માટે ત્રણ કમાન્ડ સેન્ટરોનું અગ્રણી છે..&lt;ref&gt;{{cite book|author=[[Saskia Sassen|Sassen, Saskia]]|title=The Global City: New York, London, Tokyo|year=2001|publisher=Princeton University Press|edition=2nd}}&lt;/ref&gt; વિશ્વમાં આવેલી વિદેશી બેન્કોની શાખા પર ભારે પ્રભુત્વ ધરાવે છે. ભૂતકાળના દાયકાઓમાં લંડનમાં રાઇવલ નાણાંકીય કેન્દ્રનો [[લંડન ડોકલેન્ડ્ઝ|ડોકલેન્ડઝ]] વિસ્તારમાં, વિશ્વની સૌથી મોટી બેન્ક [[એચએબીસી|એચએસબીસી]], &lt;ref&gt;[http://www.forbes.com/lists/2008/18/biz_2000global08_The-Global-2000_Rank.html &quot;ખાસ અહેવાલ - ધી ગ્લોબલ 2000,&quot;] ''ફોર્બસ'' , એપ્રિલ 2, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies &quot;ફોર્બસની યાદીમાં વિશ્વની સૌથી મોટી કંપનીઓમાં એચએસબીસી ટોચના સ્થાને,&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113200650/http://www.hsbc.com/1/2/newsroom/news/news-archive-2008/hsbc-tops-forbes-2000-list-of-world-s-largest-companies |date=2013-01-13 }} એચએસબીસી વેબસાઇટ, 4 એપ્રિલ 2008&lt;/ref&gt; અને [[બારક્લેઝ પીએલસી|બર્કલેઝ બેન્ક]]સાથે વિકાસ થયો છે, જેમણે પોતાની મુખ્ય ઓફિસ ત્યાં પુનઃખસેડી હતી. જે મુખ્તવે યુકેની ન હોય તેવી અસંખ્ય બહુરાષ્ટ્રીય કંપનીઓએ તેમના યુરોપીયન અથવા વિશ્વમાં અન્ય સ્થળ તરીકે લંડનમાં ઓફિસ રાખવાનું પસંદ કર્યું છે. તેનું ઉદાહરણ છ અમેરિકન નાણાંકીય કંપની [[સિટીગ્રુપ]]. સ્કોટ્ટીશ રાજધાની એડિનબર્ગ [[યુરોપ]]ના અનેક મોટા નાણાંકીય કેન્દ્રોમાંનું એક ધરાવે છે &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm200203/cmhansrd/vo030430/halltext/30430h05.htm#30430h05_spnew0|title=Financial Services Industry |first=Mark |last=Lazarowicz (Labour MP) |date=2003-04-30|publisher=United Kingdom Parliament |access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; અને [[રોયલ બેન્ક ઓફ સ્કોટલેન્ડ ગ્રુપ|રોયલ બેન્ક ઓફ સ્ટોટલેન્ડ ગ્રુપ]]વિશ્વની અનેક મોટી બેન્કોમાંની એકનું વડુમથક ધરાવે છે.

[[ચિત્ર:Oil platform in the North SeaPros.jpg|thumb|ઉત્તરીય સમુદ્રી ઓઇલ અને ગેસ પુરવઠો મોટા ભાગના યુકેની ઉર્જા જરૂરિયાત છે.]]

[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં પ્રવાસન|પ્રવાસન]] બ્રિટીશ અર્થતંત્ર માટે અત્યંત અગત્યનું છે. 2004માં 27મિલીયનથી વધુ પ્રવાસીઓ આવતા, યુનાઇટેડ કિંગડમ વિશ્વમાં છઠ્ઠા ક્રમનું સૌથી મોટું પ્રવાસી સ્થળ બની ગયું છે. &lt;ref&gt;{{PDFlink|[http://www.world-tourism.org/facts/eng/pdf/highlights/2005_eng_high.pdf International Tourism Receipts]|1.10&amp;nbsp;MB}}. યુએનડબ્લ્યુટીઓ ટૂરીઝમ હાઇલાઇટ્સ, આવૃત્તિ 2005 પાન 12. વર્લ્ડ ટૂરીઝમ ઓર્ગેનાઇઝેશ.24 મે 2006ના રોજ પ્રાપ્ત કરાયેલું&lt;/ref&gt; નોંધપાત્ર માર્જિન સાથે લંડન એવું શહેર છે જ્યાં વિશ્વના મોટા ભાગના પ્રવાસીઓએ મૂલાકાત લીધી હતી જેમાં 2006માં 15.6 મિલીયન પ્રવાસીઓ લંડન આવ્યા હતા, જે બેંગકોકની તુલનામાં બીજા ક્રમનું મોટું સ્થળ છે (બેંગકોકમાં 10.4 મિલીયન મૂલાકાતીઓ) and ત્રીજા ક્રમે પેરિસ (9.7 મિલીયન)આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|title=Top 150 city destinations: London leads the way|first=Caroline|last=Bremner|publisher=Euromonitor International|date=2007-10-11|access-date=2008-08-28|archive-date=2010-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20100209063157/http://www.euromonitor.com/Top_150_City_Destinations_London_Leads_the_Way|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;[[સર્જનાત્મક ઉદ્યોગો]]નો 2005માં જીવીએના 7% હતો અને સરારેશ વાર્ષિક 6% ના દરે ૧૯૯૭ અને 2005ની મધ્યમાં તેમાં વૃદ્ધિ થઇ હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-03-09 |url=http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |title=From the Margins to the Mainstream - Government unveils new action plan for the creative industries |publisher=DCMS |access-date=2007-03-09 |archive-date=2008-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081204131529/http://www.culture.gov.uk/reference_library/media_releases/2132.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

યુનાઇટેડ કિંગડમનું કૃષિ ક્ષેત્ર દેશની જીડીપીમાં ફક્ત ૦.૯ ટકા હિસ્સો ધરાવે છે. યુકે પાસે [[કોલસો|કોલસા]]ની નાની અનામત છે, જે હજુ સુધી નોંધપાત્ર સ્તરે છે, તેમજ &lt;ref&gt;{{cite web |date=2006-11-30 |url=http://europe.theoildrum.com/story/2006/11/19/135819/75 |title=The architecture of UK offshore oil production in relation to future production models |publisher=The Oil Drum |access-date=2008-08-27}}&lt;/ref&gt; [[કુદરતી ગેસ|નેચરલ ગેસ]] અને [[ઓઇલ અનામત]]માં નોંધપાત્ર ઘટાડો થઇ રહ્યો છે. 400 મિલીયન ટનથી વધુ પ્રૂવન કોલની અનામતો યુકેમાં ઓળખી કાઢવામાં આવી છે. &lt;ref name=&quot;Coal 1&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Around the World|author=UK Coal|url=http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|access-date=2008-09-23|publisher=UK Coal|year=2007|work=UK Coal website|archive-date=2008-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20081013045749/http://www.ukcoal.com/coal-around-the-world|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;2004માં કુલ યુકેનો કોલ વપરાશ (આયાતો સહિત)61 મિલીયન ટનના સ્તરે હતો,&lt;ref name=&quot;BERR 1&quot;&gt;{{cite web|title=Chapter 2: Long term trends Solid fuels and derived gases|author=UK Coal|url=http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|access-date=2008-09-23|publisher=Department for Business Enterprise &amp; Regulatory Reform|format=PDF|year=2008|work=BERR website|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923193134/http://www.berr.gov.uk/files/file19261.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જે યુકેને ૬.૫ વર્ષો માટે કોલની બાબતમાં સ્વનિર્ભર બનાવે છે, તેમ છતાં કોલસો કાઢવાનો સમય હજુ ૨૦ વર્ષ જેટલો લાગશે. &lt;ref name=&quot;Coal 1&quot;/&gt; [[કોલસો#ઇંધણ તરીકે કોલસો|કોલસા આધારિત]]ના વિકલ્પ રૂપે [[વીજ ઉત્પાદન]] [[અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન|અંડરગ્રાઉન્ડ કોલ ગેસિફિકેશન(યુસીજી)છે.]] . યુજીસીમાં ઇન્જેક્ટીંગ સ્ટીમ અને ઓક્સીજન ડાઉન બોરહોલનો સમાવેશ થાય છે, જે કોલસામાંથી ગેસ ઉત્પન્ન કરે છે અને તેનું મિક્ચર સરફેસ પર નાખે છે-આમ કોલસાનો દુરુપયોગ કરવાની અત્યંત નીચી કાર્બન પદ્ધતિ છે. ઓળખી કઢાયેલા ઓનશોર વિસ્તારો કે જેમાં યુજીસીનો 7 અબજ અને 16 અબજ ટનનો જથ્થો હોવાનું મનાય છે. &lt;ref name=&quot;Coal 2&quot;&gt;{{cite web|title=Coal Reserves in the United Kingdom|author=The Coal Authority|url=http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|access-date=2008-09-23|publisher=The Coal Authority|format=PDF|year=2007|work=Response to Energy Review|archive-date=2009-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090104054403/http://www.coal.gov.uk/media//860AD/Response%20to%20Energy%20Review%20-%20Appendix%202.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; યુકેના પ્રવર્તમાન કોલસાના આધારે, આ વોલ્યુમો એ અનામત દર્શાવે છે જે યુકેમાં આગામી ૨૦૦ અને ૪૦૦ વર્ષ સુધી ટકી શકશે.&lt;ref name=&quot;Coal 3&quot;&gt;{{cite web|title=BBC News England Expert predicts 'coal revolution'|author=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/7046981.stm|access-date=2008-09-23|publisher=BBC|dater=2007-10-16|work=BBC News website}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:London.bankofengland.arp.jpg|thumb|બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ; યુનાઇટેડ કિંગડમની મધ્યસ્થ બેન્ક.]]

અર્થતંત્રમાં સરકારની સામેલગીરીનું સંચાલન [[સરકારી તિજોરીના ચાન્સેલર|ચાન્સેલર ઓફ ધ એક્સચેકર]] (હાલમાં [[એલિસ્ટેઇર ડાર્લિંગ|અલીસ્ટેઇર ડાર્લિંગ]])છે, જે [[એચએમ ટ્રેઝરી]]ના વડા છે, પરંતુ [[યુનાઈટેડ કિંગડમના વડાપ્રધાન|વડાપ્રધાન]] (હાલમાં ''માન્ય'' [[ગોર્ડન બ્રાઉન|ગોર્ડોન બ્રાઉન]] એમપી), [[ટ્રેઝરીના પ્રથમ લોર્ડ|ટ્રેઝરીના પ્રથમ લોર્ડ છે]]; જ્યારેન્સેલર ઓફ ધી એક્સચેંક ટ્રેઝરીના બીજા લોર્ડ છે. તાજેતરના વર્ષોમાં, યુકે અર્થતંત્રનું સંચાલન બજાર ઉદારીકરણ અને ઓછા કરવેરા અને નિયમનો દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યુ છે. 1997થી , [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ|બેંક ઓફ ઇંગ્લેડ]]ની [[મોનેટરી પોલિસી કમિટી]]કે જેના વડા [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડના ગવર્નર|બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેડના ગવર્નર છે]],તે દર વર્ષે ચાન્સેલર દ્વારા અર્થતંત્રમાં ફૂગાવાનો દર નક્કી કરવામાં આવે છે તેને જરૂરી સ્તર સુધી લાવવા માટે [[સત્તાવાર બેન્ક દર|વ્યાજ દર]]નક્કી કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm બેન્ક દ્વારા વધુ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080312060011/http://www.bankofengland.co.uk/about/more_about.htm |date=2008-03-12 }} www.bankofengland.co.uk, 8 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટ્ટીશ સરકાર, સ્કોટ્ટીશ સંસદની મંજૂરીની શરતે સ્કોટલેન્ડમાં જે આવક વેરો ચૂકવવામાં આવે છે તેમાં ૩ પેન્સના વધારા કે ઘટાડા દ્વારા આવકવેરાનો મૂળ દર નક્કી કરવાની સત્તા ધરાવે છે, જોકે, આ સત્તાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો નથી. માર્ચ 2009ના અનુસાર યુકેનું [[સરકારી ઋણ]] [[કુલ ઘરેલુ ઉત્પાદન|જીડીપી]]ના 49 ટકા જેટલું હતું. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7952262.stm યુકે અંદાજપત્રીય ખાધ વિસ્તૃત] બીબીસી સમાચાર, 19 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; યુકેનું ચલણ [[પાઉન્ડ સ્ટર્લિંગ]]છે, જેને '''[[પાઉન્ડનું પ્રતીક|£]]''' ના પ્રતીકરૂપે દર્શાવવામાં આવે છે. [[બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ]] [[મધ્યસ્થ બેન્ક]]છે, જે ચલણ બજારમાં મૂકવા માટે જવાબદાર છે. સ્કોટલેન્ડ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આવેલી બેન્કો, જે તે મુદ્દાને પહોંચી વળવા માટે બેન્ક ઓફ ઇંગ્લેંડ પાસેથી પૂરતી નોટો મેળવવાની શરતે તેમની પોતાની નોટો બહાર પાડવાનો અધિકાર ધરાવે છે. ચલણને બજારમાં તરતું મૂકતી વખતે યુકેએ [[યૂરો]]ની સાથે જોડાવાનું પસંદ કર્યું ન હતુ અને બ્રિટીશ વડાપ્રધાન ''માનનીય'' ગોર્ડોન બ્રાઉન એમપીએ નજીકના ભવિષ્યમાં સભ્યપદ માટે એમ કહીને ઇનકાર કર્યો હતો કે નહી જોડાવાનો નિર્ણય લેવાનો બ્રિટન અને યુરોપ પાસે અધિકાર છે.&lt;ref&gt;{{cite web |date=2007-07-24 |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |title=Puritanism comes too naturally for 'Huck' Brown |publisher=Times Online |access-date=2007-07-24 |archive-date=2011-08-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110814094905/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article2127640.ece |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેયરની સરકારે [[પાંચ આર્થિક પરીક્ષણો|પાંચ આર્થિક પરીક્ષણ]]માં ખરા ઉતરી શકાય છે કે કેમ તે માટે લોકમત લેવાની અરજી કરી હતી.2005માં યુકેમાંથી અર્ધા કરતા વધુ (55%)ચલણને અપનાવવાની વિરુદ્ધમાં હતા, જ્યારે ૩૦ ટકા લોકો તેની તરફેણમાં હતા. &lt;ref&gt;{{cite web |date=2005-02-28 |url=http://www.ipsos-mori.com/content/polls-05/emu-entry-and-eu-constitution.ashx|title=[[EMU]] Entry and [[EU Constitution]] |publisher=MORI |access-date=2006-05-17}}&lt;/ref&gt; 23 જાન્યુઆરી 2009ના રોજ ઓફિસ ફોર નેશનલ સ્ટેટિસ્ટિક્સ પાસેથી ઉપલબ્ધ થયેલા સરકારી આંકડાઓ દર્શાવે છે કે 1991થી અત્યાર સુધીમાં સૌપ્રથમ વખત સત્તાવાર રીતે [[૨૦૦૦ના પાછલા વર્ષોની મંદી|મંદી]]માં હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7846266.stm|title=UK in recession as economy slides |publisher=BBC|date=2009-01-23|access-date=2009-01-23}}&lt;/ref&gt;

== શિક્ષણ ==
[[ચિત્ર:KingsCollegeChapelWest.jpg|thumb|કીંગ્સ કોલેજ, કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટીનો ભાગ ]]
[[ચિત્ર:Tom Quad, Christ Church 2004-01-21.jpg|thumb|right|ક્રિસ્ટ ચર્ચ, ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટીનો ભાગ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમના દરેક દેશો અલગ પ્રકારની શિક્ષણ વ્યવસ્થા ધરાવે છે તેમજ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સને શિક્ષણ સોંપણી અંગેની સત્તા આપી દીધી છે. [[ઇંગ્લેંડમાં શિક્ષણ]] એ [[ચિલ્ડ્ર્ન , સ્કુલ્સ એન્ડ ફેમિલીઝ માટે રાજ્ય સચિવ|ચિલ્ડ્રનસ સ્કુલ્સ એન્ડ ફેમિલીઝના રાજ્ય કક્ષાના સચિવ]]ની અને [[ઇનોવેશન, યુનિવર્સિટીઝ એન્ડ સ્કીલ્સનો રાજ્ય સચિવ|ઇનોવેશન, યુનિવર્સિટીઝ એન્ડ સ્કીલ્સના રાજ્ય કક્ષાના સચિવ]] ની જવાબદારી છે,જોકે રાજ્યની દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ એ [[સ્થાનિક શિક્ષણ સત્તા|સ્થાનિક સત્તા]] (અગાઉ સ્થાનિક શિક્ષણ ઓથોરિટી તરીકે જાણીતી)ની જવાબદારી છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dcsf.gov.uk/localauthorities/index.cfm |title=Local Authorities |publisher=DCSF |access-date=2008-12-21}}&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સમાં યુનિવર્સલ સ્ટેટ એજ્યુકેશન 1870માં અને 1900માં સેકંડરી ધોરણનું શિક્ષણ પ્રાથમિક ધોરણે લાગુ પાડવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |title=United Kingdom |publisher=Humana |access-date=2006-05-18 |archive-date=2006-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061003010910/http://www.humana.org/Article.asp?TxtID=223&amp;SubMenuItemID=183&amp;MenuItemID=43 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પાંચથી ૧૬ વર્ષની વયના માટે શિક્ષણ ફરજિયાત છે. (જો જુલાઇ અથવા ઓગસ્ટના અંતમાં જન્મ થયો હોય તો ૧૫ વર્ષ)સ્ટેટ સેકરચ શાળાઓમાં મોટા ભાગના બાળકો શિક્ષીત છે, ફક્ત નાનો ભાગ કે શૈક્ષણિક લાયકાતના ધોરણે પસંદગી કરે છે. ખરેખર આંકડાઓમાં ઘટાડો થયો હોવા છતાં, ઇંગ્લેંડમાં [[ખાનગી શાળા|ખાનગી શાળાઓ]]જતા બાળકોનું પ્રમાણ 7%થી ઉપર વધ્યું છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/education/2007/nov/09/schools.uk |title=Private school pupil numbers in decline |publisher=Guardian |date=2007-11-09}}&lt;/ref&gt; [[યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રીજ|કેમ્બ્રિજ]] અને [[યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ|ઓક્ફોર્ડ]]યુનિવર્સિટીના અર્ધા ઉપરાંતના વિદ્યાર્થીઓએ શાળામાં હાજરી આપી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/6905288.stm |title=More state pupils in universities |publisher=BBC News |date=2007-07-19}}&lt;/ref&gt; રાજ્યની શાળાઓ કે જે વિદ્યાર્થીઓની બુદ્ધિમતા અને શૈક્ષણિક લાયકાતની દ્રષ્ટિએ પસદગી કરે છે તે મોટા ભાગની પસદગીયુક્ત શાળાની તુલનામાં તુલનાત્મક પરિણામો હાંસલ કરી શકે છે: જીસીએસઇના 2006ના પરિણામની દ્રષ્ટિએ ટોચની દશ શાળાઓમાંથી બે શાળાઓરાજ્યસંચાલિત [[ગ્રામર શાળા]]ઓ હતી. . ઇંગ્લેંડ વિશ્વમાં કેટલીક ટોચની યુનિવર્સિટીઓ ધરાવે છે; [[યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રીજ|યુનિવર્સિટી ઓફ કેમ્બ્રિજ]], [[યુનિવર્સિટી ઓફ ઓક્સફોર્ડ]], [[ઇમ્પીરીયલ કોલેજ લંડન]] અને [[યુનિવર્સિટી કોલેજ લંડન]]ન સમાવેશ 2008માં વૈશ્વિક ધોરણે ટોચની 10માં થતો હતો. [[ટીએચઇએસ-ક્યુએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ|ટીએચઇએ - ક્યૂએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ]].&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1|title=The top 200 world universities|publisher=Times Higher Education|date=2008-10-09|access-date=2009-05-14|archive-date=2010-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231190900/http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=243&amp;pubCode=1|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ટ્રેન્ડઝ ઇન ઇન્ટરનેશનલ મેથેમેટિક્સ એન્ડ સાયંસ સ્ટડી ([[ટીઆઇએમએસએ|ટીઆઇએમએસએસ]])ના રેટિંગવાળા ઇંગ્લેડના વિદ્યાર્થીઓ વિશ્વમાં ગણિતમાં 7મા અને વિજ્ઞાનમાં 6ઠ્ઠા ક્રમે છે. પરિણામો ઇંગ્લેંડના વિદ્યાર્થીઓને [[જર્મની]]અને[[સ્કેન્ડીનેવીયા]]સહિતના યુરોપીયન દેશોની આગળ લઇ જાય છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/education/7773081.stm વૈશ્વિક ટોચના 10માં ઇંગ્લેંડના વિદ્યાર્થીઓ] બીબીસી સમાચાર, 10 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;

[[સ્કોટલેન્ડમાં શિક્ષણ]]એ [[એજ્યુકેશન એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગના રાજ્ય સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર એજ્યુકેશન એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગ]]ની જવાબદારી છે, જ્યારે રાજ્યની શાળાઓના દૈનિક વહીવટ અને ભંડોળ સ્થાનિક સત્તાની જવાબદારી છે.[[સ્કોટ્ટીશ જાહેર સંસ્થાઓ|બિન-ડિપાર્ટમેન્ટ જાહેર સંસ્થાઓ]]ની સ્કોટ્ટીશ શિક્ષણમાં મહત્વની ભૂમિકા છે: [[સ્કોટ્ટીશ ક્વોલિફીકેશન્સ ઓથોરિટી|સ્કોટ્ટીશ ક્વોલિફિકેશન્સ ઓથોરિટી]] સેકડરી શાળાઓમાં આપવામાં આવતી ડિગ્રીઓ સિવાય વિકાસ, is responsible for the development, અધિકારપત્ર, મૂલ્યાંકન અને લાયકાતનું પ્રમાણીકરણ કરવા માટે જવાબદાર છે, [[વધુ શિક્ષણ|વધુ અભ્યાસ માટે]] [[પ્રાદેશિક શિક્ષણ|સેકંડરી પછીની]] કોલેજો અને અન્ય કેન્દ્રોઃ &lt;ref&gt;[http://www.sqa.org.uk/sqa/5656.html એસક્યૂએ વિશે] sqa.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; અને[[લર્નીંગ એન્ડ ટીચીંગ સ્કોટલેન્ડ]] શૈક્સ્ત્રોષણિક સમાજને અભ્યાસક્રમના વિકાસ અને સંશોધનની સંસ્કૃત્તિ, મહત્વાકાંક્ષા અને શ્રેષ્ઠતાના સર્જન માટે સલાહ, સ્ત્રોતો અને સ્ટાફ વિકાસ પૂરા પાડે છે. &lt;ref&gt;[http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp સ્કોટલેન્ડ વિશે શીખવું અને શીખડાવવું] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120401140609/http://www.ltscotland.org.uk/aboutlts/index.asp |date=2012-04-01 }} ltscotland.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડમાં 1496માં ફરજિયાત શિક્ષણનો કાયદો બનાવવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;[http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/education/e_brain_drain.html બ્રેઇન ડ્રેઇન ઇન રિવર્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071204064525/http://www.scotland.org/about/innovation-and-creativity/features/education/e_brain_drain.html |date=2007-12-04 }} scotland.org, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડમાં ખાનગી શાળાઓમાં જતા બાળકોનું પ્રમાણ ફક્ત 4% છે, જોકે તાજેતરના વર્ષોમાં તેમાં ધીમો વધારો જોવાયો છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/6563167.stm |title=Increase in private school intake |publisher=BBC News |date=2007-04-17}}&lt;/ref&gt; સ્કોટ્ટીશ વિદ્યાર્થીઓ કે જે સ્કોટ્ટીશ યુનિવર્સિટીમાં હાજરી આપે છે તેઓ ક્યાં તો ટ્યુશન ફી અથવા તો કાયમી સ્નાતક દરો ચૂકવતા નથી કેમ કે 2001માં ફી નાબૂદ કરવામાં આવી હતી અને ગ્રેજ્યુએટ એન્ડોવમેન્ટ યોજના 2008માં નાબૂદ કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7268101.stm દેણગી ફી રદ કરવા માટે એમએસપીનો મત] બીબીસી સમાચાર, 28 ફેબ્રુઆરી 2008&lt;/ref&gt;

[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં શિક્ષણ]] એ [[શિક્ષણ પ્રધાન (ઉત્તર આયર્લેન્ડ)|શિક્ષણ પ્રધાન]] અને[[રોજગાર અને ભણતર પ્રધાન|રોજોગારી અને ભણતર પ્રધાન]]ની જવાબદારી છે, આમ છથાં સ્થાનિક ધોરણે જવાબદારીનું સંચાલન પાંચ શિક્ષણ અને ગ્રાંથાલય બોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવે છે, જે વિવિધ ભૌગોલિક વિસ્તારોને આવરી લે છે. '[[શૈક્ષણિકસત્ર, પરીક્ષા અને મૂલ્યાંકન માટેની કાઉન્સીલ|કાઉન્સીલ ફોર ધ ક્યુરિક્યુલમ, એક્ઝામિનેશન્સ એન્ડ એસેસમેન્ટ]] (સીસીઇએ) એવી સંસ્થા છે જે [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ એક્ઝિક્યુટિવ|સરકાર]]ને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડની શાળાઓમાં શુ શીખવવું જોઇએ, દેખરેખના ધોરણો અને લાયકાત આપવા અંગે સલાહ પૂરી પાડે છે. &lt;ref&gt;[http://www.ccea.org.uk/ અમારા વિશે- -અમે શુ કરીએ છીએ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305135914/http://ccea.org.uk/ |date=2018-03-05 }} ccea.org.uk, 7 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;[[વોલ્સની રાષ્ટ્રીય વિધાનસભા]] ની જવાબદારી [[વોલ્સમાં શિક્ષણ|વોલ્સમાં શિક્ષણની]] છે. વેલ્શના મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓને સંપૂર્ણ અથવા મોટે ભાગે [[વેલ્શ ભાષા]]શીખવવામાં આવે છે; વેલ્શમાં દરેક માટે ૧૬ વર્ષના ન થાય ત્યાં સુધી ફરજિયાત છે. સંપૂર્ણ દ્વિભાષી વોલ્સ અપનાવવાની નીતિના ભાગરૂપે વેલ્શ મિડીયમ શાળાઓ વધારવાનું આયોજન છે.

== આરોગ્યસંભાળ ==
[[ચિત્ર:NorfolkAndNorwichUniversityHospital(KatyAppleton)Aug2005.jpg|thumb|right|નોરફોક અને નોરવિક યુનિવર્સિટી હોસ્પીટલ-આધુનિક એનએચએસ હોસ્પીટલ ]]
[[ચિત્ર:Royal Aberdeen Children's Hospital.jpg|thumb|right|ધી રોયલ એબર્ડીન ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પીટલ ખાસ બાળકોની હોસ્પીટલ છે, જે એનએચએસ સ્કોટલેન્ડનો ભાગ છે. ]]

[[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં આરોગ્યસંભાળ|યુનાઇટેડ કિંગડમમાં આરોગ્સંભાળ]] એ [[અવક્રાંતિ|સોંપાયેલ બાબત]]છે અને ઇંગ્લેંડ, ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સમાં વિવિધ નીતિઓ અને અગ્રિમતા સાથે અલગ વ્યવસ્થા છે &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7586147.stm એનએચએસની સોંપણીમાં 'ભારે વિપરીતતા' ] બીબીસી સમાચાર, 28 ઓગસ્ટ 2008 &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/7149423.stm એનએચએસ પાસે ચાર વિવિધ પદ્ધતિઓ છે] [[બીબીસી]] 2 જાન્યુઆરી 2008&lt;/ref&gt;જોકે સહકારનનું સ્તર સામાન્ય રીતે સેવાઓના વપરાશ કરતા સરહદી વપરાશકારોની તુલનામાં સામાન્ય રીતે ગુપ્ત તફાવત રહેલો છે. ચાર વ્યવસ્થાઓ [[જાહેર ભંડોળ ધરાવતું આરોગ્યસંભાળ|જાહેર આરોગ્યસંભાળ]] તમામ[[બ્રિટીશ નાગરિકત્વ કાયદો|યુકેના કાયમી નિવાસી]]ઓને પૂરી પાડે છે, તે જરૂરિયાતના મુદ્દે તદ્દન વિનામૂલ્યે છે અને તેની ચૂકવણી [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં કરલાદણ|સામાન્ય કરવેરા]]દ્વારા કરવામાં આવે છે. ઘણી નાની ખાનગી તબીબી વ્યવસ્થા પણ અસ્તિત્વમાં છે. યુકેમાં મોટા પાયે વિવિધ નિયમનકારી સંસ્થાઓ પથરાયેલી છે જેમ કે [[જનરલ મેડિકલ કાઉન્સીલ]] , [[નર્સીંગ એન્ડ મિડવાઇફકી કાઉન્સીલ|નર્સીંગ એન્ડ મિડવાઇફરી કાઉન્સીલ]] અને બિન સરકારી આધારિત (ઉદા.[[રોયલ કોલેજ]]s). આખા યુકેમાં મોટી સંખ્યામાં[[મેડિકલ શાળા]]ઓ અને [[ડેન્ટીસ્ટ્રી|ડે્ટલ શાળા]]છે, અને તાલીમ [[નર્સ (આયા)|નર્સ]]અને દવા સાથે સંકળાયેલા વ્યવસાયો માટે નોંધપાત્ર સંસ્થાઓ છે. 

[[ઇંગ્લેડમાં આરોગ્યસંભાળ|ઇંગ્લેંડમાં આરોગ્યસંભાળ]]મુખ્યત્વે[[નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (ઇંગ્લેંડ)|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે આજે ફક્ત ઇંગ્લેંડને આવરે છે, જ્યારે મૂળભૂત રીતે તે ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સને આવરી લેતી હતી. તેની સ્થાપના [[નેશનલ હેલ્ત સર્વિસ એક્ટ 1946|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ કાયદો 1946]]દ્વારા કરવામાં આવી હતી જે 5જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો. [[આરોગ્ય વિભાગ (યુનાઇટેડ કિંગડમ)|ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ]]ઇંગ્લેંડની પ્રજાના આરોગ્યમાં સુધારો કરવા માટે સુખાકારી માટે અસ્તિત્વમાં છે,&lt;ref&gt;[http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm આરોગ્ય વિભાગ વિશે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091214204741/http://www.dh.gov.uk/en/Aboutus/index.htm |date=2009-12-14 }} dh.gov.uk, 5 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;અને [[આરોગ્યના રાજ્ય સચિવ|સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર હેલ્થ]] તેના કામ માટે અને એનએચએસના કામ માટે યુકેની સંસદને જવાબ આપવા બંધાયેલી છે. ઇંગ્લેડની એનએચએસ વિશ્વમાં અનેક મોટા સખત સંસ્થાઓમાંની એક છે, જે 1.3&amp;nbsp;મિલીયન લોકોથી વધુને રોજગારી પૂરી પાડે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/6450303.stm |title=NHS workforce 'falls by 11,000' |publisher=BBC News, |date=2007-03-14}}&lt;/ref&gt; જાહેર ક્ષેત્રની આરોગ્ય સંભાળ આપતી સંસ્થાઓના સેવા સ્તરમાં પ્રાથમિક ([[જનરલ પ્રેક્ટીશનર|જનરલ પ્રેક્ટિસ]]), સેકંડરી ([[હોસ્પીટલ|જિલ્લા જનરલ હોસ્પિટલ]])અને ટેરિટરી ([[વિદ્યા આપતી હોસ્પીટલ|ટીચીંગ હોસ્પિટલ]])નો સમાવેશ થાય છે. વિવધ સ્તરો વચ્ચ નોંધપાત્રલ ક્રિયાપ્રતિક્રિયા અને આપલે છે. ે[[નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર હેલ્થ એન્જ ક્લિનીકલ એક્સેલન્સ|નેશનલ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ફોર હેલ્થ એન્ડ ક્લિનીકલ એક્સેલન્સ]],અથવા એનઆઇસીઇ, ઇંગ્લેડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ દ્વારા દવા કે સારવાર પૂરી પડશે કે કેમ તે અંગેની સલાહ આપે છે. 

[[સ્કોટલેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ]] એ મુખ્યત્વે [[એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ]],સ્કોટલેન્ડની જાહર આરોગ્યસંભાળ વ્યવસ્થા દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. આ સર્વિસની સ્થાપના નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૪૭ દ્વારા કરવામાં આવી હતી (બાદમાં નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ (સ્કોટલેન્ડ)કાયદો ૧૯૭૮ દ્વારા પાછો ખેંચી લેવામાં આવ્યો હતો)જે ૫ જુલાઇ 1948ના રોજ અસરમાં આવ્યો હતો, તેની સાથે ઇંગ્લેંડ અન વોલ્સમાં એનએચએસ સર્વિસનો પ્રારંભ થયો હતો. જોકે,૧૯૪૮ પહેલા, સ્કોટલેન્ડની અર્ધા ભાગની વસતીને રાજ્ય દ્વારા ભંડોળ પૂરિુ પડાયેલ હેલ્થકેર દ્વારા આવરી લેવામા આવ્યા હતા, જેને [[હાઇલેન્ડ્ઝ અને આઇસલેન્ડ્ઝ સર્વિસ|હાઇલેન્ડઝ એન્ડ આઇલેન્ડ મેડિકલ સર્વિસ]]દ્વારા સેવા પૂરી પડાતી હતી. &lt;ref&gt;[http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html હાઇલેન્ડઝ અને આયલેન્ડ મેડિક સર્વિસ (એચઆઇએમએસ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114040031/http://www.60yearsofnhsscotland.co.uk/history/birth-of-nhs-scotland/highlands-and-islands-medical-service.html |date=2013-01-14 }} www.60yearsofnhsscotland.co.uk, 28 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; 2006માં એનએચએસ સ્કોટલેન્ડે 158,000 કર્મચારીઓને રોજગારીએ રાખ્યા હતા, જેમાં 47,500 થી વધુ નર્સ, દાઇ, હેલ્થ વિઝીટર અને 3,800 થી વધુ કન્સલટન્ટને રોજગારીએ રાખ્યા હતા. વધુમાં, 12,000 થી વધુ ડોકટરો, ફેમિલી પ્રેકિસનરો અને ડેન્ટીસ્ટ, ઓપ્ટીશિયન અને કોમ્યુનિટી ફાર્માસિસ્ટ સહિતના સંબંધિત આરોગ્ય વ્યાવસાયિકો હતા, જેઓ સ્વતંત્ર કોન્ટ્રક્ટરોની જેમ કામ કરતા હબતા અને એનએચએસના પરિપ્રેક્ષ્યમાં અસંખ્ય સેવાઓ પૂરી પાડતા હતા તેની સામે તેમને ફી અને ભથ્થાઓ મળતા હતા. &lt;ref&gt;[http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx સ્કોટલેન્ડમાં એનએચએસ વિશે ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140628224652/http://www.show.scot.nhs.uk/introduction.aspx |date=2014-06-28 }}એનએચએસ સ્કોટલેન્ડ&lt;/ref&gt; [[આરોગ્ય અને સુખસંભાળના કેબિનેટ સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર હેલ્થ એન્જ વેલબીઇંગ]] એનએચએસના સ્કોટલેન્ડમાં કામ માટે સ્કોટ્ટીશ સંસદને જવાબદાર હતા. 

[[એનએચએસ વોલ્સ|વોલ્સમાં આરોગ્યસંભાળ]] મુખ્યત્વે [[એનએચએસ વોલ્સ]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. એનએચએસ જેવા જ સમાન માળખા તરીકે મૂળભૂત રીતે સ્થપાયેલી અને [[નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ કાયદો 1946|નેશનલ હેલ્થ સર્વિસ એક્ટ 1946]]દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી,વોલ્સની એનએચએસ કરતા વધુ સત્તા ધરાવતી સંસ્થાને 1969માં સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ ફોર વોલ્સને તબદિલ કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{1એનએચએસ વોલ્શ ૧૯૬૦ વિશે પરિચય{/1} www.wales.nhs.uk &lt;/ref&gt; તેની સામે, એનએચએસ વોલ્સની જવાબદારી વેલ્શ એસેમ્બલી અને એક્ઝિક્યુટિવને 1999ની ફરજ સોંપણી અંતર્ગત આપવામાં આવી હતી. એનએચએસ વોલ્સ વોલ્સમાં જાહેર આરોગ્યસંભાળ પૂરી પાડે છે અને આશરે 90,000 જેટલા કર્મચારીઓને રોજગારી પૂરી પાડે છે, જે તેને વોલ્સનો સૌથી મોટો રોજગારદાતા બનાવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.wales.nhs.uk/sites3/page.cfm?pid=11590&amp;amp;orgid=452 એનએચએસ વોલ્સ કર્મચારીઓ વિશે પરિચય] www.wales.nhs.uk &lt;/ref&gt;વેલ્શ એસેમ્બલી સરકારમાં આર્ગોય અને સામાજિક સેવાના પ્રધાન એવા વ્યક્તિ છે જે કેબિનેટની જવાબદારી ધરાવે છે જેમાં વોલ્સમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સેવાનો સમાવેશ થાય છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આરોગ્ય અને સામાજિક સંભાળ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં આરોગ્યસંભાળ]] મુખ્યત્વે [[આરોગ્ય, સામાજિક સેવા અને જાહેર સલામતી વિભાગ|ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ, સોશિયલ સર્વિસ એન્ડ પબ્લિક સેફ્ટી]]દ્વારા પૂરી પાડવામાં આવે છે. 

== વાહનવ્યવહાર ==
[[ચિત્ર:London Heathrow T5 AB1.JPG|thumb|હીથ્રો ટર્મીનલ 5. વિશ્વના અન્ય હવાઇમથકની તુલનામાં હીથ્રો હવાઇમથક સૌથી આંતરરાષ્ટ્રીય મુસાફર પ્રવાહ ધરાવતું હવાઇમથક છે. [396][398]]]
[[ચિત્ર:Bb-forthrailbridge.jpg|thumb|સ્કોટલેન્ડમાં આવેલો ફોર્થ રેલવે બ્રિજ રેલ માળખાનું સાંસ્કૃતિક લક્ષણ છતું કરે છે. ]]

[[હાઇવે એજન્સી]] [[એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી|અક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી /1}છે અને તે ખાનગી માલિકીના અને સંચાલના કરવામાં આવતા]] [[એમ6 ટોલ|એમ૬ ટોલ]] સિવાય પણ ટ્રન્ડ રોડ અને મોટરવેઝ માટે જવાબદાર છે. &lt;ref&gt;[http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 એમ6ટોલ સતત પછાતા પ્રશ્નો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113225031/http://www.m6toll.co.uk/faqs/default.asp?mainmenuid=6 |date=2013-01-13 }} www.m6toll.co.uk, 13 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; ટ્રાન્સપોર્ટ ડિપાર્ટમેન્ટ દર્શાવે છે કે [[ટ્રાફિક ભીડ|ટ્રાફિક ભરાવો]]અનેક વાહનવ્યવહારમી સમસ્યાઓમાંની એક છે અને જો તેની પુનઃતપાસ કરવામાં નહી આવે તો ૨૦૨૫ સુધીમાં ઇંગ્લેંડને તેનો વધારાનો 22અબજ ડોલરનો ખર્ચ ઉઠાવવો પડશે.&lt;ref&gt;{{cite web|title = Tackling congestion on our roads|url = http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053607/http://www.dft.gov.uk/pgr/roads/introtoroads/roadcongestion/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;સરકાર દ્વારા જારી કરાયેલા 2006ના[[એડ્ડિંગ્ટોન ટ્રાન્સપોર્ટ અભ્યાસ|એડ્ડિન્ગ્ટોન અહેવાલ]]અનુસાર, વાહનોનો ભરાવાને [[માર્ગ ભાવનિર્ધારણ|રોડ પ્રાઇસીંગ]] અને વાહનવ્યવહારના માળખાના વિસ્તરણ દ્વારા નાથવામાં નહી આવે તો તે ભયાનક બની રહેશે અને અર્થતંત્રને નુકસાનરૂપ છે. &lt;ref&gt;{{cite web|title = Delivering choice and reliability|url = http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|publisher = Department for Transport|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2009-06-06|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20090606082130/http://www.dft.gov.uk/press/speechesstatements/speeches/congestion|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = The Eddington Transport Study|author = Rod Eddington|year = 2006|month = December|url = http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|publisher = UK Treasury|access-date = 2009-10-05|archive-date = 2010-05-13|archive-url = http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513053704/http://www.dft.gov.uk/about/strategy/transportstrategy/eddingtonstudy/|url-status = dead}}&lt;/ref&gt;

સ્કોટ્ટીશ [[વાહનવ્યવહાર]] માળખું એ [[એન્ટરપ્રાઇઝ, ટ્રાન્સપોર્ટ એન્ડ લાઇફલોંગ લર્નીંગ ડિપાર્ટમેન્ટ (સ્કોટલેન્ડ)|સ્કોટ્ટીશ સરકારના સાહસ, ટ્રાન્સપોર્ટ અને લાઇફલોંગ લર્નીંગ ડિપાર્ટમેન્ટ]]ની જવાબદારી છે, [[વાહનવ્યવહાર સ્કોટલેન્ડ|ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેંડ]] [[સ્કોટ્ટીશ સરકારની એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સીઓ|એક્ઝિક્યુટિવ એજન્સી]]હોવાથી [[નાણાં અને સતત વૃદ્ધિના કેબિનેટ સચિવ|કેબિનેટ સેક્રેટરી ફોર ફાયનાન્સ એન્ડ સુ્સ્ટેઇનેબલ ગ્રોવ્થ]]ની સ્કોટલેન્ડના ટ્રન્ડ રોડ અને રેલ નેટવર્કની જવાબદાર છે.&lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/ ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેન્ડ - સ્કોટલેન્ડને ફરતું રાખે છે] www.transportscotland.gov.uk, 1 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt; સ્કોટલેન્ડના રેલ માળખામાં આશરે 340 રેલવે સ્ટેશન્સ અને ૩,૦૦૦ કિલોમીટરના ટ્રેકનો સમાવેશ થાય છે જેની પર દર વર્ષે 62 મિલીયનથી વધી મુસાફરો મુસાફરી કરે છે. &lt;ref&gt;[http://www.transportscotland.gov.uk/rail ટ્રાન્સપોર્ટ સ્કોટલેન્ડ - રેલ] www.transportscotland.gov.uk, 10 જુલાઇ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;2008માં સ્કોટ્ટીશ સરકારે આગામી 20 વર્ષ માટે રોકાણ યોજના નક્કી કરી હતી, જેમાં નવા ફોર્થ રોજ બ્રિજ અને રેલ માળખાના વીજળીકરણને અગ્રિમતા આપવાનો સમાવેશ કરાયો હતો. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7775936.stm વાહનવ્યવહાર યોજના પ્રથમ નજરે ] બીબીસી સમાચાર, 10 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;આખા યુકેમાં, {{convert|46904|km|mi|0}}મુખ્ય માર્ગોનું મોટરવે નેટવર્કનું{{convert|3497|km|mi|0}}રેડિયલ રોડ નેટવર્ક છે. તેમજ વધુમાં {{convert|213750|km|mi|0}}પત્થર જડેલી પગથીનો પણ સમાવેશ થાય છે. ગ્રેટ બ્રિટનમાં ૧૬,૧૧૬ કિલોમીટર (૧૦,૦૭૨ માઇલ્સ)નું [[નેટવર્ક રેલ|રેલ માળખું]] છે અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]માં ૩૦૩ રુટ કિમી (૧૮૯ રુટ એમઆઇ)ના ૧૮,૦૦૦ પેસેન્જર ટ્રેઇનથી વધુ અને ૧૦૦૦ દૈનિક ફ્રેઇટ ટ્રેઇનનો સમાવેશ થાય છે.લંડન અને અન્માંય શહેરોમાં શહેરી રેલ માળખું અત્યંત સુવિકસિત છે. એક સમયે યુકેમાં 48,000 રુટ કીમીથી વધુ(30,000 રુટ એમઆઇ)રેલ માળખું હતં, જોકે તેમાંના મોટા ભાગના માળખામાં ૧૯૫૫ અને 1975ના ગાળામાં ઘટાડો થયો હતો, જેમાંનો મોટો ઘટાડો સરકારના સલાહકાર [[રિચાર્ડ બીચીંગ|રિચાર્ડ બીચીંગે]]1960ના મધ્યમાં આપેલા અહેવાલ બાદ થયો હતો.(જે [[બીચીંગ એક્સ]]તરીકે જાણીતો છે.)હવે આગામી ૨૦૨૫ સુધીમાં નવી હાઇ સ્પીડ લાઇનો તૈયાર કરવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7467203.stm નવી મોટી રેલ લાઇનની વિચારણા] બીબીસી સમાચાર, 21 જૂન 2008 &lt;/ref&gt;રાજધાનીની પશ્ચિમે ૧૫ માઇલ (૨૪ કિમી)દૂર આવેલું[[લંડનનું હિથરો વિમાની મથક|લંડન હીથ્રો એરપોર્ટ]]યુકેનું સૌથી વધુ વ્યસ્ત એરપોર્ટ છે અને વિશ્વના અન્ય કોઇ પણ એરપોર્ટની તુલનામાં સૌથી વધુ પેસેન્જર ટ્રાફિક ધરાવે છે. 

== રમત ==
બ્રિટીશ સ્પોર્ટને ઘણી વખત રાષ્ટ્રવાર ઇંગ્લશ, સ્કોટ્ટીશ, વેલ્શ અને ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ અને અથવા આઇરીશ સંસ્થાઓમાં પેટા વિભાજિત કરવામાં આવ્યા છે. મોટી [[રમતગમત|રમત]]કે જેમાં [[એસોસિયેશન ફૂટબોલ]], [[રગ્બી ફૂટબોલ]], [[બોક્સીંગ]], [[બેડમિંટોન]], [[ક્રિકેટ]], [[ટેનીસ|ટેનિસ]] અને [[ગોલ્ફ]]નો સમાવેશ થાય છે તેનો યુનાઇટેડ કિંગડમ અને જે રાજ્યોએ તેને આગળ ધપાવ્યા હતા તેને મૂળ રીતે લાગે ળગે છે અથવા ત્યાં તેનો નોંધપાત્ર વિકાસ થયો હતો. 2008ના સર્વેક્ષણોમાં એવું મળી આવ્યું હતું કે ફૂટબોલ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રમતગમત|યુનાઇટડ કિંગડમમાં અત્યંત લોકપ્રિય રમત]] છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|title=Crowded Summer Of Sport|publisher=Ipsos Mori|access-date=2008-10-17|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618163751/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/content/crowded-summer-of-sport.ashx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ ટીમો [[ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સ]],અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]નું મોટા ભાગની ટીમ રમતોમાં તેમજ [[કોમનવેલ્થ રમતો|કોમનવેલ્થ ગેઇમ્સમાં]]પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. (રમતના સંદર્ભમાં આ ટીમોનો સામૂહિક રીતે [[હોમ નેશન્સ]]તરીકે ઉલ્લેખ કરી શકાય.) આમ છતા, એવા પણ પ્રસંગો છે જ્યાં એક જ રમત ટીમ યુનાઇટેડ કિંગડમનું પ્રતિનિધિત્વ કરતી હોય, જેમ કે [[રમતોત્સવ (ઓલિમ્પીક)|ઓલિમ્પીક]]સહિતની રમતોમાં જ્યાં યુકેનું પ્રતિનિધિત્વ [[ઓલિમ્પીકમાં ગ્રેટ બ્રિટન|ગ્રેટ બ્રિટન ટીમ]]દ્વારા થતું હોય.

=== ક્રિકેટ ===
ક્રિકેટને ઘણી વખત સારતત્વરૂપ ઇગ્લીશ પ્રવૃત્તિ તરીકે જોવામાં આવ્યું છે.યુકેના મોટા ભાગમાં તે રમાતું હોવા છતાં,તે ફક્ત દક્ષિણ વોલ્સમાં જ [[ગ્લામોર્ગન|ગ્લેમોર્ગન]]રહ્યું છે, જ્યાં ક્રિકેટે ઇંગ્લેડની બહારની રમત તરીકેનો દરજ્જો પ્રાપ્ત કર્યો છે. ફક્ત ઇંગ્લેંડ જ નોંધપાત્ર રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે. [[ક્રિકેટ]]ની શોધ ઇંગ્લેંડમાં થઇ હોવાનો દાવો કરવામાં આવે છે (જોકે તાજેતરના સંશોધનો સુચવે છે કે તેની ખરેખર શોધ બેલ્જિયમમાં થઇ હતી)&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/7919429.stm ક્રિકેટની શોધ બેલ્જિયમમાં થઇ હતી'] બીબીસી સમાચાર, 2 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; અને [[ઇંગ્લેંડ ક્રિકેટ ટીમ|ઇંગ્લેડ ક્રિકેટ ટીમ]] નું નિયંત્રણ, [[ઇંગ્લેંડ અને વોલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડ|ઇંગ્લેંડ એન્ડ વોલ્સ ક્રિકેટ બોર્ડ]]દ્વારા થાય છે,&lt;ref&gt;[http://www.ecb.co.uk/ecb/about-ecb/ ઇસીબી વિશે] www.ecb.co.uk, 4 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt;જે ફક્ત યુકેમાં [[ટેસ્ટ ક્રિકેટ|ટેસ્ટ સ્ટેટસ]] સાથેની રાષ્ટ્રીય ટીમ છે. ટીમ સભ્યોને મુખ્ય કાઉન્ટી સાઇડથી લેવામાં આવે છે અને તેમાં ઇંગ્લીશ અને વેલ્શ ખેલાડીઓનો સમાવેશ થાય છે. ક્રિકેટ ફૂટબોલ અને રગ્બીથી અલગ પડે છે, જ્યાં વોલ્સ અને ઇંગ્લેંડ અલગ રાષ્ટ્રીય ટીમ ધરાવે છે, જોકે વોલ્સે ભૂતકાળમાં તેની અલગ ટીમ ઊભી કરી હતી.[[આયર્લેન્ડમાં રમતગમત|આઇરીશ]] અને [[સ્કોટલેન્ડમાં ક્રિકેટ|સ્કોટ્ટીશ]]ખેલાડીઓ ઇંગ્લેંડ વતી રમ્યા છે કારણે કે [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ ક્રિકેટ ટમ|સ્કોટલેન્ડ]] કે [[આયર્લેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ|આયર્લેન્ડ]] ટેસ્ટ દરજ્જો ધરાવતા હતા અને તેમણે તાજેતરમાં જ [[વનડે ક્રિકેટ મેચ|વન ડે ઇન્ટરનેશનલ]]માં રમવાનું શરૂ કર્યું છે.સ્કોટલેન્ડ, ઇંગ્લેંડ (અને વોલ્સ), અને આયર્લેન્ડે (ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ સહિત) [[ક્રિકેટ વર્લ્ડ કપ]]માં ભાગ લીધો હતો, જેમાં ઇંગ્લેંડ ફાઇનલમાં ત્રણ વખત પહોંચી ગયું હતું. તદુપરાંત વ્યાવસાયિક[[કાઉન્ટી ચેમ્પીયનશીપ|લીગ ચેમ્પીયનશીપ]] પણ છે જેમાં ક્લબ્સ ૧૭ ઇંગ્લશ દેશોનું અને પ્રતિનિધિત્વ કરે છે અને ૧ વેલ્શ કાઉન્ટીમાં તેમાં ભાગ લે છે.

=== ફૂટબોલ ===
[[ચિત્ર:Wembley Stadium closeup.jpg|thumb|right|ઇંગ્લેંડનું નવું વેમ્બ્લી સ્ટેડિયમ. અત્યાર સુધીમાં બંધાયેલા તમામ સ્ટેડિયમમાં આ અત્યંત ખર્ચાળ સ્ટેડિયમ છે. [423]]]
[[ચિત્ર:Hampden Stadium.jpg|thumb|right|હેમ્પડેન પાર્ક, ગ્લાસગો-સ્કોટલેન્ડનું નેશનલ ફૂડબોલ સ્ટેડિયમ ]]
[[ચિત્ર:Millennium Stadium North.jpg|thumb|કાર્ડિફનું મિલેનીયમ સ્ટેડિયમ, વોલ્સનું નેશનલ સ્ટેડિયમ ]]

દરેક [[હોમ નેશન્સ]] પાસે તેની પોતાનું ફૂટબોલ એસોસિયેશન, રાષ્ટ્રીય ટીમ અને [[લીગ સિસ્ટમ]]છે, જોકે, બહુ ઓછી ક્લબો વિવિધ ઐતિહાસિક અને તર્કબદ્ધ કારણોસર તેમના અલગ અલગ દેશની પદ્ધતિ અનુસાર રમે છે. [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|ઇંગ્લેડ]], [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|વોલ્સ]]અને [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફૂડબોલ ટીમ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]આંતરરાષ્ટ્રીય સ્પર્ધાઓમાં અલગ દેશ તરીકે ભાગ લે છે અને પરિણામ સ્વરૂપે યુકે [[ઓલિમ્પીક રમતો|ઓલિમ્પીક રમતોમાં]]ફૂટબોલની ઇવેન્ટમાં એક જ ટીમ તરીકે ભાગ લેતું નથી. [[2012 ઉનાળુ રમતોત્સવ|2012 સમર ઓલિમ્પીક]]માં ભાગ લેવા માટે [[યુનાઇટેડ કિંગડમ નેશનલ ફૂટબોલ ટીમ|યુકેની ટીમને રાખવી તેવી દરખાસ્તો છે]]પરંતુ [[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ એસોસિયેશન|સ્કોટ્ટીશ]], [[ફૂટબોલ એસોસિયેશન ઓફ વોલ્સ|વેલ્શ]]અને [[આઇરીશ ફૂટબોલ એસોસિયેશન|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]] ફૂટબોલ એસોસિયેશનોએ આમ થવાને કારણે તેમનો સ્વતંત્ર દરજ્જો છીનવાઇ જશે તેવા ભયથી તેમાં ભાગ લેવાનો ઇનકાર કર્યો હતો અને આ દહેશતને ફીફાના પ્રમુખ સેપ્પ બ્લેટરે સમર્થન આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/olympics/football/7286011.stm|title=Blatter against British 2012 team|publisher=BBC News|date=2008-03-09|access-date=2008-04-02}}&lt;/ref&gt; ઇંગ્લેંડ હોમ નેશન્સમાં અત્યંત સફળ રહી છે, તેમજ [[1966 ફીફા વર્લ્ડ કપ|1966માં દેશની જ ધરતી પર]] [[ફીફા વર્લ્ડ કપ|વર્લ્ડ કપ]]જીતી લીધો હતો, તેમ છતાં [[ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ ફૂડબોલ હરીફાઇ|ઇંગ્લેંડ અને સ્કોટલેન્ડ વચ્ચેની હરિફ ટીમોમાં]]ઐતિહાસિક ગાઢ લડાઇ થઇ હતી..

[[ઇંગ્લીશ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]] માં અસંખ્ય આંતરિક રીતે જોડાયેલી અને હજ્જારો વિભાગો ધરાવતી લીગોનો સમાવેશ થાય છે.ટોચમાં [[પ્રિમીયર લીગ|પ્રિમીયરશીપ]], વિશ્વમાં સૌથી વધુ નાહાળાતી ફૂટબોલ લીગ છે&lt;ref&gt;[http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html પ્રિમીયર અને ચેમ્પીયન્સ લીગનો ઇતિહાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081205073341/http://www.watch-football.net/articles/premier_league.html |date=2008-12-05 }} watch-football.net, 1 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; અને ખાસ કરીને તે [[એશિયા]]માં લોકપ્રિય છે.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3207829.stm |title=Chinese phone maker's fancy footwork |publisher=BBC News |date=2003-10-27 |access-date=2006-08-09}}&lt;/ref&gt; તેનાથી નીચે, [[ધી ફૂટબોલ લીગ]]ત્રણ વિભાગો ધરાવે છે અને ત્યાર બાદ [[ફૂટબોલ કોન્ફરન્સ]] રાષ્ટ્રીય વિભાગો અને બે ફીડર પ્રાદેશિક લીગો ધરાવે છે. ત્યાર બાદ પ્રાદેશિકતામાં વધારો થઇ રહેલા માળખાઓ અસ્તિત્વમાં આવ્યા હતા. ઇંગ્લેંડ વૈશ્વિક ધોરણે જાણીતી ફૂડબોલ ક્લબો જેમ કે [[આર્સેનલ એફ.સી..|આર્સેનલ]], [[લિવરપુલ એફ.સી.|લીવરપુલ]], [[માંન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ એફ.સી.|માન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ]] અને [[ચેલ્સા એફ.સી.|ચેલ્સા]]નું ઘર છે. ઇંગ્લીશ ટીમો યુરોપીયન કપ/યુઇએફએ ચેમ્પીયન લીગ વિજેતા સહિત યુરોપ સ્પર્ધાઓમાં સફળ રહી છે: [[લિવરપુલ એફ.સી.|લિવરપુલ]] (પંચ વખત), [[માન્ચેસ્ટર યુનાઇટેડ એફ.સી.|માન્ચેસ્ચર યુનાઇટેડ]] (ત્રણ વખત), [[નોટ્ટિંગહામ ફોરેસ્ટ એફ.સી.|નોટ્ટીંગહામ ફોરેસ્ટ]] (બે વખત) અને [[એસ્ટોમ વિલ્લા એફ.સી.|એસ્ટોન વિલ્લા]]. અન્ય દેશની તુલનામાં ઇંગ્લેંડના વધુને વધુ ક્લબોએ યુરોપીયન કપ જીત્યો છે (ચારની તુલનામાં ત્રણ ટીમો જેમ કે ઇટાલી, જર્મની અે નેધરલેન્ડઝ). વધુમાં, યુરોપીયન ક્લબ ટ્રોફી વિજેતાની દરે સમયની યાદીમાં ઇંગ્લેડ ૩૫ વખત વિજેતા બનીને હંમેશા બીજા ક્રમે રહ્યું છે, જ્યારે પ્રથમ ક્રમે ઇટાલી ૩૬ ટ્રોફીઓ સાથે રહ્યું છે.1950માં ટોચના યુરોપીયન સાઇડની વિરુદ્ધમાં યુરોપીય કપ હરિફાઇ અન્ય ઇંગ્લીશ ક્લબ [[વોલ્વરહેમ્પ્ટોન વન્ડરર્સ એફ.સી.|વોલ્વરહેમપ્ટોન વન્ડરર્સ]]ના પરિણામસ્વરૂપે બહાર આવી છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://galeb.etf.bg.ac.yu/~mirad/archive.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20071001212711/http://galeb.etf.bg.ac.yu/~mirad/archive.html|archive-date=2007-10-01|title=The Beginning of Champions Cup|access-date=2009-10-05|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 90,000-દર્શકોની ક્ષમતા ધરાવતું ઇંગ્લેંડનું [[વેમ્બલી સ્ટેડિયમ]] રમતો મુખ્ય સ્ટડીયમ છે.

[[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ સિસ્ટમ|સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]બે રહાષ્ટ્રીય લીગ ધરાવે છે: [[સ્કોટ્ટીશ પ્રિમીયર લીગ]], ટોચનું ડિવીઝન, અને [[સ્કોટ્ટીશ ફૂટબોલ લીગ]] , જે ત્રણ ડિવીઝનો ધરાવે છે. તેનાથી નીચે, પરંતુ રાષ્ટ્રીય લીગ સાથે જોડાયેલું નહી તેવી ત્રણ લીગો છે; [[હાઇલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ]], [[ઇસ્ટ ઓફ સ્કોટલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ|ઇસ્ટ ઓફ ફૂટબોલ સ્કોટલેન્ડ લીગ]] અને [[સાઉથ ઓફ સ્કોટલેન્ડ ફૂટબોલ લીગ]]. એક ઇંગ્લીશ ક્લબ, [[બર્વિક રેન્જર્સ એફ.સી.|બર્વિક રેન્જર્સ]],સ્કોટ્ટીશ સિસ્ટમમાં રમે છે. સ્કોટલેન્ડ [[સેલ્ટીક એફ.સી.|સેલ્ટીક]]ની[[જૂની કંપની|ઓલ્ડ ફર્મ]] અને [[રેન્જર્સ એફ.સી.|રેન્જર્સ]] માં વૈશ્વિક ધોરણે જાણીતી બે ફૂટબોલ ક્લબનું ઘર છે. સ્કોટ્ટીશ ટીમ કે જે યુરોપીયન સ્પર્ધાઓમાં વિજયી બની હતી તેમાં [[સેલ્ટીક એફ.સી.|સેલ્ટીક]] ([[યુરોપીયન કપ ૧૯૬૬-67|1967માં યુરોપીયન કપ]]), [[રેન્જર્સ એફ.સી.|રેન્જર્સ]] ([[યુઇએફએ કપ વિનર્સ કપ 1971–72|1972માં યુરોપીયન કપ વિજેતા]]) અને [[એબર્ડન એફ.સી.|અબર્ડીન]] ([[યુઇએફએ કપ વિનર્સ કપ 1982–83|યુરોપીયન કપ વિનર્સ કપ]] અને [[1983 યુઇએફએ સુપર કપ|1983માં યુરોપીયન સુપર કપ]])નો સમાવેશ થાય છે. સેલ્ટીક [[યુરોપીયન ચેમ્પીયન ક્લબ્સ કપ|યુરોપીયન કપ]] જીતનાર સૌપ્રથમ બ્રિટીશ ક્લબ હતી.

[[વેલ્શ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં [[વેલ્શ પ્રિમીયર લીગ]]અને પ્રાદેશિક લીગનો સમાવેશ થાય છે. વેલ્શ પ્રિમીયરશીપ ક્લબ [[ધી ન્યુ સેઇન્ટસ એફ.સી.|ધી ન્યુ સેઇન્ટસ]]તેમી હોમ મેચ [[ઓસ્વેસ્ટ્રી]]માં સરહદની ઇંગ્લીશ સાઇડે રમે છે.વેલ્સની [[કાર્ડિફ સિટી એફ.સી.|કાર્ડિફફ સિટી એફ.સી.]], [[કોલ્વીન બે એફ.સી.]], [[માર્થીયર ટાયફિલ એફ.સી.|મર્થીયેર ટિડફિલ એફ.સી.]], [[ન્યુપોર્ટ કાઉન્ટી એ.એફ.સી.|ન્યુપોર્ટ કાઉન્ટી એ.એફ.સી]], [[સ્વાનસી સિટી એ.એફ.સી.|સ્વાન્સા સિટી એ.એફ.સી.]] અને[[વ્રેક્સહામ એફ.સી.|વ્રેક્સાહામ એફ.સી.]]ક્લબો ઇંગ્લીશ સિસ્ટમમાં રમે છે. કાર્ડિફફનું ૭૬,૨૫૦ બેઠકવાળું [[મિલેનીયમ સ્ટેડિયમ|મિલેનીયમ સ્ટેડીયમ]] વોલ્સનું મુખ્ય રમતગમત માટેનું સ્ટેડીયમ છે. [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં [[આઇએફએ પ્રિમીયરશીપ]]નો સમાવેશ થાય છે. એક ઉત્તરીય આઇરીશ ક્લબ, [[ડેરી સિટી એફ.સી.|ડેરી સિટી]],યુકેની બહાર [[એફએઆઇ લીગ ઓફ આયર્લેન્ડ|રિપબ્લિક ઓફ આયર્લેન્ડ ફૂટબોલ લીગ સિસ્ટમ]]માં ફટબોલ રમે છે.

=== રગ્બી લીગ ===
[[રગ્બી લીગ]] લઘુમતી રમત આખા યુકેમાં રમાય છે, પરંતુ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં ઘણા વિસ્તારોમાં ખાસ કરીને ઔદ્તેયોગિક યોર્કશાયર અને લેંકેશાયરના શહેરો જેમ કે વિગાન અે સંટ હેલેન્સમાં મુખ્ય રમત છે.તેમજ લંડનમાં પણ તે નોંધપાત્ર હાજરી ધરાવે છે.[[ઉત્તરીય ઇંગ્લેંડ]]માં તેનું મૂળ છે અને રમાય છે અને એકમાત્ર 'ગ્રેટ બ્રિટન' ટીમે [[રગ્બી લીગ વર્લ્ડ કપ]]માં ભાગ લીધો હતો પરંતુ 2008માં તેમાં ફેરફાર થઇ જશે, જ્યારે [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|સ્કોટલેન્ડ]]અને [[આયર્લેન્ડ નેશનલ રગ્બી લીગ ટીમ|આયર્લેન્ડ]]એક અલગ રાષ્ટ્ર તરીકે સ્પર્ધા કરશે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rlwc08.com/|title=Official Website of Rugby League World Cup 2008}}&lt;/ref&gt;

=== રગ્બી યુનિયન ===
[[રગ્બી યુનિયન]] નું [[ઇંગ્લેંડમાં રગ્બી યુનિયન|ઇંગ્લેંડ]], [[સ્કોટલેન્ડમાં રગ્બી યુનિયન|સ્કોટલેન્ડ]], [[વોલ્સમાં રગ્બી યુનિયન|વોલ્સ]] અને [[આયર્લેન્ડમાં રગ્બી યુનિયન|આયર્લેન્ડ]]ના ધોરણે અલદ ધોરણે આયોજન થાય છે, જેમાં દરેક લીગ સિસ્ટમ ધરાવે છે અને ટોચના ક્રમાંકની આંતરરાષ્ટ્રીય ટીમ છે. [[રગ્બી યુનિયન]]આખા યુકેમં રમાય છે, પરંતુ અસંખ્ય મૂળધરતી ધરાવે છે, જેમાં મોટે ભાગે [[દક્ષિણ વોલ્સ]], [[સ્કોટ્ટીશ બોર્ડર્સ]], ઇંગ્લીશ [[પશ્ચિમ દેશ|પશ્ચિમ કંટ્રી]]અને તે પ્રમાણે.તદુપરાંત તે ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, (આરયુનું દરેક આયર્લેન્ડ ધોરણે આયોજન થાય છે) એડિનબર્ગ, લંડન, લિસેસ્ટર વગેરેમાં નોધપાત્ર હાજરી ધરાવે છે. [[ઇંગ્લેંડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|ઇંગ્લેડે]][[રગ્બી યુનિયન વર્લ્ડ કપ|રગ્બ યુનિયન વર્લ્ડ કપ]]2003માં જીત્યો હતો,ત્યારે [[વોલ્સ નેસનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|વોલ્સે]]ત્રીજુ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું અને [[સ્કોટલેન્ડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|સ્કોટલેન્ડે]] ચતુર્થ સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું હતું. [[આયર્લેન્ડ નેશનલ રગ્બી યુનિયન ટીમ|આયર્લેન્ડે]]ક્વાટર ફાઇનલપછી પ્રગતિ કરી ન હતી. 

=== અન્ય રમતો ===
[[ચિત્ર:Wimbledon Grojean 2004 RJL.JPG|thumb|વિમ્બલડન ચેમ્પીયનશીપ, ગ્રાન્ડ સ્લામ ટૂર્નામેન્ટ, જે દર જૂન/જુલાઇમાં વિમ્બલડન, લંડનમાં યોજાય છે.]]
[[ચિત્ર:Royal &amp; Ancient Clubhouse.jpg|thumb|ધી રોયલ એન્ડ એન્સિયન્ટ ગોલ્ફ કલ્બ ઓફ સેંટ. એન્ડ્રુઝ, જે સમાન્ય રીતે વિશ્વનું &quot;ગોલ્ફનું ઘર&quot;તરીકે ઓળખાય છે.]]

[[સ્નૂકર]]પણ યુકેની અનેક રમતોમાંની એક છે. વર્લ્ડ ચેમ્પીયનશીપ વાર્ષિક ધોરણે [[શેફ્ફિલ્ડ|શેફિલ્ડ]]માં યોજાય છે, જ્યારે આ રમત સતત રીતે વિશ્વમાં પ્રસરી રહી છે, જેમાં ચીનમાં ભારે વિકાસ થયો છે. [[ટેનીસ|ટેનિસ]]ની રમત સૌપ્રથમ વખત[[બર્મિંગહામ]]ને 1859 અને 1865વચ્ચે લાગેળગતી હતી. [[ધી ચેમ્પીયનશીપ્સ, વિમ્બલડન]]આંતરરાષ્ટ્રીય [[ટેનીસ|ટેનિસ]]ઘટના છે જે દક્ષિણ [[લંડન]]માં [[વિમ્બલડન, લંડન|વિમ્બલડન]]દર ઉનાળામાં યોજાય છે અને વૈશ્વિક ટેનિસ કેલેન્ડરમાં અત્યંત પ્રતિષ્ઠિત ઘટના તરીકે ઓળખાય છે. [[ઈંગ્લેન્ડનો ચાર્લ્સ બીજો|ઇંગ્લેંડના ચાર્લ્સ II]] ના માનમાં સ્પોર્ટ ઓફ કીંગ્સ તરીકે યોજાતી [[થોરફબ્રેડ ઘોડાની સ્પર્ધા|થ્રૂબ્રેડ રેસીંગ]], આખા યુકેમાં લોકપ્રિય છે, જેમાં વિશ્વ વિખ્યાત રેસ જેમાં[[ગ્રાન્ડ નેશનલ]], [[એપસન ડર્બી]] અને [[આસ્કોટ રેસકોર્સ#રોયલ આસ્કોટ|રોયલ આસ્કોટ]]નો સમાવેશ થાય છે. [[ન્યુમાર્કેટસ સફોલ્ક|ન્યુમાર્કેટ]]ના શહેરની ગણના મોટે ભાગે [[ન્યુમાર્કેટ રેસકોર્સ]]ને લીધે ઇંગ્લીશ રેસીંગના કેન્દ્ર તરીકે થાય છે.યુકેએ [[રોવીંગ (રમત)|રોવીંગ]] આંતરરાષ્ટ્રીય રમતમાં સફળતા સાબિત કરી છે.એવું વ્યાપક રીતે વિચારાય છે કે રમતના સૌથી વધુ સફળ રોવર [[સ્ટીવ રેડગ્રેવ]]છે, જેમણે પાંચ સુવર્ણચંદ્રકો અને એક તાંબાનો ચંદ્રક સતત પાંચ [[ઓલિમ્પીક રમતો|ઓલિમ્પીક ગેઇમ્સ]]માં જીત્યા હતા, તેમજ [[વર્લ્ડ રોવીંગ (તળાવમાં બોટન રમત) ચેમ્પીયનશીપ|વર્લ્ડ રોવીંગ ચેમ્પીયનશીપ્સ]] અને [[હેન્લી રોયલ રેગાટ્ટા|હેનલી રોયલ રેગાટ્ટા]]માં અસંખ્ય વાર જીત મેળવી હતી. 

યુકેમાં ભાગલા દ્વારા ગોલ્ફ છઠ્ઠી મોટી લોકપ્રિય રમત છે. જોકે સ્કોટલેન્ડમાં [[ધી રોયલ એન્ડ એન્સિયન્ટ ગોલ્ફ ક્લબ ઓફ સેંટ એન્ડ્રુઝ]]આ રમતનું ઘર મનાય છે,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|title=Tracking the Field|format=PDF|publisher=Ipsos MORI|access-date=2008-10-17|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205004856/http://www.ipsospublicaffairs.co.uk/_assets/newsletters/tracking-the-field.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;વિશ્વનો સૌથી જૂનો ગોલ્ફ કોર્સ ખરેખર મુસ્સેલબર્ગ લિંક્સ ઓલ્ડ ગોલ્ફ કોર્સ છે.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/edinburgh_and_east/7949045.stm રેકોર્ડ બુકમાં કડીઓ ભાગ ભજવે છે] બીબીસી સમાચાર, 17 માર્ચ 2009&lt;/ref&gt; [[શિન્ટી]] (અથવા''કેમાન્ચડ'' ) [[સ્કોટ્ટીશ હાઉલેન્ડ્ઝ|સ્કોટ્ટીશ હાઇલેન્ડઝ]]માં લોકપ્રિય છે, કેટલીકવાર વધુ વસતી ધરાવતા યુકેના હજ્જારો દર્શકોને તેની તરફ આકર્ષે છે, જેમા ખાસ કરીને તેની પ્રિમીયરની ફાઇનલ ટૂર્નામેન્ટ [[કેમનાડ કપ|કેમાન્ચડ કપ]]નો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;[http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm શિન્ટી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010105806/http://www.scottishsport.co.uk/othersports/shinty.htm |date=2017-10-10 }} scottishsport.co.uk, 2 ઓક્ટોબર, 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં [[જીએએ]] - [[ગાલિક ફૂટબોલ]] અને [[હર્લીંગ (હોકી જેવી આઇરીશ પરંપરાગત રમત)|હર્લિંગ]] ભાગીદારી અને નિહાળવાની એમ બન્ને દ્રષ્ટિએ લોકપ્રિય ટીમ રમતો છે.યુકેમાં આખામાં રહેતા આઇરીશની રહેવાસીઓ પણ તે રમે છે. પરંપરાગત રીતે જીએએ બ્રિટીશ લશ્કર તરફ દુશ્મન જેવી વર્તણૂંક ધરાવે છે. યુકે [[મોટરસ્પોર્ટ]]સાથે ગાઢ રીતે સંકળાયેલું છે. [[ફોર્મ્યુલા વન]] (એફ1)માં ઘણી ટીમો અને ચાલકો યુકેના છે અને બ્રિટનના ચાલકોએ અન્ય દેશો કરતા વધુ વર્લ્ડ ટાઇટલો જીત્યા હતા. આ દેશ ઘણી એફ૧ અને [[વર્લ્ડ રેલી ચેમ્પીયનશીપ]]યોજે છે અને તેની પાસે તેનું પોતાની[[ટૂરીંગ કાર રેસીંગ]]ચેમ્પીયનશીપ [[બ્રિટીશ ટૂરીંગ કાર ચેમ્પીયનશીપ|બ્રિટીશ ટૂંરીંગ કાર ચેમ્પીયનશીપ]] (બીટીસીસી)છે. [[બ્રિટીશ ગ્રાન્ડ પ્રિક્સ]]દર જુલાઇમાં [[સિલ્વરસ્ટોન સર્કિટ|સિલ્વરસ્ટોન]]ખાતે યોજાય છે.

== સંસ્કૃતિ ==
[[યુનાઇટડે કિંગડમની સંસ્કૃતિ|યુનાઇટેડ કિંગડમની સંસ્કૃતિ]]—બ્રિટીશ સંસ્કૃતિને —તેના [[યુનાઇટેડ કિંગડમનો ઇતિહાસ|ઇતિહાસ]]દ્વારા અપાયેલી માહિતી તરીકે [[વિકસિત દેશો|વિકસિત]] [[ટાપુ દેશ]], મોટી સત્તા, અને ચાર દેશોના [[રાજકીય સંઘ|રાજકીય યુનિયન]] તરીકે પણ વર્ણન થાય છે, જેમાં દરેક તત્વા સ્પષ્ટ પરંપરા, પ્રણાલિ અને પ્રતીકવાદનું નિરુપણ કરે છે. [[બ્રિટીશ સામ્રાજ્ય]]ના પરિણામસ્વરૂપે, બ્રિટીશ પ્રભુત્વ તેની અગાઉની અસંખ્ય વસાહતોમાં ભાષા, સંસ્કૃતિ અને કાનૂની પદ્ધતિમાં જોઇ શકાય છે, આ વસાહતોમાં [[કેનેડા]], [[ઓસ્ટ્રેલિયા|ઓસ્ટ્રેલીયા]], [[ભારત]],અને [[અમેરિકા|યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]નો સમાવેશ થાય છે. 

=== સિનેમા ===
યુનાઇટેડ કિંગડમ સિનેમાના વિકાસમાં ભારે પ્રભાવક રહ્યું છે જેમાં [[એલીંગ સ્ટુડિયોઝ|એલીંગ સ્ટુડિયો]] વિશ્વમાં સૌથી જૂનો સ્ટુડિયો હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. અગત્યના અને સફળ પ્રડક્શનોનો ઇતિહાસ હોવા છતાં, ઉદ્યોગને તેની ઓળખ અને અમેરિકન અને યુરોપીયન સિનેમાના પ્રભાવ દ્વારા ઓળખવામાં આવે છે. ખાસ કરીને બ્રિટીશ અને અમેરિકન ફિલ્મની વચ્ચે ઘમી ફિલ્મોનું ઘણી વખત સહ-ઉત્પાદન અથવા ઘણ બ્રિટીશ એક્ટરોની સાથે કામ કરવામાં આવ્યું છે જેમાં હવે ઘણા બ્રિટીશ એક્ટરો નિયમિતપણે હોલીવુડની ફિલ્મોમાં અભિનય કરે છે. [[બીએફઆઇ ટોચની ૧૦૦ બ્રિટીશ ફિલ્મો]]એ એક એવું સર્વેક્ષણ છજે [[બ્રિટીશ ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યુટ|બ્રિટીશ ફિલ્મ ઇન્સ્ટિટ્યુટ દ્વારા]] હાથ ધરવામાં આવ્યું હતું જેમાં દરેક સમયે ૧૦૦ મહાન બ્રિટીશ ફિલ્મો હોવાની તેમને પ્રતીતી થઇ હતી તેને સમાવવામાં આવી છે. 

=== સાહિત્ય ===
[[ચિત્ર:Shakespeare.jpg|thumb|upright|ચાન્ડોઝનું ચિત્ર, જે વિલીયન શેક્સપિયરને પ્રદર્શિત કરતું હોય તેવું મનાય છે. ]]
[[ચિત્ર:Robert burns.jpg|thumb|upright|રોબર્ટ બર્નસ, જે સ્કોટલેન્ડની રાષ્ટ્રીય કવિતા તરીકે ઓળખાય છે. ]]

'બ્રિટીશ સાહિત્ય'માં [[સાહિત્ય]]નો ઉલ્લેખ કરાયો છે, જે યુનાઇટેડ કિંગડમ સાથે સંલગ્ન છે, [[ઈસ્લે ઓફ મેન|ઇસ્લે ઓફ મેન]] અને ચેનલ આઇલેન્ડ તેમજ ઇંગ્લેંડ, વોલ્સ, અને સ્કોટલેન્ડના યુનાઇટેડ કિંગડમની રચના પૂર્વેના સાહિત્ય છે.મોટા ભાગના બ્રિટીશ સાહિત્ય [[ઇંગ્લીશ ભાષા]]માં છે.ઇંગ્લીશ The English નાટકકાર અને કવિ [[વિલિયમ શેક્સપીયર|વિલીયન શેક્સપિયર]]ને કાયમ માટેને મહાન નાટકકાર તરીકે ગણવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/537853/William-Shakespeare |title=Encyclopedia Britannica article on Shakespeare |access-date=2006-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |title=MSN Encarta Encyclopedia article on Shakespeare |access-date=2006-02-26 |archive-date=2006-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060209154055/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761562101/Shakespeare.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Shakespeare%2c+William |title=Columbia Electronic Encyclopedia article on Shakespeare |access-date=2006-02-26}}&lt;/ref&gt; અગાઉના ઇંગ્લીશ લેખકોમાં [[જિયોફ્રે ઓફ મેનમાઉથ|ગોફ્રે ઓફ મોનમાઉથ]] (12મી સદી), [[જિયોફ્રે ચાઉસર|ગોફ્રે ચૌસર]] (14મી સદી),અને [[થોમસ મેલોરી]] (15મી સદી)નો સમાવેશ થાય છે. 19મી સદીમાં [[સેમ્યુઅલ રિચાર્ડસન]]ને ઘણીવાર આધુનિક નવલકથાની શોધનો યશ અપાય છે.19મી સદીમાં, વધુ સંશોધનો થયા હતા જેમાં [[જેન ઓસ્ટેન]], [[બ્રોન્ટે|બ્રોન્ટે સિસ્ટર્સ]],સામાજિક ચળવળકાર[[ચાર્લ્ ડિકન્સ|ચાર્લ્સ ડિકન્સ]], [[તટસ્થતાવાદ(સાહિત્ય)|તટસ્થતાવાદી]] [[થોમસ હાર્ડી]], દૂરંદેશીયતા ધરાવતા કવિ [[વિલીયમ બ્લેક]] અને વીરશૃંગાર કવિ [[વિલીયમ વર્ડઝવર્થ]]નો સમાવેશ થાય છે. વીસમી સદીના લેખકોમાં વૈજ્ઞાનિક કાલ્પનિક નવલકથાકાર [[એચ.જી.વેલ્સ|એચ.જી. વેલ્સ]], વિવાદાસ્પદ [[ડી.એચ.લોરેન્સ|ડીયએચ.લોરેન્સ]], [[આધુનિકતાવાદ|આધુનિકતાવાદી]] [[વર્જિના વુલ્ફ (ઇંગ્લીશ લેખક)|વર્જિના વુલ્ફ]], કટાક્ષકાર [[એવલીન વોઘ]], the આગાહીયુક્ત લખાણ લખનાર [[જ્યોર્જ ઓરવેલ|જ્યોર્જ ઓર્વેલ]], વિખ્યાત નવલકથાકાર [[ગ્રેહામ ગ્રીન]],અને કવિઓ [[ટેડ હગીઝ|ટેડ હ્યુજીસ]] અને [[જોહ્ન બેટજેમન|જોહ્ન બેજમેન]]નો સમાવેશ થાય છે. નજીકના તાજેતરમાં બાળકોની કાલ્પનિકથા [[મેરી પોટ્ટર|હેરી પોટ્ટર]]શ્રેણીના લેખક [[જે કે રોઉલિંગ|જે.કે.રોવલીંગ]][[જે.આર.આર.ટોલ્કેઇન|જે.આર.આર.ટોલિકીયિન]]ની લોકપ્રિયતાની યાદ અપાવે છે.

[[સ્કોટ્ટીશ સાહિત્ય|સ્કોટલેન્ડના ફાળામાં]] ડિટેક્ટીવ લેખ [[આર્થર કોનાન ડોયલ|આર્થર કોનન ડોયલ]], સર [[વોલ્ટેર સ્કોટ્ટ|વોલ્ટર સ્કોટ્ટ]]દ્વારા વીરશૃંગાર સાહિત્ય અને [[રોબર્ટ લુઇસ સ્ટીવન્સન]]ને મૂળ સાહસકથાઓનો સમાવેશ થાય છે. તેણે [[રોબર્ટ બર્ન્સ]],તેમજ[[વિલીયમ મેકગોનાગલ્લ|વિલીયમ મેકગોન્ગાલ]]જેવા કવિઓને પેદા કર્યા છે અને તેનો આનંદ માણ્યો છે,જેને વિશ્વની ખરાબમાં ખરાબ ઘટનાઓમાંની એક તરીકે ગણવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/31/AR2007073101696.html 'વિશ્વના સૌથી ખાબ કવિની'ની ઉજવણી કેવી રીતે કરવી?] washingtonpost.com, 1 ઓગસ્ટ, 2007&lt;/ref&gt;તાજેતરમાં જ, આધુનિકતાવાદી અને રાષ્ટ્રીયતાવાદી [[હઘ મેકડાયરમિડ|હગ મેકડાયરમિડ]]અને[[નેઇલ એમ. ગૂન|નેઇલ એમ. ગુન્ને]][[સ્કોટ્ટીશ પુનર્જીવન|સ્કોટ્ટીશ સાહિત્યના પુર્જીવન]]માં ફાળો આપ્યો હતો. વધુ નિરાશાજનક દેખાવ [[ઇયાન રેન્કીન|ઇયાન રેન્કિંન]]ની વાર્તાઓમાં અને [[ઇએન બેન્ક્સ|આયેન બેન્ક]]મનોવૈજ્ઞાનિક ભયાનક રમૂજીમાં જોવા મળ્યો હતો.સ્કોટલેન્ડની રાજધાની એડિનબર્ગ યુેસ્કોની પ્રથમ વૈશ્વિક [[સાહિત્યનું શહેર]]છે.&lt;ref&gt;[http://portal.unesco.org/culture/en/ev.php-URL_ID=27852&amp;amp;URL_DO=DO_TOPIC&amp;amp;URL_SECTION=201.html એડિનબર્ગ, યુએકએ પ્રથમ યુનેસ્કો સિટી ઓફ લિટરેચરની નિમણૂંક કરી હતી] unesco.org, 20 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt;મધ્યયુગના પ્રારંભમાં વેલ્શ લેખકોએ [[મેબિનોગિયોન]] કંપોઝ કર્યું હતું. આધુનિક સમયમાં કવિએ [[આર.એસ. થોમસ]] અને[[ડીલાન થોમસ]]વેલ્શ સંસ્કૃતિને આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રેક્ષકો સમક્ષ લાવ્યા હતા. 

અન્ય રાષ્ટ્રીયતા ધરાવતા ખાસ કરીને આયર્લેન્ડ અથવા [[કોમનવેલ્થ ઓફ નેશન્સ|કોમનવેલ્થ]] દેશોના લેખકોએ યુકેમાં રહ્યા છે અને કામ કર્યું છે.આખી સદીના ઉદાહરણોમાં [[જોનાથન સ્વીફ્ટ]], [[ઓસ્કર વિલ્ડે]], [[બ્રામ સ્ટોકેર|બ્રાન સ્ટોકર]], [[જ્યોર્જ બર્નાર્ડ શો|જ્યોર્જ બર્નાડ શો]], [[જોસેફ કોનરાડ|જોસેફ કોનાર્ડ]], [[ટી. એસ. ઇલિયટ|ટી.એસ.એલિયોટ]] અને [[એઝરા પાઉન્ડ]], અને નજીકના તાજેતરમાં બ્રિટીશમાં જન્મેલા વિદેશી એવા [[કાઝુઓ ઇશીગુરો|કાઝૌ ઇશીગુરો]] અને સર [[સલમાન રશ્દી]]નો સમાવેશ થાય છે. થિયેટરમાં શેક્સપિયરના સમકાલિન નાટકો[[ક્રિસ્ટોફર માર્લો]] અને[[બેન જોનસન|બેન જોનસોન]]ને ઊંડાઇમાં વધારો કર્યો હતો. તાજેતરમાં વધુ [[એલન આયકબૌર્ન|એલન આઇકબોર્ન]], [[હેરોલ્ડ પિન્ટર]], [[મિશેલ ફ્રેયન]], [[ટોમ સ્ટોપ્પાર્ડ|ટોમ સ્ટોપર્ડ]] અને[[ડેવીડ એડગર (નાટ્યકથા)|ડેવીડ એડગરે]] ચોક્કસવાદ, વાસ્તવિકતા વાદ અને મૂળ સિદ્ધાંતવાદના તત્વોને એકત્ર કર્યા હતા. 

=== માધ્યમો ===
ઇંગ્લીશ ભાષાની પ્રાધાન્યતા યુકે માધ્યમોને વ્યાપક આંતરરાષ્ટ્રીય દ્રષ્ટિકોણ પ્રદાન કરે છે.

==== પ્રસારણ ====
[[ચિત્ર:BBC Television Centre.JPG|thumb|બીબીસી ટેલિવીઝન સેન્ટરબીબીસી વિશ્વમાં સૌથી મોટું અને જૂની પ્રસારણકર્તા છે. [454] ]]
[[ચિત્ર:Channel 4 Building - Horseferry Road - London - 310504.jpg|thumb|ચેનલ ૪ બિલ્ડીંગ]]

યુકેમાં પાંચ મોટી રાષ્ટ્રીય સ્તરે પથરાયેલી ટેલિવીઝ ચેનલ છે: [[બીબીસી વન]], [[બીબીસી ટુ]], [[આઇટીવી]], [[ચેનલ 4]] અને[[પાંચ (ચેનલ)|પાંચ]] - હાલમાં એનાલોગ ટેરેટ્ર્યીલ, ફ્રી ટુ એર સિગ્નલો સાથે તેનું પ્રસારણ થાય છે, પાછળની ત્રણ ચેનલો માટેનું ભંડોળ વ્યાપારી જાહેરાત દ્વારા ઉભી કરવામાં આવે છે. વોલ્સમાં, [[એસ4સી]] વેલ્શ ફોર્થ ચેનલ ચેનલ 4નું સ્થાન લે છે, જે વ્યસ્ત સમયમાં વેલ્શ ભાષામાં પ્રસારણ કરે છે. તેમજ અન્ય સમયે તે ચેનલ ૪ કાર્યક્રમોનું પણ પ્રસારણ કરે છે. [[બીબીસી]] યુકેની જાહેર ભંડોળ દ્વારા ચલાવવામાં આવતો [[રેડીયો]], [[ટેલિવિઝન|ટેલિવીઝન]]અને [[ઇન્ટરનેટ]] બ્રોડકાસ્ટીંગ કોર્પોરેશન છે, અને તે વિશ્વમાં સૌથી જૂનો અને અને મોટામાં મોટું પ્રસારણકર્તા છે. તે યુકે અને વિદેશમાં વિવિધ [[બીબીસી ટેલિવીઝન|ટેલિવીઝન ચેનલ]]અને[[બીબીસી રેડીયો|રેડીયો]] સ્ટેશન્સ ચલાવે છે. બીબીસીની આંતરરાષ્ટ્રીય ટેલિવીઝન ન્યૂઝ સર્વિસ, [[બીબીસી વર્લ્ડ ન્યૂઝ]], નું વિશ્વભરમાં પ્રસારણ થાય છે અને [[બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ]]રેડીયો નેટવર્ક વૈશ્વિક ધોરણે ૩૩ ભાષામાં પ્રસારણ કરે છે, તેમજ વેલ્શમાં [[બીબીસી રેીયો સિમ્રુ|બીબીસી રેડીયો સામ્રુ]]અને ગાલિકમાં કાર્યક્રમો [[બીબીસી રેડીયો નાન ગેઇધેલ|બીબીસી રેડીયો સ્કોટલેન્ડમાં નાન ગૈઘીયલ]] અને આઇરીશમાં ઉત્તર આયર્લેન્ડમાં પ્રસારણ થાય છે.

બીબીસીની સ્થાનિક સેવાને [[ટેલિવીઝન પરવાનો|ટેલિવીઝન લાયસન્સ]] દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. બીબીસી વર્લ્ડ સર્વિસ રેડીઓને [[ફોરેન અને કોમનવેલ્થ ઓફિસ]]દ્વારા ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે અને તેનું સંચાલન [[બીબીસી વર્લ્ડવાઇડ]]દ્વારા કેબલ અને ઉપગ્રહની સેવા મારફતે વ્યાપારી ભરણા દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે.આ બીબીસીની વ્યાપારી પાંખ છે જે [[યુકેટીવી]]ના અર્ધા ભાગની [[વર્જિન મિડીયા]]સાથે રચના કરે છે.યુકે હવે મહાકાય અસંખ્ય ટેરેસ્ટ્ર્ીયલ ચેનલ્સ ધરાવે છે જેમં બીબીસીની વધુ છ, આઇટીવીની પાંચ અને ચેનલ 4ની ત્રણ અને એક એસ4સીનો સમાવેશ થાય છે, જે અન્યોની તુલનામાં ફક્ત વેલ્શમાં જ છે. 

મોટા ભાગના ડિજીટલ [[કેબલ ટેલિવીઝન]] સેવાઓ [[વર્જિન મિડીયા]]દ્વારા [[સેટેલાઇટ ટેલિવીઝન|સેટેલાઇટ]] ટેલિવીઝન દ્વરા પૂરી પાડવામાં આવે છે, જે [[ફ્રીસેટ (મુક્ત પ્રસારણ)|ફ્રીસેટ]] અથવા[[બ્રિટીશ સ્કાય બ્રોડકાસ્ટીંગ]] દ્વારા ઉપલબ્ધ છે અને [[ફ્રી ટુ એર]] ડિજીટલ ટેરેસ્ટ્રીયલ ટિલીવીઝન [[ફ્રીવ્યૂ (યુકે)|ફ્રીવ્યૂ]]દ્વારા ઉપલબ્ધ છે. સમગ્ર યુકે ૨૦૧૨ સુધીમાં [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ડિજીટલ ટેરેસ્ટ્રીયલ ટેલિવીઝન #ડિજીટલ સ્વીચગિયર|ડિજીટલ]] નો ઉપયોગ કરતું થઇ જશે. [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં રેડીયો|યુકમાં રડીયો પર]] [[બીબીસી રેડીયો|બીબીસી રેડિયો]]નું પ્રભુત્વ છે, જે દસ રાષ્ટ્રીય નેટવર્કનું અને ૪૦ સ્થાનિક રેડીયો સ્ટશનોનું સંચાલન કરે છે. સાંભળનારાઓની સંખ્યાના આધારે મોટા લોકપ્રિય રેડીયો સ્ટેશનો [[બીબીસી રેડીયો 2]],તેમજ ત્યાર બાદ [[બીબીસી રેડિયો 1|બીબીસી રેડીયો 1]]નો ક્રમ આવે છે. દશભરમાં સોએક જટેલા મુખ્ય સ્થાનિક વ્યાપારી રેડીયો છે, જે વિવિધ પ્રકારના સંગીત અથવા વાર્તાલાપ સ્વરૂપ રજૂ કરે છે. 

==== ઇન્ટરનેટ ====
યુનાઇટડ કિંગડમ માટે [[ઇન્ટરનેટ]] [[દેશનો કોડ|કંટ્રી કોડ]] [[ટોચનું ડોમેન|ટોપ લેલ ડોમેન]] ([[સીસી ટીએલડી|સીસીટીલડી]])માટે [[.યુકે|.uk]]છે. . જોકે સ્કોટ્ટીશ સરકાર વર્કીંગ ગ્રુપ 2009માં સ્કોટ્ટીશ વેબ ડોમેન - &quot;[[.એસસીઓ|.sco]]&quot; અથવા &quot;.scot&quot; - નું સર્જન કરવાની તૈયારીઓ કરી રહી છે. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/7782273.stm સાલમોન્ડ ડોટસ્કોટ વેબ નામને ટેકો આપે છે] બીબીસી સમાચાર, 14 ડિસેમ્બર 2008&lt;/ref&gt;

==== પ્રિન્ટ ====
પરાંપરાગત રીતે, [[યનાઇટેડ કિંગડમના અખબારોની યાદી|બ્રિટીશ અખબારો]] ને ''ગુણવત્તા'' માં વહેંચી શકાય, સિરીયસ માઇન્ડેડ અખબાર (સામાન્ય રીતે તેમના કદ પ્રમાણે &quot;[[બ્રોડશિટ|બ્રોડશીટ]]&quot;તરીકે ઓળખવામાં આવે છે) અને વધુ લોકપ્રિય, ''[[ટેબ્લોઇડ (નાના અખબાર)|ટેબ્લોઇડ]]'' નો સમાવેશ થાય છ. વાંચનમા સરળતા રહે તે માટે ઘણા પરંપરાગત બ્રોડશીટ્સે વધુ [[નાના (અખબાર)|નાના]]-કદના સ્વરૂપને અપનાવ્યું છે, જેનો પરંપરાગત રીતે [[ટેબ્લોઇડ]]દ્વારા ુપયોગ કરવામાં આવે છે. ''[[ધી સન]]'' યુકેના અન્ય કોઇ પણ દૈનિક અખબારની તુલનામાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે: 3.1 મિલીયન, જે કુલ બજારના ત્રીજા ભાગ બરોબર છે. &lt;ref name=&quot;paper&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing|title=ABCs: National daily newspaper circulation September 2008|publisher=Audit Bureau of Circulations|access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; તેનું સંલ્ગન પેપર ''[[ન્યૂઝ ઓફ ધ વર્લ્ડ]]'' રવિવારના અખબારી બજારમાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે અને પરંપરાગત રીતે વિખ્યાત વ્યક્તિઓ આધારિત સ્ટોરીઓને અનુસરે છે&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/media/table/2008/oct/10/abcs-pressandpublishing1|title=ABCs: National Sunday newspaper circulation September 2008 |publisher=Audit Bureau of Circulations |date=2008-10-10|access-date=2008-10-17}}&lt;/ref&gt; ''[[ધી ડેઈલી ટેલિગ્રાફ|ધ ડઇલી ટેલિગ્રાફ]] '' , [[રાઇટ વિંગ પોલિટિક્સ|રાઇટ વિંગ]] બ્રોડશીટ પેપર, ગુણવત્તાવાળા સૌથી વેચાતા અખબારોમાંનું એક છે. &lt;ref name=&quot;paper&quot;/&gt; ''[[ધી ગાર્ડિયન]]'' વધુ [[યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ઉદારવાદ|લિબરલ]] &quot;ગુણવત્તા&quot; વાળુ બ્રોડશીટ અને ''[[ફાઇનાન્સિયલ ટાઇમ્સ|ફાયનાન્સિયલ ટાઇમ્સ]]'' મુખ્ય બિઝનેસ અખબાર છે, જે અલગ પડે તેવા સાલમોન પિંક બ્રોડશીટ પેપરમા છપાય છે. 

બેલ્ફાસ્ટમાં 1737માં સૌપ્રથમ વખત ''[[ધી ન્યૂઝ લેટર]] '' પ્રિન્ટ થયો હતો, તે સૌથી જૂનું ઇંગ્લીશ ભાષાનું દૈનિક અખબાર છે, જે આજ પણ પ્રકાશિત થાય છે. તેનું અનુયાયી ઉત્તરીય આઇરીશ સ્પર્ધક, ''[[ધી આઇરીશ ન્યૂઝ]]'' ,ને યુનાઇટેડ કિંગડમમાં 2006 અને 2007માં શ્રેષ્ઠ પ્રાદશિક અખબારનો ક્રમાંક અપાયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |title=The Newspaper Awards |access-date=2007-05-19 |archive-date=2011-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110510080001/http://www.newspaperawards.co.uk/default.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અખબારો સિવાય ''[[ધી ઇકોનોમિસ્ટ]]'' અન ''[[નેચર (જર્નલ)|નેચર]]'' સહિતના બ્રિટીશ મેગેઝીનો અને જર્નલે વિશ્વભરમાં ફેલાવો હાંસલ કર્યો છે. સ્કોટલેન્ડ અખબારી વાંચનની તફાવતયુક્ત પરંપરા ધરાવે છે. (see [[સ્કોટલેન્ડના અખબારોની યાદી|સ્કોટલેન્ડમાં અખબારોની યાદી]]). ટેબ્લોઇડ ''[[ડેઇલી રેકોર્ડ (સ્કોટલેન્ડ)|ડેઇલી રેકોર્ડ]]'' અન્ય દૈનિક અખબારની તુલનામાં સૌથી વધુ ફેલાવો ધરાવે છે. તેમજ ''[[ધી સન#ધી સ્કોટ્ટીશ સન|સ્કોટ્ટીશ સન]] '' કરતા ચારથી એક જ્યારે તેનું સંલગ્ન પેપર ''[[સંડે મેઇલ (સ્કોટલેન્ડ)|સંડે મેઇલ]]'' તેજ રીતે રવિવારના અખબારમાં અગ્રણી છે. સ્કોટલેન્ડમાં અગ્રણી &quot;ગુણવત્તાવાળુ&quot; દૈનિક અખબાર ''[[ધી હેરાલ્ડ (ગ્લાસ્ગો)|ધી હેરાલ્ડ]]'' છે, જોકે તે ''[[ધી સ્કોટ્સમેન|ધી સ્કોટ્મેન]]'' નું સંલગ્ન પેપર છે, ''[[સ્કોટલેન્ડ ઓન સંડે]]'' , રવિવારના અખબારોમાં અગ્રણી છે. &lt;ref&gt;[http://www.business7.co.uk/business-news/breaking-business-news/2008/02/11/scottish-newspaper-readership-falls-97298-20316075/ સ્કોટ્ટીશ અખબાર વાંચકોમાં ઘટાડો ] બિઝનેસ7, 11 ફેબ્રુઆરી 2008&lt;/ref&gt;

=== સંગીત ===
[[ચિત્ર:The Fabs.JPG|thumb|બીટલ્સ એ સંગીતના ઇતિહાસમાં વ્યાપારી રીતે અંત્યંત સફળ અને ટીકાકારો દ્વારા વખાણાયેલી બેન્ડ છે અને જેનું વૈશ્વિક સ્તે અબજોની સંખ્યામાં વેચાણ થાય છે.[467]]]

વિવિધ પ્રકારના સંગીત લોકપ્રિય છે, જેમાં સ્થાનિક [[ઇંગ્લેંડનું ફોક મ્યુઝિક|ફોક મ્યુઝિક ઓફ ઇંગ્લેડ]], ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ, સ્કોટલેન્ડ અને વોલ્સથી લઇને [[હેવી મેટલ મ્યુઝિક|હેવી મેટલ]]નો સમાવેશ થાય છે. [[ગ્લોસગો|ગ્લાસગો]]નો સંગીત ક્ષેત્રેનો ફાળો 2008માં જ્યારે તેને યુનાઇટેડ નેશન્સ સિટી ઓફ મ્યુઝિક એવુ નામ આપવામાં આવ્યું ત્યારે ઓલખી કાઢવામાં આવ્યો હતો, આ પ્રકારનું સન્માન મેળવનાર વિશ્વમા ફક્ત ત્રણ શહેરોમાંનું એક હતું. &lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/scotland/glasgow_and_west/7570915.stm ગ્લોસગોને સિટી ઓફ મ્યુઝિકનું ન્માન અપાયું] bbc.co.uk, 20 ઓગસ્ટ 2008મૂલ્યાંકન &lt;/ref&gt; 1960 અને 1970માં [[રોક મ્યુઝિક]]ના વિકાસ માટે યુકેમાં ફાળો આપનારા અગ્રણીઓમાં [[ધી બીટલ્સ]], [[રોલીંગ સ્ટોન્સ]], [[ધી કિન્ક્સ|ધી કિન્કસ]], [[એરિક ક્લેપ્ટોન]], [[એલ્ટોન જોહ્ન]], [[પિંક ફ્લોયડ]], [[જિનેસીસ (બેન્ડ)|જિનેસિસ]], [[યથાવત્|સ્ટેટસ ક્વો]],&lt;ref&gt;[http://www.statusquo.co.uk/factsheet.htm ક્વો ફેક્ટસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091226090132/http://www.statusquo.co.uk/factsheet.htm |date=2009-12-26 }} statusquo.co.uk, 14 ઓક્ટોબર 2008મૂલ્યાંકન&lt;/ref&gt; [[સ્લેડ]],&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/2245820.stm ગ્લામ રોકેટર્સ માટે માનદ એવોર્ડ] બીબીસી સમાચાર, 9 સપ્ટેમ્બર, 2002 &lt;/ref&gt; [[લેડ ઝેપ્પેલીન|લેડ ઝેપ્લીન]], [[ધી હૂ|ધી હુ]], [[ક્વીન (બેન્ડ)|ક્વીન]], [[ડેવીડ બોવી]], [[રોડ સ્ટુવર્ટ]], [[સ્ટિંગ (સંગીતકાર)|સ્ટીંગ]], [[ડીપ પર્પલ]], અને [[બ્લેક સબ્બાથ|બ્લેક સાબ્બાહ]]નો સમાવેશ થાય છે. યુકેના કલાકારોએ વિશ્વભરની અન્ય શૈલી જેમ કે હેવી મેટલ, [[હાર્ડ રોક]], [[પૂંક રોક|પંક રોક]], [[ન્યૂ વેવ મ્યુઝિક|ન્યુ વેવ]], [[ન્યુ રોમેન્ટિક]], [[ઇન્ડી રોક]], [[ટેકનો]], અને [[ઇલેક્ટ્રોનીકા|ઇસેક્ટ્રોનીકા]]માં નોધપાત્ર ફાળો આપ્ય હતો. તેમાં વિખ્યાત કલાકારોમાં [[સેક્સ પિસ્તોલ્સ|સેકસ પિસ્તોલ્સ]], [[ધી ક્લેશ]], [[કલ્ચર કલ્બ|કલ્ચર ક્લબ]], [[દૂરા દૂરાન|દુરાન દુરાન]], [[હ્યુમન લીગ]], [[ધી સ્મિથસ|ધી સ્મિથ્સ]], [[કાટે બુશ]], [[ઓએસિસ (બેન્ડ)|ઓએસિસ]], [[બ્લુર (બેન્ડ)|બ્લુર]], [[રેડીયોહેડ|રેડિયોહેડ]], [[જથ્થાબંધ હૂમલાઓ|માસિવ એટેક]] અને[[ધી પ્રોડીગી|ધી પ્રોડિગી]]નો સમાવેશ થાય છે. તદુપરાંત એવી પણ લોકપ્રિય શૈલીઓ છે જે યુકેમાંથી ઉભરી આવી હતી અને તેને વિશ્વ સમક્ષ મૂકવામાં આવી હતી. તેના ઉદાહહરણોમાં [[2-ટોન]], [[ટ્રિપ હોપ]], [[ઇન્ડી પોપ]], બ્રિટપોપ, [[શૂગેઝીંગ]], [[હાર્ડ હાઉસ]] અને[[ડબ્સસ્ટેપ]]નો સમાવેશ થાય છે. તાજેતરમાં જ, આંતરરાષ્ટ્રીય ખ્યાતિ ધરાવતા સંગીત કલાકારોએ રેડિયોહેડ, [[સ્પાઇસ ગર્લ્સ]], [[કોલ્ડપ્લે]], [[એમી વાઇનહાઉસ|એમિ વાઇનહાઉસ]]અને[[લિયોના લેવીસ]]ને સમાવ્યું છે. 

વિખ્યાત શાસ્ત્રીય સંગીતના યુનાઇટેડ કિંગડમના કંપોઝર કે જેમણે વિવિધ દેશોમાં અગ્રેસર રહ્યા હતા તેમાં [[વિલીયન બીર્ડ|વિલીયમ બીર્ડ]], [[હેનરી પર્સેલ|હેનરી પ્યોરસેલ]], સર [[એડવર્ડ એલ્ગર]], [[ગુત્સવ હોસ્ટ|ગુત્સવ હોલ્સ]], સર [[આર્થર સુલ્લીવાન|આર્થર સુલ્લીવન]] (ઓપેરા પર શ્રેષ્ઠ રીતે શબ્દો ગોઠવનાર સર [[ડબ્લ્યુ.એસ. ગિલબર્ટ|ડબ્લ્યુ.એસ. ગિલ્બર્ટ]]), [[રાલ્ફ વૌઘાન વિલીયમ્સ]], અને [[બેન્જામિન બ્રિટ્ટેન]], આધુનિક બ્રીટીશ [[ઓપેરા]]માં અગ્રણી હતા). સર[[પીટર મેક્સવલેલ ડેવીસ|પીટર નેક્સવેલ ડેવીસ]] અનેક અગ્રણી કંપોધરોમાંના એક હતા અને પ્રવર્તમાન [[માસ્ટર ઓફ ધી ક્વીન્સ મ્યુઝિક|માસ્ટર ઓફ ધ ક્વીન્સ મ્યુઝિક]]છે. યુકે વૈશ્વિક સ્તરે જાણીતું સિમ્ફોનીક ઓરકેસ્ટ્રા અને કોરસ જેમ કે [[બીબીસી સિંફની ઓરકેસ્ટ્રા|બીબીસી ઓરકેસ્ટ્રા]] અને [[લંડન સિંફની કોરસ|લંડન સિંફોની કોરસ]]નું ઘર છે. વિખ્યાત [[હાથ ધરે છે.|કંડકટર્સમાં]]સર [[સિમોન રેટ્ટલ]], [[જોહ્ન બાર્બીરોલ્લી|જોહ્ન બાર્બીરોલી]] અને સર [[માકોમ સાર્જન્ટ|માલકોમ સાર્જન્ટ]]નો સમાવેશ થાય છે.

=== ફિલોસોફી ===
ધી યુનાઇટેડ કિંગડ્મ &quot;બ્રિટીશ એમ્પિરિસીઝમ&quot;ની પરંપરા માટે જાણીતું છે, જ્ઞાનની ફિલોસોફીની એક શાખા જે દર્શાવે છે કે અનુભવ દ્વારા ચકાસી શકાય તેજ જાણકારી માન્ય છે. આ પરંપરાના અત્યંત જાણીતા ફિલોસોફરો [[જોહ્ન લોક]], [[જ્યોર્જ બર્કલે|જ્યોર્જ બર્કેલી]] અને[[ડેવીડ હ્યુમ]]છે. વધુમાં બ્રિટન યુટિલીટેરિએનિઝમ, થિયરી ફ ધ મોરલ ફિલોસોફી માટે જાણીતું છે, જેનો પ્રથમ ઉપયગ [[જેરેમી બેન્થાન|જેરેની બેન્થમ]]અને બાદમાં [[જોહ્ન સ્ચુઅર્ટ મિલ|જોહ્ન સ્ટુઅર્ટ મિલ]],દ્વારા તેમની ટૂંકી રચના ''[[યુટીલિટેરિયન (પુસ્તક)|યુટિલીટેરિએનિઝમ]]'' માં કરાયો હતો. યુકેના અન્ય આગળ પડતા ફિલોસોફરો દર્શાવે છે કે તેમાં અગ્રણી રહેનારાઓમાં [[ડન્સ સ્કોટસ]], [[વિલીયમ ઓફ ઓખામ]], [[તોમસ હોબ્સ|થોમસ હોબ્સ]], [[બર્ટરાન્ડ રશેલ]], [[આદમ સ્મિથ]] અન[[આલ્ફ્રેડ આયર]]નો સમાવેશ થાય છે. વિદેશમાં જન્મેલા ફિલોસોફર કે જેઓ યુકમાં સ્થાયી થયા હતા તેમાં [[ઇસૈયાહ બર્લિન]], [[કાર્લ માર્કસ|કાર્લ માર્ક્સ]], [[કાર્લ પોપ્પેર|કાર્લ પોપ્પર]], અને [[લૂડવિગ વિટ્ટજેનસ્ટેઇન|લુડવિગ વિટ્ટજેનસ્ટેઇન]]નો સમાવેશ થાય છે.

=== વિજ્ઞાન, એન્જિનિયરીંગ અન શોધ ===
[[ચિત્ર:GodfreyKneller-IsaacNewton-1689.jpg|thumb|right|upright|સર આઇઝેક ન્યુટન]]
[[ચિત્ર:Charles Darwin aged 51.jpg|thumb|right|upright|ચાર્લ્સ ડાર્વિન ]]

યુનાઇટેડ કિંગડમ અને દેશો કે જે આગોતરી શોધો કરતા હતા તેવા વૈજ્ઞાનિકો અને એન્જિયર્સ (ઇજનેર)ને પેદા કરવામાં અગ્રણી રહ્યા હતા, તેમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે;

* આધુનિક [[વૈજ્ઞાનિક પદ્ધતિ]] નો વિકાસ [[ઇંગ્લીશ પ્રજા|ઇંગ્લીશ]] ફિલોસોફર [[ફ્રાંસિસ બાકોન|ફ્રાંસિસ બેકોન]]દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. 
* [[ન્યુટનનો હિલચાલના કાયદાઓ|લોઝ ઓફ મોશન]] અને [[ગુરુત્વાકર્ષણ]]નો પ્રકાશ, [[ઇંગ્લીશ પ્રજા|ઇંગ્લીશ]] [[ભૌતિક વિજ્ઞાન વિહ]], [[ગણિતશાસ્ત્રી]], [[જ્યોતીષશાસ્ત્ર|અવકાશયાત્રી]], [[કુદરતી માન્યતા|નેચરલ ફિલોસોફર]], [[આલ્કેમી|કીમીયાગર]] અને[[થિયોલોજી|થિયલોગિયન]], સર [[આઇઝેક ન્યુટન|આઇજેખ ન્યૂટન]]નો સમાવેશ થાય છે. 
* [[જેમ્સ ક્લાર્ક મેક્સવેલ]] દ્વારા યુનિફિકેશન ઓફ [[ઇલેક્ટ્રોમેગ્નેટીઝમ|ઇલેક્ર્ટ્રોમેગ્નેટિઝમ]] 
* [[હેનરી કેવેનડિશ|હેનરી કેવેન્ડીશ]]દ્વારા [[હાઇડ્રોજન]]ની શોધ
* [[રિચાર્ડ ટ્રેવિથીક|રિચાર્ડ ટ્રેવિથિક]]અને [[એન્ડ્રુ વિવિયન|એન્ડ્રુ વિવીયન]] દ્વારા [[વરાળ એન્જિન]]
* વિશ્વની સૌપ્રથમ કામ કરતી [[ટેલિવીઝન]]સિસ્ટમની શોધ[[સ્કોટ્ટીશ પ્રજા|સ્કટ્ટીશ]] [[ઇજનેર (એન્જિનીયર)|એન્જિનીયર]] અને શોધક [[જોહ્ન લોગી બૈર્ડ|જોહ્ન લોગી બાયર્ડે]]કરી હતી.
* [[ફ્રેંક વ્હીટ્ટલ]]દ્વારા [[જેટ એન્જિન]]ની શોધ
* [[ચાર્લ્સ ડાર્વિન|ચાર્લ્ડ ડાર્વિન]]દ્વારા [[કુદરતી પસંદગી]] મારફતે વિકાસ
* [[એલાન ટુરીંગ|એલન ટર્નીંગ]] દ્વારા [[ટ્યુરીંગ મશિન|ટર્નીંગ મશિન]]ની શોધ, આધુનિક [[કોમ્પ્યુટર]]નો આધાર
* [[ક્રિસ્ટોફર કોકરેલ|ક્રિસ્ટોફર કોકરવેલ]]દ્વરા [[હોવરક્રાફ્ટ]]ની શોધ
* [[બ્રિટીશ એરક્રાફ્ટ કોર્પોરેશન]] દ્વારા વિશ્વના સૌપ્રથમ સુપરસોનિક એરલાઇનર[[કોન્કોરેડ|કોન્કોરોડ]]નો વિકાસ
* [[ફ્રાંન્સિસ ક્રિક|ફ્રાંસિક ક્રિક]]અને અન્યો દ્વારા [[ડીએનએ]]ના માળખાનો વિકાસ 
* [[વર્લ્ડ વાઇડ વેબ#ઓરિજીન્સ|વર્લ્ડ વાઇડ વેબ]]ના વિકાસનો યશ મોટે ભાગે[[ટિમ બેર્નર્સ-લી|ટીમ બાર્નર્સ લી]]ને જાય છે. 
* સ્કોટ્ટીશ [[જીવવિજ્ઞાની]] અને [[ઔષધિ વિજ્ઞાની|ફાર્માકોલોજિસ્ટ]], [[સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લેમીંગ|સર એલેક્ઝાન્ડર ફ્લમીગ]]દ્વારા [[પેનિસીલીન]]ની શોધ
* [[એલેક્ઝાન્ડર ગ્રેહામ બેલ|એલેક્ઝાન્ડ ગ્રેહામ બેલ]] દ્વારા પ્રથમ કામ કરતા [[ટેલિફોન]]ની શોધ

વિખ્યાત [[બાંધકામ ઇજનેરી કામ|સિવીલ એન્જિનીયરીંગ]] પ્રોજેક્ટોમાં, અગ્રણીમાં [[ઇસામબાર્ડ કિંગડમ બ્રુનેલ|ઇસામબાર્દ કિંગડમ બ્રુનેલે]],વિશ્વની સૌપ્રથમ રાષ્ટ્રીય રેલવે ટ્રાન્સપોર્ટ સિસ્ટમ આપી હતી. યુકેમાં અન્ય એડવાન્સીસ અગ્રણીમાં [[મિરન ક્રોનોમીટર|મરિન ક્રોનોમીટર]], [[જેટ એન્જિન]], આધુનિક [[સાયકલ]], [[લેમ્પ (વીજાણુ ઘટક)|ઇલેક્ટ્રીક લાઇટીંગ]],[[ઇલેક્ટ્રીક મોટર]], [[આગબોટ કે વિમાનનો પંખો|સ્ક્રુ પ્રોપેલર]], [[ઇન્ટરનલ કોમ્બુશન એન્જિન|ઇન્ટરનલ કોમ્બ્યુશન એન્જિન]], લશ્કરી [[રડાર]] , ઇલેક્ર્ટ્રનીક [[કોમ્પ્યુટર]], [[રસીકરણ]] અને [[એન્ટિબાયોટિક]]નો સમાવેશ થાય છે. યુકમાં પેદા કરવામાં આવેલી વૈજ્ઞાનિક જર્નલ્સમાં ''[[નેચર (જર્નલ)|નેચર]]'', ''[[બ્રિટીશ મેડિકલ જર્નલ]]'' અને ''[[ધી લાન્સેટ]]'' નો સમાવેશ થાય છે. 2006માં એવું બહાર આવ્યું હતું કે યુકેએ વિશ્વના કુલ વૈજ્ઞાનિક સંશોધન પેપરોમાંથી 9% પૂરા પાડ્યા છે અને 12% હિસ્સો પદવીઓનો છે, જે યુએસ બાદ વિશ્વમાં સૌથી વધુ બીજો ક્રમ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.guardian.co.uk/education/2006/mar/21/highereducation.uk4 |title=Britain second in world research rankings |publisher=The Guardian |date=2006-03-21 |access-date=2006-05-14}}&lt;/ref&gt;

=== વિઝ્યુઅલ આર્ટ ===
ધી [[રોયલ એકેડમી]] લંડનમાં આવેલી છે. આર્ટની અન્ય મોટી શાળાઓમાં [[સ્લેડ સ્કુલ ઓફ ફાઇનઆર્ટ|સ્લેડ સ્કુલ ઓફ ફાઇન આર્ટ]]; ધી છ શાળાની [[યુનિવર્સિટી ઓફ ધી આર્ટ લંડન|યુનિવર્સિટી ઓફ ધ આર્ટસ લંડન]], કે જેમાં [[સેન્ટ્રલ સેઇન્ટ માર્ટિન્સ કોલેજ ઓપ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન|સેન્ટ્રલ સેઇન્ટ માર્ટિન્સ કોલેજ ઓફ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન]] અને[[ચેલ્સા કોલેજ ઓફ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન|ચેલ્સા કોલેજ ઓપ આર્ટ એન્ડ ડિઝાઇન]]; [[ગ્લાસગો સ્કુલ ઓફ આર્ટ|ગ્લાસગ સ્કુલ ઓપ આર્ટ]],અને [[ગોલ્ડસ્મિથ્સ યુનિવર્સિટી ઓફ લંડન|ગોલ્ડસ્મિથ્સ, યુનિવર્સિટી ઓફ લંડન]]નો સમાવેશ થાય છે. આ વ્યાપારી સાહસ બ્રિટનનું અનેક અગ્રણી વિઝ્યુઅલ આર્ટ સંસ્થાઓમાંની એક છે. 
મોટા બ્રટીશ કલાકારોમાં સર[[જોસુહા રેયનોલ્ડઝ|જોસ્હુઆ રેનોલ્ડઝ]], [[થોમસ ગેઇન્સબોરોઘ]], [[જોહ્ન કોન્સ્ટેબલ|જોહ્ન કોન્સેટબલ]] , [[વિલીયન બ્લેક|વિલીયમ બ્લેક]], [[જે.એમ.ડબ્લ્યુ ટર્નર|જે.એમ.ડબ્લ્યુ.ટર્નર]] , [[વિલીયમ મોરિસ|વિલીયમ મોરસ]], [[એલ.એસ.લૌરી|એલ.એસ. લૌરી]], [[ફ્રાંસિસ બેકોન]], [[લ્યુસિયન ફ્રિયુડ|લ્યુસિયન ફ્રુઇડ]], [[ડેવીડ હોકની]], [[ગિલ્બર્ટ અન જ્યોર્જ|ગિલબર્ટ એન્ડ જ્યોર્જ]], [[રિચાર્ડ હેમિલ્ટન (કલાકાર)|રિચાર્ડ હેમિલ્ટોન]], [[પીટર બ્લેક (કલાકાર)|પીટર બ્લેક]] , [[હાવર્ડ હોડકીન|હોવર્ડ હોડકિન]] , [[એન્ટોની ગોર્મલી]], અને [[અનીશ કપૂર|અનિશ કપૂર]]નો સમાવેશ થાય છે. 1980 અને 1909ના અંતમાં લંડનમાં [[સાચી ગેલેરી|સત્ચી ગિલેરી]] એક કરતા વધુ કલાઓ ધરાવતા જુથને જાહેર જનતાના ધ્યાનમાં લાવ્યા હતા, જે કદાચ [[નાના બ્રિટીશ કલાકારો|યંગ બ્રિટીશ આર્ટિસ્ટ]]તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. [[ડેમેન હિર્સ્ટ|ડેમિયન હ્રીસ્ટ]], [[ક્રિસ ઓફિલી|ક્રિસ ઓફિલ]], [[રશેલ વ્હાઇટરીડ]], [[ટ્રેસી એમિન|ટ્રેસી એવિન]], [[માર્ક વોલીંગર]], [[સ્ટીવ મેક્વીન (કલાકાર)|સ્ટીવ મેક્વીન]] , [[સામ ટેયલોર વુડ|સામ ટેયલોર-વુડ]], અને [[જેક અને ડિનોસ ચેમ્પમેન|ચંપન બ્રધર્સ]] આ હળવી રીતે સંકળાયેલી ચળવળના વધુ સારી રીતે જાણીતા સભ્યોમાંના એક હતા.

== પ્રતીકો ==
{{main|Symbols of the United Kingdom, the Channel Islands and the Isle of Man}}
[[ચિત્ર:Britannia-Statue.jpg|thumb|upright|પ્લાયમાઉથમાં બ્રિટાનીયાનું પૂતળુ.બ્રિટાનીયા એ યુકેનો રાષ્ટ્રીય અવતાર છે. ]]
[[યુનાઇટેડ કિંગડમન ધ્વજ|યુનીઇટેડ કિંગડમનો રાષ્ટ્રધ્વજ]] [[યુનિયન ધ્વજ|યુનિયન ફ્લેગ]]છે. તેની રચના [[ઇંગ્લેંડનો ધ્વજ|ફ્લેગ ઓફ ઇંગ્લેડ]] , [[સ્કોટલેન્ડનો ધ્વજ|ફ્લેગ ઓફ સ્કોટલેન્ડ]] [[સેઇન્ટ પેટ્રિકનો ધ્વજ|સેઇન્ટ પેટ્રિક્સ ફ્લેગ]]ના સંમિશ્રણથી 1801માં રચના કરવામાં આવી હતી. યુનાઇટેડ કિંગડમની રચના થઇ તે પહેલા વોલ્સ જીતીને લેવામાં આવ્યું હોવાથી અને તે ઇંગ્લેંડ સાથે સંકળાયેલું હોવાથી યુનિયન ફ્લેગમાં વોલ્સ પ્રદર્શિત થતું નથી. જોકે, વોલ્સના પ્રતિનિધિત્વને દર્શાવવા માચે યુનિયન ફ્લેગની પુનઃરચનાની શક્યતા સંપૂર્ણ રીતે નકારી શકાતી નથી.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7114248.stm|title=Welsh dragon call for Union flag|publisher=BBC|date=27 November 2007|dateformat=dmy|access-date=17 October 2008}}&lt;/ref&gt;યુનાઇટેડ કિંગડમનું [[રાષ્ટ્રીય ગીત|રાષ્ટ્રગીત]]&quot;[[ગોડ સેવ ધ ક્વીન|ગોડ સેવ ધ કીંગ]]&quot;છે, જેમાં &quot;કીંગ&quot;ને સ્થાને&quot;ક્વીન &quot; ને લેખકની લેખકની ભાવનાઓમાં સમાવવામાં આવી છે જ્યાં શાસક તરીકે એક સ્ત્રી છે. રાષ્ટ્રગીતનું નામ &quot;ગોડ સેવ ધ કિંગ&quot;છે.

[[બ્રિટાનીયા]] એ યુનાઇટેડ કિંગડમનું [[રાષ્ટ્રીય અવતાર|રાષ્ટ્રીય વ્યક્તિકરણ]]છે, જે [[રોમન બ્રિટન]] નું મૂળ દર્શાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.24carat.co.uk/britanniaframe.html |title=Britannia on British Coins |publisher=Chard |dateformat=dmy|access-date=25 June 2006}}&lt;/ref&gt; બ્રિટાનીયાને ભૂખરા અથવા સોનેરી વાળ ધરાવતી યુવાન સ્ત્રી તરીકે સિંમ્બોલાઇઝ્ડ કરાયુ્ં છે, જેણે [[કોરીથિયન હેલ્મેટ|કોરિન્થીયન શૈલીની હેલ્મેટ]]અને સફેદ ઝભ્ભો પહેર્યા છે. તેણી યુનિયન ફ્લેગ ધરાવતા [[પોઝડોન|પોઝેઇડોન]]નું ત્રિશૂળ અને [[કવચ|ઢાલ]]છે.કેટલીક વખત સિંહની પીઠ પર સવાર થયેલી તેણીને દર્શાવવામાં આવે છે. બ્રિટીશ સામ્રાજ્યની ઊંચાઇ ધરાવતા હોવાથી, બ્રિટાનીયા ઘણીવખત દરિયાઇ પ્રભુત્વ સાથે સંકળાયેલ હોય છે,જેમ દેશભક્તિના ગીત ''[[નિયમ, બ્રિટાનીયા!|રુલ, બ્રિટાનીયા !]]'' માં દર્શાવેલું હોય છે. [[સિંહ]]એ બ્રિટાનીયાની પાછળ [[બ્રિટીશ પચાસ પેન્સનો સિક્કો|બ્રિટીશ પચાસ પેન્સના સિક્કા]]પર અંકિત છે અને તેને [[બ્રિટીશ દશ પેન્સનો સિક્કો|બ્રિટીશ દસ પેન્સના સિક્કા]]ની પાછળના ભાગમાં પણ દર્શાવવામાં આવ્યું છે. તેનો [[બ્રિટીશ લશ્કર]]ના અવિધિવત ફ્લેગ પરના પ્રતીક તરીકે પણ ઉપયોગ થાય છે. [[બુલડોગ]]નો ઉપયોગ કેટલીકવાર યુનાઇટેડ કિંગડમના પ્રતીક રૂપે પણ થાય છે અને તે [[વિન્સ્ટન ચર્ચીલ|વિન્સ્ટોન ચર્ચીલ]]ની નાઝી જર્મનીની અવજ્ઞા સાથે સંકળાયેલું છે. &lt;ref&gt;{{cite book|last=Baker|first=Steve|title=Picturing the Beast|publisher=University of Illinois Press|year=2001|pages=p.52|isbn=0252070305}}&lt;/ref&gt;

=== યુનાઇટેડ કિંગડમમાં ===
{| class=&quot;wikitable&quot; border=&quot;1&quot;
|-
!ફ્લેગ
!દેશ
!આશ્રયદાતા સંત
!ફૂલ
|-
|  {{flagicon|England}} 
| ઇંગ્લેંડ
|  [[સેઇન્ટ જ્યોર્જ|સેંટ.જ્યોર્જ]] 
|  [[ટ્યૂડોર રોઝ|ટ્યૂડોર ગુલાબ]]
|-
|  {{flagicon|Scotland}} 
| સ્કોટલેન્ડ
|  [[સેઇન્ટ એન્ડ્રુ|સેંટ.એન્ડ્રુ]] 
|  [[થિસલ]]
|-
|  {{flagicon|Wales}} 
| વોલ્સ
|  [[સેઇન્ટ ડેવીડ|સેંટ. ડેવીડ]] 
|  [[લીક|લિક]]/[[નાર્સિસસ (ઉત્પત્તિ)|ડેફોડીલ]]
|-
|  
| ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ
|  [[સેઇન્ટ પેટ્રિક|સેંટ.પેટ્ર્કિ]] 
|  [[ફ્લેક્સ]]/[[શેમરોક|શામ રોક]]
|}
[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ બંધારણ કાયદો 1973]]અનુસાર[[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડનો ધ્વજ|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ]]કોઇ સત્તાવાર ફ્લેગ નથી અથવા કોઇપણ બિનસત્તાવાર ફ્લેગ ઉત્તરીય આયર્લેન્ડને સમર્થન આપતો નથી. ઉત્તરીય આયર્લેન્ડમાં વિવિધ ફ્લેગના ઉપયોગ વિશે તકરાર ચાલી રહી છે.જોકે, [[અલ્સ્ટર બેનર]]નો ઘણીવખત રમત ઘટનાઓમાં ઉપયોગ થાય છે. જુઓ [[ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ધ્વજા મુદ્દો|ઉત્તરીય આયર્લેન્ડ ફ્લેગ મુદ્દો]] અને [http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf ધી યુનિયન ફ્લેગ અને ફ્લેગ્સ ઓફ ધ યુનાઇટેડ કિંગડમ] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080521055656/http://www.parliament.uk/commons/lib/research/notes/snpc-04474.pdf |date=2008-05-21 }}

== વધુ જૂઓ ==
{{portal|United Kingdom|Flag of the United Kingdom.svg}}

* [[યુનાઇટેડ કિંગડમ સંબંધિત વિષયોની યાદી|યુનાઇટેડ કિંગડમ બંધિત વિષયોની યાદી]] 
* [[યુનાઇટેડ કિંગડમની રૂપરેખા|યુનાઇડેટ કિંગડમની રૂપરેખા]] 

== નોંધ અને સંદર્ભો ==
{{reflist|colwidth=30em}}

== બ્રાહ્ય કડીઓ ==
{{sisterlinks|United Kingdom}}
{{wikivoyage|United Kingdom}}

;સરકાર
* [http://www.royal.gov.uk/output/Page1.asp બ્રિટીશ મોનાર્કન સત્તાવાર વેબસાઇટ]
* [http://www.direct.gov.uk/en/index.htm યુનાઇટેડ કિંગડમ સરકારની સત્તાવાર વેબસાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090907093139/http://www.direct.gov.uk/en/index.htm |date=2009-09-07 }}
* [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html રાજ્યના વડા અને કેહિનેટ સભ્ય] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026195959/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/united-kingdom.html |date=2009-10-26 }}
* [http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20011119164232/http://www.statistics.gov.uk/StatBase/Product.asp?vlnk=5703 યુનાઇટેડ કિંગડમ ]આંકડાશાસ્ત્રની સત્તાવાર યરબુક
* [http://www.number10.gov.uk/ બ્રિટીશ વડાપ્રધાનની સત્તાવાર વેબસાઇટ પરથી ] [http://www.number10.gov.uk/Page823 &quot;દેશમાં રહેલા વિવિધ દેશો] {{Webarchive|url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20080909013512/http://www.number10.gov.uk/Page823 |date=2008-09-09 }} 

;સામાન્ય માહિતી 
* [http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;amp;CO=29 આર્થિક અને સામાજિક ડેટા રેન્કિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081010152137/http://dataranking.com/country.cgi?LG=e&amp;CO=29 |date=2008-10-10 }}
* ''યુસીબી ગ્રંથાલય જીઓવીપબ્સમાંથી '' [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm યુનાઇટેડ કિંગડમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090406224510/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/british.htm |date=2009-04-06 }}

;મુસાફરી 
* [http://www.visitbritain.com/ બ્રિટનની સત્તાવાર પ્રવાસી માર્ગદર્શિકા]

[[શ્રેણી:યુનાઇટેડ કિંગડમ]]
[[શ્રેણી:ઇંગ્લીશ બોલતા દેશો]]
[[શ્રેણી:જી૮ રાષ્ટ્રો]]
[[શ્રેણી:ટાપુ દેશો]]
[[શ્રેણી:કોમનવેલ્થ રાષ્ટ્રોના સભ્યો]]</text>
      <sha1>blp0m3zbdfmxcoq3pew1je1xvhlooon</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20411</id>
    <revision>
      <id>899589</id>
      <parentid>803880</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8008" sha1="2yc4islt5xmb63bqjuodowvqkxxzq4t" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું આરક્ષિત ક્ષેત્ર 
| name = {{PAGENAME}}
| iucn_category = II
| map = India Gujarat
| map_caption = વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
| photo = Vansda N Park6.jpg
| photo_caption = વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનનું પ્રવેશદ્વાર
| location = [[નવસારી જિલ્લો]], [[ગુજરાત]], [[ભારત]]
| nearest_city = [[વાંસદા]]
| coords = {{coord|20|44|N|73|28|E|source:frwiki_region:IN|display=inline}}
| area = ૨૩.૯૯ કિ.મી.²
| established = એપ્રિલ, ૧૯૭૯
| visitation_num = 
| visitation_year = 
| governing_body = [http://gujaratforest.gov.in/index.htm ગુજરાત વન વિભાગ]
| url = https://forests.gujarat.gov.in/vansda-nat-park.htm
}}
'''વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન'''&lt;ref name=CAP&gt;{{Cite book |author1=Nowell, Kristin |author2=Jackson, Peter |title= Wild Cats: Status Survey and Conservation Action Plan |url=http://carnivoractionplans1.free.fr/wildcats.pdf |format=PDF |year=૧૯૯૬|publisher=IUCN/SSC Cat Specialist Group |location= Gland, Switzerland |isbn=2-8317-0045-0 |pages=૧–૩૩૪}}&lt;/ref&gt; એ [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[નવસારી જિલ્લો|નવસારી જિલ્લા]]માં આવેલો સુરક્ષિત વિસ્તાર છે, જેમાં [[અંબિકા નદી]]ના કિનારે આવેલાં દક્ષિણ ગુજરાતનાં અને ખાસ કરીને [[ડાંગ જિલ્લો|ડાંગ]]નાં ગાઢ વનોનો સમાવેશ થાય છે.

વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન [[અંબિકા નદી]]ને કિનારે સ્થિત છે જે લગભગ ૨૪ ચો. કિમી વિસ્તારમાં પથરાયેલો છે અને [[રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ નં. ૮]] પર આવેલા [[ચિખલી]]થી આશરે ૬૫ કિમી પૂર્વે તથા [[વલસાડ]]થી લગભગ ૮૦ કિ.મી.નાં અંતરે  આવેલો છે. [[વાંસદા]] કે જેના નામ પરથી આ સુરક્ષિત વિસ્તારનું નામાભિધાન કરવામાં આવ્યું છે, તે ડાંગ પ્રદેશનું મહત્વનું વ્યાપારી મથક છે, જ્યાં મોટેભાગે [[આદિવાસી]] વસ્તી છે. [[વાંસદા]]-[[વઘઇ]] રાજ્ય ધોરીમાર્ગ આ રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનની દક્ષિણ દિશાની સીમા પાસેથી પસાર થાય છે, અને એટલું જ નહી, [[વઘઇ]] અને [[બીલીમોરા]]ને જોડતી [[સરા લાઇન]] તરિકે ઓળખાતી નેરો ગેજ રેલ્વે લાઇન પણ આ ઉદ્યાનની ઉત્તર દિશામાંથી પસાર થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.nri.gujarat.gov.in/vansda-national-park.htm |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2018-10-29 |archive-date=2017-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170803004625/https://www.nri.gujarat.gov.in/vansda-national-park.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ઇ. સ. ૧૯૭૯માં રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન ઘોષિત કરવામાં આવેલા આ સુરક્ષિત વિસ્તારમાં મહદ્ અંશે પાનખરનાં જંગલો આવેલાં છે, જેમાં સ્થાનિક ભાષામાં &quot;કટસ&quot; તરિકે ઓળખાતા [[વાંસ]]નાં વનો આવેલાં છે, જે તેની શોભા વધારે છે અને અહીં ઇ. સ. ૧૯૫૨થી એક પણ વૃક્ષનું પતન થયું નથી. [[સહ્યાદ્રિ પર્વતમાળા]]નાં [[પશ્ચિમ ઘાટ]]માં પથરાયેલી આ વનરાજીમાં પ્રાણી અને વનસ્પતિ જગત (ફ્લોરા-Flora અને ફોના-Fauna)ની અલાયદી જ વિવિધતા જોવા મળે છે.

વાનસ્પતિક ઉદ્યાનને બાદ કરતા અહીંની સ્થાનિક આદિવાસી પ્રજા (અને તેમની રહેણી કરણી), [[ગિરા ધોધ]] વગેરે અન્ય આકર્ષણનાં કેન્દ્રો છે. આ સ્થળ પર રોકાણ કરવાની વ્યવસ્થા [[કીલાદ પ્રકૃતિ પ્રવાસન કેન્દ્ર]] ખાતે ઉપલબ્ધ છે.

== ચિત્ર દર્શન ==
&lt;gallery&gt;
ચિત્ર:Vansda N Park.jpg|સ્વાગત, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
ચિત્ર:Vansda N Park1.jpg|વનકુટિર, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
ચિત્ર:Vansda N Park2.jpg|કાર્યાલય, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
ચિત્ર:Vansda N Park3.jpg|કાર્યાલય, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
ચિત્ર:Vansda N Park4.jpg|કાર્યાલય, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
ચિત્ર:Vansda N Park5.jpg|પ્રવેશ શુલ્ક, વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન
&lt;/gallery&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* [[કીલાદ પ્રકૃતિ પ્રવાસન કેન્દ્ર]]
* [[ગુજરાતના અભયારણ્યો તથા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો]]
* [[જાનકી વન]]
* [[ઉનાઇ]]

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* ગુજરાત પ્રવાસન: [http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=264 વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723203139/http://www.gujarattourism.com/showpage.aspx?contentid=264 |date=2009-07-23 }}
* ગુજરાત વન વિભાગ: [http://gujenvfor.gswan.gov.in/wildlife/national-park/wildlife-vansda-nationalpark.htm વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151123133923/http://gujenvfor.gswan.gov.in/wildlife/national-park/wildlife-vansda-nationalpark.htm |date=2015-11-23 }}
* [http://www.indianetzone.com/41/vansda_national_park.htm વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન વિશે અંગ્રેજી ભાષામાં માહિતી]{{Dead link|date=માર્ચ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://gujenvfor.gswan.gov.in/images/map_vansda-popup.jpg વાંસદા રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન નકશો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305010802/http://gujenvfor.gswan.gov.in/images/map_vansda-popup.jpg |date=2016-03-05 }}

{{ગુજરાતના અભયારણ્યો}}
{{ગુજરાતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો}}
{{ભારતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતના રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો]]
[[શ્રેણી:નવસારી જિલ્લો]]</text>
      <sha1>2yc4islt5xmb63bqjuodowvqkxxzq4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હવા મહેલ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20547</id>
    <revision>
      <id>899613</id>
      <parentid>885147</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:30:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20397" sha1="3qou6eg4uh41hssuwm8kzxk1iq4g8h0" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name                    = હવા મહેલ
| image                   = East facade Hawa Mahal Jaipur from ground level (July 2022) - img 01.jpg
| caption                 = હવા મહેલનો આગળનો ભાગ
| map_type                = Rajasthan
| coordinates             = {{coord|26.9239|75.8267|region:IN-RJ|display=inline}}
| location_country        = [[ભારત]]
| client                  = 
| engineer                = 
| construction_start_date = 
| completion_date         = ૧૭૯૯
| date_demolished         = 
| cost                    = 
| structural_system       = લાલ અને ગુલાબી રેતીયા પથ્થર
| style                   = રાજપૂત શૈલીની વાસ્તુકળા
| size                    = 
| main_contractor         = મહારાજા પ્રતાપ સિંહ
}}
'''હવા મહેલ''' ([[હિંદી ભાષા|હિંદી]]: हवा महल, અર્થ: &quot;હવાદાર મહેલ&quot; કે “પવનનો મહેલ”), એ [[જયપુર]] શહેર, કે જે પશ્ચિમ [[ભારત]]માં આવેલા [[રાજસ્થાન| રાજસ્થાન રાજ્ય]]નું પાટનગર છે, તેમાં આવેલો એક મહેલ છે. ''મહારાજા સવાઈ પ્રતાપસિંહે'' ઇ. સ. ૧૭૯૯માં આ મહેલ બંધાવ્યો હતો અને તેનો આકાર હિંદુ ભગવાન શ્રી [[કૃષ્ણ]]ના મુગટજેવો બનાવવામાં આવ્યો હતો. આ પાંચ માળ ઊંચા મહેલનો બાહ્ય દેખાવ મધપૂડાની રચનાને પણ મળતો આવે છે. તેમાં ઝરૂખા તરીકે ઓળખાતી ૯૫૩ બારીઓ છે, જે સુંદર નક્શીદાર જાળીથી સુશોભિત છે.&lt;ref name=&quot;Rai&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=JCx8OtS2ADIC&amp;pg=PA194&amp;dq=Hawa+Mahal&amp;ei=7UYbS9ahA5nUkgS80fXiCw#v=onepage&amp;q=Hawa%20Mahal&amp;f=false|title=Think India: the rise of the world's next superpower and what it means for every American|last=Rai|first=Vinay|last2=Simon|first2=William|work=Hawa Mahal|publisher=Dutton|year=2007|isbn=0525950206|location=|page=194|pages=|access-date= 2009-12-06}}&lt;/ref&gt;  મહેલની રાણીઓ જે પડદા પ્રથા પાળતી તેઓ કોઈને દેખાયા વગર શહેર અને ગલીઓનું રોજિંદુ જીવન જોઈ શકે એ આ જાળીનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય હતો.&lt;ref name=Rai/&gt;&lt;ref name =Bee&gt;{{Cite web|url=http://www.iloveindia.com/indian-monuments/hawa-mahal.html|title=Hawa Mahal|access-date=2009-12-06|archive-date=2021-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210116012451/http://www.iloveindia.com/indian-monuments/hawa-mahal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=purdah&gt;{{Cite web|url=http://www.jaipur.org.uk/forts-monuments/hawa-mahal.html|title=Japiur, the Pink City|access-date=2009-12-06|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041551/http://www.jaipur.org.uk/forts-monuments/hawa-mahal.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

લાલ અને ગુલાબી રેતીયા પથ્થરનો બનેલો આ મહેલ જયપુર શહેરના હાર્દમાં આવેલ વાણિજ્યિક ક્ષેત્રમાં છે. આ જયપુર સીટી પેલેસનો એક ભાગ છે, તે જનાના (રાણીવાસ) સુધી વિસ્તરેલો છે. વહેલી સવારના પહોરમાં સૂર્યના સોનેરી પ્રકાશમાં તે સુંદર દેખાય છે.&lt;ref name =Bee/&gt;&lt;ref name=purdah/&gt;

== ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Jaipur, Hawa Mahal, Palace of the Winds and the Principal Street, c. 1875.jpg|thumb|૧૮૭૫માં હવા મહેલ|alt=]]
રાજસ્થાનના કચવાહા વંશ ના આમેરના મહારાજા સવાઈ જય સિંહ,  આ મહેલના મૂળ કલ્પના કર્તા હતાં જેમણે ઇ. સ. ૧૭૨૭માં જયપુર શહેર વસાવ્યું. જોકે તેમના પૌત્ર સવાઈ પ્રતાપ સિંહ, સવાઈ માધવસિંહનો પુત્ર, એ મહેલના ના વિસ્તરણમાં ૧૭૯૯માં આ મહેલ બંધાવ્યો. પ્રતાપ સિંહ હિંદુ ભગવાન [[કૃષ્ણ|શ્રી કૃષ્ણ]]ના ભક્ત હતાં, આથી તેમણે તેમને સમર્પણ કરતાં મહેલનો અકાર શ્રી કૃષ્ણના મુગટ જેવો બનાવડાવ્યો. જો કે આ વાતનો કોઈ ઐતિહાસિક પુરાવો નથી, પણ કહેવાય છે કે રાજ પરિવારની મહિલાઓ જેમને પડદા પ્રથામાં રખાતી તેઓ શહેરની ગલીઓનું રોજિંદુ જીવન, સરઘસ, તહેવાર આદિની રોનક ઈત્યાદિ જોઈ શકે તે હેતુથી આના ઝરૂખાની પથ્થરની નક્શીદાર જાળીઓ બેસાડવામાં આવી હતી. હવા મહેલે તે પડદા પ્રથાનું કાર્ય અનોખી અદાથી કર્યું. તેની જાહોજલલી અને આરામ તેપણ પડદા પાછળથી.&lt;ref name=mahal&gt;{{Cite web|url= http://www.indian-visit.com/monuments-of-india/hawa-mahal-jaipur.html|title= Hawa Mahal – Jaipur|access-date= 2009-12-07|archive-date= 2009-12-09|archive-url= https://web.archive.org/web/20091209100246/http://www.indian-visit.com/monuments-of-india/hawa-mahal-jaipur.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Hawa&gt;{{Cite web|url= http://www.tourismtravelindia.com/rajasthanportal/touristattractions/hawamahal.html|title= Hawa Mahal of Jaipur in Rajasthan, India|access-date= 2009-12-07|archive-date= 2009-12-12|archive-url= https://web.archive.org/web/20091212011920/http://www.tourismtravelindia.com/rajasthanportal/touristattractions/hawamahal.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

જયપુરનો રાજ પરિવાર આ મહેલને તેમના ઉનાળુ નિવાસ તરીકે પણ વાપરતો કેમકે તેની જાળીદાર રચના ઉનાળામાં જરુરી ઠંડક પુરી પાડતી.&lt;ref name=&quot;Ring&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=vWLRxJEU49EC&amp;pg=PA386&amp;dq=Legend+of+Hawa+Mahal,+Jaipur&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=&amp;f=false|title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania|last=Ring|first=Trudy|last2=Salkin|first2=Robert|last3=La Boda|first3=Sharon|work=Hawamahal|publisher=Taylor &amp; Francis|year=1996|isbn=1884964044|location=|page=386|pages=}}&lt;/ref&gt;

== વાસ્તુશૈલી ==
[[File:Top 2 Stories of Hawa Mahal Jaipur.jpg|thumb|250px|ઉપલા બે માળ, હવા મહેલ, જયપુર|alt=]]
આ મહેલ પાંચ માળાનું પિરામિડ આકારનું સ્મારક છે જે તેના જમીનથી ૫૦ ફૂટ ઊંચું છે. મહેલના ઉપરના ત્રણ માળની પહોળાઈ એક ખંડના માપ જેટલી છે જ્યારે પહેલાં અને બીજા માળની પાછળના ભાગમાં આંગણાં જેવી આગાશી છે. શેરીમાંથી જોતાં મહેલનો દેખાવ કાણાંવાળા મધપૂડા જેવો લાગે છે અને તેના ઝરૂખા મધપૂડાની ઝીણી પેટીઓ જેવા લાગે છે. તેના દરેક ખાંચામાં નાનકી બારીઓ છે જેમાં પથ્થરમાંથી કોતરેલી ઝાળી, છત્ર અને ઘુમ્મટ વિગેરે બેસાડેલ છે. આ એક મહેલ અર્ધ અષ્ટકોણાકાર ઝરૂખાઓનું ઝુમખું છે જે તેને અનોખું રૂપ આપે છે. મહેલની અંદરની તરફ જરુરિયાત પ્રમાણે થાંભલા અને ગલિયારા ગોઠવી ખંડ બનાવાયા છે જેમાં અત્યંત અલ્પ સુશોભન છે અને અહીંથી મહેલમાં સૌથી ઉપર જઈ શકાય છે. મહેલના અંતરંગ વિષે કહેવાય છે કે “વિવિધ રંગોના આરસપહાણના ખંડો છે જેમને આંતરિક ફલકોની નક્શી મીનાકારી આદિથી સજાવાયું છેૢ અને કેંદ્રીય ફુવારો આંગણાની સુંદરતા વધારે છે”.&lt;ref name=mahal/&gt;&lt;ref name=&quot;Sitwell&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.co.in/books?id=aVPRAAAAMAAJ&amp;q=Hawa+Mahal&amp;dq=Hawa+Mahal&amp;ei=7UYbS9ahA5nUkgS80fXiCw|title=The red chapels of Banteai Srei: and temples in Cambodia, India, Siam, and Nepal|last=Sitwell|first=Sacheverel|work=Hawa Mahal|publisher=Weidenfeld and Nicolson|year=1962|isbn=|location=|page=174, 239|access-date= 2009-12-07}}&lt;/ref&gt;

[[ચિત્ર:HawaMahal.jpg|thumb|right|હવા મહેલ-ભીંત]]
લાલ ચંદ ઉસ્તા જેમણે જયપુર શહેરનું આયોજન કર્યું હતું તે આ મહેલના વાસ્તુવિદ હતાં, તે સમયે આ શહેર ભારતનું સૌથી સુંદર નિયોજિત શહેર ગણાતું. શહેરના અન્ય સ્મરકોની સાથે સુસંગતતા જાળવી રાખવા આને લાલ અને ગુલાબી  રેતાળ પથ્થરથી બનાવવામાં આવ્યું હતું, આ મહેલ આ શહેરને ગુલાબી શહેર બનાવવમાં મદદ કરે છે. આના સન્મુખ ભાગે ૯૫૩ ઝીણવટતાથી કોતરેલા ઝરુખા છે (અમુક લાકડાના બનેલા છે) આ બાહરનો વૈભવી દેખાવ અંદરના સાવ સામાન્ય માળખાથી એકદમ વિપરીત છે. આની સાંસ્કૃતિક અને સ્થાપત્ય ધરોહર હિંદુ અને ઇસ્લામિક મોગલ શૈલીના સમંવયનું ઉદાહરણ છે; ઝરૂખાની ઉપર ઘુમ્મ્ટ ખાંચો પાડેલા સ્તંભો, કમળ અને ફૂલોની ભાત રજપૂત શૈલી દર્શાવે છે.  પથ્થર પરની તારક્શી અને મીના કારી અને કમાન મોગલ શૈલી બતાવે છે ( ફતેહ પુર શૈલીના આની સમાન પંચ મહલથી જુદી પડતી).&lt;ref name=Hawa/&gt;

હવા મહેલમાં સીટી પેલેસ તરફથી પ્રવેશવા માટે એક મોટા શાહી દરવાજામાંથી પસાર થવું પડે છે. આ દરવાજો એક મોટા આંગણાં માં ખૂલે છે, જેની ત્રણ તરફ બે માળની ઈમારત આવેલ છે, અને પૂર્વ તરફ હવા મહેલ આવેલો છે. આના આંગઁઆંમાં એક સ્થાપત્ય સંગ્રહાલય પણ આવેલું છે.&lt;ref name=colour&gt;{{Cite web|url= http://www.colourfulrajasthantours.com/fort-palaces-rajasthan/hawa-mahal.html|title= Hawa Mahal|access-date= 2009-12-10|archive-date= 2010-01-29|archive-url= https://web.archive.org/web/20100129234003/http://www.colourfulrajasthantours.com/fort-palaces-rajasthan/hawa-mahal.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

હવા મહેલ મહારાજા જય સિંહના શે દુર્વે (મહત્વ પૂર્ણ શીલ્પ) તરીકે પણ ઓળખાય છે કેમકે આ તેના લાલિત્ય અને આંતરિક ઉંદરતાને કારણે તેમનું માનીતું હતું. આના ઝરુખાની જાળીઓમાંથી વહેતો પવન આંગણાં માંના ફુવારાઓને કારણે  ખંડોને વધુ ઠંડક આપે છે.&lt;ref name=&quot;Rousselet&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=YpyiEDfTbSUC&amp;printsec=frontcover|title=India and its native princes: travels in Central India and in the presidencies of Bombay and Bengal|last=Rousselet|first=Loius|last2=Buckle|first2=Charles Randolph|work=Hawa Mahal|publisher=Asian Educational Services|year=2005|isbn=8120618874|location=|page=228|pages=|access-date= 2009-12-10}}&lt;/ref&gt;

આ મહેલની છત પરથી દેખાતું દ્રશ્ય અત્યંત આકર્ષક છે. પૂર્વે આવેલી સેરેદેઓરી બજાર [[પેરિસ]]ની ગલીઓ જેવી લાગે છે.પશ્ચિમથી ઉત્તર તરફ લીલી ખીણ અને આમેરનો કિલ્લો દેખાય છે. પૂર્વનએ દક્ષીણ તરફ થરનું રણની “અનંત રેખા ઊંચાનીચી વરાળ” દેખાય છે. એક ભૂતકાળની શુષ્ક અને વેરાન ભૂમિ, ભૂપૃષ્ઠમાં થતો આ ફેરફાર, જયપુરના મહારાજાના  સંગઠિત પ્રયાસોને આભારી છે.&lt;ref name=Rousselet/&gt; આ મહેલને વર્સેલ્સ નો ભાઈબંધ પણ કહે છે.&lt;ref name=&quot;Woodcock&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=QCJcAAAAMAAJ&amp;q=Dimensions+of+Hawa+Mahal,+Jaipur&amp;dq=Dimensions+of+Hawa+Mahal,+Jaipur&amp;lr=&amp;cd=13|title=Walking through the valley: an autobiography|last=Woodcock|first=George|work=Dimensions of Hawa Mahal, Jaipur|publisher=ECW Press|year=1994|isbn=1550222090|location=|page=93|pages=|access-date= 2009-12-10}}&lt;/ref&gt; આ સ્મારકની અગાશી પરથી [[જંતર મંતર]] અને સીટી પેલેસ પણ જોઈ શકાય છે.&lt;ref name=&quot;Brown&quot;&gt;{{Cite book|url=http://books.google.com/books?id=Zz0_zXPb68kC&amp;pg=PA157&amp;dq=Hawa+Mahal&amp;ei=7UYbS9ahA5nUkgS80fXiCw#v=onepage&amp;q=Hawa%20Mahal&amp;f=false|title=Rajasthan, Delhi and Agra|last=Brown|first=Lindsay|last2=Thomas|first2=Amelia|work=Hawa Mahal|publisher=Lonely Planet|year=2008|isbn=1741046904|location=|pages=157-58|access-date= 2009-12-07}}&lt;/ref&gt;

મહેલના સૌથી ઉપરના બે માળ પર માત્ર ઢાળ દ્વારા જ જઈ શકાય છે. આ મહેલનો રખરખાવ રાજસ્થાન સરકારના પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા કરવામાં આવે છે.&lt;ref name=colour/&gt;

=== જિર્ણોદ્ધાર અને પુનઃનવીનીકરણ ===
૫૦ વર્ષના લાંબા અંતરાલ પછી ઇ.સ. ૨૦૦૫માં રૂ. ૪૫ લાખના ખર્ચે આ મહેલનો જીર્ણોદ્ધારા અને નવીની કરણનું કર્ય હાથ ધરવામાં આવ્યું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://ww.smashits.com/video/snoop/3602/restoration-of-hawa-mahal-in-jaipur.html|title=Restoration of Hawa Mahal in Jaipur|access-date=2009-12-10|publisher=Snoop News|date=2005-03-22|archive-date=2011-07-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20110717002719/http://ww.smashits.com/video/snoop/3602/restoration-of-hawa-mahal-in-jaipur.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; જયપુરની ઐતિહાસિક સ્થાપત્ય ધરોહરના સંકર્ધન માટે નિગમ ક્ષેત્ર પણ આગળ આવી રહ્યું છે. ધ [[યુનિટ ટ્રસ્ટ ઓફ ઈંડિયા]]એ હવા મહેલના રખરખાવની જવાબદારી સંભાળી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.intach.org/pdf/virasat.pdf|title=INTACH Virasat|last=|first=|date=|website=|publisher=Intach.org|page=13, 20|format=pdf|access-date=|archive-date=2009-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20091122125152/http://www.intach.org/pdf/virasat.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== પ્રવાસી માહિતી ==

આ મહેલ, જેને “કાલ્પનીક વાસ્તુકળાનો નમૂનો” કહે છે, તે જયપુર શહેરની ઉત્તરમાં આવેલાં બડી ચૌપાડ નામના એક મુખ્ય નાકા પર આવેલ છે. દેશના અન્ય સ્થળોથી જયપુર સડક, રેલ અને હવાઈ માર્ગે જોડાયેલું છે.&lt;ref name=Hawa/&gt; જયપુર રેલ્વે સ્ટેશન ભારતીય રેલ્વેની બ્રોડગેજ લાઇન પર આવેલ એક કેંદ્રીય મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાનક છે. શહેર રાસ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ અને શહેરથી ૩ કિમી દૂર સંગનેર ખાતેના એક આંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક દ્વારા જોડાયેલ છે

હવા મહેલનો પ્રવેશ સામેથી નહી પણ બાજુના રસ્તાની અંતમાંથી છે. હવા મહેલની સામે જોતા ઉભા હોવ તો તમારે જમણે વળવું અને ફરી પહેલા જમણાં વળાંકે વળી જવું,આમ કરતાં તમે એક  કામાન દ્વાર તરફ પહોંચશો અને પછી આ મહેલના પાછળના ભાગ તરફ.&lt;ref name=Brown/&gt;

== છબીઓ ==
&lt;gallery widths=160px heights=120px perrow=4&gt;
File:Hawa Mahal.JPG|હવા મહેલનું વિહંગમ દ્રશ્ય 
File:Hawamahal20080213-7.jpg|ઝરૂખા 
File:Hawamahal20080213-9.jpg|ઝરૂખા અને જાળી
File:Vents.jpg| મહેલની ફાટ 
&lt;/gallery&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist|2}}
* {{cite book| last = Tillotson|first = G.H.R| title = The Rajput Palaces - The Development of an Architectural Style| year = 1987| type = Hardback| edition = First| publisher = Yale University Press| location = New Haven and London| isbn = 0-300-03738-4}}

{{commons|Category:Hawa Mahal (Jaipur)|હવા મહેલ, જયપુર}}

[[શ્રેણી:જયપુરના પ્રવાસી આકર્ષણો]]
[[શ્રેણી:રાજસ્થાન]]
[[શ્રેણી:રાજસ્થાનના મહેલો]]</text>
      <sha1>3qou6eg4uh41hssuwm8kzxk1iq4g8h0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સીટી પેલેસ, જયપુર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20856</id>
    <revision>
      <id>899603</id>
      <parentid>882094</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:52:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35840" sha1="caboeza9tuo4k8l790ch1ulq0sm125r" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું ઐતિહાસિક ઈમારત
|name= સીટી પેલેસ, જયપુર
|image=Jaipur City Palace.jpg |300px 
|caption= જયપુર સીટી પેલેસ સંકુલ, જયપુર
|latitude=26.9255 |longitude=75.8236
|location_town= [[જયપુર]]
|location_country= [[ભારત]]
|architect= વિદ્યાધર ભટ્ટાચાર્ય અને [[સર સેમ્યુઅલ સ્વીંટન જેકબ]]
|client= [[મહારાજા]] [[સવાઈ]] [[જયસિંહ-૨]]
|engineer= 
|construction_start_date=[[૧૭૨૯]]
|completion_date=[[૧૭૩૨]]
|date_demolished= 
|cost=
|structural_system= લાલ અને ગુલાબી રેતીયા પથ્થર
|style= રાજપૂત અને મોગલ વાસ્તુ શૈલિનું સંમિશ્રણ
|size=
}}
[[File:A masterpiece of oriental magnificence - palace of the Maharaja of Jeypore, India.jpg|thumb|255px|right|''ચંદ્ર મહેલ '' ૧૯૦૩માં]]

'''સીટી પેલેસ, જયપુર''', જેમાં '''ચંદ્ર મહેલ''' અને '''મુબારક મહેલ''' અને અન્ય ઈમારતો શામિલ છે,તે [[ભારત]]ના [[રાજસ્થાન]] રાજ્યની રાજધાની [[જયપુર]]માં આવેલ એક મહેલ સંકુલ છે.આ મહેલ રાજપૂત કચવાહા વંશ અને જયપુરના મહારાજાની બેઠક હતી. ચંદ્ર મહેલ હવે એક સંગ્રહાલય છે પણ તેનો એક મોટો ભાગ હજી પણ રાજ નિવાસ તરીકે જ વપરાય છે. આ મહેલ સંકુલ જે જયપુરના ઈશાન ભાગમાં છે, તે ખૂબ જ સુંદર આંગણાંઓની હાર, બગીચા અને ઈમારતો થી શોભાયમાન છે. આ મહેલને શરૂઆતમાં ૧૭૨૯ અને ૧૭૩૨ની વચ્ચે આમેરના રાજા સવાઈ જયસિંહ દ્વારા બાંધવામાં આવ્યું હતું. તેમણે આ મહેલની સીમા નિશ્ચિત કરી અને બાહ્ય દિવાલ બંધાવી. ત્યાર બાદના રાજાઓ તેમાં ૨૦મી સદી સુધી સુધારો વધારો કરતા રહ્યાં. આ નગરની રચના અને યોજના બનાવવાનો શ્રેય રાજ દરબારના રાજ વાસ્તુકાર વિદ્યાધર ભટ્ટાચાર્ય અને સર સેમ્યુઅલ સ્વીંટન જેકબને જાય છે આ સિવાય મહારાજા સવાઈ
જયસિંહ પણ વાસ્તુકળામાં ખૂબ જિજ્ઞાસા ધરાવતાં હતાં તેમનો પણ ઘનો ફાળો હતો. આ વાસ્તુકારોએ ભારતીય વાસ્તુકળાનું [[શિલ્પ શાસ્ત્ર]]ૢ મોગલ શૈલિ અને યુરોપીયન શૈલિના સંગમ કરી નવી કૃતિ વિકસાવી..&lt;ref name=Brown&gt;{{Cite book|last=Brown|first=Lindsay|coauthor= Amelia Thomas|title= Rajasthan, Delhi and Agra|pages=420|work=Jaipur|pages=151-158|access-date= 2009-12-10|url=http://books.google.com/books?id=Zz0_zXPb68kC&amp;pg=PA154&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;ei=nwYhS9uMCaGykATC_7jNCQ&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Lonely Planet|year=2008|isbn=1741046904}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Marshall&gt;{{Cite book|author=Marshall Cavendish Coropration|title= World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia |pages=1584|work=Jaipur|pages=444|access-date= 2009-12-11|url=http://books.google.com/books?id=5ZBaVhmRvCkC&amp;pg=PA444&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=kwkhS9HUIoyIkwTs0uylCQ&amp;cd=15#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Marshall Cavendish|year=2007|isbn=0761476318}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=clan&gt;{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/p/019pho000000027u00089000.html|title=Palace of Maharajah, Jeypore, Rajpootana|access-date=2009-12-11|publisher=British Libraray Online Gallery|archive-date=2012-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20121018162633/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/p/019pho000000027u00089000.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=jaipur&gt;{{Cite web|url= http://www.jaipur.org.uk/forts-monuments/city-palace.html|title= City Palace Jaipur|access-date= 2009-12-10|archive-date= 2010-01-10|archive-url= https://web.archive.org/web/20100110052019/http://www.jaipur.org.uk/forts-monuments/city-palace.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=maps&gt;{{Cite web|url=http://www.mapsofindia.com/maps/rajasthan/tourism/city-palace-jaipur.html|title= City Palace Jaipur|access-date= 2009-12-10}}&lt;/ref&gt;


==ઇતિહાસ==
{{See|Dhundhar}}
[[File:Citypalas Chandra Mahal01.jpg|thumb|left|સીટી પેલેસ]]
આ મહેલ સંકુલ જયપુરના કેંદ્રવર્તી ભાગના ઈશાન ખૂણામાં આવેલ છે, મહેલની ભૂમિ પહેલા આમેરના કિલ્લાની દક્ષિણે આવેલ રાજાઓને રાજ આખેટનું ક્ષેત્ર હતું જે ટેકરીઓથી ઘેરાયેલું હતું. આ મહેલનો ઇતિહાસ જયપુર શહેરના ઇતિહાસ અને તેના શાસકના ઇતિહાસ સાથે નજીકથી જોડાયેલ છે, જે [[મહારાજા સવાઈ જયસિંહ-૨]] જેમણે ૧૬૯૯-૧૭૪૪ સુધી શાસન કર્યું.બાહરી દિવાલના બાંધકામ સાથે મોટા ક્ષેત્રમાં ફેલાયેલા સીટી સંકુલના બાંધકામનું કામ શરૂ કરવાનું શ્રેય તેમને જાય છે. શરૂઆતમાં, તેમણે તેમની રાજધાની આમેરથી રાજ ચલાવ્યું, જે જયપુરથી ૧૧ કિમી દૂર છે. તેમણે વધતાં વસતિ વધારા અને પાણીની ઓછપને કારણે રાજધાનીને ૧૭૨૭ માં જયપુર ખસેડી. તેમણે જયપુર શહેરને મોટા માર્ગોથી વિભાજીત છ વિભાગોમાં વહેંચ્યું,આ રચના [[વાસ્તુશાસ્ત્ર]] અને તેના સમાન અન્ય પરંપરાગત રચનાઓ ઉપર આધારિત હતી જેના આધારે વિદ્યાધર ભટ્ટાચાર્ય, જે પહેલા આમેરના ખજાનચીના કારકૂન હતાં અને પાછળથી રાજ વાસ્તુકાર ના પદે પ્રગતિ પામ્યાં તેમણે આ રચના કરાવી.&lt;ref name=Marshall/&gt;&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=&quot;Brown p.149&quot;&gt;Brown p.149&lt;/ref&gt;

૧૭૪૪માં જયસિંહના મૃત્યુ પછી રાજપૂત રાજાઓ વચ્ચે આંતરિક યુદ્ધો ફાટી નીકળ્યાં પણ તેમના અંગ્રેજો સાથેના સંબંધો મીઠા રહ્યાં. [[મહારાજા]] [[રામસિંહ]] એ ૧૮૫૭ના રાષ્ટ્રીય ઉત્થાનમાં અંગ્રેજોનો સાથ આપ્યો અને તેમની સાથે તેમની બેઠક થઈ ગઈ. જયપૂરનીબધી  અને સ્મારકોને ગુલાબી રંગે રંગવાનો શ્રેય આમના માથે જાય છે અને જયપુરને ''ગુલાબી શહેર'' તરીકે ની ઓળખ આને આભારી છે. શહેરની ઈમારતો ની રંગ પદ્ધતિને બદલવાનો આ પ્રયોગ પ્રિંસ ઓફ વેલ્સના (જે પાછળથી રાજા એડવર્ડ-૭ બન્યાં) સન્માનમાં કરાયો હતો. આ રંગ  પદ્ધતિ તે સમયથી જયપુર શહેરની એક ઓળકહ બની ગઈ છે.&lt;ref name=&quot;Brown p.149&quot;/&gt;

[[માન સિંહ-૨]], જેઓ મહારાજા માધવસિંહના દત્તક પુત્ર હતાં, તેઓ જયપુરના અંતિમ રાજા હતાં જેમણે ચંદ્ર મહેલ થી  રાજ ચલાવ્યું. ૧૯૪૭માં ભારતની સ્વતંત્રતા પછી ૧૯૪૯ ના બિકાનેર અને જેસલમેર સાથે જયપુર રાજ્યનું ભારતમાં વિલિનીકરણ થયું પણ આ મહેલ રાજ પરિવારનું નિવાસ સ્થાન બન્યું રહ્યું. જયપુર ભારતના રાજસ્થાનની રાજધાની બન્યું. રાજા માનસિંહ-૨ તેમના જ રાજ્યના રાજપ્રમુખ (ગવર્નર) બન્યાં. પાછળથી તેઓ [[સ્પેન]]માં ભારતના રાજદૂત બન્યાં.&lt;ref name=&quot;Brown p.149&quot;/&gt;

==સ્થાપત્યો==
મહેલ સંજુલ જયપુરના કેન્દ્ર ઈશાન ભાગમાં આવેલું છે, જેને પહોળા રસ્તા સાથે જાળી આકારમાં આયોજિત કરાયું છે.આ એક અનોખું અને ઘણાં મહેલોૢ શામિયાણાૢ  ઉદ્યાનો અને મંદિરો સહીત નું સુંદર સંકુલ છે. આ સંકુલના સૌથી પ્રખ્યાત અને મુલાકાત લેવાતા સ્થળો છે ચન્દ્ર મહેલ, મુબારક મહેલ, મુકુટ મહેલ, મહારાણીનો મહેલ, શ્રી ગોવિંદજી મંદિર અને સીટી પેલેસ મ્યુઝીયમ.
===પ્રવેશ દ્વારો ===
[[File:Jaipur city palace arch2.jpg|thumb|left|પ્રવેશ કમાન]]
વિરેન્દ્ર પોળ, ઉડાઈ પોળ (જાલેબ ચોક નજીક) અને ત્રીપોળીયા દ્વાર (ત્રીદ્વાર) આ સીટી પેલેસના પ્રવેશ દ્વાર છે. ત્રીપોળીયા ગેટ આ મહેલમાં રાજ પરિવારના પ્રવેશ માટે અનામત છે. સામાન્ય પ્રજા અને પ્રવાસીઓ આ સંકુલમાં માત્ર  વીરેંદ્ર પોળ ઉદાઈ પોળ (કે આતિશ પોળ કે તબેલા દ્વાર)માંથી જ આવી શકે છે. વીરેન્દ્ર પોળમાંથી થતો પ્રવેશ મુબારક મહેઅલ તરફ દોરે છે. આ દરેક પ્રવેશ સુંદર રીતે સજાવેલા છે.&lt;ref&gt;Brown p.163&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Bindolass&gt;{{Cite book|last=Bindolass|first=Joe|coauthor=Sarina Singh|title=India|pages=1236|work=City Palace|pages=169-170|access-date= 2009-12-10|url=http://books.google.com/books?id=T7ZHUhSEleYC&amp;pg=PA169&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=kwkhS9HUIoyIkwTs0uylCQ&amp;cd=19#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Lonely Planet|year= 2007|isbn=1741043085}}&lt;/ref&gt;
===મુબારક મહેલ ===
[[File:Mubarak Mahal.jpg|thumb|right| મુબારક મહેલ]]
મુબારક મહેલ, અર્થાત ‘શુકનવંતો મહેલ’,ને મહારાજા માધવ સિંહ દ્વારા ૧૨૯મી સદીમાં મહેમાનના સ્વાગત માટે બનાવાયું હતું. આ મહેલની વાસ્તુ રાજપૂતૢ ઈસ્લામીકૢ અને યુરોપીય શૈલિના મિલન સમાન છે. આ એક સંગ્રહાલય છે; સવાઈ માન સિંહ મ્યુઝીયમ ના રૂપે તે રાજ પરિવારના પરંપરાગત વસ્ત્રોનો ભંડાર, [[સંગાનેર]](રી) બ્લોક પ્રિંટ, ભરતકામની શાલ, [[કાશ્મીર]](રી) [[પશ્મીના]] અને [[સીલ્ક]] [[સાડી]]ઓ નો એક વિશાળ ભંડાર છે અહીં ના પ્રદર્શનની સૌથી ધ્યાન આકર્ષિત કરનાર વસ્તુ છે  સવાઈ માધવ સિંહના ૧.૨મી પહોળા વસ્ત્રોૢ કહે છે કે તેમનું વજન ૨૫૦ કિલો હતું અને તેમને ૧૦૮ પત્નીઓ હતી.&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=Bindolass/&gt;&lt;ref name=&quot;Brown p.150&quot;&gt;Brown p.150&lt;/ref&gt;
===ચંદ્ર મહેલ===
[[File:Chandra Mahal, Jaipur, Rajasthan (India).jpg|thumb|right|ચંદ્ર મહેલ- તેની ટોચમાં રાજ પરિવારનો ધ્વજ દેખાય છે.]] 
ચંદ્ર મહેલ અથવા ચંદ્ર નિવાસ આ મહેલ સંકુલની સૌથી દમદાર ઈમારત છે અને તે સંકુલના પશ્ચિમ ભાગમં આવેલી છે. 
આ સાત માળની ઈમારત છે અને દરેક માળને અલગ અલગ નામ આપવામાં આવ્યાં છે જેમકે - સુખ નિવાસૢ રંગ મંદિર, પીતમ-નિવાસ, ચાબી-નિવાસ, શ્રી-નિવાસ અને મુકુટ-મંદિર કે મુકુટ મહેલ. આની અંદર ઘણી અનૂઠા ચિત્રો, દીવાલ પરનઆરીસા કામ અને ફૂલબુટ્ટાની કારીગિરી છે. હાલમાં,આ મ્અહેલનો મોટો ભાગ જયપુરના મહારાજાના વારસદારોનું રહેણાંક છે. આ મહેલનો માત્ર પહેલો માળજ પ્રવાસીઓની મુલાકાત માટે ખુલ્લો છે જ્યાં રાજ પરિવારની વસ્તુઓ જેમકે કાલિનૢ તાડપત્રો આદિ પ્રદર્શિત છે. આ મહેલના દરવાજા પર સુંદર મયૂર દ્વાર છે. આની જાળીદાર ઝરોખા છે અને અગાશી પર શામિયાણું છે જ્યાંથી શહેરનું મનોરમ્ય દ્રશ્ય જોઈ શકાય છે. આ મહેલને સુંદર બગિચાઓ ફુવારાઓ અને શણગારેલા તળાવની સામે બંધાયો છે.&lt;ref name=Marshall/&gt;&lt;ref name=clan/&gt;&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref&gt;Brown p.151&lt;/ref&gt;

આ મહેલની ટોચ પર રાજ પરિવારનો ધ્વજ ફરકે છે. જે મહેલમાં રાજા હાજર હોય ત્યારે ફરકતો રખાય છે. આ એક સવા માપનો ધ્વજ છે. જ્યારે રાજા મહેલમાં ન હોય ત્યારે મહેલ પર રાણીનો ધ્વજ ફરકે છે.&lt;ref name=&quot;Brown p.156&quot;&gt;Brown p.156&lt;/ref&gt;
{{double image|left|The Indur Mahal -Chandra Mahal- from the garden, Jeypore.jpg|160|Chandra Mahal, City Palace, Jaipur.jpg|160|ડાબે:ચંદ્ર મહેલ -૧૮૮૫ જમણે: ચંદ્ર મહેલ હમણાં}}

જયપુરના રાજાના સવાયા ધ્વજ વિષે પણ એક રોચક લોકવાયકા છે. [[ઔરંગઝેબ]] કે જેણે જયસિંહના લગ્નમાં હાજરી આપી, અને તેમણે વર સાથે હાથ મિલાવ્યાંઅને તેમને સુખી લગ્ન જીવનની શુભકામના આપી. આ સ્થળે, જયસિંહે ટકોર કરી કે  જે રીતે બાદશાહે તેની સાથે હાથ મિલાવ્યાં તે હિસાબે તેની અને તેના રાજ્યની રક્ષણ કરવાની ફરજ હવે ઔરંગઝેબની છે.ઔરંગઝેબ, આ ગુસ્તાખી પર નારાઝ થવાથી વિપરીત,ઔરંગઝેબ પ્રસન્ન થયો અને જય સિંહને “સવાઈ” નો ખિતાબ આપ્યો. તે સમયથી અહીંના રાજાઓએ તેમના નામની આગળ સવાઈ લગાડવાનું શરૂ કર્યું. તે સમય દરમ્યાન, તેઓ હમેંશા સવાના માપનો ધ્વજ લહેરાવતાં.&lt;ref name=&quot;Brown p.149&quot;/&gt;

આજ મહેલ સાથે એક દુઃખદ ઘટના પણ જોડાયેલી છે. ઈશ્વરી સિંહ, જયસિંહનો પુત્રૢ જે ચઢાઈ કરતી મરાઠા સેનાનો સામનો કરવાઅ માંગતો ન હતો તેણે  આ મહેલમાં સર્પ દંશ ગ્રહણ કરી આત્મ હત્યા કરી. ત્યાર બાદ, તેની ૨૧ પત્નીઓ અને રખાતોએ પણ સતી કે જૌહર પ્રથા અનુસાર સતી થઈ.&lt;ref&gt;Brown p.158&lt;/ref&gt;

===પીતમ નિવાસ ચોક ===
{{double image|right|Palace, Jeypur.jpg|120|Peacock door City Palace01.jpg|120|ડાબે:પીતમ નિવાસ દ્વાર, જમણે: મયૂર દ્વાર}}
આ એક આંતરિક આંગણું છેૢ જે ચંદ્ર મહેલ સુધી લઈ જાય છે. અહીં, ચાર નાનકડા દ્વાર છે (રિદ્ધી સિદ્ધી પોળ) જે ચાર ઋતુઓને દર્શાવે છે. જે મયૂર દ્વાર (મયૂરની ડિઝાઈન વાળો) છે તે શરદ ઋતુ બતાવે છે; કમળ દ્વાર (જે સળંગ કમળ અને તેની પાંખડીના આકારે છે)તે ઉનાળો બતાવે છે;લીલો દ્વાર, જેને લેહરીયા દ્વાર પણ કહે છે , જે લીલા રંગનો છે ત વસંત દર્શાવે છે, અને છેવટે, ગુલાબ દ્વાર વસંત ઋતુ દર્શાવે છે.&lt;ref name=&quot;Brown p.156&quot;/&gt;


===દિવાન-એ-ખાસ===
[[File:Jaipur city palace interior.jpg|left|thumb| દિવાન-એ-ખાસ ]]
{{double image|right|Diwan-i-KhasJaipur20080213-1.jpg|160|Silver pot01.jpg|80|ડાબે: દિવાન-એ-ખાસ, જમણે: ચાંદીનો ઘડો}}
દિવાન-એ-ખાસ મહરાજનો ખાનગી મસલમત માટેનો મંત્રણા કક્ષ હતો જે આરસથી મઢેલો હતો. આ શસ્ત્રાગાર અને કલા ખંડની વચ્ચે આવેલો છે. અહીં ચાંદીના મહા પ્આત્રો પ્રદર્શનમાં મુકાયા છે તેમની ઊંચાઈ ૧.૬ મી અને વજન ૩૪૦ કિલો છે જેની ક્ષમતા ૪૦૦૦ લિટરની છે. આમને કોઈપણ રેણ કસર કર્યાં વગર ૧૪૦૦૦ ચાંદીના સિક્કામાંથી બનાવાયા છે. આ મહા ગાગરને વિશ્વમાં ચાંદીના સૌથી મોટા વાસણ તરીકે ગિનેસ બુક ઑફ વર્લ્ડ રેકોર્ડસ્  માં સ્થાન છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://travel.nytimes.com/travel/guides/asia/india/rajasthan/jaipur/33234/city-palace/attraction-detail.html|title=City Palace|publisher=[[New York Times]]|access-date= 2009-12-11}}&lt;/ref&gt; આ વિશાળ ઘડા મહારાજા સવાઈ માધવ સિંહે-૨ એડવર્ડ-૭માના રાજ્યાભિષેકમાં ભાગલેવા જતાં પોતાની ઈંગ્લેંડ યાત્રા માટે બનાવડાવ્યાં હતાં જેમાં તેઓ ગંગા જળ ભરીને લઈ ગયાં હતાં. સવાઈ માધવ સિંહ પ્રખર હિંદુ હતાં અને અને અંગ્રેજી પાણી પીને તેઓ પાપના ભાગી બનશે એવું તેઓ માનતા હતાં. માટે , આ ઘડાઓને ''ગંગાંજલી'' કહેવાતાં. અહીંની છત પરથી ઘણાં ઝુમ્મર લટકે જે સામાન્ય રીતે ધૂળથે બચાવવા પ્લાસ્ટીકથી ઢંકાયેલા હોય છે. ખાસ અવસરે તેને ખુલ્લા મુકાય છે.&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=Bindolass/&gt;&lt;ref name=&quot;Brown p.156&quot;/&gt;&lt;ref name=Matane&gt;{{Cite book|last=Matane|first=Paulias|coauthor= M. L. Ahuja|title= India: a splendour in cultural diversity|pages=228|work=City Palace|page=55-56|url=http://books.google.com/books?id=8aIyc7_Q8JYC&amp;pg=PA55&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=wwshS8xwlfqVBKyg_JoJ&amp;cd=40#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher = Anmol Publications Pvt. Ltd.|year= 2004|isbn=8126118377}}&lt;/ref&gt;
===દિવાન-એ-આમ===
[[File:Diwan-i-KhasJaipur20080213-3.jpg|thumb|right| દિવાન-એ-આમ]]
' દિવાન-એ-આમ' અથવા 'સામાન્ય લોકોનો કક્ષ' એક આકર્ષક ખંડ છે, જેની છત લાલ અને સોનેરી રંગે રંગેલી છે, જે આજે પણ આકર્ષક દેખાય છે. આ મુબારક મહેલના પ્રાંગણાંનું મુખ્ય આકર્ષણ છે. આ કક્ષ, હવે એક કળા ખંડની જેમ ઉપયોગમાં લેવાય છે,જેમાં અલૌકીક લઘુચિત્રો ( રાજસ્થાની, મોગલ અને પર્શિયન શૈલિના), પ્રાચીન લખાણો, ભરત કરેલ ગોદડી, [[કાશ્મીરી શાલ]] અને કાલિન પ્રદર્શિત કરાયેલ છે. આની છત ખૂબ વૈભવીરીતે શણગારેલી છે. આ સાથે આમાં સોનાનું સિંહાસન છે (જેને તખ્ત-એ-રાવલ કહે છે) જન સભા વખતે રાજા આના ઉપર બેસતાં. રાજા જ્યારે મહેલની બહાર જતાં ત્યારે આને યાતો હાથી પર લઈ જવાતા અથવા તેમના સેવકો તેને ઉપાડતાં. 
આના પ્રવેશ દ્વાર પર આરસની એક જ શિલામાંથી કોતરેલ હાથી પ્રદર્શિત છે.&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=Bindolass/&gt;&lt;ref name=Matane/&gt;


===મહારાણી મહેલ===
મહારાણીનો મહેલ શરૂઆતમાં રાજરાણીઓનો મહેલ હતો. હવે તેને સંગ્રહાલયમાં ફેરેવી દેવાયો છે જેમાં લડાઈ આદિમાં વપરાતાં શસ્ત્રો બતાવાયા છે અમુક તો તેમાંના ૧૫મી સદી જેટલાં જૂનાં છે. આની છત પર અનોખી ચિત્રકારી છે, જેને અર્ધમૂલ્યવાન રત્નોની ભસ્મમાંથી બનાવેલી છે. આહીં બતાવાયેલ શસ્ત્રોમાં ખાસ છે કાતરી-કટાર, આની ખાસિયત એ છે કે તે દુશ્મનને વાગતા તો વાગી જાય છે પણ તેને બહાર ખેંચો તો તે અંદરના અવયવોને બહાર ખેંચી કાઢે છે. અન્ય હથિયાર છે લીસ્તોલ જડીત તલવાર, રાણી વિક્ટોરિયા દ્વારા મહારાજા સવાઈ રામસિંહને(૧૮૩૫-૮૦) ભેંટ અપાયેલી રત્ન જડીત તલવાર, બંકોડાના આકારની બંદૂક એક નાનકડી તોપ જેને ઊંટ પર કે અન્ય પ્રાણીની પીઠપર લઈ જઈ શકાતી ઈત્યાદિ.&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=Bindolass/&gt;&lt;ref name=&quot;Brown p.150&quot;/&gt;

===બગ્ગી ખાના===
બગ્ગી ખાના એ આ મહેલ સંકુલમાં આઅવેલું એક સંગ્રહાલય છે જેમાં પ્રાચીન યુગના વાહનો ને સાચવી રખાયાં છે, જેમકે પાલખીઓ અને યુરોપીયન કેબ જેને ભારતીય વાતાવરણ અનુસાર બગ્ગીમાં રૂપાંતરીત કરાઈ વિગેરે. આમાં સૌથી ધાનાકર્ષક વિક્ટોરિયા બગ્ગી છે જેને પ્રિંસ ઑફ વેલ્સએ મહારાજાને ૧૮૭૬માં ભેંટ આપી હતી. આ સાથે અહીં Also on display here are the ''મહાડોલ''પણ પ્રદર્શિત છે- આ એક પાલખી છે જેને એક માત્ર વાંસના હાથાથી ઉપાડાતી, એક [[રથ]] છે જેનો ઉપયોગ તહેવારોના દિવસે હિંદુ દેવી દેવતાની યાત્રા સરઘસમાં વપરાતો.&lt;ref name=&quot;Brown p.150&quot;/&gt;

===ગોવિંદ દેવ જી મંદિર===
[[ગોવિંદજી મંદિર]],અથવા ગોવિંદ દેવજી મંદિર એ હિંદુ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણને સમર્પિત છે, તે આ સંકુલનો એક ભાગ છે. આને ૧૮મી સદીમાં દીવાલની બહાર ઉદ્યાનની વચ્ચે બાંધવામાં આવ્યો હતો. આમાં ભારતીય કળાના ચિત્રો અને યુરોપીયન ઝુમ્મરો લાગેલા છે. આ મંદિરની છત સોનાથી શણગારેલી છે. આ મદિરનું સ્થાન એવું છે કે જેને રાજા કંદ્ર મહેલમાંથી સીધું જ જોઈ શકે. આ ભગવાનની આરતી દિવસ દરમ્યાન સાત વખત થાય છે.&lt;ref name=jaipur/&gt;&lt;ref name=maps/&gt;&lt;ref name=&quot;Brown p.156&quot;/&gt;

==પ્રવાસી માહિતી==
આ મહેલ સંકુલ જયપુરના હાર્દમાં આવેલું છે જે જયપુરના કેંદ્રથી થોડું ઈશાન તરફ છે.જયપુર રસ્તાૢ રેલ્વે અને હવાઈમાર્ગો દ્વારા ભારતના અન્ય શહેરો સાથે સારી રીતે જોડાયેલ છે.

રાષ્ટ્રીય ધોરીમાર્ગ ક્ર.૮ જે  [[દીલ્હી]] ને [[મુંબઈ]]સાથે જોડે છે, અને ક્ર.૧૧ જે [[બિકાનેર]] ને [[આગ્રા]], સાથે જોડે છે તે આ શહેરમાંથી પસાર થાય છે. જયપુર રેલ્વે દ્વારા ભારતના મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલું છે. જયપુર બ્રોડગેજ અને મીટરગેજ એમ બે પ્଑રકારની રેલ્વે લાઈન પર આવેલું સ્ટેશન છે. બ્રોડ ગેજ દ્વારા તે ભારતના મુખ્ય શહેરો સાથે જોડાયેલ છે અને મીટર ગેજ  રેલ્વે દ્વારા [[શ્રી ગંગાનગર]], [[ચુરુ]] અને [[સીકર]] સાતેહ જોડાયેલ છે. ભારતની પ્રખ્યાત એશો આરામ રેલ્વે,પેલેસ ઓન વ્હીલ્સ દીલ્હી પછી જયપુરમાં રોકાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url= http://www.jaipurhub.com/tourist_attractions/nahargarh_fort.html|title= Jaipur Hub|access-date= 2009-09-20|archive-date= 2006-10-24|archive-url= https://web.archive.org/web/20061024001955/http://www.jaipurhub.com/tourist_attractions/nahargarh_fort.html|url-status= dead}}&lt;/ref&gt;

જયપુર હવાઈ માર્ગે [[જોધપુર]], [[Udaipur, Rajasthan|ઉદયપુર]], [[Aurangabad, Maharashtra|ઔરંગાબાદ]], દીલ્હી, [[Hyderabad (India)|હૈદ્રાબાદ]], [[કોલકત્તા]], [[ગોવા]], [[ચેન્નઈ]], [[અમદાવાદ]], [[ઇંદોર]], [[બેંગલોર]],મુંબઈ, [[સૂરત]] અને [[રાયપુર]], લખનૌ, [[ગોરખપુર]] સાથે જોડાયેલ છે. જયપુર અંતરરાષ્ટ્રીય હવાઈ મથક [[Muscat, Oman|મસ્કત]], [[Sharjah (emirate)|શારજહા]], [[બેંગકોક]] અને [[દુબઈ]] સાથે જોડાયેલ છે.


સીટી પેલેસ પ્રવાસીઓ માટે સોમથી શનિવારની વચ્ચે ૧૦ થી ૫ વાગ્યા સુધી ખુલ્લું રહે છે વિદેશી પ્રવાસીઓ માટે પ્રવેશ ફી ૧૫૦/૮૦ રૂ અને ભારતીય નાગરિકોમાટે પ્રવેશ ફી ૩૫/૨૦ રૂ છે.&lt;ref name=&quot;Brown p.150&quot;/&gt;

==ચિત્રમાલા==
&lt;gallery perrow=4 widths=160px heights=190px&gt;
File:A facade in City Palace complex, Jaipur.jpg|જયપુરના સીટી પેલેસ સંકુલનો બાહ્ય દેખાવ.
File:A building within Jaipur City Palace complex.jpg|જયપુર સીટી પેલેસ સંકુલની એક ઈમારત.
File:Jairpur city palace interior2.jpg |સીટી પેલેસ સંકુલનું અંતરિયાળ
File:Jaipur city palace yard.jpg|સીટી પેલેસ સંકુલ પ્રાંગણ
File:Pritam Chowk-Hof der Geliebten-City Palace Jaipur.JPG|''પ્રીતમ ચોક'', સીટી પેલેસ સંકુલ- જયપુર. 
File:A doorway inside City Palace, Jaipur.jpg|''પ્રીતમ ચોક''ના દ્વારનું નજીક દર્શન, સીટી પેલેસ સંકુલ જયપુર.
File:Jairpur city palace interior3.jpg| સીટી પેલેસ સંકુલનું અંતરિયાળ.
File:Peacock door at City Palace, Jaipur.jpg| ‎મયૂરદ્વાર- સીટી પેલેસ સંકુલ-જયપુર.
&lt;/gallery&gt;

==નોંધ==
{{reflist|2}}

==સંદર્ભ==
*{{Cite book|last=Bindolass|first=Joe|coauthor=Sarina Singh|title=India|pages=1236|url=http://books.google.com/books?id=T7ZHUhSEleYC&amp;pg=PA169&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=kwkhS9HUIoyIkwTs0uylCQ&amp;cd=19#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Lonely Planet|year= 2007|isbn=1741043085}}
*{{Cite book|last=Brown|first=Lindsay|coauthor= Amelia Thomas|title= Rajasthan, Delhi and Agra|pages=420|url=http://books.google.com/books?id=Zz0_zXPb68kC&amp;pg=PA154&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;ei=nwYhS9uMCaGykATC_7jNCQ&amp;cd=3#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Lonely Planet|year=2008|isbn=1741046904}}*{{Cite book|author=Marshall Cavendish Coropration|title= World and Its Peoples: Eastern and Southern Asia |pages=1584|1|url=http://books.google.com/books?id=5ZBaVhmRvCkC&amp;pg=PA444&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=kwkhS9HUIoyIkwTs0uylCQ&amp;cd=15#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher= Marshall Cavendish|year=2007|isbn=0761476318}}
*{{Cite book|last=Matane|first=Paulias|coauthor= M. L. Ahuja|title= India: a splendour in cultural diversity|pages=228|url=http://books.google.com/books?id=8aIyc7_Q8JYC&amp;pg=PA55&amp;dq=City+Palace,+Jaipur&amp;lr=&amp;ei=wwshS8xwlfqVBKyg_JoJ&amp;cd=40#v=onepage&amp;q=City%20Palace%2C%20Jaipur&amp;f=false|publisher = Anmol Publications Pvt. Ltd.|year= 2004|isbn=8126118377}}

==બાહ્ય કડીઓ==
{{commonscat|City Palace (Jaipur)}}
*[http://www.royalfamilyjaipur.com/ City Palace Trust, website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160809211136/http://www.royalfamilyjaipur.com/ |date=2016-08-09 }}


[[શ્રેણી:જયપુરના પ્રવાસી આકર્ષણો]]
[[Category:Palaces in Rajasthan]]
[[Category:Museums in Rajasthan]]
[[Category:1729 architecture]]
[[Category:Rajasthani architecture]]</text>
      <sha1>caboeza9tuo4k8l790ch1ulq0sm125r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સાગુઆરો (થોર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26046</id>
    <revision>
      <id>899596</id>
      <parentid>863554</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T03:43:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3472" sha1="fdh5i2kzzf23h8vniowxzlfdecw4ga4" xml:space="preserve">{{Taxobox
| name = સાગુઆરો
| image = Saguaro cactus in Arizona.jpg 
| image_width = 250px
| regnum = [[Plant]]ae
| divisio = [[Flowering plant|Magnoliophyta]]
| classis = [[Dicotyledon|Magnoliopsida]]
| ordo = [[Caryophyllales]]
| familia = [[Cactaceae]]
| subfamilia = [[Cactoideae]]
| tribus = [[Pachycereeae]]
| genus = '''''Carnegiea'''''
| genus_authority = [[Nathaniel Lord Britton|Britton]] &amp; [[Joseph Nelson Rose|Rose]]
| species = '''''C. gigantea'''''
| binomial = ''Carnegiea gigantea''
| binomial_authority = [[Nathaniel Lord Britton|Britton]] &amp; [[Joseph Nelson Rose|Rose]]
| synonyms = ''[[Cereus]] giganteus'' &lt;small&gt;[[Engelm.]]&lt;/small&gt;
}}
'''સાગુઆરો''' એ એક જાતની વનસ્પતિ છે. આ થોર (કેકટસ)ની એક જાત ગણાય છે. આ જાતના થોર ખાસ રણપ્રદેશમાં જોવા મળે છે. આમાં પર્ણ નહીંવત અને જાડી છાલની શાખાઓ હોય છે.

[[અમેરિકા]]ના એરિઝોનાના રણપ્રદેશમાં થતા સાગુઆરો થોર ખુબ જ વધુ ઊંચાઇ (૪૫ ફુટ જેટલી એટલે કે ચારથી પાંચ માળ જેટલી) ધરાવતા હોય છે. એટલું જ નહીં પણ ૧૫૦ વર્ષ જેટલું લાંબુ જીવે પણ છે. આ કેકટસનું થડ ૧૦ ફુટનો પરિઘ ધરાવે છે.

આ થોર ઉપર પીળા રંગનાં આકર્ષક દેખાવનાં ફુલ બેસે છે અને સુંદર ભુરા રંગનાં બોર જેવાં ફળ થાય છે. પાકાં ફળ ખાવામાં મીઠાં લાગે છે. આ વનસ્પતિના થડમાં ઘણાં જીવજંતુઓ પોલાણ કરી ત્યાં પોતાનું રહેઠાણ બનાવે છે.

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{commons|category:Carnegiea}}
* [http://en.wiktionary.org/saguaro અંગ્રેજી વિક્સનરી પર સાગુઆરો]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 
* [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=242412565 Flora of North America: ''Carnegiea gigantea''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220128003430/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&amp;taxon_id=242412565 |date=2022-01-28 }}
* [http://ucjeps.berkeley.edu/cgi-bin/get_JM_treatment.pl?2702,2705,2706 Jepson Flora Project: ''Carnegiea gigantea'']
* [http://calphotos.berkeley.edu/cgi/img_query?query_src=ucjeps&amp;where-genre=Plant&amp;where-taxon=Carnegiea+gigantea Calphotos: ''Carnegiea gigantea'']
* [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAGI10 USDA Plants Profile: ''Carnegiea gigantea''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080917161733/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CAGI10 |date=2008-09-17 }}
* [http://www.amnh.org/nationalcenter/youngnaturalistawards/yna2003/kyle.html AMNH Young Naturalist report]

[[શ્રેણી:મેક્સિકો]]
[[શ્રેણી:રણની વનસ્પતિ]]
[[શ્રેણી:વનસ્પતિ]]
[[શ્રેણી:વનસ્પતિશાસ્ત્ર‎]]</text>
      <sha1>fdh5i2kzzf23h8vniowxzlfdecw4ga4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27016</id>
    <revision>
      <id>899607</id>
      <parentid>897816</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T06:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="189793" sha1="5p91ftm4ugh454096zkphqh9epa6ojv" xml:space="preserve">{{Infobox university
|image_name= CardSeal-1.gif
|image_size= 165px
|caption = Seal of Stanford University
|name =Stanford University
|native_name =Leland Stanford Junior University
|motto = {{lang|de|''Die Luft der Freiheit weht''}}&lt;br /&gt; ([[German language|German]])&lt;ref name=&quot;casper&quot;&gt;{{cite speech|title=Die Luft der Freiheit weht - On and Off|author=Gerhard Casper|first=Gerhard|last=Casper|authorlink=Gerhard Casper|date=1995-10-05|url=http://www.stanford.edu/dept/pres-provost/president/speeches/951005dieluft.html}}&lt;/ref&gt;
|mottoeng = The wind of freedom blows&lt;ref name=&quot;casper&quot; /&gt;
|established = 1891&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.stanford.edu/home/stanford/history/begin.html | title=Stanford University History | publisher=Stanford University | access-date=2007-04-26 | archive-date=2008-01-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080129093210/http://www.stanford.edu/home/stanford/history/begin.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|type = [[private university|Private]]
|calendar= Quarter
|president = [[John L. Hennessy]]
|provost = [[John Etchemendy]]
|city = [[Stanford, California|Stanford]]
|state = [[California]]
|country = United States
|endowment = US$12.6 [[1000000000 (number)|billion]]&lt;ref&gt;As of August 31, 2009. {{cite web| title = Stanford Facts: Finances &amp; Governance| work = Stanford University web site| url = http://www.stanford.edu/about/facts/finances.html| access-date = January 13, 2010| archive-date = નવેમ્બર 15, 2008| archive-url = https://web.archive.org/web/20081115042016/http://www.stanford.edu/about/facts/finances.html| url-status = dead}}&lt;/ref&gt;
|faculty = 1,878&lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot; /&gt;
|students = 15,319
|undergrad = 6,878&lt;ref name=&quot;stanford_facts_2010&quot;&gt;{{cite book | url = http://www.stanford.edu/home/stanford/facts/chron.html#facultylist | author = Office of University Communications | title = Stanford Facts 2010 | publisher = Stanford University | page = 12 | access-date = 2010-04-01 | archive-date = 2008-07-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080725095156/http://www.stanford.edu/home/stanford/facts/chron.html#facultylist | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
|postgrad = 8,441&lt;ref name=&quot;stanford_facts_2010&quot; /&gt;
|campus = [[Suburb]]an, {{convert|8180|acre|km2}}&lt;ref name=&quot;stanford_tours&quot; /&gt;
|colors = Cardinal red and white {{Color box|#C41E3A}}{{Color box|#ffffff}}
|mascot = [[Cardinal (color)|Cardinal red]]
&lt;br /&gt;[[Stanford Tree|Stanford Tree (unofficial)]]
|athletics =[[National Collegiate Athletic Association|NCAA]] [[Division I (NCAA)|Division I]] (FBS) [[Pacific-10 Conference|Pac-10]]
|free_label = Athletic nickname
|free = [[Stanford Cardinal|Cardinal]]
|website = [http://www.stanford.edu/ www.stanford.edu]
|logo = [[ચિત્ર:Stanford logo.png|center|225px]]
}}
ધી '''લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ જુનિયર યુનિવર્સિટી'''  કે જેનો સામાન્ય રીતે '''સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી'''  અથવા '''સ્ટેનફોર્ડ'''  તરીકે ઉલ્લેખ કરવામાં આવે છે તે સ્ટેનફોર્ડ, કેલિફોર્નિયા, યુનાઇટેડ  સ્ટેટ્સ ખાતે આવેલી એક ખાનગી સંશોધન યુનિવર્સિટી છે. યુનિવર્સિટીની સ્થાપના 1891માં કેલિફોર્નિયાના રેલમાર્ગ ઉદ્યોગપતિ લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ દ્વારા સ્થાપવામાં આવી હતી અને તેનું નામ તેના તાજેતરના રોગગ્રસ્ત પુત્રના નામ પરથી પાડવામાં આવ્યું હતું.  તેના સ્નાતકો દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલી કંપનીઓમાં હ્યુવલેટ પેકાર્ડ, ઇલેક્ટ્રોનીક આર્ટસ, સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ, વિદીયા, યાહૂ! (Yahoo!), સિસ્કો સિસ્ટમ્સ, સિલીકોન ગ્રાફિક્સ અને ગૂગલ (Google)નો સમાવેશ થાય છે. 

વૈશ્વિક યુનિવર્સિટીઓના શૈક્ષણિક ક્રમાંક દ્વારા વિશ્વની યુનિવર્સિટીઓમાં સ્ટેનફોર્ડનો ક્રમ બીજો આવે છે અને સ્નાતકથી ઉતરતી કક્ષાના કાર્યક્રમને હાલમાં ''યુ.એસ. ન્યૂઝ એન્ડ વર્લ્ડ રિપોર્ટ''  દ્વારા ચતુર્થ ક્રમ આપવામાં આવ્યો છે. 2010ના અનુસાર સ્ટેનફોર્ડ 7.1 ટકાના (જેમાં અત્યંત સ્પર્ધાત્મક હાર્વર્ડ છે, જેનો સ્વીકાર્યતા દર 6.9 ટકાનો છે) સ્વીકાર્યતા દર સાથે દેશમાં બીજી સૌથી મોટી પસંદગીની શૈક્ષણિક સંસ્થા છે, જેમાં અત્યંત પસંદગીયુક્ત નિયમિત નિર્ણય પૂલ 5.4 ટકાના સ્તરે છે. &lt;ref&gt;cite news | url=http://thechoice.blogs.nytimes.com/2010-admissions-tally/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101003225835/http://thechoice.blogs.nytimes.com/2010-admissions-tally/ |date=2010-10-03 }}&lt;/ref&gt;સ્ટેનફોર્ડ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ અને સમગ્ર વિશ્વમાંથી આશરે 6,800 સ્નાતકો અને 8,300 સ્નાતકોની ભરતી ધરાવે છે.  યુનિવર્સિટીને અસંખ્ય શાળાઓમાં વિભાજિત કરવામાં આવી છે, જેમાં સ્ટેનફોર્ડ ગ્રેજ્યુએટ સ્કુલ ઓફ બિઝનેસ, સ્ટેનફોર્ડ લો સ્કુલ, સ્ટેનફોર્ડ સ્કુલ ઓફ મેડિસિન, અને સ્ટેનફોર્ડ સ્કુલ ઓફ એન્જિનીયરીંગનો સમાવેશ થાય છે. યુનિવર્સિટીની મિલકતોમાં 12.6 અબજ અમેરિકન ડોલરના વાર્ષિક વીમાનો સમાવેશ થાય છે, જે કોઇ પણ શૈક્ષણિક સંસ્થાના વાર્ષિક વીમાઓમાં ત્રીજી  સૌથી સંસ્થા છે. સ્ટેનફોર્ડના એથલેટ (દોડ) કાર્યક્રમે છેલ્લા છ વર્ષથી દરેક વર્ષે એનએસીડીએ (NACDA) ડિરેક્ટર્સ કપ જીત્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/college/2010-06-22-stanford-directors-cup_N.htm|title=Stanford locks up Directors' Cup award for 16th consecutive season|work=[[USA Today]]|author=[[Eddie Timanus]]|date=June 22, 2010}}&lt;/ref&gt; પેસિફિક-10 કોન્ફરન્સમાં સ્પર્ધા કરતી બે યુનિવર્સિટીઓમાંની એક સ્ટેનફોર્ડે કાલ સાથે તેની એથલેટિક હરિફાઇ જાળવી રાખી છે. 

== ઇતિહાસ ==
=== મૂળ ===
સ્ટેનફોર્ડની સ્થાપના લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ, રેલરોડ માંધાતા, યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ સેનેટર, અને ભૂતપૂર્વ કેલિફોર્નિયાના ગવર્નર, અને તેમના પત્ની, જેન સ્ટેનફોર્ડ દ્વારા કરવામાં આવી હતી.  તેનું નામ તેમના એક માત્ર બાળક, લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ, જુનિયરની સ્મૃતિમાં આપવામાં આવ્યું છે, જેનું અવસાન તેના 16મા જન્મદિનના થોડા દિવસો પહેલા જ 1884માં થયું હતું.  તેમના માતાપિતાએ તેમના પુત્રને એક યુનિવર્સિટી સમર્પિત કરવાનું નક્કી કર્યું હતું અને લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડે તેમની પત્નીને કહ્યું હતું કે, &quot;કેલિફોર્નિયાના બાળકો અમારા બાળકો બનશે.&quot;

સેનેટર અને શ્રીમતી સ્ટેનફોર્ડે હાર્વર્ડના પ્રમુખ ઇલીયોટની મૂલાકાત લીધી હતી અને પૂછ્યું હતું કે હાર્વર્ડને કેલિફોર્નિયામાં નકલ કરવા માટે કેટલો ખર્ચ લાગશે.  ઇલીયોટે જવાબ આપ્યો હતો કે તેઓ માને છે કે 15 મિલીયન ડોલર પૂરતા થઇ રહેશે.  જોકે, સ્ટેનફોર્ડને કોર્નેલ યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ એ.ડી. વ્હાઇટને સ્ટેનફોર્ડના સ્થાપક પ્રમુખ પદ પ્રાપ્ત કરવા માટે ગૌરવપૂર્ણ રીતે ના પાડવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;ત્યાં એક લોકપ્રિય વાર્તા રહેલી છે જેમ કે &quot;સુતરાઉ કાપડ&quot;માં વીંટળાયેલી એક સ્ત્રી અને &quot;બરછટ કાપડવાળા સ્યુટ&quot;માં સજ્જ એક ગૃહસ્થ દાન આપવા માટે હાર્વર્ડના પ્રમુખની મુલાકાત લીધી હતી, જેનો કઠોર રીતે અસ્વીકાર કરાયો હતો અને ત્યાર બાદ સ્ટેનફોર્ડની સ્થાપના કરી હતી.  {{cite web|title=Stanford University History|publisher=Stanford University|url=http://www.stanford.edu/home/stanford/history/begin.html#myth|access-date=2010-09-23|archive-date=2008-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080129093210/http://www.stanford.edu/home/stanford/history/begin.html#myth|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Dear Uncle Ezra Question #10|publisher=[[Cornell University]]|url=http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1097125200}}&lt;/ref&gt; તેના બદલે, વ્હાઇટે ભૂતપૂર્વ વિદ્યાર્થી અને ઇન્ડિયાના યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ ડેવીડ સ્ટાર જોર્ડનને લેવાની ભલામણ કરી હતી. તેમને આઇવી લીગનું વેતન બમણું કરવાની ઓફર હોવા છતા સ્ટેનફોર્ડને માર્ગદર્શન આપવા માટે તેઓ અંતિમ પસંદગી હતા. &lt;ref name=&quot;Starr&quot;&gt;{{cite book|last=Starr|first=Kevin|title=Americans and the California Dream|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=1973|pages=314–315|chapter=Life Among the Best and Truest: David Starr Jordan and the Founding of Stanford University |isbn=0-19-501644-0}}&lt;/ref&gt;સ્થાનિક અને યુનિવર્સિટી સમાજના સભ્યો શાળાને '''ધી ફાર્મ'''  તરીકે ઉલ્લેખ કરવા માટે જાણીતા હતા, જે યુનિવર્સિટી લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડના ઘોડાના ફાર્મના અગાઉના સ્થળ પર જ આવેલી છે તે હકીકતનો સંકેત આપે છે. 

સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીનો સિદ્ધાંત પ્રમુખ જોર્ડન દ્વારા પસંદ કરવામાં આવ્યો હતો, તે એ હતો કે &quot;''ડાઇ લુફ્ટ ડેર ફ્રેઇહેઇટ વેહટ.'' &quot; [[જર્મન ભાષા|જર્મન]]માંથી ભાષાંતર કરેલ આ ટાંકણ અલરિચ વોન હુટ્ટેન પરથી લેવામાં આવ્યું છે, તેનો અર્થ છે &quot;સ્વતંત્રતાના પવનો વીંઝાઇ રહ્યા છે&quot;. આ સિદ્ધાંત વિશ્વ યુદ્ધ 1 દરમિયાન વિવાદાસ્પદ બન્યો હતો, જ્યારે જર્મનીમાં કોઇ પણ વસ્તુ પર શંકા વ્યક્ત કરવામા આવતી હતી, તે સમયે યુનિવર્સિટીએ આ સિદ્ધાંત સત્તાવાર હોવા સામે ઇનકાર કર્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Casper
 | first = Gerhard
 | authorlink =
 | coauthors =
 | title = Die Luft der Freiheit weht - On and Off
 | work =
 | publisher = Stanford University
 | date = 1995-10-05
 | url = http://www.stanford.edu/dept/pres-provost/president/speeches/951005dieluft.html
 | doi =
 | access-date =  2009-09-06 }}&lt;/ref&gt;યુનિવર્સિટીની સ્થાપક મંજૂરી 11 નવેમ્બર 1885ના રોજ લખાઇ હતી, અને 14 નવેમ્બરના રોજ ટ્રસ્ટીના પ્રથમ બોર્ડ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવી હતી.  14 મે 1887ના રોજ ખૂણાનો પત્થર મૂકવામાં આવ્યો હતો અને આયોજન અને ઇમારતના છ વર્ષો બાદ યુનિવર્સિટીએ 1 ઓક્ટોબર 1891ના રોજ 559 વિદ્યાર્થીઓ અને 15 શિક્ષક સભ્યો સમક્ષ ખુલ્લુ મૂક્યું હતું, જેમાંના સાત કોર્નેલના હતા. &lt;ref name=&quot;cornell&quot;&gt;[http://ezra.cornell.edu/posting.php?timestamp=1097125200 કોર્નેલ/સ્ટાનફોર્ડ જોડાણ]&lt;/ref&gt; જ્યારે શાળાને ખુલ્લી મૂકવામાં આવી ત્યારે વિદ્યાર્થીઓને શિક્ષણ લેવા માટે કોઇ દર લાગુ પડાયો ન હતો, આ કાર્યક્રમ 1930 સુધી ચાલુ રહ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/home/stanford/history/leader.html |title=History : Stanford University |publisher=Stanford.edu |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2008-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080804030656/http://www.stanford.edu/home/stanford/history/leader.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પ્રથમ વર્ગના વિદ્યાર્થીઓમાંથી ભવિષ્યના યુવાન પ્રમુખ હર્બર્ટ હૂવર હતા, જેઓ સ્ટેનફોર્ડ ખાતે ''કાયમ''  માટે પ્રથમ વિદ્યાર્થી હોવાનો દાવો કરે છે, કેમ કે તેઓ શયનગૃહમાં સુઇ રહેલા પ્રથમ વર્ગમાં પ્રથમ વ્યક્તિ હતા. &lt;ref&gt;દવે રેવસિન, [http://sports.espn.go.com/ncf/columns/story?columnist=revsine_dave&amp;id=2680873 એક બાજુના ક્રમાંકો શનિવારની હરીફ રમતો પર પ્રભુત્વ ધરાવે છે], ઇએસપીએન.કોમ, નવેમ્બર 30, 2006.&lt;/ref&gt;મૂળ 'આંતરિક ચારમાંની એક' ઇમારત (1887–91)ની ડિઝાઇન ફ્રેડેરિક લો ઓલ્મસ્ટેડ, ફ્રાંસિસ એ. વોકર, ચાર્લ્સ એલરટોન કૂલીજ, અને લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ પોતાના દ્વારા કરવામાં આવી હતી. 

==== સહશિક્ષણ ====
શાળાની સ્થાપના સહશૈક્ષણિક સંસ્થા તરીકે થઇ હતી. જોકે, જેન સ્ટેફોર્ડે તરત જ એક નીતિ જાહેર કરી હતી, જે સ્ત્રીઓની સંખ્યાને 500 સુધીની મર્યાદિત કરી હતી કેમ કે સ્ત્રીઓની મોટી સંખ્યા તેમાં પ્રવેશ લેતી હતી. તેણી શાળાને &quot;પશ્ચિમની વાસ્સાર&quot; બનવા દેવા ઇચ્છતી ન હતી કેમ કે તેણીને એમ લાગ્યું હતું કે તે તેના પુત્ર માટેની યોગ્ય યાદગીરી બની રહેશે નહી.  સ્નાતકથી નીચેના (અંડરગ્રેજ્યુએટ) પુરુષોઃસ્ત્રીઓનો ગુણોત્તર 3:1નો રહે તે માટે નીતિમાં સુધારો કરવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;[http://www.godeke.org/News/SigmaRho_Chapter.htm ધી સ્ટેનફોર્ડ ડેઇલી, 12 નવેમ્બર, 2004]&lt;/ref&gt; 3:1નો &quot;સ્ટેનફોર્ડનો ગુણોત્તર&quot; 1960ના પ્રારંભ સુધી અસ્તિત્વમાં રહ્યો હતો.  1960 સુધીમાં આ &quot;ગુણોત્તર&quot; અંડરગ્રેજ્યુએટ માટે આશરે 2:1નો રહ્યો હતો, પરંતુ  જાણકારી અને બૌદ્ધિક કુશળતાઓ પૂરી પાડવાના અભ્યાસ સિવાય સ્નાતક ધોરણે વધુ મરોડવામાં આવી હતી. 2005ના અનુસાર પ્રવેશને જાતિઓ વચ્ચે લગભગ સરખા ભાગે વહેંચી નાખવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ પુરુષોએ સ્ત્રીઓને આશરે સ્નાતક ધોરણે આશરે 2:1ના ગુણોત્તરથી પાછળ રાખી દીધી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web|title=The Undergraduate Program: Stanford University|url=http://stanford.edu/about/facts/undergraduate.html|access-date=2010-09-23|archive-date=2010-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527220643/http://www.stanford.edu/about/facts/undergraduate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Graduate Program: Stanford University|url=http://stanford.edu/about/facts/graduate.html|access-date=2010-09-23|archive-date=2010-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100527221101/http://www.stanford.edu/about/facts/graduate.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==== પ્રારંભિક ધિરાણો ====
જ્યારે સેનેટર સ્ટેનફોર્ડનું 1893માં અવસાન થયું ત્યારે યુનિવર્સિટીના અસ્તિત્વની સાતત્યતા જોખમમાં મૂકાઇ હતી.  સેનેટર સ્ટેનફોર્ડની મિલકત સામે 15 મિલીયન અમેરિકન ડોલરનો દાવો કરાયો હતો, જેમાં 1893ની કટોકટીનો સમાવેશ થતો હતો, તેના કારણે ખર્ચાઓને પહોંચી વળવાનું અત્યંત મુશ્કેલ બન્યું હતું.  મોટા ભાગના બોર્ડના ટ્રસ્ટીઓએ જ્યાં સુધી ધિરાણનો ઉકેલ ન મળે ત્યાં સુધી હંગામી ધોરણે બંધ રાખવાની સલાહ આપી હતી.  જોકે, જેન સ્ટેનફોર્ડે યુનિવર્સિટી કાર્યરત રહે તેવો આગ્રહ સેવ્યો હતો.  યુનિવર્સિટી માટે નાણાંકીય પાયમાલીની શક્યતાનો સામનો કરતા તેણીએ યુનિવર્સિટીમાં 1893-1905 દરમિયાન નાણાંકીય, વહીવટ અને વિકાસકીય બાબતોનો હવાલો સંભાળ્યો હતો; એક માતા અને ગૃહિણી તરીકેના તેમના અનુભવને કારણે તેણી સંસ્થાને એક ઘરની જેમ ચલાવી હતી.  તેના પછીના ઘણા વર્ષો સુધી, તેણીએ તેના અંગત સ્રોતોમાંથી વેતનની ચૂકવણી કરી હતી, એટલું જ નહી યુનિવર્સિટીને કાર્યરત રાખવા માટે પોતાના ઝવેરાતને પણ ગીરવે મૂક્યા હતા.  જ્યારે 1895માં દાવાને આખરે પડતો મૂકવામાં આવ્યો ત્યારે યુનિવર્સિટીમાં રજા જાહેર કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;એડિથ આર. મિરીલીસ, ''સ્ટેનફોર્ડ: યુનિવર્સિટીની વાર્તા'' , (1959), પૃષ્ઠથી પૃષ્ઠ 82-91&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;રોક્સાને નિલાન, &quot;જેન લેથ્રોપ સ્ટેનફોર્ડ અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીનું સ્થાનિકીકરણ, 1893-1905&quot;, ''સાન જોસ અભ્યાસો''  1979 5(1): 7-30.&lt;/ref&gt;એડવર્ડ અલ્સવર્થ રોસે અમેરિકન સોશિયોલોજીના સ્થાપક પિતા તરીકેની ખ્યાતિ પ્રાપ્ત કરી હતી; 1900માં જેન સ્ટેનફોર્ડે તેમને ઉદ્દામવાદ અને જાતિવાદ માટે કાઢી મૂક્યા હતા અને શૈક્ષણિક સ્વાતંત્ર્યને નિયંત્રણોમાંથી મુક્ત કર્યું હતું. &lt;ref&gt;જેમ્સ સી. મોહર, &quot;શૈક્ષણિક કટોકટી અને જાહેર મંતવ્ય: સ્ટેનફોર્ડ ખાતેનો રોસ કેસ&quot;, ''પેસિફિક ઐતિહાસિક સમીક્ષા''  1970 39(1): 39-61&lt;/ref&gt;

જેન સ્ટેનફોર્ડના પગલાંને કેટલીકવાર તરંગી હતા. 1897માં તેણીએ ટ્રસ્ટીઓના બોર્ડને આદેશ આપ્યો હતો કે &quot;વિદ્યાર્થીઓને એવુ્ શીખવવામાં આવે કે પૃથ્વી પર જન્મનાર દરેક નવો જીવ બનવાની ક્ષમતા ધરાવે છે અને તેના અહીના જીવનમાં થતા મોટા ભાગના વિકાસ પર આધારિત છે અને જીવનમાં દરેક વસ્તુ શાશ્વત છે&quot;. &lt;ref name=&quot;Starr1&quot;&gt;{{cite book|last=Starr|first=Kevin|title=Americans and the California Dream|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=1973|page=329|chapter=Life Among the Best and Truest: David Starr Jordan and the Founding of Stanford University |isbn=0-19-501644-0}}&lt;/ref&gt; તેણીએ જીવન-ચિત્ર વર્ગમાં સ્ત્રી મોડેલોના ચિત્રો દોરવા સામે મનાઇ ફરમાવી હતી, કેમ્પસમાં વાહન લાવવા પર પ્રતિબંધ મૂક્યો હતો અને દવાખાનાના બાંધકામને મંજૂરી આપી ન હતી કેમ કે લોકોમાં એવી છાપ ન બંધાવી જોઇએ કે સ્ટેનફોર્ડ બિનતંદુરસ્ત છે. 1899 અને 1905ની વચ્ચે તેણીએ સ્ટેનફોર્ડ પરિવારમાં યાદગીરીઓ ઊભી કરવા માટે વિશાળ બાંધકામ યોજના પાછળ 3 મિલીયન ડોલરનો અપવ્યય કર્યો હતો, જ્યારે યુનિવર્સિટીના શિક્ષકો અને સ્વ સહાય કરતા વિદ્યાર્થીઓ ગરીબીમાં જીવતા હતા. &lt;ref name=&quot;Starr1&quot;/&gt;

=== 20મી સદી ===
[[ચિત્ર:StanfordLibrary-1906.jpg|thumb|left|1906માં સાનફ્રાંસિસ્કોના ભૂકંપ બાદ સ્ટેનફોર્ડ ગ્રંથાલયનું શાસન ]]
1906ના સાંન ફ્રાંસિસ્કોના ભૂકંપે ચાર ભાગમાંના મુખ્ય ભાગનો (મેમોરિયલ ચર્ચના મૂળ પુનરાવર્તન સહિત) તેમજ શાળાના પ્રવેશ તરીકે ઓળખાતા દરવાજાનો નાશ કર્યો હતો; જોકે તેની પરનું ઓછું ભવ્ય પુનઃબાંધકામ તરત જ શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 

==== ફૂટબોલ ====
1906થી 1919 સુધી થયેલી અસંખ્ય ઇજાઓના પ્રતિભાવમાં ઇન્ટરકોલેજ વચ્ચેની ફૂટબોલ જોખમમાં મૂકાઇ હતી.  જ્યારે કેટલીક કોલેજોએ સંપૂર્ણ રીતે ફૂટબોલનો ત્યાગ કર્યો હતો, ત્યારે યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા અને સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીઓ જેવી થોડી યુનવર્સિટીઓએ તેના સ્થાને ઇંગ્લીશ રગ્બીને અપનાવી હતી.  1906થી 1914 સુધી બે શાળાઓએ તેમની મુખ્ય રમત તરીકે રગ્બી રમી હતી, પરંતુ તરત જ તેમણે અનુભવ્યું હતું કે જે ફૂટબોલમાં અનિચ્છનીય આચરણો જોયા હતા તે રગ્બીમાં પણ લાવવામાં આવ્યા હતા.  અંતે, જ્યારે ફૂટબોલના નિયમો બદલાઇ ગયા ત્યારે, આ પગલું ફૂટબોલમાં ફરીથી અપનાવવામાં પરિણમ્યુ હતું, જેના કારણે આંતરકોલેજ રમતો પુનઃસજીવન થયું હતું અને વિદ્યાર્થીઓ અને સ્નાતકોને અમેરિકન રમત ફૂટબોલ સાથે ઓળખવા શક્ય બન્યું હતું. &lt;ref&gt;રોબર્ટા જે. પાર્કમ, &quot;ફૂટબોલથી લઇને રગ્બી સુધી - અને પરત, 1906-1919: યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા -સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી '1905ની ફૂટબોલની કટોકટી'&quot;, ''રમત ઇતિહાસની જર્નલ''  1984 11(3): 5-40&lt;/ref&gt;

==== હૂવર સંસ્થા ====
સ્ટેનફોર્ડ ખાતે હૂવર સંસ્થા (પૂરું નામ: યુદ્ધ, ક્રાંતિ અને શાંતિ પરની હુવર સંસ્થા)ની સ્થાપના સ્ટેનફોર્ડના અનેક પ્રથમ સ્નાતકોમાંના એક એવા હર્બર્ટ સી. હૂવર દ્વારા કરવામં આવી હતી.  1928માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સના પ્રમુખની ચુંટણી પહેલા [[પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]] પછી યુરોપમાં તેઓ અમેરિકન રિલીફ એફોર્ટના હવાલામાં હતા.  હૂવરનો સ્પષ્ટ હેતુ જેમ ઘટનાઓ બનતી હતી તેમ સમકાલીન ઇતિહાસના રેકોર્ડઝ એકત્ર કરવાનો હતો.  હૂવરના મદદનીશોએ વારંવાર દસ્તાવેજી અને ભાગ્યેજ પ્રિન્ટેડ સામગ્રીઓ પ્રાપ્ત કરવા માટે ખાસ કરીને નાઝી અથવા કોમ્યુનિસ્ટ શાસન હેઠળના દેશો તરફથી તેમની જિંદગીને જોખમમાં નાખી હતી. તેમની અનેક સફળતાઓમાં રોસા લક્ઝેમબર્ગના પેપરો, ગોએબેલ્સની ડાયરીઓ અને પેરિસમાં રશીયન ગુપ્ત પોલીસના રેકોર્ડનો સમાવેશ થાય છે.  હૂવરના પ્રભાવ હેઠળ સંશોધન સંસ્થાઓની પણ સ્થાપના કરવામા આવી હતી, જોકે ફરતા દળો, હૂવર અને યજમાન યુનિવર્સિટી વચ્ચે અનિવાર્ય સંઘર્ષો થતા હતા.  1960માં ડબ્લ્યુ. ગ્લેન કેમ્પબેલની નિમણૂંક ડિરેક્ટર તરીકે કરવામાં આવી હતી અને ખર્ચમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો, જે હસ્તાંતરણોમાં અને સંબંધિત સંશોધન પ્રોજેક્ટોના ખર્ચના વધારામાં પરિણમી હતી.  1960માં વિદ્યાર્થીઓની અશાંતિ છતાં સંસ્થા સતત સફળતા પ્રાપ્ત કરતી જતી હતી અને સ્ટેનફોર્ડ સાથે ગાઢ સંબંધો વિકસાવ્યા હતા.  ખાસ કરીને, ચાઇનીઝ અને રશીયન એકત્રીકરણોમાં નોંધપાત્ર વધારો થયો હતો.  સંસ્થા ખાસ કરીને 1980થી વોશિંગ્ટોન સાથેના જોડાણમાં વધુને વધુ સંકુચિત વૈચારિક સંસ્થા તરીકે ઉભરી આવી હતી. તે યુનિવર્સિટીના આંતરિક ઘટક તરીકે સતત રહી હતી. &lt;ref&gt;પીટર ડુઇનનાન, &quot;યુદ્ધ, ક્રાંતિ અને શાંતિ અંગેનું હૂવરનુ્ ગ્રંથાલય. ભાગ 1: ઉત્પત્તિ અને વૃદ્ધિ&quot;, ''ગ્રંથાલય ઇતિહાસ''  2001 17(1): 3-19; &quot;યુદ્ધ, ક્રાંતિ અને શાંતિ અંગેનું હુવરનું ગ્રંથાલય. ભાગ 2: કેમબેલ વર્ષો&quot;, ''ગ્રંથાલય ઇતિહાસ''  2001 17(2): 107-118.&lt;/ref&gt;

=== 1945 બાદ ===
==== જીવવિજ્ઞાન ====
જૈવિક વિજ્ઞાનોના સંશોધનમાં શિત યુદ્ધ અને અન્ય ઐતિહાસિક નોંધપાત્ર શિક્ષણની બહારની સ્થિતિઓને કારણે ભાર મૂકવામાં ફેરફાર થયો હોવાથી 1946 થી 1972માં તેનો ઝડપથી વિકાસ થયો હતો.  સ્ટેનફોર્ડ વિજ્ઞાન તે સમયગાળા દરમિયાન અજમાયશી દિશાના ત્રણ તબક્કાઓમાંથી પસાર થયું હતું.  1950ના પ્રારંભમાં, વિભાગ પ્રાચીન સ્વતંત્રતામાં જ અને સ્વ-માર્ગદર્શિત સંશોધન સ્થિતિમાં જ ઝકડાયેલો રહ્યો હતો, જે આંતરિકશિસ્તતા સહયોગ અને વધુ પડતા સરકારી ભંડોળથી દૂર રહ્યું હતું.  1950 અને 1960ના મધ્યની વચ્ચે જૈવિક સંશોધને પોતાનું ધ્યાન ફેરવી પરમાણુ સ્તરે કેન્દ્રિત કર્યું હતું.  ત્યાર બાદ, 1960થી આગળ જતા, સ્ટેનફોર્ડના લક્ષ્યાંકો માનવવાદ તરફ લાગુ પાડી શકાય તેવા સંશોધનો અને તારણો તરીકે ઉભરી આવ્યા હતા.  દરેક તબક્કાઓમાં મોટા સામાજિક મુદ્દાઓ સ્થાન લીધુ હતું જેમ કે શિત યુદ્ધમાં વધારો, સ્પુટનીકનો પ્રારંભ અને તબીબી દુરુપયોગ અંગે જનતાની ચિંતા.&lt;ref&gt;એરિક જે.; વેટ્ટેલ, &quot;સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના જૈવિક વિજ્ઞાનનો પરિવર્તનશીલ સ્વભાવ, 1946-1972&quot;, ''ભૌતિક અને દૈવિક વિજ્ઞાનમાં ઐતિહાસિક અભ્યાસો; 2004 35(1): 95-113'' &lt;/ref&gt;

==== હાઇ ટેક (ઉચ્ચ ટેકનોલોજી) ====
સિલીકોન વેલીના ઉદભવમાં પ્રાદેશિક મજબૂતાઇની શક્તિશાળી સમજણે સાથ આપ્યો હતો.  1890થી યુનિવર્સિટીના અગ્રણીઓએ તેમના મિશનને પશ્ચિમમાં એક સેવા તરીકે જોઇ હતી અને તે અનુસાર શાળાને કંડારી હતી.  તેજ સમયે, પૂર્વીય હિતોને હાથો બનાવીને પશ્ચિમના દેખીતા શોષણે પોતાના પૂરતી સ્વદેશી સ્થાનિક ઉદ્યોગ ઊભા કરવાના તેજીમય પ્રયત્નોને વેગ પૂરો પાડ્યો હતો.  આમ, સિલીકોન વેલીના વિકાસના પ્રથમ પચાસ વર્ષોના ઇતિહાસ સાથે પ્રાદેશિકવાદે સ્ટેનફોર્ડના હિતોને વ્યવસ્થિત કરવામાં સહાય કરી હતી.  20મી સદીના પ્રથમ છ મહિનાઓમાં પશ્ચિમના સ્પષ્ટ પ્રાદેશિક નૈતિક વિચારો એ સિલીકોન વેલીના આગાઉથી તૈયાર થઇ ગયેલા પર્યાવરણના આંતરિક ઘટકો છે, આ એવું આંતરિક ઘટક છે જે તેમના જોખમે નકલકર્તાને અવગણશે. &lt;ref&gt;સ્ટીફન બી આદમ્સ, &quot;સિલીકોન વેલીના ઉદભવમાં સ્ટેનફોર્ડનો પ્રાદેશિકવાદ&quot;, ''એન્ટરપ્રાઇસ એન્ડ સોસાયટી''  2003 4(3): 521-543&lt;/ref&gt;

1940 અને 1950ના ગાળા દરમિયાનમાં એન્જિનીયરીંગના ડીન અને વડા ફ્રેડરિક ટર્મનએ તેમની પોતાની કંપનીઓ શરૂ કરવા માટે શિક્ષકો અને સ્નાતકોને પ્રોત્સાહન આપ્યું હતું.  હ્વુવલેટ પેકાર્ડ, વેરિયન એસોસિયેટ્સ, અને અન્ય હાઇ ટેક કંપનીઓ જ્યાં સુધી [[સિલિકૉન વૅલી|સિલીકોન વેલી]] ન બની અને સ્ટેનફોર્ડ કેમ્પસમાં ન વિકસી ત્યાં સુધી જાળવણી કરવાનો યશ તેમને આપવામાં આવે છે. ટર્મનને ઘણી વખત &quot;સિલીકોન વેલીના પિતા&quot; તરીકે સંબોધવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;સી. સ્ટુવર્ટ ગિલમોર, &quot;સ્ટેનફોર્ડ ખાતે ફ્રેડ ટર્માન: શિસ્ત, યુનિવર્સિટી અને સિલીકોન વેલીની રચના કરતા&quot; (2004); [http://www.netvalley.com/archives/mirrors/terman.html નેટવેલીડોટકોમ બેકગ્રાઉન્ડ]&lt;/ref&gt;

==== ભૌતિકશાસ્ત્ર ====
1962-70માં કેન્બ્રિજ ઇલેક્ટ્રોન એક્સેલેટર લેબોરેટરી (હાર્વર્ડ અને મેસાચ્યુએટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજી દ્વારા વહેંચવામાં આવેલ), સ્ટેનફોર્ડ લિનીયર એક્સેલેટર સેન્ટર અને યુએસ એટોમિક એનર્જી કમિશન વચ્ચે સૂચિત 1970 સ્ટેનફોર્ડ પોસીસ્ટ્રોન ઇલેક્ટ્રોન એસીમેટ્રિક રિંગ (એસપીઇએઆર)ની રચના અંગેની વાટાઘાટોએ સ્થાન લીધું હતું.  તે કદાચ સૌપ્રથમ યુએસ ઇલેક્ટ્રોન પોસીસ્ટ્રોન કોલીડીંગ સ્ટોરેજ રિંગ હશે.  પેરિસે (2001) બે યુનિવર્સિટી લેબોરેટરીઓ વચ્ચે સ્પર્ધા અને સહકાર હોવાનું શોધી કાઢ્યું હતું અને સૂચિત સવલતો અંગેનો ડાયાગ્રામ, સ્થળ પરિબળોની વિગત દર્શાવતા ચાર્ટસ અને 1967 અને 1970 વચ્ચેની વિવિધ પ્રોજેક્ટ દરખાસ્તોના પરિબળો રજૂ કરે છે.  પાંચ વર્ષના ગાળા દરમિયાનામાં યુરોપમાં વિવધ રિંગ્સ ઊભી કરવામાં આવી હતી, જેનો ઉપયોગ પ્રોજેક્ટ માટેના ધિરાણો માટે કરાયો હતો, પરંતુ ઉગ્ર પ્રોજેક્ટ પરિવર્તનો ઝડપથી બાંધવામાં આવેલી શ્રેષ્ઠ ડિઝાઇનમાં પરિણમ્યા હતા અને 1976માં બર્ટોન રિચર અને 1995માં માર્ટિન પર્લ માટે નોબેલ પ્રાઇઝ માટેનો માર્ગ મોકળો કર્યો હતો. &lt;ref&gt;એલિઝાબેથ પેરિસ, &quot;રિંગનો રાજા: સૌપ્રથમ યુ.એસ. ઇલેક્ટ્રોન પોઝીસ્ટ્રોન કોલીડેર ઊભી કરવાની લડત&quot;, ''ભૌતિક અને જૈવિક વિજ્ઞાનમાં ઐતિહાસિક અભ્યાસો'' 2001 31(2): 355-380&lt;/ref&gt;1955-85 દરમિયાનમાં સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ખાતેના સોલિડ સ્ટેટ ટેકનોલોજી સંશોધન અને વિકાસે ઔદ્યોગિક શોધના ત્રણ મોઝાઓનું અનુકરણ કર્યું હતું, જે ખાનગી સહકાર દ્વારા શક્ય બનાવાયું હતું, જેમાં મુખ્યત્વે બેલ ટેલિફોન લેબોરેટરીઝ, શોકલી સેમિકન્ડક્ટર, ફેઇરચાઇલ્ડ સેમિકન્ડક્ટર અને ઝેરોક્સ પીએઆરસીનો સમાવેશ થાય છે. 1969માં સ્ટેનફોર્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટે [[ઇન્ટરનેટ]]ના પૂરોગામી એર્પાનેટને સમાવતા ચાર મૂળ નોડ્ઝમાંથી એકનું સંચાલન કર્યું હતું. &lt;ref&gt;ક્રિસ્ટોફે લેક્યુયેર, &quot;શુ યુનિવર્સિટી ખરેખર ઉદ્યોગની ઋણી છે? સ્ટેનફોર્ડ ખાતે નક્કર સ્થિતિનો કિસ્સો&quot;, ''મિનર્વા: વિજ્ઞાન, શિક્ષણ અને નીતિની સમીક્ષા''  2005 43(1): 51-71&lt;/ref&gt;

== કેમ્પસ ==
[[ચિત્ર:Stanford Campus Aerial Photo.JPG|300px|thumb|right|સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી કેમ્પસની આકાશમાંથી લીધેલી તસવીરો ]]
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી સાન ફ્રાંસિસ્કો દ્વીપકલ્પના {{convert|8180|acre|ha|sing=on}}&lt;ref name=&quot;stanford_tours&quot;&gt;{{cite web |url=http://admission.stanford.edu/place/tours.html |title=Virtual Tours : Stanford University |access-date= 2009-02-23}}&lt;/ref&gt;કેમ્પસ પર આવેલી છે, જે સાન્ટા ક્લેરા વેલી ([[સિલિકૉન વૅલી|સિલીકોન વેલી]])ના ઉત્તરપશ્ચિમ ભાગમાં, સાન ફ્રાંસિસ્કોના આશરે{{convert|37|mi|km|0|sp=us}} દક્ષિણપૂર્વમાં અને સાન જોસના આશરે{{convert|20|mi|km}} ઉત્તરપશ્ચિમ ભાગમાં છે.  મુખ્ય કેમ્પસ પાલો અલ્ટોના શહેરની નજીક આવેલું છે, જે અલ કેમિનો રિયલ, સ્ટેનફોર્ડ એવેન્યુ, જુનિપેરો સેરા બૌલેવાર્ડ અને સેન્ડ હીલ રોડથી ઘેરાયેલું છે. યુનિવર્સિટી મોન્ટેરે ખાડીમાં આવેલા પેસિફિક ઉપવન, કેલિફોર્નિયામાં આવેલા હોપકીન્સ મરિન સ્ટેશનનું પણ સંચાલન કરે છે.

સ્ટેનફોર્ડ જેની માલિકી {{convert|8183|acre|ha|0}} ધરાવે છે, જે તેને પાસેના વિસ્તાર તરીકે વિશ્વમાં બીજા ક્રમની સૌથી મોટી યુનિવર્સિટી બનાવે છે. {{Citation needed|date=July 2010 }} મોસ્કો સ્ટેટ યુનિવર્સિટી ઊભી રીતે બાંધવામાં આવી છે અને વિશાળ સપાટી (ફ્લોર) વિસ્તાર ધરાવે છે, પરંતુ જમીનનો નાનો ટુકડો રોકે છે.  રોમ, જ્યોર્જીયા નજીક આવેલી બેરી કોલેજ, નજીક નજીક જમીન રોકે {{convert|28000|acre|ha}} છે અને  પાઉલ સ્મિથસ કોલેજ ન્યુ યોર્કના ઉત્તરીય ભાગના એડીરોનડેક પર્વતોમાં જમીન રોકે {{convert|14200|acre|ha}} છે, પરંતુ તે યુનિવર્સિટી નથી.  ડ્યૂક યુનિવર્સિટી જમીન રોકે છે {{convert|8709|acre|ha|0}}, પરંતુ તે નજીક નજીક નથી. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Quick Facts about Duke|work=Duke News &amp; Communications|publisher=[[Duke University]]|url=http://www.dukenews.duke.edu/resources/quickfacts.html#buildings|access-date=2010-09-23|archive-date=2011-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110304214630/http://www.dukenews.duke.edu/resources/quickfacts.html#buildings|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ એર ફોર્સ એકેડમી તેની પાસે રહેલી નિકાલની જમીનમાં નજીક નજીક જમીન રોકે {{convert|18000|acre|ha}} છે, પરંતુ તે યનુવર્સિટી નથી.  વિશાળ જમીન મળેલી ડાર્ટમાઉથ કોલેજ, વધુની &lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.dartmouth.edu/~doc/secondcollegegrant/ | title = Second College Grant | publisher = [[Dartmouth Outing Club]] | access-date =  2007-10-30 }}&lt;/ref&gt; માલિકી ધરાવે છે {{convert|50000|acre|ha}}, પરંતુ ફક્ત {{convert|269|acre|ha|0}} તે કેમ્પસના ભાગ છે. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Dartmouth College: College Life|work=America's Best Colleges 2008|publisher=[[U.S. News &amp; World Report]]|year=2007|url=http://www.usnews.com/usnews/edu/college/directory/brief/drlife_2573_brief.php}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.dartmouth.edu/home/about/facts.html | title = About Dartmouth: Facts | publisher = Dartmouth College | access-date =  2007-10-30 }}&lt;/ref&gt; [[Sewanee: The University of the South]] તેની &quot;હદ&quot;માં રોકે {{convert|13000|acres|0|abbr=on}} છે; જોકે, આમાંની મોટા ભાગના વપરાયા વિનાના જંગલ છે. જ્યારે કેમ્પસનું સૌપ્રથમ વખત આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું ત્યારે 1886ના ઉનાળામાં, સ્ટેનફોર્ડે મેસ્સાચ્યુએટ્સ ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ ટેકનોલોજીના પ્રમુખ ફ્રાંસિસ અમાસા વોકરને અને બોસ્ટનના વિખ્યાત લેન્ડસ્કેપ સ્થપતિ ફ્રેડેરિક લો ઓમસ્ટેડ વેસ્ટવર્ડને સલાહ માટે બોલાવ્યા હતા.  ઓમસ્ટેડે કેમ્પસ અને તેની ઇમારતોના સર્વસામાન્ય વિચારને ઘડી કાઢ્યો હતો, જેમાં વધુ વ્યવહારુ સપાટ જમીનની તરફેમમાં ટેકરાવાળી જમીનનો વિરોધ કર્યો હતો.  ત્યાર બાદ ચાર્લ્સ એલ્લેર્ટોન કૂલીડે રિચાર્ડસનીયન રોમનેસ્કમાં તેમના સ્વ ગુરુ હેનરી હોબસન રિચાર્ડસન અનુસાર આ વિચારને વિકસાવ્યો હતો, જેમાં સમચોરસ આકારના પત્થરોની ઇમારતોને અર્ધવર્તુળાકાર કમાનના આર્કેડ દ્વારા જોડવામાં આવ્યો હતો.  મૂળ કેમ્પસની સ્પેનિશ વસાહત શૈલીમાં રચના કરવામાં આવી હતી, જે કેલિફોર્નિયાના વિખ્યાત મિશન રિવાઇવલ જેવી સમાન હતી. કેલિફોર્નિયામાં લાલ ટાઇલ્સવાળા છાપરાઓ અને મજબૂત સેન્ડસ્ટોન કડીયાકામગીરી દેખાવમાં સ્પષ્ટ તફાવત પાડે છે અને તેજસ્વી વાદળી આકાશની આ પ્રદેશને એક ભેટ છે અને ત્યાર બાદ બંધાયેલી મોટાભાગની ઇમારતોએ આ પ્રકારેનું બાહ્ય આવરણ જાળવી રાખ્યું છે. 

પ્રથમ બંધાયેલા બાધકામના મોટા ભાગનો 1906માં આવેલા સાંન ફ્રાંસિસ્કો ભૂકંપ દ્વારા નાશ કરાયો હતો, પરંતુ યનુવર્સિટીના મિનારાઓ ઊભા રહ્યા હતા, જે જૂની ઢબે બંધાયેલું બાધકામ હતું (જે વપરાશમાં ન હતું અને 1989માં આવેલા લોમા પ્રિયેટા ભૂકંપ સુધી ઊભુ હતું.), &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://quake06.stanford.edu/centennial/tour/stop2.html |title=સ્ટેનફોર્ડની શતાબ્દી યાત્રા |access-date=2010-09-23 |archive-date=2024-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240604212600/http://quake06.stanford.edu/centennial/tour/stop2.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને એન્સિમા હોલ (હર્બર્ટ હૂવર, જોહ્ન સ્ટેઇનબેક, અને એન્થોની કેનેડીનું તેમના સ્ટેનફોર્ડના કાળ દરમિયાનના નિવાસસ્થાનો) ઊભા હતા.  1989ના ભૂકંપ બાદ વધુ નુકસાનનો ફટકો લાગત,ા યુનિવર્સિટીએ નવીન, તૈયાર વપરાશલાયક બનાવવા માટે જૂની ઇમારતોને અસલ સ્થિતિમાં લાવવા અને નવીની કરણ કરવા માટે અબજો ડોલરની મૂડીની સુધારા યોજનાનો અમલ કર્યો હતો. 

સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ખરેખર બિનસંગઠિત સાન્ટા ક્લેરા કાઉન્ટીમાં તેની માલિકીનું વસતી માન્ય સ્થળ ધરાવે છે, જો કે યુનિવર્સિટીની કેટલીક જમીન (સ્ટેનફોર્ડ શોપીંગ સેન્ટર અને સ્ટેનફોર્ડ રિસર્ચ પાર્ક સહિત) પાલો અલ્ટો શહેરની હદમાં છે.  કેમ્પસમાં મેનલો પાર્ક (સ્ટેનફોર્ડ હીલ્સ પાડોશપણું)ની શહેરી હદમાં રહેલી કેટલીક જમીનનો અને અડીને આવેલ બિનસંગઠિત સામ માટેઓ કાઉન્ટીનો (સ્લેક નેશનલ એક્સેલેટર લેબોરેટરી અને જાસ્પર રિજ બાયોલોજિકલ પ્રિઝર્વ સહિત) પણ સમાવેશ થાય છે.  સ્ટેનફોર્ડ મોટા ભાગની જમીનની પાલો અલ્ટો શહેર સાથે વહેંચણી કરે છે, જેમાં તેની શાળા જિલ્લા અને અગ્નિશામક વિભાગનો સમાવેશ થાય છે, જોકે, પોલીસ દળો અલગ છે.  યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ પોસ્ટલ સર્વિસીઝે સ્ટેનફોર્ડને બે ઝીપ કોડ્ઝ આપ્યા છે: કેમ્પસ પત્ર માટે અને પી.ઓ. બોક્સ પત્ર માટે 94309. તે વિસ્તાર કોડ 650ની હદમાં આવે છે અને કેમ્પસ ફોન નંબરો 721, 723, 724, 725, 736, 497, અથવા 498થી શરૂ થાય છે.


ભૌતિકશાસ્ર્તી વેર્નર હેઇસેનબર્ગને પૂછવામાં આવ્યું હતું કે શું તેઓ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ક્યાં આવેલી છે તે જાણે છે.  &quot;હું માનું છું કે તે સાન ફ્રાંસિસ્કોથી બહુ દૂર નહી તેવા યુનાઇટેડ સ્ટેટસના પશ્ચિમ કિનારે છે. તેની નજીક અન્ય પણ એક શાળા આવેલી છે અને તેઓ બન્ને એકબીજાની સીમાની ચોરી કરે છે&quot;, એવો તેમણે સ્ટેનફોર્ડની યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, બર્કલે સાથેની દુશ્મનાવટનો ઉલ્લેખ કરતા ઉત્તર આપ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;Heisenberg axe&quot;&gt;{{cite book|chapter=The Life and work of [[Felix Bloch]]|title=Guide to the Felix Bloch Papers, 1931-1987|publisher=Stanford University Archives|location=[[Stanford, California]]|url=http://content.cdlib.org/view?docId=tf2n39n5nt&amp;doc.view=entire_text|quote=For the next few months, Bloch stayed mostly at his home in Zurich, but he also traveled to France, Holland, and Denmark. During his summer visit to Copenhagen to see Niels Bohr, he received his first offer from the chairman of the Stanford University physics department, David Locke Webster. Originally, Bloch later confessed, he knew nothing about Stanford so he mentioned the offer to Bohr and Heisenberg and asked for their advice. Heisenberg knew only that Stanford was in California and that the students from Stanford and another school nearby stole each other's axes. Bohr's opinion was definitive: Stanford was a good school; he should go.|access-date=2010-09-23|archive-date=2021-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210223025223/http://content.cdlib.org/view?docId=tf2n39n5nt&amp;doc.view=entire_text|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Rivalry History&quot;&gt;{{cite news |first=Rick |last=DelVecchio |title=Stanford pranks pique Cal |curly=y |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/chronicle/archive/2005/11/18/BAGS4FQHIS1.DTL |work=San Francisco Chronicle |page=B-1 |date=November 18, 2005 |access-date=17 November 2008 |quote=The Cal-Stanford football rivalry, which began in 1892, has produced some memorable mischievous student tricks. Stealing the Axe for Stanford from an armored car (1930) and from a display case (1953). Stenciling bear prints on the side of Stanford's Hoover Tower (1960). Retaking the Axe for Stanford by ruse (1973). Printing a fake issue of the Daily Cal claiming that Stanford won the 1982 game that ended with &quot;The Play.&quot; |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206060127/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2005%2F11%2F18%2FBAGS4FQHIS1.DTL |archive-date=6 ડિસેમ્બર 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== સીમાચિન્હો ===
{{wide image|stanfordquad.jpg|2000px|&lt;center&gt;''Orthographic panorama of the Main Quad, located in the heart of the Stanford University campus.''&lt;/center&gt;}}
કેમ્પસના સમકાલીન સીમાચિન્હોમાં મુખ્ય સ્તંભ અને મેમોરિયલ ચર્ચ,  કેન્ટોર સેન્ટર ફોર વિઝ્યુઅલ આર્ટસ અને  આર્ટ ગેલેરી, સ્ટેનફોર્ડ મૌસોલિયમ અને એન્જલ ઓફ ગ્રિફ, હૂવર ટાવર, રોડીન સ્થાપત્ય બગીચો, પપુઆ ન્યુ જિનીવા સ્કલ્પચર ગાર્ડન,  એરિજોના કેક્ટસ ગાર્ડન, સ્ટેનફોર્ડ યુનુવર્સિટી આર્બોરેટમ, ગ્રીન લાયબ્રેરી અને ડીશનો સમાવેશ થાય છે. ફ્રેંક લોયડ વ્રેઇટનું 1937નું હાન્ના-હનીકોમ્બ હાઉસ અને 1919નું લૌ હેનરી અને હર્બર્ટ હૂવર હાઉસ બન્ને નેશનલ હિસ્ટોરિક રજિસ્ટર પર નોંધાયેલ છે.
&lt;gallery&gt;
File:Stanford University Quad Memorial Church.JPG|સ્ટેનફોર્ડ મેમોરિયલ ચર્ચ 
File:Lou Henry Hoover House from NW.jpg|લૌ હેનરી અને હર્બર્ટ હૂવર હાઉસ 
File:Stanford University Hoover Tower.JPG|હૂવર ટાવર 
File:The Dish, Stanford University.jpg|ધી ડીશ 
&lt;/gallery&gt;

=== શિક્ષકોના મકાન ===
સ્ટેનફોર્ડના શિક્ષક સભ્ય હોવા તરીકેના અનેક ફાયદાઓમાંનો એક ફાયદો &quot;ફેકલ્ટી ઘેટ્ટો&quot; (શિક્ષકોનો વસવાટ) છે, જ્યાં શિક્ષક સભ્યો કેમ્પસમાં પગપાળા ચાલી શકાય અથવા બાઇક પર જઇ શકાય તેવા સ્થળે રહી શકે છે.  ફેકલ્ટી ઘેટ્ટો સ્ટેનફોર્ડની જ સમગ્ર માલિકીની જમીનમાંથી રચાયેલ હોય છે.  કોન્ડોમિનીયમ (કોઈ મંડળે ખરીદેલાં કે ભાડે રાખેલાં મકાનો, ફ્લૅટો ઇ.નું જૂથ)ની જેમ જ, ઘરની ખરીદી કે વેચાણ કરી શકાય છે, પરંતુ તેની હેઠળની જમીન 99 વર્ષના ભાડા પટ્ટે હોય છે.  &quot;ઘેટ્ટો&quot;માં રહેલા મકાનોનું મૂલ્ય વધે અને ઘટે છે, પરંતુ [[સિલિકૉન વૅલી|સિલીકોન વેલી]]ના મૂલ્યની જેમ ઝડપથી નહી.  આમ છતાં, સંપત્તિની માલિકી ધરાવવી એ ખર્ચાળ વિસ્તાર બનીને રહી ગયો છે અને કેમ્પસ પર એક જ પરિવારની સરેરાશ કિંમત ખરેખર પાલો અલ્ટો કરતા ઊંચી છે.  સ્ટેનફોર્ડ પોતે સિલીકોન વેલી જમીનમાલિકોના મૂડી લાભનો ફાયદો ઉઠાવે છે, જોકે તેની સ્થાપનાની શરતો અનુસાર યુનિવર્સિટી જમીનનું વેચાણ કરી શકે નહી. 

=== મુખ્ય કેમ્પસ સિવાયની ===
મુખ્ય કેમ્પસથી દૂર સહાયને આધારે રચાયેલ, જાસ્પર રિજ બાયોલોજિકલ પ્રિઝર્વ એ કુદરતની અનામત છે જેની માલિકી યુનિવર્સિટીની છે અને તેનો ઉપયોગ સંશોધન માટે જંગલી જીવનના જીવવિજ્ઞાનિકો દ્વારા થાય છે.  હૂપકીન્સ મરિન સ્ટેશન, જે પેસિફિક ગ્રોવ, કેલિફોર્નિયામાં આવેલું છે, તે સમુદ્રી જીવવિજ્ઞાન સંશોધન કેન્દ્ર છે, જેની માલિકી 1892થી યુનિવર્સિટીની છે.  યુનિવર્સિટી તેનો પોતાનો ગોલ્ફ કોર્સ અને સીઝનલ તળાવ (તળાવ લાગુનીટા, ખરેખર સિંચાઇ સંગ્રહસ્થાન છે) ધરાવે છે, બન્ને ભયંકર કેલિફોર્નિયા ટાઇગર સેલેમેન્ડરનું ઘર છે. તળાવ લાગુનીટા ઘણી વખત સૂકાઇ જાય છે, પરંતુ તેને કૃત્રિમ રીતે ભરવાનો યુનિવર્સિટીનો કોઇ ઇરાદો નથી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://daily.stanford.edu/article/2005/4/4/noPlansToFillLakeLagunita |title=No plans to fill Lake Lagunita |access-date=12 January 2009 |date=4 April 2005 |author=Bea Sanford |publisher=[[The Stanford Daily]] }}{{Dead link|date=જાન્યુઆરી 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
{{wide image|Lake Lagunita, Stanford University.jpg|800px|&lt;center&gt;''Lake Lagunita in early spring; the Dish is visible in the foothills behind the lake.''&lt;/center&gt;}}

=== સ્ટેનફોર્ડ ખાતેની ટકાઉ મિલકત ===
સ્ટેનફોર્ડ માર્ગારાઇટ નામની વિના મૂલ્યે શટલ બસની સેવા ઓફર કરે છે અને તેના કર્મચારીઓને કારપૂલીંગ (કારમાં સાથે આવવા માટે) નાણાંકીય વળતરો પણ આપે છે.   યુનિવર્સિટી આ ઉપરાંત વિવિધ મિલકત સંબધી સહાયો પણ કરે છે.  અધ્યાપક ગિલ માસ્ટર્સના ડિઝાઇન નિરીક્ષણ હેઠળ {{convert|21000|sqft|m2}} ગ્રીન ડોર્ન હાલમાં વિચારણા હેઠળ છે, જેઓ ચાળીસ અને પચાસ વિદ્યાર્થીઓને સમાવી શકાય તેવી રચના કરશે, જેમાં શૂન્ય કાર્બન પ્રદૂષણ હશે અને હાલમાં જે પ્રકાશ આ ઇમારત પેદા કરે છે તેના કરતા વધુ પેદા કરશે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/group/greendorm/greendorm/goals/performance.html |title=Measurable Environmental Performance |access-date=2009-01-01 |publisher=Lotus Living Laboratory |archive-date=2008-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081017134929/http://www.stanford.edu/group/greendorm/greendorm/goals/performance.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; નવુ્ પર્યાવરણ મુક્ત પર્યાવરણ અને ઉર્જા ઇમારતનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું છે.  વુડ્ઝ ઇન્સ્ટિટ્યુટ પણ યુનિવર્સિટીની પર્યાવરણીય પગલાને &quot;અનેક શિસ્તવાળું પર્યાવરણીય સંશોધન, શિક્ષણ અને પ્રસરતું કેન્દ્ર&quot; તરીકે ટેકો આપે છે. &lt;ref&gt;{{cite web| title =Working for a Sustainable Future| publisher =Stanford University| url =https://thestanfordchallenge.stanford.edu/get/file/g2sdoc/env_l2CaseStatement.pdf| access-date =2010-09-23| archive-date =2010-07-05| archive-url =https://web.archive.org/web/20100705073806/https://thestanfordchallenge.stanford.edu/get/file/g2sdoc/env_l2CaseStatement.pdf| url-status =dead}}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડ એડવાન્સમેન્ટ ઓફ સસ્ટેઇનેબીલિટી ઇન હાયર એજ્યુકેશનની સભ્ય છે. &lt;ref&gt;{{cite web|author=Artifical Turfgrass on Campus |url=http://www.aashe.org/membership/members.php |title=Member Universities, System Offices, NGOs, Businesses, Government Agencies, and K-12 Institutions &amp;#124; Association for the Advancement of Sustainability in Higher Education |publisher=AASHE |date= |access-date= 2010-07-09}}&lt;/ref&gt; એસ્પીયન ઇન્સ્ટિટ્યુટે સ્ટેનફોર્ડ ગ્રેજ્યુએટ સ્કુલ ઓફ બિઝનેસને વિશ્વભરમાં આવેલી 590 શાળાઓમાંથી ભવિષ્યના ઉદ્યોગ અગ્રણીઓને તાલીમ આપવામાં સામાજિક અને પર્યાવરણીય મુદ્દાઓની પહેલ કરવા માટે પ્રથમ ક્રમના એમબીએ કાર્યક્રમ તરીકેનો દરજ્જો આપ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.beyondgreypinstripes.org/rankings/index.cfm |title=Beyond Grey Pinstripes 2007-2008 Rankings |publisher=Aspen Institute |access-date=2008-08-26 |archive-date=2012-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517012116/http://www.beyondgreypinstripes.org/rankings/index.cfm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2009માં, સસ્ટેઇનેબલ એન્ડોવમેન્ટસ ઇન્સ્ટિટ્યુટે તેના વાર્ષિક કોલેજ સસ્ટેનેબીલીટી રિપોર્ડ કાર્ડમાં સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીને A ગ્રેડ આપ્યો છે, જે તેને યુ.એસ. અને કેનેડામાંથી સમીક્ષા કરેલ 300 કોલેજોમાંથી ટોચની 15માંની એક બનાવે છે. (હવામાન, ઉર્જા અને વાહનવ્યવહાર તેના નબળા મુદ્દાઓ હતા.) &lt;ref name=&quot;greenreportcard.org&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.greenreportcard.org/report-card-2009/schools/stanford-university |title=Stanford University - Green Report Card 2009 |publisher=Greenreportcard.org |date=2007-06-30 |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620230340/http://greenreportcard.org/report-card-2009/schools/stanford-university |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.endowmentinstitute.org/ |title=College Sustainability Report Card 2008 |access-date= 2008-11-27 |publisher=Sustainable Endowments Institute |access-date= 2008-07-20}}&lt;/ref&gt;

== વહીવટ અને સંગઠન ==
ખાનગી રીતે નિમાયેલા 35 સભ્યોના બોર્ડ ઓફ ટ્રસ્ટીની માલિકી અને સંભાળ હેઠળની સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી કર મુક્ત કંપની ટ્રસ્ટ છે. &lt;ref name=&quot;FG facts&quot;/&gt; ટ્રસ્ટીઓ પાંચ વર્ષનો કાર્યકાળ ધરાવે છે (બે સતત કાળથી વધુ નહી) અને વર્ષમાં પાંચ વખત મળે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4807.htm |title=Stanford Bulletin - Board of Trustees |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date=2008-11-27 |archive-date=2008-12-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081206013243/http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4807.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડના ટ્રસ્ટીઓ આ ઉપરાંત સ્ટેનફોર્ડ રિસર્ચ પાર્ક,  સ્ટેનફોર્ડ શોપીંગ સેન્ટર, કેન્ટોર સેન્ટર ફોર વિઝ્યુઅલ આર્ટસ, સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી મેડિકલ સેન્ટર, અને ઘણા સંલગ્ન તબીબી સવલતો (લ્યુસાઇલ પેકાર્ડ ચિલ્ડ્રન્સ હોસ્પિટલ સહિત) પર દેખરેખ રાખે છે. &lt;ref name=&quot;FG facts&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/about/facts/finances.html |title=Stanford University Facts - Finances and Governance |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2008-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081115042016/http://www.stanford.edu/about/facts/finances.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

બોર્ડ યુનિવર્સિટીના ચિફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર તરીકે ફરજ બજાવવા માટે પ્રમુખની નિમણૂંક કરે છે અને અધ્યાપકોની ફરજો અને અભ્યાસનો અભ્યાસક્રમ નકી કરે છે, તેમ જ નાણાંકીય અને કારોબારની બાબતોનું સંચાલન કરે છે અને નવ ઉપ પ્રમુખોની નિમણૂંક કરે છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4808.htm |title=Stanford Bulletin - The President |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt; જોહ્ન એલ. હેનેસ્સીની નિમણૂંક ઓક્ટોબર 2000માં યુનિવર્સિટીના 10મા પ્રમુખ તરીકે કરવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/president/biography/ |title=Office of the President - Biography |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2004-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040416051039/http://www.stanford.edu/dept/president/biography/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; કોલેજનો વડો શૈક્ષણિક અને અંદાજપત્રીય અધિકારી હોય છે, જેને દરેક સાતેય શાળાઓના ડીને અહેવાલ આપવાનો હોય છે. &lt;ref name=&quot;Provost&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4810.htm |title=Stanford Bulletin - The Provost |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt; જોહ્નન એચેમેન્ડીનું નામ સપ્ટેમ્બર 2000માં 12મા કોલેજ વડા તરીકે આપવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/provost/biography/ |title=Office of the Provost - Biography |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2010-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100703052212/http://www.stanford.edu/dept/provost/biography/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

યુનિવર્સિટી સાત શાળાઓમાં સંગઠિત થયેલી છે: સ્કુલ ઓફ હ્યુમેનિટીઝ એન્ડ સાયંસીઝ, સ્કુલ ઓફ એન્જિનીયરીંગ, સ્કુલ ઓફ અર્થ સાયંસીઝ, સ્કુલ ઓફ એજ્યુકેશન, ગ્રેજ્યુએટ સ્કુલ ઓફ બિઝનેસ, સ્ટેનફોડર્ડ લો સ્કુલ અને સ્ટેનફોડર્ડ યુનિવર્સિટી સ્કુલ ઓફ મેડીસિન. &lt;ref name=&quot;Provost&quot;/&gt; શિક્ષકોની શક્તિ અને સત્તા એકેડેમિક કાઉન્સીલમાં સમાયેલી છે, જે કાર્યકાળ અને કાર્યકાળ વિનાના શિક્ષકો, સંશોધન શિક્ષકો, કેટલાક નીતિ કેન્દ્રો અને સંસ્થાઓમાં વરિષ્ઠ વિદ્યાર્થીઓ, યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ અને અન્ય કેટલાક શૈક્ષણિક વહીવટકર્તાઓથી બનેલી છે, પરંતુ મોટા ભાગની બાબતો ફેકલ્ટી સેનેટ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવે છે, જે શિક્ષકોના 55 ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધિઓની બનેલી છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4811.htm |title=Stanford Bulletin - The Academic Council |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt;

2006માં, પ્રમુખ હેનેસ્સીએ સ્ટેનફોર્ડ ચેલેન્જ, 4.3 અબજ ડોલરનું ભંડોળ ઊભુ કરવાની ઝુંબેશનો પ્રારંભ કર્યો હતો, જે મુખ્ય ત્રણ બાબતો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતી હતી: અનેકશિસ્ત સંશોધન પ્રયત્નો, શિક્ષણ સુધારવાના પ્રયત્નો અને મહત્વનો ટેકો. &lt;ref name=&quot;StanfordChallenge&quot;&gt;{{cite web |url=http://news-service.stanford.edu/pr/2006/pr-challenge-101106.html |title=The Stanford Challenge: University sets out to address global problems, educate leaders, foster excellence |publisher=Stanford |year=2006 |access-date=2008-11-18 |archive-date=2009-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090129202726/http://news-service.stanford.edu/pr/2006/pr-challenge-101106.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડે ખાનગી દાન પેટે 69,350 દાતાઓ પાસેથી 2006-07માં 832.2 મિલીયન ડોલર ઊભા કતર્યા હતા, જે યુ.એસની દરેક યુનિવર્સિટીઓની તુલનામાં સૌથી વધુ રકમ હતી. &lt;ref name=&quot;FG facts&quot;/&gt; એસોસિયેટેડ સ્ટુડન્ટસ ઓફ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી (એએસએસયુ) સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી માટેની વિદ્યાર્થી સરકાર છે અને નોંધાયેલા તમામ વિદ્યાર્થીઓ તેના સભ્યો છે. &lt;ref name=&quot;ASSU&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4813.htm |title=Stanford Bulletin - Associated Students of Stanford University |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt; તે ચુંટાયેલ સભ્યપદ છે, જેમાં પૂર્વસ્નાતક વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ચુંટાયેલ પૂર્વસ્નાતક સેનેટ અને પ્રમુખ અને ઉપપ્રમુખ કે જે સમગ્ર વિદ્યાર્થી સંસ્થા દ્વારા ટિકીટ તરીકે ચુંટાયેલા છે તેમનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;ASSU&quot;/&gt;

== શિક્ષકો ==
[[ચિત્ર:Stanford University Walkway Panorama.jpg|thumb|left|ક્વાડ નજીક વોકવે]]
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી વિશાળ, ઉચ્ચ નિવાસી સંશોધન યુનિવર્સિટી છે જેમાં મોટા ભાગનો પ્રવેશ સ્નાતકો અને વ્યાવસાયિક વિદ્યાર્થીઓનો છે. &lt;ref name=&quot;Carnegie&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.carnegiefoundation.org/classifications/sub.asp?key=748&amp;subkey=16815&amp;start=782 |title=Carnegie Classifications - Stanford University |publisher=Carnegie Foundation for the Advancement of Teaching |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt; પૂર્ણકાલીન ચાર વર્ષના પૂર્વસ્નાતક કાર્યક્રમને &quot;સૌથી વધુ પસંદગીયુક્ત&quot; એમ વર્ગીકૃત્ત કરવામાં આવે છે અને ઉચ્ચ સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓની હાજરી સાથે કલા અને વિજ્ઞાન પર ભાર મૂકવામાં આવે છે. &lt;ref name=&quot;Carnegie&quot;/&gt; સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીને વેસ્ટર્ન એસોસિયેશન ઓફ સ્કુલ્સ એન્ડ કોલેજીસ દ્વાર માન્યતા આપવામાં આવી છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4068.htm |title=Stanford Bulletin – Accreditation |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt; પૂર્ણકાલીન પૂર્વસ્નાતકોના ટ્યુશન 2008-2009 માટે 36,030 ડોલરના હતા. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;&gt;{{cite web|url=http://ucomm.stanford.edu/cds/ |title=Common Data Set |year=2008 |publisher=Stanford University |access-date= 2008-11-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4837.htm |title=Stanford Bulletin - Tuition |publisher=Stanford University Registrar's Office |access-date=2008-11-27 |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312041742/http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin/4837.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== સંશોધન કેન્દ્રો અને સંસ્થાઓ ===
[[ચિત્ર:Hoover Tower from Main Quad.JPG|thumb|મુખ્ય ક્વાડ તરફથી હૂવર ટાવરનું અવલોકન.]]
અન્ય સ્ટેનફોર્ડ સંલગ્ન સંસ્થાઓમાં સ્લેક (એસએલએસી) નેશનલ એક્લીલેટર લેબોરેટરી (મૂળ સ્ટેનફોર્ડ લિનીયર એક્સેલેટર સેન્ટર) અને સ્ટેનફોર્ડ રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યુટ, જે હવે સ્વતંત્ર સંસ્થા છે જે સ્ટેનફોર્ડ હ્યુમિનીટીઝ સેન્ટર ઉપરાંત યુનિવર્સિટી ખાતે પોતાનું મૂળ ધરાવે છે તેનો સમાવેશ થાય છે. 

સ્ટેનફોર્ડ મોટી જાહેર નીતિ વૈચારિક સંસ્થા હૂવર [https://gminfotech.org/web-development-course-in-surat.php ઇન્સ્ટિટ્યુશન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221007052509/https://gminfotech.org/web-development-course-in-surat.php |date=2022-10-07 }} ઓન વોર, રિવોલ્યુશન એન્ડ પીસને પણ સમાવે છે જે વિશ્વભરમાંથી મૂલાકાત લેતા વિદ્વાનોને {{Dubious|date=September 2009}} આકર્ષે છે, અને ફ્રીમેન સ્પોગલી [https://gminfotech.org/ ઇન્સ્ટિટ્યુટ]{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ફોર ઇન્ટરનેશનલ સ્ટડીઝ, જે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોના વધુ ચોક્કસ પર સમર્પિત છે તેનો પણ સમાવેશ કરે છે.  તેના કોઇ પણ ગ્રંથાલયમાં નકલ સ્થિત કરવા અસમર્થતાને કારણે તેના ''પ્રાવદા''  (તારીખ 5 માર્ચ, 1917)ના પ્રથમ ઇસ્યુની મૂળ આવૃત્તિ માટે હૂવર ઇન્સ્ટિટ્યુશનને કહેવાની સોવિયેત સંઘને ફરજ પાડવામાં આવી હતી. &lt;ref&gt;{{cite news
 | author = Cynthia Gorney
 | coauthors =
 | title = Gorbachev's Scholarly Stopover; Stanford's Hoover Think Tank &amp; The Makings of Soviet History
 | work = The Washington Post
 | page = C1
 | date = 1990-05-26
 }}&lt;/ref&gt;

સ્ટેનફોર્ડની મેન્ડ્રીયન ચાઇનીઝમાં સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓને તાલીમ આપવાની જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે ઉગ્ર ભાષા તાલીમ સંસ્થા એવા સ્ટેનફોર્ડ સેન્ટરની મૂળ સ્થાપના નેશનલ તાઇવાન યુનિવર્સિટી (એનટીયુ) ખાતે કરવામાં આવી હતી.  પાછળથી અન્ય પ્રતિષ્ઠિત યુનિવર્સિટીઓ બોર્ડમાં જોડાઇ હતી અને સંસ્થાએ તેનું નામ બદલીને ઇન્ટર-યુનિવર્સિટી પ્રોગ્રામ (આઇયુપી) કરી નાખ્યું હતું.  આજે, આઇયુપીને બીજિંગ ખાતે પુનઃવસાવવામાં આવ્યું છે, જ્યારે મૂળ તાઇપેઇમાં રહેલો પ્રોગ્રામ એનટીયુ સંસ્થા તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે અને હવે તે ઇન્ટરનેશનલ ચાઇનીઝ લેંગ્વેજ પ્રોગ્રામ (આઇસીએલપી) તરીકે જાણીતો છે.

સ્ટેનફોર્ડ એ જોહ્ન એસ. નાઇટ ફેલોશીપ્સ ફોર પ્રોફેશનલ જર્નાલિસ્ટનું ઘર છે.

=== ગ્રંથાલયો અને ડિજીટલ સ્રોતો ===
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી ગ્રંથાલયો આઠ મિલીયન વોલ્યુમોથી વધુનું એકત્રીકરણ ધરાવે છે.  એસયુ ગ્રંથાલય સિસ્ટમમાં આવેલ મુખ્ય ગ્રંથાલય ગ્રીન લાયબ્રેરી છે. મેયેર લાયબ્રેરી વિશાળ પૂર્વ એશિયા એકત્રીકરણ ધરાવે છે અને વિદ્યાર્થીઓ પ્રવેશી શકે તેવો માધ્યમ સ્ત્રોત ધરાવે છે.  અન્ય નોંધપાત્ર એકત્રીકરણમાં લેન મેડીકલ લાયબ્રેરી, ટર્મન એન્જિનીયરીંગ લા.યબ્રેરી, જેકસન બિઝનેસ લાયબ્રેરી, ફાલ્કનેર બાયોલોજી લાયબ્રેરી, ક્યુબરલે એજ્યુકેશ લાયબ્રેરી, બ્રાનેર અર્થ સાયંસીઝ લાયબ્રેરી, સ્વેઇન કેમિસ્ટ્રી એન્ડ કેમિકલ એન્જિનીયરીંગ લાયબ્રેરી, જોનસ્સોન ગવર્નમેન્ટ ડોક્યુમેન્ટસ કલેક્શન, ક્રાઉન લો લાયબ્રેરી, સ્ટેનફોર્ડ ઓક્સીલરી લાયબ્રેરી (એસએએલ), એસએલએસી લાયબ્રેરી, હૂવર લાયબ્રેરી, હોપકીન્સ મરિન સ્ટેશન ખાતે મિલર મરિન બાયોલોજી લાયબ્રેરી, મ્યુઝિક લાયબ્રેરી અને યુનિવર્સિટીના ખાસ એકત્રીકરણનો સમાવેશ થાય છે. કુલે થઇને 19 ગ્રંથાલયો છે. 

ડિજીટલ ગ્રંથાલયો અને પાઠ્ય સેવાઓમાં ડિજીટલ ઇમેજ કલેક્શન્સ, હાઇવાયર પ્રેસ,  હ્યુમિનીટીઝ ઇન્ફર્મેશન સર્વિસીઝ ગ્રુપ અને મિડીયા માઇક્રોટેક્સ્ટ સેન્ટરનો સમાવેશ થાય છે.  વિવિધ શૈક્ષણિક વિભાગો અને કેટલાક નિવાસો પણ તેમના પોતાના અંગત ગ્રંથાલય ધરાવે છે. સ્ટેનફોર્ડ એ સેનીક (સીઇએનઆઇસી)ના સ્થાપક અને પ્રથમ સભ્ય છે, જે કેલિફોર્નિયામાં એજ્યુકેશન નેટવર્ક માટેના કોર્પોરેશનની પહેલ છે અને બિનનફાકારક સંસ્થા છે જે કેલિફોર્નિયાના કે-20 સંશોધન અને શિક્ષણ સમાજને ઊંચી કામગીરી વાળી ઇન્ટરનેટ આધારિત નેટવર્કીંગ પૂરું પાડે છે. 

=== વિદ્યાર્થી સંગઠન ===
{| style=&quot;text-align:center;float:right;font-size:85%;margin-left:2em;margin:auto&quot; class=&quot;wikitable&quot;
|+ &lt;td&gt;વિદ્યાર્થી સંગઠનનું વસતી વિષયક&lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ucomm.stanford.edu/cds/cds_2009.html#enrollment |title=Stanford University: Common Data Set 2009-2010 |publisher=Stanford University |access-date=2010-05-29 |archive-date=2010-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100622220558/http://ucomm.stanford.edu/cds/cds_2009.html#enrollment |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;સંદર્ભ માટે જુઓ કેલિફોર્નિયાની વસતીવિષયક અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની વસતીવિષયક.&lt;/ref&gt;&lt;/td&gt;
! 
! પૂર્વસ્નાતક 
! સ્નાતક 
! કેલિફોર્નિયા 
! યુ.એસ. વસતી
|-
! આફ્રિકી-અમેરિકી
|  10% 
|  3 
|  6.2% 
|  12.1%
|-
! એશિયન અમેરિકન
|  23 
|  13 
|  12.3% 
|  [4] ^ [3]
|-
! વાઇટ અમેરિકન 
|  36% 
|  35% 
|  59.8% 
|  65.8%
|-
! હિસ્પાનિક અમેરિકન 
|  13 
|  5% 
|  35.9% 
|  14.5%
|-
! અમેરિકા વતન હોય તેવું 
|  2.8% 
|  1 
|  0.7% 
|  0.9%
|-
! આંતરરાષ્ટ્રીય વિદ્યાર્થી
|  7% 
|  33% 
|  એન/એ (N/A) 
|  એન/એ (N/A)
|}

[[ચિત્ર:Stanford University campus from above.jpg|thumb|ક્વાડની હૂવર ટાવર નિરીક્ષણ ડેક અને પશ્ચિમ તરફના આસપાસના વિસ્તારોનું અવલોકન ]]
સ્ટેનફોર્ડે 6,602 અંડરગ્રેજ્યુએટ અને 11,896 સ્નાતકોને 2009માં પ્રવેશ આપ્યો હતો. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt; પૂર્વસ્નાતકોમાં સ્ત્રીઓનો 48.7 ટકા અને 39 ટકા વ્યાવસાયિકો અને સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt; નવા વિદ્યાર્થીઓ લેવાનો દર 2008માં 98 ટકા, ચાર વર્ષની સ્નાતક ટકાવારી 79.4 ટકા અને છ વર્ષની ટકાવારી 94.4 ટકા હતી. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt; સંબંધિત રીતે ઓછો ચાર વર્ષનો સ્નાતક દર એ યુનિવર્સિટીની કોટર્મીનલ ડિગ્રી (અથવા &quot;સમક્ષેત્રીય&quot;) કાર્યક્રમની કામગીરી છે, જે વિદ્યાર્થીઓને તેમના પૂર્વસ્નાતક કાર્યક્રમનું વિસ્તરણ કરવા તરીકે અનુસ્નાતક ડિગ્રી હાંસલ કરવા માટે સહાય કરે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/college/highest-grad-rate |title=Best Colleges - Education - US News and World Report |publisher=Colleges.usnews.rankingsandreviews.com |date=2009-08-19 |access-date=2010-07-09 |archive-date=2009-03-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314054424/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/college/highest-grad-rate |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;સ્ટેનફોર્ડે 2008માં 1646 જેટલી પૂર્વસ્નાતક ડિગ્રીઓ, 1984 અનુસ્નાતક ડિગ્રીઓ અને 271 ડિગ્રીઓ આપી હતી. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt; અત્યંત લોકપ્રિય સ્નાતક ડિગ્રી [[સામાજિક વિજ્ઞાન]], આંતરશિસ્ત અભ્યાસ અને એન્જિનીયરીંગમાં હતી. 

સ્ટેનફોર્ડે 2007-2008માં પૂર્વસ્નાતક કાર્યક્રમમાં પ્રવેશ માટેની 25,299 અરજીઓ પ્રાપ્ત કરી હતી, જેમાં 2,400 (9.8 ટકા)ને દાખલ કર્યા હતા અને 1,703 (71 ટકા)ને પ્રવેશ આપ્યો હતો, આ ટકાવારી યુનિવર્સિટીના 117 વર્ષના ઇતિહાસમાં સૌથી ઓછી હતી. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://news-service.stanford.edu/news/2008/april2/admission-040208.html |title=2,400 students from record applicant pool offered admission |publisher=Stanford News Service |date=March 28, 2008 |access-date=2008-11-27 |archive-date=2009-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719071322/http://news-service.stanford.edu/news/2008/april2/admission-040208.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; તેમના હાઇ સ્કુલ વર્ગમાં ટોચના દશમાં 92 ટકા વિદ્યાર્થી સ્નાતક થયા હતા અને એસએટી માટેની આંતરિક ગુણ રેન્જ ગણિતમાં 680-780, લખાણમાં 670-760 અને વાંચનમાં 650-760ની હતી. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt;2013ના વર્ગ માટે સ્ટેનફોર્ડે એક જ પસંદગી વહેલા પગલાંમાં 5300 અરજીઓ પ્રાપ્ત કરી હતી અને તેમાં 689 સ્વીકારી હતી, વહેલા પ્રવેશનો દર આશરે 13 ટકા હતો.  અરજીઓની આ મૌસમમાં સ્ટેનફોર્ડે 30,000થી વધુ અરજી ફોર્મ મેળવ્યા હતા, જેમાં રેગ્યુલર અને પ્રારંભિક રાઉન્ડનો સમાવેશ થતો હતો અને એકંદરે પ્રવેધ દર 7.2 ટકા રહે તેવી આશા સેવતું હતુ, જે યુનિવર્સિટીના ઇતિહાસમાં સૌથી નીચો દર હતો અને 2012ના વર્ગ માટે 2 ટકાથી પણ ઓછો દર હતો. સ્ટેનફોર્ડ પ્રવેશ પ્રક્રિયા યુએસ નાગરિકો અને કાયમી નિવાસીઓ માટે નીડ બ્લાઇન્ડ હતી.  યુનિવર્સિટીએ 2,960 વિદ્યાર્થીઓને 75.6 મિલીયનની સહાય પૂરી પાડી હતી, જે સરેરાશ પેકેજ 33,108 ડોલરનો હતો. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt; સ્ટેનફોર્ડને જે પરિવારોની આવક 60,000 ડોલરથી નીચે હોય તેમના તરફથી વાલી ફાળાની જરૂર ન હતી અન જે પરિવારો 100,000 ડોલરથી નીચેની આવક હાલમાં ધરાવે છે તેમના માટે ટ્યુશન દરો આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/finaid/undergrad/how/enhancements.html |title=Financial Aid - Enchancements for 2008-2009 |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216034354/http://www.stanford.edu/dept/finaid/undergrad/how/enhancements.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ક્રમાંકો ===
{{Infobox US university ranking
| GUR = 6th
| THES_W = 16th
| USNWR_NU = 4th
| USNWR_LA =
| Forbes = 10th
| USNWR_Bus = 1st
| USNWR_Law = 3rd
| USNWR_Medr = 6th
| USNWR_Medc = 58th
| USNWR_Eng = 2nd
| USNWR_Ed = 2nd
| CGC_NU = 3rd
| ARWU_W = 2nd
| ARWU_N = 2nd
| ARWU_SCI = 6th
| ARWU_ENG = 2nd
| ARWU_LIFE = 5th
| ARWU_MED = 11th
| ARWU_SOC = 4th
| Wamo_NU = 4th
| FSPI = 5th
}}

સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીના પૂર્વસ્નાતક કાર્યક્રમને તમામ રાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીઓમાં ''યુ.એસ. ન્યૂઝ એન્ડ વર્લ્ડ રિપોર્ટ''  (યુએસએનડબ્લ્યુઆર))ના અનુસાર ચતુર્થ ક્રમ આપવામાં આવ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.usnews.com/usnews/edu/college/directory/brief/drglance_1305_brief.php |title=America's Best Colleges 2009 |publisher=U.S. News &amp; World Report |year=2009 |access-date= 2009-05-10}}&lt;/ref&gt; એકેડેમિક રેન્કીંગ ઓફ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટીઝ, શાઘાઇ જિયાગો ટોંગ યુનિવર્સિટી દ્વારા સ્ટેનફોર્ડને વૈશ્વિક યુનિવર્સિટીઓમાં બીજો ક્રમાંક અને અમેરિકામાં તમામ યુનિવર્સિટીઓમાં બીજો ક્રમાંક, ટીએચઇએસ-ક્યુએસ વર્લ્ડ યુનિવર્સિટી રેન્કીંગ્સ (વિષય ક્રમાંકોઃ સામાજિક વિજ્ઞાન, ટેકનોલોજી, 3જી લાઇફ સાયંસીઝ અને પાયોમેડીસિન, 6ઠ્ઠી આર્ટસ અને હ્યુમનીટીઝ, નચરલ સાયંસીઝઃ 8મી) માં વિશ્વની યુનિવર્સિટીઓમાં 17મો ક્રમાંક,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.thes.co.uk/worldrankings/ |title=World University Rankings |year=2006 |publisher=The Times Higher Educational Supplement |access-date=2007-04-15 |archive-date=2007-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070504114435/http://www.thes.co.uk/worldrankings/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=438 |title=Top 200 World Universities |publisher=The Times Higher Education Supplement |access-date=2009-12-23 |year=2009 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212417/http://www.timeshighereducation.co.uk/hybrid.asp?typeCode=438 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ધી વોશિંગ્ટોન મંથલી''  દ્વારા તમામ યુનિવર્સિટીઓમાં ચતુર્થ ક્રમ, &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.washingtonmonthly.com/college_guide/rankings/national_university_rank.php |title=The Washington Monthly College Rankings |year=2009 |publisher=The Washington Monthly |access-date=2009-12-23 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121010040/http://www.washingtonmonthly.com/college_guide/rankings/national_university_rank.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''ન્યૂઝવીક''  દ્વારા &quot;વૈશ્વિક યુનિવર્સિટીઓ&quot;માં બીજો ક્રમાંક, &lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/14321230/site/newsweek/ |publisher=Newsweek |title=The World's 100 Most Global Universities |access-date=2007-04-15 |year=2007 |archive-date=2008-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080522052332/http://www.msnbc.msn.com/id/14321230/site/newsweek/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; અને સેન્ટર ફોર મેઝરીંગ યુનિવર્સિટી પરફોર્મન્સ દ્વારા રાષ્ટ્રીય યુનિવર્સિટીઓમાં પ્રથમ ક્રમાંક આપવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mup.asu.edu/research2007.pdf |format=PDF |title=The Top American Research Universities: 2007 Annual Report |year=2007 |access-date=2008-11-27 |archive-date=2015-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150505134008/http://mup.asu.edu/research2007.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ''યુ.એસ. ન્યૂઝ એન્ડ વર્લ્ડ રિપોર્ટ''  અનુસાર સ્ટેનફોર્ડ લો સ્કુલને રાષ્ટ્રમાં ત્રીજો જ્યારે તેની એજ્યુકેશન સ્કુલને બીજો અને બિઝનેસ સ્કુલને પ્રથમ ક્રમાંક અપાયો છે. ''ફોર્બ્સે''  તેના 2009ના &quot;બેસ્ટ બિઝનેસ સ્કુલ્સ&quot; યાદીમાં સ્ટેનફોર્ડ ગ્રેજ્યુએટ સ્કુલ ઓફ બિઝનેસને ટોચનો ક્રમાંક આપ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/08/05/best-business-schools-09-leadership-careers-intro.html|title=The Best Business Schools|last=Badenhausen|first=Kurt|date=2009-08-05|work=Forbes|access-date=2009-09-02|archive-url=https://archive.today/20121210040519/http://www.forbes.com/2009/08/05/best-business-schools-09-leadership-careers-intro.html|archive-date=2012-12-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડ સ્કુલ ઓફ મેડિસિન ''યુ.એસ. ન્યૂઝ એન્ડ વર્લ્ડ રિપોર્ટ''  અનુસાર સંશોધન ક્ષેત્રે હાલમાં છઠ્ઠો ક્રમાંક ધરાવે છે.  સ્ટેનફોર્ડની દરેક શાળાઓ માટેના પ્રવેશ દરો  (પૂર્વસ્નાતક, સ્નાતક અને વ્યાવસાયિક) યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં સૌથી નીચામાં નીચા દરો (જો સૌથી નીચા ન હોય તો) રહ્યા હતા.  ટોપ સ્ટડી લિંક્સ યુનિવર્સિટી ક્રમાંકો 2010 સ્ટેનફોર્ડને વિશ્વમાં ત્રીજી સૌથી શ્રેષ્ઠ યુનિવર્સિટીનો ક્રમાંક આપે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://topstudylinks.com/Top-Universities-in-World.aspx |title=Top Universities in World 2010 |publisher=Top Study Links |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722110134/http://topstudylinks.com/Top-Universities-in-World.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== કલા ===
[[ચિત્ર:Les-bourgeois-de-Calais.jpg|thumb|left|ઔગસ્ટે રોડીન દ્વાકા સ્થાપવામાં આવેલા કાંસાના પૂતળાઓ કેમ્પસમાં પથરાયેલા છે, જેમાં આ કાલાઇસના બર્ઘરોનો પણ સમાવેશ થાય છે. ]]
[[ચિત્ર:Leland Stanford p1070023.jpg|thumb|લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ, જિયાન લુઇસ અર્નેસ્ટ મેઇસોનિયર, 1881, કેન્ટોર સેન્ટર.]]
સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી એ કેન્ટોર સેન્ટર ફોર વિઝ્યુઅલ આર્ટસ મ્યુઝિયમનું ઘર છે, જેમાં 24 ગેલેરીઓ, સ્થાપત્ય બગીચાઓ, અગાશીઓ અને જેન અને લેલેન્ડ દ્વારા તેમના એકના એક બાળકની યાદગીરી રૂપે 1891માં સ્થપાયેલા કંટ્રીયાર્ડનો સમાવેશ થાય છે.  નોંધવાલાયક એ છે કે સેન્ટર પેરિસ, ફ્રાંસની બહારની રોડીન કૃતિઓનું સૌથી મોટો સંગ્રહ ધરાવે છે.  આખા કેમ્પસમાં મુખ્યત્વે સ્થાપત્યો જ પરંતુ મોટી સંખ્યામાં બહારના કલા ઇન્સ્ટોલેશનો, પરંતુ કેટલાક ભીંત ચિત્રોનો પણ સમાવેશ થાય છે.  રોબલ હોલ નજીક પપુઆ ન્યુ ગિનીવા સ્કલ્પચર ગાર્ડનમાં હસ્તબનાવટના કાષ્ટ કોતરણ અને &quot;ટોટેમ પોલ્સ&quot; દર્શાવે છે. સ્ટેનફોર્ડ સમૃદ્ધ કલાત્મક અને સંગીત સમાજ ધરાવે છે.  અભ્યાસક્રમ બહારની પ્રવૃત્તિઓમાં થિયેટર ગ્રુપ્સ જેમ કે રા્મના હેડ થિયેટ્રિકલ સોસાયટી અને સ્ટેનફોર્ડ શેક્સપિયર સોસાયટી, પુરસ્કાર વિજેતા કેપેલ્લા સંગીત જૂથો જેમ કે મેન્ડિકેટ્સ, કાઉન્ટરપોઇન્ટ, સ્ટેનફોર્ડ ફ્લીટ સ્ટ્રીટ સિંગર્સ, હાર્મોનિક્સ, મિક્સડ કંપની, ટેસ્ટીમની, તાલીસમેન, એવરીડે પીપલ, રાગાપેલ્લા અને ગિલ્બર્ટ અને સુલીવાનની કૃતિઓ સ્ટેનફોર્ડ સેવોયાર્ડઝને ભજવતાને સમર્પિત જૂથ.  આ ઉપરાંત, [http://music.stanford.edu/Home/ સંગીત વિભાગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091011120530/http://music.stanford.edu/Home/ |date=2009-10-11 }} પાંચ ગાયકવૃંદો સહિત [http://sso.stanford.edu/ સ્ટેનફોર્ડ સિમ્ફોની ઓરકેસ્ટ્રા], સ્ટેનફોર્ડ ટાઇકો અને સ્ટેનફોર્ડ વિન્ડ એસેમ્બલ અસંખ્ય ગાયકજૂથોને સ્પોન્સર કરે છે. 

સ્ટેનફોર્ડનો નૃત્ય કરતો સમાજ દેશમાં અનેક ગતિશીલ સમાજોમાંનો એક છે, ડ્રામા ડિપાર્ટમેન્ટમાં સક્રિય નૃત્ય વિભાગ અને સ્ટેનફોર્ડ બેન્ડના ડોલી નૃત્ય ટુકડીઓ સહિત 30 અલગ અલગ નૃત્ય આધારિત વિદ્યાર્થી જૂથ ધરાવે છે. કદાચ તેના તમામ સામાજિક અને વિન્ટેજ નૃત્ય સમાજથી અલગ, તેમજ નૃત્ય ઇતિહાસકાર રિચાર્ડ પાવર્સ દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યો હતો અને તેને સોથી વધુ વિદ્યાર્થીઓએ અને હજ્જારો સ્નાતકોએ માણ્યો હતો. સ્ટેનફોર્ડ માસિક ધોરણે ઔપચારીક નૃત્યો (જેને જામિક્સ કહેવાય છે) અને વિશાળ ત્રિમાસિક નૃત્ય પ્રસંગો યોજે છે, જેમા રેગટાઇમ બોલ (ફોલ), સ્ટેનફોર્ડ વિયેનીઝ બોલ (શિયાળું) અને બીગ ડાન્સ (હેમંત)નો સમાવેશ થાય છે.  સ્ટેનફોર્ડ વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ચલાવાતી ટુકડીઓ કે જેને સ્વીંગટાઇમ કહેવાય છે તેને અને ડિકેડન્સ અને એકેડેમી ઓફ ડાન્સ લિબ્રે સહિત વિવિધ સ્નાતકોના જૂથોને પ્રોત્સાહન આપે છે. સર્જનાત્મક લખાણ કાર્યક્રમ યુવાન લેખકોને સ્ટેન્જર ફેલોશીપ મારફતે અને અન્ય સ્નાતક સ્કોલરશીપ કાર્યક્રમોને કેમ્પસમાં લાવે છે. ''ધી બોયઝ લાઇફ'' ના લેખક ટોબપીયસ વુલ્ફ પૂર્વસ્નાતક અને સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓને લખાણ શીખવે છે.  નાઇટ જર્નાલિઝમ ફેલોને કેમ્પસમાં એક વર્ષ વીતાવવા માટે આમંત્રણ આપવામાં આવે છે જેઓ સેમિનારો અને તેમની પસંદગીના અભ્યાસક્રમો લે છે. વધુમાં વધારાનો અભ્યાસક્રમ લખાણ અને કૌશલ્ય બતાવતું જૂથ પણ છે જેને સ્ટેનફોર્ડ વર્ડ સ્પોકન કલેક્ટીવ કહેવાય છે, જે શાળાની કવિતાની સખત ટીકા કરતી ટીમ તરીકે પણ કામ કરે છે. સ્ટેનફોર્ડ પણ વ્યાવસાયિકો માટે વિવિધ પ્રકાશન અભ્યાસક્રમો ચલાવે છે.  સ્ટેનફોર્ડ પબ્લીશીંગ કોર્સ, કે જે 1970ના અંતથી કેમ્પસ પર ઓફર કરવામાં આવે છે તે મેગેઝીન અને પુસ્તક પ્રકાશનમાં બદલાતા જતા બિઝનેસ મોડેલોની ચર્ચા કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રકાશક વ્યાવસાયિકોને એકત્ર કરે છે. 

== કાયમી આવક (એન્ડોવમેન્ટ) અને ભંડોળ ઊભુ કરવું ==
૩૦ જૂન 2008ના રોજ પૂરા થતા નાણાંકીય વર્ષના અંતે 785 મિલીયન ડોલર સ્ટેનફોર્ડ યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં ટોચની ભંડોળ એકત્ર કરનારી યુનિવર્સિટી હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | title =Top Fund-Raising Institutions, 2007-8 | work = [[The Chronicle of Higher Education]]| page = A16| date = March 6, 2009}}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડ મેનજમેન્ટ કંપની દ્વારા સંચાલિત યુનિવર્સિટીનો એન્ડોવમેન્ટ કાર્યક્રમનું મૂલ્ય 2008માં 17.2 અબજ હતું અને તેણે વાર્ષિક ધોરણે 1998થી 15.1 ટકાનો વળતર દર પ્રાપ્ત કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;FG facts&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanfordmanage.org/smc_endowment.html |title=Endowment Asset Allocation |publisher=Stanford Management Company |access-date=2008-11-27 |archive-date=2009-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322155818/http://www.stanfordmanage.org/smc_endowment.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જાન્યુઆરી 2009ના આર્થિક પછડાટમાં એન્ડોવમેન્ટમાં 20થી 30 ટકાનો ઘટાડોનો થયો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mercurynews.com/ci_11540137 |title=Stanford suspends $1.3 billion in construction projects as endowment plunges|access-date= 2009-02-14}}&lt;/ref&gt; ''સાન ફ્રાંસિસ્કો ક્રોનિકલ'' ના અનુસાર,  &quot;સ્ટેનફોર્ડના એન્ડોવમેન્ટે 2008થી આશરે 4 અબજ ડોલરથી 5 અબજ ડોલર અથવા તેના મૂલ્યના 20થી 30 ટકા ગુમાવ્યા હતા.  પરિણામસ્વરૂપે, દરેક કેમ્પસ એકમોએ 2009માં તેમના ખર્ચમાં 15 ટકાનો કાપ મૂક્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/02/25/SPOR1653KJ.DTL|title=Stanford athletics cuts 21 posts|last=FitzGerald|first=Tom|date=2009-02-26|work=[[San Francisco Chronicle]]|publisher=[[Hearst Corporation]]|pages=D-5|access-date=2009-03-07|archive-date=2011-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110429204532/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F02%2F25%2FSPOR1653KJ.DTL|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== વિદ્યાર્થી જીવન ==
[[ચિત્ર:Stanford-bikes.jpg|thumb|મોટા કેમ્પસની આસપાસ આંટો મારવા ઘણા વિદ્યાર્થીઓ સાયકલનો ઉપયોગ કરે છે. ]]
=== શયનગૃહો અને વિદ્યાર્થી નિવાસો ===
નેવ્યાસી ટકા પૂર્વસ્નાતક વિદ્યાર્થીઓ કેમ્પસ પરના યુનિવર્સિટી હાઉસીંગમાં રહે છે, તેમાં થોડુ કારણ પાંચ વર્ષના વિદ્યાર્થીઓને કેમ્પસમાં રહેવાની જરૂરિયાત છે તે છે અને અન્ય કારણ વિદ્યાર્થીઓને તેમની પૂર્વસ્નાતકની કારકીર્દીના દરેક ચાર વર્ષો માટે બાંયધરીપૂર્વકનો નિવાસ છે. &lt;ref name=&quot;CDS&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/rde/shs/ugrad/eligibility_09.htm |title=Stanford University - Student Housing - Apply for Housing 2009-10 |publisher=Stanford.edu |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514044643/http://www.stanford.edu/dept/rde/shs/ugrad/eligibility_09.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડ હાઉસીંગ એસાઇનમેન્ટ ઓફિસના અનુસાર પૂર્વસ્નાતકો 80 વિવિધ ઘરોમાં રહે છે, જેમાં શયનગૃહો, સહચારીતા, રો હાઉસ, ભાઈચારા અને સ્ત્રી પૂર્વસ્નાતકોની સામાજિક ક્લબોનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;ugradres&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/resed/Residences/ |title=Stanford Housing - Undergraduate Residences |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2012-12-15 |archive-url=https://archive.is/20121215043129/http://www.stanford.edu/dept/resed/Residences/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મેન્ઝાનીટા પાર્ક ખાતે 118 મોબાઇલ ઘરોને 1960ના અંતથી 1991 સુધી &quot;હંગામી&quot; નિવાસ તરીકે સ્થાપિત કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ હવે તે આધુનિક ડોર્મસ કેસ્ટાનો, કિમ્બોલ અને લેન્ટાનાની સાઇટ બની ગયા છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.stanford.edu/pr/91/910724Arc1246.html |title=Manzanita trailers to house Webb Ranch workers |publisher=News.stanford.edu |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729084308/http://news.stanford.edu/pr/91/910724Arc1246.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; મોટા ભાગના વિદ્યાર્થીઓના નિવાસો કેમ્પસની હદની બહાર સ્થિત છે, જે મોટા ભાગના વર્ગો અને ગ્રંથાલયોથી દસ મિનીટ (ચાલતા અથવા બાઇક પર)ના અંતરે છે.  કેટલાક લોકો તદ્દન નવા જ હોય છે; અન્યો યુનિવર્સિટીના બીજા વર્ગના વિદ્યાર્થીને અગ્રિમતા આપે છે, અન્યો ઉપરના વર્ગનાને જ પ્રાધાન્ય આપે છે અને કેટલાક લોકો દરેક ચાર વર્ગ માટે ખુલ્લા રહે છે.  મોટા ભાગના નિવાસો સ્ત્રી અને પુરુષ એમ બન્ને માટે છે; સાત દરેક પુરુષ ભાઈઓ, ત્રણ સ્ત્રી સામાજિક ક્લબ, અને એક દરેક સ્ત્રી, સ્ત્રી સભ્ય સિવાયના નિવાસો રોથ નિવાસ હોય છે.  મોટા ભાગના નિવાસોમાં, પુરુષો અને સ્ત્રીઓ એક જ માળ પર રહે છે, પરંતુ બહુ ઓછા શયનગૃહો પુરુષો અને સ્ત્રીઓને એક જ માળ પર રહેવા માટે રચાયેલા હોય છે (એક જ જાતિના માળ), જેમાં એરોયો અને ઓકાડા સિવાયના વિલ્બુર શયનગૃહોનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/rde/shs/ugrad/wilbur.htm#junipero |title=Stanford University - Student Housing - Tour Undergraduate Housing |publisher=Stanford.edu |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514044724/http://www.stanford.edu/dept/rde/shs/ugrad/wilbur.htm#junipero |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2009-10ના શરૂ થયેલ યુનિવર્સિટીની નિવાસ યોજનામાં એવી ધારણા કરવામા આવી હતી કે દરેક નવો માણસ દરેક નવા માણસોના શયનગૃહમાં રહેવાની ઇચ્છા ધરાવતો હોય તેને સમાવી લેવાશે.  2009-10માં મોટે ભાગે બે તૃતીયાંશ નવા માણસોને સ્ટેર્મ અને વિલ્બુર હોલ્સમાં સમાવી લેવાશે.  એક તૃતીયાંશ કે જેમણે ચાર વર્ગ નિવાસની વિનંતી કરી હતી તેમને કેમ્પસમાં આવેલી ફ્લોરેન્સ મૂર (ફ્લોમો) સહિતના શયનગૃહમાં સમાવવામાં આવશે. &lt;ref name=&quot;froshhousing&quot;&gt;{{cite web |url=http://parents.stanford.edu/newsletter/09fall/golder.html |title=Parents' Newsletter, Fall 2009 - Golder looks to improve life and learning in the residences |publisher=Stanford University |access-date=2009-09-16 |archive-date=2010-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100705165210/http://parents.stanford.edu/newsletter/09fall/golder.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; એપ્રિલ 2008માં, સ્ટેનફોર્ડે પાંચ કેમ્પસ નિવાસોમાં જાતિ તટસ્થતાના પરીક્ષણ માટે નવી અગ્રણી નવી યોજનાનો પ્રારંભ કર્યો હતો, જેમાં પુરુષ અને સ્ત્રીઓને એક જ ખંડમાં રહેવાની મંજૂરી આપવામાં આવી હતી.  આવું વિદ્યાર્થીઓમાં અરસપરસનો તણાવ તેમજ હરીફ સંસ્થાઓ ખાતેની સમાન નીતિઓ ધરાવતી સંસ્થાઓ જેમ કે વેસલીયન, ઓબર્લીન, ક્લાર્ક, ડાર્ટમાઉથ, બ્રાઉન, અને ઉપેને અનુસર્યા બાદ કરવામાં આવ્યું હતું. &lt;ref name=&quot;genderblind&quot;&gt;{{cite news |url=http://daily.stanford.edu/article/2008/4/8/genderneutralHousingPlanUnveiled |title=Gender-neutral housing plan unveiled |publisher=Stanford Daily |date=April 8, 2008 |access-date=2008-11-27 |last=Xu |first=Joanna |archive-date=2008-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080621003855/http://daily.stanford.edu/article/2008/4/8/genderneutralHousingPlanUnveiled |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

વિવિધ નિવાસોને વિષય બાબત નિવાસો તરીકે ગણવામાં આવે છે.  શૈક્ષણિક, ભાષા અને સંસ્કૃતિ નિવાસોમાં ઇસ્ટ (પૂર્વ એશિયન અભ્યાસ વિષય), હેમાર્સ્કજોલ્ડ (આંતરરાષ્ટ્રીય વિષય), હાઉસ મિટ્ટેલિયુરોપા (મધ્ય યુરોપીયન વિષય), લા કાસા ઇટીલીયાના (ઇટાલીયન ભાષા અને સંસ્કૃતિ), લા મેઇસન ફ્રાંન્કાઇસ (ફ્રેંચ ભાષા અને સંસ્કૃતિ નિવાસ), સ્લેવિયન ડોમ (સ્લેવિક/પૂર્વ યુરોપીયન વિષય નિવાસ), સ્ટોરે (માનવ જૈવિક વિષય નિવાસ), અને યોસ્ટ (સ્પેનિશ ભાષા અને સંસ્કૃતિ)નો સમાવેશ થાય છે. અનેક સંસ્કૃતિ વિષય નિવાસોમાં કાસા ઝેપાટા (સ્ટર્મ હોલમાં ચિકાનો/લેટિનો વિષય), મ્યુવેકમા-તાહ-રુક (અમેરિકન ભારતીય/અલાસ્કા વતન, અને નેટિવ હવાલીયન વિષય), ઓકાડા (વિલ્બુર હોલમાં એશિયન-અમેરિકન વિષય), અને ઉજામા (લેગ્યુનીટા કોર્ટમાં કાળા/આફ્રિકન વિષય)નો સમાવેશ થાય છે.  ભાર મૂકવામાં આવતા નિવાસોમાં ફ્રેશમેન-સોફોમોર કોલેજ (નવા આવનાર પર ધ્યાન), બ્રાનેર હોલ (સમાજ સેવા), કિમ્બોલ (કલા અને કૌશલ્યદર્શક કલાઓ), ક્રોથર્સ  (વૈશ્વિક નાગરિકત્વ) અને ટોયોન (સોફોમોર અગ્રિમતા)નો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/resed/Residences/ |title=Stanford Undergraduate Residences |publisher=Stanford University |access-date=2009-12-30 |archive-date=2012-12-15 |archive-url=https://archive.is/20121215043129/http://www.stanford.edu/dept/resed/Residences/ |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt;

સ્ટેનફોર્ડમાં અન્ય વિખ્યાત નિવાસની શૈલી કો-ઓપ્સ છે.  આ મકાનો સહકારી રહેવાસ દર્શાવે છે, જ્યાં નિવાસીઓ અને સમાન ખાનારાઓ દરેક ઘર ચલાવવા માટે કામમાં સહયોગ આપે છે, જેમ કે વહેચાયેલી જગ્યાઓમાં ખાવાનું અથવા ચોખ્ખાઇ રાખવી. કો-ઓપ્સ કેમ્પસોમાં ચિ થેટા ચિ, કોલંબા, એન્ચેન્ટેડ બ્રોકૂલી ફોરેસ્ટ (ઇબીએફ), હેમાર્સ્કજોલ્ડ (કે જે આંતરરાષ્ટ્રીય વિષય ગૃહ પણ છે), કેઇરોસ, ટેરા અને સિનર્જીનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/resed/Staff/StaffResources/StudentMgmt/CoOps.html |title=Residential Education - Cooperative Houses |publisher=Stanford University |access-date=2008-11-27 |archive-date=2009-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090526032501/http://www.stanford.edu/dept/resed/Staff/StaffResources/StudentMgmt/CoOps.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; કોઇ પણ સમયે, આશરે 50 ટકાની આસપાસની સ્નાતક વસતી કેમ્પસ પર રહે છે.  હવે તે બાંધકામ નવા મુન્ગર સ્નાતક નિવાસમાં પૂર્ણ થયું છે, આ ટકાવારીમાં કદાચ વધારો થયો છે.  પાંચ વર્ષના સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓને બાંયધરીપૂર્વકનો નિવાસ અપાય છે. 

=== પરંપરાઓ ===
[[ચિત્ર:Stanford banner.jpg|right|thumb|વિન્ટેજ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી પોસ્ટકાર્ડ]]
* પ્રાંગણમાં આખો ચંદ્રમાઃ વિશ્વવિદ્યાલયના મુખ્‍ય પ્રાંગણમાં વિદ્યાર્થીઓનો મેળાવડો. 
પરંપરાગત રીતે વરિષ્ઠ વિદ્યાર્થીઓ નવા વિદ્યાર્થીઓ સાથે ચુંબનની આપ-લે કરે છે, જો કે, ચારેય વર્ગના બધા જ વિદ્યાર્થીઓ (એ જ રીતે અનિયમિત સ્‍નાતક કક્ષાના વિદ્યાર્થી કે અજાણ્‍યા) ભાગ લેવા માટે જાણીતા છે.

* રવિવારની ફિલ્મઃ મેમોરિયલ ઓડિટોરિયમમાં અઠવાડિક [[રવિવાર]] રાતની ફિલ્મનું પ્રદર્શન.  સામાન્‍ય રીતે, ફિલ્મ પ્રદર્શન વખતે વિદ્યાર્થીઓ ખૂબ બૂમો પાડતા હોય છે અને ઉત્તેજિત હોય છે, અને કાગળનાં એરોપ્‍લેન ઉડાડતા કે સીધા છાપાંના ડૂચા એકબીજા પર ફેંકતા જોવા મળી શકે છે. 2006માં સિનેમા ગંભીર આર્થિક સમસ્‍યામાં ધકેલાઇ ગયું હતું અને એએસએસયુ દ્વારા રાહત સહાય મળતાં તે બધા જ વિદ્યાર્થીઓ માટે મફ્‍ત કરી દેવામાં આવ્‍યું હતું. 
* વરાળની સુરંગઃ સ્ટેનફોર્ડના કૅમ્‍પસમાં વરાળની સુરંગનું સંશોધન કરવાની ક્રિયા  ધ્‍યાનપૂર્વક જોવાની ક્રિયા.
* ફુવારા પરના કૂદકાઃ કૅમ્‍પસમાં એક ફુવારાએથી બીજા ફુવારા પર દોડવાની ક્રિયા, અથવા માત્ર સ્ટેનફોર્ડના ઘણા બધા ફુવારામાંથી ગમે તેમાં છલાંગ મારવાનું/તરવાનું (જેમ કે, વ્હાઇટ પ્લાઝામાં સ્ટેટેનફેર્ડ ક્‍લો ફઉન્‍ટેન).

* બીગ ગેમના પ્રસંગોઃ સપ્તાહમાં થયેલી ઘટનાઓ કે બીગ ગેમ વિરુદ્ધ યુસી બર્કલે તરફ દોરી જાય છે, જેમાં ગેઈટીસ (રામ્‍સ હેડ થીએટ્રીકલ સોસાયટી'ના વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા સંગીતમય રીતે લખાયેલું, કમ્‍પોઝ થયેલું, તૈયાર થયેલું અને પ્રસ્‍તુત થયેલું), બેરીઅલ (જેમાં સ્ટેનફોર્ડ બેન્‍ડ અંતિમવિધિની જેમ સમુહમાં ચાલવાની ક્રિયા અને  સ્ટેનફોર્ડ ક્‍લો ફુવારાની ટોચ પર ઝીલાયેલું ઠૂંસાયેલ રીંછ), અને દર કલાકની શ્રૃંખલામાં આવતો ટ્રેઇનની સીટી જેવો અવાજ કે જે બીગ ગેમ'ની શરૂઆત સુધીના કલાકોનું કાઉન્‍ટ ડાઉન કરે છે, જે સ્ટેનફોર્ડ એક્‍સ કમીટી દ્વારા સંગઠિત (ઓર્કેર્સ્‍ટે્રટેડ) કરવામાં આવ્‍યું છે.
* મૂળભૂત ચીસઃ તણાવગ્રસ્‍ત વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ડેડ વીક દરમિયાન અર્ધી રાત્રે (આખર પહેલાંનું સપ્તાહ) પ્રદર્શિત થયેલું.

* અર્ધી રાત્રિનો નાસ્તો: શિયાળાના ત્રિમાસિક ડેડ વીક દરમિયાન, સ્ટેનફોર્ડનો શિક્ષકવર્ગ કેમ્‍પસ પરનાં કેટલાંક સ્થળોએ વિદ્યાર્થીઓને નાસ્‍તો આપે છે (તમે કોલેજના નાયબ વડાને નારંગીનો રસ ફરીથી ભરી દેતાં જોઈ શકો, વગેરે.)
* વિયેનીસ બોલઃ હાલમાં બંધ થઇ ગયો છે તેવો  વિયેના ઓવરસીઝ કાર્યક્રમમાંથી પરત ફરી રહેલા વિદ્યોર્થીઓ દ્વારા 1970માં શરૂ કરાયેલ વાલ્તઝ સાથેનો સામાન્ય બોલ. &lt;ref&gt;{{cite news|title=Strictly Ballroom|author=Theresa Johnston|first=Theresa|last=Johnston|work=Stanford Magazine|publisher=Stanford Alumni Association|date=May 2002|url=http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2002/mayjun/features/vienneseball.html|access-date=2010-09-23|archive-date=2010-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20100221113650/http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2002/mayjun/features/vienneseball.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* સ્ટેનફોર્ડ પોવોવ (ઝડપી ખાનગી પરિસંવાદ): સ્ટેનફોર્ડ અમેરિકન ઈન્‍ડિયન ઓર્ગેનાઈઝેશન દ્વારા 1971 શરૂ કરાયેલ અને દર મધર્સ ડેના અઠવાડિયાની આખરમાં આયોજિત થતો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://powwow.stanford.edu/ |title=37મો વાર્ષિક સ્ટેનફોર્ડ પરિસંવાદ મે 9-11, 2008 |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719070037/http://powwow.stanford.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* મૌસોલિમ પાર્ટીઃ સ્ટેનફોર્ડ મૌસોલિયમમાં એક વાર્ષિક [[હેલોવીન|હોલોવીન]] પાર્ટીનું આયોજન, જેમાં લેલેન્‍ડ સ્ટેનફોર્ડ, જુનિઅર અને તેના વાલીઓના મૃતદેહ રખાયા છે.  20 વર્ષ જૂની પરંપરા. સ્નાતકો દ્વારા મળતા ભંડોળના અભાવે 2002થી 2005 &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2007/janfeb/red/mausoleum.html |title=A Party to Die For |date=January/February 2007 |work=Stanford Magazine |publisher=Stanford Alumni Association |access-date=2009-11-03 |archive-date=2010-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101103192446/http://www.stanfordalumni.org/news/magazine/2007/janfeb/red/mausoleum.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સુધી સ્‍થગિત રહી હતી, &lt;ref&gt;http://www.stanforddaily.com/cgi-bin/?p=1018874{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; પરંતુ 2006માં ફરી ચાલુ થઇ હતી.  2008માં તે મૂળ મૌસોલિમને બદલે ઓલ્‍ડ યુનિયન'માં આયોજિત કરવામાં આવી, કારણ કે વરસાદ જનરેટર (વિદ્યુત ઉત્‍પાદક યંત્ર)ને ભાડે લેતાં રોકતો હતો. &lt;ref&gt;http://www.stanforddaily.com/cgi-bin/?p=954{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; જુનિઅર ક્‍લાસ'ના પ્રમુખો અને એએસએસયુ એક્‍સીક્‍યુટીવ દ્વારા 2009માં ભંડોળ ઊભા કરવાના  પ્રયત્‍નો પછી, પ્રારંભિક વર્ષોમાં ખર્ચમાં કાપનો સામનો કરવા છતાં, આ પ્રસંગ મૌસોલિમમાં ફરી શરૂ થઈ શક્‍યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanforddaily.com/2009/10/07/mausoleum-next-to-die/ |title=Mausoleum: next to die? |publisher=Stanford Daily |date=2009-10-07 |access-date=2010-07-09 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430043003/http://www.stanforddaily.com/2009/10/07/mausoleum-next-to-die/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* સ્ટેનફોર્ડ ચેરિટી ફ્‍ૅશન શોઃ મોટી સંખ્‍યામાં વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા ચલાવાતો વૈવિધ્‍યસભર ફ્‍ૅશન શો, જે 1991માં શરૂ થયો હતો, તેમાં વિદ્યાર્થીઓ ઉપરાંત સ્થાનિક અને આંતરરાષ્‍ટ્રીય ડિઝાઈનરો ભાગ લે છે.
&lt;ref&gt;[charityfashionshow.stanford.edu]&lt;/ref&gt;
* સીનિઅર પબ નાઈટઃ અભ્‍યાસના વર્ષો દરમિયાન, મોટા ભાગના ગુરુવારે બધા સીનિઅર પાલો અલ્‍ટો અથવા સૅન ફ્રાન્‍સીસ્‍કોમાંના બારમાં ભેગા થાય છે. દર સપ્તાહે સ્થાન ક્રમાનુસાર બદલાતું રહે છે, અને સીનિઅર્સને બાર અને કૅમ્‍પસની વચ્‍ચે સુરક્ષિત રીતે લઈ જવા માટે વિશેષ બસોની વ્‍યવસ્‍થા કરવામાં આવે છે.

* અસાધારણ પુરુષ / અસાધારણ સ્રીઃ સ્‍ટેનફોર્ડ માનદ્‌ ઉપાધિઓ (ડિગ્રી) આપતી નથી,&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://registrar.stanford.edu/bulletin/4913.htm |title=સ્ટેનફોર્ડ બુલેટીન: ડિગ્રી એનાયત કરવાની ક્રિયા |access-date=2010-09-23 |archive-date=2011-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228213935/http://registrar.stanford.edu/bulletin/4913.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.stanford.edu/dept/registrar/bulletin0809/4913.htm સ્ટેનફોર્ડ બુલેટીન 2008/2009: ડિગ્રી એનાયત કરવાની ક્રિયા]&lt;/ref&gt; પરંતુ 1953માં યુનિવર્સિટીએ અનકોમન મેન' (અસાધારણ પુરુષ) / અનકોમન વુમન'(અસાધારણ સ્રી)ની ઉપાધિ વ્‍યક્‍તિગત સ્‍તરે એવી વ્‍યક્‍તિઓ માટે રચી હતી, કે જેમણે ભાગ્‍યે જ જોવા મળતી અને અસામાન્‍ય રીતે સારી સેવા યુનિવર્સિટીને આપી હોય.
* યુનિવર્સિટીનું સૌથી ઊંચું સન્માન, ઉપાધિ નક્કી કરેલા સમયગાળાએ આપવામાં આવતી નથી, પણ માત્ર ત્‍યારે જ અપાય છે જ્‍યારે અસાધારણ સેવાને માન્‍યતા આપવી અને તેની કદર કરવી ઉચિત હોય. તેના પ્રાપ્તિકર્તાઓમાં હર્બર્ટ હૂવર, બિલ હ્યુવલેટ, દવે પૅકાર્ડ, લુસીલ પેકાર્ડ અને જ્‍હૉન ગાર્ડનરનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web|title=Degree of Uncommon Man and Uncommon Woman Award|publisher=Stanford Alumni Association|url=http://www.stanfordalumni.org/volunteer/assoc/awards/umwa.html}}&lt;/ref&gt;
* બર્થડે શૉવર્સઃ વિદ્યાર્થીઓને તેમના જન્‍મદિવસે અરધી રાત્રે તેમના મિત્રો દ્વારા ફવારામાં ફ્‍ેંકી દેવામાં આવે છે.

* કેપેલા જૂથો ન્‍યૂ સ્‍ટુડન્‍ટ ઓરિએન્‍ટેશન દરમિયાન અને આખા વર્ષ દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓના રહેઠાણોમાં કૌશલ્ય રજૂ કરે છે. સૌથી વધુ નોંધપાત્ર એવા ctN ગીતોમાં વિનોદ-કેન્‍દ્રિત ફ્‍લીટ સ્‍ટ્રીટનાં &quot;એવરીવન પીઝ ઈન ધ શૉવર&quot; અને &quot;પ્રે ટુ ધી ગોડ ઑફ્‍ પાર્શિયલ ક્રેડિટ&quot; ગીતોનો સમાવેશ થાય છે.
* ધી ગેમ: વસંત અથવા ઉનાળામાં છાત્રાલયના સ્‍ટાફ્‍ દ્વારા શરૂ કરાયેલ શિકારની રમત. 

ભૂતપૂર્વ કૅમ્‍પસની પરંપરાઓમાં બીગ ગેમ'નો સમાવેશ થાય છે. બીગ ગેમની લેક લગુનિટા (એક મોસમી તળાવ કે જે સામાન્‍ય રીતે પાનખરમાં સૂકાઈ જાય છે) પરની હોળી, જે હવે તળાવના તળિયે સૅલમૅન્‍ડરના ભયમાં મૂકાવાને કારણે નિષ્‍ક્રિય છે.

=== ગ્રીકનું જીવન ===
1891થી, જ્‍યારે યુનિવર્સિટી સૌથી પ્રથમવખત શરૂઆત થઈ, ત્યારે સ્ટેનફોર્ડના કૅમ્‍પસમાં ભાઈચારા અને સ્ત્રીઓની ક્લબો સક્રિય રહી હતી.  1944માં યુનિવર્સિટીના પ્રમુખ ડોનાલ્‍ડ ટ્રેસીડરે હદ બહારની સ્‍પર્ધાને કારણે સ્ટેનફોર્ડની બધી જ સ્ત્રીક્લબો પર પ્રતિબંધ મૂકી દીધો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://chapters.kappakappagamma.org/betaeta/pages/our-chapter.php |title=Kappa Kappa Gamma |publisher=Chapters.kappakappagamma.org |date=1944-04-26 |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528005547/http://chapters.kappakappagamma.org/betaeta/pages/our-chapter.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આમ છતાં, ટાઈટલ IXને અનુસરતાં, 1977માં બોર્ડ ઑફ્‍ ટ્રસ્‍ટીએ 33 વર્ષનો સોરોરીટીસ પરનો પ્રતિબંધ ઉઠાવી લીધો હતો. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://cgi.stanford.edu/group/chiomega/cgi-bin/history.php |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-23 |archive-date=2013-01-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120104456/http://cgi.stanford.edu/group/chiomega/cgi-bin/history.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્‍ટેનફોર્ડ હવે 28 ગ્રીક સંસ્થઆઓનું ઘર બની ગઇ છે, જેમાં 12 સ્ત્રી ક્લબો અને 16 ભાઈચારા ક્લબોનો સમાવેશ થાય છે, જે પૂર્વસ્નાતકોના 13 ટકા હિસ્સાને પ્રદર્શિત કરે છે.  ઘણી યુનિવર્સિટીઓની તુલનામાં, દસમાંથી નવ ગ્રીક સંસ્થાઓ યુનિવર્સિટીની માલિકીના મકાનોમાં રહે છે, જેમાં સિગ્મા ચી અપવાદરૂપ છે કેમ કે તે ધી રો પર પોતાનું મકાન ધરાવે છે (પરંતુ જમીન નહી). પાંચ શાખાઓ આફ્રિકન અમેરિકન ફ્રેટર્નલ એન્‍ડ સોરોરલ એસોસીએશન'ની સભ્‍ય છે, અગિયાર શાખાઓ ઇન્‍ટરફ્રટર્નિટી કાઉન્‍સીલની સભ્‍ય છે, છ શાખાઓ ઇન્‍ટરસોરોરીટી કાઉન્‍સીલ સાથે સંકળાયેલી છે, અને છ શાખાઓ મલ્‍ટીકલ્‍ચરલ ગ્રીક કાઉન્‍સીલ સાથે સંકળાયેલી છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://osa.stanford.edu/greek/learn/whatis.htm |title=What is Greek Life @ Stanford? |publisher=Osa.stanford.edu |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2010-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100704182330/http://osa.stanford.edu/greek/learn/whatis.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

*સ્ટેનફોર્ડ એ બે, મકાન ન ધરાવતાં ઐતિહાસિક એનપીએચસી (નેશનલ પૅન-હૅલેન્‍ટીક કાઉન્‍સીલ કે &quot;ડિવાઈન નાઈન&quot;) સોરોરીટીસ (આલ્‍ફા કાપ્‍પા આલ્ફા અને ડેલ્‍ટા સીગ્‍મા થીટા) અને ત્રણ મકાન ન ધરાવતાં એનપીએચસી ફ્રેટર્નિટીસ (આલ્‍ફા ફી આલ્‍ફા, ઓમેગા સી ફી, અને ફી બીટા સીગ્‍મા)નું ઘર છે. આ ભાઈચારા અને સ્ત્રીઓની ક્લબો એએએફ્‍એસએ (આફ્રિકન અમેરિકન ફ્રેટર્નિટી સોરોરલ એસોસીએશન)ની નીચે સ્ટેનફોર્ડ ખાતે ચલાવવામાં આવે છે.

*છ ઐતિહાસિક એનપીસી (નેશનલ પાનહેલેનીક કૉન્‍ફ્‍રન્‍સ) સ્ત્રીક્લબો, જેમાંની ત્રણ મકાન ધરાવતી નથી (આલ્‍ફા એપ્‍સીલોન ફી, ચી ઓમેગા અને કાપ્‍પા કાપ્‍પા ગામ્‍મા) અને જેમાંની ત્રણ મકાન ધરાવે છે (ડેલ્‍ટા ડેલ્‍ટા ડેલ્‍ટા, કાપ્‍પા આલ્‍ફ થેટા, અને પી બીટા ફી) સ્ટેનફોર્ડને ઘર માને છે. આ સ્ત્રીક્લબો સ્ટેનફોર્ડ ઇન્‍ટર-સોરોરીટી કાઉન્‍સીલ (આઈએસસી)ની નીચે કામગીરી આવે છે. 


*અગિયાર ઐતિહાસિક એનઆઈસી (નેશનલ ઇન્‍ટરફ્રેટર્નિટી કૉન્‍ફ્‍રન્‍સ) ફ્રેટરનીટીસનું પણ સ્ટેનફોર્ડ ખાતે પ્રતિનિધિત્‍વ કરવામાં આવે છે, જેમાં ચાર, મકાન ન ધરાવતી ફ્રેટરનીટીસ (આલ્‍ફા એપ્‍સીલોન પી, ડેલ્‍ટા કાપ્‍પા એપ્‍સીલોન, ડેલ્‍ટા ટૌ ડેલ્‍ટા, અને સીગ્‍મા ફી એપ્‍સીલોન) અને સાત, મકાન ધરાવતી ફ્રેટર્નિટીસ (કાપ્‍પા આલ્‍ફા, કાપ્‍પા સીગ્‍મા, ફી કાપ્‍પા સી, સીગ્‍મા આલ્‍ફા એપ્‍સીલોન, સીગ્‍મા ચી, સીગ્‍મા નુ, અને થીટા ડેલ્‍ટા ચી) નો સમાવેશ થાય છે.  આ ભાઈચારા ક્લબો સ્ટેનફોર્ડ ઇન્‍ટર-ફ્રેટર્નિટી કાઉન્‍સીલ (આઈએફ્‍સી) હેઠળ કામગીરી કરે છે.

*કૅમ્‍પસમાં ચાર, મકાન ન ધરાવતાં એમજીસી (મલ્‍ટીકલ્‍ચરલ ગ્રીક કાઉન્‍સીલ) સોરોરીટીસ (આલ્‍ફા કાપ્‍પા ડેલ્‍ટા ફી, લામડા થીટા નુ, સીગ્‍મા સી ઝીટા, અને સીગ્‍મા થીટા સી), તેમજ સાથે મકાન ન ધરાવતાં બે એમજીસી ફ્રેટર્નિટીસ (ગામા ઝીટા આલ્‍ફા અને લામડા ફી એપ્‍સીલોન)પણ છે.  લામડા ફી એપ્‍સીલોન નેશનલ ઇન્‍ટરફ્રેટર્નિટી કોન્ફરન્સ' (એનઆઈસી) દ્વારા ઓળખાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.lambdaphiepsilon.com/about.php |title=Lambda Phi Epsilon National Fraternity |publisher=Lambdaphiepsilon.com |date= |access-date=2010-07-09 |archive-date=2009-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090211130555/http://www.lambdaphiepsilon.com/about.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== વિદ્યાર્થીઓના જૂથો ===
સ્ટેનફોર્ડ તેના વિદ્યાર્થીઓને 650થી વધુ જૂથોમાં સામેલ થવાની તક પૂરી પાડે છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.stanford.edu/dept/uga/student/organizations/index.html |title=Student Organizations |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528022711/http://www.stanford.edu/dept/uga/student/organizations/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; જૂથો હંમેશા નહી પરંતુ ઘણી વખત થાય છે, જેને વિદ્યાર્થી સરકારી સંસ્થા એએસએસયુના આદેશ મારફતે યુનિવર્સિટી દ્વારા અંશતઃ ભંડોળ પૂરું પાડવામાં આવે છે. આ ભંડોળમાં &quot;ખાસ ફી&quot;, જે વિદ્યાર્થીઓની સંસ્થા દ્વારા અપાતા સ્પ્રીંગ ક્વાર્ટર મત દ્વારા નક્કી કરવામાં આવે છે.  જૂથોમાં એથલેટિક/મનોરંજન, કારકીર્દી/પૂર્વ વ્યાવસાયિક, સમાજ સેવા, એથનિક/સાસ્કૃતિક, ભાઈચારો/સ્ત્રી ક્લબ, આરોગ્ય/સલાહકારી, માધ્યમો/પ્રકાશનો, સંગીત/નૃત્ય/સર્જનાત્મક કલાઓથી લઇને ધાર્મિક/માન્યતા તરફે રાજકીય/સામાજિક સતર્કતા સુધીનો સમાવેશ થાય છે. 

જૂથોમાં સમાવેશ થાય છે (પરંતુ મર્યાદિત નહી):
* ''સ્ટેનફોર્ડ દૈનિક''  એ ખરેખર સ્વસંતત્ર સંસ્થા છે, પરંતુ તે સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં વહેચાતું દૈનિક અખબાર નથી અને જ્યારે 1892માં યુનિવર્સિટીની સ્થાપના થઇ ત્યારથી તે પ્રકાશિત થાય છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ એક્સ સમિતિ એ સ્ટેનફોર્ડ એક્સની સત્તાવાર પાલક છે તેમજ તમામ સ્ટેનફોર્ડ પરંપરા અને વિદ્વતાને જાળવે છે.  તે સ્ટેનફોર્ડની સ્થાનિક ફૂટબોલ રમતોના મેદાનમાં દેખાય છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ પૂર્વ ઉદ્યોગ સંગઠન &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://spba.stanford.edu/ |title=SPBA |access-date=2010-09-23 |archive-date=2018-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181207191411/http://spba.stanford.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સૌથી મોટું ઉદ્યોગ કેન્દ્રિત પૂર્વસ્નાતકોની સંસ્થા છે.  તે ઉદ્યોગ, સ્નાતક અને વિદ્યાર્થી સમુદાય વચ્ચે કાર્યરત કડી જોડવામાં મહત્વનો ભાગ ભજવે છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ સોલર કાર પ્રોજેક્ટ, કે જ્યાં વિદ્યાર્થીઓ સૂર્ય આધારિત કાર દર બે વર્ષે બનાવે છે અને નોર્થ અમેરિકન સોલર ચેલેન્જ અથવા વિશ્વ સોલર ચેલેન્જમાં સ્પર્ધા કરે છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ એસ્ટ્રોનોમિકલ સોસાયટી ઉલ્કા શોઅર્સ, ચંદ્ર ગ્રહણ અને અન્ય અવકાશી ઘટનાઓનું આયોજન કરે છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ કાઇ ફ્લાયીંગ સોસાયટી &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://sites.google.com/site/stanfordkfs/ |title=Stanford Kite Flying Society |access-date=2010-09-23 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430030254/http://sites.google.com/site/stanfordkfs/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; (સ્થાપના 2008માં), પૂર્વસ્નાતકોનું જૂથ કે જે પતંગ ઉડાવવા પ્રત્યે સમર્પિત છે.  સોસાયટીની &quot;બેઠકો&quot; સામાન્ય રીતે વિલ્બુર ફિલ્ડમાં હવા ન હોય ત્યારે યોજાય છે. 
* પેલિપિનો અમેરિકન સ્ટુડન્ટ યુનિયન (પીએએસયુ), એ સંસ્કૃતિ આધારિત સમાજ સેવા અને સામાજિક કાર્યકર્તા જૂથ છે.  તેમજ પીએએસયુનો આંતરિક ભાગ એ પરંપરાગત કલા દર્શાવતી પાંખ છે જે કાયુમાન્ગી તરીકે ઓળખાય છે. 
* સ્ટેનફોર્ડ ફાયનાન્સ એ પૂર્વ વ્યાવસાયિક સંસ્થા છે જેનો ઉદ્દેશ જે વિદ્યાર્થીઓ માર્ગદર્શન અથવા ઇન્ટર્નશીપ દ્વારા નાણા ક્ષેત્રની કારકીર્દીમાં પ્રવેશવા માગતા હોય તેવા વિદ્યાર્થીઓને માર્ગદર્શન પૂરું પાડવાનો છે. 
* બિઝનેસ એસોસિયેશન ઓફ સ્ટેનફોર્ડ એન્ટપ્રિન્યુરીયલ સ્ટુડન્ટસ [http://bases.stanford.edu/ બીએએસઇએસ (BASES)]) એ 5000થી વધુ સભ્યો ધરાવતું સિલીકોન વેલીમાં સૌથી મોટી વ્યાવસાયિક સંસ્થા છે.  તેનો ઉદ્દેશ સાહસિકોની હવે પછીની પેઢીને ટેકો પૂરો પાડવાનો છે. 
*સ્ટેનફોર્ડફ્લીટ સ્ટ્રીટ સિંગર્સ એ તમામ પુરુષો ધરાવતું એકાપ્પેલા જૂથ છે જે ખાસ કરીને રમૂજને લગતી મૂળ રચનાઓ, જાઝમાં, અને સ્ટેનફોર્ડ લડાઇ ગીતોમાં વિશિષ્ટતા ધરાવે છે.  ફ્લીટ સ્ટ્રીટ સ્ટેનફોર્ડના ગીતોને તેના ભજવાતા નાટિકાસંગ્રહના એક ભાગ તરીકે જાળવી રાખે છે, સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીએ ફ્લીટ સ્ટ્રીટનો યુનિવર્સિટીની શતાબ્દી ઉજવણી દરમિયાન એક રાજદૂત તરીકે ઉપયોગ કરે છે અને સ્ટેનફોર્ડના ગીતોના એક આલ્બમનો પ્રારંભ કર્યો હતો જેનું શિર્ષક હતું અપ ટોવર્ડ માઉન્ટેઇન્સ હાયર(1999), જેને વિશ્વના તમામ સ્નાતકો સુધી મોકલવામાં આવ્યું હતું. 
* ધી સ્ટેનફોર્ડ માર્શલ આર્ટસ પ્રોગ્રામ (એસએમએપી) એ કેમ્પસ પર આવેલી 11 વિવિધ માર્શલ આર્ટસ જૂથો માટે એક છત્ર સંસ્થા છે: એઇકીડો, કોપેઇરા, એસ્ક્રિમા, જૂડો, જુજિત્સુ, કેન્પો કરાટે, મુઆય થાઇ, વિંગ ચૂન, જેકેએ શોટોકન, ટાએકવોન્ડો અને વુશુ. 
* સ્ટેનફોર્ડ વિમેન ઇન બિઝનેસ (એસડબ્લ્યુઆઇબી)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://swib.stanford.edu/ |title=SWIB |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100731160330/http://swib.stanford.edu/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; એ કેમ્પસ પરની ઉદ્યોગ સંસ્થા છે જેમાં બોર્ડ પરના 40 અને 100 જેટલા સક્રિય સભ્યોનો સમાવેશ થાય છે.  દર વર્ષે, એસડબ્લુઆઇબી 25થી વધુ કાર્યક્રમો અને વર્કશોપ્સનું આયોજન કરે છે, જેમાં શિયાળુ અને હેંમંત પરિસંવાદ બોલાવે છે અને માર્ગદર્શન અને સ્પ્રીંગ ક્વાર્ટર ઇન્ટર્નશીપ પૂરી પાડે છે. 

=== કેમ્પસમાં આવેલા સમય વીતાવવાના સ્થળો ===
કેમ્પસમાં અસંખ્ય સ્થળો છે જ્યાં વિદ્યાર્થીઓ કામ માટે અથવા સમય વીતાવવા જાય છે, જે શયનગૃહમાં હોતું નથી. 

* ઓલ્ડ સ્ટુડન્ટ યુનિયન - આ ઇમારત વિદ્યાર્થીઓની જૂથ કામગીરીનું મધ્યબિંદુ છે.  અસંખ્ય કોચ સામાન્ય બેઠકમાં વિદ્યાર્થીઓ માટે વિશ્રાંતીસ્થળ પૂરું પાડે છે, જેમાં મિત્રો સાથે હોય છે કે ઓફિસ કલાકો માટે ટીએ હોય છે.  આ ઉપરાંત વિવિધ પરિસંવાદો માટે ખંડો પણ ઉપલબ્ધ છે, જેનો સામાન્ય રીતે બેઠકો માટે વિદ્યાર્થીઓના જૂથો દ્વારા ઉપયોગ થાય છે. 

* કોહો (કોફી હાઉસ) - ટ્રેસીડર યુનિયનમાં આવેલું છે, કોહો આરામ, મૈત્રીપૂર્ણ વાતાવરણ આપવાની સાથે વિદ્યાર્થીઓની મૂળ કલાથી તેમજ અસંખ્ય વિખ્યાત સ્ટેનફોર્ડના ફિગરહેડ્ઝ (કેટલીક પ્રશ્નાર્થ પ્રવૃત્તિઓ માટે આવરણ તરીકે જેનો ઉપયોગ થાય છે તેવી વ્યક્તિ)ના વ્યંગચિત્રોથી શણગારેલ દિવાલો પૂરી પાડે છે.  મોટા ભાગની સાંજે તેઓ જીવંત સંગીત પણ રાખે છે. 

* સ્ટેનફોર્ડ બુકસ્ટોર અને જૂના યુનિયન વચ્ચે આવેલ વ્હાઇટ પ્લાઝા - વ્હાઇટ પ્લાઝા એવું સ્થળ છે જ્યાં તમે મેળાઓ ભરાતા, વિદ્યાર્થીઓના સમય પસાર કરતા તરફેણકારી જૂથો,ફૂવારા પર કૂદાકૂદ કરતા કોઇક જગ્યાએ અઢેલીને ઊભા લોકો, ભંડોળ ઊભુ કરનારા બૂથ જે ચલ્લાહ બ્રેડનું વેચાણ કરે છે તેવા લોકો અથવા પાળવા માટે નાની બકરીઓનું વેચાણ કરનારા લોક અને તે રીતેની અન્ય પ્રવૃત્તિઓ થતી જોશો. 

== એથલેટિક્સ (વ્યાયામની રમતો) ==
સ્ટેનફોર્ડ એનસીએએના વિભાગ આઇ-એમાં ભાગ લે છે અને પેસિફિક-10 પરિસંવાદની સભ્ય છે . તે માઉન્ટેઇન પેસિફિક સ્પોર્ટસ ફેડરેશન માં ઇન્ડોર ટ્રેક (પુરુષો અને સ્ત્રીઓ), વોટર પોલો (પુરુષો અને સ્ત્રીઓ), સ્ત્રીઓની કસરત, સ્ત્રીઓની લાક્રોસે (હોકી જેવી દડાની અમેરિકન રમત), પુરુષોની કસરત, અને પુરુષોના વોલીબોલમાં પણ ભાગ લે છે. સ્ત્રીઓની ફિલ્ડ હોકી ટીમ એ નોરપાક પરિસંવાદનો ભાગ છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.norpacfieldhockey.com/ |title=NorPac |publisher=i2i Interactive |year=2007 |access-date= 2007-06-08}}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડની પરંપરાગત રમતોમાં હરીફ યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, બર્કલે છે, જે પૂર્વ ખાડીમાં ઉત્તરનું પડોશી છે. સ્ટેનફોર્ડ 34 યુનિવર્સિટી રમતો (18 સ્ત્રી, 15 પુરુષ, એક બન્નેની સાથે), 19 ક્લબ રમતો અને 37 વર્ગમાં શીખવાતી રમતો ઓફર કરે છે-આશરે 800 વિદ્યાર્થીઓ આંતરકોલેજની રમતોમાં ભાગ લે છે.  યુનિવર્સિટી આશરે 300 એથલેટિક સ્કોલરશીપ ઓફર કરે છે. 
[[ચિત્ર:Stanstadium view.jpg|thumb|right|નવું સ્ટેનફોર્ડ સ્ટેડીયમ, સ્થાનિક ફૂટબોલની રમતોનું સ્થળ. ]]

કાલ અને સ્ટેનફોર્ડ ફૂટબોલ ટીમો વચ્ચે રમાતી વાર્ષિક &quot;મોટી રમત&quot;ના વિજેતા સ્ટેનફોર્ડ એક્સનો હવાલો જીતી લે છે.  પ્રથમ &quot;મોટી રમત&quot;, 19 માર્ચ 1892ના રોજ સાન ફ્રાંસિસ્કો ખાતે હેઇટ સ્ટ્રીટમાં રમાઇ હતી, જેણે પશ્ચિમ કિનારે ફૂટબોલની સ્થાપના કરી હતી.  સ્ટેનફોર્ડે 8 હજાર દર્શકો સામે 14થી 10 જીત્યા હતા.  સ્ટેનફોર્ડની ફૂટબોલ ટીમ 1902માં પ્રથમ રોઝ બોઉલ રમી હતી.  જોકે, તે સમયે રમતની હિંસા સાથે શરાબ પીધેલા દર્શકોનું રમત પછીનુ તોફાન સાન ફ્રાંસિસ્કોને 1905માં શહેરમાં &quot;મોટી રમત&quot; કરવા પ્રેર્યુ હતું.  1906માં ડેવીડ સ્ટાર જોર્ડને સ્ટેનફોર્ડ પર ફૂટબાલ પ્રતિબંધિત કર્યો હતો.  1906-1914ની &quot;મોટી રમત&quot;માં ફૂટબોલને બદલે રગ્બીનું નિદર્શન કર્યું હતું.  સ્ટેનફોર્ડે ફૂટબોલનો 1919માં પુનઃપ્રારંભ કર્યો હતો. &lt;ref name=&quot;Starr3&quot;&gt;{{cite book|last=Starr|first=Kevin|title=Americans and the California Dream|publisher=Oxford University Press|location=Oxford|year=1973|pages=336–338|chapter=Life Among the Best and Truest: David Starr Jordan and the Founding of Stanford University |isbn=0-19-501644-0}}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડે 1971 અને 1972માં બેક ટુ બેક રોઝ બાઉલ્સ ફરી જીતી લીધો હતો.  સ્ટેનફોર્ડે અત્યંત તાજેતર 2000માં  12 રોઝ બાઉલ્સ રમ્યા હતા.  સ્ટેનફોર્ડના જિમ પ્લુનકેટ્ટે હેઇસમેન ટ્રોફી 1970માં જીતી હતી. 

ક્લબ રમતો, જોકે સત્તાવાર રીતે નહી પરંતુ સ્ટેનફોર્ડના એથલેટનો ભાગ છે અને સ્ટેનફોર્ડ ખાતે તે અસંખ્ય છે.  રમતોમાં બાણવિદ્યા, બેડમિંટોન, ક્રિકેટ, સાયક્લીંગ, ઘોડેસવારી, હોકી જેવી આઇરીશ રમત (હર્લીંગ), આઇસ હોકી, જૂડો, કેકીંગ, પુરુષોનું લાક્રોસે, પોલો, રેક્વેટબોલ, રગ્બી યુનિયન, સ્ક્વોશ, સ્કઇંગ, ટાએકવોન્ડો, ટેનિસ, ટ્રિયાથલોન અને અલ્ટિમેટનો સમાવેશ થાય છે.  પુરુષોની અલ્ટિમેટ ટીમે 1984 અને 2002માં,&lt;ref name=&quot;UPA College Open Champions&quot;&gt;{{Cite web |url=http://upa.org/hallofchampions/college/openchampions |title=કોલેજ ઓપન ચેમ્પીયન્સ અલ્ટીમેટ પ્લેયર્સ એસોસિયેશન |access-date=2010-09-23 |archive-date=2009-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091216040956/http://www.upa.org/hallofchampions/college/openchampions |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ત્રીઓની અલ્ટિમેટ ટીમે 1997, 1998, 1999, 2003, 2005, 2006, અને 2007માં,&lt;ref name=&quot;UPA College Women's Champions&quot;&gt;{{Cite web |url=http://upa.org/hallofchampions/college/womenschampions |title=કોલેજ વિમેન્સ ચેમ્પીયન્સ અલ્ટીમેટ પ્લેયર્સ એસોસિયેશન |access-date=2010-09-23 |archive-date=2009-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090818025728/http://www.upa.org/hallofchampions/college/womenschampions |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ત્રીઓની રગ્બી ટીમે 1999, 2005, 2006 અને 2008માં નેશનલ ચેમ્પીયનશીપ્સ જીતી લીધી હતી.     સાયક્લીંગ ટીમે 2007માં ડિવીઝન I યુએસએ સાયક્લીંગ કોલેજિયેટ રોડ નેશનલ ચેમ્પીયનશીપ જીતી હતી. 1930 સુધી, સ્ટેનફોર્ડ પાસે તેની એથલેટિક ટીમો માટે &quot;માસ્કોટ&quot; નામ ન હતું.  તે વર્ષમાં એથલેટિક વિભાગે નામ &quot;ભારતીય&quot; અપનાવ્યું હતું.  1972માં, નેટિવ અમેરિકન વિદ્યાર્થીઓ દ્વારા જાતિવાદ સંવેદનશૂન્યતાની ફરિયાદ થયા બાદ &quot;ભારતીય&quot;ને પડતું મૂકવામાં આવ્યું હતું.  

[[ચિત્ર:11-04-06-LSJUMB-003.jpg|thumb|લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ જુનિયર યુનિવર્સિટી માર્ચીંગ બેન્ડ &quot;ઓલ રાઇટ નાવ&quot; અને અન્ય હંગામી સંગીત દ્વારા ફૂટબોલના ચાહકોને આનંદ પૂરો પાડે છે.]]

સ્ટેનફોર્ડ રમત ટીમોનો હવે સત્તાવાર રીતે સ્ટેનફોર્ડ કાર્ડીનલ તરીકે ઉલ્લેખ કરાય છે, જે ઘાટા લાલ રંગનો ઉલ્લેખ કરે છે, કાર્ડીનલ પક્ષી નહી.   કાર્ડીનલ (ઘેરો કિરમજી રંગ)અને પાછળના કાર્ડીનલ અને સફેદ યુનિવર્સિટીના 19મી સદીથી સત્તાવાર રંગ બની ગયા છે.  બેન્ડના માસ્કોટ, &quot;ધી ટ્રી&quot;, સામાન્ય રીતે શાળા સાથે સંલગ્ન બની ગયા છે.  લેલેન્ડ સ્ટેનફોર્ડ જુનિયર યુનિવર્સિટી માર્ચીંગ બેન્ડ (એલએસજેયુએમબી)નો થોડા ભાગમાં, ઝાડનું સંકેત અલ પાલો અલ્ટો સ્ટેનફોર્ડ અને પાલો અલ્ટો સીલ્સ પરના રેડવુડથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવ્યું છે. સ્ટેનફોર્ડ વાર્ષિક યુ.એસ. ઓપન સિરીઝ  ટેનિસ ટૂર્નામેન્ટ, બેન્ક ઓફ ધ વેસ્ટ ક્લાસિકનું ટૌબે સ્ટેડીયમ ખાતે યોજે છે. કોબ્બ ટ્રેક, એન્જેલ ફિલ્ડ, અને  એવરી સ્ટેડીયમ પૂલની ગણના વિશ્વ કક્ષાની એથલેટિક સવલતો તરીકે થાય છે.  સ્ટેનફોર્ડ સ્ટેડીયમે 20 જાન્યુઆરી 1985ના રોજસુપર બાઉલ XIXનું આયોજન કર્યું હતું, જેમાં સાન ફ્રાંસિસ્કો 49 વર્ષના લોકોએ 38-16 સ્કોરથી મિયામી ડોલ્ફીન્સને હરાવી હતી. સ્ટેનફોર્ડે ટોચના ક્રમાંકિત કોલેજ સ્તરનો એથલેટિક કાર્યક્રમ - એનએસીડીએ (NACDA) ડિરેક્ટર્સ કપ, જે અગાઉ ''સિયર્સ કપ''  — કે જે છેલ્લા 16 વર્ષોથી દર વર્ષે યોજાય છે તે જીત્યો હતો.  સ્ટેનફોર્ડ પાસે 1976-77 શાળા વર્ષથી દર વર્ષે ઓછામાં ઓછી એક એનસીએએ ટીમ વિજેતા રહી છે. &lt;ref&gt;[http://www.usatoday.com/sports/college/2010-06-22-stanford-directors-cup_N.htm યુએસએ ટુડે, 22 જૂન, 2010]&lt;/ref&gt; 

'''એનસીએએની સિદ્ધિઓ:'''  સ્ટેનફોર્ડે તેની સ્થાપના થઇ ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં 99નેશનલ કોલેજ સ્તરના એથલેટિક એસોસિયેશન નેશનલ ટીમ ટાઇટલ્સ મેળવ્યા છે, જે યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા, લોસ એંજલસ અન 421 વ્યક્તિગત એનસીએએ ચેમ્પીયનશીપ્સ બાદ બીજા ક્રમે આવે છે, જે કોઇ પણ યુનિવર્સિટીએ જીતેલામાં સૌથી વધુ છે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/combined.pdf |title=એનસીએએ વેબસાઇટ |access-date=2010-09-23 |archive-date=2010-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100627170832/http://web1.ncaa.org/web_files/stats/champs_records_book/summaries/combined.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

'''ઓલિમ્પિક સિદ્ધિઓ:'''  ''સ્ટેનફોર્ડ દૈનિક'' ના અનુસાર, &quot;સ્ટેનફોર્ડે 1908થી દરેક ઉનાળુ ઓલિમ્પીયાડમાં પોતાની હાજરી રાખી છે.&quot; &lt;ref name=&quot;olympics&quot;&gt;{{Cite web |url=http://daily.stanford.edu/article/2000/2/2/cardinalBoastsGoldenHistory |title=કાર્ડિનલ સોનેરી ઇતિહાસનું ગર્વ લે છે - ધી સ્ટેનફોર્ડ ડેઇલી ઓલાઇન |access-date=2010-09-23 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207041903/http://daily.stanford.edu/article/2000/2/2/cardinalBoastsGoldenHistory |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 2004ના અનુસાર, સ્ટેનફોર્ડ એથલેટોએ 182 ઓલિમ્પીક ચંદ્રકો ઉનાળુ રમતોમાં જીત્યા છે; &quot;હકીકતમાં, દરેક 1912થી ઓલિમ્પીયાડમાં સ્ટેનફોર્ડ એથલેટિસે ઓછામાં ઓછો એક અને વધુમાં વધુ 17 સુવર્ણ ચંદ્રકો જીત્યા છે.&quot; &lt;ref name=&quot;olympicmedals&quot;&gt;{{Cite web |url=http://daily.stanford.edu/article/2004/8/12/fortytwoAthletesTryLivingUpToStanfordsOlympicLegacy |title=42 દોડવીરો સ્ટેનફોર્ડના ઓલિમ્પીક વારસા સુધી રહેવાનો પ્રયત્ન કરે છે - ધી સ્ટેનફોર્ડ ડેઇલી ઓનલાઇન |access-date=2010-09-23 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905025919/http://daily.stanford.edu/article/2004/8/12/fortytwoAthletesTryLivingUpToStanfordsOlympicLegacy |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સ્ટેનફોર્ડ એથલેટ્સે 2008 ઉનાળુ રમતોમાં 24 ચંદ્રકો મેળવ્યા હતા, જેમાં 8 સુવર્ણ, 12 ચાંદીના અન 4 કાંસાના ચંદ્રકોનો સમાવેશ થાય છે. &lt;ref name=&quot;olympics08&quot;&gt;{{Cite web |url=http://gostanford.cstv.com/sports/olympics/spec-rel/082408aaa.html |title=25 ઓલિમ્પીક ચંદ્રકો સાથે સ્ટેનફોર્ડ વિશ્વવિક્રમ સ્થાપિત કરે છે |access-date=2010-09-23 |archive-date=2008-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207232918/http://gostanford.cstv.com/sports/olympics/spec-rel/082408aaa.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== વિખ્યાત સ્નાતક, શિક્ષક અને કર્મચારીઓ ==

વિન્ટોન સર્ફ, &quot;ઇન્ટરનેટના પિતા&quot;, સ્ટેનફોર્ડમાંથી સ્નાતક થયા છે. 

સ્ટેનફોર્ડના જે સ્નાતકોએ કંપનીઓનો પ્રારંભ કર્યો હતો તેમાં હ્યુવલેટ પેકાર્ડ (વિલીયમ હ્યુવલેટ અને ડેવીડ પેકાર્ડ), સિસ્કો સિસ્ટમ્સ (સાન્ડ્રા લર્નર અને લિયોનાર્દ બોસેક), એનવીઆઇડીઆઇએ, એસજીઆઇ, વીએમવેર, એમઆઇપીએસ ટેકનોલોજીસ , યાહૂ! (Yahoo!) (ચિહ-યૂઆ યાંગ અને ડેવીડ ફિલો), ગૂગલ (Google) (સેર્જી બ્રીન અને લૌરેન્સ પેજ), વિપ્રો ટેકનોલોજીસ, નાઇક, ગેપ (ડોરિસ ફિશર) અને સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સનો સમાવેશ થાય છે. સન માઇક્રોસિસ્ટમમાં ''સન'' નો મૂળભૂત રીતે &quot;સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી નેટવર્ક&quot; તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web | title = Mr. Scott McNealy | publisher = Sun Microsystems, Inc. | date = 2005-04-24 | url = http://www.sun.com/products-n-solutions/edu/gelc/bios/scottmcnealy.html | access-date =  2009-09-17}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://blogs.sun.com/dador/entry/sunw_stanford_university_network_workstation |title=Jim McGuinness's Weblog |access-date= 2009-02-22 |work= |publisher= |date=2007-08-27 |author=Jim McGuinness}}&lt;/ref&gt;

સ્ટેનફોર્ડના પ્રવર્તમાન વિદ્વાનોના સમૂહમાં નીચેનાનો સમાવેશ થાય છે:
* 16 [[નોબૅલ પારિતોષિક|નોબેલ ઇનામ]] વિજેતા;&lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;&gt;{{cite web | url = http://www.stanford.edu/about/facts/faculty.html | title = Stanford Facts: Faculty | publisher = Stanford University | access-date = 2009-09-17 | archive-date = 2010-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100527220858/http://www.stanford.edu/about/facts/faculty.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;
* નેશનલ એકેડમી ઓફ સાયંસીઝના 136 સભ્યો; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* નેશનલ એકેડમી ઓફ એન્જિનીયંરીંગના 83 સભ્યો &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* અમેરિકન એકેડમી ઓફ આર્ટસ એન્ડ સાયંસીઝના 244 સભ્યો; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* નેશનલ મેડલ ઓફ સાયંસ 19 પ્રાપ્તિકર્તાઓ; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* નેશનલ મેડલ ઓફ ટેકનોલોજીના 2 પ્રાપ્તિકર્તાઓ; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* નેશનલ એકેડમી ઓફ એજ્યુકેશનના 27 સભ્યો; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* અમેરિકન ફિલોસોફિકલ સોસાયટીના 46 સભ્યો; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* 4 પુલિત્ઝર ઇનામ વિજેતાઓ; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* 23 મેકઆર્થર ફેલો; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* 8 વુલ્ફ ફાઉન્ડેશન ઇનામ વિજેતાઓ; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* 6 કોરેટ ફાઉન્ડેશન ઇનામના વિજેતાઓ; &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;
* 3 પ્રેસીડેન્શિયલ મેડલ ઓફ ફ્રીડમ વિજેતાઓ. &lt;ref name=&quot;StanfordFactsFaculty&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Teller&quot;&gt;{{cite news |first=Dawn |last=Levy |title=Edward Teller wins Presidential Medal of Freedom |curly=y |work= |page=http://news-service.stanford.edu/pr/03/teller723.html |date=2003-07-22 |access-date=17 November 2008 |quote=Teller, 95, is the third Stanford scholar to be awarded a Presidential Medal of Freedom. The others are Nobel Prize-winning economist Milton Friedman (1988) and former Secretary of State George Shultz (1989). |url=http://news-service.stanford.edu/pr/03/teller723.html |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614040209/http://news-service.stanford.edu/pr/03/teller723.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ભૂતપૂર્વ જાપાનીઝ વડાપ્રધાન યૂકીઓ હાટોયામા,&lt;ref&gt;{{cite web |author= |title=The Dish: Stanford alum primed to be Japan's next premier; multitasking experts juggle media; and much more |url=http://news.stanford.edu/news/2009/august31/the-dish-090209.html |work=Stanford Report |publisher=Stanford News Service |date=2009-09-01 |access-date=2009-10-12 |archive-date=2010-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100616003743/http://news.stanford.edu/news/2009/august31/the-dish-090209.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ભૂતપૂર્વ યુ.એસ. પ્રમુખ હર્બર્ટ હૂવર, ભૂતપૂર્વ યુ.એસ. સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ વોરેન ક્રિસ્ટોફર, અને ભૂતપૂર્વ ઇઝરાયેલી વડાપ્રધાન એહુદ બારાક સ્નાતકો છે. 

એનએફએલ ક્વાર્ટરબેક્સ (ફૂટબોલ)રમનારાઓમાં જિમ પ્લન્કેટ્ટ, ટ્રેન્ટ એડવર્ડઝ અને જોહ્ન એલવે, એનએફએલ મેળવનારાઓમાં ગોર્ડોન બેન્કસ અને ઇડી મેકાફ્રેનો સમાવેશ થાય છે, એનએફએલ ફુલબેકમાં જોન રિચી, રનર યાન હોલ, એમએલબી પ્રારંભકર્તા પીચર માઇક મ્યુસિયાના, એમએલબી ડાબોડી ફિલ્ડર કાર્લોસ ક્વીન્ટીન, ગ્રાન્ડ સ્લેમ વિજેતા ટેનિસ ખેલાડીઓ જોહ્ન મેકએનરો (સ્નાતક ન હતા) (સિંગલ્સ અને ડબલ્સ) અને (ડબલ્સ) બોબ અને માઇક બ્રાયન, વ્યાવસાયિક ગોલ્ફ રમનાર ટાઇગર વુડ્ઝ (સ્નાતક ન હતા), ન્યુ ઝીલેન્ડ ફૂટબોલ અને બ્લેકબર્ન રોવર્સ બચાવકર્તા યાન નેલ્સેન, ઓલિમ્પીક તરવૈયાઓ જેન્ની થોમ્પસન, સમર સેન્ડર્સ અને પાબલો મોરાલ્સ, ઓલિમ્પીક ફિગર સ્ટેકર ડેબી થોમસ, ઓલિમ્પીક વોટર પોલો ખેલાડીઓ ટોની એઝેવેડો અને બ્રેન્ડા વિલ્લા, ઓલિમ્પીક સોફ્ટબોલ ખેલાડી જેસિકા મેન્ડોઝા, હેઇસમેન અંતિમ ચરણવાળા ટોબી ગર્હાર્ટ, અને અભિનેત્રી રીસ વિથર્સસ્પૂન (સ્નાતક ન હતા) સ્નાતકો છે. 

અભિનેત્રીઓ જેનિફર કોનેલી અને સિગૌર્ની વીવર (તેનો સ્નાતકનો દરજ્જો 2009ની ફિલ્મ  અવતારમાં દર્શાવાયો હતો), અભિનેતા ફ્રેડ સેવેજ, અને રાજકીય ટિપ્પણીકાર રાશેલ મેડ્ડો આગળ પડતા સ્નાતકો હતા. 

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|2}}

== વધુ વાંચન ==
* રોનાલ્ડ એન. બ્રેસવેલ, ''ટ્રીઝ ઓફ સ્ટેનફોર્ડ એન્ડ એન્વાયર્નસ'' (સ્ટેનફોર્ડ હિસ્ટોરિકલ સોસાયટી, 2005)
* કેન ફેન્યો, ''ધી સ્ટેનફોર્ડ ડેઇલી 100 યર્સ ઓફ હેડલાઇન્સ'' (2003-10-01) ISBN 0-9743654-0-8
* જિયાન ફેટ્ટર, ''પ્રશ્નો અને પ્રવેશ: સ્ટેનફોર્ડ ખાતે 100,000 પ્રવેશના નિર્ણયોનું પ્રતિબિંબ'' (1997-07-01) ISBN 0-8047-3158-6
* રિકાર્ડ જોનકાસ, ડેવીડ ન્યુમાન અને પાઉલ વી.ટર્નર. ''સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી, '' ''કેમ્પસ માર્ગદર્શિકા.'' પ્રિન્સટોન આર્કિટેક્ચરલ પ્રેસ, 2006. [http://www.springerlink.com/content/h236g6/ ઓનલાઇન ઉપલબ્ધ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190919035307/https://link.springer.com/book/10.1007/1-56898-664-5 |date=2019-09-19 }}.
* સ્ટુઅર્ટ ડબ્લ્યુ, લેસ્લીન'', ધી કોલ્ડ વોર અને અમેરિકન સાયંસ: એમઆઇટી અને સ્ટેનફોર્ડ ખાતે મિલીટ્રી-ઇન્ડસ્ટ્રીયલ કોમ્પ્લેક્સ'' , કોલંબીયા યુનિવર્સિટી પ્રેસ 1994
* રેબેક્કા એસ. લોવેન, આર.એસ.લોવેન, ''કોલ્ડ વોર યુનિવર્સિટીનું સર્જન કરતા: સ્ટેનફોર્ડનું પરિવર્તન'' , યુનિવર્સિટી ઓફ કેલિફોર્નિયા પ્રેસ 1997

=== દ્રષ્ટિ ===
* ડીવીડી: સ્ટેનફોર્ડની દંતકથાઓ (2008-09-23) યુપીસી: 182490000514 [http://www.amazon.com/Legends-Stanford/dp/B001CQ5FEW એમેઝોન પ્રવેશ]

== બાહ્ય કડીઓ ==
* ફેસબુક ખાતે [http://www.facebook.com/stanford સ્ટેનફોર્ડ]

[[શ્રેણી:અમેરિકન યુનિવર્સિટીઓ]]
[[શ્રેણી:સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટી]]
[[શ્રેણી:વિદેશી યુનિવર્સિટીઓ]]</text>
      <sha1>5p91ftm4ugh454096zkphqh9epa6ojv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>અદ્વૈત વેદાંત</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27438</id>
    <revision>
      <id>899619</id>
      <parentid>893597</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T11:29:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85275" sha1="6hltbvu8m5uuzz0gempgtqzp1xsme9u" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:Shri Gaudapadacharya Statue.jpg|thumb|right|આદિ ગુરુ શ્રી ગૌડપદચાર્ય, શ્રી આદિ શંકરાયાર્યના વડાગુરુ અને અદ્વૈતના પ્રથમ ઐતિહાસિક પ્રચારક, શ્રી ગૌડપદચાર્ય મઠના પણ સ્થાપક હોવાનું માનવામાં આવે છે.]]

'''અદ્વૈત વેદાંત''' ([[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]] अद्वैत वेदान्त)ને હિંદુ દર્શનશાસ્ત્રની વેદાંત (શાબ્દિક અર્થ, ''અંત અથવા વેદનો મુખ્ય ઉદ્દેશ'', [[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]]) શાખાની સૌથી વધારે પ્રભાવશાળી ઉપશાખા માનવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=63gdKwhHeV0C &quot;અદ્વૈત વેદાંતઃ અ ફિલોસોફિકલ રીકન્સ્ટ્રક્શન,&quot;] એલિયટ ડ્યુઇશ દ્વારા, યુનિવર્સિટી ઓફ હવાઈ પ્રેસ, 1980, ISBN 0-8248-0271-3. &lt;/ref&gt; વેદાંતની અન્ય શાખા ''દ્વૈત'' અને ''વિશિષ્ટાદ્વૈત'' છે. ''અદ્વૈત'' (શાબ્દિકનો અર્થ ''અનન્યતા'')એ એકેશ્વરવાદ વિચારધારાની પરંપરા છે. &quot;અદ્વૈત&quot; એટલે સ્વ (આત્મા) અને સર્વ (બ્રહ્મ)ની ઓળખ.&lt;ref&gt;''બ્રહ્મ'' ને સર્જક અને વિનાશક [[શિવ]] અને પોષણકર્તા [[વિષ્ણુ]]ની સાથે ત્રિમૂર્તિમાં રહેલા [[બ્રહ્મા]] સાથે ભૂલથી સરખાવવા જોઇએ નહીં.&lt;/ref&gt; 

[[વેદાંન્ત]]ની તમામ શાળાઓના મુખ્ય સ્ત્રોત લખાણો પ્રસ્થાનત્રયી છે, જે ઉપનિષદ, [[ગીતા|ભગવદ ગીતા]] અને બ્રહ્મ સૂત્રો ધરાવતાં લખાણો છે. અદ્વૈત વેદાંતના સિદ્ધાંતોને વિસ્તૃત રીતે એકત્રીકરણ કરનારા પ્રથમ વ્યક્તિ આદિ શંકરાચાર્ય હતા,&lt;ref&gt;[http://books.google.com/books?id=zJeEhvvLdhMC &quot;થર્ટી-ફાઇવ ઓરિયેન્ટલ ફિલોસોફર,&quot;] ડાયાના કોલિસન, રોબર્ટ વિલ્કિનસન, રૂટલેગ દ્વારા, 1994, ISBN 0-415-02596-6.&lt;/ref&gt; જ્યારે પ્રથમ ઐતિહાસિક પ્રચારક શંકરાચાર્યના ગુરુ ગોવિંદ ભાગવતપદના ગુરુ ગૌડપદ હતા.

== આદિ શંકરાચાર્ય ==
આદિ શંકરાચાર્યએ અદ્વૈત વેદાંતને દ્રઢિભૂત કર્યું, જે ગૌડપદ અને ગોવિંદ ભાગવતપદ સિદ્ધન્ત(વ્યવસ્થા) દ્વારા યોગ્ય ઠેરવેલા તથા સ્વીકારાયેલા વૈદિક સાહિત્યનું અર્થઘટન છે. કેટલાક ઉપનિષદ ગુરુઓ અને તેમના પોતાના ગુરુના ગુરુ ગૌડપદની વિચારધારા (અજાતિવાદ)ને આગળ વધારતાં, આદિ શંકરાચાર્યએ અદ્વૈત - અનન્ય વાસ્તવિકતાનો સિદ્ધાંત પ્રતિપાદિત કર્યો. તેમણે પ્રસ્થાન ત્રયી પર ભાષ્ય લખ્યા. વીવેકચૂડામણિ માંના જાણીતા લખાણ,તેમના તત્ત્વચિંતક લખાણોમાંથી એક પ્રકરણનું વાક્ય તેમના દર્શનને ટૂંકમાં નીચે પ્રમાણે રજૂ કરે છેઃ&lt;ref&gt;આ પુસ્તકના લેખક અંગે વિવાદ છે. 20મી સદીના મોટાભાગના અભ્યાસુઓ માને છે કે આ પુસ્તક શંકરાએ લખ્યું ન હતું, અને હોંશિયારપુરના સ્વામી સચ્ચિદાનંદેન્દ્ર સરસ્વતિના નામ સાથે તેઓ સંમત થાય છે.&lt;/ref&gt; 

&lt;blockquote&gt;બ્રહ્મ સત્ય છે, જગત મિથ્યા છે અને આખરે બ્રહ્મ અને આત્મા વચ્ચે કોઇ જ ભેદ નથી.&lt;/blockquote&gt; 

તેમના બહોળી રીતે ટાંકવામાં આવતા આ વાક્ય અંગે ઘણી ગેરસમજ પર પ્રવર્તે છે.{{Citation needed|date=June 2007}}તેમના તત્ત્વમીમાંસા દર્શનમાં વાસ્તવિકતાના ત્રણ સ્તર રહેલા છે, જે અગાઉના દરેક સ્તર કરતાં વધારે વાસ્તવિક છે. આ વ્યવસ્થામાં ''ભ્રમ'' ની શ્રેણી માત્ર સંપૂર્ણ વાસ્તવિકતાની દ્રષ્ટિએ જ અવાસ્તવિક છે અને તે ''સંપૂર્ણ અવાસ્તવિક'' ની શ્રેણી કરતાં અલગ છે. તેમની વેદાંતની પ્રણાલીએ ઉપનિષદના સ્વીકૃત તત્ત્વમીમાંસા પર વિદ્વત્તાપૂર્ણ સમજૂતીની પદ્ધતિને રજૂ કરી અને આ પ્રણાલી પછીથી તમામ વેદાંત શાળાઓ દ્વારા સ્વીકારવામાં આવી. ધાર્મિક લખાણોમાં કરવામાં આવેલા વિધાનોને શાબ્દિક રીતે નહીં મૂલવવાની અને યોગ્ય જણાય ત્યાં સાંકેતિક અર્થઘટન કરવાની પ્રણાલી તેમની કૃતિની અન્ય એક વિશેષતા હતી. બાદરાયનના બ્રહ્મસૂત્ર પરના તેમની ટીકાના પ્રસિદ્ધ ગદ્યમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે, &quot;જ્ઞાન મેળવવાના દરેક રસ્તા (પ્રમાણમ)નો યોગ્ય વિસ્તાર છે. ધાર્મિક ગ્રંથો {શબ્દ પ્રમાણમ}નો વિસ્તાર આત્માના જ્ઞાનનો વિસ્તાર છે. જો ધાર્મિક ગ્રંથો અન્ય વિસ્તાર અંગે કાંઇક જણાવતા હોય તો – આપણી આસપાસના વિશ્વ અંગે – તો તે જાણવું {પ્રત્યક્ષ પ્રમાણમ} અને અનુમાન {અનુમાન પ્રમાણમ} (જ્ઞાનના આ વિસ્તાર માટેની યથાયોગ્ય પદ્ધતિ) જે જણાવે છે તેની સાથે વિરોધાભાસ સર્જે છે, જેના કારણે ધાર્મિક ગ્રંથોમાં કરવામાં આવેલા નિવેદનોનું સાંકેતિક રીતે અર્થઘટન કરવું પડે છે.&quot; અદ્વૈતમાં આદિ શંકરાચાર્યનું પ્રદાન ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. તેમના મુખ્ય કાર્યોમાં ''પ્રસ્થાનત્રયી'' (બ્રહ્મસૂત્ર, ભગવદ ગીતા અને ઉપનિષદો) પરના ભાષ્ય અને ''ગૌડપદીયા કારીકાસ'' નો સમાવેશ થાય છે. તેમના લખેલા સ્વતંત્ર ગ્રંથોમાં ઉપદેશ સહસ્ત્રીનો સમાવેશ થાય છે, જેમાં તેમના દર્શનને આલેખવામાં આવે છે.

== પૂર્વઆવશ્યકતા ==
=== ગુરૂની આવશ્યકતા ===
શંકરાચાર્યનું માનવું હતું કે મુક્તિ માટેની પૂર્વઆવશ્યકતા એવા વૈદિક લખાણોનો અભ્યાસ વર્ણવ્યવસ્થાને આધારે માત્ર ઉચ્ચવર્ગના પુરુષ સુધી સીમિત રાખવો જોઇએ. તેમનો સામાન્ય મત એવો હોવાનું જણાય છે કે મુક્તિ માત્ર બ્રાહ્મણ જ્ઞાતિના તપસ્વી પુરુષ જ મેળવી શકે છે.&lt;ref&gt;''રૂટલેગ એનસાયક્લોપિડિયા ઓફ ફિલોસોફીઃ ઇરિંગેરેય ટુ લૂશી ચુન્ક્યિયુ, વોલ્યુમ 5.'' . ટેયલર અને ફ્રાન્સીસ, 1989, પૃષ્ઠ 99.&lt;/ref&gt; શંકરાચાર્ય અને અન્ય લોકો મત મુજબ, અદ્વૈત વેદાંતના દર્શનને અનુસારતા કોઇપણ વ્યક્તિએ ગુરુ (''શિક્ષક'')ના માર્ગદર્શન પ્રમાણે આમ કરવું જોઇએ.&lt;ref&gt;છાંદોગ્ય ઉપનિષદ - આકાર્યવન પુરુષો વેદ શંકરાના ઉપનિષદસહસ્ત્રીનું પહેલું ગદ્ય પ્રકરણ પણ જુઓ.&lt;/ref&gt; 

ગુરુમાં નીચે પ્રમાણેના ગુણો હોવા જોઇએ (જુઓ મુંડક ઉપનિષદ 1.2.12):
# '''શ્રોત્રિય''' — વૈદિક શાસ્ત્રો અને સંપ્રદાયનો અભ્યાસ કરેલો હોવો જોઇએ
# '''બ્રહ્મનિષ્ઠ''' — શાબ્દિક રીતે ''બ્રહ્મમાં પ્રસ્થાપિત થયલો''  હોવો જોઇએ, એટલે કે જેને તમામ વસ્તુઓ ઉપરાંત પોતાનામાં પણ બ્રહ્મના એકાકારની ''અનુભૂતિ થયેલી''  હોવી જોઇએ
સત્યની શોધનાર વ્યક્તિએ ગુરુની સેવા કરવી જોઇએ અને તેના તમામ સંશયોને દૂર કરવા માટે વિનમ્ર ભાવે પોતાના પ્રશ્નો રજૂ કરવા જોઇએ ([[ગીતા|ભગવદ ગીતા]] 4.34 જુઓ). આમ કરવાથી, અદ્વૈત કહે છે કે, સત્યની શોધ કરનારને મોક્ષ (''જન્મ અને મરણના ચક્રમાંથી મુક્તિ'' ) મળે છે.

આદિ શંકરાચાર્યના જણાવ્યા અનુસાર, ઉપનિષદના શબ્દોના ચિંતનથી બ્રહ્મનું જ્ઞાન મળે છે, અને શ્રૃતિના માધ્યમથી મેળવવામાં આવતું બ્રહ્મનું જ્ઞાન અન્ય કોઇ જ રીતે મેળવી શકાતું નથી. માત્ર ગુરુ જ શ્રૃતિની વિસ્તૃત સમજૂતી અને શબ્દોના કૌશલ્યપૂર્ણ ઉપયોગના માધ્યમથી શિષ્યમાં અત્યાર સુધી અજ્ઞાત રહેલું જ્ઞાન પેદા કરી શકે છે. ગુરુએ માત્ર પ્રોત્સાહન કે સૂચનો જ આપવાના નથી હોતા.&lt;ref&gt;અનંતાનંદ રામબચ્ચન, ''ધ લિમિટ્સ ઓફ સ્ક્રિપ્ચરઃ વિવેદાનંદઝ રીઇન્ટરપ્રિટેશન ઓફ ધ વેદાસ. ''  યુનિવર્સિટી ઓફ હવાઈ પ્રેસ, 1994, પેજ 125, 124: [http://books.google.com/books?id=b9EJBQG3zqUC&amp;amp;pg=PA124&amp;amp;dq=brahma+as+opposed+to+brahman&amp;amp;lr=#PPA124,M1 ].&lt;/ref&gt;

=== સાધના ચતુષ્ચય ===
''મોક્ષ મેળવવા માંગતી કોઈ પણ વ્યક્તિ (મુમુક્ષુ)'' માં નીચે મુજબની ચાર સંપત્તિ (''યોગ્યતા'') હોવી જોઇએ જેને સંયુક્ત રીતે સાધના ચતુષ્ચય સંપત્તિ (''ચાર યોગ્યતા'') કહેવાય છેઃ
# '''નિત્યા-અનિત્ય વસ્તુ વિવેક''' — નિત્ય પદાર્થ, બ્રહ્મ અને બદલાતા અસ્તિત્વવાળા પદાર્થો (અનિત્ય) વચ્ચેના ''ભેદને યોગ્ય રીતે પારખવાની'' ક્ષમતા (વિવેક).
# '''ઇહમૃતાર્થ ફલભોગ વિરાગ''' — આ વિશ્વ (ઇહા) અને સ્વર્ગ વગેરે જેવી અન્ય દુનિયા (અમૃત્રા)માં પદાર્થના આનંદ (અર્થ ફલ ભોગ)નો ''સ્વૈચ્છિક ત્યાગ''  (વૈરાગ).
# '''સમાધિ ષટક સંપત્તિ''' — સમની છગણી યોગ્યતાઓ (અંત:કરણ&lt;ref&gt;[http://en.mimi.hu/yoga/antahkarana.html અંતકરણ-યોગ (વ્યાખ્યા)]&lt;/ref&gt;નો અંકુશ &lt;ref&gt; વેદાંતિક સાહિત્યમાં, અંત:કરણ ''આંતરિક અવયવ'' ) ચાર ભાગમાં ગોઠવાયેલી છે:
* મન — સંકલ્પ પર નિયમન કરતો ભાગ (ઇચ્છા અથવા નિર્ધાર)
* બુદ્ધિ — નિર્ણય પર નિયમન કરતો ભાગ
* ચિત્ત — સ્મરણ અને વિસ્મરણ સાથે સંકળાયેલો ભાગ
* અહંકાર — શરીરમાં આત્મા (''પોતાની જાત'')ને 'હું'&lt;/ref&gt;) તરીકે ઓળખાવતો ભાગ, દામ (બાહ્ય ઇન્દ્રિયોનું નિયમન કરતો ભાગ), ઉપરાતી (ક્રિયામાંથી અલિપ્તતા, ધ્યાન પર વધારે ભાર મૂકવો{{Citation needed|date=March 2009}}), તિતિક્ષા (સહન કરવું), શ્રદ્ધા (ગુરુ અને વેદોમાં શ્રદ્ધા), સમાધાન (ઇશ્વર અને ગુરુના મન પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું)
# '''મુમુક્ષુત્વા''' — વિશ્વનું સ્વરૂપ દુઃખ પ્રેરક છે તેવી દ્રઢ માન્યતા અને મોક્ષ માટેની સતત ઝંખના (''જન્મ અને મૃત્યુના ચક્રમાંથી મુક્તિ'' )

આદિ શંકરાચાર્યએ તત્વબોધ (1.2)માં જણાવ્યું હતું કે મોક્ષ અથવા મુક્તિ, ઉપર જણાવવામાં આવેલી ચાર યોગ્યતા ધરાવતા લોકોને જ મળે છે. આમ ગુરુ પાસેથી અદ્વૈત વેદાંતનો અભ્યાસ કરવા માંગતા કોઇપણ સત્યની શોધ કરનારમાં આ ચાર પ્રકારની યોગ્યતા હોવી જોઇએ.

== જ્ઞાનમીમાંસા ==
=== પ્રમાણ ===
[[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]]માં પરમ શબ્દનો અર્થ સાચું જ્ઞાન થાય છે, જે કોઇપણ પદાર્થ પરથી તાર્કિક રીતે મેળવવામાં આવ્યું હોય. પ્રમાણો (નો અર્થ સંસ્કૃતમાં ''જ્ઞાન'' થાય છે) ત્રિપુટીમાંનો એક જ ભાગ છે જે નીચે મુજબ છે, 
# જ્ઞાતા (પ્રમત્ર), ''કર્તા'', જ્ઞાનનો ''જાણકાર'' 
# જ્ઞાન (પ્રમાણ), જ્ઞાનનો ''અર્થ'' અથવા ''કારણ'' 
# જ્ઞેય, જ્ઞાનનું ''કર્મ''  

અદ્વૈત વેદાંતમાં નીચે મુજબ પ્રમાણો સ્વીકારવામાં આવ્યા છેઃ
* પ્રત્યક્ષ — ''ઇન્દ્રિયો''  દ્વારા મેળવવામાં આવેલું જ્ઞાન
* અનુમાન — ''અનુમાન''  દ્વારા મેળવવામાં આવેલું જ્ઞાન
* ઉપમાન — ''સમાનતા'' ને આધારે મેળવવામાં આવેલું જ્ઞાન
* અર્થાપત્તિ — જ્ઞાત જ્ઞાનની દેખીતા જ્ઞાન પર સર્વોપરીતા મેળવીને પરંતુ જ્ઞાત જ્ઞાન પર વિજય નહીં મેળવીને પ્રાપ્ત કરેલું જ્ઞાન
* શબ્દ - વેદ જેવા ''લખાણો'' ના માધ્યમથી મેળવવામાં આવેલું જ્ઞાન

== મીમાંસા ==
=== કાર્ય અને કારણ ===
કાર્ય અને કારણએ વેદાંતની તમામ વ્યવસ્થાઓના સંશોધનનમાં ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. બે કારણત્વ (''કારણના માર્ગ'')ને ઓળખવામાં આવ્યા છેઃ
# નિમિત્ત કારણત્વ - ''સાધનરૂપ કારણ બનવું''   દાખલા તરીકે, કુંભારને નિમિત્ત કારણત્વ નું કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું છે કારણ કે તે ઘડાના સર્જક તરીકે કાર્ય કરે છે અને તેથી તે ઘડાનું ''સાધનરૂપ કારણ''  છે.
# ઉપાદાન કારણત્વ - ''સામગ્રીરૂપ કારણ બનવું'' . દાખલા તરીકે, માટીને ઉપાદાન કારણત્વ નું કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું છે કારણ કે સ્વરૂપ (ઘડા)ની સામગ્રી તરીકે કાર્ય કરે છે અને ઘડાનું ''સામગ્રીરૂપ કારણ''  બને છે.

અદ્વૈત વેદોના નિવેદનો સાથે બ્રહ્મને નિમિત્ત કારણત્વ સોંપે છે (જેમાંથી માત્ર બે જ નીચે આપ્યા છે)
&lt;blockquote&gt; ઇશ્વરે જ તમામ સ્વરૂપોનું સર્જન કર્યું છે અને તેમને નામ દ્વારા બોલાવે છે (તૈતિરીય અરણ્યક 3.12.7) &lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt; તેમણે વિચાર્યું કે, મને વિશ્વનું સર્જન કરવા દે (ઐતરીય ઉપનિષદ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.celextel.org/108upanishads/aitareya.html%26e%3D15235%26ei%3DZIaVRK6YFI-ysALb_J3JDg |title=ઐતરીય ઉપનિષદ celextel.org પર |access-date=2021-08-23 |archive-date=2007-03-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070309051000/http://www.celextel.org/108upanishads/aitareya.html%26e%3D15235%26ei%3DZIaVRK6YFI-ysALb_J3JDg |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 1.1.1)&lt;/blockquote&gt;

અદ્વૈત પણ બ્રહ્મને ઉપાદાન કારણત્વ સોંપે છે, જુઓ વેદોમાં રહેલા નિવેદનો (જેમાંથી માંત્ર બે જ નીચે આપ્યા છે):
&lt;blockquote&gt; પ્રિય પુત્ર, જેમ માટીના એક જ લોંદામાંથી બનેલી તમામ વસ્તુઓ માટીની વસ્તુઓ તરીકે ઓળખાય છે, માટે સ્વરૂપમાં ફેરફાર કરવા છતાં નામ શબ્દ પર આધારિત છે અને માત્ર માટી જ વાસ્તવિક છે (ચંદોગ્ય ઉપનિષદ&lt;ref name=&quot;ChUp&quot;&gt;{{cite web|title=Chandogya Upanishad|url=http://www.geocities.com/advaitavedant/chandogya.htm|work=|archive-url=https://www.webcitation.org/5kmCE9KrI?url=http://www.geocities.com/advaitavedant/chandogya.htm|archive-date=2009-10-25|url-status=dead|access-date=2010-10-13}}&lt;/ref&gt; 6.1.4)&lt;/blockquote&gt;
&lt;blockquote&gt; (તેમણે વિચાર્યું) મને ઘણાં સ્વરૂપો ધારણ કરવા દે, મને જન્મ લેવા દે (તૈતિરીય ઉપનિષદ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Taittiriya Upanishad|url=http://www.geocities.com/advaitavedant/taittiriya.htm|work=|archive-url=https://www.webcitation.org/5kmCEXjTC?url=http://www.geocities.com/advaitavedant/taittiriya.htm|archive-date=2009-10-25|access-date=2010-10-13|url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2.6.4)&lt;/blockquote&gt;

છાંદોગ્ય ઉપનિષદ&lt;ref name=&quot;ChUp&quot;/&gt; 6.2.1માં જણાવાયું છે કે, &lt;blockquote&gt; તે એક જ છે અને તેમનું કોઇ બીજું સ્વરૂપ નથી.&lt;/blockquote&gt; આમ, વેદોમાં જોવા મળતા આ તેમજ અન્ય નિવેદનોને આધારે અદ્વૈત સાર કાઢે છે કે બ્રહ્મ સાધનરૂપ અને સામગ્રીરૂપ કારણ એમ બંનેમાં છે.

=== કાર્ય અને કારણની અનન્યતા ===
અદ્વૈત જણાવે છે કે કાર્ય એ કારણથી અલગ સ્વરૂપ નથી. જો કે, કારણ એ કાર્યથી અલગ છે. આ સિદ્ધાંતને કાર્ય-કારણ અનન્યત્વ કહે છે. તેને વધારે વિસ્તૃત રીતે સમજાવતા,
* જો કારણનો નાશ કરવામાં આવે તો અસર લાંબા સમય સુધી અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી. દાખલા તરીકે, સુતરાઉ કાપડ રૂપી અસરમાંથી તાંતણારૂપી કારણને કાઢી લેવાં આવે તો તે કાપડ રહેતું નથી, એટલે કે કાપડનો નાશ થાય છે. તેવી જ રીતે જો તાંતણારૂપી અસરમાંથી સુતરરૂપી કારણને કાઢી લેવામાં આવે તો તાંતણો રહેતો નથી એટલે કે તાંતણો નાશ પામે છે. આ બાબતને આદિ શંકરાચાર્યએ [[બ્રહ્મ સૂત્ર]] માં બ્રહ્મ સૂત્ર,2.1.9 પરના ભાષ્યમાં,&lt;ref&gt;[http://www.swami-krishnananda.org/bs_2/bs_2.1.03.html બ્રહ્મસૂત્રો, સ્વામિ શિવાનંદ દ્વારા]&lt;/ref&gt; ઉજાગર કરી છે કે,  &lt;blockquote&gt;''કારણ અને અસર વચ્ચે અભેદ રહેલો હોવા છતાં, અસરનો આત્મા કારણમાં રહેલો છે પરંતુ કારણનો અસરમાં નહીં.  અસરએ કારણનું સ્વરૂપ છે અને કારણએ અસરનું સ્વરૂપ નથી. તેથી અસરની ગુણવત્તા કારણને સ્પર્શી શકતી નથી.&lt;/blockquote&gt;
* તેના અસ્તિત્વના સમય દરમિયાન, વ્યક્તિ સરળતાથી એ જાણી શકે છે કે ''અસર''  એ ''કારણ'' થી અલગ નથી. જો કે ''કારણ''  એ ''અસર'' થી અલગ નથી તે સરળતાથી સમજી શકાતું નથી. આથી, કારણને અસરથી અલગ કરવું ખરેખર શક્ય નથી. પરંતુ તે માત્ર કલ્પના કરીને જ શક્ય કરી શકાય છે. દાખલા તરીકે, અરીસામાં જોવામાં આવતું સોનાના દાગીનાનું પ્રતિબિંબ માત્ર દાગીનાનું સ્વરૂપ છે પરંતુ તે દાગીના નથી કારણ કે તેમાં (પ્રતિબિંબમાં) સોનું નથી. આદિ શંકરાચાર્યએ છાંદોગ્ય ઉપનિષદમાં, છાંદોગ્ય ઉપનિષદ, 6.3.2 પરના ભાષ્યમાં, જણાવ્યું કે, &lt;blockquote&gt;''સત'' (બ્રહ્મ)ની સાથે જોવામાં આવે ત્યારે તમામ નામ અને સ્વરૂપ વાસ્તવિક છે પરંતુ જ્યારે તેને બ્રહ્મથી સ્વતંત્ર રીતે જોવામાં આવે ત્યારે તે મિથ્યા છે.&lt;/blockquote&gt;

આ રીતે અદ્વૈત અસરનો કાર્યથી અભેદ પ્રસ્થાપિત કરે છે. ટૂંકમાં જોઇએ તો,
:કાર્યએ કારણથી અલગ નથી; જો કે, કારણએ કાર્યથી અલગ છે.
અદ્વૈત વેદાંતના આ સંદર્ભમાં,
:જગત (''વિશ્વ'') બ્રહ્મથી અલગ નથી, જો કે બ્રહ્મ જગતથી અલગ છે.

== અદ્વૈત વેદાંતના મુખ્ય પાસાઓ ==
=== સત્યના ત્રણ સ્તર ===
* '''પરમાર્થિક સ્તર''' જેમાં બ્રહ્મ જ માત્ર વાસ્તવિકતા છે અને અન્ય કાંઇ પણ નહીં;
* '''વ્યવહારિક સ્તર''' જેમાં જીવ (જીવંત પ્રાણીઓ અથવા વ્યક્તિના આત્માઓ) અને ઇશ્વર બંને સત્ય છે, અહીંયા ભૌતિક વિશ્વ પણ સત્ય છે અને 
* '''પ્રતિભાસિક સ્તર''' જેમાં ભૌતિક વિશ્વની વાસ્તવિકતા હકીકતમાં મિથ્યા છે, જેમકે દોરડાને સાપ માની લેવાનો ભ્રમ અથવા સ્વપ્ન.

=== બ્રહ્મ ===
આદિ શંકરાચાર્યના જણાવ્યા અનુસાર, ઇશ્વર, સર્વોપરી વૈશ્વિક આત્મા અથવા બ્રહ્મ એક જ છે, સર્વસ્વ અને એકમાત્ર વાસ્તવિકતા છે. બ્રહ્મ સિવાય તમામ, બ્રહ્માંડ, ભૌતિક પદાર્થો અને વ્યક્તિઓ સહિતના, મિથ્યા છે. બ્રહ્મને સૌથી સારી રીતે અનંત, સર્વવ્યાપી, સર્વશક્તિમાન, અપાર્થિવ, કાલ્પનિક વાસ્તવિકતા જે તમામ વ્યક્તિઓનું દિવ્ય સ્થાન છે. બ્રહ્મને ઘણી વખત નેતી નેતી એટલે કે આ નહીં, આ નહીં તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે કારણ કે બ્રહ્મને સાચી રીતે આ કે તે તરીકે દર્શાવી શકાય નહીં. 'તે' (વ્યાકરણની રીતે નાન્યેતર છે, પરંતુ અપવાદરૂપે તેને પુરુષવાચી તરીકે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે) આ અને તેનું ઉદ્દભવ, શક્તિઓ, સત્ત્વ, તમામ અસ્તિત્વો, અવ્યાખ્યયિત, તમામના આધાર, અજન્મા, મૂળભૂત સત્ય, અપરિવર્તનશીલ, સંપૂર્ણનું મૂળ છે. જે વસ્તુ તમામ વાસ્તવિકતાઓનું મૂળ હોય તેને આ ભૌતિક વિશ્વમાં કઇ રીતે યોગ્ય રૂપે વર્ણન કરી શકાય? બ્રહ્મ તમામ ઇન્દ્રિયોથી પર છે, અંધ વ્યક્તિ કોઇ રંગનું યોગ્ય રીતે વર્ણન કરતો હોય તેના જેવી આ વાત છે. તે ભૌતિક પદાર્થનું સ્વરૂપ હોય તે જરૂરી નથી છતાં ભૌતિક વિશ્વનો ભાગ છે, જે તેની રીતે તેનું ભ્રામક પરિવર્તન છે. બ્રહ્મ વિશ્વની અસર નથી. બ્રહ્મ સૌથી શુદ્ધ જ્ઞાન છે અને તે અનંત પ્રકાશના સ્ત્રોત તરીકે પ્રકાશમાન છે. 

અજ્ઞાનતાને કારણે, બ્રહ્મ ભૌતિક વિશ્વ અને તેના પદાર્થો તરીકે દેખાય છે. વાસ્તવિક બ્રહ્મ આરોપણરહિત અને સ્વરૂપવિનાનું (નિર્ગુણ બ્રહ્મ જુઓ) છે. તે સ્વ-વિદ્યમાન, સંપૂર્ણ અને અવિનાશી છે. બ્રહ્મ હકીકતમાં અવર્ણનીય છે. તે સર્વશ્રેષ્ઠ &quot;સચ્ચિદાનંદ&quot; (&quot;સત્&quot; + &quot;ચિત્&quot; + &quot;આનંદ&quot;નું મિશ્રણ, એટલે કે અનંત સત્ય, અનંત સભાનતા અને અનંત સુખ). વધુમાં, બ્રહ્મ કોઇ પણ પ્રકારના ભેદભાવ કે અલગતાથી પણ મુક્ત છે. તેને કોઇપણ સજાતીયતા (સમાનતા)નો ભેદ નથી કારણ કે કોઇ બીજું બ્રહ્મ છે જ નહીં. તેને કોઇપણ વિજાતીયતા (ભિન્નતા)નો ભેદ નથી કારણ કે વાસ્તવમાં બ્રહ્મ સિવાય બીજા કશાનું અસ્તિત્વ જ નથી. તેને ''સ્વગત'' (આંતરિક) ભિન્નતા પણ નથી, કારણ કે બ્રહ્મ પોતે જ સમાન છે.

આદિ શંકરાચાર્યએ કેટલાક તાર્કિક પુરાવા પણ રજૂ કર્યા હતાઃ
* ''શ્રૃતિ''  – ઉપનિષદ અને બ્રાહ્મસૂત્ર બ્રહ્મને આદિ શંકરાચાર્યની જેમ જ વર્ણવે છે. આ બ્રહ્મ નું પુરવાર થયેલો પુરાવો છે.
* મનોવિજ્ઞાનિક રીતે – દરેક વ્યક્તિને આત્માની અનુભૂતિ છે. આદિ શંકરાચાર્યના મતે આત્મા જ બ્રહ્મ છે. આ દલીલ પણ બ્રહ્મ સર્વજ્ઞતાને પુરવાર કરે છે.
* ટેલિઓલોજીક/ઇન્ટેલિજેન્ટ ડિઝાઇન – વિશ્વ સારી રીતે ગોઠવાયેલું લાગે છે, આ માટેનું કારણ કોઇ અજ્ઞાત સિદ્ધાંત ન હોઈ શકે. આ માટેનું કારણ બ્રહ્મ જ હોઈ શકે.
* મૂળભૂત રીતે – બ્રહ્મ સર્જન કરવામાં આવેલા વિશ્વનો આધાર છે.
* અનુભવાતી લાગણી – ઘણાં લોકો જ્યારે ''તુરીયા''  અવસ્થામાં પહોંચી જાય છે ત્યારે તેમણે તેમનો આત્મા અન્ય તમામ ચીજો સાથે એકાકાર થઈ જતો હોવાનો દાવો કર્યો છે.

જ્યોર્જ ફ્યુઅરસ્ટેઇન અદ્વૈતની અનુભૂતિને આ મુજબ ટૂંકમાં જણાવે છેઃ &quot;સાચી રીતે જોઇએ તો આ બહુસ્તરીય વિશ્વ એક જ વાસ્તવિકતા છે. માત્ર એક જ મહાન વ્યક્તિ છે, જેને સંતો બ્રહ્મ કહે છે, જેમાં અસ્તિત્વના અસંખ્ય અગણિત સ્વરૂપો સમાઈ જાય છે. તે મહાન વ્યક્તિ માત્ર સભાનતા છે, અને તે જ તમામ વ્યક્તિઓનું મૂળ અથવા આત્મા છે.&quot; &lt;ref&gt;[http://www.nonduality.narod.ru/main-ways.htm અદ્વૈતા-ફ્લેમ ઓફ નોનડ્યુઆલિટી - ઇંગ્લિશ]&lt;/ref&gt;

=== માયા ===
આદિ શંકરાચાર્યના મતે ''માયા'' એ બ્રહ્મ ની જટિલ ભ્રામક શક્તિ છે, જે બ્રહ્મને ભૌતિક વિશ્વમાં અલગ સ્વરૂપોમાં જોવામાં આવે છે તેનું કારણ છે. માયાના બે મુખ્ય કાર્યો છે – એક તો બ્રહ્મ ને સામાન્ય માનવીય ધારણાથી બ્રહ્મ ને &quot;છુપાવવું&quot;, અને બીજું ભૌતિક વિશ્વને તેના (બ્રહ્મ ) સ્થાને ગોઠવવું. માયા પણ અવર્ણનીય હોવાનું કહેવાય છે, પરંતુ એવું કહી શકાય છે વ્યક્તિની જાગૃતિમાં પાંચ ઇન્દ્રિયોના માધ્યમથી પ્રવેશતી તમામ અનુભૂતિઓની માહિતી માયા છે, કારણ કે ઇન્દ્રિયગત અનુભૂતિની અંદર રહેલી મૂળભૂત વાસ્તવિકતા સંપૂર્ણરૂપે છુપાયેલી હોય છે. એવું પણ કહેવામાં આવે છે કે માયા સંપૂર્ણપણે વાસ્તવિક કે સંપૂર્ણપણે અવાસ્તવિક નથી અને તેથી અવર્ણનીય છે. તેનો આશ્રય બ્રહ્મ છે, પરંતુ બ્રહ્મ પોતે માયાના ભ્રમથી અલિપ્ત છે, જેમ એક જાદુગર પર તેના પોતાના જાદુને ચલાવી શકાતો નથી. માયા ક્ષણિક છે અને સાચા જ્ઞાનથી અથવા માયાને પરવાનગી આપતી વધારે મૂળભૂત વાસ્તવિકતા અંગેની ધારણાઓથી પર છે. ઉપનિષદ પ્રમાણે માત્ર બ્રહ્મ જ વાસ્તવિક હોવાને કારણે અને ભૌતિક વિશ્વને હજુ પણ વાસ્તવિક રીતે જોવાતું હોવાથી, આદિ શંકરાચાર્યએ ભિન્નતાઓ {{IAST|Māyā}}ની ભ્રામક શક્તિઓના ખ્યાલથી વર્ણન કર્યું છે.

==== વિશ્વની સ્થિતિ ====
આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે વિશ્વ વાસ્તવિક (સાચું) નથી, પરંતુ તે ભ્રમ છે, અને આમ થવા  પાછળ કેટલાક તાર્કિક કારણો કારણભૂત છે. પ્રથમ આદિ શંકરાચાર્યની સત્યની વ્યાખ્યાનું અને શા માટે વિશ્વને વાસ્તવિક (સાચુ) નથી માનવામાં આવતું તેનું વિશ્લેષણ કરીએ.
* આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે જે પણ વસ્તુ અનંત રહે છે તે સત્ય છે અને જે પણ નાશવંત છે તે અસત્ય છે. વિશ્વનું સર્જન અને સંહાર થાય છે તેથી તે વાસ્તવિક (સત્ય) નથી.
* સત્ય અપરિવર્તનશીલ છે. વિશ્વ પરિવર્તનશીલ છે, તેથી તે વાસ્તવિક (સત્ય) નથી.
* જે પણ સ્થળ અને સમય પર આધારિત છે તે વાસ્તવિક (સત્ય) છે અને જેની પોતાની પાસે જ સ્થળ અને સમય છે તે વાસ્તવિક (સત્ય) છે.
* જે રીતે વ્યક્તિ ઊંઘમાં સ્વપ્ન જુએ છે, તેવી રીતે જાગૃત અવસ્થામાં પણ બહુમોટા સપના જુએ છે. વિશ્વને આ સભાન અવસ્થામાં જોવામાં આવતા સ્વપ્નની સાથે સરખાવવામાં આવે છે.
* વિશ્વ બ્રહ્મનું આવરણ હોવાનું માનવામાં આવે છે. આવરણ ક્યારેય વાસ્તવિક (સાચો) ન હોઈ શકે.

બીજી બાજુ, આદિ શંકરાચાર્યએ દાવો કર્યો છે કે વિશ્વ સંપૂર્ણપણે અવાસ્તવિક (ખોટું) પણ નથી. જ્યારે બ્રહ્મની સાથે તેની સરખામણી કરવામાં આવે છે ત્યારે જ તે અવાસ્તવિક (ખોટું) લાગે છે. વ્યવહારિક સ્થિતિમાં, વિશ્વ સંપૂર્ણ વાસ્તવિક છે – જ્યાં સુધી આપણે માયાના પ્રભાવ હેઠળ હોઈએ છીએ ત્યાં સુધી આપણને તેનું લાગ્યા કરે છે. વિશ્વ ક્યારેય એક સાથે સત્ય અને અસત્ય ન હોઈ શકે, તેથી આદિ શંકરાચાર્યએ વિશ્વને અવર્ણનીય રીતે વર્ગીકૃત કર્યું છે. નીચેના મુદ્દાઓ સૂચવે છે કે આદિ શંકરાચાર્ય અનુસાર, વિશ્વ ખોટું છે (આદિ શંકરાચાર્યએ પોતે જ મોટાભાગની દલીલો રજૂ કરી છે, ''સિન્હા, 1993'' )
* જો વિશ્વ અવાસ્તવિક (ખોટું) હોય તો, પ્રથમ વ્યક્તિની મુક્તિની સાથે વિશ્વનો નાશ થઈ ગયો હોત. જો કે માનવીઓ મુક્તિ મેળવતા રહે છે છતાં વિશ્વ હજુ ચાલુ જ છે.
* શંકરાચાર્ય કર્મ અથવા સારા કાર્યમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. એ આ વિશ્વનું પાસું છે. તેથી વિશ્વ અવાસ્તવિક (ખોટું) ન હોઈ શકે.
* સર્વોપરી વાસ્તવિકતા બ્રહ્મ જ આ વિશ્વનો આધાર છે. વિશ્વ પ્રતિબિંબ સમુ છે. તેથી વિશ્વ સંપૂર્ણ રીતે અવાસ્તવિક (ખોટું) ન હોઈ શકે.
* ખોટું શબ્દ જે વસ્તુઓ અસ્તિત્વ ધરાવતી ન હોય તેના માટે વાપરવામાં આવે છે, જેમકે આકાશી-કમળ. વિશ્વ તાર્કિક છે જેને આપણી ઇન્દ્રિયો દ્વારા અનુભવવામાં આવે છે.

હવે પછીની તાર્કિક દલીલો અંગે વિચાર કરો. પેનને અરીસાની સામે મૂકો. તેનું પ્રતિબિંબ જોઈ શકાય છે. વ્યક્તિની આંખ પેનના છબીને જોઈ શકે છે. હવે, છબીને શું કહેવી? તે વાસ્તવિક કહી શકાય નહીં, કારણ કે તે છબી છે. પેન સત્ય છે. તે ખોટી હોઈ શકે નહીં કારણ કે તેને આંખ વડે જોઈ શકાય છે.

=== ઇશ્વર ===
અદ્વૈત વેદાંત અનુસાર, જ્યારે મનુષ્ય આરોપણરહિત બ્રહ્મને માયાના પ્રભાવ હેઠળ પોતાના મનથી જાણવાનો પ્રયત્ન કરે છે ત્યારે બ્રહ્મ ઇશ્વર બની જાય છે. ઇશ્વર માયા સાથેનું બ્રહ્મ છે – જે બ્રહ્મ નું પ્રગટ સ્વરૂપ છે. આદિ શંકરાચાર્યએ રૂપકનો ઉપયોગ કરે છે કે જ્યારે વૈશ્વિક ચેતનાનું પ્રતિબિંબ માયારૂપી અરીસા પર પડે છે ત્યારે તે ઇશ્વર અથવા સર્વોપરી ભગવાન તરીકે દેખાય છે. ઇશ્વર માત્ર તેના વ્યવહારિક સ્તર પર જ સત્ય છે. કાલ્પનિક સ્તર પર પરમાત્માનું વાસ્તવિક સ્વરૂપ વૈશ્વિક ચેતના છે.

ઇશ્વરને સગુણ બ્રહ્મ અથવા આરોપણ સહિત બ્રહ્મ તરીકે વર્ણવી શકાય જેને કદાચ માનવ અથવા ઇશ્વરીય આરોપણ સહિતની પ્રતિભા તરીકે ગણી શકાય. ઇશ્વરનો ખ્યાલ પણ દ્વૈતિય લોકો દ્વારા [[શિવ]], [[વિષ્ણુ]] કે દેવીની સહિતના દેવાતાઓને માણસના સ્વરૂપમાં કલ્પના કરવા કે પૂજા કરવા ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે જે હિંદુ ધર્મમાં અનેકાશ્વરવાદમાં વિષ્નુ, શિવ અને શક્તિની પૂજા ઉપરાંત અદ્વૈતવાદમાં ભગવાનના ખ્યાલને સમજવામાં ઘણી જ ગૂંચવણ પેદા કરે છે. 

હવે પ્રશ્ન એ પેદા થાય છે કે ઇશ્વરે વિશ્વનું સર્જન શા માટે કર્યું. જો કોઈ એવી ધારણા કરી લે કે ઇશ્વરે આ વિશ્વનું સર્જન કોઈ પ્રોત્સાહન માટે કર્યું છે, તો તે ઇશ્વરની સંપૂર્ણતા અને પૂર્ણતાનું અપમાન છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ વ્યક્તિ એવી ધારણા કરી લે કે ઇશ્વરે વિશ્વનું સર્જન કાંઇક મેળવવા કર્યું છે, તો તે તેની પૂર્ણતા વિરુદ્ધ છે. જો આપણે એમ માની લઈએ કે તેમણે કરુણા માટે કર્યું છે, તો તે અતાર્કિક છે, કારણ કે કરુણાની લાગણી પ્રાંરભિક શૂન્યાવકાશ અને ખાલી વિશ્વમાં (જ્યારે માત્ર ઇશ્વરનું જ અસ્તિત્વ હતું) ઉદભવી શકે નહીં. તેથી આદિ શંકરાચાર્યએ ધારણા કરી કે સર્જન એ ઇશ્વરનું મનોરંજન કે ખેલ છે. આ તેમનો સ્વભાવ છે, જેમ માણસનો સ્વભાવ શ્વાસ લેવાનો છે.

આદિ શંકરાચાર્યએ આપેલો ઇશ્વર માટેનો એકમાત્ર પૂરાવો શ્રૃતિમાં ઇશ્વરના ઉલ્લેખો છે કારણ કે ઇશ્વર તર્ક કે વિચારની પર છે. તેવી જ રીતે કાંતના ઇશ્વર વિષેના દર્શનમાં તેમણે જણાવ્યું છે કે ઈશ્વરવાદનો આધાર શ્રદ્ધા છે. જો કે આદિ શંકરાચાર્યએ ઇશ્વર અંગેના અન્ય કેટલાક તાર્કિક પુરાવાઓ પણ આપ્યા છે, પરંતુ તેમના પર સંપૂર્ણ આધાર નહીં રાખવાની ચેતવણી પણ આપણને આપી છેઃ
* વિશ્વ કર્મ, અસર છે અને તેથી વાસ્તવિક કારણ નથી. આ કારણ ઇશ્વર જ હોવો જોઇએ.
* વિશ્વમાં અદભૂત એકતા, સમન્વય અને નિયમિતતા છે, તેથી તેના સર્જક પણ બુદ્ધિશાળી વ્યક્તિ હોવા જોઇએ.
* લોકો સારા અને પાપી કર્મો કરે છે અને તેના ફળ આ જન્મે કે પછીના જન્મે ભોગવે છે. લોકો પોતે જ ફળ આપનાર ન હોઈ શકે કારણ કે કોઇપણ વ્યક્તિ પોતાની જાતને પાપનું ફળ ન આપે. વધુમાં, આ આપનાર વ્યક્તિ પણ સભાનતાવિહિન પદાર્થ ન હોઇ શકે. તેથી કર્મનું ફળ આપનાર ઇશ્વર છે. વધારે માહિતી માટે કર્મ ઇન હિન્દુઇઝમ જુઓ.

==== ઇશ્વરની સ્થિતિ ====
અદ્વૈત વેદાંતમાં વ્યક્તિગત ભગવાન (ઇશ્વર)નું સ્થાન નથી એવું માનવુંએ દર્શનની ગેરસમજ નથી. અંતિમ રીતે તો ઇશ્વરને ખોટી રીતે જ વર્ણવવામાં આવ્યા છે કારણ કે જ્યારે માયાનો પડદો હોય ત્યારે જ બ્રહ્મ ઇશ્વર તરીકે દેખાય છે. જો કે, અગાઉ વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે તે મુજબ, જેમ વ્યવહારિક સ્તરે વિશ્વ સત્ય છે તેવી જ રીતે ઇશ્વર પણ વ્યવહારિક રીતે સત્ય છે. જેવી રીતે વિશ્વ સંપૂર્ણ રીતે ખોટું નથી, તેમ ઇશ્વર પણ સંપૂર્ણ રીતે ખોટો નથી. તે વ્યક્તિના કર્મના ફળો આપનાર છે. વધારે માહિતી માટે કર્મ ઇન હિન્દુઇઝમ જુઓ. જ્યારે પણ આપણે બ્રહ્મ વિશે વાત કરીએ છીએ ત્યારે આપણે ઇશ્વર વિશે વાત કરીએ છીએ. ઇશ્વર શાસ્ત્રીયરીતે શક્ય હોય તેટલું સર્વોચ્ચ જ્ઞાન છે. ભક્તિ (Bhakti) ખરાબ કર્મોની અસરને દૂર કરે છે અને વ્યક્તિના મનને શુદ્ધ કરીને સાચા જ્ઞાનની વધારે નજીક લાવે છે. ધીરે-ધીરે, ભક્ત અને ભગવાન વચ્ચેનું અંતર ઘટતું જાય છે અને જ્યારે સત્ય જ્ઞાન મળે છે ત્યારે મુક્તિ મળે છે.

=== આત્મન્ ===
[[ચિત્ર:SwansCygnus olor.jpg|right|thumb|હંસને અદ્વૈતમાં મહત્વપૂર્ણ રૂપક માનવામાં આવે છે.તે બે વસ્તુઓનું પ્રતિક છેઃ પ્રથમ, હંસને સંસ્કૃતમાં હંસમ્ કહેવામાં આવે છે (જે પછીના શબ્દમાં પ્રથમ અક્ષર હ હોય તો હંસો બની જાય છે)આ હંસોને અનંત વખત પુનરાવર્તન કરવામાં આવે તો તે સો-અહમ બની જાય છે અર્થાત્ &quot;હું તે છું&quot;.બીજું, હંસ પાણીમાં રહે છે છતાં તેના પીંછા પાણીમાં પલળી જતા નથી તેવી જ રીતે મુક્તિપામેલો અદ્વૈતવાદી માયાથી ભરેલા આ વિશ્વમાં જીવે છે પરંતુ તેને ભ્રમ સ્પર્શી શકતો નથી.]]

આત્મા અથવા સ્વ (આત્મન્) બ્રહ્મ સાથે એકરૂપ છે. તે આખરે બ્રહ્મમાં ઓગળી જતો ભાગ નહીં પરંતુ પોતે જ સંપૂર્ણ બ્રહ્મ છે. હવે દલીલ કરનારાઓ પૂછે છે કે વ્યક્તિગત આત્મા, જે મર્યાદિત છે અને દરેકના શરીરમાં છે, કેવી રીતે બ્રહ્મ જેવો હોઈ શકે? આદિ શંકરાચાર્ય સમજણ આપતા જણાવે છે કે સ્વએ વ્યક્તિગત ખ્યાલ નથી. આત્મા એક જ અને અનોખો છે. હકિકતમાં આત્મા એકલો જ છે {એકાત્મવાદ}. હકીકતમાં આત્મા એકલો છે {એકાત્મવાદમ્}. અનેક આત્મા છે તે ખ્યાલ {અનેકાત્મા વાદમ} ખોટો છે. આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે પાણીના પરપોટામાં પ્રતિબિંબિત થયેલો ચંદ્ર એક જ હોવા છતાં અનેક દેખાય છે તેવી જ રીતે એક જ આત્મા માયાને કારણે આપણા શરીરમાં બહુવિધ આત્મા તરીકે દેખાય છે. આત્મા જાતે જ પૂરવાર થયેલો છે, જો કે, કેટલાક પુરાવાની ચર્ચા કરવામાં આવી છે—જેમ કે, એક વ્યક્તિ કહે છે &quot;હું અંધ છું&quot;, &quot;હું ખુશ છું&quot;, &quot;હું જાડો છું&quot; વગેરે. આ તમામ વાક્યોમાં સમાન અને સાતત્યપૂર્ણ બાબત જે તમામ નિવેદનોને શક્ય બનાવે છે તે છે &quot;હું&quot; જે બિનવિવાદિત સભાનતા છે. જ્યારે અંધત્વ, ખુશી અને જાડાઈ વિશે પ્રશ્ન થઈ શકે છે અને તેને નકારી શકાય, &quot;હું&quot; સામાન્ય બાબત છે, જે હકીકતમાં સભાનતાની ત્રણેય સ્થિતિમાં અને ત્રણેય સમયકાળમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે. તે આત્માનું અસ્તિત્વ પુરવાર કરે છે અને સભાનતા, વાસ્તવિકતા અને આનંદ તેની લાક્ષણિકતાઓ છે. આત્મા તમામ પરીવર્તનોનો મૂક સાક્ષી હોવાથી તે પાપ અને પુણ્યથી પર છે. તેને ખુશી કે દુઃખનો અનુભવ થતો નથી કારણ કે તે અનુભવ કરનાર, અનુભવવામાં આવતી વસ્તુ અને અનુભવની પ્રક્રિયાથી પર છે. તે કોઈ કર્મ કરતો નથી કારણ કે તે આપ્તકામ છે. તે અપાર્થીવ અને સ્વતંત્ર છે.

જ્યારે આત્માનું પ્રતિબિંબ અવિદ્યા (અજ્ઞાન) પર પડે છે ત્યારે આત્મા ''જીવ''  બને છે – શરીર અને ઇન્દ્રિયો સાથેની જીવતી વ્યક્તિ. દરેક જીવને એવી લાગણી થાય છે કે તેનું પોતાનો, અનોખો અને અલગ તરી આવતો આત્મા છે, જેને જીવત્મા કહેવામાં આવે છે. જીવનો ખ્યાલ માત્ર વ્યવહારિક સ્તર પર જ સાચો છે. કાલ્પનિક ખ્યાલમાં આત્મા એક જ છે અને તે બ્રહ્મ ને સમાન છે તે જ સાચું છે. આદિ શંકરાચાર્યએ સંબંધિત અને આમ વિશ્વના ઉદ્દેશ્યનો અવાસ્તવિક સ્વભાવ જાહેર કર્યો છે અને આત્માના અનુભવના ત્રણ તબક્કા – જાગૃત (વૈશ્વાનર), સ્વપ્નવત (તૈજસ) અને ગાઢ નિંદ્રા (પ્રજ્ઞા)નું વિશ્લેષણ કરીને અદ્વૈત {બીજાની હાજરી વગરનું એકમાત્ર}ના સત્યને પ્રતિપાદિત કર્યું છે.

=== મોક્ષ ===
અદ્વૈતવાદમાં શ્રદ્ધા ધરાવતા લોકો માને છે કે દુઃખનું મૂળ માયા છે અને બ્રહ્મનું જ્ઞાન જે માયાનો નાશ કરી શકે છે. જ્યારે માયા દૂર થાય છે ત્યારે જીવ-આત્મા અને બ્રહ્મ વચ્ચે કોઈ જ ભેદ રહેતો નથી. જીવનમાં જ્યારે આ પ્રકારના સુખની સ્થિતિ જ્યારે મેળવી લેવામાં આવે છે ત્યારે તેને '''' જીવન મુક્તિ''''  કહેવામાં આવે છે. જ્યારે વ્યક્તિ વ્યવહારિક અવસ્થામાં હોય ત્યારે તે ઇશ્વરની પોતાની ઇચ્છા અનુસાર કોઈપણ રીતે અને કોઇપણ સ્વરૂપમાં ઉપાસના કરે છે, જેમ કે [[કૃષ્ણ]] અથવા અયપ્પા, આદિ શંકરાચાર્ય પોતે જ સમર્પિત પૂજા અથવા ભક્તિના પ્રચારક હતા. પરંતુ આદિ શંકરાચાર્ય માનતા હતા કે વૈદિક ત્યાગ, પૂજા અને સમર્પિત ઉપાસના વ્યક્તિને જ્ઞાનના માર્ગે લઈ જાય છે, તે સીધા જ મોક્ષ તરફ લઈ જઈ શકતા નથી.

=== સર્જનનો સિદ્ધાંત ===
આભાસી સ્તરમાં, આદિ શંકરાચાર્ય ''સતકાર્યવાદ''  દ્વારા વિશ્વના સર્જનમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. તે સમખ્યાના દર્શન જેવું છે, જે જણાવે છે કે કારણ હંમેશા અસરમાં છુપાયેલું છે – અને અસરએ માત્ર કારણના સ્વરૂપમાં ફેરફાર છે. જો કે, સમખ્યા પરિણામવાદ (ઉત્ક્રાંતિ)ના પેટા સ્વરૂપમાં ''સતકાર્યવાદ''  – જેમાં કારણ ખરેખર અસર બને છે. તેના બદલે, આદિ શંકરાચાર્ય ''વિવર્તવાદ''  નામના પેટા-સ્વરૂપમાં વિશ્વાસ ધરાવે છે. તેના અનુસાર, અસર માત્ર કારણનું દેખીતું સ્વરૂપ પરિવર્તન છે – જેમકે ભ્રમ. દા.ત. અંધારામાં, માણસ ઘણી વખત ગૂંચવાઈને દોરડાને સાપ માની લે છે. પરંતુ તેનો અર્થ એ નથી કે દોરડું ખરેખર સાપ બની જાય છે. 

વ્યવહારિક સ્તરે, આ બ્રહ્માંડ સર્વોપરી ભગવાન ઇશ્વરનું સર્જન હોવાનું માનવામાં આવે છે. માયા ઇશ્વરનું દૈવિક જાદુ છે, તેની મદદથી ઇશ્વરે આ વિશ્વનું સર્જન કર્યું છે. સર્જનની શ્રેણી ઉપનિષદમાંથી લેવામાં આવી છે. સૌ પ્રથમ, પાંચ સૂક્ષ્મ તત્વો (આકાશ, હવા, આગ, પાણી અને પૃથ્વી) ઇશ્વર દ્વારા સર્જન કરવામાં આવ્યા છે. આકાશ માયા દ્વારા રચવામાં આવ્યું છે. આકાશમાંથી હવામાંથી આગ પેદા થઈ છે. હવામાંથી આગનો જન્મ થયો છે. આગમાંથી પાણી પેદા થયું છે. પાણીમાંથી પૃથ્વી પેદા થઈ છે. આ પાંચેય સૂક્ષ્મ તત્વોના યોગ્ય મિશ્રણથી પાંચ સ્થૂળ તત્વોનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે, જેમકે સ્થૂળ આકાશ, સ્થૂળ આગ, વગેરે. આ સ્થૂળ તત્વોમાંથી બ્રહ્માંડ અને જીવનનું સર્જન કરવામાં આવ્યું છે. આ જ શ્રેણી વિનાશ સમયે બિલકુલ વિરુદ્ધ ક્રમમાં હોય છે. 

કેટલાક લોકોએ આ સિદ્ધાંતોને ''સતકાર્યવાદ'' થી વિરુદ્ધ હોવાનું જણાવીને તેની ટીકા કરી છે. ''સતકાર્યવાદ''  અનુસાર, કારણ અસરની અંદર છુપાયેલું હોય છે. ચેતના સ્વરૂપ ધરાવતા ઇશ્વર કેવી રીતે ભૌતિક વિશ્વની અસરમાં હોઈ શકે? આદિ શંકરાચાર્ય જણાવે છે કે સભાન જીવિત વ્યક્તિમાંથી વાળ અને નખ જેવા નિર્જીવ પદાર્થો પેદા થઈ શકે છે, તેવી જ રીતે ચેતનાસ્વરૂપ ઇશ્વરમાંથી નિર્જીવ વિશ્વ પણ આકાર લઈ શકે છે.

=== સિદ્ધાંતોની સ્થિતિ ===
કેટલાક લોકો એવો દાવો કરે છે કે અદ્વૈતમાં સિદ્ધાંતોને સ્થાન નથી કારણ કે બધું જ આખરે ભ્રામિક છે. પરંતુ વિશ્લેષણ કરતાં જણાય છે કે, આ દર્શનમાં પણ સિદ્ધાંતો નિશ્ચિત સ્થાન ધરાવે છે – વિશ્વ અને ઇશ્વર જેવું જ સ્થાન. સિદ્ધાંતો, જે સારા કર્મો કરવાને લાગુ પડે છે, આડકતરી રીતે સાચું જ્ઞાન મેળવવામાં મદદ કરે છે. અદ્વૈતવાદીઓ દ્વારા રજૂ કરવામાં આવેલી પરંપરાગત સિદ્ધાંત પ્રણાલી એ છે કે ગુણ અને અવગુણનો આધાર શ્રૃતિ (વેદો અને ઉપનિષદો) છે. સત્ય, અહિંસા, સેવા, દયા વગેરે ધર્મ છે અને જૂઠ્ઠાણું, હિંસા, છેતરપીંડી, સ્વાર્થ, લોભ વગેરે અધર્મ (પાપ) છે. જો કે અદ્વૈત વેદાંતના કોઇ પણ મુખ્ય પ્રચારકે ધર્મની સત્તાવાર વાખ્યા નક્કી કરી નથી. મીમાંસા અને જ્ઞાનમીમાંસાના દાવાઓથી વિપરીત, અદ્વૈતવાદીઓ વચ્ચે સિદ્ધાંતના મુદ્દે અસંમતિ હોવાને ઘણો જ અવકાશ છે.

== અદ્વૈતની અસર ==
અદ્વૈતે હિંદુ વિચારધારાને ઘણે અંશે નવું જીવન આપ્યું અને પછીથી ઔપચારિક બનાવવામાં આવેલી વેદાંત દર્શનની બે મુખ્ય ઇશ્વરવાદી શાળાઓઃ વિશિષ્ટદ્વૈત (યોગ્ય અદ્વૈત) અને દ્વૈત (dualism) વચ્ચે ચર્ચાને પણ જન્મ આપ્યો. અદ્વૈતે દક્ષિણ એશિયાના લોકપ્રિય સંપ્રદાય/દેવતાઓ સાથેના પ્રાચીન વૈદિક ધર્મને સમાવી લેવામાં પણ મદદ કરી આમ ઊચ્ચતમ વ્યવહાર (જેમ કે જ્ઞાન યોગ) અને સામાન્ય ઘરગથ્થુ સમર્પિત ધર્મ વચ્ચે સેતુ સ્થાપ્યો.

== મહાવાક્ય ==
મહાવાક્ય કે &quot;મહાન વાક્ય&quot; બ્રહ્મ અને આત્માની એકતાનું કથન કરે છે. આ પ્રકારના ઘણાં વાક્યો વેદોમાં જોવા મળે છે, પરંતુ દરેક વેદમાંથી એક વાક્ય પસંદ કરવામાં આવ્યું છે. તે નીચે દર્શાવેલા છે

{| cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot;
!ક્રમ
!વાક્ય
!અર્થ
!ઉપનિષદ
!વેદ
|-
!1
! प्रज्ञानं ब्रह्म (પ્રજ્ઞાનં બ્રહ્મ) 
!''સભાનતા બ્રહ્મ છે'' 
! ઐતરીય
! ઋગ્વેદ
|-
!2.
! अहं ब्रह्मास्मि (અહં બ્રહ્માસ્મિ)
!''હું બ્રહ્મ છું'' 
! બ્રિહદારણક્ય
! યજુર્વેદ
|-
!3.
! तत्त्वमसि (તત્વમસિ)
!''તે તું જ છે''  
! છાંદોગ્ય
!સામવેદ
|-
!4.
!अयमात्मा ब्रह्म (અયમાત્મા બ્રહ્મ)
!''આત્મા બ્રહ્મ છે'' 
! માંડુક્ય
!અથર્વ વેદ
|-
|}

== લખાણોની યાદી ==
;પ્રસ્થાનત્રયી
હિંદુ દર્શનશાસ્ત્રની અન્ય વેદાંત શાળાઓની જેમ જ અદ્વૈત વેદાંત હિંદુ પરંપરાના ત્રણ ગ્રંથો (જેને સામૂહિક રીતે પ્રસ્થાનત્રયી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે)ને માન્યતા આપે છેઃ વેદો – ખાસ કરીને [[ઉપનિષદ|ઉપનિષદો]], [[ગીતા|ભગવદ ગીતા]] અને બ્રહ્મ સૂત્રો. આદિ શંકરાચાર્ય સહિતના ઘણાં અદ્વૈતવાદી લેખકોએ આ લખાણ પર ''ભાષ્ય'' લખ્યા છે. આ લખાણો આમ અદ્વૈત પરંપરાના આધારભૂત લખાણો માનવામાં આવે છે.

;અન્ય લખાણો
અન્ય લખાણોમાં અદ્વૈત સિદ્ધિ, મધુસુદન સરસ્વતી દ્વારા લિખિત,&lt;ref name=&quot;asiddhi&quot;&gt;[http://www.advaitasiddhi.org Advaitasiddhi.org]&lt;/ref&gt; શંકરા દિગ્વિજય – વિશ્વભરના વિદ્વાનો દ્વારા સ્વીકારવામાં આવેલો આદિ શંકરાચાર્યના જીવનનો ઇતિહાસ, અવધૂત ગીતા અને અષ્ટવક્ર ગીતાનો સમાવેશ થાય છે. અન્ય આધુનિક ગ્રંથોમાં [[સ્વામી વિવેકાનંદ]] દ્વારા લિખિત [[Wikisource:The Complete Works of Swami Vivekananda/Volume 2/Jnana-Yoga|જનાના યોગા]] અને અદ્વૈત વેદાંત અંગેના ધ લાઇફ ડિવાઇન સહિતના શ્રી અરબિંદોના સંગ્રહિત લખાણોનો સમાવેશ થાય છે.

;આદિ શંકરાચાર્યએ નીચેના ગ્રંથો પર ભાષ્ય લખ્યા
* [[બ્રહ્મસૂત્ર]] 
* [[ઐતરેય ઉપનિષદ]] (ઋગ્વેદ) 
* [[બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ]] (શુક્લ યજુર્વેદ)
* [[ઈશ ઉપનિષદ]]  (શુક્લ યજુર્વેદ)
* [[તૈત્તિરીય ઉપનિષદ]] (કૃષ્ણ યજુર્વેદ) 
* [[કઠ ઉપનિષદ]] (કૃષ્ણ યજુર્વેદ) 
* [[છાંદોગ્ય ઉપનિષદ]] (સામવેદ)
* [[માંડૂક્ય ઉપનિષદ]] (અથર્વવેદ)
* [[મૂંડક ઉપનિષદ]] (અથર્વવેદ)
* [[પ્રશ્ન ઉપનિષદ]] (અથર્વવેદ)
* [[ભગવદ ગીતા]] (મહાભારત) 
* [[વિષ્ણુ સહસ્ત્રનામ]] ([[મહાભારત]]) 
* [[ગાયત્રી મંત્ર]]

;આદિ શંકરાચાર્યએ નીચેના પ્રબંધ લખ્યા
* વેવેકચૂડામણિ
* ઉપદેશસહસ્ત્રી (એક હજાર ઉપદેશો) 
* સતશ્લોકી 
* દસશ્લોકી 
* એકશ્લોકી 
* પંચીકરણ 
* આત્મ બોધ 
* [[અપરોક્ષાનુભૂતિ]]
* સાધના પંચકમ
* નિર્વાણષટકમ
* [[મનીષાપંચક]]
* યતિ પંચકમ
* વાક્યસુધા 
* તત્વ બોધ 
* વાક્યવૃત્તિ
* સિદ્ધાંત તત્વ વિંદુ 
* નિર્ગુણમાનસ પૂજા

;આદિ શંકરાચાર્યએ ગણેશ, શિવ, વિષ્ણુ, દેવી, ગણેશ અને સુબ્રમણ્યમની ઘણી સ્તુતિ પણ લખી હતી[2]
* ગણેશ પંચરત્નમ (મુદાકરાત્તા મોદકમ..)
* ભજગોવિન્દમ
* શિવાનન્દલહેરી 
* આનંન્દલહેરી
* લિંગાશક્તમ
* સૌંદર્યલહેરી 
* કનકધારા સ્તોત્રમ
* ભવાનીઅષ્ટકમ
* ભવાની ભુજંગમ
* શિવ માનસ પૂજા
* ભગવાન માનસ પૂજા
* બ્રહ્મ જ્ઞાનાવલી માલા
* દક્ષિણામૂર્તિ સ્તોત્રમ
* ધન્યાષ્ટકમ
* ગૌરી દશકમ
* ગોવિન્દાષ્ટકમ
* ગુરુ અષ્ટકમ
* ગંગાષ્ટકમ
* ગણેશપંચ રત્નમ
* આત્મવિગ્રહ પંચકમ
* આત્મ પંચકમ
* ધન્યાષ્ટકમ
* ગુરુપાદુકા પંચકમ
* હનુમંત પંચ રત્નમ 
* જ્યોતિર્લિંગ સ્તોત્રમ
* કાળ ભૈરવાષ્ટકમ
* કલ્પ શક્તિ સ્તવં
* કાશી પંચકમ
* કૌપિના પંચકમ
* કૃષ્ણાષ્ટકમ
* લક્ષ્મિ નૃસિંહ કરાવલંબ સ્તોત્ર
* લલિતા પંચ રત્નમ
* મંત્ર માતુકા પુષ્પ સ્તવં
* માયા પંચકમ
* નિર્વાણ દશકમ
* નિર્વાણ મંજરી
* પાંડુરંગાષ્ટકમ
* પ્રશ્નોત્તર રત્ન માલીકા
* પ્રાત:સ્મરણ સ્તોત્ર
* રામ ભુજનગમ
* રંગનાથાષ્ટકમ
* સાધના પંચકમ 
* શક્તિ પીઠ સ્તોત્રમ
* ષટપતીShat Padi
* શિવાષ્ટકમ
* શિવ ભુજગમ
* શિવમાનસ પૂજા
* સિદ્ધાર્થ તત્વ વિધુ
* સુબ્રમન્યમ ભુજગનમ
* ત્રિપુરસંદરી અષ્ટકમ
* ઉમા મહેશ્વર સ્તોત્ર
* ઉપદેશ સહસ્ત્રી
* વિજ્ઞાન નૌકા
* વિષ્વનાથાષ્ટકમ
* વેદસાર શિવ સ્તુતી
* અને બીજા અનેક સ્તોત્રો

== ગુરુઓની યાદી ==
અદ્વૈત વેદાંતમાં વિતેલી સદીઓમાં [[ભારત]] અને અન્ય દેશોમાં અનેક ગુરુઓ થઈ ગયા.

[[અદ્વૈત વેદાંતના આચાર્યોની યાદી]]

== આ પણ જુઓ ==
* શ્રી ગૌડપદચાર્ય મુટ્ટ
* આદિ શ્રી ગૌડપદચાર્ય
* શ્રી ગોવિંદ ભગવતપદચાર્ય
* આદિ શ્રી શંકરાચાર્ય
* માંડુક્ય ઉપનિષદ
* નોન્ડુઅલીઝમ

== નોંધ ==
{{reflist}}

== સંદર્ભો ==
* મધુકર, ''ધ સિમ્પ્લેસ્ટ વે'' , ભારતીય આવૃત્તિ, અમેરિકા અને ભારત 2006, ISBN 81-89658-04-2
* ISBN 3-363-03054-1 મધુકર, ''અર્વાચીન ઇન ફ્રેઇહેઇટ'' , લુચોવ વેર્લેગ.જર્મન,2.આવૃત્તિ, સ્ટુટગાર્ટ 2004, ISBN 3-363-03054-1
* મિશ્રા, એમ., ''ભારતીય દર્શન'' (भारतीय दर्शन), કલા પ્રકાશન.
* સિંહા, એચ. પી., ''ભારતીય દર્શન કી રૂપરેખા'' , 1993, મોતિલાલ બનારસીદાસ, દિલ્હી-વારાણસી
* સ્વામી પરમાનંદ ભારતી, ''વેદાંત પ્રબોધ'' ([[કન્નડ ભાષા|કન્નડ]]માં), જ્ઞાનસામવર્ધિની ગ્રંથકુસુમ, 2004
* માધવ વિદ્યારણ્ય, શંકરા-દિગ્વિજય, સ્વામી તપસ્યાનંદ દ્વારા અનુવાદ, શ્રી રામક્રિષ્ના મઠ, 2002, ISBN 81-7120-434-1. ઓનલાઇન ખરીદી માટે [http://www.sriramakrishnamath.org/books/elist.asp?ProductType=MA15 www.sriramakrishnamath.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060625232854/http://www.sriramakrishnamath.org/books/elist.asp?ProductType=MA15 |date=2006-06-25 }}ની મુલાકાત લો.
* કાર્લ એચ પોટર (એડિ.), અદ્વૈત વેદાંત અપ ટુ શંકરા અને હિઝ પ્યુપીલ્સઃ એનસાઇક્લોપિડિયા ઓફ ઇન્ડિયન ફિલોસોફીઝ, વોલ્યુમ. 3, પ્રિન્સટન યુનિવર્સિટી પ્રેસ, પ્રિન્સટન, 1981.
* કાર્લ એચ પોટર, ઓસ્ટિન બી. ક્રીલ અને એડવિન ગેરોવ, ગાઇડ ટુ ઇન્ડિયન ફિલોસોફી, જી.કે.હોલ, બોસ્ટન, 1988.
* એલિયટ ડ્યુઇશ અને જે.એ.બી. વેન બ્યુટેનન, એ સોર્સ બૂક ઓફ અદ્વૈત વેદાંત, યુનિવર્સિટી પ્રેસ ઓફ હવાઈ, હોનોલૂલૂ, 1971.
* એલિયાથ. કે. એન. નિલકંઠ, ધ એથિક્સ ઓફ સંસ્કાર, યુનિવર્સિટી ઓફ કાલિકટ, 1990. 
* એલિયટ ડ્યુઇશ, અદ્વૈત વેદાંતઃ અ ફિલોસોફિકલ રીકન્સ્ટ્રક્શન, ઇસ્ટ-વેસ્ટ સેન્ટર પ્રેસ, હોનોલૂલૂ, 1969
* રઘુનાથ ડી. કર્માકર, શંકરાઝ અદ્વૈત, કર્ણાટક યુનિવર્સિટી, ધારવાડ, 1966.
* એસ.જી. મુદગલ, અદ્વૈત ઓફ શંકરા, અ રીઅપ્રેઇઝલઃ ઇમ્પેક્ટ ઓફ બુદ્ધિઝમ અને સમખ્યા ઓન શંકરાઝ થોટ, મોતિલાલ બનારસીદાસ, દિલ્હી, 
* એ. રામમૂર્તિ, અદ્વૈતિક મિસ્ટીસિઝમ ઓફ શંકરા, વિશ્વભારતી, શાંતિનિકેતન, 1974. 
* કપિલ એન. તિવારી, ડાયમેન્શન ઓફ રિનન્સિયેશન ઇન અદ્વૈત વેદાંત, મોતિલાલ બનારસીદાસ, દિલ્હી, 1977.
* કોકિલેશ્વર શાસ્ત્રી, એન ઇન્ટ્રોડક્શન ટુ અદ્વૈત ફિલોસોફીઃ અ ક્રિટીકલ એન્ડ સિસ્ટેમેટીક એક્સપોઝીશન ઓફ ધ શંકરા સ્કૂલ ઓફ વેદાંત, ભારતીય પબ્લિશિંગ હાઉસ, વારાણસી, 1979.
* એ. જે. એલ્સ્ટોન, અ સંસ્કાર સોર્સ-બૂક, શાંતિ સદન, લંડન, 1980-1989. 
* સત્યપાલ વર્મા, રોલ ઓફ રીઝન ઇન શંકરા વેદાંત, પરિમલ પબ્લિકેશન, દિલ્હી, 1992.
* અરવિંદ શર્મા, ધ ફિલોસોફી ઓફ રીલીજીયન એન્ડ અદ્વૈત વેદાંતઃ અ કમ્પેરેટીવ સ્ટડી ઇન રીલિજીયન એન્ડ રીઝન, પેન્સેલવેનિયા સ્ટેટ યુનિવર્સિટી પ્રેસ, 1995.
* એમ. કે. વેંકટરામ ઐયર, અદ્વૈત વેદાંત, અકોર્ડીંગ ટુ શંકરા, એશિયા પબ્લિશિંગ હાઉસ, ન્યૂ યોર્ક, 1965
* સંગમ લાલ પાંડે, ધ અદ્વૈત વ્યૂ ઓફ ગોડ, દર્શન પીઠ, અલ્હાબાદ, 1989.
* રેવતી રમણ પાંડે, સાયન્ટીફીક ટેમ્પર એન્ડ અદ્વૈત વેદાંત, સુરેશન્મેશ પ્રકાશન, વારાણસી, 1991.
* આદ્ય પ્રસાદ મિશ્રા, ધ ડેવલપમેન્ટ એન્ડ પ્લેસ ઓફ ભક્તિ ઇન શંકરા વેદાન્ત, યુનિવર્સિટી ઓફ અલ્હાબાદ, 1967
* નાતાલિયા વી. ઇસાયેવા, શંકરા એન્ડ ઇન્ડિયન ફિલોસોફી, સની, ન્યૂ યોર્ક, 1993.
* વી પનોલી, ઉપનિષદ્સ ઇન શંકરાઝ ઓઉન વર્ડઝ, ઇશ, કેન, કઠ અન્ડ માંડુક્ય વિથ કારીકા ઓફ ગૌડપદઃ અંગ્રેજી અનુવાદ, સમજૂતિ નોંધ અને ફૂટનોટ્સ સાથે, માતૃભૂમિ, કાલિકટ, 1991-1994
* શ્રીરામ.બી. એન્ડ બેનેશ, ડબલ્યુ, &quot;કોન્શિયસનેસ એન્ડ સાયન્સઃ એન અદ્વૈત-વૈદાન્તિક પર્સ્પેક્ટિવ ઓન ધ થીયોલોજી-સાયન્સ ડાયલોગ.&quot; થીયોલોજી એન્ડ સાયન્સ, વોલ્યુમ 3. નં.1, પેજ.39-54, 2005
* ઐય્યર, ક્રિષ્નન, ઇન્ટ્રોડક્શન ટુ અદ્વૈત વેદાંત

== બાહ્ય લિંક્સ ==
* [[Society/Religion and Spirituality/Advaita Vedanta|Advaita Vedanta dmoz]]
* [http://www.advaita-vedanta.org/texts/shankara works.html The Complete Works of Shankaracharya]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.sankaracharya.org/index.php Jagadguru Sri Adi Sankaracharya]{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[શ્રેણી:અદ્ધૈતવાદ]]
[[શ્રેણી:સંસ્કૃત શબ્દો અને શબ્દસમૂહો]]
[[શ્રેણી:વેદાન્ત]]
[[શ્રેણી:ગૂઢવાદ]]
[[શ્રેણી:અદ્વૈતવાદી દર્શનશાસ્ત્રીઓ]]</text>
      <sha1>6hltbvu8m5uuzz0gempgtqzp1xsme9u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>જમડા (તા. થરાદ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27772</id>
    <revision>
      <id>899578</id>
      <parentid>878851</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-19926-39</username>
        <id>86830</id>
      </contributor>
      <comment>ઈતિહાસ તેમજ જોવાલાયક સ્થળો</comment>
      <origin>899578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4988" sha1="trhh7a7j0elg1zzqzo9jr9upxs7mjs3" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = જમડા
| native_name        = જમડા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = વાવ-થરાદ
| taluk_names = [[થરાદ તાલુકો|થરાદ]]
| latd = 24.395571 
| longd= 71.626144
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી, માધ્યમિક શાળા
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3           = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]] જીરું, રાયડો, બટાકા
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}
'''જમડા (તા. થરાદ)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[વાવ-થરાદ જિલ્લો|વાવ-થરાદ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ થરાદ તાલુકો| થરાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. જમડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

'''ઈતિહાસ'''

જમડા ગામનું પ્રાચીન નામ જમણપુર હતું. કાળક્રમે જમણા થયું અને અંગ્રેજોના સમયે ગામનું નામ જમડા થયું. જમડા ગામની સ્થાપના પરમાર વંશના રાજપુતો દ્વારા કરવામાં આવી છે. જમડા ગામમાં રણમલજી રાજપુત ના પાળિયાની પૂજા થાય છે.જમડા ગામ પરમાર રાજપુતોની જાગીર નું ગામ છે. દેવરાજજી જામાજી રાજપુત એ સાદરા ખાતે કેશ લડીને જીત મેળવી ને જમડા ને પરમારો ની જાગીર કાયમી રાખી છે.&lt;ref&gt;જમડા ગામ ના ઇતિહાસ વિશે જમડા ગામના બારોટ ની પોથી માંથી &lt;/ref&gt;

'''જોવાલાયક સ્થળો'''

ગામ ખેડાની પ્રાચીન દેવી શ્રી સગત માતાજી નું મંદિર ગામના પાદર માં આવેલું છે. ગામ ના પાદરે તળાવ ના કિનારે બહુ મોટો અને જૂનું વડનું વૃક્ષ આવેલું છે. જેને વાવાઝોડા ના કારણે નુકસાન થયેલ છે. પરંતુ અત્યારે પણ વર્ષોથી એની શાન જાળવી અડીખમ ઊભો છે. ગામમાં પરમાર રાજપુતોની કુળદેવી શ્રી માં હરસિધ્ધિ નું મંદિર આવેલું છે. ગામ માં શિવમંદિર, રામજી મંદિર, બ્રાહ્મણો ની કુળદેવીનું મંદિર , કેસરિયાજી નાગદેવતા નું મંદિર વગેરે જોવાલાયક સ્થળો આવેલા છે&lt;ref&gt;ગામનીમુલાકાતદ્વારા&lt;/ref&gt;

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:થરાદ તાલુકો]]</text>
      <sha1>trhh7a7j0elg1zzqzo9jr9upxs7mjs3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899614</id>
      <parentid>899578</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T09:24:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-19926-39|~2026-19926-39]] ([[User talk:~2026-19926-39|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>878851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2558" sha1="rpcdichnvvwxjtk7aakgl5a1suz2nex" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = જમડા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = વાવ-થરાદ
| taluk_names = [[થરાદ તાલુકો|થરાદ]]
| latd = 24.395571 
| longd= 71.626144
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3           = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]]
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}
'''જમડા (તા. થરાદ)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[વાવ-થરાદ જિલ્લો|વાવ-થરાદ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ થરાદ તાલુકો| થરાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. જમડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:થરાદ તાલુકો]]</text>
      <sha1>rpcdichnvvwxjtk7aakgl5a1suz2nex</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899615</id>
      <parentid>899614</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T09:28:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>છેલ્લા ઉલટાવેલા ફેરફારમાંથી</comment>
      <origin>899615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2795" sha1="sjsa72muywctg0pwh9jyocxskt9o0rv" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = જમડા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = વાવ-થરાદ
| taluk_names        = [[થરાદ તાલુકો|થરાદ]]
| latd               = 24.395571 
| longd              = 71.626144
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[માધ્યમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશ
| blank_value_3           = [[મકાઈ]], [[બાજરી]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]], [[જીરું]], [[રાયડો]], [[બટાકા]]
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}
'''જમડા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના ઉત્તર ભાગમાં આવેલા [[વાવ-થરાદ જિલ્લો|વાવ-થરાદ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૮ (આઠ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ થરાદ તાલુકો| થરાદ તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. જમડા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[વરિયાળી]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]], [[રાયડો]], [[બટાકા]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા|પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:થરાદ તાલુકો]]</text>
      <sha1>sjsa72muywctg0pwh9jyocxskt9o0rv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સીદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27829</id>
    <revision>
      <id>899604</id>
      <parentid>874906</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:54:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34003" sha1="nv86e8gwgh2yjhll2whiywdmk354cwz" xml:space="preserve">{{ભાષાંતર}}
[[File:Siddi Woman.jpg|thumb|સીદી સ્ત્રીનું ચિત્ર, ભારતનાં કર્ણાટક રાજ્યનાં હલિયાલ જિલ્લાની વતની.]]
'''સીદી''' અથવા '''શીદી''' [[ભારતીય ઉપમહાદ્વિપ]]માં વસતો એક માનવ સમુદાય છે, જેમનુ મુળ વતન [[આફ્રિકા]] છે. ભારતમાં [[ગુજરાત]], [[મહારાષ્ટ્ર]], [[કર્ણાટક]] તથા [[આંધ્ર પ્રદેશ]] તથા [[પાકિસ્તાન]]નાં મકરાણ અને કરાંચી તેઓની વસ્તીનાં મુખ્ય કેન્દ્ર છે. તેઓની વસ્તી અંદાજે ૫૫,૦૦૦ આસપાસ હોવાનો અંદાજ છે. ગુજરાતમાં મુખ્યત્વે [[જુનાગઢ જિલ્લો|જુનાગઢ જિલ્લા]]નાં [[તાલાલા]] વિસ્તારમાં તેઓની ઘણી વસતી છે. તેઓ ’હબસી’ તરીકે પણ ઓળખાવાય છે અને તેઓને અનુસુચિત જનજાતી (ST)નો દરજ્જો મળેલો છે.&lt;ref name=&quot;singhlal2003&quot;&gt;{{Citation | title=Gujarat | author=Kumar Suresh Singh, Rajendra Behari Lal | year=2003 | publisher=Anthropological Survey of India (Popular Prakashan) | isbn=81-7991-106-3 | url=http://books.google.com/?id=IWrTs5yt1DkC | quote=''... At present the Siddis are living in the western coast of Gujarat, Andhra Pradesh, Maharashtra and Karnataka states. Their main concentration is in Junagadh district of Rajkot division. They are a [[scheduled tribe]]. 

According to the 1981 census, the population of the Siddi tribe is 54,291, The Siddi speak Gujarati language within their kin circle as well as with the outsiders. Gujarati script is used ...''}}&lt;/ref&gt; ધાર્મિક દૃષ્ટીએ સીદીઓ મુખ્યત્વે [[મુસ્લિમ]] ધર્મની સુફી પરંપરાનું પાલન કરે છે. જો કે કેટલાંક [[હિન્દુ]] અને રોમન કેથૉલિક ખ્રિસ્તી પરંપરામાં પણ માન્યતા ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;ali1996j&quot;&gt;{{Citation | title=The African dispersal in the Deccan | author=Shanti Sadiq Ali | year=1996 | publisher=Orient Blackswan | isbn=81-250-0485-8 | url=http://books.google.com/?id=-3CPc22nMqIC | quote=''... Among the Siddi families in Karnataka there are Catholics, Hindus and Muslims ... It was a normal procedure for the Portuguese to baptise African slaves ... After living for generations among Hindus they considered themselves to be Hindus ... The Siddi Hindus owe allegiance to Saudmath ...''}}&lt;/ref&gt;

== નામનું વ્યુત્પત્તિ શાસ્ત્ર ==
There are conflicting hypotheses on the origin of the name ''Siddi''. One theory is that the word was a term of respect in North Africa, similar to the word ''sahib'' in modern India and Pakistan.{{citation needed|date=September 2012}} A second theory is that the term ''Siddi'' is derived from the title borne by the captains of the Arab vessels that first brought Siddi settlers to India. These captains were known as ''Sayyid''.&lt;ref name=&quot;Prashad&quot;&gt;{{Citation | title=Everybody Was Kung Fu Fighting: Afro-Asian Connections and the Myth of Cultural Purity | author=Vijay Prashad | year=2002 | publisher=Beacon Press | isbn=0-8070-5011-3 | url=http://books.google.com/?id=xiO6zUS9gigC | quote=''... since the captains of the African and Arab vessels bore the title Sidi (from Sayyid, or the lineage of the prophet Muhammad), the African settlers on the Indian mainland came to be called Siddis ...''}}&lt;/ref&gt;

Similarly, another term for Siddis, ''habshi'' (from ''Al-Habsh'', the Arabic term for [[Ethiopia|Abyssinia]]), is held to be derived from the common name for the captains of the [[Ethiopia]]n/[[Habesha people|Abyssinian]] ships that also first delivered Siddi slaves to the subcontinent.&lt;ref name=autogenerated2&gt;Vijay Prashad, ''Everybody Was Kung Fu Fighting: Afro-Asian Connections and the Myth of Cultural Purity'', (Beacon Press: 2002), p.8&lt;/ref&gt; The term eventually came to be applied to other Africans and not only to emancipated Siddis. In time, it came to be used to refer to their descendants as well. It is sometimes pronounced &quot;Hafsi&quot; and is considered an insult.&lt;ref name=&quot;segal2002&quot;&gt;{{Citation | title=Islam's Black Slaves: The Other Black Diaspora | author=Ronald Segal | year=2002 | publisher=Macmillan | isbn=0-374-52797-0 | url=http://books.google.com/?id=fdh3GYnXvrAC | quote=''... Ethiopians were particularly favored; the term Habashi or Habshi— from the Arabic word for Ethiopian – came to be applied to other Africans as well, and referred not only to the freed but to their descendants ...''}}&lt;/ref&gt;

Siddis are also sometimes referred to as Afro-Indians.&lt;ref name=&quot;mazrui1986&quot;&gt;{{Citation | title=The Africans: a reader | author=Ali Al'Amin Mazrui, Toby Kleban Levine | year=1986 | publisher=Praeger | isbn=0-03-006209-8 | url=http://books.google.com/?id=SpQEAQAAIAAJ | quote=''... continue to exist in three main communities. These Afro-Indians, known as &quot;Siddis&quot; ...''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;harris1971&quot;&gt;{{Citation | title=The African presence in Asia: consequences of the East African slave trade | author=Joseph E. Harris | year=1971 | publisher=Northwestern University Press | isbn=0-8101-0348-6 | url=http://books.google.com/?id=l8G4AAAAIAAJ | quote=''... In fact, it is frequently said that Afro-Indians in western Gujarat are descendants of escaped slaves. ...''}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hamilton2007&quot;&gt;{{Citation | title=Routes of Passage: Rethinking the African Diaspora | author=Ruth Simms Hamilton | year=2007 | publisher=Michigan State University Press | isbn=0-87013-632-1 | url=http://books.google.com/?id=bL2RAAAAMAAJ | quote=''...}}&lt;/ref&gt; Siddis were referred to as ''[[Zanj]]i'' by Arabs; in China, various [[transcription into Chinese characters|transcriptions]] of this Arabic word were used, including ''Xinji'' (辛吉) and ''Jinzhi'' (津芝).&lt;ref name=&quot;David Brion Davis 2006 p.12&quot;&gt;David Brion Davis, ''Challenging the boundaries of slavery'', (Harvard University Press: 2006), p.12&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Ci Hai'' 7(1): [http://books.google.com/books?ei=n8wyTLPMJovRcaSS6dYD&amp;ct=result&amp;id=PqcGAQAAIAAJ&amp;q=%E8%BE%9B%E5%90%89%E8%B5%B7%E4%B9%89 125]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roland Oliver 1975 p.192&quot;&gt;Roland Oliver, ''Africa in the Iron Age: c.500 BC-1400 AD'', (Cambridge University Press: 1975), p.192&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;F.R.C. Bagley 1997 p.174&quot;&gt;F.R.C. Bagley et al., ''The Last Great Muslim Empires'', (Brill: 1997), p.174&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
[[File:Sidi-Saiyyed-Jaali-Ahmedabad.jpg|left|thumb|250px|A fine example of [[Indo-Islamic architecture]], the [[Sidi Saiyyed Mosque]] in [[Ahmedabad]], India was constructed in 1572 by Sidi Saiyyed, a slave of Sultan [[Ahmed Shah of Gujarat|Ahmad Shah]].&lt;ref&gt;Brajesh Kumar, ''Pilgrimage Centers of India'', (Diamond Pocket Books (P) Ltd.: 2003), p.154.&lt;/ref&gt;]]
The first Siddis are thought to have arrived in [[India]] in 628 AD at the [[Bharuch]] port. Several others followed with the first Arab Islamic invasions of the subcontinent in 712 AD.&lt;ref name=&quot;pandya2002&quot;&gt;{{Citation | title=The Ahmedabad Chronicle: Imprints of a Millennium | author=Yatin Pandya, Trupti Rawal | year=2002 | publisher=Vastu Shilpa Foundation for Studies and Research in Environmental Design | isbn= | url=http://books.google.com/?id=ZXJuAAAAMAAJ | quote=''... The first Muslims in Gujarat to have arrived are the Siddis via the Bharuch port in 628 A.D. ... The major group, though, arrived in 712 A.D. via Sindh and the north ... With the founding of Ahmedabad in 1411 A.D. it became the concentrated base of the community ...''}}&lt;/ref&gt; The latter group are believed to have been soldiers with [[Muhammad bin Qasim]]'s Arab army, and were called ''Zanjis''.

Most Siddis, however, are believed to be the descendants of [[slavery|slaves]], sailors, servants and merchants from [[East Africa]] who arrived and became resident in the subcontinent during the 1200-1900 AD period.&lt;ref name=&quot;bbc2007k&quot;&gt;{{Citation | title=The lost Africans of India |newspaper=BBC | date=2000-11-27 | access-date =  2009-04-27 | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1035389.stm | quote=''... &quot;The Sidis are descendants of African slaves, sailors and servants, and merchants who remained in India after arriving through the sea trade with East Africa and the Gulf&quot;, says Amy Catlin of the University of California, who is making a special study of Sidi culture. &quot;That was a process which began in the 12th century or before, and lasted until the late 19th century&quot; ...''}}&lt;/ref&gt; A large influx of Siddis to the region occurred in the 17th century when [[Portugal|Portuguese]] slave traders sold a number of them to local princes.{{citation needed|date=September 2012}}

[[File:Flag of Janjira.svg|175px|thumb|Flag of the Siddis from [[Murud-Janjira]] an important vassal of the [[Mughal Empire]].]]

In [[West India|Western India]] (the modern [[States and territories of India|Indian states]] of [[Gujarat]] and [[Maharashtra]]), the Siddi gained a reputation for physical strength and loyalty, and were sought out as mercenaries by local rulers, and as domestic servants and farm labor.{{citation needed|date=September 2012}} Some Siddis escaped slavery to establish communities in forested areas, and some even established small Siddi principalities on [[Janjira]] Island and at [[Jaffrabad]] as early as the twelfth century. A former alternative name of [[Janjira]] was Habshan (i.e., land of the Habshis). In the [[Delhi Sultanate]] period prior to the rise of the Mughals in India, [[Jamal-ud-Din Yaqut]] was a prominent Siddi slave-turned-nobleman who was a close confidant of [[Razia Sultana]] (1205–1240 CE). Although this is disputed, he may also have been her lover.&lt;ref name=&quot;meri2006&quot;&gt;{{Citation | title=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia | author=Josef W. Meri, Jere L. Bacharach | year=2006 | publisher=Taylor &amp; Francis | isbn=0-415-96692-2 | url=http://books.google.com/?id=LaV-IGZ8VKIC | quote=''... she appointed Jala ad-Din Yaqut, an Abyssinian slave, to the post of master of the stables, a position traditionally reserved for a distinguished Turk. Her partiality for Yaqut has led later historians to speculae whether there had been a sexual relationship between them, but contemporaneous sources do not indicate that this was necessarily the case ...''}}&lt;/ref&gt;

As a power centre, Siddis were sometimes allied with the [[Mughal Empire]] in its power-struggle with the [[Maratha Confederacy]].{{citation needed|date=September 2012}} However, [[Malik Ambar]], a prominent Siddi figure in Indian history at large, is sometimes regarded as the &quot;military guru of the Marathas&quot;, and was deeply allied with them.&lt;ref name=&quot;hindu2008q&quot;&gt;{{Citation | title=Malik Ambar: Military guru of the Marathas | newspaper=The Hindu | date=2008-10-12 | access-date=2009-04-27 | url=http://www.hindu.com/mag/2008/10/12/stories/2008101250220700.htm | quote=''... Malik Ambar provided the inspiring leadership for this enterprise ... the Marathas, fostered and trained by him, would soon be a force to reckon with. Skilfully adopting the guerrilla tactic, they would bring about the downfall of Aurangzeb ...'' | archivedate=2008-10-20 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20081020055516/http://www.hindu.com/mag/2008/10/12/stories/2008101250220700.htm }}&lt;/ref&gt; He established the town of Khirki which later became the modern city of [[Aurangabad, Maharashtra|Aurangabad]], and helped establish the Marathas as a major force in the Deccan. Later, the Marathas adapted Siddi [[guerrilla warfare]] tactics to grow their power and ultimately demolish the Mughal empire.&lt;ref name=&quot;hindu2008q&quot; /&gt; Some accounts describe the Mughal emperor [[Jahangir]] as obsessed by Ambar due to the Mughal empire's consistent failures in crushing him and his Maratha cavalry, describing him derogatorily as &quot;the black faced&quot; and &quot;the ill-starred&quot; in the royal chronicles and even having a painting commissioned that showed Jahangir killing Ambar, a fantasy which was never realised in reality.&lt;ref name=&quot;eaton2005&quot;&gt;{{Citation | title=A Social History of the Deccan, 1300–1761: Eight Indian Lives | author=Richard M. Eaton | year=2005 | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-25484-1 | url=http://books.google.com/?id=cGd2huLXEVYC | quote=''... In his memoir for the year 1612, Jahangir calls him &quot;Ambar, the black faced&quot; ... the portrait reveals the emperor's profound frustration with his failure ever to vanquish Ambar: he fantasised in art what he could not accomplish on the battlefield ...''}}&lt;/ref&gt;

Most Siddis are descended from [[Bantu peoples]] from Southeast Africa that were brought by the Portuguese.&lt;ref name=&quot;Shah&quot;/&gt; While most of these migrants became [[Muslim]] and a small minority became [[Christian]], very few became [[Hindu]] since they could not find themselves a position in the traditional [[Caste system in India|Hindu caste]] hierarchy.&lt;ref name=&quot;Khodai&quot;&gt;''Empires of the Indus: The Story of a River'', Alice Albinia, W. W. Norton &amp; Company, 2010, p. 61&lt;/ref&gt;

== ભારતનાં સીદીઓ ==
=== ગુજરાતનાં સીદીઓ ===
[[File:Siddi Folk Dancers, at Devaliya Naka, Sasan Gir, Gujarat.jpg|right|thumb|Siddi Folk Dancers, at Devaliya Naka, [[Sasan Gir]], Gujarat.]]
Supposedly presented as slaves  by the [[Portugal|Portuguese]] to the local Prince, [[Nawab of Junagadh]], the Siddis also live around [[Gir Forest National Park]] and Wildlife Sanctuary, the last refuge in the world of the almost extinct [[Asiatic Lions]], in [[Junagadh]] a district of the state of [[Gujarat]], India.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Siddis stray from tradition|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2004-12-05/india/27157026_1_siddis-community-saurashtra|access-date=5 December 2004|archive-date=2012-07-11|archive-url=https://archive.today/20120711025553/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2004-12-05/india/27157026_1_siddis-community-saurashtra|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120711025553/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2004-12-05/india/27157026_1_siddis-community-saurashtra |date=2012-07-11 }}&lt;/ref&gt; 

&lt;blockquote&gt;
On the way to Deva-dungar is the quaint village of Sirvan, inhabited entirely by Siddis, a tribe of African people. They were brought 300 years ago from Africa, by the Portuguese for the Nawab of Junagadh. Today, they follow very few of their original customs, with a few exceptions like the traditional Dhamal dance.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://travel.expressindia.com/story/20499.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2013-01-16 |archive-date=2007-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070115035750/http://travel.expressindia.com/story/20499.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;

Although Gujarati Siddis have adopted the language and many customs of their surrounding populations, some African traditions have been preserved. These include the ''[[Siddi Goma|Goma]]'' music and dance form, which is sometimes called ''Dhamaal'' (Gujarati: ધમાલ, fun).&lt;ref name=&quot;jias1993w&quot;&gt;{{Citation | title=Journal of the Indian Anthropological Society | year=1993 | publisher=Indian Anthropological Society | volume=28 | issue=3 | isbn= | url=http://books.google.com/?id=UUGBAAAAMAAJ | quote=''... The word goma is derived from the Swahili word for dance, ngoma, which in the East African ... Siddi servants used to perform goma dances with drums ...''}}&lt;/ref&gt; The term is believed to be derived from the [[Ngoma drums|Ngoma drumming]] and dance forms of Bantu East Africa.&lt;ref name=&quot;jias1993w&quot; /&gt; The Goma also has a spiritual significance and, at the climax of the dance, some dancers are believed to be vehicles for the presence of Siddi saints of the past.&lt;ref name=&quot;jayasuriya2003&quot;&gt;{{Citation | title=The African diaspora in the Indian Ocean | author=Shihan de S. Jayasuriya, Richard Pankhurst | year=2003 | publisher=Africa World Press | isbn=0-86543-980-X | url=http://books.google.com/?id=mdpcgy_aopwC | quote=''... At the climax, when large numbers of people are simultaneously possessed, the presence of Sidi saints among the living is experienced through the bodies chosen by the saints as vehicle. This happens during dancing sessions called damal or goma ...''}}&lt;/ref&gt;

===કર્ણાટકનાં સીદીઓ===
[[File:Siddi Girl.jpg|thumb|Siddi Girl from Yellapur District, Karnataka, India.]]
The [[Siddis of Karnataka]] ({{lang-kn|ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಿದ್ಧಿಗಳು}}) (also spelled ''Siddhis'') are an ethnic group of mainly Bantu descent that has made [[Karnataka]] their home for the last 400 years.&lt;ref name=&quot;Shah&quot;/&gt; There is a 50,000 strong Siddhi population across India, of which more than a third live in [[Karnataka]].  In Karnataka, they are concentrated around [[Yellapur]], [[Haliyal]], [[Ankola]], [[Joida]], [[Mundgod]] and [[Sirsi, Karnataka|Sirsi]] taluks of [[Uttara Kannada]] and in [[Khanapur]] of [[Belgaum]] and [[Kalghatgi]] of [[Dharwad district]]. Many members of the Siddis community of Karnataka had migrated to [[Pakistan]] after independence and have settled in [[Karachi]], [[Sindh]].  The majority of the Siddhis in Karnataka are descendants of Siddhi [[slave]]s who were brought from [[East Africa]] (mostly [[Mozambique]]) and Ethiopia to [[Goa]] by the [[Portugal|Portuguese]], [[British India|British]] and the [[Arabs]] between the 16th and 19th centuries.  During the [[Goa Inquisition|Goan Inquisition]], some of these slaves were freed and some escaped into the forests of the neighbouring Karnataka state. It has been reported that these Siddis believe that [[Barack Obama]] shares their genepool and that they wanted to gift a bottle of honey to him on his visit to India in 2010.&lt;ref name=&quot;http://www.openthemagazine.com&quot;&gt;[http://www.openthemagazine.com/shorts/smallworld/2010-10-30#1 Anil Budur Lulla, '' A Bottle of Honey for Our Brother Prez''], Short Takes section, Open Magazine, October 30, 2010&lt;/ref&gt;

===હૈદરાબાદ, ભારતનાં સીદીઓ===
In the 18th century, a Siddi community was established in [[Hyderabad State]] by the [[Arab]] Siddi diaspora, who would frequently serve as [[cavalry]] guards of the [[Asif Jahi]] [[Nizam]]'s irregular army. The Asif Jahi Nizams patronized them with rewards and the traditional [[Marfa music]] gained popularity and would be performed during official celebrations and ceremonies.&lt;ref name=&quot;TheHindu1&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2216021.ece# |title=‘Marfa' band of the Siddis ‘losing' its beat |publisher=The Hindu |date=10 July 2011 |access-date= 19 september 2011 |location=Hyderabad, India}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;An_African_Indian_community_in_Hyderabad&quot;&gt;{{Cite book|title=An African Indian community in Hyderabad: Siddi identity, its maintenance and Change |author=Ababu Minda Yimene |pages=209–211 |publisher=Greenwood |isbn=3-86537-206-6 |year=2004 |publisher=cuvillier verlag gottingen |url=http://books.google.ae/books?id=DigPvwHTqJ4C&amp;pg=PA210&amp;lpg=PA210&amp;dq=marfa+hyderabad+history&amp;source=bl&amp;ots=93TrCzhaSa&amp;sig=UvMCTjrDfbe-jNXy0M-Th0t-NaE&amp;hl=en&amp;ei=QK4aTsCNONDtObnB9PUI&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CDIQ6AEwBDgU#v=onepage&amp;q=marfa%20hyderabad%20history&amp;f=false| access-date= 19 september 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The African dispersal in the Deccan&quot;&gt;{{Cite book|title=The African dispersal in the Deccan: from medieval to modern times |author=Shanti Sadiq Ali | publisher=oriental longman ltd |isbn=81-250-0485-8 |year=1995 |url=http://books.google.com/books?id=-3CPc22nMqIC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb#v=onepage&amp;q&amp;f=false| access-date= 22 september 2011}}&lt;/ref&gt;
The Siddis of Hyderabad have traditionally resided in the A.C. Guards (African Cavalry Guards) area near Masjid Rahmania, known locally as Siddi Risala.

== પાકિસ્તાનનાં સીદીઓ ==
In Pakistan, locals of Black African descent are called &quot;Makrani&quot;, or &quot;Sheedi&quot;. They live primarily along the [[Makran Coast]] in [[Balochistan (Pakistan)|Balochistan]] (see also [[Makrani]]), and lower [[Sindh]]. In the city of [[Karachi]], the main Sheedi centre is the area of [[Lyari Town|Lyari]] and other nearby coastal areas.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://dawn.com/2012/03/29/the-good-the-bad-the-lyari/|title=The good, the bad &amp; the Lyari|work=Dawn|date=29 March 2012|access-date= 16 May 2012|first=Nadeem Farooq|last=Paracha}}&lt;/ref&gt; Technically, the Sheedi are a brotherhood or community distinct from the other Afro-Pakistanis. The Sheedis are divided into four clans, or houses: Kharadar Makan, Hyderabad Makan, Lassi Makan and Belaro Makan.&lt;ref name=&quot;thenews.com.pk&quot;&gt;[http://www.thenews.com.pk/daily_detail.asp?id=122726 Sheedi Mela begins with ritual aplomb]{{dead link|date=March 2011}}, [[The News International]], July 7, 2008&lt;/ref&gt; The [[sufi]] saint [[Pir Mangho]] is regarded by many as the patron saint of the Sheedis, and the annual [[Sheedi Mela]] festival, is the key event in the Sheedi community's cultural calendar.&lt;ref name=&quot;thenews.com.pk&quot;/&gt; Some glimpses of the rituals at Sidi/Sheedi Festival 2010 include visit to sacred alligators at Mangho pir, playing music and dance.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/urdu/pakistan/2010/06/100615_sheedi_mela.shtml], [[BBC Urdu (online news service)]], 18 June 2010&lt;/ref&gt; Clearly, the instrument, songs and dance appear to be derived from Africa.&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1869876.stm Pakistan's Sidi keep heritage alive], [[BBC News]], 13 March 2002&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/2007/07/16/local9.htm Manghopir urs a living tribute to Sheedi culture], ''[[Dawn (newspaper)|Dawn]]'' July 16, 2007&lt;/ref&gt;

Linguistically, Makranis are [[Balochi language|Balochi]] and [[Sindhi language|Sindhi]] and speak a dialect of [[Urdu language|Urdu]] referred to as Makrani. In [[Sindh]], the Sheedis have traditionally intermarried only with people such as the Mallahs (fisherpeople), Khaskeli (laborers), Khatri (dyeing caste) and Kori (clothmakers). 

Famous Sheedis include the historic Sindhi army leader [[Hoshu Sheedi]]&lt;ref&gt;[http://www.dawn.com/2007/03/21/local34.htm ‘Hoshu Sheedi Day’on March 23], [[Dawn (newspaper)]], March 21, 2007&lt;/ref&gt; and [[Urdu poet]] [[Noon Meem Danish]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080105020227/http://www.dawn.com/weekly/books/archive/071209/books6.htm A poet in New York], [[Dawn (newspaper)]], December 09, 2007&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=45 Afro-Asia in Pakistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090113160800/http://www.samarmagazine.org/archive/article.php?id=45 |date=2009-01-13 }} Hasan Mujtaba, Samar Magazine, Issue 13: Winter/Spring, 2000&lt;/ref&gt; Sheedis are also well known for their excellence in sports, especially in [[Association football|football]] and [[boxing]]. The musical anthem of the ruling [[Pakistan Peoples Party]], &quot;Bija Teer&quot;, is a Balochi song in the musical style of the Sheedis with Black African style rhythm and drums.&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=5us7DISO0v4 YouTube - teer bija&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;  Younis Jani is a popular Sheedi singer famous for singing an [[Urdu]] version of the [[reggaeton]] song &quot;[[Papi chulo... (te traigo el mmmm...)]].&quot;&lt;ref&gt;[http://www.youtube.com/watch?v=4m_tiPGFl9s YouTube - Younis Jani - Papi Chulo&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

Most Makranis in [[Pakistan]] have [[Black people|Black Africans]] links from the female side. Many [[Zamindar|Sindhi feudals]] imported African female slaves; so did the Omani Arabs of [[Gwadar]], a coastal city of Balochistan which was in control of [[Oman]] in the 17th century.

===નિમ્ન સિંધનાં સીદીઓ===
 
Sheedis are largely populated in different towns and villages in lower [[Sindh]]. They are very active in cultural activities and organise annual festivals, like, Habash Festival, with the support of several community organisations. In  the local culture, when there is a dance it is not performed by some selected few and watched idly by others but it is participated by all the people present there, ending difference between the performers and the audience.

Sheedis in [[Sindh]] also proudly call themselves the Qambranis, {{lang-ur|{{Nastaliq|قمبرانی }}}}; {{lang-sd|قمبراڻي}}. &lt;ref&gt;{{cite news|url=http://archives.dawn.com/archives/77851|title=Sheedi basha hum basha: black people dance away sorrows|work=Dawn|date=24 October 2009|access-date= 16 October 2012|first=M. Hashim|last=Bhurgari}}&lt;/ref&gt;

==આનુવંશિકતા==
Recent advances in genetic analyses have helped shed some light on the [[ethnogenesis]] of the Siddi. [[Genetic genealogy]], although a novel tool that uses the genes of modern populations to trace their ethnic and geographic origins, has also helped clarify the possible background of the modern Siddi.

=== વાય રંગસૂત્ર (Y DNA)===
A [[Y chromosome|Y-chromosome]] study by Shah et al. (2011) tested Siddi individuals in India for paternal lineages. The authors observed the [[Haplogroup E1b1a (Y-DNA)|E1b1a haplogroup]], which is frequent amongst [[Bantu peoples]], in about 42% and 34% of Siddis from [[Karnataka]] and [[Gujarat]], respectively. Around 14% of Siddis from Karnataka and 35% of Siddis from Gujarat also belonged to the Sub-Saharan [[Haplogroup B (Y-DNA)|B haplogroup]]. The remaining 30% of Siddi had Indian or Near Eastern-associated clades, including haplogroups [[Haplogroup H (Y-DNA)|H]], [[Haplogroup L (Y-DNA)|L]], [[Haplogroup J (Y-DNA)|J]] and [[Haplogroup P (Y-DNA)|P]].&lt;ref name=&quot;Shah&quot;&gt;{{cite journal|last=Shah|first=Anish M.|coauthors=et al.|title=Indian Siddis: African Descendants with Indian Admixture|journal=American Journal of Human Genetics|date=15|year=2011|month=July|volume=89|issue=1|pages=154–161|doi=10.1016/j.ajhg.2011.05.030|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002929711002230|access-date= 18 December 2012}}&lt;/ref&gt;

Thangaraj (2009) observed similar, mainly Bantu-linked paternal affinities amongst the Siddi.&lt;ref name=&quot;Mishra&quot;&gt;{{cite book|last=Mishra|first=Rakesh K.|title=Chromosomes To Genome|year=2009|publisher=I. K. International Pvt Ltd.|isbn=9380026218|pages=183|url=http://books.google.com/books?id=39Yh3iclF7IC&amp;pg=PA183#v=onepage&amp;q&amp;f=false}}&lt;/ref&gt;

===એમ.ટી. રંગસૂત્ર (mtDNA)===
According to an [[mtDNA]] study by Shah et al. (2011), the maternal ancestry of the Siddi consists of a mixture of Sub-Saharan and Indian haplogroups, reflecting substantial female gene flow from neighboring Indian populations. About 53% of the Siddis from Gujarat and 24% of the Siddis from Karnataka belonged to various Sub-Saharan [[Macro-haplogroup L (mtDNA)|macro-haplogroup L]] sub-clades. The latter mainly consisted of [[Haplogroup L0 (mtDNA)|L0]] and [[Haplogroup L2 (mtDNA)|L2a]] sublineages associated with Bantu women. The remainder possessed Indian-specific subclades of the Eurasian haplogroups [[Haplogroup M (mtDNA)|M]] and [[Haplogroup N (mtDNA)|N]], which points to recent admixture with autochthonous Indian groups.&lt;ref name=&quot;Shah&quot;/&gt;

===ઓટોસોમલ રંગસૂત્ર (Autosomal DNA)===
Narang et al. (2011) examined the [[Autosome|autosomal]] [[DNA]] of Siddis in India. According to the researchers, about 58% of the Siddis' ancestry is derived from Bantu peoples. The remainder is associated with local [[Indo-European languages|Indo-European]]-speaking North and Northwest Indian populations, due to recent admixture events.&lt;ref name=&quot;Narang&quot;&gt;{{cite journal|last=Narang|first=Ankita|coauthors=et al.|title=Recent Admixture in an Indian Population of African Ancestry|journal=American Journal of Human Genetics|date=15|year=2011|month=July|volume=89|issue=1|pages=111–120|doi=10.1016/j.ajhg.2011.06.004|url=http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0002929711002576|access-date= 18 December 2012}}&lt;/ref&gt;

Similarly, Shah et al. (2011) observed that Siddis in Gujarat derive 66.90%-70.50% of their ancestry from Bantu forebears, while the Siddis in Karnataka possess 64.80%-74.40% such Southeast African ancestry. The remaining autosomal DNA components in the studied Siddi were mainly associated with local South Asian populations. According to the authors, gene flow between the Siddis' Bantu ancestors and local Indian populations was also largely unidirectional. They estimate this admixture episode's time of occurrence at within the past 200 years or eight generations.&lt;ref name=&quot;Shah&quot;/&gt;

==જાણીતા સીદીઓ==
[[File:Sidis of Bombay.jpg|thumb|Sidis of Bombay]]
* [[Jamal-ud-Din Yaqut]], confidante of [[Razia Sultana]]
* [[Yakut Khan]], naval admiral
* [[Malik Ambar]], prime minister of [[Ahmadnagar Sultanate]]
* [[Hoshu Sheedi]], Sindhi commander
* [[Noon Meem Danish]], Urdu poet
* Nawab of [[Janjira]]
* Juje Siddi, former [[Indian national football team]] and [[Salgaocar SC]] goalkeeper&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.goa-fa.com/?q=node/19 |title=GOALKEEPERS {{!}} Goa Football Association&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2013-01-16 |archive-date=2018-09-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180901113212/http://www.goa-fa.com/?q=node%2F19 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ચલચિત્રો ==
* ''From Africa...To Indian Subcontinent: Sidi Music in the Indian Ocean Diaspora'' (2003) by Amy Catlin-Jairazbhoy, in close collaboration with Nazir Ali Jairazbhoy and the Sidi community.

* ''Mon petit diable (My Little Devil)'' (1999) was directed by Gopi Desai. Om Puri, Pooja Batra, Rushabh Patni, Satyajit Sharma.

* ''Razia Sultan''  (1983), an Indian Urdu film directed by Kamal Amrohi, is based on the life of Razia Sultan (played by [[Hema Malini]]) (1205–1240), the only female Sultan of Delhi (1236–1240), and her speculated love affair with the Abyssinian slave Jamal-ud-Din Yakut (played by [[Dharmendra]]). He was referred to in the movie as a habshee.

== સંદર્ભો ==
{{reflist|2}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
{{commons|category:Siddi people}}
* [http://online.wsj.com/article/SB10001424052702304636404577294730846658816.html Karnataka's Indian-African Tribe]
* Alice Albinia, [http://www.empiresoftheindus.co.uk/ Empires of the Indus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130725194458/http://www.empiresoftheindus.co.uk/ |date=2013-07-25 }}, W. W. Norton &amp; Company, 2010, 52–78.
* Shanti Sadiq Ali, [http://books.google.com/books?id=-3CPc22nMqIC&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb The African Dispersal in the Deccan: From Medieval to Modern Times], [[Orient Blackswan]], 1996
* Ababu Minda Yimene, [http://books.google.com/books?id=DigPvwHTqJ4C&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_atb An African Indian Community in Hyderabad: Siddi Identity, Its Maintenance and Change], Cuvillier Verlag, 2004, pg 201
* Omar H. Ali, [http://exhibitions.nypl.org/africansindianocean/index2.php The African Diaspora in India, Schomburg Center for Research in Black Culture, The New York Public Library] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191019050614/http://exhibitions.nypl.org/africansindianocean/index2.php |date=2019-10-19 }}
* [http://www.pambazuka.org/en/category/comment/51594 Bantu origins of the Sidis of India; By Abdulaziz Y. Lodhi (2008-10-29) in PAMBAZUKA NEWS]
* [http://siddijanavikas.blogspot.in/ Siddi Jana Vikas Sanga]
* [http://www.kamat.com/kalranga/people/1097.htm Indians of African Origin]
* [http://www.kamat.com/kalranga/people/afro-indians/3358.htm Black, Indian, &amp; Hindu]
* [http://www.colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=Asia&amp;x=Habshi Habshis and Siddis – Africans and African descendants in South Asia ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130114084113/http://www.colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=Asia&amp;x=Habshi |date=2013-01-14 }}
* [http://www.cwo.com/~lucumi/ethiopia.html The Global African Community/Great Habshis in Ethiopian/Indian History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425025009/http://www.cwo.com/~lucumi/ethiopia.html |date=2011-04-25 }}
* [http://www.addistribune.com/Archives/2000/04/21-04-00/Hist.htm History of the Ethiopian Diaspora] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070312130358/http://www.addistribune.com/Archives/2000/04/21-04-00/Hist.htm |date=2007-03-12 }}
* [http://www.historyworkshop.org.uk/south-asian-communities-with-african-roots/ Historical overview of South Asian communities with African roots by Dr Shihan de Silva Jayasuriya]{{Dead link|date=ફેબ્રુઆરી 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1869876.stm Pakistan's Sidi keep heritage alive]
* [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1035389.stm BBC: The lost Africans of India]
* [http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/06/africa_india0s_african_communities/html/1.stm BBC In pictures: India's African communities]
* http://travel.expressindia.com/story/20499.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070115035750/http://travel.expressindia.com/story/20499.html |date=2007-01-15 }}
* http://www.cybernoon.com/DisplayArticle.asp?section=xtras&amp;subsection=womensextra&amp;xfile=January2007_extraspecial_standard805&amp;child=extraspecial {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080603115747/http://www.cybernoon.com/DisplayArticle.asp?section=xtras&amp;subsection=womensextra&amp;xfile=January2007_extraspecial_standard805&amp;child=extraspecial |date=2008-06-03 }}


[[શ્રેણી:માનવશાસ્ત્ર]]</text>
      <sha1>nv86e8gwgh2yjhll2whiywdmk354cwz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સિસ્કો</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28114</id>
    <revision>
      <id>899602</id>
      <parentid>897807</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38826" sha1="d39lfsfomlqshr4imby84veprtczs0t" xml:space="preserve">{{Infobox company
|company_name     = Cisco Systems, Inc.
|company_logo     = [[ચિત્ર:Cisco logo.svg|250px|Cisco Systems Logo]]
|company_type     = [[Public company|Public]]&lt;br /&gt;[[NASDAQ]]: [http://quotes.nasdaq.com/asp/SummaryQuote.asp?symbol=CSCO&amp;selected=CSCO CSCO]&lt;br /&gt;{{hkse|4333}} &lt;br /&gt;[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]]&lt;br /&gt;[[S&amp;P 500|S&amp;P 500 Component]]
|foundation       = [[San Francisco, California]] (1984)
|founder          = [[Len Bosack]]&lt;br /&gt;[[Sandy Lerner]]&lt;br /&gt;[[Richard Troiano]]
|location_city    = [[San Jose, California]], [[United States|U.S.]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.economist.com/opinion/displaystory.cfm?story_id=15879369 |title=A special report on innovation in emerging markets: The world turned upside down |publisher=The Economist |date= |access-date= 2010-08-14}}&lt;/ref&gt;
|subsid           = [[List of acquisitions by Cisco Systems|List of acquisitions]]
|area_served      = Worldwide
|key_people       = [[John Chambers (CEO)|John T. Chambers]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;([[Chairman]] &amp; [[Chief executive officer|CEO]])
|num_employees    = 70,714 (October 2010)&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newsroom.cisco.com/dlls/corpinfo/corporate_overview.html |title=News@Cisco -&gt; Corporate Overview |publisher=Cisco Systems |date= |access-date=2010-10-15 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520215754/http://newsroom.cisco.com/dlls/corpinfo/corporate_overview.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|industry         = [[Computer network]]ing
|products         = [[Computer networking device|Networking Device]] &lt;br /&gt;[[Network Management]] &lt;br /&gt;Cisco IOS and NX-OS Software&lt;br /&gt; [[Interface (computer science)|Interface]] and [[Module]] &lt;br /&gt;[[Optical networking]]&lt;br /&gt;[[Storage area network]]s&lt;br /&gt;[[Wireless]], [[Telepresence]], [[VOIP]], [[Security]]&lt;br /&gt;[[Datacenter]]&lt;br /&gt;[[:Category:Cisco products|List of Cisco Products]]
|revenue          = {{profit}} {{USD|40.040 billion}} &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Cisco Fiscal Year 2009 Earnings&quot;&gt;{{cite web | url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2009/fin_080509.html | title=Cisco Fiscal Year 2009 Earnings | publisher=Cisco Systems | date=2009-07-27 | access-date=2009-07-27 | archive-date=2009-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090808050030/http://newsroom.cisco.com/dlls/2009/fin_080509.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|operating_income = {{profit}} US$9.164 billion &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Cisco Fiscal Year 2009 Earnings&quot;/&gt;
|net_income       = {{profit}} US$7.767 billion &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Cisco Fiscal Year 2009 Earnings&quot;/&gt;
|assets           = {{profit}} US$81.130 billion &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Cisco Fiscal Year 2009 Earnings&quot;/&gt;
|equity           = {{profit}} US$44.285 billion &lt;small&gt;(2010)&lt;/small&gt;&lt;ref name=&quot;Cisco Fiscal Year 2009 Earnings&quot;/&gt;
|market cap       = US$128 billion (At market close at 4:00pm on ET Aug 21, 2009)&lt;ref name=google&gt;{{cite web |url=http://finance.google.com/finance?client=ob&amp;q=NASDAQ:CSCO | title=CSCO | access-date= 2009-07-21}}&lt;/ref&gt;
|homepage         = [http://www.cisco.com Cisco.com]
}}

'''સિસ્કો સિસ્ટમ્સ, ઈન્ક.''' (Cisco Systems, Inc.) એ અમેરિકા સ્થિત બહુરાષ્ટ્રીય (મલ્ટીનેશનલ) કોર્પોરેશન છે. જે ઉપભોક્તા વિજાણુ (કન્ઝ્યુમર ઈલેટ્રોનિક્સ), નેટવર્કિગ અને સંચાર માટે તકનીક અને સેવાઓની યોજના ઘડી આપવાનું, વેચાણ અને સેવા પુરી પાડવાનું કાર્ય કરે છે. કંપનીનું મુખ્યામથક કેલિફોર્નિયાના સેન જોસમાં આવેલું છે, સિસ્કો 65,000થી વધુ કર્મચારીઓ ધરાવે છે અને વર્ષ 2010માં તેની વાર્ષિક આવક  US$40.0 હતી.  8 જૂન 2009ના કંપનીના શેરને ડાઉજોન્સ ઈન્ડસ્ટ્રીયલ એવરેજમાં સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. આ ઉપરાંત કંપની એસએન્ડપી (S&amp;amp;P) 500 ઈન્ડેક્સ, ધ રુસેલ 1000 ઈન્ડેક્સ, નાસ્ડેક (NASDAQ) 100 અને રુસેલ ગ્રોથ સ્ટોક ઈન્ડેક્સમાં પણ સામેલ છે.&lt;ref&gt;{{cite news |first=E.S. |last=Browning |authorlink= |coauthors= |title=Travelers, Cisco Replace Citi, GM in Dow |url=http://online.wsj.com/article/SB124386244318072033.html |work=[[Wall Street Journal]] |publisher=Dow Jones &amp; Company, Inc|date=2009-06-01 |access-date= 2009-06-02}}&lt;/ref&gt; સિસ્કોએ દુનિયાનું સૌથી મોટા તકનીકી કોર્પોરેશનમાંનુ એક છે.

== કોર્પોરેટ ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Ciscosystemsheadquarters.jpg|thumb|સેન જોસમાં આવેલા સિસ્કો સિસ્ટમના ઘણા કેમ્પસોમાંનું એક. ]]

લેન બોસાક અને સેન્ડી લેર્નર નામનું પરણિત દંપતિ સ્ટેનફોર્ડ યુનિવર્સિટીમાં કોમ્પ્યુટર ઓપરેશન્સના સ્ટાફના સભ્ય તરીકે કામ કરતું હતું, પાછળથી તેઓ 1984માં રીચાર્ડ ટ્રોઈઆનો  દ્વારા સ્થાપિત ''સિસ્કો સિસ્ટમ્સ'' માં જોડાયા.  લેર્નર સ્ક્લમબર્ગર ખાતેની સીધી કોમ્પ્યુટર સેવાઓમાં જોડાયા, 1987માં તેઓ પૂર્ણપણે સામેલ થયા.  ‘સિસ્કો’ શબ્દ સાન ફ્રાન્સિસ્કો શહેરના નામ પરથી ઉતરી આવ્યો છે, આથી જ કંપનીના શરૂઆતના દિવસોમાં ઇજનેરો નાના મૂળાક્ષરમાં ‘સિસ્કો’ લખવાનો આગ્રહ રાખતા. સિસ્કોનું પહેલું ઉત્પાદન બોસાકને અનુકૂળ હોય તેવું મલ્ટિપલ-પ્રોટોકોલ રાઉટર સોફટવેર હતું. જે વાસ્તવમાં કેટલાક વર્ષ પૂર્વે સ્ટેનફોર્ડના અન્ય એક કર્મચારી વિલિયમ યેગરે વિકસાવ્યું હતું, જેઓ પાછળથી સન માઈક્રોસિસ્ટમ્સ સાથે જોડાયા.  કંપનીના પહેલા સીઈઓ (CEO) બિલ ગ્રેવ્સ હતા, જેમણે 1987-1988 દરમિયાન પદભાર સંભાળ્યો.&lt;ref&gt;{{Cite journal | journal = Case Studies In Business Strategy | title = Cisco's Acquisition Strategy | volume = IV | date = January 2004 | url = http://www.icmrindia.org/casestudies/catalogue/Business%20Strategy2/BSTR083.htm | access-date = 21 December 2009 | id = BSTR083 | publisher = ICMR | page = 2 | archive-date = 25 ઑક્ટોબર 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20201025201205/https://icmrindia.org/casestudies/catalogue/Business%20Strategy2/BSTR083.htm | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; 1988માં જ્હોન મોરગ્રિડ સીઈઓ (CEO) તરીકે નિયુક્ત થયા તેમના પછી 1995માં જ્હોન ચેમ્બર્સ સીઈઓ (CEO) બન્યાં.

જાણીતા માર્કેટિંગ એક્સપર્ટના મતે સિસ્કો રાઉટરનો માર્કેટમાં હિસ્સો 21 સપ્ટેમ્બર 2010 સુધીમાં 20 ટકા ઘટી ગયો.{{Citation needed|date=October 2010}} 

આ સમયગાળામાં સિસ્કોએ રાઉટર વિકસાવનારી અને વેચાણ કરતી પહેલી કંપની ન હતી,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pbs.org/cringely/nerdtv/transcripts/013.html |title=I, Cringely . NerdTV . Transcript &amp;#124; PBS |publisher=Pbs.org |date= |access-date=2008-11-13 |archive-date=2016-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509105656/http://www.pbs.org/cringely/nerdtv/transcripts/013.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; પરંતુ મલ્ટિપલ નેટવર્ક પ્રોટોકોલ્સને આધાર આપી શકે તેવા વ્યાપારિક રીતે સફળતાપૂર્વક રાઉટર્સનું વેચાણ કરનારી કંપનીઓમાંની એક હતી.&lt;ref&gt;{{cite interview |first=Ian |last=Pennell |url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2004/hd_061404.html |title=The Evolution of Access Routing |subject=Cisco claim of first multi-protocol router |publisher=Cisco |date=June 14, 2004 |access-date=2009-01-04 |archive-date=2007-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070707180833/http://newsroom.cisco.com/dlls/2004/hd_061404.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ (આઈપી) (IP)નો મોટાપાયા પર સ્વીકાર થતા, મલ્ટિપ્રોટોકોલ રાઉટિંગનું મહત્વ ઘટી ગયું. આજે ,સિસ્કોનું રાઉટર્સ મુખ્યત્વે આઈપી (IP) પેકેટ્સની ડિલીવરી માટે થાય છે.

1990માં નાસ્ડેક સ્ટોક એક્સચેન્જમાં કંપનીની નોંધણી થઈ.  લેર્નરને કંપનીમાંથી હાંકી કાઢવામાં આવી; પરિણામે બોસાક પણ $200 મિલ્યન ડૉલર લઈને નિકળી ગયા.  આ નફાનો મોટાભાગનો હિસ્સો દાનમાં અપાયો હતો, પાછળથી બન્નેએ છૂટાછેડા લઈ લીધા. 

સિસ્કોએ વિવિધ કંપનીઓને નવા ઉત્પાદન અને નવી પ્રતિભાને મેળવવા માટે મેળવી. સ્ટ્રાટાકોમ જેવા અનેક ઉપાર્જનોએ જ્યારે આકાર લીધો ત્યારે તે સમગ્ર ઉદ્યોગના મોટા સોદ્દાઓમાંનો એક હતો.  1999માં ઈન્ટરનેટની તેજી દરમ્યાન કંપનીએ કેલિફોર્નિયાના પેટાલુમામાં સ્થિત કેરેન્ટ કોર્પોરેશન નામની નવી કંપનીને US$7 બિલિયન ડૉલરમાં હસ્તગત કરી.  જે સિસ્કો દ્વારા કરાયેલુ સૌથી મોંઘું સંપાદન હતું અને માત્ર સાયન્ટિફિક-એટલાન્ટાનું હસ્તાંતરણ આથી મોટું હતુ.  સંપાદિત કરાયેલી અનેક કંપનીઓ આજે સિસ્કોના $1 બિલિયન ડૉલર કરતા વધુના વ્યાપારી એકમોમાં વિકસી ગઈ છે. જેમાં લેન (LAN) સ્વિચિંગ, એન્ટરપ્રાઈઝ વોઈઝ ઓવર ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલ(VOIP), અને હોમ નેટવર્કિંગ સામેલ છે. સિસ્કોએ 2003માં લિન્કસીસ હસ્તગત કરી.

માર્ચ 2000ના અંતભાગમાં જ્યારે ડોટ-કોમ તેજી હતી ત્યારે સિસ્કોએ દૂનિયાની સૌથી મૂલ્યવાન કંપની હતી. જેની કુલ બજાર મૂડી US$500 બિલિયન ડૉલર કરતા વધારે હતી.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.marketwatch.com/news/story/cisco-pushes-past-microsoft-market/story.aspx?guid=%7BFA6BADEF%2D05F2%2D4169%2DADDA%2D12E9D17C4433%7D | title=Cisco pushes past Microsoft in market value | work=[[MarketWatch|CBS Marketwatch]] | date=2000-03-25 | access-date= 2007-01-25}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.expressindia.com/ie/daily/20000326/ibu26043.html | title=Cisco replaces Microsoft as world's most valuable company | work=[[Reuters]] | publisher=[[The Indian Express]] | date=2000-03-25 | access-date=2007-01-25 | archive-date=2013-01-16 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130116101944/http://www.expressindia.com/ie/daily/20000326/ibu26043.html | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  જુલાઈ 2009માં આશરે US$108.30 બિલિયન ડૉલરની&lt;ref&gt;[http://finance.yahoo.com/q?s=csco&amp;amp;d=t સિસ્કો સિસ્ટમ સમરી]&lt;/ref&gt; મૂડી ધરાવતી હતી, અને હજુ પણ તે મુલ્યવાન કંપનીઓમાંની એક છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/05/05/BUC200MARKETCAP.DTL | title=Chron 200 Market capitalization | first=Dan | last=Fost | work=[[San Francisco Chronicle]] | date=2006-05-05 | access-date=2007-01-25 | archive-date=2012-03-21 | archive-url=https://web.archive.org/web/20120321085203/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2006/05/05/BUC200MARKETCAP.DTL | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   નાસ્ડેક (NASDAQ)માં દાયકાના સર્વશ્રેષ્ઠ શેર તરીકે સિસ્કો (CISCO )ના શેરને મત મળેલા હતા, પરંતુ ક્યારે તે કોઈ નથી જાણતું.{{Citation needed|date=February 2010}} 

કંપનીએ વર્ષ 2002-03માં અમેરિકન રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા {{Citation needed|date=February 2010}} ‘કર્મચારીઓ અને સમાજ વચ્ચેના સંબધના ઉદાહણરૂપ' પ્રદાન માટે આપવામાં આવતો રોન બ્રાઉન એવોર્ડ મેળવ્યો હતો.
2010માં સિસ્કોએ સ્ટારેન્ટ નેટવર્ક્સ નામની મોબાઈલ ટેકનોલોજી કંપની અને મોટો ડેવલોપમેન્ટ ગ્રુપ ખરીદ્યા,  આ ઉત્પાદન યોજના પરામર્શક પેઢીની મદદથી સિસ્કોએ ફ્લિપ વીડીયો કેમેરાનું નિર્માણ કર્યુ.&lt;ref name=&quot;moto&quot;&gt;જીમ ડુફ્ફી, નેટવર્કવર્લ્ડ. &quot;[http://www.networkworld.com/news/2010/051810-cisco-acquires-moto.html?hpg1=bn સિસ્કો બાયસ મોટો -- નો, નોટ ઘેટ મોટો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110614071121/http://www.networkworld.com/news/2010/051810-cisco-acquires-moto.html?hpg1=bn |date=2011-06-14 }}.&quot; મે 18, 2002.&lt;/ref&gt;

== જાણીતા ઉત્પાદનો અને સેવાઓ ==

=== હાર્ડવેર ===
[[ચિત્ર:Ciscosystemsrouteratcern.jpg|thumb|સિસ્કો એએસએમ/2-3 ઈએમ)(ASM/2-32EM)રોઉટરને 1987માં સર્ન(CERN)માં મૂકવામાં આવ્યું. ]]

* ડેટાસેન્ટર પ્રોડક્ટ: નેક્સસ સ્વીચ(1000v, 2000, 5000, 7000), એમડીએસ (MDS) યુનિફાઈડ કોમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ (UCS)
* ફ્લિપ પોકેટ કેમેરા.
* સિસ્કો લોકલડાઈરેક્ટર- લોડ બેલેન્સિંગ એપ્લિકેશન
* રાઉટર્સ, સાથે: 837,1000 શ્રેણી, 2500 શ્રેણી, 7600, 12000, 3600 શ્રેણી, એએસઆર (ASR) શ્રેણી એન્ડ સીઆરએસ(CRS-)-1
* સિસ્કો સિક્યુરીટી મેનેજર
* સિક્યુરીટી ઉપકરણો: એએસએ (ASA)5500, પીઆઈએક્સ (PIX) 500 શ્રેણી
* કેટાલિસ્ટ સ્વીચીસ: સિસ્કો કેટાલિસ્ટ 2900 શ્રેણી, સિસ્કો કેટાલિસ્ટ 3000 શ્રેણી, કેટાલિસ્ટ 4500, સિસ્કો કેટાલિસ્ટ 6500 શ્રેણી
* સિસ્કો ટેલિપ્રેસન્સ
* વીઓઆઈપી (VOIP): વાયરલેસ આઈપી (IP) ફોન 7920
* સીએલઈઓ (CLEO)(રાઉટર)- લો અર્થ ઓરબિટ રાઉટર
* સિસ્કો વાયરલેસ લેન (LAN)
* સિસ્કો સિયુસ- નવી એન્ડ્રોઈડ સ્થિત જોડાણની દવા
* સિસ્કો યુનિફાઈડ કોમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ યુસીએસ (UCS)

=== સોફ્ટવેર ===

* ઈન્ટરનેટવર્ક ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ
* સિસ્કો એક્ટિવ નેટવર્ક એબસ્ટ્રેક્શન
* સિસ્કો ફેબ્રિક મેનેજર
* સિસ્કો એનીકનેક્ટ સિક્યોર મોબિલીટી ક્લાઈન્ટ
* સિસ્કો સિસ્ટમ વીપીએન (VPN) ક્લાઈન્ટ
* સિસ્કોવ્યુ
* સિસ્કોવર્ક નેટવર્ક મેનેજમેન્ટ સોફ્ટવેર
* ક્લીન એક્સેસ એજન્ટ, સિસ્કો એનએસી (NAC) એપ્લાયન્સ
* સિસ્કો ઈઓએસ
* પેકેટ ટ્રેસર, ડિડક્ટીક નેટવર્ક સિમ્યુલેટર
* સિસ્કો નેટવર્ક મેજીક
* સિસ્કો યુનિફાઈડ કોમ્યુનિકેશન મેનેજર
* સિસ્કો આઈપી કોમ્યુનિકેટર
* સિસ્કો સિક્યુરિટી મેનેજર
* વેબએક્સ કોલાબ્રેશન ટુલ્સ

=== વીઓઆઈપી (VoIP) સર્વિસ ===

ઉદ્યોગોને વોઈસ ઓવર આઈપી (IP)ની સેવા આપવામાં સિસ્કો પ્રમુખ છે અને સાયન્ટિફિક એટલાન્ટા અને લિન્કસી અધિગ્રહણ બાદ તે ઘર વપરાશના બજાર તરફ વળી રહ્યું છે.  સાયન્ટિફિક એટલાન્ટાએ કેબલ સેવા પૂરી પાડતા ટાઈમ વાર્નર, કેબલવિઝન, રોજર્સ કોમ્યુનિકેશન, યુપીસી (UPC)તથા અન્યોને વીઓઆઈપી (VoIP) સાધનો પૂરા પાડે છે. જ્યારે લિન્કસીએ વાયરલેસ અને કોર્ડલેશ ફોનની સંકલિત વીઓઆઈપી (VoIP) સર્વિસ માટે  સ્કાયપે અને યાહુ સાથે ભાગીદારી કરી છે.  

=== સંયુક્ત યજમાન ઉકેલ ===

સિસ્કોના ભાગીદાર હવે સિસ્કોની વાસ્તવિક યુનિફાઈડ કોમ્પ્યુટિંગ સિસ્ટમ (યુસીએસ)(UCS) સર્વિસ પુરી પાડે છે.  સિસ્કોની યુનિફાઈડ સર્વિસ ડિલિવરી સોલ્યુશનમાં સિસ્કો યુનિફાઈડ કોમ્યુનિકેશન મેનેજર (યુસીએમ)(UCM)નો મુખ્યભાગ, સિસ્કો યુનિફાઈડ કોન્ટેક સેન્ટર, સિસ્કો યુનિફાઈડ મોબિલીટી, સિસ્કો યુનિફાઈડ પ્રેઝન્સ, સિસ્કો યુનિટી કનેક્શન(યુનિફાઈડ મેસેજિંગ) અને સિસ્કો વેબેક્સ મીટિંગ સેન્ટરનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ucstrategies.com/news-analysis/cisco-launches-hosted-collaboration-solution.aspx |title=Cisco Launches Hosted Collaboration Solution |publisher=UCStrategies.com |date=2010-07-02 |access-date= |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709042049/http://www.ucstrategies.com/news-analysis/cisco-launches-hosted-collaboration-solution.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

== સિસ્કો કારકિર્દી પ્રમાણપત્રો ==
સિસ્કો સિસ્ટમ્સ સિસ્કોની પ્રોડક્ટ માટે આઈટી (IT) પ્રોફેશનલ્સને પુરસ્કૃત પણ કરે છે.  તેના પ્રમાણપત્રના પાંચ જુદા જુદા તબક્કા છે.: એન્ટ્રી, એસોશિયેટ, પ્રોફેશનલ, એક્સપર્ટ, અને આર્કિટેક્ટ આ ઉપરાંત આઠ અલગ અલગ રસ્તાઓ રાઉટીંગ અને સ્વીચીંગ, ડીઝાઈન, નેટવર્ક સિક્યુરિટી, સર્વિસ પ્રોવાઈડર અને નવી આવેલા સર્વિસ પ્રોવાઈડર ઓપરેશન, સ્ટોરેજ નેટવર્કિંગ, વોઈસ અને વાયરલેસ પણ છે.
સિસ્કો સિસ્ટમ

== આલોચના અને વિવાદ ==

=== ચીન ===

ચીનમાં સેન્સરશીપમાં રસ દાખવવા બદલ સિસ્કોની ભારે આલોચના થઈ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/tankman/internet/ |title=FRONTLINE: the tank man: the struggle to control information &amp;#124; PBS |publisher=Pbs.org |date= |access-date= 2008-11-13}}&lt;/ref&gt; લેખક ઈથન ગુટમનના જણાવ્યા પ્રમાણે સિસ્કો અને બીજી ટેલિકોમ્યુનિકેશનના સાધનો ઉપલબ્ધ કરાવતા લોકો [[ચીન|ચીનની સરકાર]]ને ઈન્ટરનેટની સુવિધા અને સુરક્ષાને લગતા સાધનો પુરા પાડતા જેનો ઉપયોગ ઈન્ટરનેટ સાઈટ બ્લોક કરવા અને ચીનના લોકોની ઓનલાઈન ગતિવિધીઓ પર નજર રાખવા થતો હતો.  સિસ્કોએ કહ્યું કે તેણે ચીનની સરકારને જે ફિલ્ટરીંગ કેપેસિટી ધરાવતા વિશેષ ઉપકરણો આપ્યા છે તેવા માહિતી રોકી દેતા વિશેષ ક્ષમતા ધરાવતા ઉપકરણો તે વિશ્વના અન્ય કોઈ દેશને વેચશે નહી.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://blogs.cisco.com/gov/2006/02/cisco_testimony_before_house_i.html | title=Cisco Testimony Before House International Relations Subcommittee | first=John | last=Earnhardt | publisher=Cisco Systems, Inc. | date=2006-02-15 | access-date=2007-01-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061206095153/http://blogs.cisco.com/gov/2006/02/cisco_testimony_before_house_i.html | archive-date=2006-12-06 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

વાયર ન્યૂઝે આ ગુપ્ત બાબત પરથી પડદો હટાવ્યો હતો. સિસ્કોના ગોલ્ડન શિલ્ડ પ્રોજેક્ટ ઓફ ઈન્ટરનેટ કંટ્રોલ પ્રોજેક્ટમાં પાવરપોઈન્ટ પ્રેઝન્ટેશન ઈન્ટરનેટ પ્રોટોકોલના ગોલ્ડન શિલ્ડ પ્રોજેક્ટ વ્યાવસાયિક તકની વિગતોને સિસ્કોએ પાવરપોઈન્ટના તેના પ્રેઝન્ટેશનમાં કરી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wired.com/threatlevel/2008/05/leaked-cisco-do/ |title= Cisco Leak: ‘Great Firewall’ of China Was a Chance to Sell More Routers |first= Sarah |last=Stirland |date=2008-05-20 |access-date= 2009-06-27}}&lt;/ref&gt;  પત્રકાર શારાહ સ્ટાર્યલેન્ડે સિસ્કો પર ટેકનોલોજીના માર્કેટિંગ માટે ખાસ કરીને દમનકારી નીતિ અપનાવવાનો આરોપ મૂક્યો.

=== શેરધારકોએ સિસ્કો વિરુદ્ધ કરેલા કાનૂની દાવાઓ ===

18 ઓગષ્ટ 2006માં સિસ્કો તેના 2001થી શરૂ થયેલા કાનૂની દાવાઓના નિરાકણ સુધી પહોચ્યું.  &quot;મુખ્ય ફરિયાદ 20 એપ્રિલ 2001 દાખલ થઈ હતી, જેમાં કંપની પર સિસ્કોના સ્ટોકની ખરીદીને લઈને કરેલા નિવેદનમાં ગેરમાર્ગે દોરવવાનો આરોપ મૂકાયો અથવા તો નિવેદનના મુખ્ય મુદ્દાઓને છોડી દેવાનો આરોપ મૂકાયો હતો.  આ ઉપરાંત એવો પણ આરોપ હતો કે પ્રતિવાદીએ સિસ્કોની માલિકીના સ્ટોક લોકોની જાણ બહાર વેચી દીધા. જોકે સિસ્કોએ તેની વિરુદ્ધ કરાયેલા આ તમામ આરોપોને નકારી કાઢ્યા.&quot;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=http://newsroom.cisco.com/dlls/2006/corp_081806.html | title=Cisco Shareholder Class Action Lawsuit Resolved | publisher=Cisco Systems, Inc. | date=2006-08-18 | access-date=2007-01-25 | archivedate=2006-09-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20060906090159/http://newsroom.cisco.com/dlls/2006/corp_081806.html }}&lt;/ref&gt;  તેમ છતા કંપની પ્રતિવાદી સાથે સમાધાન કરવા તૈયાર થઈ. સિસ્કોના જવાબદાર પોલીસી હોલ્ડર, તેના ડાયરેક્ટર અને અધિકારીઓએ પ્રતિવાદીને સમાધાન પેટે US$91.75 મિલિયન ચૂકવ્યા.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://sanjose.bizjournals.com/sanjose/stories/2006/08/14/daily75.html | title=Cisco resolves class action lawsuit | work=[[American City Business Journals|Silicon Valley/San Jose Business Journal]] | date=2006-08-18 | access-date= 2007-01-25}}&lt;/ref&gt;

=== સિસ્કોના બ્રાઝિલ કર છેતરપિંડીની તપાસ ===

16 ઓક્ટોબર 2007ના દિવસે [[બ્રાઝિલ]]ની ફેડરલ પોલીસ અને બ્રાઝિલની રેકીટા ફેડરલે (અમેરિકી આઈઆરએસ (IRS)ના સમકક્ષ) ‘પર્સોના ઓપરેશન’ અંતર્ગત સિસ્કો સિસ્ટમ્સ દ્વારા વર્ષ 2002થી ચલાવાતી કર છેતરપિંડી બહાર આવી. જેમાં કંપનીએ કર પેટે R$ 1.5 બિલિયન (US$824) મિલિયન કર ભરતા બચાવ્યા હતા.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.networkworld.com/news/2007/101607-cisco-brazil-arrests.html?page=1 | title=Cisco offices raided, executives arrested in Brazil: reports | publisher=NetworkWorld | date=2007-10-16 | access-date=2007-10-16 | archive-date=2007-10-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071020061925/http://www.networkworld.com/news/2007/101607-cisco-brazil-arrests.html?page=1 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/17/business/LA-FIN-Brazil-Cisco.php | title=Brazilian tax authorities raid, close Cisco System's offices in Sao Paulo, Rio de Janeiro | publisher=International Herald Tribune| date=2007-10-17 | access-date= 2007-10-17|archive-url = http://web.archive.org/web/20071019022045/http://www.iht.com/articles/ap/2007/10/17/business/LA-FIN-Brazil-Cisco.php|archive-date=2007-10-19}}&lt;/ref&gt;

=== સિસ્કો સિસ્ટમ્સ, ઈન્ક. વિરુદ્ધ મલ્ટિવેનના એન્ટીટ્રસ્ટ કાયદાકીય દાવાઓ ===

ડિસેમ્બર 1, 2008ના મલ્ટિવેને સિસ્કો સિસ્ટમ્સ ઈન્ક. (Inc.) સામે ઉપભોક્તાની જરૂરિયાત અને બજારમાં ગુણવત્તા તેમજ પસંદગીને વેગ આપતા અટકાવવા સિસ્કો વિરુદ્ધ એન્ટીટ્રસ્ટ (વિશ્વાસ વિરોધી) ફરિયાદ&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.lightreading.com/document.asp?doc_id=168775 | title=Multiven Sues Cisco | publisher=lightreading | date=2008-12-01 | access-date= 2008-12-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.networkworld.com/community/node/35852 | title=Net maintenance provider sues Cisco over allegedly monopolistic SMARTnet | publisher=NetworkWorld. | date=2008-12-01 | access-date=2008-12-02 | archive-date=2014-01-02 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140102200715/http://www.networkworld.com/community/node/35852 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.crn.com/networking/212201523 | title=Cisco Accused Of Monopoly In Antitrust Lawsuit  | publisher=ChannelWeb | date=2008-12-02 | access-date= 2008-12-02}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | url=http://multiven.com/news?article_id=12 | title=Multiven Files Antitrust Lawsuit Against Cisco Systems, Inc. | publisher=Multiven, Inc. | date=2008-12-01 | access-date=2008-12-01 | archivedate=2009-01-06 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090106062338/http://multiven.com/news?article_id=12 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://searchitchannel.techtarget.com/news/article/0,289142,sid96_gci1341067,00.html?track=sy540 | title=Cisco Systems hit with antitrust lawsuit | publisher=SearchITChannel | date=2008-12-04 | access-date=2008-12-04 | archive-date=2012-07-15 | archive-url=https://archive.today/20120715042607/http://searchitchannel.techtarget.com/news/article/0,289142,sid96_gci1341067,00.html?track=sy540 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.fiercetelecom.com/story/lawsuit-cisco-blocks-outsider-gear-maintenance/2008-12-03 | title=Lawsuit: Cisco blocks outsider gear maintenance | publisher=fiercetelecom | date=2008-12-03 | access-date=2008-12-03 | archive-date=2008-12-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081205163343/http://www.fiercetelecom.com/story/lawsuit-cisco-blocks-outsider-gear-maintenance/2008-12-03 | url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://uk.news.yahoo.com/7/20081205/ttc-multiven-files-antitrust-lawsuit-aga-78e70a2.html | title=Multiven Files Antitrust Lawsuit Against Cisco  | publisher=Yahoo News | date=2008-12-05 | access-date= 2008-12-05}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; દાખલ કરી.  મલ્ટિવેનની સિસ્કો વિરુદ્ધની ફરિયાદ હતી કે તે પોતાના ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ સોફ્ટેવરના અપડેશન અને મેઈન્ટેનન્સના બજાર (સ્માર્ટનેટ)માં પોતાના ઇજારો ચલાવવા મલ્વિવેન અને ગ્રાહકોને ગુપ્ત રીતે બગ ફિક્સ/પેચીઝમાં બાંધી અને ટાઇંગ કરી રહ્યું છે, આ સાથે સિસ્કોએ બીજી અનેક ગેરકાયદેસરની બિનહરીફાઈયુક્ત પ્રવૃત્તિઓ કરી જેથી તેની સામે અન્ય કોઈ ટકી શકે નહીં અને મેઈન્ટેનન્સ સર્વિસમાં સિસ્કો નેટવર્કિંગના જ સાધનો વેચાય. 

=== ફ્રી સોફ્ટવેર ફાઉન્ડેશન દાવો ===

ડિસેમ્બર 11, 2008ના ફ્રી સોફટવેર ફાઉન્ડેશને સિસ્કો વિરુદ્ધ ફરિયાદ દાવો કર્યો, (જુઓ એફએસએફ વર્સિસ (FSF vs) સિસ્કો) જેમાં જણાવાયુ કે સિસ્કો જીપીએલ (GPL) અને એલજીપીએલ (LGPL) લાયસન્સને જાહેરમાં સંચાલિત કરવામાં નિષ્ફળ ગયુ છે.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.fsf.org/news/2008-12-cisco-suit |title=Free Software Foundation Files Suit Against Cisco For GPL Violations |publisher=Free Software Foundation |location=BOSTON, Massachusetts |date=December 11, 2008 |access-date= 2009-01-04}}&lt;/ref&gt; મે 20, 2009 સિસ્કોએ એફએસએફ (FSF) સાથે લાયસન્સ નિયમો અને નાણાંકિય સહયોગ વડે ફરિયાદનું સમાધાન કર્યુ.&lt;ref&gt;{{cite press release|url=http://www.fsf.org/news/2009-05-cisco-settlement.html |title=FSF Settles Suit Against Cisco |publisher=Free Software Foundation |date=May 20, 2009 |access-date= 2009-05-20}}&lt;/ref&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* એમએપી (MSP) પાર્ટનર્સ— એસએમબી (SMB) ચેનલ એજ્યુકેશન પ્રોગ્રામ કે જે સિસ્કો દ્વારા શરૂ કરાયો હતો.

== નોંધ ==

{{Reflist|2}}

== વધુ વાંચન ==

* બુન્નેલ, ડી. અને બ્રાટે, એ. (2001). ''ડિએ સિસ્કો સ્ટોરી'' (જર્મનમાં). આધુનિક કંપનીઓ આઈએસબીએન (ISBN ) 3478359953
* બુન્નેલ, ડી.(2000). ''મેકિંગ ધી સિસ્કો કનેક્શન: ધી સ્ટોરી બિહાઈન્ડ ધી રીઅલ ઈન્ટરનેટ સુપરપાવર'' . વિલેય. આઈએસબીએન (ISBN ) 0471357111.
* પોલ્સન, ઈ.(2001). ''ઈન્સાઇડ સિસ્કો: ધી રિઅલ સ્ટોરી ઓફ સસ્ટેઈન્ડ એમ એન્ડ એ ગ્રોથ'' . વિલેય. આઈએસબીએન (ISBN ) 0471414255
* સેલ્ટર, આર . (2003). ''ધી આઈ ઓઓફ ધી સ્ટ્રોમ : હાઉ જોહ્ન ચેમ્બર્સ સ્ટ્રેડ સિસ્કો થ્રુ ધી ટેટેક્ન઼ોલોજી કોલપ્સ'' . હારપર કોલિન્સ આઈએસબીએન (ISBN )0060188871
* સ્ટ્યુફ્ફેર, ડી . (2001). ''નથીંગ બટ નેટ બિઝનેસ ધી સિસ્કો વે '' . વિલેય. આઈએસબીએન (ISBN )1841120871.
* વોટર્સ, જે. કે. (2002). ''જ્હોન ચેમ્બર્સ એન્ડ ધી સિસ્કો વે : નેવીગેશન થ્રુ વોલેન્ટિલિટી'' . વિલેય. આઈએસબીએન (ISBN) 0471008338.
* યંગ, જે. એસ. (2001). ''સિસ્કો અનઓથોરાઇઝ્ડ : ઈન્સાઇડ ધી હાઈ-સ્ટેઇક્સ રેસ ટુ ઓન ધી ફ્યુચર'' . પ્રિમા લાઇફસ્ટાઇલ્સ. આઈએસબીએન (ISBN )0761527753

== બાહ્ય લિંક્સ ==
* [http://www.cisco.com સિસ્કો]
* [http://www.usatoday.com/money/companies/2007-03-18-cisco-advice-usat_N.htm યુએસએ (USA) ટુ઼ ડે ક્યૂ એન્ડ એ વીથ સીઈઓ (CEO) જ્હોન ચેમ્બર્સ ]
* [http://iinnovate.blogspot.com/2007/12/john-morgridge.html સ્ટેનફોર્ડ ઈનવોટના વિદ્યાર્થી દ્વારા ભૂતપૂર્વ સીઈઓ (CEO) જ્હોન મોર્ગ્રીડ્જ સાથેની મુલાકાત ]
* [http://www.networkworld.com/news/2010/060710-tech-argument-cisco-juniper.html સિસ્કો સિસ્ટમ વિરુદ્દ જુનિપેર નેટવર્ક્સ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120129202910/http://www.networkworld.com/news/2010/060710-tech-argument-cisco-juniper.html |date=2012-01-29 }}

[[શ્રેણી:કંપનીઓ]]</text>
      <sha1>d39lfsfomlqshr4imby84veprtczs0t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વેરિસાઇન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29000</id>
    <revision>
      <id>899592</id>
      <parentid>893160</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T00:22:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40570" sha1="kxfjpbvc625lusoz371fbq55otf8u1a" xml:space="preserve">{{Infobox company
|  company_name   = VeriSign, Inc.,
|  company_logo   =
|  company_type   = [[Public company|Public]] ({{nasdaq|VRSN}})
|  company_slogan =  So the world can.
|  foundation     = 1995
|  location       = 21355 Ridgetop Circle, [[Dulles, Virginia]], [[United States|USA]] (2011)
|  key_people     = CEO: Mark McLaughlin, Chairman: [[D. James Bidzos]]
|  num_employees  = 2,225 [https://investor.verisign.com/factsheet.cfm]
|  industry       = [[Internet]], [[Telecommunication|Communications]]
|  revenue        = $1.0 billion [[United States dollar|USD]] (2009)&lt;ref name=annual&gt;[http://finance.yahoo.com/q/is?s=vrsn&amp;annual]&lt;/ref&gt;
|  net_income     = $245 million [[United States dollar|USD]] (2009)&lt;ref name=annual /&gt;
|  homepage       = [http://www.verisign.com/ www.verisign.com]
}}

'''વેરિસાઇન, ઇન્ક.'''એ માઉન્ટેઇન વ્યૂ, સીએ સ્થિત [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|અમેરિકન]] કંપની છે, જે આંતરમાળખાના વૈવિધ્યસભર કામકાજનું સંચાલન કરે છે જેમાં બે [[ઇન્ટરનેટ|ઇન્ટરનેટ]]ના થર્ટીન રુટ નેઇમસર્વર, જિનેરિક ટોપ-લેવલ ડોમેન.com, .net, .cc, .name અને .tvનો પણ સમાવેશ થાય છે. વેરિસાઇન વિવિધ પ્રકારની સલામતી સેવાઓ પણ પૂરી પાડે છે, જેમાં ડિજીટલ સર્ટિફિકેટ અને  મેનેજ્ડ પીકેઆઇ (PKI) થી લઇને ટુ-ફેક્ટર ઓથેન્ટિકેશનનો સમાવેશ થાય છે. કંપની આ તમામ કાર્યોને 'ટ્રસ્ટેડ ઇન્ટરનેટ ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર'ના નેજા હેઠળ એકત્ર કરે છે.કંપનીની જુની પેમેન્ટ પ્રોસેસીંગ સર્વિસીઝને 2005માં ઇબેને વેચી દેવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;ebay-payment&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.informationweek.com/story/showArticle.jhtml?articleID=171204604|title=EBay To Buy VeriSign Online Payment Service|last=Gonsalves|first=Antone|date=October 10, 2005|publisher=InformationWeek|access-date=2008-04-25}}{{Dead link|date=નવેમ્બર 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;વેરિસાઇનના સીએફઓ બ્રાયન રોબિન્સે ઓગસ્ટ 2010માં જાહેરાત કરી હતી કે કંપનીનો 95 ટકા જેટલો કારોબાર ઇસ્ટ કોસ્ટ પર આધારિત હોવાથી 2011 સુધીમાં ઉત્તરીય વર્જિનીયામાં દલ્લેસ ખાતે સ્થળાંતર કરશે.&lt;ref&gt;[http://www.bizjournals.com/washington/blog/2010/08/verisign_shifts_headquarters_to_virginia.html વેરિસાઇન વિર્જીનીયા ખાતે વડુમથક લઇ જાય છે]&lt;/ref&gt;

==ઇતિહાસ==
[[File:Verisignheadquarters.jpg|thumb|right|275px|માઉન્ટેન વ્યૂમાં વેરિસાઇનનું વડુમથક]]

વેરિસાઇનની સ્થાપના 1995માં આરએસએ સિક્યુરિટી સર્ટિફિકેશન સર્વિસીઝ કારોબારમાંથી અસ્તિત્મવાં આવેલા અન્ય કારોબાર તરીકે કરવામાં આવી હતી.  નવી કંપનીએ આરએસએ દ્વારા ધરાવવામાં આવતી કી ક્રિપ્ટોગ્રાફિક પેટન્ટનો પરવાનો મેળવ્યો હતો અને મર્યાદિત સમયનો બિન સ્પર્ધાત્મક કરાર કર્યો હતો.  નવી કંપની સર્ટિફિકેટ ઓથોરિટી (સીએ) તરીકે સેવા આપતી હતી — આ ભૂમિકા તે હજુ પણ નિભાવે છે - અને તેનો મૂળ ઉદ્દેશ ઇન્ટરનેટ અને ઇલેક્ટ્રોનીક કોમર્સને અમારી ડિજીટલ ઓથોન્ટિકેશન સેવાઓ અને પેદાશો મારફતે વિશ્વાસ પૂરો પાડવાનો હતો. વેરિસાઇન પાસે લશ્કરથી લઇને નાણા સેવાઓ માટે દરેક ચીજ માટેની કામગીરીમાં 3,000,000 સર્ટિફિકેટ્સ છે, જે તેને ઇન્ટરનેટ પર એન્ક્રીપ્શન અને ઓથોન્ટિકેશન બનાવે છે, જેને મોટા ભાગના લોકો ઓનલાઇન ખરીદી કરતી વખતે તેમના વેબ બ્રાઉઝરમાં નાના પેડલોક આઇકોન તરીકે ઓળખે છે.  વેરિસાઇન વેરિસાઇન સિક્યોર્ડ સીલ માટે જાણીતી છે, જે વેબ સાઇટના ઓથેન્ટિકેશન અને એનક્રિપ્શન કે સામાન્ય રીતે વેરિસાઇન એસએસએલ સર્ટિફિકેટ ગ્રાહક વેબસાઇટને આપવામાં આવ્યા હતા તેનો બહિર્મુખ ભાવ છે. 

નેટસ્કેપ સર્વર આઇડીને જૂન 1995માં મોકલવામાં આવ્યું હતું.  સિક્યોર મેઇલનો પ્રારંભ જાન્યુઆરી 1996માં કરવામાં આવ્યો હતો.  વેરિસાઇન જાપાને એનટીટી (NTT) સાથે ફેબ્રુઆરી 1996માં પ્રારંભ કર્યો હતો. [[માઇક્રોસોફ્ટ]] સાથે કોડ સાઇનીંગની રજૂઆત માર્ચ 1996માં કરવામાં આવી હતી.  યુએસ ડીઓસીએ મજબૂત ક્રિપ્ટોગ્રાફિક સોફ્ટવેરની જૂન 1997માં નિકાસ કરવા માટે ગ્લોબલ આઇડીને મંજૂરી આપી હતી.  સિક્યોરઆઇટીના હસ્તાંતરણની જુલાઇ 1998માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.  મેનેજ્ડ પીકેઆઇ (PKI) સર્વિસ વર્ઝન 4.0 ઓક્ટોબર 1998. વિનામૂલ્યે Y2k પરીક્ષણ ખાતરી નવેમ્બર 1998માં ઓફર કરી હતી. વાયરલેસ પીકેઆઇ (PKI) ઓફરીંગની રજૂઆત ડિસેમ્બર 1999માં કરવામાં આવી હતી. થાવટે હસ્તાતંરણની જાહેરાત ડિસેમ્બર 1999માં કરવામાં આવી હતી.  સિગ્નીઓ હસ્તાંતરણની જાહેરાત ફેબ્રુઆરી 2000માં કરવામાં આવી હતી. નેટવર્ક સોલ્યુશન્સ હસ્તાંતરણ જૂન 2000માં કરવામાં આવ્યું હતું.  ગ્રેટડોમેન્સ.કોમ હસ્તાંતરણ ઓક્ટોબર 2000માં કરવામાં આવ્યું હતું. 31 ઓગસ્ટ 2001ના રોજ બ્રાયન કાર્ટમેલ પાસેથી [[કોકોસ (કીલીંગ) દ્વીપ|કોકોઝ (કીલીંગ) આઇએલેન્ડઝ]] માટે ઇએનઆઇસી અને .cc રજિસ્ટ્રીનું હસ્તાંતરણ કર્યું હતું.   ઇલ્યુમિનેટનું હસ્તાંતરણ ડિસેમ્બર 2001માં કરવામાં આવ્યું હતું.  એચઓ સિસ્ટમ્સ હસ્તાંતરણ ફેબ્રુઆરી 2002માં કરવામાં આવ્યું હતું.  નેટવર્ક સોલ્યુશન્સ રજિસ્ટ્રારનું વેચાણ નવેમ્બર 2003માં થયું હતું.  ગૌરડેન્ટના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ડિસેમ્બર 2003માં કરવામાં આવી હતી. માર્ચ 2004માં યુનિમોબાઇલનું હસ્તાંતરણ કર્યું હતું.  જામ્બા! જૂન 2004માં હસ્તાંતરણ.

{{As of|2005}}, વેરિસાઇને વિશ્વભરમાં 3000 કર્મચારીઓ સાથે વાર્ષિક 1 અબજ ડોલરથી વધુની આવક (2005ના સંપૂર્ણ વર્ષમાં 1.66 અબજ ડોલર) મેળવી હતી.  કારોબારનું બે મોટા વિભાગોમાં વિભાજન કરવામાં આવ્યું છે, ઇન્ટરનેટ સર્વિસીઝ અને કોમ્યુનિકેશનસ સર્વિસીસ. લાઇટસર્ફના હસ્તાંતરણની જાન્યુઆરી 2005માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.  આર4 ગ્લોબલ સોલ્યુશનના હસ્તાંતરણની જાહેરાત મે 2005માં કરવામાં આવી હતી.  લાઇટબ્રીજ પ્રિપેનું હસ્તાંતરણ જૂન 2005માં પૂર્ણ થયું હતું. આઇડિફેન્સના હસ્તાંરણની જુલાઇ 2005માં જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.  તદુપરાંત ટેકનોલોજીસના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ઓક્ટોબર 2005માં કરવામાં આવી હતી.  Weblogs.comના હસ્તાંતરણની જાહેરાત ઓક્ટોબર 2005માં કરવામાં આવી હતી.  વેરિસાઇનની પેમેન્ટ ગેટવે મિલકતનું ઇબે (પેપલ) દ્વારા ઓક્ટોબર 2005માં હસ્તાંતરણની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી. &lt;ref name=&quot;ebay-payment&quot;&gt;&lt;/ref&gt; કોન્ટીકી હસ્તાંતરણની જાહેરાત માર્ચ 2006માં કરવામાં આવી હતી. વેરિસાઇન દ્વારા જિયોટ્રસ્ટના હસ્તાંરણની જાહેરાત મે 2006ના રોજ કરાઇ હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.netcraft.com/archives/2006/05/17/verisign_to_buy_geotrust_combining_top_ssl_providers.html |title=VeriSign To Buy GeoTrust, Combining Top SSL Providers |access-date= 2007-08-21 |last=Miller |first=Rich |date=2006-05-17 |publisher=Netcraft.com}}&lt;/ref&gt; ઇનકોડ હસ્તાંતરણની જાહેરાત નવેમ્બર 2006માં કરવામાં આવી હતી. વેરિસાઇને ડિસેમ્બર 2006માં એક્સટેન્ડેડ વેલિડેશન એસએસએલ સર્ટિફિકેટ્સની રજૂઆત કરી હતી.  સ્ટ્રેટ્ટોન સ્ક્લાવોસ સીઇઓ અને બોર્ડના સભ્યપદેથી ઉતરી ગયા હતા; તેમનું સ્થાન વિલીયમ (બીલ) રોપરે 29 મે 2007ના રોજ લીધું હતું. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_042136.html |title=વેરિસાઇન બોર્ડ ઓફ ડિરેક્ટર્સ વેરિસાઇન. ઇન્કના જુનિયર ચિફ એક્ઝિક્યુટિવ ઓફિસર તરીકે વિલિયમ એ. રોપરને અને ચેરમેન તરીકે એ. મૂલરને ચુંટે છે |access-date=2010-12-23 |archive-date=2009-02-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090205050223/http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_042136.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; વેરિસાઇને નવેમ્બર 2007માં અન્ય કારોબાર એકમોમાંતી કોમ્યુનિકેશન્સ સર્વિસીઝના મોટા ભાગનું વેચાણ કરવાની જાહેરાત કરી હતી.  વેરિસાઇને [[મેલબોર્ન]] આઇટીને 50 મિલીયન અમેરિકી ડોલરમાં ડિજીટલ બેન્ડ મેનેજમેન્ટ સર્વિસીઝનું વેચાણ કર્યું હતું. &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.businessspectator.com.au/bs.nsf/Article/Melbourne-IT-buys-VeriSigns-DBMS-E76DF?OpenDocument |title=Melbourne IT buys VeriSign's DBMS|access-date= 2008-04-30 |date=2008-04-30 |publisher=businessspectator.com.au}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; લી હગીન્સ સાવાન્નાહ ઓફિસ ખાતેથી એક્ઝિક્યુટિવ વીપી તરીકેના પદ પરથી 30 ઓક્ટોબર 2008ના રોજ ઉતરી ગયા હતા. વિલીયમ (બીલ) રોપર સીઇઓ તરીકે ઉતરી ગયા હતા અને તેમનું સ્થાન જિમ બીડજોસ 3 જુલાઇ 2008ના રોજ લીધું હતું. &lt;ref&gt;[http://www.verisign.com/press_releases/pr/page_043957.html વેરિસાઇન સ્થાપક જિમ બીજોસનુ વેરિસાઇન, ઇન્કના એક્ઝિક્યુટિવ ચેરમેન, પરેસીડન્ટ અને સીઇઓ તરીકે નામ આપે છે]{{Dead link|date=ઑક્ટોબર 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=354 જેમ્સ બિડઝોસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મૂલાકાત]&lt;/ref&gt; ગ્લોબલ નેઇમ રજિસ્ટ્રીનું 2008માં હસ્તાંતરણ કરવામાં આવ્યું હતું.  વેરિસાઇને 1 જુલાઇ 2010ના રોજ એવી જાહેરાત કરી હતી કે .com ડોમેન નામ માટેની નોંધણી ફી 6.86 ડોલરથી વધારીને 7.34 ડોલર કરવામાં આવશે અને .net ડોમેન નામ માટેની નોંધણી ફી 4.23 ડોલરથી વધારીને 4.65 ડોલરની કરવામાં આવશે. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&amp;version=live&amp;prid=570292&amp;releasejsp=custom_97 |title=VeriSign Price Increase |access-date=2021-07-17 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728140123/https://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&amp;version=live&amp;prid=570292&amp;releasejsp=custom_97 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==વિભાગો==
ઇન્ટરનેટ સર્વિસીઝ વિભાગમાં નેઇમીંગ એન્ડ ડિરેક્ટરી સર્વિસીઝનો સમાવેશ થાય છે, જે .com અને .net તેમજ અન્ય ડીએનએસ સંબંધિત સેવાઓ અને આરએફઆઇડી (RFID) સેવાઓ અને સિક્યુરિટી સર્વિસીઝ કે ક્ષમતાઓનો વૈવિધપૂર્ણ સેટ ધરાવે છે તેના માટે ડોમેન નામ રજિસ્ટ્રીને સમાવે છે.  મેનેજ્ડ સિક્યુરિટી સર્વિસઝમાં સંચાલિત સલામતી સેવાઓ  (ફાયરવોલ્સ, અતિક્રમણ શોધ અને અટકાવવું, નુકસાન સામે રક્ષણ વગેરે), વૈશ્વિક સલામતી સલાહ ( મૂલ્યાંકન, ડિઝાઇન, પાલન, સર્ટિફિકેશન), ઇમેઇલ સલામતી (એન્ટી સ્પામ, એન્ટી-વાયરસ), મજબૂત ઓથેન્ટિકેશન (ટોકન્સ અને રિમોટ એક્સેસ માનયતા), તેમજ તાજેતરના એક્સટેન્ડેડ વેલિડેશન (હાઇ એશ્યોરન્સ) SSL (એસએસએલ) સર્ટિફિકેટ સહિતના મૂળ ડિજીટલ સર્ટિફિકેટ/SSL (એસએસએલ) કારોબારનો સમાવેશ થાય છે. વેરિસાઇન રોજની 32 અબજ ડોમેઇન નામ સિસ્ટમ (DNS)  પૂછપરછોને ન્યાય આપ્યો હોવાનો &lt;ref&gt;{{cite web | url = http://www.verisign.com.au/corporate/fact-sheet.shtml | title = About VeriSign - [[VeriSign, Inc.]] | access-date = 2008-10-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080723211042/http://www.verisign.com.au/corporate/fact-sheet.shtml | archive-date = 2008-07-23 | url-status = live }}&lt;/ref&gt; દાવો કરે છે, જેમાં 35 ટકા ઉત્તર અમેરિકન ઇ-કોમર્સ અને &quot;મહત્તમ&quot; સિક્યોર વેબ સાઇટ્સ માટેના એન્ક્રિપ્શનનો સમાવેશ થાય છે. મે 2010માં વેરિસાઇને તેની સલામતી સેવાઓ સિમેન્ટેક ને રોકડા 1.28 અબજ ડોલરમાં વેચી હતી. 

==વેચાણ==
14 નવેમ્બર 2007ના રોજ વેરિસાઇનની એનાલિસ્ટ ડે રજૂઆતો દરમિયાન વેરિસાઇને તેના નેઇમીંગ સર્વિસીઝ, વેબ સર્ટિફિકેટ અને આઇડેન્ટી પ્રોટેક્શન સર્વિસીઝના અગત્યના કારોબાર પર તેના પોર્ટફોલિયાનો મોટા ભાગનું વેચાણ (વેચીને અથવા બંધ કરીને) તેના પોર્ટફોલિયોના મોટા ભાગમાં દ્વારા  ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાની જાહેરાત કરી હતી. &lt;ref&gt;{{cite press release |url=http://press.verisign.com/easyir/customrel.do?easyirid=AFC0FF0DB5C560D3&amp;prid=328422&amp;releasejsp=custom_97 |title=VeriSign Refines Strategic Direction to Focus on Internet Infrastructure |access-date=2007-11-14 |publisher=VeriSign.com |date=2007-11-14 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; પ્રકાશિત થયેલા અહેવાલો સુચવે છે કે કંપની તેના 15 એકમોમાંથી 12 એકમનું એટલે કે તેના 4,500 કર્મચારીઓનો &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/11/14/AR2007111400382.html |title=VeriSign looking to divest units: report |access-date= 2007-11-14 |publisher=washingtonpost.com |date=2007-11-14}} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}}&lt;/ref&gt; ઘટાડો કરીને કામગીરી પૂરી કરશે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.reuters.com/article/idUSN1416428420071114 |title=VeriSign to divest slower units, sees staff halved |access-date= 2010-05-25 |publisher=Reuters |date=2007-11-14}}&lt;/ref&gt;

2 માર્ચ 2009ના રોજ, કંપનીએ જાહેરાત કરી હતી કે તે ટીએનએસ (TNS Inc.)ને 230 મિલીયન ડોલરમાં કોમ્યુનિકેશન્સ સર્વિસીઝ ગ્રુપને વેચી રહ્યુ છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.silicontap.com/verisign_sells_communications_services_group/s-0020227.html |title=VeriSign Sells Communications Services Group |access-date= 2009-03-02 |publisher=silicontap.com |date=2009-03-02}}&lt;/ref&gt;

19 મે 2010ના રોજ, સિમેન્ટેકે જાહેરાત કરી હતી કે તે વેરિસાઇનના આઇડે્ટી અને ઓથેન્ટિકેશન કારોબારને સિક્યોર સોકેટ્સ લેયર (એસએસએલ) સર્ટિફિકેટ સર્વિસીઝ, પબ્લિક કી ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર (પીકેઆઇ (PKI)) સર્વિસીઝ, વેરિસાઇન ટ્રસ્ટ સર્વિસીઝ, વેરિસાઇન આઇડેન્ટીટી પ્રોટેક્શન (વીઆઇપી) ઓથેન્ટિકેશન સર્વિસ સહિત અને વેરિસાઇનમાં જાપાનમાં આશરે 1.28 અબજ ડોલરની રોકડે ખરીદશે.  સિમેન્ટિકને કરવામાં આવેલું વેચાણ 9 ઓગસ્ટ 2010ના રોજ સત્તાવાર રીતે બંધ કરવામાં આવ્યું હતું. 

==વિવાદો==
2002માં, વેરિસાઇન સામે ડોમેન બંધ કરી દેવા બદલ અદાલતમાં ફરિયાદ કરવામાં આવી હતી - જે અંતર્ગત તેઓ ફક્ત તેમના ડોમેન નામમાં સુધારો કરી રહ્યા છે તેવું માનીને રજિસ્ટ્રન્ટ કરીને અન્ય રજિસ્ટ્રાર પાસેથી પોતાને ડોમેન તબદિલ કરાયા હતા.  તેમણે કાયદો તોડ્યો ન હતો તેવું બહાર આવવા છતાં, ડોમેન પૂર્ણ થવાના આરે છે તેવું સુચન કરવામાંથી અથવા કરવામાં આવેલી તબદિલી ખરેખર સુધારો કરવા માટેની હતી તેવા દાવામાંથી તેમને બાકાત રાખવામાં આવ્યા હતા. &lt;ref&gt;[http://www.theregister.co.uk/2003/09/25/verisign_slammed_for_domain_renewal TheRegister.co.uk]: વેરિસાઇન ડોમેન રિન્યુઅલ કૌભાંડને વખોડી કાઢે છે&lt;/ref&gt;

વેરિસાઇને પણ તેના આઇસીએએનએન (ICANN) (ઇન્ટરનેટ કોર્પોરેશન ફોર એસાઇન્ડ નેઇમ્સ એન્ડ નંબર્સ) અને ડીએનએસ (DNS) સાથેના સંબંધો અંગે જાહેર તપાસનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. સપ્ટેમ્બર 2003માં વેરિસાઇને સર્વિસ કોલ્ડ સાઇટ ફાઇન્ડરની રજૂઆત કરી હતી, જ્યારે યૂઝર્સ nonexistent .com અથવા .net domain નેમ્સ પર જવાનો પ્રયત્ન કરતા હોય ત્યારે સેવા શોધવા માટે વેબ બ્રાઉઝર્સને રિડાયરેક્ટ કર્યા હતા. આઇસીએએએ (ICANN) જણાવ્યું હતું કે વેરિસાઇને યુ.એસ. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સ સાથેના તેના કરારની શરતોનું ઉલ્લંઘન કર્યું હતું, જેના લીધે વેરિસાઇનને .com અને .netનું સંચાલન કરવાનો અધિકાર પ્રાપ્ત થયો હતો અને વેરિસાઇને સેવા બંધ કરી દીધી હતી. પરિણામે, વેરિસાઇને ફેબ્રુઆરી 2004માં આઇસીએએનએન (ICANN) સામે કનૂની દાવો માંડ્યો હતો, જેમાં તે આઇસીએએનએન સાથેના કરારના સંદર્ભમાં ક્યા પ્રકારની સેવા આપી શકે છે તેની પર સ્પષ્ટતા કરવાની માંગણી કરવામાં આવી હતી. આ દાવાને ઓગસ્ટ 2004માં ફેડરલમાંથી કેલિફોર્નયા સ્ટેટ કોર્ટમાં તબદિલ કરવામાં આવ્યો હતો. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://icann.org/general/litigation-verisign.htm |title=Litigation Documents |access-date= 2007-08-21 |publisher=ICANN.org |date=2007-03-26}}&lt;/ref&gt; 2005ના અંતમાં, વેરિસાઇન અને આઇસીએનએનએ સમાધાનની જાહેરાત કરી હતી, જે .com રજિસ્ટ્રીમાં નવી રજિસ્ટ્રી સેવાના પ્રારંભની પ્રક્રિયા સ્પષ્ટ કરે છે. આ સમાધાનને લગતા દસ્તાવેજો [http://www.icann.org/tlds/agreements/verisign/settlement-agreements.htm અહીં] ઉપલબ્ધ છે. આ સૂચિત સમાધાનની શરતો તેમની જાતે જ તકરારી છે અને તેને વ્યાપક ધોરણે ટીકાઓ પ્રાપ્ત કરી હતી.  [http://forum.icann.org/lists/settlement-comments/ આઇસીએએનએન (ICANN) આમાંના મેઇલીંગ લિસ્ટ આર્કાઇવ] દસ્તાવેજો પર ટિપ્પણી કરે છે. વધારામાં વેરિસાઇન નાઇન્થ સર્કીટ દ્વારા નક્કી કરવામાં આવેલી sex.com (સેક્સ.કોમ)માં પણ સામેલ હતી. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ca9.uscourts.gov/ca9/newopinions.nsf/999D1D5B0D734B6088256D6D0078CB88/$file/0115899.pdf?openelement |title=Kremen v. Network Solutions, Inc. |access-date=2007-08-21 |format=PDF |date=2003-07-25 |archive-date=2007-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203053552/http://www.ca9.uscourts.gov/ca9/newopinions.nsf/999D1D5B0D734B6088256D6D0078CB88/$file/0115899.pdf?openelement |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

આઇસીએએનએન (ICANN) સાથેની અન્ય વાટાઘાટોમાં, વેરિસાઇને 34 મિલીયન નોંધાયેલા ડોમેન નેઇમ્સ સાથેના સૌથી મોટા ડોમેન એવા .com પરના ચાલુ રહેલા અધિકારોના બદલામાં 2003માં ટોપ લેવલ ડોમેન .orgની કામગીરી છોડી દીધી હતી.  2005ના મધ્યમાં, .netની કામગીરી માટેનો પ્રવર્તમાન કરાર પૂરો થઇ ગયો હતો અને વેરિસાઇન સહિતની પાંચ કંપનીઓએ તેના સંચાલન માટે બીડ કરી હતી.  વેરિસાઇનના બીડને અસંખ્ય આઇટી અને સંદેશાવ્યવહાર ક્ષેત્રેની માઇક્રોસોફ્ટ, આઇબીએમ, સન માઇક્રોસિસ્ટમ્સ, એમસીઆઇ અને અન્યો જેવી માંધાતા કંપનીઓનું પીઠબળ હતું, જેમાંની દરેક ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે .netની કામગીરીનો સંપૂર્ણ રેકોર્ડ ધરાવે છે. ડોમેન અંડરલાયીંગ અસંખ્ય &quot;મુખ્ય&quot; નેટવર્ક સેવાઓ તરીકેના વેરિસાઇનની મહત્વની અગત્યતાને .net DNS (ડીએનએસ)નું સંચાલન ચાલુ રાખવાની દરખાસ્ત કરી હતી. 8 જૂન, 2005ના રોજ આઇસીએનએને (ICANN) જાહેરાત કરી હતી કે વેરિસાઇનને .netનું 2011 સુધી સંચાલન કરવાની મંજૂરી આપવામાં આવી છે. .net બીડીંગ પ્રક્રિયા પરની વધુ માહિતી [http://icann.org/tlds/dotnet-reassignment/dotnet-general.htm અહીં] ઉપલબ્ધ છે.

==ડીએનએસ (DNS) અંકુશ ==
વેરિસાઇન ઇન્ટરનેટના ડીએનએસ (DNS) આંતરમાળખામાં અત્યંત અગત્યનું સ્થાન ધરાવે છે. વેરિસાઇન તેના બે અત્યંત અગત્યના ટોચના સ્તરના ડોમેન્સ .com  અને .net માટે સત્તાવાર રજિસ્ટ્રી ઓપરેટર છે.  વધુમાં તે કંટ્રી કોડ ટોચના સ્તર .cc ([[કોકોસ (કીલીંગ) દ્વીપ|કોકોસ આઇલેન્ડઝ]]) અને .tv (ટૂવાલુ) માટે રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરનો કરાર કર્યો હતો. વધુમાં, વેરિસાઇન એ તેમની સંબધિત રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરો કે જે બિન નફાકારક છે તેવા .edu, .name, અને .jobs ડોમેન્સ માટે મુખ્ય ટેકનિકલ પેટાકોન્ટ્રાક્ટર છે; આ ભૂમિકામાં તેઓ આ ચોક્કસ ડોમેન માટે ઝોન ફાઇલ રાખે છે અને તેમના ડોમેન સર્વર માટે ડોમેન્સને આમંત્રે છે.  રજિસ્ટ્રી ઓપરેટરો ઘણી વખત &quot;હોલસેલ&quot; ભૂમિકા હોય છે; કેટલાક &quot;રિટેઇલ&quot; ડોમેન નેમ રજિસ્ટ્રાર હોય છે જે ખરેખર .com અને અન્ય ડોમેન નામનું ગ્રાહકોને વેચાણ કરે છે.  

વેરિસાઇન ઇન્ટરનેટની રુટ ઝોન ફાઇલ  એક માત્ર જાળવનાર છે અને તેઓ તેમાં દરેક ફેરફારની પ્રક્રિયા કરે છે.  સત્તાવાળાઓ (જેમ કે ICANN (આઇસીએએનએન) વિવિધ ટોચના સ્તરના ડોમેનના ઇનચાર્જ રુટ ઝોન ફાઇલમાં ફેરફારની વિનંતી કરે છે, જે યુએસ ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ કોમર્સ દ્વારા મંજૂર થયેલા હોવા જોઇએ. જો મંજૂરી આપવામાં આવે તો, કોમર્સ ડિપાર્ટમેન્ટ ત્યાર બાદ વેરિસાઇનને ફેરફાર કરવા માટે સુચના આપે છે.  રુટ ઝોનમાં ફેરફારો મૂળભૂત રીતે A રુટ સર્વર દ્વારા વિતરીત હોય છે, પરંતુ હવે તે દરેક 13 સર્વરોમાં અલગ વિતરણ વ્યવસ્થા કે જે વેરિસાઇન જાળવણી કરે છે તેના દ્વારા વિતરીત હોય છે. વેરસાઇન ઇન્ટરનેટના બે રુટ નેમસર્વરો, A અને Jનું સંચાલન કરે છે. અન્ય 11નું વિવિધ સંસ્થાઓ અને સત્તામંડળો દ્વારા સંચાલન કરવામાં આવે છે.  તે એક માત્ર રુટ સર્વર ઓપરેટર છે જે એક કરતા વધુ સર્વર ચલાવે છે.  J રુટ સર્વરો  એનીકાસ્ટેડ હોય છે.

વેરિસાઇનના નેમીંગ અન ડિરેક્ટરી ડિવીઝનનું વડુમથક સ્ટર્લીંગ, વીએ લૌડૌન ટેક સેન્ટરમાં છે.  તેઓ આ સંકુલમાં તેમની ઓફિસો, નિવાસો, બે મિરર ડેટા સેન્ટરો કે જેમાં તેમની રજિસ્ટ્રી સર્વિસીઝ તેમજ તેમની એટલાસ (ATLAS) સિસ્ટમ અને રુટ સર્વરના નમૂનાઓ હોય છે તે ઉપરાંત સમગ્ર ઇમારત ભાડાપટ્ટે આપે છે. આ બે ડેટા સેન્ટરો ત્રીજા ડેટા સેન્ટરોનું પ્રતિબિંબ પાડે છે, જે દલ્લેસ એરપોર્ટ નજીક બ્રોડ રન ટેકનોલોજી પાર્કમાં એક અલગ ઇમારતમાં આવેલું છે. આ બે સવલતો અત્યંત સલામત છે અને ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હોમલેન્ડ સિક્યુરિટી દ્વારા અગત્યનું આંતરમાળખું હોવાનું મનાય છે. જે તેમને ખાસ સરકારી રક્ષણ પૂરું પાડે છે. {{Citation needed|date=May 2010}}

== સંદર્ભો ==
{{Reflist|1}}

==બાહ્ય લિન્ક્સ==
===અધિકૃત વેબસાઈટ===
* [http://www.verisign.com/ વેરિસાઇન વેબસાઇટ]
* [http://www.thawte.com/ Thawte.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200606061910/http://www.thawte.com/ |date=2020-06-06 }} - વેરિસાઇનની પેટાકંપની
* [http://www.verisign.co.uk/ વેરિસાઇન યુકે વેબસાઇટ]{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/index.html એસએસએલ (SSL) ઇન્ફર્મેશન સેન્ટર]
* [http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/faq/extended-validation-ssl-certificates.html વિસ્તરિત માન્યતા એસએસએલ (SSL) સર્ટિફિકેટ્સ એફએક્યુ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107030134/http://www.verisign.com/ssl/ssl-information-center/faq/extended-validation-ssl-certificates.html |date=2010-01-07 }}

=== અખબારી અને નાણાંકીય અહેવાલો ===
* [http://www.cbi.umn.edu/oh/display.phtml?id=354 જેમ્સ બીડઝોસ સાથે મૌખિક ઇતિહાસ મૂલાકાત] બીડઝોસ સોફ્ટવેર સલામતી કંપની આરએસએ સિક્યુરિટીના પોતાના નેતૃત્તવની ચર્ચા કરે છે, જેમ કે તેણે વ્યાપારીકૃત એન્ક્રિપ્શન ટેકનોલોજીની માગ કરી હતી તેમજ આરએસએ કોન્ફરન્સ અને વેરિસાઇનની સ્થાપનામાં ભાગ ભજવ્યો હતો. મૌખિક ઇતિહાસ મૂલાકાત 2004, મીલ વેલી, કેલિફોર્નીયા. ચાર્લ્સ બેબેજ ઇન્સ્ટિટ્યુટ યુનિવર્સિટી ઓફ મિન્નેસોટા, મિન્નેયાપોલીસ 
* [http://biz.yahoo.com/ic/55/55317.html યાહૂ! - વેરિસાઇન ઇન્ક. કંપની પરિચય]
* [http://seekingalpha.com/transcripts/for/vrsn તાજેતરની વેરિસાઇનની ત્રિમાસિક કોન્ફરન્સને ટ્રાન્સક્રિપ્ટ કહેવાય છે. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110916092229/http://seekingalpha.com/transcripts/for/VRSN |date=2011-09-16 }}
* [http://www.verisign.com/domainbrief વેરિસાઇન ડોમેન રિપોર્ટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100214063550/http://www.verisign.com/domainbrief/ |date=2010-02-14 }} - વૈશ્વિક ડોમેન બજારનું ત્રિમાસિક પૃથ્થકરણ
* [http://domainnamewire.com/index.php?s=verisign વેરિસાઇનના .com/.net રજિસ્ટ્રી પરનો અહેવાલ]
* [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A9415-2004Feb26?language=printer વોશિગ્ટોન પોસ્ટ (27.02.2004): સ્યુટ ચેલેન્જીસ પાવર્સ ઓફ કી ઇન્ટરનેટ ઓથોરિટી]
* [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A22605-2005Jan19.html વોશિગ્ટોન પોસ્ટ(19.01.2005): કંપનીઓ .net Addressesને અંકુશમાં લેવા બીડ કરે છે. ]
* [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A8495-2005Mar28?language=printer વોશિગ્ટોન પોસ્ટ (28.03.2005): વેરિસાઇન .net Domain પર અંકુશ ટકાવી રાખે છે]

[[Category:યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની કોમ્પ્યુટર કંપનીઓ]]
[[Category:નાસ્ડેક પર લિસ્ટેડ કંપનીઓ]]
[[Category:સર્ટિફીકેટ ઓથોરિટીઝ]]
[[Category:ડોમેઇન નેમ સિસ્ટમ]]
[[Category:1995માં સ્થપાયેલી કંપનીઓ]]
[[Category:માઉન્ટેન વ્યૂ, કેલિફોર્નિયા સ્થિત કંપનીઓ]]
[[Category:રેડિયો-તરંગ ઓળખ]]
[[Category:ખાનગી ઇક્વિટી પોર્ટફોલિયો કંપનીઓ]]</text>
      <sha1>kxfjpbvc625lusoz371fbq55otf8u1a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હળદર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>51300</id>
    <revision>
      <id>899612</id>
      <parentid>837647</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:28:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35588" sha1="0gyxk50b91aulx1mb1i6zql8qgsneoq" xml:space="preserve">{{taxobox
|name = હળદર
|origin= ભારત
|image = Curcuma longa (Haldi) W IMG 2440.jpg
|image_caption = ''હળદર'
|regnum = [[વનસ્પતિ]]
|unranked_divisio = સપુષ્પી
|unranked_classis = એકદળી
|unranked_ordo = કોમેલિનિડ્સ
|ordo = ઝિન્ઝિબરેલ્સ
|familia = ઝિન્ઝિબરેસી
|genus = કુર્કુમા (''Curcuma'')
|species = લોન્ગા ('''''C. longa''''')
|binomial = કુર્કુમા લોન્ગા (''Curcuma longa'')
|binomial_authority = લિનિયસ (L)&lt;ref&gt;{{cite web
|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?12676
|title=Curcuma longa information from NPGS/GRIN
|publisher=ars-grin.gov
|access-date=2008-03-04
|archive-date=2009-01-20
|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120123807/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?12676
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt;
|synonyms = કુર્કુમા ડોમેસ્ટીકા (''Curcurma domestica'') &lt;small&gt;Valeton&lt;/small&gt;
|}}

'''હળદર''' ([[અંગ્રેજી ભાષા|અંગ્રેજી]]: Turmeric; વૈજ્ઞાનિક નામ: '''''Curcuma longa''''') {{IPAc-en|ˈ|t|ɝː|m|ər|ɪ|k}} વનસ્પતિશાસ્ત્રની દૃષ્ટિએ ઝિન્ઝિબરેસી કુળની એક બહુવર્ષાયુ વનસ્પતિ છે જે ગાંઠમાંથી (પ્રરોહ, ગાંઠામૂળી) ઉગતા નાનકડા છોડ સ્વરૂપે જોવા મળે છે.&lt;ref name=eddm&gt;{{cite journal |last= Chan |first= E.W.C. ''et al.'' |title= Effects of different drying methods on the antioxidant properties of leaves and tea of ginger species |journal= Food Chemistry |volume= 113 |issue= 1 |pages= 166–172 |year= 2009 |doi= 10.1016/j.foodchem.2008.07.090 |last2= Lim |first2= Y.Y. |last3= Wong |first3= S.K. |last4= Lim |first4= K.K. |last5= Tan |first5= S.P. |last6= Lianto |first6= F.S. |last7= Yong |first7= M.Y. }}&lt;/ref&gt;  આ વનસ્પતિ દક્ષિણ એશિયાના સમશીતોષ્ણ વિસ્તારની વતની છે. તેને વિકાસ માટે ૨૦°સે થી ૩૦°સે જેટલું ઉષ્ણતામાન અને સારા પ્રમાણમાં વરસાદની જરૂર રહે છે. &lt;ref&gt;Materia Indica, 1826, [[Whitelaw Ainslie]], M.D. M.R.A.S., via Google Books&lt;/ref&gt; તેના મૂળની ગાંઠો મેળવવા માટે આ વનસ્પતિની ખેતી થાય છે. બીજા વરસની ખેતી માટે અમુક ગાંઠો સૂકવીને સાચવી રાખવામાં આવે છે. 

હળદરને લાંબે ગાળે વાપરવા માટે તેની ગાંઠોને અમુક સમય સુધી ઉકાળીને (લગભગ ૩૦-૪૫ મિનિટ) ગરમ ભઠ્ઠીમાં સુકવવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web | author=Indian Spices | title=Turmeric processing | date= | url=http://kaubic.in/spicesdatabase/Turmeric/processing.htm | work=kaubic.in | publisher= | access-date=2013-07-7 | archive-date=2013-05-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130528120654/http://kaubic.in/spicesdatabase/Turmeric/processing.htm | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; આવી રીતે સુકવેલા હળદરના ગાંગડાને પીસીને તેમાંથી કેસરિયા પીળાશ પડતા રંગનો ભૂકો મળે છે. આ ભૂકો દક્ષિણ એશિયાની રસોઈમાં, મધ્ય પૂર્વની રસોઈમાં, ડાઇ કરવાના ઉધ્યોગમાં, રાઇમાંથી બનત્તા મસલાને રંગ આપવામાં , વાપરવામાં આવે છે. હળદરમાં કુર્કુમિન નામનો સક્રીય પદાર્થ હોય છે.   જેને કારણે હળદરને આંશિક માટી જેવો, આંશિક કડવો અને હકલી મરી જેવો તીખાશ ભરેલો  સ્વાદ હોય છે. તેની સોડમ થોડી થોડી રાઇ જેવી હોય છે.  આ કુર્કુમીન નામનો પદાર્થ ઘણાં રોગ જેવા કે કેન્સર, અલ્ઝાઈમર, મધુપ્રમેહ, એલર્જીઓ, આર્થીટીસ અને અન્ય હઠીલા રોગો પર અસરકારક જણાયો છે.&lt;ref name=nag&gt;{{cite journal |author= Nagpal M, Sood S|title= Role of curcumin in systemic and oral health: An overview|url= |journal= J Nat Sci Biol Med |volume= 4|issue= 1 | pages=3-7  |year=2013 |pmid= 23633828 |pmc=PMC3633300 |doi=10.4103/0976-9668.107253 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Turmeric.JPG|thumbnail|હળદરનું ખેતર (કોટપલ્લી, [[નિઝામાબાદ જિલ્લો|નિઝામાબાદ]], [[આંધ્ર પ્રદેશ]])]]

[[ભારત]] અને [[પાકિસ્તાન]]  એ હળદર ઉત્પાદન કરતા મુખ્ય દેશો છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |url=http://www.wssp.org.pk/14_justina_janes.pdf |title=Weed flora of Curcuma longa |author=Tahira JJ et al |journal=Pakistan J Weed Sci Res |year=2010 |volume=16 |issue=2 |pages=241–6 |access-date=11 October 2012 |archive-date=15 સપ્ટેમ્બર 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120915220349/http://www.wssp.org.pk/14_justina_janes.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. હળદરને અંગ્રેજીમાં '''ટરમરીક''' કહે છે આ નામ લેટિન શબ્દ '''ટેરા મેરીટા''' (terra merita) (merited earth, આદર્શ મૃદા) કે ટાર્મેરાઈટ પરથી પડ્યું છે. &lt;ref&gt;Dictionary.com Unabridged
Based on the Random House Dictionary, © Random House, Inc. 2013.  {{cite web |url=http://dictionary.reference.com/browse/turmeric |title= Turmeric |year=2012 |publisher= Dictionary.com|access-date= 11 October 2012}}&lt;/ref&gt; 

કુર્કુમા એ તત્વનું નામ  અરેબિક ભાષા પરથી પડ્યું છે જેમાં કેસર અને હળદર માટે તે નામ વપરાય છે. 

હળદર એ પ્રાકૃતિક વનસ્પતિય પદાર્થ હોવાથી તેના પર પેટન્ટ લગાડી શકાતી નથી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.publications.parliament.uk/pa/cm199900/cmselect/cmenvaud/45/45ap08.htm |title=Trade Related Intellectual Property Rights (TRIPs) and Farmers' Rights |access-date= 2011-09-28 |last= |first= }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.kew.org/plant-cultures/plants/turmeric_history.html |title=Turmeric – History |author=Royal Botanical Gardens, UK |work=Plant Cultures |publisher=Royal Botanical Gardens |access-date=11 October 2012 |archive-date=21 ફેબ્રુઆરી 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221223120/http://www.kew.org/plant-cultures/plants/turmeric_history.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ઈતિહાસ==
ભારતમાં હળદર હજારો વર્ષથી આયુર્વેદિક ઔષધિ તરીકે વપરાતી આવી છે.&lt;ref name=Chattopadhyay&gt;{{cite journal|last=Chattopadhyay|first=Ishita|coauthors=Kaushik Biswas, Uday Bandyopadhyay, and Ranajit K. Banerjee|title=Turmeric and curcumin: Biological actions and medicinal applications|journal=Current Science|date=10|year=2004|month=July|volume=87|issue=1|pages=44–53|url=http://repository.ias.ac.in/5196/1/306.pdf|access-date=16 March 2013|publisher=Indian Academy of Sciences|issn=0011-3891}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; સૌ પ્રથમ તેને રંગકામ માટે વાપરવામાં આવી અને ત્યાર બાદ તે ઔષધિ સ્વરૂપે વપરાઈ હતી.&lt;ref name=NCCAM&gt;{{cite web| url=http://nccam.nih.gov/health/turmeric/ataglance.htm |title=Herbs at a Glance: Turmeric, Science &amp; Safety |author= |year=2012 |publisher=National Center for Complementary and Alternative Medicine (NCCAM), National Institutes of Health |access-date= 11 October 2012}}&lt;/ref&gt;

==રાસાયણિક બંધારણ==
[[File:curcuminKeto.svg|right|frame|કુર્કુમીન કેટો રૂપે]]
[[File:curcumin.svg|right|frame|કુર્કુમીન ઈનોલ રૂપે]]

હળદરના સૌથી મહત્ત્વપૂર્ણ રાસાયણિક પદાર્થ કુર્કુમિનોઈડસ ([[:en:Curcuminoids|Curcuminoids]]) નામના સંયોજનોનો સમૂહ  હોય છે. આ સંયોજનો કુર્કુમીન (ડાઈફેરુલ્યોલમીથેન), ડીમીથોક્સિકુર્કુમીન અને બાઈસમીથોક્સિકુર્કુમીન હોય છે. તેમાંથી સૌથી વધારે સંશોધન પામેલ તત્ત્વ છે કુર્કુમીન. કાચી હળદરમાં ૦.૩-૫.૪% જેટલું કુર્કુમીન હોય છે. &lt;ref&gt;{{cite journal |author= Tayyem RF, Heath DD, Al-Delaimy WK, Rock CL |title= Curcumin content of turmeric and curry powders |url= |journal= Nutr Cancer |volume= 55|issue=2 | pages= 126-131 |year= 2006 |pmid=17044766 |doi= 10.1207/s15327914nc5502_2}}&lt;/ref&gt; તબિયતના સંદર્ભે હળદરનું  સૌથી ઉપયોગિ તત્વ કુર્કુમીન છે અને માનવ શરીર માટે તે બિનઝેરી છે. આ સિવાય તેમાં અન્ય મહત્તવ્પૂર્ણ બાષ્પશીલ તેલ હોય છે જેમ કે ટ્યુમેરોન, એટલાન્ટોન અને ઝેંગીબેરીન. તે સિવાય હળદરમાં અમુક શર્કરાઓ, પ્રોટીન અને ખાધ્યરેષા હોય છે.&lt;ref name=nag/&gt;

==વપરાશ==

===રસોઈ===
[[File:Turmeric-powder.jpg|thumb|દક્ષિણ એશિયાની રસોઈમાં હળદરનો ભરપૂર ઉપયોગ થાય છે.]]
દક્ષિણ અને અજ્ઞિ એશિયાના જંગલોમાં હળદર ઊગી નીકળે છે. એશિયન વાઙીઓમાં હળદર એક મુખ્ય પદાર્થ હોય છે. હળદરમા રહેલા ઔષધીય ગુણોને કારણે આયુર્વેદ હળદરનો રસોઈમાં ઉપયોગ કરવાની સલાહ આપે છે.  દક્ષિણભારતીય રસોઈમાં હળદરનો રંગ લાવવા માટે વિશેષ ઉપયોગ થતો નથી. 

હળદર  મોટે ભાગે તીખી અને ખારી વાનગીઓમાં વપરાય છે. જોકે સ્ફોઉફ જેવી લેબેનીઝ મીઠાઈ માં પણ તે વપરાય છે. ભારતમાં હળદરના પાંદડામાં ચોખાનો લોટ, ગોળ અને નાળિયેર નાખી, તાંબાના વાસણમાં વરાળમાં બાફી,  પાટોલીઓ નામની વાનગી એક બનાવાય છે, અ વાનગી ગોવામાં ખવાય છે.

દક્ષીણ એશિયાના ને છોડીને હળદર અન્ય દેશોમાં કસ્ટર્ડ જેવો પીળો રંગ આપવા માટે વપરાય છે. હળદરનો ઉપયોગ કેનમાં આવતા પીણાં, દુઘ ઉત્પાદનો, આઈસક્રીમ, યોગર્ટ, પીળી કેક, સંતરાનો રસ, બિસ્કીટ, પોપ કોર્ન, મીઠાઈઓ, કેકની સજાવટ, સીરિયલ્સ, સૉસ, જિલેટીન આદિ બનાવવા માટે થાય છે. વ્યાપારી ધોરણે બનાવાતા મસાલામાં હળદર એક મુખ્ય પદાર્થ હોય છે 

મોટે ભાગે હળદરનો ઉપયોગ તેની ગાંઠોના ભૂકા સ્વરૂપે કરાય છે. અમુક ક્ષેત્રો ખાસ્ કરીને મહારાષ્ટ્ર, ગોવા, કોંકણ અને કૅનેરા ક્ષેત્રોમાં ખાસ વાનગીઓ હળદરના પાનમાં વાળીને વસ્તુ રંધાય છે. જે ક્ષેત્રોમાં હળદર સ્થાનીય રીતે ઉગે છે ત્યાંજ આ વાનગી બને છે. હળદરના પાંદડા તે વાનગીને અનેરી સોડમ આપે છે. 

મોટે ભાગે સૂકાયેલી હળદર ભૂકા સ્વરૂપે વપરાય છે પણ ક્યારેકે આદુની જેમ તે તાજી પણ વાપરવામાં આવે છે.  છેક પૂર્વની રસોઈમાં તાજી હળદરના ઘણા ઉપયોગ જોઈ શકાય છે. તેમાંથી અથાણાં બનાવાય છે. 

મધ્ય પૂર્વની રસોઈમાં પણ હળદર વપરાય છે. ઘણી પર્શિયન વાનગીઓમાં હળદર શરૂઆતી પદાર્થ હોય છે. મોટાભાગની ઈરાની તળેલી વાનગીઓમાં તેલ કાંદા અને હળદર શરૂઅતમાં નખાય છે. ત્યાર બાદ અન્ય પદાર્થ નખાય છે. 

નેપાળમાં પણ હળદર મોટે પાયે ઉગાડવામાં આવે છે અને ઘણી વાનગીઓમાં તે વપરાય છે. દક્ષિન આફ્રિકામાં ભાતને સોનેરી રંગ આપવા બાફતી વખતે પાણીમાં હળદર ઉમેરાય છે. 

વિયેટનામમાં અમુખ વાનગીઓ જેમ કે બાન ક્ઝીઓ બાન ખોત અને મી ક્વાંગ નો સાવ વધારવા હળદર વપરાય છે. તે સિવાય પણ ઘણી વાનગી અને સૂપની બનાવટમાં વિયેટનામીઓ હળદર વાપરે છે. 

ઈંડોનેશિયાના સુમાત્રા ટાપુના મીનાંગી અને પાડાંગી જાતિના લોકો હળદરના પાંદડા વાપરીને શાકનો રસ્સો બનાવે છે 

મધ્યકાલીન યુગમાં યુરોપમાં હળદર ભારતીય કેસર તરીકે પ્રખ્યાત બની હતી. તે કેસર જેવા રંગ આપતી અને ઘણૅએ સસ્તી હોવાથી તે કેસરના વિકલ્પ તરીકે વપરાતી હતી. &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://homecooking.about.com/od/spices/f/turmericfaq.htm?p=1 |title=Is it Turmeric or Saffron? |access-date=2013-09-02 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075236/http://homecooking.about.com/od/spices/f/turmericfaq.htm?p=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===વૈદકમાં ઉપયોગ===
હળદરમાં રહેલા જંતુનાશક ગુણધર્મોને કારાણે હજારો વર્ષોથી ભારતમાં તેનો ઉપયોગ પેટ અને યકૃતની બિમારી તથા જખમ આદિ પર થતો આવ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite journal |author= Chaturvedi TP |title= Uses of turmeric in dentistry: an update |url= |journal= Indian J Dent Res |volume=20 |issue= 1 | pages= 107-109 |year= 2009 |pmid= 19336870|doi= }}&lt;/ref&gt; ઈ.સની ૧૯૦૦મી સદીથી પણ પ્રાચીન એવી આયુર્વેદિક ચિકીત્સા પદ્ધતિ હેઠળ હળદરનો ઉપયોગ ત્વચા, પેટ,  [[ફેંફસા]],  દુખાવો, દરદ, જખમ, મોચ અને યકૃતના ઈલાજ માટે થતો આવ્યો છે. ખરજવું, અછબડા, દાદ, એલર્જી અને ખુજલી જેવા ત્વચા વિકાર પર તાજી હળદરના રસનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web| author=Khalsa SVK|title=Turmeric, The Golden Healer |date= | url=  http://www.healthy.net/Recipe/Health/Turmeric_The_Golden_Healer/47 |work= healthy.net |publisher= |access-date=  2013-07-7}}&lt;/ref&gt; હળદરમાં રહેલા કુર્કુમીન તત્ત્વ દાહ પ્રતિરોધી, ઓક્સિડેશન વિરોધી,  ગંઠન વિરોધી, જંતુનાશક અને વિષાણુ નાશક ગુણધર્મો ધરાવે છે, આને કારણે તે પશુ અને માનવ ચિકિત્સા ક્ષેત્રે ઘણી શક્યતા રહેલી છે. &lt;ref&gt;{{cite journal |author= Aggarwal BB, Sundaram C, Malani N, Ichikawa H |title= Curcumin: the Indian solid gold |url= |journal= Adv Exp Med Biol |volume= 595|issue= 1 | pages= 1-75 |year=  2007|pmid=17569205 |doi= }}&lt;/ref&gt; ચીની વૈદકમાં વિવિધ સંક્રમણ અને  જંતુરોધક (એન્ટીસેપ્ટીક) તરીકે હળદર વપરાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Evans A |title=The amazing health benefits of turmeric |date=27 January 2012 |url=http://www.mnn.com/food/healthy-eating/stories/the-amazing-health-benefits-of-turmeric |work=mother nature network |publisher=MNN Holdings, LLC |access-date=2013-07-7 |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313002041/http://www.mnn.com/food/healthy-eating/stories/the-amazing-health-benefits-of-turmeric |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

====પ્રાથમિક વૈદકીય સંશોધન ====
હળદરમાં રહેલા પ્રાકૃતિકરસાયણોની કેન્સર&lt;ref name=NCCAM/&gt; such as cancer,&lt;ref name=&quot;pmid12553052&quot;&gt;{{cite journal |last1=Mahady|first1=GB|last2=Pendland |first2=SL |last3=Yun |first3=G |last4=Lu |first4=ZZ |title=Turmeric (Curcuma longa) and curcumin inhibit the growth of Helicobacter pylori, a group 1 carcinogen|journal=Anticancer Res.|volume=22 |issue=6C |pages=4179–4181 |year=2002 |pmid=12553052}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lin JK, Chen YC, ''et al.'' &quot;Suppression of protein kinase C and nuclear oncogene expression as possible molecular mechanism of cancer chemoprevention by apigenin and curcumin&quot;, ''J Cell Biochem (Suppl)'' 28–29; 39–48, 1997&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Lin LI, Ke YF, ''et al.'' &quot;Curcumin inhibits SK-Hep-1 hepatocellular carcinoma cell invasion in vitro and suppresses matrix metalloproteinase-9 secretion&quot;, ''Oncology'' 55: 349–353, 1998&lt;/ref&gt;,  મનોભ્રંશ (અલ્ઝાઈમર) &lt;ref&gt;{{cite journal|author=Mishra S, Palanivelu K|title=The effect of curcumin (turmeric) on Alzheimer's disease: An overview|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/pmc2781139/|date=Jan–March, 2008|journal=Ann Indian Acad Neurol|pmid=19966973|doi=10.4103/0972-2327.40220|volume=11|issue=1|pages=13–9|pmc=2781139}}&lt;/ref&gt;, સંધિવા, મધુપ્રમેહ&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Boaz M, Leibovitz E, Bar Dayan Y, Wainstein J |title=Functional foods in the treatment of type 2 diabetes: olive leaf extract, turmeric and fenugreek, a qualitative review |journal=Func Foods Health Dis |volume=1 |issue=11 |pages=472–81 |year=2011 |month= |pmid= |doi= |url=http://www.functionalfoodscenter.net/files/49461330.pdf%7C }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Henrotin Y, Clutterbuck AL, Allaway D, ''et al.'' |title=Biological actions of curcumin on articular chondrocytes |journal=Osteoarthr. Cartil. |volume=18 |issue=2 |pages=141–9 |year=2010 |month=February |pmid=19836480 |doi=10.1016/j.joca.2009.10.002 |url=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Gregory PJ, Sperry M, Wilson AF |title=Dietary supplements for osteoarthritis |journal=Am Fam Physician |volume=77 |issue=2 |pages=177–84 |year=2008 |month=January |pmid=18246887 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite journal |author=Seo SW ''et al.'' |title=Protective effects of Curcuma longa against cerulein-induced acute pancreatitis and pancreatitis-associated lung injury |journal=Int J Mol Med |year=2011 |month=Jan |volume=27 |pages=53–61 |pmid=21069254 |doi=10.3892/ijmm.2010.548 |issue=1 }}&lt;/ref&gt;ઈત્યાદિ જેવા રોગ પર અસર વિષે  સંસોશન ચાલુ છે. આ ઉપરના પ્રાથમિક સંશોધનમામ્ જણાયું છે કે હળદરમાંના રસાયણો ઉંદર પર થયેલા પ્રયોગમાં સ્વાદુપિંડના દાહની તીવ્રત ઓછી કરવામાં સફળ રહ્યાં હતાં.   

એક રિપોર્ટ અનુસાર કુર્કુમિન અને હળદર પર સંશોધન વધી રહ્યું છે. .&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Lewis, Christina |title=Common Indian Spice Stirs Hope |url=http://www.edenlabs.org/tumeric.htm |journal= |access-date=2013-09-02 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326094444/http://www.edenlabs.org/tumeric.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૨ સુધી યુ એસના નેશનલ ઈન્સ્ટીટ્યૂટ ઑફ હેલ્થે કુર્કુમિન પર ૭૧ સ્વાસ્થ્ય સંશોધન પરીક્ષણો નોંધાવ્યા હતા.&lt;ref&gt;[httસ્p://clinicaltrials.gov/ct2/results?term=curcumin NIH-listed human clinical trials on curcumin, September, 2012]&lt;/ref&gt;
[[File:Turmericroot.jpg|thumb|right|હળદરની ગાંઠ]]

અમુક સંશોધનો જણાવે છે કે હળદરમાં  જે જંતુનાશક નએ ફૂગ નાશક ગુણો રહેલા છે તે કુર્કુમિનને કારાણે નથી. &lt;ref&gt;{{cite journal| title=Antimicrobial sesquiterpenoids and diarylheptanoid from ''Curcuma domestica''| author=Ragasa C, Laguardia M, Rideout J| year=2005| journal=ACGC Chem Res Comm| volume=18| issue=1| pages=21–24| url=http://acquire.cqu.edu.au:8080/vital/access/manager/Repository/cqu:3199| access-date=2013-09-02| archive-date=2016-12-16| archive-url=https://web.archive.org/web/20161216003827/http://acquire.cqu.edu.au:8080/vital/access/manager/Repository/cqu:3199| url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

એક અન્ય પ્રાથમિક પ્રયોગશાળા સ્તરના  સંશોધનમાં જણાયું છે કે કુર્કુમિન પેટના તીવ્ર સ્તરનું  કેન્સર ધરાવતા દરદીની કેમોથેરેપીની પ્રતિકારકતાને બદલે છે. &lt;ref&gt;{{cite news |title=Curry chemical's ability to fight cancer put to the test |url=http://www.bbc.co.uk/news/health-17959521 |access-date= 2012-05-09 |publisher=BBC News |date=2012-05-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Curry compound could fight cancer; Curcumin may kill bowel cancer cells|url=http://www.nydailynews.com/life-style/health/curry-india-holy-powder-subject-cancer-fighting-proven-spice-curcumin-kill-bowel-cancer-cells-article-1.1074477?localLinksEnabled=false|access-date= 2012-05-09|publisher=NY Daily News|date=2012-05-08}}&lt;/ref&gt;


'''હલ્દી દૂધ''' કે હળદરવાલું દૂધ એ ભારતમાં તાવ અને ખાંસીના ઘરગથ્થુ ઈલાજ તરીકે ખાવા લેવાય છે. હળદરની લૂગદીને ખુલ્લા જખમો પર લપેડાય છે. ચૂના હળદરનું મિશ્રણ પણ રક્ત પ્રવાહ વહેતો અટકાવવામાં આવે છે

ભારતમાં ત્વચાની ઉજળી કે ગોરી બનાવવા માટે પણ હળદરનો ઉપયોગ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=ZcPtQLaCbF0C|title=The Everything Indian Slow Cooker Cookbook|author=Prerna Singh|date=pp-19,2012|work=|publisher=Google books|access-date=23 May 2013|archive-date=26 જૂન 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140626210417/http://books.google.com/books?id=ZcPtQLaCbF0C|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

===રંગકામ===
હળદરમાંથી બનતા કપડાના રંગો નબળા હોય છે તે ઝાંખા પડે છે. તે છતાં પણ ભારતીય અને બાંગ્લાદેશી પરંપરાગત બુદ્ધ સાધુના વસ્ત્ર કસાયના કાપડ અને સાડી રંગકામમાં હળદર વપરાય છે. &lt;ref&gt;{{cite web |last =Brennan |first =James |title =Turmeric |work =Lifestyle |publisher =The National |date =15 Oct 2008 |url =http://www.thenational.ae/lifestyle/house-home/turmeric |access-date =13 May 2012 |archive-date =31 મે 2017 |archive-url =https://web.archive.org/web/20170531030526/http://www.thenational.ae/lifestyle/house-home/turmeric |url-status =dead }}&lt;/ref&gt; ખાદ્યપદાર્થોને સૂર્ય પ્રકાશથી રક્ષણ આપવા તેમાં હળદર  (કોડ  - E100) ઉમેરવામાં આવે છે &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.ukfoodguide.net/e100.htm |title=UK food guide |access-date=2013-09-02 |archive-date=2007-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011191407/http://ukfoodguide.net/e100.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
તૈલીય ઉત્પાદનોમાં ઓલીઓરેસીન વપરાય છે. પાની ધરાવતા ઉત્પાદનોમામ્ કુર્કુમીન અને પોલીસોર્બેટનું મિશ્રણ અથવા કુર્કુમીન પાવડર નએ મદ્યાર્કનું મિશ્રણ વપરાય છે. ઘણી વખત અથાણા, રેલીશ અને મસ્ટર્ડ (રાઈનું એક ઉત્પાદન) જેવી વસ્તુના રંગને ફિક્કો પડતો અટકાવા તેમાં હળદર ઉમેરાય છે.

એનાટો (E160b) નામના પદાર્થ સાથે હળદરને મિશ્ર કરીને ચીઝ, યોગર્ટ, સલાડ ડ્રેસીંગ, શિયાળુ બટર અને માર્ગારાઈન ને રંગ આપવામાં આવે છે. આ સિવાય અમુક તૈયાર મસ્ટર્ડ, કેન કરેલા ચિકન બ્રોથ અને અન્ય પદાર્થોમાં કેસરના સસ્તા વિકલ્પ તરીકે હળદર વાપરવામાં આવે છે.

===ક્રિયાકાંડમાં વપરાશ===
હળદરને સદીઓથી ભારતમાં અત્યંત પવિત્ર અને શુકનવંતી ગણવામાં આવે છે. ભારતના લગભગ તમામ પ્રાંતોમાં આજે પણ લજ્ઞ અને ધાર્મિક કાર્યકમોમાં હળદર વપરાય છે. 

હિંદુ અને બૌદ્ધિક આધ્યાત્મમાં મહત્ત્વપૂર્ણ સ્થાન ધરાવે છે. બૌદ્ધ સાધુઓના વસ્ત્રો હળદર દ્વારા બનેલા રંગમાં રંગવામાં આવે છે. હળદરના પીળા રંગને કારણે હિંદુ પુરાણોમાં તેને સૂર્ય અને વિષ્ણુ સાથે સાંકળી લેવામાં આવે છે. હિંદુ શરીર રચના નાડી શાસ્ત્રના સાત ચક્રોમાંનો એક ચક્ર મણિપૂરા નામે ઓળખાય છે એ ચક્રનો રંગ પીળો છે 

હિંદુ પુજાઓમાં હળદરના છોડને દુર્ગાનો અવતાર માની પ્રસ્થાપિત કરાય છે. દુર્ગામાતા સ્વયં હળ્દરના છોડમાં નિવાસ કરતા હોવાનું મનાય છે. નવપત્રિકામાં કેળ, કચ્વી, જયન્તી, બિલ્વ, દાડમ, અશોક, માનક અને ધાન્ય (ડાંગર) સાથે હળદર પણ નવપત્રિકાનો એક ભાગ હોય છે. 

હળદરના ભૂકામાં પાણી ઉમેરી એક પિંદ બનાવી તેને ગણેશજી તરીકે પૂજામાં સ્થાપવામાં આવે છે. 

ભારત અને બાંગ્લાદેશના  બંગાળીઓમાં લગ્નના  એક જે બે દિવસ પૂર્વે &quot;ગાયે હોલૂદ&quot; નામની વિધી કરવામાં આવે છે. આમાં પરણનારના શરીરે હળદરની પીઠી ચોળવામાં આવે છે.હળદર તેમની ત્વચાને નરમ બનાવે છે અને તેને હલકી પીળાશ પડતી ઝાંય પડે છે.

દક્ષીણ ભારતના પર્વ પોંગલમાં આખે આખો હળદરની ગાંઠ સહિતના આખે આખા રોપ સૂર્યને આભાર ભેટ સ્વરૂપે ચડાવવામાં આવે છે. ક્યારે ક તે છોડને પોંગલ રાંધવા માટૅ વપરાતી હાંડી ઉપર પણ બાંધવામાં આવે છે.
[[File:Turmeric Flower Maharashtra India.jpg|thumb|હળદરનું ફૂલ - [[મહારાષ્ટ્ર]] [[ભારત]]]]

દક્ષિણ ભારતમાં હંગામીકે કાયમી ધોરણે સૂકી હળદરની ગાંઠને દોરી સાથે બાંધી મંગલસૂત્રના ના વિકલ્પ તરીકે વપરાય છે. હિંદુ વિવાહ કાયદામાં પણ આ રીતિને માન્યતા મળેલી છે. પાશ્ચાત્ય સંસ્કૃતિઓમાં થાલી માળાએ લજ્ઞની વીંટી સમાન હોય છે.મરાટેહે અને કોંકણી સંસ્કૃતિમાં કંકણબંધન નામની વિધીમાં હળદરની ગાંઠને યુગલની કલાઈ પર વાંધવામં આવે છે.&lt;ref name=maha&gt;{{cite book|last=Singh KS, Bhanu BV|title=People of India: Maharashtra, Volume 1|year=2004|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788179911006|pages=2130 pages(see page:487)}}&lt;/ref&gt; 

આધુનીક નેઓપેગન લોકો હળદરને અગ્નિના ગુણો સાથે સરખાવે છે અને તેને શક્તિ અને શુદ્ધિની વિધીઓમાં વાપરે છે. 

૧૮૯૬માં ફ્રેડરીચ રેટ્ઝેલ દ્વારા લખાયેલ પુસ્તક ''ધ હિસ્ટ્રી ઑફ મેન કાઈન્ડ&quot; (માનવજાતિનો ઈતિહાસ)માં તેમણે માઈક્રોનેશિયા સંસ્કૃતિમાં હળદરમાંથી શરીર, કપડા અને વાસણો શણગારવાની અને તેની ઉચ્ચ ધાર્મિક મહત્તા હોવાની વાત લખી છે.&lt;ref&gt;Ratzel, Friedrich. The History of Mankind. (London: MacMillan, 1896). URL: [http://www.inquirewithin.biz/history/american_pacific/oceania/oceania-utensils.htm www.inquirewithin.biz/history/american_pacific/oceania/oceania-utensils.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180718022402/http://www.inquirewithin.biz/history/american_pacific/oceania/oceania-utensils.htm |date=2018-07-18 }} accessed 28 November 2009.&lt;/ref&gt; તેમણે ઉદાહરાણ આપતાં જણાવ્યું છે કે હળાદરના મૂળને ૪ થી ૬ મહિલાઓ પીસતી હતી અને તેને પાણીમાં રાખવામાં આવતી. બીજા દિવસે ત્રણ નાળિયેર અને સોમાની શિંગ આપતી. ત્યાર બાદ પાણીમાં તળીયે બેઠેલા કૂચાને નાળિયેરના બીબીમાં રાંધવામાં આવતી અને તેને કેળાના પાનમાં લપેટીને ભવિષ્યના વપરાશ માટે રખાતી.

==સંદર્ભ==
&lt;div class=&quot;reflist4&quot; style=&quot;height:200px;overflow:auto;padding:3px&quot;&gt;
{{Reflist|colwidth=30em}}
&lt;/div&gt;


[[શ્રેણી:મસાલા]]
[[શ્રેણી:ખોરાક]]
[[શ્રેણી:જમીનની અંદર થતાં શાકભાજી]]</text>
      <sha1>0gyxk50b91aulx1mb1i6zql8qgsneoq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મેઇડન્સ હોટલ દિલ્હી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60639</id>
    <revision>
      <id>899567</id>
      <parentid>790634</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T13:49:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9565" sha1="haadtptyjraqgxeiir4fnh7wre9p3g4" xml:space="preserve">{{સુધારો}}

[[File:Oberoi Maidens Hotel, Delhi.jpg|thumb|right|મેઇડન્સ હોટલ દિલ્હી]]

દિલ્હીની મેઇડન્સ હોટલ, જેને '''ઓબરોય મેઇડન્સ હોટલના''' નામથી પણ ઓળખવામાં આવે છે. જેને કે શરૂઆતમાં '''મેઈડન્સ મેટ્રોપોલિટન હોટલ''' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવતી હતી, અને [[દિલ્હી | દિલ્હીના]] સિવિલ લાઈન્સ બ્લોકમાં એક ઐતિહાસિક વારસાની હોટલ છે. આ તે જ સ્થાન છે કે જ્યાં બ્રિટીશ શાસન દરમ્યાન સમગ્ર બ્રિટીશ પ્રકારની હોટલો હતી, તથા તમામ બ્રિટીશ અધિકારીઓ અહિયાં જ રોકાતા હતાં.

==ઈતિહાસ==
વાસ્તવિક હોટલ (મેટ્રોપોલિટન હોટલ) સયુંકત રીતે બે અંગ્રેજી ભાઈઓ, મેઇડન બંધુઓ દ્વારા, ૧૯૮૪ થી પછીના સમયમાં સંચાલિત કરવામાં આવતી હતી, ઉપરાંત પોતાની વર્તમાન સ્થિતિમાં ઈ.સ. ૧૯૦૨ થી પછીના સમયમાં જે. મેઇડન દ્વારા સંચાલિત કરવામાં આવતી હતી. સર્વેની સહમતી દ્વારા તમામ લોકોની એવી માન્યતા હતી કે આ હોટલ દિલ્હીની એકમાત્ર સર્વશ્રેષ્ઠ હોટલ છે. ૧૯૦૩ માં જયારે લોર્ડ કર્ઝન દ્વારા રાજ્યાભિષેક માટેના દરબારનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જે એડવર્ડ સાતમાં ની ભારતના શાસક બનવાની ખુશીમાં કરવામાં આવ્યું હતું, તે વખતે મેટ્રોપોલિટન હોટલ દિલ્હીમાં નિવાસ કરવા માટેની સૌથી વધારે પ્રચલિત સાથે સાથે સૌથી વધારે મોંઘી હોટલ હતી.  
આજે આ હોટલ એ ઓબરોય હોટલ્સ એન્ડ ચૈન નો એક ભાગ છે. &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/lodged-in-the-heart-of-new-delhi/article1-739801.aspx |title=લોડ્સ ઇન ધી હાર્ટ ઓફ ન્યુ દિલ્હી |publisher=હિન્દુસ્તાન ટાઈમ્સ |date=૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૧૧ |access-date=૨૬ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૪ |archive-date=2014-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140313080901/http://www.hindustantimes.com/india-news/newdelhi/lodged-in-the-heart-of-new-delhi/article1-739801.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.oberoihotels.com/other_group_hotels.asp |title=અદર ગ્રુપ હોટલ્સ |publisher=ઓબરોય હોટલ્સ એન્ડ રીસોર્ટ્સ |access-date=2014-09-24 |archive-date=2014-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140211050056/http://www.oberoihotels.com/other_group_hotels.asp |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==કેટરિંગ==
આ હોટલમાં ભોજન માટે ત્રણ ખંડોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે જેના નામ આ પ્રમાણે છે -
* ધી કર્ઝન રૂમ
* ધી ગાર્ડન રૂમ
* ધી કાવલરી બાર

જેમાનાં કર્ઝન રૂમની દિવાલોને વધારે અનન્ય અને સાથે સાથે અદભુત ચિત્રો દ્વારા સુસજ્જિત કરવામાં આવેલી છે. અહિયાં યુરોપિયનોની સાથે સાથે આપ ભારતીય વાનગીઓ પણ લાભ ઉઠાવી શકો છો. ત્યાં જ ધી ગાર્ડન  ટેરેસ એક અનૌપચારિક કોફી શોપ છે. જેની અંદર એક રમણીય કોર્ટયાર્ડ છે. અહિયાનું વાતાવરણ ખૂબ જ લોહામણું હોય છે તથા પુસ્તકો વાંચવા માટે સાથે સાથે વાર્તાલાપ કરવા માટે એક આદર્શ સ્થળ છે. ધી કાવલરી બાર એક અતિ પ્રાચીન ૧૯ મી સદીનો એક વિશેષ બાર છે. જેની અંદર ઓર્ડેર મૂજબ પેય પ્રદાર્થોની સેવા આપવામાં આવે છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.maidenshotel.com/dining.html |title=ડાઇનીંગ |publisher= મેઇડન્સ હોટલ}}&lt;/ref&gt;

==નિવાસ==
આ હોટલની અંદર નિવાસ કરવા માટે નીચે વર્ણિત ચાર પ્રકારના ખંડોની વ્યવસ્થા કરવામાં આવેલી છે.-
* હેરીટેજ રૂમ
* પ્રીમિયર રૂમ
* ડીલક્સ સુઈટ
* લકજરી સુઈટ

આ રૂમોમાં અતિથિ પોતાની રૂચી પ્રમાણે પસંદગી કરી શકે છે.

* હેરીટેજ રૂમ હેરીટેજ વિંગમાં જમીન પર અને પ્રથમ હેઠળ સ્થિત થયેલ છે. આ ખંડોની શિલ્પી કળા ૧૯ મી સદીની યાદોનો અનુભવ કરાવનારી છે. 
* પ્રીમિયર રૂમ નવીકરણ ખંડ છે પરંતુ પોતાની અંદર પ્રાચીન સમયના સામાચારોનો સમાવેશ કરતો ખંડ છે.  
* ડીલક્સ સુઈટ નવીકરણ સુઈટ છે. જેની આગવી સુવિધાઓમાં રેજ તથા સુધારો કરી દેવામાં આવ્યો છે. આ ખંડની અંદર પ્રાચીન સમયના એહસાસની સાથે સાથે નવી નવી સગવડોનો સમાવેશ કરી દેવામાં આવ્યો છે. 
* લકજરી સુઈટ આ હોટલના સૌથી શ્રેષ્ઠ શ્રેણીના ખંડ છે, જેમાં કિંગ સાઈજ બેડ, મોટું કલર ટીવી સાથે સાથે વિશાળ ડ્રોઈંગ રૂમથી લઈને તમામે તમામ ઉત્તમ પ્રકારની સેવાઓ પ્રદાન કરવામાં આવતી રહી છે.

==સેવાઓ==
સર્વે ખંડ સામાન્ય રીતે વાતાનુકુલીન છે, સાથે સાથે વ્યક્તિગત ખંડ તાપમાન પરિવર્તનની વિશેષતાઓ સાથેના છે. જેમાં મીની બાર, ૨૪ કલાક સેટેલાઈટ ચેનલ, વાયરલેસ ઈંટરનેટ અને ડાયરેક્ટ ડાયલ ટેલીફોનનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cleartrip.com/hotels/info/maidens-hotel-41202 |title=હોટલની વિશિષ્ટતાઓ |publisher= ક્લીયરટ્રીપ}}&lt;/ref&gt; સામાન્ય રીતે આ પ્રકારની સેવાઓ પણ પૂરી પાડવામાં આવી છે. જેમ કે, મિનરલ વોટરની બોટલ, કુકી તથા ફળોની ટોકરી, સ્વીમિંગપુલની વ્યવસ્થા વગેરેનો સમાવેશ પણ થયેલો છે.

==મિટિંગ==
આ હોટલમાં સેમિનાર, કોન્ફરન્સ વગેરે માટે ઉન્નત ટેકનોલોજીથી પરિપૂર્ણ ખંડોની માર્યાદિત વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે. આ પ્રકારનાં ખંડોમાં દ્રશ્ય અને ઓડિયો પ્રસારણ માટે સાધન પણ ઉપલબ્ધ કરી આપવામાં આવે છે, ઉપરાંત સહાય માટે કર્મચારીગણ સદા હાજર રહે છે. &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.maidenshotel.com/meetings-events.html |title=મિટિંગ |publisher= મેઇડન્સ હોટલ}}&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>haadtptyjraqgxeiir4fnh7wre9p3g4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિરાટ કોહલી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>78923</id>
    <revision>
      <id>899590</id>
      <parentid>885543</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16970" sha1="1jsjq8au7xuenel01vbv2p3xwazd1db" xml:space="preserve">{{Infobox cricketer
| name = વિરાટ કોહલી
| image = Virat Kohli June 2016 (cropped).jpg
| caption = વિરાટ કોહલી પ્રો કબડ્ડીના ઉદ્ધાટન વખતે, જૂન ૨૦૧૬
| fullname = વિરાટ કોહલી
| birth_date = ૧૧ મે ૧૯૮૮
| birth_place = [[દિલ્હી]], [[ભારત]]
| nickname = ચીકુ&lt;ref&gt;{{cite web|title=Kohli will take Indian cricket places|url=http://www.rediff.com/cricket/column/virat-kohli-will-take-indian-cricket-places-pradeep-sangwan-column-india-aus-tour/20150105.htm|publisher=Rediff|access-date= ૨૪ ડિસેમ્બર ૨૦૧૫}}&lt;/ref&gt;, કિંગ ઑફ ક્રિકેટ(ક્રિકેટનો મહારાજા), રન મશીન.
| heightft = 5
| batting = જમણેરી
| bowling = જમણેરી મધ્યમ ઝડપી
| role = બેટ્સમેન, ભારતીય કપ્તાન
| heightinch = 9
| international = true
| country = ભારત
| testcap = 269
| testdebutagainst = વેસ્ટ ઇન્ડિઝ
| testdebutdate = ૨૦ જૂન
| testdebutyear = ૨૦૧૧
| lasttestagainst = ઇંગલેન્ડ
| lasttestdate = 2-6 સપ્ટેમ્બર
| lasttestyear = 2021
| odicap = 175
| odidebutagainst = શ્રી લંકા
| odidebutdate = ૧૮ ઓગસ્ટ
| odidebutyear = ૨૦૦૮
| lastodiagainst = ઇંગલેન્ડ
| lastodidate = 28 માર્ચ
| lastodiyear = 2021
| odishirt = 18
| T20Icap = 31
| T20Idebutagainst = ઝિમ્બાબ્વે
| T20Idebutdate = 12 જૂને
| T20Idebutyear = 2010
| lastT20Iagainst = ઇંગલેન્ડ
| lastT20Idate = 20 માર્ચ
| lastT20Iyear = 2021
| club1 = દિલ્હી
| year1 = ૨૦૦૬–હાલ પર્યંત
| year2 = ૨૦૦૮–હાલ પર્યંત
| club2 = રોયલ ચેલેન્જર્સ બેંગ્લોર
| clubnumber2 = 18
| columns = 4
| column1 = ટેસ્ટ
| column2 = એકદિવસીય
| column3 = ટી૨૦
| column4 = પ્રથમ કક્ષા
| matches1 = 66
| matches2 = 208
| matches3 = 57
| matches4 = 85
| runs1 = 5554
| runs2 = 9588
| runs3 = 1983
| runs4 = 6458
| bat avg1 = 53.40
| bat avg2 = 58.11
| bat avg3 = 50.85
| bat avg4 = 51.66
| 100s/50s1 = 27/16
| 100s/50s2 = 43/46
| 100s/50s3 = 0/18
| 100s/50s4 = 27/22
| top score1 = 254*
| top score2 = 183
| top score3 = 90*
| top score4 = 211
| deliveries1 = 163
| deliveries2 = 641
| deliveries3 = 146
| deliveries4 = 618
| wickets1 = 0
| wickets2 = 4
| wickets3 = 4
| wickets4 = 3
| bowl avg1 = –
| bowl avg2 = 166.25
| bowl avg3 = 49.50
| bowl avg4 = 108.00
| fivefor1 = 0
| fivefor2 = 0
| fivefor3 = 0
| fivefor4 = 0
| tenfor1 = 0
| tenfor2 = 0
| tenfor3 = 0
| tenfor4 = 0
| best bowling1 = n/a
| best bowling2 = 1/15
| best bowling3 = 1/13
| best bowling4 = 1/19
| catches/stumpings1 = 50/–
| catches/stumpings2 = 85/–
| catches/stumpings3 = 21/–
| catches/stumpings4 = 81/–
| source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/253802.html ESPNcricinfo
| date = 25 માર્ચ
| year = 2018
| website = {{url|http://www.viratkohli.club}}
}}
'''વિરાટ કોહલી''' ({{audio|Virat Kohli.ogg|ઉચ્ચાર}} (જન્મ: ૫ નવેમ્બર ૧૯૮૮) ભારતનો આંતરરાષ્ટ્રીય [[ક્રિકેટ|ક્રિકેટર]] છે, જે ભારતીય ક્રિકેટ ટીમનો કપ્તાન પણ છે. તે વિશ્વનો શ્રેષ્ઠ જમણેરી ક્રિકેટ બેટ્સમેન ગણાય છે,&lt;ref&gt;*{{cite web|title=ICC World Twenty20: Virat Kohli best batsman in the world, says Sunil Gavaskar|url=http://indiatoday.intoday.in/t20-world-cup-2016/story/icc-world-twenty20-virat-kohli-best-batsman-in-the-world-says-sunil-gavaskar/1/628713.html|publisher=India Today|access-date=૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬}}
*{{cite web|title=Kohli is world's best batsman: Wasim Akram|url=http://tribune.com.pk/story/1063365/kohli-is-worlds-best-batsman-wasim-akram/|publisher=The Express Tribune|access-date=૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬}}
*{{cite web|title=Kohli the best in the world: Waugh|url=http://www.cricket.com.au/news/virat-kohli-steve-waugh-austin-best-in-the-world-australian-cricket-team/2015-09-10|publisher=cricket.com.au|access-date=૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬}}
*{{cite web|title=Virat Kohli better than AB de Villiers, says Shane Warne|url=http://indiatoday.intoday.in/ipl2016/story/virat-kohli-better-than-ab-de-villiers-says-shane-warne/1/678806.html|publisher=India Today|access-date=૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬}}
*{{cite web|title=Sachin Tendulkar vs Virat Kohli: Imran Khan joins debate, says current Test captain is 'better than anyone'|url=http://zeenews.india.com/sports/cricket/sachin-tendulkar-vs-virat-kohli-imran-khan-joins-debate-says-current-test-captain-is-better-than-anyone_1897626.html|publisher=Zee News|access-date=૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬|archive-date=2016-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724095155/http://zeenews.india.com/sports/cricket/sachin-tendulkar-vs-virat-kohli-imran-khan-joins-debate-says-current-test-captain-is-better-than-anyone_1897626.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ESPNની યાદી મુજબ કોહલીને ૨૦૧૬નો ૮મો સૌથી લોકપ્રિય ખેલાડી જાહેર કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ESPN's World Fame 100|url=http://espn.go.com/espn/feature/story/_/id/15685581/espn-world-fame-100|publisher=ESPN|access-date= ૧૩ જુલાઇ ૨૦૧૬}}&lt;/ref&gt; તે ઇન્ડિયન પ્રિમિયર લીગ (IPL)માં રોયલ ચેલેન્જર બેંગ્લોર તરફથી રમે છે અને ૨૦૧૩થી ટીમનો કપ્તાન છે.

દિલ્હીમાં જન્મેલા અને ઉછરેલા, કોહલીએ 2006 માં પ્રથમ-ક્લાસમાં પ્રવેશ કર્યા પછી વિવિધ વય જૂથ સ્તરોમાં શહેરની ક્રિકેટ ટીમનું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું. તેણે મલેશિયામાં 2008 ના અંડર -19 વર્લ્ડકપમાં ભારતને વિજય અપાવ્યો હતો અને થોડા મહિનાઓ બાદ, 19 વર્ષની ઉંમરે શ્રીલંકા સામે ભારત માટે તેની એક દિવસીય કારકિર્દીની શરૂઆત થઈ હતી. શરૂઆતમાં ભારતીય ટીમમાં અનામત બેટ્સમેન તરીકે રમ્યો હતો, ત્યારબાદ ટૂંક સમયમાં તેણે મધ્ય-ઑર્ડરમાં પોતાની જાતને પ્રસ્થાપિત કરી હતી અને 2011 નો વર્લ્ડ કપ જીતેલ ભારતીય ટીમ નો તે ભાગ હતો. તેણે 2011 માં પોતાની ટેસ્ટ કારકીર્દિની શરૂઆત કરી હતી અને 2013 માં ઑસ્ટ્રેલિયા અને દક્ષિણ આફ્રિકામાં ટેસ્ટ સદીઓ સાથે &quot;વનડે સ્પેશિયાલિસ્ટ&quot; ના ટેગને ઉતારી દીધો હતો. 2013 માં પ્રથમ વખત વનડે બેટ્સમેનોની આઈસીસી રેન્કિંગમાં પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યા બાદ  આઈ.સી.સી. ટ્વેન્ટી 20 ફોર્મેટમાં પણ તેણે સફળતા મેળવી અને આઇસીસી વર્લ્ડ ટ્વેન્ટી ટ્વેન્ટી (2014 અને 2016) ટુર્નામેન્ટમાં મેન ઓફ ધ ટુર્નામેંટની ટ્રોફી  જીતી. 2014 માં, તે આઈસીસી રેન્કિંગમાં પ્રથમ ક્રમાંકે ટી 20 બેટ્સમેન બન્યો હતો અને તે 2017 સુધી સતત ત્રણ વર્ષ સુધી પોઝિશન ધરાવતો હતો અને વર્તમાનમાં ફેબ્રુઆરી 2018માં વિશ્વમાં ત્રીજો ક્રમાંક ધરાવે છે. ઓક્ટોબર 2017 થી તે વન ડે આઈસીસી રેન્કિંગ માં પણ ટોચનું સ્થાન ધરાવે છે અને વિશ્વમાં બીજા ક્રમાંકનો ટેસ્ટ બેટ્સમેન છે.

કોહલીની વર્ષ 2012 માં વન-ડે ટીમના વાઇસ-કેપ્ટન તરીકે નિમણૂક કરવામાં આવી હતી અને 2014 માં મહેન્દ્રસિંહ ધોનીની ટેસ્ટ નિવૃત્તિ પછી ટેસ્ટ કપ્તાની આપવામાં આવી હતી. 2017 ની શરૂઆતમાં તે મર્યાદિત ઓવરનો કેપ્ટન બન્યો હતો અને ધોની કપ્તાનપદ પરથી નીકળી ગયો હતો. વનડેમાં, કોહલીએ વન ડે માં  સચિન તેંડુલકર બાદ  બીજા નંબરે સૌથી વધારે 35 સદીઓ ફટકારેલી છે.કોહલીએ સૌથી વધુ ઝડપી વન-ડે સદી સહિત અનેક ભારતીય બેટિંગ રેકોર્ડ્સ પોતાના નામે કર્યા  છે, જેમાં 5000 રન કરનાર સૌથી ઝડપી બેટ્સમેન અને સૌથી ઝડપી  10 વન-ડે સદી ફટકારવાનો રેકોર્ડ સામેલ છે. તે ચેઝ કરવામાં સૌથી વધુ સદીઓ ફટકારવાનો વિશ્વરેકોર્ડ ધરાવે છે. વિશ્વનો તે માત્ર બીજો બેટ્સમેન છે,કે જેણે સતત ચાર કેલેન્ડર વર્ષોમાં 1,000 કે તેથી વધુ વનડે રન કર્યા હોય. આઇસીસી ના ટી -20 વર્લ્ડ રેકોર્ડ્સમાં તે સૌથી ઝડપી 1000 રન , સૌથી વધુ અર્ધસદી અને કેલેન્ડર વર્ષમાં સૌથી વધુ રન વગેરે રેકોર્ડસ ધરાવે છે. તે વિશ્વ ટ્વેન્ટી 20 અને આઈપીએલની એક ટુર્નામેન્ટમાં સૌથી વધુ રનના રેકોર્ડ ધરાવે છે. આઈસીસી રેંકિંગમાં વનડે  (909 પોઈન્ટ) અને ટી 20 (897 પોઇન્ટ્સ) માં ભારતીય બેટ્સમેન માટે પણ તે સૌથી વધુ ઐતિહાસિક રેટિંગ પોઈન્ટ ધરાવે છે. ટેસ્ટમાં માત્ર સુનિલ ગાવસ્કરથી પાછળ છે અને  912 પોઇન્ટ સાથે બીજા સૌથી વધારે ભારત માટે  ઐતિહાસિક રેટિંગ્સ ધરાવે છે. ઇતિહાસમાં તે એકમાત્ર બેટ્સમેન છે, જે ટેસ્ટ મેચો ઓડીઆઈ મેચો અને ટી 20 મેચોમાં એક સાથે 50 કરતા વધારે સરેરાશ( એવરેજ) ધરાવે છે.

કોહલીને 2016 માં વર્લ્ડમાં વિસ્ડન લીડિંગ ક્રિકેટર, આઈસીસી વર્લ્ડ ક્રિકેટર ઓફ ધ યર 2017, આઇસીસી વનડે પ્લેયર ઓફ ધ યર 2012 અને 2017 માં, અને બીસીસીઆઈના આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટર ઓફ ધ યર 2011-12, 2014-15 અને 2015-16 વગેરે એવોર્ડસ મળ્યા છે .  2013 માં, તેને આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં તેની સિદ્ધિઓ માટે અર્જુન એવોર્ડ આપવામાં આવ્યો હતો. 2017 માં સ્પોર્ટ્સ કેટેગરી હેઠળ પદ્મશ્રી એવોર્ડ તેને એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. તેની ક્રિકેટ કારકિર્દીની સાથે, કોહલી આઇએસએલમાં એફસી ગોવાની માલિકી ધરાવે છે, આઇપીટીએલની ફ્રેન્ચાઇઝી યુએઇ રોયલ્સ અને પીડબલ્યુએલ ટીમ બેંગલુરુ યોધાસની માલિકી પણ તે ધરાવે છે. તેની પાસે અન્ય બિઝનેસ સાહસો અને 20 થી વધુ બ્રાન્ડ એન્ડોર્સમેન્ટ્સ પણ છે; 2016 માં તેની બ્રાન્ડ વેલ્યુ $ 92 મિલિયન હોવાનો અંદાજ હતો,  જે ભારતની સૌથી મૂલ્યવાન સેલિબ્રિટી બ્રાન્ડ્સની યાદીમાં બીજુ સ્થાન છે.

= પુરસ્કાર =
* [[પદ્મશ્રી]] એવોર્ડ - ૨૦૧૭&lt;ref&gt;પદ્મશ્રી એવોર્ડ 2017[http://indianexpress.com/article/sports/cricket/virat-kohli-receives-padma-shri-award-at-rashtrapati-bhavan-4592835/]&lt;/ref&gt;

* આઈસીસી વન-ડે પ્લેયર ઓફ ધ યર : ૨૦૧૨&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-15/top-stories/33862024_1_virat-kohli-icc-odi-cricketer-sir-garfield-sobers-trophy|title=Virat Kohli named ICC ODI Cricketer of the Year - Times of India|last=|first=|date=|work=|newspaper=The Times of India|access-date=૧ એપ્રિલ ૨૦૧૭|via=|archive-date=2013-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20131105112641/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-09-15/top-stories/33862024_1_virat-kohli-icc-odi-cricketer-sir-garfield-sobers-trophy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* આઇસીસી વર્લ્ડ વન-ડે XI: ૨૦૧૨, ૨૦૧૪, ૨૦૧૬

* બીસીસીઆઇ થી વર્ષના આંતરરાષ્ટ્રીય [[ક્રિકેટ|ક્રિકેટર]], પોલી ઉમરીગર એવોર્ડ : ૨૦૧૧-૧૨, ૨૦૧૪-૧૫, ૨૦૧૫-૧૬

* અર્જુન એવોર્ડ: ૨૦૧૩&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://sports.ndtv.com/olympics-2012/arjuna-for-kohli-sindhu-sodhi-gets-khel-ratna-1532077|title=Arjuna Award for Virat Kohli, PV Sindhu; Ronjan Sodhi gets Khel Ratna – NDTV Sports|last=NDTVSports.com|first=|date=|work=|newspaper=NDTVSports.com|access-date=૧ એપ્રિલ ૨૦૧૭|via=|archive-date=2020-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219205954/https://sports.ndtv.com/olympics-2012/arjuna-for-kohli-sindhu-sodhi-gets-khel-ratna-1532077|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

* સિયેટ ઇન્ટરનેશનલ ક્રિકેટર ઓફ ધ યર : ૨૦૧૧-૧૨, ૨૦૧૩-૧૪&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.dnaindia.com/sport/report-virat-kohli-wins-ceat-cricketer-of-the-year-award-1993057|title=Virat Kohli wins Ceat Cricketer of the Year award {{!}} Latest News &amp; Updates at Daily News &amp; Analysis|last=|first=|date=૨ જૂન ૨૦૧૪|work=|newspaper=dna|language=en-US|access-date=૧ એપ્રિલ ૨૦૧૭|via=}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી]]
[[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]]
[[શ્રેણી:૧૯૮૮માં જન્મ]]</text>
      <sha1>1jsjq8au7xuenel01vbv2p3xwazd1db</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હલ્દી ઘાટી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81379</id>
    <revision>
      <id>899611</id>
      <parentid>824571</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3207" sha1="imoz3yqjljamqliuokxppi11sc61475" xml:space="preserve">{{Infobox mountain
|name= હલ્દી ઘાટી
|photo=Rajasthan 123.jpg
|photo_caption= હલ્દી ઘાટી [[અરવલ્લી|અરવલ્લી પર્વતમાળા]] ખાતે એક સ્થળ
|elevation=
|traversed=
|location=[[રાજસ્થાન]], {{flag|ભારત}}
|range=[[અરવલ્લી|અરવલ્લી પર્વતમાળા]]
|coordinates={{Coord|24.8921711|N|73.6978065|E|region:IN_type:waterbody|display=inline,title}}
|topo=
}}
[[ચિત્ર:Turmeric_colour_soil_in_Haldigthati_.jpg|thumb|284px|હલ્દી ઘાટ ખાતે હળદર જેવા પીળા રંગની માટી]]
'''હલ્દી ઘાટી''' ઇતિહાસમાં [[મહારાણા પ્રતાપ]] અને [[અકબર]] વચ્ચે થયેલા યુદ્ધ માટે પ્રસિદ્ધ છે. તે [[રાજસ્થાન]] રાજ્યમાં એકલિંગજી થી ૧૮ કિલોમીટર છે. તે [[અરવલ્લી|અરવલ્લી પર્વતમાળા]]માં એક ઘાટ માર્ગ છે. આ ઘાટ [[રાજસમન્દ|રાજસમંદ]] અને પાલી જિલ્લાને એકબીજા સાથે જોડે છે. આ સ્થળ [[ઉદયપુર]] શહેરથી ૪૦ કિમી દૂર છે. આ સ્થળનું નામ 'હલ્દી ઘાટી' પડ્યું, કારણ કે અહીંની માટી [[હળદર]] જેવી પીળા રંગની છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.udaipur.org.uk/excursions/haldighat-in-udaipur.html |title=Haldighati |access-date=2017-04-27 |archive-date=2017-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170505141117/http://www.udaipur.org.uk/excursions/haldighat-in-udaipur.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== હલ્દી ઘાટીનું યુદ્ધ ==
હલ્દી ઘાટીનું યુદ્ધ ૧૮ જૂન ૧૫૭૬ના દિને થયું હતું. આ જ યુદ્ધમાં રાણા પ્રતાપનો પ્રખ્યાત ઘોડો [[ચેતક અશ્વ|ચેતક]] માર્યો ગયો હતો. વર્તમાન સમયમાં અહીં એક સંગ્રહાલય બનાવવામાં આવેલ છે. આ સંગ્રહાલય ખાતે હલ્દી ઘાટીના યુદ્ધનું એક નિદર્શન મૂકવામાં આવેલ છે. આ ઉપરાંત અહીં મહારાણા પ્રતાપ જોડે સંબંધિત વસ્તુઓ મૂકવામાં આવેલ છે.

== પણ જુઓ ==
* [[અરવલ્લી|અરવલ્લી પર્વતમાળા]]

== સંદર્ભો ==
{{સંદર્ભયાદી}}

[[શ્રેણી:જોવાલાયક સ્થળો]]
[[શ્રેણી:રાજસ્થાનનો ઇતિહાસ]]
[[શ્રેણી:ઘાટના રસ્તાઓ]]</text>
      <sha1>imoz3yqjljamqliuokxppi11sc61475</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રાગ વસંત</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81609</id>
    <revision>
      <id>899576</id>
      <parentid>874393</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:48:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5894" sha1="9geeq3lh7w3l4qfv3x3xdwlpr6cftoh" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:Vasant_Ragini,_Ragamala,_Rajput,_1770.jpg|right|thumb|299x299px|રાગમાલાના એક લઘુ ચિત્રમાં રાગ વસંત]]
રાગ વસંત અથવા રાગ બસંત શાસ્ત્રીય સંગીતની હિંદુસ્તાની પદ્ધતિનો એક રાગ છે. રાગ વસંત એટલે વસંત ઋતુ સાથે સંબંધિત રાગ એમ ગણાય છે, તેથી આ રાગ ખાસ કરીને વસંત ઋતુમાં ગાવા-વગાડવામાં આવે છે. તેના આરોહમાં પાંચ અને અવરોહમાં સાત સ્વર હોય છે. તેથી આ રાગ ઔડવ-સંપૂર્ણ જાતિનો રાગ છે. વસંત ઋતુમાં ગાવા-વગાડવાને કારણે આ રાગમાં હોળીગીતો પણ ઘણાં મળે છે. આ રાગ પ્રસન્નતા અને ખુશીનો રાગ છે. એવું માનવામાં આવે છે કે આ રાગનાં ગીતો ગાવા, વગાડવા અને સાંભળવાથી મન પ્રસન્ન થાય છે. આ રાગ ગાવાનો સમય રાત્રિનો છેલ્લો પહોર છે, પરંતુ તે દિવસ અથવા રાત્રે કોઈપણ સમયે પણ ગાઈ શકાય છે. રાગમાલામાં આ રાગને રાગ હિંડોળનો પુત્ર માનવામાં આવેલ છે. આ પૂર્વી થાટનો રાગ છે. શાસ્ત્રમાં આ રાગ સમાન એક રાગ વસંત હિંડોળનો ઉલ્લેખ પણ મળે છે. આ એક અત્યંત પ્રાચીન રાગ છે, જેનો ઉલ્લેખ અનેક પ્રાચીન ગ્રંથોમાં જોવા મળે છે.

સંક્ષિપ્ત પરિચય રાગ વસંત-

'''&quot;दो मध्यम कोमल ऋषभ चढ़त न पंचम कीन्ह।'''

'''स-म वादी संवादी ते, यह बसंत कह दीन्ह॥''''

આરોહ- સા ગ, મ॑ ધ॒ રેં સાં, નિ સાં

અવરોહ- રેં॒ નિ ધ॒ પ, મ॑ ગ મ॑ ऽ ગ, મ॑ ધ॒ ગ મ॑ ગ, રે॒ સા

પકડ- મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં, નિ ધ॒ પ, મ॑ ગ મ॑ ऽ ગ

વાદી સ્વર : સા

સંવાદી : મ

થાટ- પૂર્વી (પ્રચલિત)

આ રાગ વિશે કેટલાક મતભેદો પણ છે. પહેલા મત મુજબ, આ રાગમાં કેવળ તીવ્ર મધ્યમનો પ્રયોગ હોવો જોઈએ, પરંતુ અન્ય મત મુજબ, બંને મ વાપરવા જોઈએ, જે વર્તમાન સમયમાં પ્રચલિત છે.

વિશેષતા - ઉત્તરાંગ પ્રધાન રાગ હોવાને કારણે આમાં તાર સપ્તકનો સા ઘણો ચમકે છે. શુદ્ધ મ નો ઉપયોગ માત્ર આરોહમાં એક ખાસ રીતથી કરવામાં આવે છે - સા મ, મ ગ, મ॑ ધ॒ સાં

ગાયન સમય - રાત્રિના છેલ્લા પહોરમાં પરંતુ વસંત ઋતુમાં તે દરેક સમયે ગાય શકાય છે.

આ રાગને પરજ રાગ થી બચાવવા માટે આરોહમાં નિ સ્વરનું લંઘન કરવામાં આવે છે-

સા ગ મ॑ ધ॒ સાં

અથવા

સા ગ મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં

વિશેષ સ્વર સંગતીઓ-

૧) પ મ॑ ગ, મ॑ ऽ ગ

૨) મ॑ ધ॒ રેં સાં

૩) સા મ ऽ મ ગ, મ॑ ધ॒ રેં॒ સાં 

== સંદર્ભો ==
બસંત; હાથ કી સફાઈ; વાદા કર લે સાજના, બસંત બહાર; છાયા; છમ છમ નાચત આયી બહાર

== બાહ્ય કડીઓ ==
* [http://www.gianidarshansinghsohaluk.info/great-kirtan-collections/  જ્ઞાની દર્શન સિંઘ સોહલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101030211127/http://www.gianidarshansinghsohaluk.info/great-kirtan-collections/ |date=2010-10-30 }}
* [http://www.gurmatsangeetproject.com/  ગુરમત સંગીત પ્રોજેક્ટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120217121606/http://www.gurmatsangeetproject.com/ |date=2012-02-17 }}
* [http://www.rajacademy.com/  રાજ એકેડેમી ઓફ એશિયન મ્યુઝીક]
* [http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan/ શીખનેટ: શબદ ફોર પ્રિન્ટિંગ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081119062900/http://www.sikhnet.com/GurbaniKirtan |date=2008-11-19 }}
* [http://www.chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/basant.shtml ફિલ્મ સોંગ ઈન રાગ બસંત] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211127033013/http://www.chandrakantha.com/raga_raag/film_song_raga/basant.shtml |date=2021-11-27 }}
* [http://oceanofragas.com/ocean_htmlpages/Basant.html રાગ વસંત વિષયક વધુ માહિતી]


[[શ્રેણી:શાસ્ત્રીય સંગીત]]</text>
      <sha1>9geeq3lh7w3l4qfv3x3xdwlpr6cftoh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રોબર્ટ કોચ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>86871</id>
    <revision>
      <id>899582</id>
      <parentid>840374</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T18:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3090" sha1="oivaucayolc4sgi5ly3o4u8y9ctxw06" xml:space="preserve">{{infobox person/Wikidata
 | fetchwikidata = ALL
 | onlysourced = no
}}
'''રોબર્ટ કોચ''' એક જર્મન વૈજ્ઞાનિક હતા, જેમને માઇક્રોબાયોલોજી ક્ષેત્રમાં યુગપુરુષ માનવામાં આવે છે. તેમણે કોલેરા, એન્થ્રેક્સ અને [[ક્ષય રોગ|ક્ષય]] જેવા રોગો પર ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો. આ અભ્યાસમાં રોબર્ટ કોચ સાબિત કરવામાં સફળ થયા કે ઘણા રોગ સુક્ષ્મસજીવોને કારણે થાય છે. તે માટે ઈ. સ. ૧૯૦૫માં તેમને ચિકિત્સાક્ષેત્રમાં ઉમદા કાર્ય બદલ [[નોબૅલ પારિતોષિક|નોબેલ પુરસ્કાર]] એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1905/|title=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1905|publisher=Nobelprize.org|access-date=2006-11-22}}&lt;/ref&gt; રોબર્ટ કોચે રોગો અને તેમના કારક સજીવની શોધ કરવા માટે કેટલીક પરિકલ્પનાઓ કરી હતી, જે આજે પણ વપરાશમાં છે.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=O'Brien S, Goedert J|year=1996|title=HIV causes AIDS: Koch's postulates fulfilled|journal=Curr Opin Immunol|volume=8|issue=5|pages=613–618|doi=10.1016/S0952-7915(96)80075-6|pmid=8902385}}&lt;/ref&gt;

અગિયાર ડિસેમ્બર, ૨૦૧૭ના દિવસે ગૂગલના ડૂડલ પર આ જર્મન વૈજ્ઞાનિક ડૉ. રોબર્ટ કોચને સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું. તેમના જન્મ દિવસના સન્માનમાં તેમનું આ ડૂડલ બનાવવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khabar.ndtv.com/news/bollywood/robert-koch-nobel-prize-google-doodle-tuberculosis-germany-julius-richard-petri-1785879/|title=Robert Koch Google Doodle: टीबी से दम तोड़ने जा रही औरत के बचा लिए थे प्राण|publisher=એનડીટીવી ઇન્ડિયા|access-date=૨૦૧૭-૧૨-૧૧|archive-date=2017-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171210111132/https://khabar.ndtv.com/news/bollywood/robert-koch-nobel-prize-google-doodle-tuberculosis-germany-julius-richard-petri-1785879|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== સંદર્ભો ==
{{reflist}}

[[શ્રેણી:વૈજ્ઞાનિક]]
[[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:જર્મની]]
[[શ્રેણી:૧૯૧૦માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>oivaucayolc4sgi5ly3o4u8y9ctxw06</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વઢવાણા તળાવ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102317</id>
    <revision>
      <id>899587</id>
      <parentid>817505</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T21:06:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4121" sha1="543nsn235d4jxirlo79b7xk8e6rz42z" xml:space="preserve">{{માહિતીચોકઠું તળાવ
 | name = વઢવાણા તળાવ
 | coordinates = {{coord|22.1699012|N|73.4909751|E}}
 | image = Vadhavana Bird Sanctuary-1.jpg
 | caption = વઢવાણા જળાશય
 | image_bathymetry = 
 | caption_bathymetry = 
 | location = [[વઢવાણા (તા. ડભોઇ)|વઢવાણા]], [[ડભોઇ તાલુકો]], ગુજરાત રાજ્ય
 | coords = 
 | type = [[તળાવ]]
 | salinity= નથી. પીવાલાયક પાણી.
 | inflow = 
 | outflow = 
 | catchment = 
 | basin_countries = ભારત
 | length = 
 | width = 
 | area = 
 | depth = 
 | max-depth =
 | volume = 
 | residence_time = 
 | shore = 
 | elevation = 
 | islands = 
 | islands_category = 
 | sections = 
 | cities = 
 | frozen = 
}}
[[File:Vadhavana Bird Sanctuary.jpg|thumb|વઢવાણા પક્ષી અભયારણ્ય]]
&lt;mapframe text=&quot;વઢવાણા તળાવ અને તેની આસપાસનો નકશો.&quot; latitude=&quot;22.1699012&quot; longitude=&quot;73.4909751&quot; zoom=&quot;13&quot; width=&quot;300&quot; height=&quot;300&quot; align=&quot;right&quot; lang=&quot;gu&quot;&gt;&lt;/mapframe&gt;
'''વઢવાણા તળાવ''' [[વડોદરા જિલ્લો|વડોદરા જિલ્લા]]ના [[ડભોઇ તાલુકો|ડભોઈ તાલુકા]]ના [[વઢવાણા (તા. ડભોઇ)|વઢવાણા]] પાસે આવેલું એક તળાવ છે જે પક્ષી અભયારણ્ય તેમજ [[રામસર સંમેલન|રામસર સ્થળ]] પણ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-10-05|title=વડોદરા: વઢવાણા તળાવનો Ramsar સાઇટમાં સમાવેશ, શિયાળામાં જોવા મળશે 250 જાતના પક્ષી|url=https://gujarati.news18.com/news/madhya-gujarat/vadodara-wadhwana-lake-is-now-introduced-as-a-ramsar-site-250-species-of-birds-used-to-stay-in-winter-jm-local18-1139425.html|access-date=2022-03-27|website=News18 Gujarati|language=gu}}{{Dead link|date=માર્ચ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

ડભોઇ શહેરના નાંદોદી દરવાજાથી [[સંખેડા]] તરફ જતા રસ્તા પર ડાબી તરફ આ તળાવ આવેલું છે. ડભોઈથી [[બોડેલી]] જતા રસ્તા એસ.એચ.૧૧ પરથી જતા આ તળાવ જમણી તરફ આવે છે. અંદાજે ૧૦૦ વર્ષ પહેલા સિંચાઈના હેતુથી વડોદરાના રાજવી [[મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજા|મહારાજા સયાજીરાવ ગાયકવાડ ત્રીજાએ]] આ તળાવનું નિર્માણ કરાવ્યું હતું. ૧૦.૩૮ ચોરસ કિમી વિસ્તારમાં પથરાયેલ આ તળાવનું પાણી પાંચ કેનાલો દ્વારા ૨૨ ગામોના ૧૭૦૦૦ હેક્ટર વિસ્તારમાં સિંચાઈ માટે પૂરું પાડવામાં આવે છે. અહીં દર વર્ષે દેશવિદેશથી ઓક્ટોબરથી ફેબ્રુઆરી દરમિયાન ૨૦૦ થી વધુ જાતના હજારો યાયાવર પક્ષીઓ આવે છે. વઢવાણા તળાવનો સમાવેશ દેશના અગત્યના જળપ્લાવિત વિસ્તાર (વેટલેન્ડ) તરીકે થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=ગુજરાત પાક્ષિક|issue=૪-૫|date=1 March 2019|publisher=માહિતી ખાતું, ગુજરાત રાજ્ય|location=[[ગાંધીનગર]]}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

{{geo-stub}}

[[શ્રેણી:તળાવ]]</text>
      <sha1>543nsn235d4jxirlo79b7xk8e6rz42z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શું થયું? (ચલચિત્ર)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109504</id>
    <revision>
      <id>899594</id>
      <parentid>897090</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T01:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12423" sha1="kkos55uevriafyeoxz0rjt3hh0n15p3" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = શું થયું?
| image          = 
| caption        = 
| director       = કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક&lt;ref name=&quot;The Times of India_teaser released&quot;/&gt;
| producer       = મહેશ દાણાન્નવર&lt;br&gt;વિશાલ શાહ
| music          = '''પાર્શ્વ સંગીત:'''&lt;br/&gt;રાહુલ મુંજારીયા&lt;br/&gt;'''ગીતો:'''&lt;br/&gt;કેદાર&lt;br&gt;ભાર્ગવ પુરોહીત&lt;ref name=&quot;The Times of India_teaser released&quot;/&gt;
| writer         = કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક
| screenplay     = કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક
| starring       = [[મલ્હાર ઠાકર]]&lt;br&gt;યશ સોની&lt;br&gt;મયુર ચૌહાણ&lt;br&gt;મિત્ર ગઢવી&lt;br&gt;આર્જવ ત્રિવેદી&lt;br&gt;જલ રાજપ્રિયા
| cinematography = 
| editing        = નીરવ પંચાલ
| studio         = બેલ્વેડર ફિલ્મ&lt;ref name=&quot;The Times of India_teaser released&quot;/&gt;
| released       = ૨૪ ઑગસ્ટ ૨૦૧૮&lt;ref name=&quot;news18india_teaser released&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Times of India_10Aug&quot;&gt;{{cite news |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-announces-the-trailer-of-shu-thayu/articleshow/65351179.cms |title=Yash Soni announces the trailer of Shu Thayu?|publisher=The Times of India|date=10 August 2018}}&lt;/ref&gt;
| runtime        = ૧૩૫ મિનિટ
| country        = ભારત
| language       = [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]&lt;ref name=&quot;The Times of India_teaser released&quot;/&gt;
| budget         = 
| gross          = {{INRConvert|21|c}}&lt;ref name=&quot;boxoffice&quot;&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/box-office/shu-thayu-box-office-collections/EG00060040|title=Shu Thayu Box Office collection|access-date=28 December 2018}}&lt;/ref&gt;
}} 

'''શું થયુ?''' એ ૨૦૧૮ની એક [[ભારત|ભારતીય]] [[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]] કોમેડી ફિલ્મ છે. તેનું લેખન અને નિર્દેશન કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું. તેના નિર્માતા એમડી મીડિયા કોર્પ ના સ્થાપક મહેશ દાણન્નાવર અને વિશાલ શાહ છે. &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Komal Nahta in conversation With Directed Krishnadev Yagnik Produced Mahesh Danannavar Shu Thayu, On Bollywood Business.|url=https://www.zee5.com/tvshows/details/bollywood-business/0-6-288/interview-krishnadev-yagnik-and-mahesh-danannavar-shu-thayu/0-1-bollywoodbusiness-bollywoodbusinesssea-episode_968574009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm10042794/bio|title=IMDB Profile of Mahesh Danannavar|last=Mahesh|first=Danannavar|website=IMDB}}&lt;/ref&gt; તેમાં [[મલ્હાર ઠાકર]], યશ સોની, મયુર ચૌહાણ, મિત્રા ગઢવી, આર્જવ ત્રિવેદી અને કિંજલ રાજપ્રિયા વગેરી અભિનય આપ્યો છે. આ ફિલ્મનું સંગીત કેદાર-ભાર્ગવ અને રાહુલ મુંજારિયાએ આપ્યું છે. &lt;ref name=&quot;The Times of India_teaser released&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/trailer-of-shu-thayu-released-in-ahmedabad-amidst-the-star-cast/articleshow/65245346.cms|title=The teaser of film Shu Thayu released|publisher=The Times of India|date=2 August 2018}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;news18india_teaser released&quot;&gt;{{Cite news|url=https://gujarati.news18.com/news/entertainment/gujarati-movie-what-happened-trailer-release-see-who-is-star-cast-bv-785006.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'શું થયુ ?' નું ટ્રેલર રિલીઝ|publisher=CNN-News18|date=3 August 2018}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;divyabhaskar_Plot&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/ENT-GUC-IFTM-trailer-launch-of-gujarati-film-shu-thayu-in-ahmedabad-gujarati-news-5929636-NOR.html|title=છેલ્લો દિવસ'ની સફળતા બાદ 'શું થયુ?'નું ટ્રેલર રીલિઝ|publisher=Divya Bhaskar|date=4 August 2018}}&lt;/ref&gt; આ ફિલ્મ તમિલ ફિલ્મ ''નડુવુલ કોંજમ પક્કથ કાણમ'' (૨૦૧૨)ની પુનઃનિર્મિતી છે . &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-reviews/shu-thayu-/movie-review/65527475.cms|title=Shu Thayu ? Movie Review {3.5/5}: Critic Review of Shu Thayu ? by Times of India|publisher=}}&lt;/ref&gt; 

== પૃષ્ઠ ભૂમિ ==
મનન ( મલ્હાર ઠાકર ) દીપાલી (કિંજલ રાજપ્રિયા)ના પ્રેમમાં પડે છે અને તેણીના માતાપિતાને લગ્ન કરવા દેવા માટે મનાવવાનો પ્રયાસ કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imdb.com/title/tt8831284/|title=Shu Thayu|publisher=}}&lt;/ref&gt; લગ્નની તૈયારીઓ શરૂ થતાં જ તે ક્રિકેટ મેચમાં ઘાયલ થઈ જાય છે અને પાછલા બે વર્ષોની યાદ શક્તિ ગુમાવે છે. તે ભૂલાઈ ગયેલી યાદોમાં તેની પ્રેમિકાની દીપાલીની યાદો સમાયેલી છે. ફક્ત તેના મિત્રો આ અકસ્માત વિશે જાણે છે અને તે તેના લગ્નના દિવસ પહેલા તેની યાદ પાછી મેળવે તેની આતુરતાથી રાહ જુવે છે હવે એ તેની ખોવાયેલી યાદ પાછી આવશે કે આ અકસ્માતને મનનના કુટુંબ અને દિપાલીને અને તેણીના પરિવારને અકસ્માતમાં શું થયું તે કહેવું જ પડશે. &lt;ref name=&quot;divyabhaskar_Plot&quot;/&gt;

== પાત્રો ==

* મનન તરીકે [[મલ્હાર ઠાકર]]
* નીલ તરીકે યશ સોની 
* ચિરાગ તરીકે મિત્ર ગઢવી  
* વીરલ તરીકે અર્જવ ત્રિવેદી 
* દીપાલી તરીકે કિંજલ રાજપ્રિયા 
* ચૈતાલી તરીકે નેત્રિ ત્રિવેદી  
* હજામ તરીકે મયુર ચૌહાણ 
* ચૈતાલીના પતિ તરીકે રાહુલ રાવલ 
* ડોક્ટર તરીકે જય ભટ્ટ 
* દિપાલીના પિતા તરીકે પ્રશાંત બારોટ 

== નિર્માણ ==
આ ફિલ્મનું ચિત્રિકરણ [[અમદાવાદ]] સહિત ૨૮ જુદાજુદા સ્થળોએ ૩૨ દિવસમાં કરવામાં આવ્યું છે. &lt;ref name=&quot;news18india_teaser released&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;divyabhaskar_Plot&quot;/&gt;

== જાહેર પ્રદર્શન ==
આ ફિલ્મ ૨૪ ઑગસ્ટ ૨૦૧૮ ના દિવસે ૨૦૧૨ જુદા જુદા સ્થળોએ પ્રદર્શિત થઈ હતી. &lt;ref name=&quot;The Times of India_10Aug&quot;/&gt; &lt;ref name=&quot;news18india_teaser released&quot;/&gt; 
&lt;ref name=&quot;divyabhaskar_Plot&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;TA1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://twitter.com/taran_adarsh/status/1033656302063345664|title=Gujarati film #ShuThayu is UNSTOPPABLE... Setting new benchmarks for #Gujarati films... Fri 1.01 cr, Sat 1.51 cr. Total: ₹ 2.52 cr. Note: 212 screens / 900+ shows.|date=26 August 2018}}&lt;/ref&gt;

== સાઉન્ડટ્રેક ==
ફિલ્મનું સંગીત કેદાર - ભાર્ગવે આપ્યું હતું. &lt;ref&gt;[https://dev.invidio.us/watch?v=5Tsicu8xKS8]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; 

{{Track listing|total_length=|headline=ફિલ્મના ગીતો |all_music=|extra_column=Artist(s)
|title1=ભાઈબંધો ભારે ભયંકર|lyrics1=ભાર્ગવ પુરોહિત|extra1=ભૂમિકા શાહ|length1=૨:૫૨
|title2=શાન ભાન ભૂલે|lyrics2=ભાર્ગવ પુરોહિત|extra2=ભાર્ગવ પુરોહિત, કીર્તીદાન ગઢવી ને શ્રદ્ધા હટ્ટાંગડી મહેતા|length2=૩:૩૪
|title3=કા કા કા|lyrics3=ભાર્ગવ પુરોહિત|extra3=જીગરદાન ગઢવી, વૈતરણી પુરોહિત|length3=૨:૫૪}}

== આવકાર ==

=== વિવેચકોની ટીકા ===
''ટાઇમ્સ ઑ''ફ ''ઈન્ડિયાએ'' મૂવીને ૫ માંથી ૩.૫ સ્ટારની રેટિંગ આપતા કહ્યું હતું કે, &quot;ફિલ્મે તેના મનોરંજક પરિબળને એટલી સારી રીતે જાળવી રાખ્યો છે કે મલ્હાર ઠાકરના બધા ચાહકોએ તે જોવી જ જોઈએ. જાઓ, જુવો, [[છેલ્લો દિવસ|છેલ્લો દિવસના]] પાત્રો દ્વારા રચાતા જાદુને એક સંપૂર્ણપણે જુદી વાર્તામાં ફરીથી જુઓ!&quot; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-reviews/shu-thayu-/movie-review/65527475.cms|title=Shu Thayu? – Movie Review|date=24 August 2018}}&lt;/ref&gt;  આઈ એમ ગુજરાત.કૉમ ના વિવેચક શ્રુતિ જાંભેકર ફિલ્મમાં ફરી ફરી વપરાતા એકના એક સંવાદ &quot;શું થયું? આપણે ક્રિકેટ રમતા'તાં..&quot; ફિલ્મને કંટાળાજનક બનાવવતા હોવાની અને એક પાત્ર દિપાલીના દિપિકા તરીકેના ભૂલ ભરેલા ઉલ્લેખની ભૂલોને ટાંકે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iamgujarat.com/entertainment/dhollywood-news/shu-thayu-movie-review-in-gujarati-295730/|title=Page 6 : મૂવી રિવ્યૂઃ શું થયું?|last=TNN|date=2018-08-24|website=I am gujarat|language=gu-IN|access-date=2019-11-05|archive-date=2019-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20191105181217/https://www.iamgujarat.com/entertainment/dhollywood-news/shu-thayu-movie-review-in-gujarati-295730/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 


=== બૉક્સ ઑફિસ ===
ફિલ્મે તેના પ્રથમ સપ્તાહના અંતે રૂ ૫.૧૧ કરોડની કમાણી કરી હતી. &lt;ref name=&quot;mint1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Consumer/KkkeVL2acx42yBgsi996nL/Regional-films-continue-to-trump-Bollywood-offerings.html|title=Regional films continue to trump Bollywood offerings|date=28 August 2018}}&lt;/ref&gt; ૧૧ દિવસમાં, આ ફિલ્મે ૧૫.૪૬ કરોડની કમાણી કરી અને અત્યાર સુધીની સૌથી વધુ કમાણી કરતી ગુજરાતી ફિલ્મોમાંની એક બની.  ફિલ્મે તેના થિયેટરમાં કુલ ₹ ૨૧ કરોડની કમાણી કરી છે.  

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય લિંક્સ ==

* {{Imdb title}}
[[શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર]]</text>
      <sha1>kkos55uevriafyeoxz0rjt3hh0n15p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૧૯-૨૦ કોરોનાવાયરસના રોગચાળાને સંબંધિત ખોટી માહિતીઓ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>113954</id>
    <revision>
      <id>899618</id>
      <parentid>899324</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T10:09:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20386" sha1="k5c6p12pfilee5y5ba855du77hhmjya" xml:space="preserve">[[કોરોનાવાયરસ રોગ ૨૦૧૯|કોરોનાવાયરસ રોગ ૨૦૧૯ (કોવિડ -19)]] ના પ્રારંભિક ફાટી નીકળ્યા પછી રોગના મૂળ વિશે, તેની તીવ્રતા વિશે અને અન્ય વિવિધ પાસાઓ અંગે વિવિધ ખોટી માહિતી ઉભરાઈને બહાર આવી.&lt;ref name=&quot;bbc_misinfo&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037|title=China coronavirus: Misinformation spreads online about origin and scale|date=30 January 2020|work=[[BBC News]]|access-date=8 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200204163412/https://www.bbc.com/news/blogs-trending-51271037|archive-date=4 February 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;GUAR&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2020/jan/31/bat-soup-dodgy-cures-and-diseasology-the-spread-of-coronavirus-bunkum|title=Bat soup, dodgy cures and 'diseasology': the spread of coronavirus misinformation|date=31 January 2020|access-date=3 February 2020|first=Josh|last=Taylor|work=The Guardian|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202141231/https://www.theguardian.com/world/2020/jan/31/bat-soup-dodgy-cures-and-diseasology-the-spread-of-coronavirus-bunkum|archive-date=2 February 2020}}&lt;/ref&gt;

== ખોટી માહિતીઓ ==
=== ભારત ===
==== ગૌમૂત્ર અને ગોબરથી ઉપચાર ====
હિંદુ મહાસભાના સ્વામી ચક્રપાણીએ ગૌમૂત્રની પાર્ટી આયોજિત કરી હતી અને તેનાથી નોવેલ-[[કોરોનાવાયરસ]]ને ભગાડવાનો દાવો કર્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/coronavirus-gaumutra-party-swami-chakrapani-maharaj-all-india-hindu-mahasabha-1655557-2020-03-14|title=Publicity-hungry swami drinks cow urine at Delhi party to piss off coronavirus, may go viral|last=DelhiMarch 14|first=Ganesh Radha-Udayakumar New|last2=March 14|first2=2020UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date= 2020-03-23|last3=Ist|first3=2020 21:05}}&lt;/ref&gt; [[આસામ]]ના [[ભારતીય જનતા પાર્ટી]]ના ધારાસભ્યે પણ ગૌમૂત્ર અને ગોબરથી નોવેલ કોરોનાવાયરસને ભગાડવાનો દાવો કર્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/novel-coronavirus-can-be-cured-with-gaumutra-gobar-claims-assam-bjp-mla-suman-haripriya-8111021.html|title=Novel coronavirus can be cured with gaumutra, gobar claims Assam BJP MLA Suman Haripriya|website=Firstpost|access-date= 2020-03-23}}&lt;/ref&gt; આ દાવાઓ પાછળ કોઈ વૈજ્ઞાનિક તથ્ય નથી.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/health-fitness/health-news/coronavirus-in-india-can-cow-dung-and-urine-help-cure-the-novel-coronavirus/articleshow/73952691.cms|title=Coronavirus: Can cow dung and urine help cure the novel coronavirus? - Times of India|website=The Times of India|language=en|access-date= 2020-03-23}}&lt;/ref&gt; [[વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશન]]ના વૈજ્ઞાનિક અને ડૉક્ટર [[સૌમ્યા સ્વામિનાથન|સૌમ્યા સ્વામિનાથને]] આ દાવાઓને નકારી કાઢ્યા હતા અને રાજકારણીઓની ખોટી માહિતી ફેલાવા બદલ ટીકા કરી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://swachhindia.ndtv.com/novel-coronavirus-outbreak-indias-response-and-surveillance-has-been-quite-robust-says-whos-chief-scientist-42015/|title=Novel Coronavirus Outbreak: “India’s Response And Surveillance Has Been Quite Robust,” Says WHO’s Chief Scientist {{!}} Swasth India|date=2020-03-03|website=NDTV-Dettol Banega Swasth Swachh India|language=en-US|access-date=2020-03-23}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==== જનતા કર્ફ્યુ ====
જનતા કર્ફ્યુ દરમિયાન સાંજે ૫ વાગે થાળીના ડંકા અને તાળીઓના ગડગડાટથી પેદા થતી ધ્રુજારીથી કોરોનાવાયરસને નાશ કરવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો હતો. જોકે આ દાવો ખોટો છે તેવું [[ભારત સરકાર]]ના પ્રેસ ઇન્ફોર્મેશન બ્યૂરોએ સ્પષ્ટતા કરી હતી અને આ ક્રિયા માત્ર કોરોના સામે લડતા કર્મીઓને પ્રોત્સાહન આપવા માટે હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/mohanlal-many-others-share-fake-info-clapping-may-kill-virus-pib-debunks-120844|website=www.thenewsminute.com|access-date= 2020-03-23}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/fact-check/story/fact-check-no-clapping-together-at-5-pm-during-janta-curfew-will-not-kill-coronavirus-1658438-2020-03-22|title=Fact Check: No, clapping together at 5 pm during Janta curfew will not kill coronavirus|last=DelhiMarch 22|first=Chayan Kundu New|last2=March 22|first2=2020UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date= 2020-03-23|last3=Ist|first3=2020 15:42}}&lt;/ref&gt; સાથે એવો પણ દાવો કરાયો હતો કે વાયરસની જીંદગી ૧૨ કલાકની હોય છે અને ૧૪ કલાક કર્ફ્યુ પાળવાથી વાયરસ મરી જશે પણ આ દાવો ખોટો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/fact-check/story/social-media-users-give-misleading-twist-pm-modi-janta-curfew-1658195-2020-03-21|title=Fact Check: Social media users give misleading twist to PM Modi's concept of 'Janta curfew'|last=DelhiMarch 21|first=Ratna New|last2=March 21|first2=2020UPDATED:|website=India Today|language=en|access-date= 2020-03-23|last3=Ist|first3=2020 17:10}}&lt;/ref&gt; એક અન્ય ખોટો દાવો પણ કરાયો હતો કે જેના અનુસાર આકાશમાંથી કોરોનાવાયરસને મારવાની દવા છાંટવામાં આવશે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.altnews.in/no-medicine-will-be-sprayed-in-the-air-to-kill-coronavirus-fake-message-viral/|title=No medicine will be sprayed in the air to kill coronavirus; fake message viral|last=Patel|first=Jignesh|date=2020-03-20|website=Alt News|language=en-GB|access-date=2020-03-23|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323170122/https://www.altnews.in/no-medicine-will-be-sprayed-in-the-air-to-kill-coronavirus-fake-message-viral/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ઊંટવૈદું ==
સોશિયલ મીડિયા પર કોરોનાવાયરસના ઉપચારની ખોટી માહિતી ફરતી થઈ હતી, જેમાં મુખ્યત્વે નીચેના ઉપચારોનો દાવો કરાયો હતો: 

* ખાલી પેટે ઉકાળેલું આદું ખાવાથી કોરોનાવાયરસ નાશ પામે છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/doctors-refute-misleading-online-claim-consuming-boiled-ginger-can-cure-novel-coronavirus-infections|title=Doctors refute misleading online claim that consuming boiled ginger can cure novel coronavirus infections|date=13 February 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=15 ફેબ્રુઆરી 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200215095523/https://factcheck.afp.com/doctors-refute-misleading-online-claim-consuming-boiled-ginger-can-cure-novel-coronavirus-infections|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* લીંબુ અને ગરમ પાણીનો ઉપયોગ કરવાથી શરીરમાં વિટામીન-C વધે છે અને તેનાથી કોરોનાવાયરસ અને કેન્સર દૂર થાય છે તેવો દાવો થયો હતો, જે ખોટો છે અને તેનાથી કોરોનાવાયરસ કે કેન્સરને કોઈ અસર થતી નથી,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.altnews.in/no-vitamin-c-and-lemon-infused-hot-water-do-not-protect-against-coronavirus-or-cancer/|title=No, Vitamin C and lemon-infused hot water do not protect against coronavirus or cancer|date=2020-03-18|website=Alt News|language=en-GB|access-date=2020-03-23|archive-date=2020-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20200323141529/https://www.altnews.in/no-vitamin-c-and-lemon-infused-hot-water-do-not-protect-against-coronavirus-or-cancer/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/false-claims-drinking-water-lemon-can-prevent-covid-19-circulate-online|title=False claims that drinking water with lemon can prevent COVID-19 circulate online|date=10 March 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=21 માર્ચ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321124408/https://factcheck.afp.com/false-claims-drinking-water-lemon-can-prevent-covid-19-circulate-online|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ૧૦ સેકંડ શ્વાસ રોકી રાખવાથી કોરોનાવાયરસનો ચેપ લાગ્યો છે કે તે નક્કી કરી શકાય છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/world-health-organization-refutes-viral-claims-holding-your-breath-can-test-covid-19|title=World Health Organization refutes viral claims that holding your breath can test for COVID-19|date=4 March 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=19 માર્ચ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200319195721/https://factcheck.afp.com/world-health-organization-refutes-viral-claims-holding-your-breath-can-test-covid-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* ગરમ પાણીથી સ્નાન કરવાથી અને હેર ડ્રાયરથી કોરોનાવાયરસ મરી જાય છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/hot-air-saunas-hair-dryers-wont-prevent-or-treat-covid-19|title=Hot air from saunas, hair dryers won’t prevent or treat COVID-19|date=19 March 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=21 માર્ચ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321124657/https://factcheck.afp.com/hot-air-saunas-hair-dryers-wont-prevent-or-treat-covid-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
*[[શ્રીલંકા]]&lt;nowiki/&gt;નું પ્રાચીન પીણું પીવાથી કોરોનાવાયરસ નાશ પામે છે,&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/health-experts-refute-claim-ancient-medicinal-herbs-are-effective-coronavirus-remedy|title=Health experts refute claim that ancient medicinal herbs are an effective coronavirus remedy|date=17 March 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=21 માર્ચ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321124409/https://factcheck.afp.com/health-experts-refute-claim-ancient-medicinal-herbs-are-effective-coronavirus-remedy|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* અલ્ટ્રાવાયોલેટ લાઇટ, ક્લોરિન, અને ગરમ તાપમાન (૫૬ સે. થી વધુ) કોરોનાવાયરસને દૂર કરવા વાપરી શકાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://factcheck.afp.com/health-experts-refute-misleading-claim-coronavirus-disinfectants|title=Misleading report claims UV light, chlorine and high temperatures can kill COVID-19|date=19 March 2020|website=AFP Fact Check|access-date=24 માર્ચ 2020|archive-date=21 માર્ચ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200321124412/https://factcheck.afp.com/health-experts-refute-misleading-claim-coronavirus-disinfectants|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ઉપરોક્ત બધાં જ ઉપાયો ખોટા સાબિત થયા છે. દા.ત. અલ્ટ્રાવાયોલેટ, ક્લોરિન અને ઉંચા તાપમાનથી મનુષ્યની ચામડી પર માઠી અસર પહોંચે છે. SARS-CoV 2 વાયરસ પર ૫૬ સેં તાપમાનની અસરો વિશે હજુ જાણી શકાયું નથી. આદુની કોઇપણ પ્રકારની વાયરસ બિમારી પર અસર થઇ નથી અને વિટામીન-C કોરોનાવાયરસ સામે અસરકારક પુરવાર થયું નથી.

== ફેલાવો અટકાવવાના ઉપાયો ==
[[ચિત્ર:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|રોગનો ફેલાવો અને તેની સાથે આરોગ્ય સંસ્થાઓની દર્દીઓની સારવારની ક્ષમતા વિશે માહિતી આપતો આલેખ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/|title=The three phases of Covid-19 – and how we can make it manageable|last1=Wiles|first1=Siouxsie|date=9 March 2020|website=The Spinoff|access-date= 9 March 2020}}&lt;/ref&gt;]]
વિશ્વના વિવિધ આરોગ્ય સંગઠનોએ રોગ અને ચેપ વધુ ફેલાતો અટકાવવા માટેની પદ્ધતિઓ જાહેર કરી છે. આ પદ્ધતિઓમાં અન્ય કોરોનાવાયરસ રોગોની જેમ: ઘરે રહેવું, જાહેર સ્થળોએ પ્રવાસ ન કરવો, વારંવાર સાબુ અને પાણીથી હાથ ધોવા; આંખ, નાક અને મોઢાને હાથ ધોયા વગર ન અડકવું; અને શ્વસન અવયવોને સ્વચ્છ રાખવા જેવા પગલાંઓનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|title=Coronavirus {{!}} About {{!}} Prevention and Treatment {{!}} CDC|date=2020-02-03|website=www.cdc.gov|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html|archive-date=15 December 2019|access-date=2020-02-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|access-date=2020-02-10|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

તંદુરસ્ત લોકોએ ચીન સિવાયના દેશોમાં મોઢાં પરના માસ્ક પહેરવાની જરૂર નથી એમ જણાવવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.health.gov.au/health-topics/novel-coronavirus-2019-ncov|title=Coronavirus (COVID-19)|date=2020-01-21|website=Australian Government Department of Health|language=en|authors=Australian Government Department of Health|access-date=2020-02-15}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.moh.gov.sg/2019-ncov-wuhan|title=MOH {{!}} Updates on 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV) Local Situation|website=www.moh.gov.sg|access-date=2020-02-11|archive-date=2020-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20200712180651/https://www.moh.gov.sg/covid-19|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.health.gov.au/health-topics/novel-coronavirus-2019-ncov|title=Novel coronavirus (2019-nCoV)|date=2020-01-21|website=Australian Government Department of Health|language=en|authors=Australian Government Department of Health|access-date=2020-02-11}}&lt;/ref&gt;

ચેપગ્રસ્ત લોકોએ તબીબી સારવાર સિવાય ઘરની બહાર ન નીકળવાની સલાહ અપાઇ છે અને સારવાર માટે જતા પહેલાં જાણ કરવી; મોઢાં પર જાહેરમાં મોઢાં-નાકને ઢાંકતો માસ્ક પહેરવો; છીંક અને ખાંસીને રૂમાલ વડે ઢાંકવી; નિયમિત સાબુ-પાણી વડે હાથ ધોવા અને અંગત વસ્તુઓને અન્ય લોકો સાથે ન વાપરવાની સલાહ અપાઇ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=What to do if you are sick with 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=CDC|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 February 2020|url-status=live|access-date=2020-02-13}}&lt;/ref&gt;

વધુમાં સાબુથી હાથ ધોતી વખતે ઓછામાં ઓછા ૨૦ સેકંડ સુધી હાથ ધોવાનું સૂચન કરાયું છે - ખાસ કરીને શૌચાલય ગયા પછી, જમતા પહેલા તેમજ શરદી-ખાંસી થઇ હોય ત્યારે. આલ્કોહોલ યુક્ત હાથ સાફ કરવાના પ્રવાહીઓનો (જેમાં ઓછામાં ઓછું ૬૦ ટકા આલ્કોહોલ હોય) ઉપયોગ કરવા જણાવવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 Prevention &amp; Treatment|last=CDC|first=|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|archive-url=|archive-date=|url-status=live|access-date=2020-03-05}}&lt;/ref&gt; હાથ ધોયા વગર આંખ, નાક અને મોઢાંને ન અડવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-03-05}}&lt;/ref&gt;

૨૦૨૦ની શરૂઆતમાં વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશને જણાવ્યું છે કે SARS-CoV-2ની રસી માટે ઓછામાં ઓછો ૧૮ મહિનાનો સમય લાગી શકે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|title=Here's Why It's Taking So Long to Develop a Vaccine For The New Coronavirus|last1=Grenfell|first1=Rob|last2=Drew|first2=Trevor|date=17 February 2020|website=Science Alert|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228010631/https://www.sciencealert.com/who-says-a-coronavirus-vaccine-is-18-months-away|archive-date=28 February 2020|name-list-format=vanc|access-date=26 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
==આ પણ જુઓ==
*[[ગુજરાતમાં કોરોનાવાયરસ]]
*[[કોરોનાવાયરસ]]

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}}

[[શ્રેણી:ખોટી માહિતીઓ]]
[[શ્રેણી:કોરોનાવાયરસ]]</text>
      <sha1>k5c6p12pfilee5y5ba855du77hhmjya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Nsnandan2635</title>
    <ns>3</ns>
    <id>125783</id>
    <redirect title="સભ્યની ચર્ચા:Theneptunespear" />
    <revision>
      <id>899584</id>
      <parentid>772076</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T19:58:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>4503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[સભ્યની ચર્ચા:Nsn2635]] to [[સભ્યની ચર્ચા:Theneptunespear]]</comment>
      <origin>899584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="nrk2k91lz9vwg7m417khdr7aawebsv6" xml:space="preserve">#REDIRECT [[સભ્યની ચર્ચા:Theneptunespear]]</text>
      <sha1>nrk2k91lz9vwg7m417khdr7aawebsv6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રાજેન્દ્ર લાહિડી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134546</id>
    <revision>
      <id>899577</id>
      <parentid>826616</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T17:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7533" sha1="316b0ly403inmhv3rw14oi6twq7wc2i" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name         = રાજેન્દ્ર લાહિડી
| image        = Revolutionary Rajendra Lahiri.jpg
| caption      = 
| birth_date   = {{birth date|1901|06|29|df=yes}}
| birth_place  = પબના જિલ્લો, બંગાળ પ્રાંત, બ્રિટીશ ભારત
| death_date   = {{death date and age|1927|12|17|1901|06|29|df=yes}}
| death_place  = [[ગોંડા જિલ્લો]], સંયુક્ત પ્રાંત, બ્રિટીશ ભારત
| death_cause  = ફાંસી
| nationality  = [[ભારતીયો|ભારતીય]]
| occupation   = ક્રાંતિકારી
| movement     = [[ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ]]
| education    = [[બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી]]
| organization = [[હિન્દુસ્તાન સોશિયાલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશન]]
| father       = ક્ષિતિશ મોહન લાહીડી
}}
'''રાજેન્દ્ર લાહિડી''' (૨૯ જૂન ૧૯૦૧ – ૧૭ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭) અથવા '''રાજેન્દ્રનાથ લાહિડી''', એક ભારતીય ક્રાંતિકારી હતા, જેઓ [[કાકોરી કાંડ|કાકોરી ષડ્‌યંત્ર]] અને દક્ષિણેશ્વર બોમ્બ ધડાકા પાછળના મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. તેઓ [[હિન્દુસ્તાન સોશિયાલિસ્ટ રિપબ્લિકન એસોસિએશન]]ના સક્રિય સભ્ય હતા જેનો હેતુ અંગ્રેજોને ભારતમાંથી હાંકી કાઢવાનો હતો.

== પ્રારંભિક જીવન ==
રાજેન્દ્ર લાહિડીનો જન્મ ૨૯ જૂન ૧૯૦૧ના રોજ બંગાળ પ્રેસિડેન્સી (વર્તમાન [[બાંગ્લાદેશ]])ના પબના જિલ્લાના લાહિડી મોહનપુર ગામમાં [[બ્રાહ્મણ]] પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતા ક્ષિતિશ મોહન લાહીડીની ત્યાં મોટી મિલકત હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Some Prominent Martyrs of India's Freedom Struggle|url=http://www.aicc.org.in/new/some-prominent-martyrs.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329035309/http://aicc.org.in/new/some-prominent-martyrs.php|archive-date=2009-03-29|access-date=18 September 2014|publisher=All India Congress Committee}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Official Website of West Bengal Correctional Services, India – Martyrs for India's Freedom|url=http://wbcorrectionalservices.gov.in/history_martyrs.html|access-date=2022-02-25|website=wbcorrectionalservices.gov.in}}&lt;/ref&gt;

== દક્ષિણેશ્વર બોમ્બની ઘટના ==
લાહિડીએ દક્ષિણેશ્વર બોમ્બ ધડાકાની ઘટનામાં ભાગ લીધો હતો અને ફરાર થઈ ગયા હતા. ત્યારબાદ તેઓ [[વારાણસી|બનારસ]] ગયા અને ત્યાં [[બનારસ હિંદુ યુનિવર્સિટી]]ના ઈતિહાસ વિભાગમાં એમએના વિદ્યાર્થી તરીકે જોડાયા. અહીં સંયુક્ત પ્રાંત (વર્તમાન [[ઉત્તર પ્રદેશ]])માં તેમણે ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ શરૂ કરી હતી. તેઓ તેમના કેટલાક બંગાળી મિત્રો સાથે હિન્દુસ્તાન રિપબ્લિકન એસોસિએશનમાં જોડાયા.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-12-17|title=Rajendra Lahiri Death Anniversary: अंग्रेजों ने दो दिन पहले क्यों दे थी फांसी|url=https://hindi.news18.com/news/knowledge/rajendra-lahiri-death-anniversary-revolutionary-was-hanged-two-days-ahead-viks-3903037.html|access-date=2022-02-25|website=News18 हिंदी|language=hi|archive-date=2022-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220225053705/https://hindi.news18.com/news/knowledge/rajendra-lahiri-death-anniversary-revolutionary-was-hanged-two-days-ahead-viks-3903037.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== કાકોરી કાવતરું ==
{{મુખ્ય|કાકોરી કાંડ}}
૮ ઓગસ્ટ ૧૯૨૫ના રોજ [[કાકોરી કાંડ|કાકોરી ટ્રેન લૂંટ]] યોજના પાછળ તેઓ મુખ્ય સૂત્રધાર હતા. બંગાળમાં અગાઉના દક્ષિણેશ્વર બોમ્બ કેસમાં તેમની ધરપકડ કરવામાં આવી હતી અને તેનો કેસ ચલાવવામાં આવ્યો હતો અને દસ વર્ષની સખત કેદની સજા માટે તેમને જેલમાં મોકલવામાં આવ્યા હતા. જ્યારે [[લખનૌ]]માં ટ્રેન લૂંટ માટે કાનૂની કાર્યવાહી શરૂ થઈ ત્યારે તેમને [[કાકોરી કાંડ|કાકોરી કાવતરાના]] કેસમાં પણ સામેલ કરવામાં આવ્યા અને અન્ય કેટલાક ક્રાંતિકારીઓ સાથે તેમનો કેસ ચાલુ કરવામાં આવ્યો.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Remembering Rajendranath Lahiri, the Revolutionary Who Threw Away His 'Sacred' Thread|url=https://thewire.in/history/rajendranath-lahiri-indian-revolutionary|access-date=2022-02-25|website=The Wire}}&lt;/ref&gt;

== મૃત્યુ ==
લાંબી કાનૂની પ્રક્રિયા બાદ તેમને ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ માટે દોષિત ઠેરવવામાં આવ્યા હતા અને [[રોશન સિંહ|ઠાકુર રોશન સિંઘ]], [[અશફાક ઊલ્લા ખાન]] અને [[રામ પ્રસાદ બિસ્મિલ]] સાથે નિર્ધારિત તારીખના બે દિવસ પહેલા ૧૭ ડિસેમ્બર ૧૯૨૭ના રોજ [[ગોંડા જિલ્લો|ગોંડા જિલ્લા]]ની જેલમાં ફાંસી આપવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Rajendra Nath Lahiri Was Convicted in the Kakori Conspiracy Case And Was Hanged On December 17, 1927 – This Day in History|url=https://byjus.com/free-ias-prep/this-day-in-history-dec17/|access-date=2022-02-25|website=BYJUS|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}
[[શ્રેણી:ભારતીય ક્રાંતિકારી]]
[[શ્રેણી:૧૯૦૧માં જન્મ]]
[[શ્રેણી:૧૯૨૭માં મૃત્યુ]]</text>
      <sha1>316b0ly403inmhv3rw14oi6twq7wc2i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સાંવરીયા જી મંદિર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140395</id>
    <revision>
      <id>899595</id>
      <parentid>846312</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T03:39:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4058" sha1="fz1s6h4vrj3eh65m8eic8c7cj7oukrd" xml:space="preserve">{{Infobox Hindu temple|name=સાંવરિયા જી|governing_body=|locale=સાંવરિયા જી-માંડફિયા|district=[[ચિત્તોડગઢ]]|state=[[રાજસ્થાન]]|province=ભદેસર Tehsil|coordinates={{coord|24.66|N|74.40|E|}}|website=http://www.srisanwaliyaji.org/sanwaliyaji_history.php|image=File:Sanwaliaji3.JPG|native_name=સાંવરિયા શેઠ}}

'''સાંવરિયા જી મંદિર''' [[રાજસ્થાન]] ના [[ચિત્તોડગઢ]] જિલ્લામાં આવેલું છે. આ [[મંદિર]] સાંવલિયા જી ના નામ થી પણ જાણીતું છે. એવું કહેવાય છે કે વર્ષ ૧૮૪૦માં, ભોલારામ ગુર્જર નામના ગોવાળને બાગુંડ ગામના છાપરમાં ભૂગર્ભમાં દટાયેલી ત્રણ દૈવી મૂર્તિઓનું સ્વપ્ન આવ્યું; સ્વપ્ન માં આવેલ સ્થાન ખોદવા પર, સ્વપ્નમાં બતાવ્યા પ્રમાણે, [[ભગવાન]] [[કૃષ્ણ]]ની ત્રણ સુંદર મૂર્તિઓ મળી આવી. મળી આવેલ મૂર્તિઓ માંથી એક મૂર્તિને માંડફિયા, એકને ભાદસોડા અને ત્રીજીને બાગુંડ ગામમાં છાપર લઈ જવામાં આવી હતી, જ્યાંથી તે મળી આવી હતી. ત્રણેય સ્થાનો પર મંદિર બની ગયા. આ ત્રણેય મંદિર ૫ કિમીના અંતરે એકબીજાની નજીક આવેલા છે. સાંવલિયા જીના ત્રણ મંદિરો પ્રખ્યાત થયા અને ત્યારથી મોટી સંખ્યામાં ભક્તો તેમના [[દર્શન]] કરવા માટે આવે છે. આ ત્રણ મંદિરોમાં, માંડફિયા મંદિરને સાંવલિયા જી ધામ (સાંવલિયાજી નું નિવાસસ્થાન) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

અહીં [[રાજસ્થાન]], [[મધ્ય પ્રદેશ|મધ્યપ્રદેશ]], [[ગુજરાત]]માંથી સૌથી વધારે શ્રદ્ધાળુઓ આવે છે.

[[ચિત્તોડગઢ]] રેલ્વે સ્ટેશનથી ૪૧ કિ.મી. અને ડબોક એરપોર્ટથી ૬૫ કિ.મી. માંડફિયા હવે શ્રી સાંવલિયા ધામ (ભગવાન કૃષ્ણનું નિવાસસ્થાન) તરીકે ઓળખાય છે અને વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ માટે શ્રી નાથદ્વારા પછી બીજા સ્થાને આવે છે.

ભકતો દ્વારા અહીં કરોડો રૂપિયાનું દાન કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-02-11|title=રાજસ્થાન: શ્રી સાંવલિયા સેઠ મંદિરને મળ્યું એટલું દાન કે સ્ટાફ નોટો ગણી ગણીને થાક્યો!|url=https://gujarati.news18.com/photogallery/national-international/rajasthan-shri-sanwaliya-seth-temple-gets-huge-donation-as-staff-got-tired-for-counting-case-vz-1071294.html|access-date=2023-05-27|website=News18 Gujarati|language=gu}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

==સંદર્ભ==
[[શ્રેણી:મંદિરો]]</text>
      <sha1>fz1s6h4vrj3eh65m8eic8c7cj7oukrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વેમ્બલી સ્ટેડિયમ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>142350</id>
    <revision>
      <id>899591</id>
      <parentid>895214</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T23:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8820" sha1="kywxenqkerx6r661mr8az2i58dinza9" xml:space="preserve">{{સુધારો}}

{{Infobox stadium
|name=વેમ્બલી સ્ટેડિયમ
|location=[[લંડન]], [[ઇંગ્લેન્ડ]]
|coordinates=
|capacity=૯૦,૦૦૦
|cost= £૭૮.૯ કરોડ
|opened=૯ માર્ચ, ૨૦૦૭
|tenants=ઇંગ્લેન્ડની રાષ્ટ્રીય ફૂટબોલ ટીમ
|broke_ground=૩૦ સપ્ટેમ્બર, ૨૦૦૨
|logo_image=Wembley Stadium EE logo.png
|image=London Wembley.jpg
|native_name=Wembley Stadium
|website={{URL|www.wembleystadium.com}}}}

'''વેમ્બલી સ્ટેડિયમ''' [[લંડન]]ના વેમ્બલી વિસ્તારમાં આવેલું મુખ્યત્વે ફુટબોલનું મેદાન છે. આ [[ઇંગ્લેન્ડ]]નું રાષ્ટ્રીય સ્ટેડિયમ છે અને ઇંગ્લેન્ડની ફૂટબોલ અને [[ક્રિકેટ]] ટીમો માટે મુખ્ય મેદાન છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-05-22|title=Wembley at 100: “There Was Colour and Movement All Over the Place”|url=https://www.esquire.com/uk/culture/a43957830/wembley-at-100-history/|access-date=2023-09-11|website=Esquire|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== સ્ટેડિયમ અને નિર્માણ ==
આ સ્ટેડિયમનું મૂળ નિર્માણ પ્રખ્યાત સ્ટેડિયમ આર્કિટેક્ટ સર જૉન સ્ટીવન્સે ૧૯૨૩માં કર્યું હતું. ૨૦૦૭માં £૭૮.૯ કરોડ (૭૮૯ મિલિયન બ્રિટિશ પાઉન્ડ)ના ખર્ચે સ્ટેડિયમને પુનઃવિકસિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=FA receives £900m offer to sell Wembley|url=https://www.bbc.com/sport/football/43906272|newspaper=BBC Sport|access-date=2023-09-11|language=en-GB}}&lt;/ref&gt; હવે તે ૯૦,૦૦૦થી વધુ પ્રેક્ષકોને સમાવી શકે છે. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=Solution|first=Dalia Web &amp; Soft|title=યુરો કપ ફાઇનલમાં 90,000 હજારની ક્ષમતાવાળુ વેમ્બલી સ્ટેડિયમ ફુલ પેક|url=https://www.loksattanews.co.in/news/wembley-stadium-full-pack-with-a-capacity-of-90-000-thousand-in-the-euro-cup-final|access-date=2023-09-11|website=www.loksattanews.co.in|language=en}}&lt;/ref&gt;

વેમ્બલી સ્ટેડિયમ ફક્ત [[યુનાઇટેડ કિંગડમ]]નું જ નહીં પરંતુ સમગ્ર [[યુરોપ]]નું પણ સૌથી મોટું સ્ટેડિયમ છે જેની ૯૦ હજાર બેઠકોની ક્ષમતા છે. તેની ડિઝાઇન આર્કિટેક્ટ્સ પોપ્યુલસ અને ફોસ્ટર એન્ડ પાર્ટનર્સે તૈયાર કરી છે. તેમાં વેમ્બલી આર્ચ સામેલ છે જે ૧૩૪ મીટરની (૪૪૦ ફૂટ) ઊંચાઈને આંબે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Howard|first=Alice|date=2023-04-28|title=100 Years of Wembley: Designing an Icon|url=https://populous.com/100-years-of-wembley-designing-an-icon|access-date=2023-09-11|website=Populous|language=en-US}}&lt;/ref&gt; સ્થાપત્યનો આ અજોડ નમુનો લંડનના આકાશમાં નોંધપાત્ર લેન્ડમાર્ક તરીકે જ નહીં પરંતુ સ્ટેડિયમના છતના ૭૫% થી વધારે ભાર માટે આધાર પૂરો પાડે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|last=Dubois|first=Pierre|date=2022-12-05|title=Wembley Stadium: The Grand Icon of London's Sporting Legacy - Stadiums World|url=https://stadiums.world/wembley-stadium-london/|access-date=2023-09-11|language=en-GB}}{{Dead link|date=માર્ચ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
વેમ્બલી સ્ટેડિયમનો ઇતિહાસ ગૌરવશાળી છે. ૧૯૨૩માં પૂરું થયા પછી તેણે ઘણા ઐતિહાસિક સ્પોર્ટ્સ ઇવેન્ટ્સને આવકાર્યા છે. ૧૯૬૬માં અહીં વર્લ્ડ કપ ફાઇનલ રમાઈ હતી. ઘણી ઐતિહાસિક ફૂટબોલ મેચો અહીં રમાઈ છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-06-27|title=Euro 2020: ઇટાલી અને ડેનમાર્ક ટોપ-8 માં પહોંચ્યા, આજે બેલ્જિયમ-પોર્ટુગલ વચ્ચે જોરદાર મેચ|url=https://gujarati.news18.com/news/sport/euro-2020-italy-keep-nerve-to-beat-austria-in-extra-time-and-reach-quarter-finals-kasper-dolberg-stars-as-denmark-outclass-wales-4-0-kb-1108851.html|access-date=2023-09-11|website=News18 Gujarati|language=gu|archive-date=2023-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921131330/https://gujarati.news18.com/news/sport/euro-2020-italy-keep-nerve-to-beat-austria-in-extra-time-and-reach-quarter-finals-kasper-dolberg-stars-as-denmark-outclass-wales-4-0-kb-1108851.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== નિયમિત ઇવેન્ટ્સ ==
વેમ્બલી સ્ટેડિયમ વર્ષભર અનેક સ્પોર્ટ્સ, મ્યુઝિક અને કલ્ચરલ ઇવેન્ટ્સને આવકારે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|title=UNOમાં પ્રમુખસ્વામી મહારાજનો ડંકો! વિશ્વવિખ્યાત વેમ્બલી સ્ટેડીયમની ભવ્ય આર્ક કેસરી રંગમાં ઝળહળી, PHOTOs|url=https://zeenews.india.com/gujarati/photo-gallery/pramukh-swami-maharaj-in-uno-magnificent-arch-of-the-world-famous-wembley-stadium-lit-up-in-orange-238620|access-date=2023-09-11|website=Zee News}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=Modi at Wembley: PM delivers his speech to 60,000 Indians|url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/INT-modi-at-wembley-pm-delivers-his-speech-to-60000-indians-5167409-PHO.html|access-date=2023-09-08|publisher=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt; તે ઇંગ્લેન્ડના મુખ્ય ફૂટબોલ ટૂર્નામેન્ટ જેવા FA કપ, ફૂટબોલ લીગ કપ&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Wembley Stadium: Know why it is the home of all FA Cup Semi-Finals|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/uk/wembley-stadium-know-why-it-is-the-home-of-all-fa-cup-semi-finals/articleshow/98761930.cms?from=mdr|newspaper=The Economic Times|date=2023-03-19|access-date=2023-09-11|issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt; અને કોમ્યુનિટી શીલ્ડના ફાઇનલ માટે મેજબાની કરે છે. &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-12-03|title=Wembley Stadium|url=https://sportycious.com/wembley-stadium-london-961005/|access-date=2023-09-11|language=en-US|archive-date=2023-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921131338/https://sportycious.com/wembley-stadium-london-961005/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== પરિવહન જોડાણ ==
વેમ્બલી સ્ટેડિયમ માટે પહોંચવું સરળ છે. વેમ્બલી સેન્ટ્રલ અને વેમ્બલી પાર્ક સ્ટેશન ટ્યુબ અને ટ્રેન દ્વારા સ્ટેડિયમને સીધું જોડે છે. નજીકની મુખ્ય સડકો પર પણ સરળતાથી પહોંચી શકાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-02-24|title=The best ways to get to Wembley Stadium using the Tube, bus and car|url=https://uk.sports.yahoo.com/news/best-ways-wembley-stadium-using-050000463.html|access-date=2023-09-11|website=Yahoo Sports|language=en-GB|archive-date=2023-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20230921131326/https://uk.sports.yahoo.com/news/best-ways-wembley-stadium-using-050000463.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|title=Wembley Stadium Rail Station|url=https://tfl.gov.uk/bus/stop/910GWEMBLSM/wembley-stadium-rail-station/|access-date=2023-09-08|publisher=Transport for London}}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
== સંદર્ભ ==
&lt;references /&gt;</text>
      <sha1>kywxenqkerx6r661mr8az2i58dinza9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>147142</id>
    <revision>
      <id>899585</id>
      <parentid>874327</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:28:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32501" sha1="9ie7vykufa443p5dnln9g4p8u84ivo6" xml:space="preserve">{{Infobox park
| name             = લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન
| alt_name         = વિક્ટોરિયા ગાર્ડન
| native_name      = 
| native_name_lang = 
| image            = Victoria Garden Today.jpg
| image_size       = 
| image_alt        = 
| image_caption    = વિહંગ નજરે ઉદ્યાનનું દૃશ્ય
| map_caption      = ઉદ્યાનનું અમદાવાદમાં સ્થાન
| relief           = 
| label            = 
| label_position   = 
| mark             = 
| mark_width       = 
| type             = શહેરી ઉદ્યાન
| motto            = 
| location         = [[અમદાવાદ]], ભારત
| nearest_city     = 
| nearest_town     = 
| grid_ref_UK      = 
| grid_ref_UK_note =
| grid_ref_Ireland = 
| grid_ref_Ireland_note=
| coordinates      = {{coord|display=inline}}
| coords_ref       = 
| area             = {{convert|28260|sqm}}
| elevation        = 
| authorized       = 
| created          = 
| established      = 
| designated       = 
| opened           = ૧૯૦૫
| opening          = 
| closed           = 
| founder          = 
| designer         = 
| etymology        = [[લોકમાન્ય ટિળક]]
| owner            = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]
| administrator    = 
| manager          = 
| operator         = યુ. એન. મહેતા ફાઉન્ડેશન
| visitation_num   = ૧૦-૧૧ લાખ
| visitation_year  = ૨૦૨૩
| visitation_ref   = &lt;ref name=&quot;IEX1&quot;/&gt;
| open             = 6am-12:30pm, 2pm-10:30pm
| status           = 
| awards           = સીટી બ્યુટી કોમ્પિટીશન - ગ્રીન સ્પેસ&lt;ref name=&quot;IEX1&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-03-12 |title=City Beauty Competition: Victoria Garden bags 'Green Space' award |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/city-beauty-competition-victoria-garden-bags-green-space-award-9208805/ |access-date=2024-08-04 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;
| camp_sites       = 
| hiking_trails    = 
| paths            = 
| terrain          = 
| habitat          = 
| water            = 
| plants           = 
| vegetation       = 
| species          = 
| collections      = 
| designation      = 
| disturbance      = 
| budget           = 
| parking          = હા
| publictransit    = [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ ટ્રાન્સપોર્ટ સર્વિસ|એ.એમ.ટી.એસ.]]&lt;br&gt;[[અમદાવાદ બીઆરટીએસ|બી.આર.ટી.એસ.]]
| transport        = 
| free_label       = 
| free_data        = 
| other_info       = 
| facilities       = વોકવે, સેન્ટ્રલ લોન, બેન્ડસ્ટેન્ડ, ફોરેસ્ટ વોક, ભુલભુલામણી બગીચો, બાળકોનો રમવાનો વિસ્તાર અને નાગરિક સુવિધાઓ
| website          = 
| embedded         = 
| child            = 
}}
'''લોકમાન્ય ટિળક ઉદ્યાન''', જે અગાઉ '''વિક્ટોરિયા ગાર્ડન''' તરીકે ઓળખાતો હતો,&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-02-26 |title=Ahmedabad Foundation Day: Victoria Garden, cradle of several path-breaking movements in Gujarat |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/ahmedabad-foundation-day-victoria-garden-gujarat-8467177/ |access-date=2024-08-01 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt; એ ભારત દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા ગુજરાત રાજ્યના અમદાવાદ ખાતે આવેલ એક શહેરી ઉદ્યાન છે. રાણી વિક્ટોરિયાની હીરક જયંતિની ઊજવણીની યાદમાં ૧૮૯૭માં તેની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી અને ૧૯૦૫માં તેને ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો, જેમાં [[લોકમાન્ય ટિળક]] અને [[મહાગુજરાત આંદોલન|મહાગુજરાત ચળવળ]]&lt;nowiki/&gt;ને સમર્પિત સ્મારકો સહિત અન્ય કેટલાક સ્મારકો આવેલા છે. ૨૦૨૧માં તેનું પુનઃનિર્માણ અને નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું. તેમાં ઉદ્યાનપથ (વોક-વે), સેન્ટ્રલ લોન, બેન્ડસ્ટેન્ડ, ફોરેસ્ટ વોક, ભુલભુલામણી બગીચો, બાળકોનો રમવાનો વિસ્તાર અને નાગરિક સુવિધાઓનો સમાવેશ થાય છે.

== સ્થાન ==
આ ઉદ્યાન એલિસ બ્રિજના પૂર્વ છેડે આવેલો છે, જે સાબરમતી નદીના પશ્ચિમ કિનારે વિકસતા નવા શહેર સાથે પૂર્વ કિનારે જૂના અમદાવાદને જોડે છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book |url=http://leaf-india.org/assets/download/publications/REIMAGINING%20THE%20VICTORIA%20GARDEN%20AHMEDABAD.pdf |title=REIMAGINING HISTORY: The Restoration of the Victoria Gardens; Ahmedabad |location=LEAF}}&lt;/ref&gt; તે [[ભદ્રનો કિલ્લો|ભદ્રના કિલ્લા]], [[અહમદશાહની મસ્જિદ|જૂની જુમા મસ્જિદ]], સીએનઆઇ ચર્ચ, આઇરિશ પ્રેસ્બીટેરિયન મિશન હાઈસ્કૂલ અને પુલની પેલે પાર [[અમદાવાદ ટાઉન હોલ|ટાઉન હોલ]]ની નજીક આવેલો છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

== ઇતિહાસ ==
રાણી વિક્ટોરિયાની હીરક જયંતિ નિમિત્તે ૩૧ મે ૧૮૯૭ના રોજ શહેરના કુલિન વર્ગના નાગરિકોના જૂથ દ્વારા આ ઉદ્યાનની દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1897-06-02 |title=The Diamond Jubilee: Ahmedabad and Its Celebration |work=The Times of India |pages=5 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-11-17 |title=Victoria gets a 'royal' revamp |url=https://www.ahmedabadmirror.com/victoria-gets-a-royal-revamp/81811001.html |access-date=2024-08-04 |website=Ahmedabad Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt; જૂના જેલ ઉદ્યાનની જમીન બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા ૧૯૦૧માં અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટીને સોંપવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; આ માટે જરૂરી ભંડોળ પ્રજા અને સરકાર પાસેથી એકઠું કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite news |date=1910-01-08 |title=Ahmedabad Ceremony: Queen's Statue Unveiled |work=The Times of India |pages=9 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt; તેનો ભૂમિપૂજન સમારોહ ૯ જાન્યુઆરી ૧૯૦૨ના રોજ યોજાયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1902-08-11 |title=Coronation Day in India: Rejoicing All Over the Country |work=The Times of India |pages=7 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; આ ઉદ્યાન ૧૯૦૫માં જાહેર જનતા માટે ખુલ્લો મૂકવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; તેને ભારતના સૌથી જૂના ઉદ્યાનો પૈકીનો એક ગણવામાં આવે છે&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; અને દેશના ત્રણ વિક્ટોરિયા ઉદ્યાન પૈકીનો એક છે; અન્ય ઉદ્યાન મુંબઈ અને કોલકાતામાં આવેલા છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-11-18 |title=૧૨૪ વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનનું ભવ્ય રિડેવલપમેન્ટ |url=https://navgujaratsamay.com/magnificent-redevelopment-of-the-124-year-old-victoria-garden/211144.html |access-date=2024-08-07 |website=NavGujarat Samay |language=gu}}&lt;/ref&gt;

અમદાવાદ શહેર જ્યારે પ્લેગની ઝપેટમાંથી બહાર આવ્યું ત્યારે, ૧૩ ડિસેમ્બર ૧૯૧૭ના રોજ, ઉદ્યાનમાં એક ''ફેઇટ''{{efn-ua|[[યુનાઇટેડ કિંગડમ]] અને તેની કેટલીક ભૂતપૂર્વ વસાહતોમાં, ફેઇટ એ એક સાર્વજનિક ઉત્સવ છે જે ચેરિટી માટે નાણાં એકત્રિત કરવા માટે આયોજિત કરવામાં આવે છે. તેમાં સામાન્ય રીતે મનોરંજન ઉપરાંત માલ-સામાન અને નાસ્તાના વેચાણનો સમાવેશ થાય છે.}}નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; ૨૭ નવેમ્બર ૧૯૧૮ના રોજ અહીં [[પ્રથમ વિશ્વ યુદ્ધ]]ના અંતની ઉજવણી પણ કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1918-11-30 |title=Ahmedabad |work=The Times of India |pages=11}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;

વર્ષોથી આ ઉદ્યાન ઉપેક્ષિત બન્યો હતો કારણ કે શહેર નદીની પશ્ચિમ બાજુએ વિકસ્યું હતું અને તેની આસપાસનો વિસ્તાર નદીકિનારે ખોવાઈ ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt; [[સાબરમતી રિવરફ્રન્ટ]] તરફ જતા નવા રસ્તાઓ તેની ધાર પર બાંધવામાં આવતા તેણે આશરે ૨,૫૦૦ ચોરસ મીટર (૨૭,૦ ચોરસ ફૂટ) વિસ્તાર ગુમાવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

ઑગસ્ટ ૨૦૨૧માં અનિકેત ભાગવતની આગેવાની હેઠળની લેન્ડસ્કેપિંગ ફર્મ, પ્રભાકર બી ભાગવતના ટોરેન્ટ જૂથની બિનનફાકારક શાખા, યુ. એન. મહેતા ફાઉન્ડેશનની ''પ્રતિતિ પહેલ'' અને [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન]]ના સહયોગથી આ ઉદ્યાનનું નવીનીકરણ અને નવેસરથી ડિઝાઈનિંગ કર્યું હતું. સ્મારકોનું નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું અને ઉદ્યાનની જૂની સુવિધાઓ જેમ કે જાહેર રેડિયો અને બેન્ડસ્ટેન્ડ પુનઃસ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt; પુનર્વિકાસ પાછળ ₹૧૦ કરોડનો ખર્ચ થયો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-08-28 |title=અમદાવાદ : 200 વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનનું 10 કરોડ રૂપિયાના ખર્ચે રિડેવલોપમેન્ટ કરાશે, આવી હશે વિશેષતા |url=https://gujarati.news18.com/news/ahmedabad/200-year-old-victoria-garden-in-ahmedabad-will-be-redeveloped-at-cost-of-rs-10-crore-ag-1128482.html |access-date=2024-08-07 |website=News18 ગુજરાતી |language=gu }}{{Dead link|date=માર્ચ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite news |last=Makwana |first=Aniruddhsinh |date=2021 |title=એક્સક્લૂઝિવ:અમદાવાદના 200 વર્ષ જૂના વિક્ટોરિયા ગાર્ડનને હેરિટેજ લુક સાથે રિડેવલપ કરાશે, જિમથી લઈ જોગિંગ-ટ્રેક સહિતની સુવિધા ઊભી કરાશે |url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/ahmedabad/news/ahmedabads-200-year-old-tilak-garden-will-be-redeveloped-with-a-heritage-look-from-a-gym-to-a-jogging-track-128778123.html |work=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;

== સ્મારક ==
=== રાણી વિક્ટોરિયાની પ્રતિમા ===
[[File:Queen victoria statue in sanskar kendra.JPG|thumb|left|હાલ [[સંસ્કાર કેન્દ્ર]]માં મૂકાયેલી રાણી વિક્ટોરિયાની ક્ષતિગ્રસ્ત પ્રતિમા]]
૭ જાન્યુઆરી, ૧૯૧૦ના રોજ ઉદ્યાનમાં રાણી વિક્ટોરિયાની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી અને તેનું અનાવરણ અમદાવાદના તત્કાલીન કમિશનર શ્રી બેરોના હસ્તે કરવામાં આવ્યું હતું. કેરારા{{efn-ua|કેરારા આરસપહાણ, અથવા રોમન લોકો માટે લુના આરસપહાણ, એ સફેદ અથવા વાદળી-રાખોડી આરસપહાણનો એક પ્રકાર છે જે શિલ્પ અને ભવન સજાવટમાં ઉપયોગ માટે લોકપ્રિય છે. તે રોમન કાળથી જ ઇટાલીના ટસ્કનીના સૌથી ઉત્તરીય છેડાના લુનિગિયાનામાં માસા અને કેરારા પ્રાંતમાં મળી આવે છે.}} આરસપહાણમાંથી બનાવાયેલી આ પ્રતિમા મુંબઇના શિલ્પકાર ગણપતરાવ કાશીનાથ મહાત્રે દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી હતી. સાત ફૂટની આ પ્રતિમામાં ભરતકામની જટિલ કોતરણી, માથા પર મુગટ અને હાથમાં રાજદંડ સહિત રાજવી આસન પર બેઠેલી રાણી રાજવી પોષાકમાં નજરે પડે છે. પથ્થરની છતરી અને પ્રતિમાની પાછળ આવેલી શાહી ખુરશીની ઉંચી પીઠ ઠંડા-વાદળી ભારતીય આરસપહાણમાંથી બનાવવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Shelar |first=Jyoti |date=2020-03-10 |title=On a long quest to rediscover Mhatre’s frozen art |url=https://www.thehindu.com/news/national/on-a-long-quest-to-rediscover-mhatres-frozen-art/article31034657.ece |access-date=2024-08-06 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt; બાદમાં કેટલાક ભાગોમાં ક્ષતિગ્રસ્ત થયેલી પ્રતિમાને સંસ્કાર કેન્દ્રમાં ખસેડવામાં આવી હતી. ખાલી છત્ર હજી પણ બગીચામાં અસ્તિત્વમાં છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-02-15 |title=Know Your City: Statues of Ahmedabad and their storied past |url=https://indianexpress.com/article/cities/ahmedabad/ahmedabad-city-statues-history-creativity-maintenance-7775175/ |access-date=2024-08-06 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== લોકમાન્ય ટિળકની પ્રતિમા ===
૨૮ ફેબ્રુઆરી ૧૯૨૯ના રોજ [[મહાત્મા ગાંધી]]એ ઉદ્યાનમાં [[લોકમાન્ય ટિળક]]ની કાંસ્ય પ્રતિમાનું ઉદ્‌ઘાટન કર્યું હતું. તેની રચના વડોદરાના મહાદેવ કાશીનાથ કોલ્હાટકરે કરી હતી. આ પ્રતિમા [[વલ્લભભાઈ પટેલ]]ની અધ્યક્ષતામાં અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટી અને અંગ્રેજ વહીવટકર્તાઓ વચ્ચેના સંઘર્ષનો મુદ્દો હતો.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Yagnik |first=Achyut |url=https://books.google.com/books?id=ivMAUx6Hdl8C&amp;dq=victoria+garden+ahmedabad&amp;pg=PT248 |title=Ahmedabad: From Royal city to Megacity |date=2011-02-02 |publisher=Penguin UK |isbn=978-81-8475-473-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=John |first=Paul |date=2020-08-01 |title=Lokmanya Bal Gangadhar Tilak in bronze shows iron will of Mahatma Gandhi, Sardar Vallabhbhai Patel |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/lokmanya-in-bronze-shows-iron-will-of-bapu-sardar/articleshow/77293567.cms |access-date=2024-08-04 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018-07-30 |title=Tilak Bagh missing a signboard |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/ahmedabad/tilak-bagh-missing-a-signboard/articleshow/65190940.cms |access-date=2024-08-04 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; તેની કિંમત રૂ. ૧૫૦૦૦ હતી, જેમાંથી રૂ. ૧૦૦૦૦નો ફાળો અમદાવાદ મ્યુનિસિપાલિટી દ્વારા આપવામાં આવ્યો હતો અને બાકીનો હિસ્સો લોકો પાસેથી એકત્ર કરવામાં આવ્યો હતો. &quot;સ્વરાજ્ય એ મારો જન્મસિદ્ધ અધિકાર છે&quot; એ સૂત્ર તેના આસન પર કોતરવામાં આવ્યું છે.&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=1929-03-01 |title=Tilak's Statue: Unveiled by Mr. Gandhi At Ahmedabad |work=The Times of India |pages=7 |via=Proquest Historical Newspapers}}&lt;/ref&gt;

=== મહાગુજરાત શહીદ સ્મારક ===
૮ ઓગસ્ટ, ૧૯૫૬ના રોજ અમદાવાદની કેટલીક કૉલેજના વિદ્યાર્થીઓ [[લાલ દરવાજા, અમદાવાદ|લાલ દરવાજા]] પાસે આવેલા સ્થાનિક કોંગ્રેસ ભવનમાં અલગ ભાષાકીય રાજ્યની માગણી કરવા ગયા હતા. પોલીસ ગોળીબારમાં પાંચથી આઠ વિદ્યાર્થીઓનાં મોત નીપજ્યાં હતાં.&lt;ref name=&quot;ay&quot;&gt;{{Cite book |last1=Yagnik |first1=Achyut |url=https://books.google.com/books?id=wmKIiAPgnF0C&amp;q=mahagujarat+movement&amp;pg=PA226 |title=The Shaping of Modern Gujarat: Plurality, Hindutva, and Beyond. |author2=Suchitra Sheth |publisher=Penguin Books India |year=2005 |isbn=9780144000388 |page=226 |access-date=24 November 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi3&quot;&gt;{{cite news |last=Pathak |first=Dhwani |date=2 May 2011 |title=Unsung heroes |url=http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=4&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=AMIR&amp;mydateHid=02-05-2010&amp;pubname=Mirror+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar00402&amp;publabel=MM |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140913082759/http://mobilepaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&amp;pageid=4&amp;sectid=edid=&amp;edlabel=AMIR&amp;mydateHid=02-05-2010&amp;pubname=Mirror+-+Ahmedabad&amp;edname=&amp;articleid=Ar00402&amp;publabel=MM |archive-date=13 September 2014 |access-date=25 November 2012 |newspaper=The Times of India}}&lt;/ref&gt; [[મહાગુજરાત આંદોલન]]ની આ ઘટનાની યાદમાં ઉદ્યાનમાં મહાગુજરાત શહીદ સ્મારકનું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; આ સ્મારક કોંગ્રેસ ભવનથી દૂર હોવાથી તેનો વિરોધ કરવામાં આવ્યો હતો અને કોંગ્રેસ ભવનની નજીક જ્યાં વિદ્યાર્થીઓના મૃત્યું થયા હતા ત્યાં બીજું સ્મારક બનાવવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2018 |title=શહીદોની બે ખાંભીથી વિવાદ, ડુપ્લિકેટ ખાંભી દૂર કરવાની માગણી |url=https://www.divyabhaskar.co.in/news/mguj-ahm-hmu-lcl-two-martyrs-gravestone-dispute-the-request-to-remove-duplicate-cenotaph-gujarati-ne.html |work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]] |language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toi3&quot; /&gt;

=== નાણાવટી સ્મારક ફુવારો ===
ડૉ. બહેરામજી હોરમાસજી નાણાવટી રોયલ કોલેજ ઓફ સર્જન્સ (એફ.આર.સી.એસ.)ની ફેલોશિપ મેળવનારા શહેરના પ્રથમ સ્ત્રીરોગ નિષ્ણાત (ગાયનેકોલોજિસ્ટ) હતા. ધનબાઈ તેમનાં પત્ની હતાં. આ પારસી દંપતીને સંતાનોમાં બે પુત્રીઓ ફ્રેની અને ડૉ. બચુ તથા એક પુત્ર ફિરોઝ હતો. તેમના પુત્રનું લાડકું નામ બોલ હતું, જેનું ૨૬ ડિસેમ્બર ૧૯૧૦ના રોજ ૧૯ વર્ષની વયે અવસાન થયું હતું. તેના અવસાનના કારણ વિશે કોઈ માહિતી નથી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=AMC to fix 104-yr-old fountain in Raikhad |url=https://www.ahmedabadmirror.com/amc-to-fix-104-yr-old-fountain-in-raikhad/51384584.html |access-date=2024-08-06 |website=Ahmedabad Mirror |language=en}}&lt;/ref&gt; આ દંપતી દ્વારા તેમના પુત્ર ફિરોઝના મૃત્યુની યાદમાં ૧૯૧૨માં નાણાવટી સ્મારક ફુવારાનું દાન કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; [[અમદાવાદ મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશન|એએમસી]]ના હેરિટેજ વિભાગ દ્વારા ૨૦૧૬માં તેનું ₹૪.૫ લાખના ખર્ચે નવીનીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

પથ્થરના ફુવારામાં બાળકોની બારીક કોતરણી જોવા મળે છે. ફુવારાના કેન્દ્રમાં રહેલા થાંભલામાં એક પુરુષ ચહેરો છે જેને ફિરોઝનો માનવામાં આવે છે પણ તે વાત સાચી હોવાના પુરાવા નથી. ફુવારા પર આરસપહાણની બે તકતીઓ છે જેમાં અંગ્રેજી અને ગુજરાતી બંનેમાં ફિરોઝને શ્રદ્ધાંજલિ આપેલ છે. તેમાં બાઇબલનું એક સૂત્ર &quot;દિવસ ઉગે અને પડછાયા ભાગી ન જાય ત્યાં સુધી.&quot; પણ ટાંકવામાં આવ્યું છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== સેવા (SEWA) તકતી ===
૧૨ એપ્રિલ ૧૯૭૨ના દિવસે [[ઈલા ભટ્ટ|ઇલા ભટ્ટે]] અહીં મહિલાઓના એક જૂથની બેઠકની અધ્યક્ષતા કરી હતી, જેના પરિણામે ''સ્વ-રોજગાર મહિલા સંગઠન'' (સેલ્ફ એમ્પ્લોયડ વિમેન્સ એસોસિયેશન –સેવા)ની સ્થાપના થઈ હતી.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ૫ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૩ના રોજ હિલેરી ક્લિન્ટને સેવા (SEWA)ની ૫૦મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ૨૦૨૨માં ભટ્ટ દ્વારા વાવવામાં આવેલા એક વડ નજીક એક તકતીનું અનાવરણ કર્યું હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-02-04 |title=Former US Secretary of State Hillary Clinton on two-day Gujarat visit from Sunday; will pay tribute to SEWA founder Ela Bhatt |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/former-us-secretary-of-state-hillary-clinton-on-two-day-gujarat-visit-from-sunday-will-pay-tribute-to-sewa-founder-ela-bhatt/articleshow/97604338.cms?from=mdr |access-date=2024-08-04 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-02-04 |title=Hillary Clinton and Elaben Bhatt: Why the former US First Lady saw the late founder of SEWA as a role model |url=https://indianexpress.com/article/explained/us-hillary-clinton-elaben-bhatt-meet-8424343/ |access-date=2024-08-04 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== સુવિધાઓ ==
આ ઉદ્યાન લગભગ ૨૮,૨૬૦ ચોરસ મીટરના વિસ્તારમાં ફેલાયેલો છે. કેટલાક ઐતિહાસિક સ્મારકો ઉપરાંત, તેમાં બેન્ડસ્ટેન્ડ સાથેનો કેન્દ્રીય ચોક છે. અન્ય સુવિધાઓમાં જૂનો વોટર ગાર્ડન, ઉદ્યાનપથ (વોક-વે), બેઠક વ્યવસ્થા, બાળકો માટેનું રમત ક્ષેત્ર, વોલીબોલ મેદાન, ઓપન વ્યાયામશાળા, ફુવારો, શૌચાલય, પાણીની ટાંકી અને પીવાના પાણીની સુવિધાનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં વનપથ (ફોરેસ્ટ વૉક) અને ભુલભુલામણીનો ઉદ્યાન પણ છે. તેમાં ૨.૫ કિમી લાંબો જોગિંગ ટ્રેક છે. એવું કહેવામાં આવે છે કે આ બગીચામાં અમદાવાદમાં પ્રથમ જાહેર રેડિયો ટાવર સ્થાપિત કરવામાં આવ્યો હતો અને તે શહેરનો એકમાત્ર બગીચો છે જ્યાં હજી પણ જાહેર રેડિયો ટાવર છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot;&gt;{{Cite web |last= |date=2024-03-11 |title=‘સિટી બ્યૂટી કોમ્પિટિશન’માં લોકમાન્ય તિલક બાગ ‘ગ્રીન સ્પેસ’ કેટેગરીમાં પ્રથમ |url=https://chitralekha.com/news/ahmedabads-popular-lok-manya-tilak-garden-got-first-prize-in-city-beautification-competition-in-green-space-category/ |access-date=2024-08-07 |website=Chitralekha |language=gu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt; ભૂતકાળમાં તેની શૂટિંગ રેન્જ{{efn-ua|એક વિશિષ્ટ સુવિધા, સ્થળ અથવા ક્ષેત્ર છે, જેને ખાસ કરીને હથિયારના ઉપયોગની લાયકાતો, તાલીમ, પ્રેક્ટિસ અથવા સ્પર્ધાઓ માટે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હોય છે.}} અને રોકરી{{efn-ua|ખડકનો બગીચો અથવા મોટે ભાગે બગીચાનો એક ભાગ છે, જેમાં ખડકો, પત્થરો અને કાંકરાનું ભૂનિર્માણ (લેન્ડસ્કેપિંગ) માળખું હોય છે, જેમાં આ વાતાવરણને અનુકૂળ વાવેતર કરવામાં આવે છે.}} હતી.&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; બગીચામાં મઝાર (મકબરો) પણ આવેલી છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

આ ઉદ્યાનમાં ૩૦થી વધુ અલગ-અલગ પ્રજાતિના ૭૮૫ જેટલા વૃક્ષો તેમજ ૩૫ હજારથી વધુ ફૂલ-છોડ અને ૧૦૦થી વધુ પ્રજાતિના ઘાસ આવેલા છે. તેમાં [[રૂખડો (વનસ્પતિ)|રૂખડા]]નું મોટું વિરાસત વૃક્ષ આવેલું છે જે લગભગ ૧૨૦ વર્ષ જૂનું છે.&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

== સંસ્કૃતિ ==
૧૦૫૦ના દાયકાથી દર રવિવારે બગીચાની પશ્ચિમ બાજુએ રવિવારી અથવા ગુજરી બજાર એકઠું થાય છે; આ પરંપરા ૧૫ મી સદીના [[ગુજરાત સલ્તનત]]થી સ્થાપિત થઈ છે.&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Lokmanya Tilak Bag (Victoria Garden) |url=http://heritage.ahmedabadcity.gov.in/details/133/heritage_site/all_heritages/en |access-date=2024-08-01 |website=AMC Heritage City |archive-date=2024-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240801150140/http://heritage.ahmedabadcity.gov.in/details/133/heritage_site/all_heritages/en |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

આ ઉદ્યાનમાં દરરોજ ૨૫૦૦થી ૩૦૦૦ લોકો અને વાર્ષિક ૧૦-૧૧ લાખ લોકો મુલાકાત લે છે.&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt;

૨૦૨૪માં ગુજરાત રાજ્યના આવાસ અને શહેરી બાબતોના મંત્રાલય દ્વારા યોજાયેલી સિટી બ્યુટી કોમ્પિટિશનમાં ગ્રીન સ્પેસ શ્રેણીમાં આ ઉદ્યાને પ્રથમ પુરસ્કાર મેળવ્યો હતો.&lt;ref name=&quot;IEX1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:7&quot; /&gt;

== આ પણ જુઓ ==
* [[લૉ ગાર્ડન]]
* [[પરિમલ ઉદ્યાન]]

== નોંધ ==
{{Notelist-ua}}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}
{{અમદાવાદ શહેર}}

[[શ્રેણી:અમદાવાદ]]</text>
      <sha1>9ie7vykufa443p5dnln9g4p8u84ivo6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>લોહિયા મહાવિદ્યાલય</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153414</id>
    <revision>
      <id>899586</id>
      <parentid>897209</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T20:42:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3179" sha1="0izw7wdcpwadoi67jh8v39r4257kalh" xml:space="preserve">'''લોહિયા મહાવિદ્યાલય''' કે '''રાજકીય લોહિયા મહાવિદ્યાલય'''&lt;ref&gt;https://www.bhaskar.com/rajasthan/churu/news/rajasthan-news-66-years-ago-the-then-cm-of-lohia-college-was-invited-by-the-then-cm-for-a-banquet-in-jaipur-111005-5336330.html&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/churu-rajasthan-dhanna-seth-kanhaiya-lal-mahavidyalay-jute-expertise-foreigners-praised-local18-9707790.html |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2026-01-13 |archive-date=2025-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007090749/https://hindi.news18.com/news/rajasthan/churu-rajasthan-dhanna-seth-kanhaiya-lal-mahavidyalay-jute-expertise-foreigners-praised-local18-9707790.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ભારત]]ના [[રાજસ્થાન]] રાજ્યના [[ચુરુ]]માં આવેલી એક સરકારી શૈક્ષણિક સંસ્થા છે. બીકાનેર સ્થિત મહારાજા ગંગાસિંહ યુનિવર્સિટી&lt;ref&gt;https://assessmentonline.naac.gov.in/public/index.php/get_file?file_path=eyJpdiI6InhVRmFtSHVjTTJGWVpWdmt0Q0doZlE9PSIsInZhbHVlIjoiKzRVVmVTMTlxdU8weUYzL2NXdjJNU09rT0RmY0lOS0hBcGx6eDJRc2tBajZMOHI2a25QWThGbmNZZnhBcXBjNmFNak4xWDhQUDhnb1B0QkQzTlJQWXp5N3RPTDQxcGxuNWJnbmc4Uk5tUWlRQjcyQ1EvYlhQL1RZVG5MR3BoM3kiLCJtYWMiOiI2NDY2MmM5MjcwMmZlZTY2NGE3OWQwMDMyNmM2ZmFkZTFmMDk1NWUwZjdlOTFiMmFhOTFlMjE0MWVjZWE5NzJjIiwidGFnIjoiIn0={{Dead link|date=જાન્યુઆરી 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; સાથે સંલગ્ન આ મહાવિદ્યાલયની સ્થાપના ૧૯૪૫માં કરવામાં આવી હતી.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;https://archive.org/details/dli.ministry.08624/page/283/mode/2up&lt;/ref&gt;

== ઇતિહાસ ==
શેઠ કન્હૈયાલાલ લોહિયાએ ૧૯૪૫માં રાજકીય લોહિયા મહાવિદ્યાલય, ચુરુની સ્થાપના કરી હતી.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; આ કોલેજની શરૂઆત ૧૯૪૫માં ઇન્ટરમીડિયેટ સ્તરે માત્ર ૪૭ વિદ્યાર્થીઓ સાથે થઈ હતી. વર્તમાન ભવન અસ્તિત્વમાં આવ્યું તે પહેલાં આ મહાવિદ્યાલય ચુરુની બાગલા સ્કૂલમાં કાર્યરત હતું. ૧૯૪૯માં જ્યારે વાણિજ્ય શાખામાં સ્નાતક સ્તરનું શિક્ષણ શરૂ કરવામાં આવ્યું ત્યારે આ મહાવિદ્યાલયને હાલના સ્થળે સ્થાનાંતરિત કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;https://hte.rajasthan.gov.in/college/gcchuru/history&lt;/ref&gt;

== સંદર્ભ ==
{{reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ]]</text>
      <sha1>0izw7wdcpwadoi67jh8v39r4257kalh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૨૪ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153502</id>
    <revision>
      <id>899563</id>
      <parentid>899559</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:36:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* ઓક્ટોબર-ડીસેમ્બર */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24157" sha1="975xsh3u5j0r73jp8n84upznr8op46j" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૪માં પ્રદર્શિત થયેલી [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ભાષાની ફિલ્મોની]] યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૫ જાન્યુઆરી
|ડેની જિગર
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક
|યશ સોની, ચેતન દૈયા, જિતેન્દ્ર ઠક્કર, રાહુલ રાવલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Yash Soni completes the dubbing for the action flick ‘Danny Jigar'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-completes-the-dubbing-for-the-action-flick-danny-jigar/articleshow/101311484.cms?from=mdr|newspaper=The Times of India|date=2023-06-27|access-date=2026-01-22|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Yash Soni’s ‘Danny Jigar’ to release in December; makers release a new poster|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-sonis-danny-jigar-to-release-in-december-makers-release-a-new-poster/articleshow/102311364.cms?from=mdr|newspaper=The Times of India|date=2023-08-01|access-date=2026-01-22|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Danny Jigar - Ek Matra (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/danny-jigar-ek-matra/ET00368264?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-22|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૨ જાન્યુઆરી
|પ્રેમનો પડકાર
|શત્રુજ્ઞ ગોસ્વામી
|[[હિતુ કનોડિયા]], મમતા સોની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Prem No Padkar (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/prem-no-padkar/ET00383400?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૯ જાન્યુઆરી
|ઇટ્ટા કિટ્ટા
|મંથન પુરોહિત, અભિન્ન શર્મા
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ|માનસી પરેખ]]
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ittaa Kittaa (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ittaa-kittaa/ET00377604?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પા મારા સુપરહીરો
|દર્શન ત્રિવેદી
|અભિનવ બૅન્કર, શ્રદ્ધા ડાંગર, ભવ્ય સુરોહી, રેવન્ત સારાભાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mara Papa Superhero (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mara-papa-superhero/ET00383276?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૬ જાન્યુઆરી
|મુક્તિઘર
|ભાવિન ત્રિવેદી 
|રાગી જાની, ચેતન દૈયા, આકાશ ઝાલા
|&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Gujarati_films_of_2024#cite_note-9&lt;/ref&gt;
|-
|૨ ફેબ્રુઆરી
|કમઠાણ
|ધૃનાદ
|[[હિતુ કનોડિયા]], દર્શન જરીવાલા, સંજય ગોરડિઆ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kamthaan (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/kamthaan/ET00382658?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૯ ફેબ્રુઆરી
|લગન સ્પેશિયલ
|રાહુલ ભોલે, વિનીત કનોજીઆ
|મલ્હાર ઠાકર, પૂજા જોશી, મિત્રા ગઢવી, નિજલ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Lagan Special (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/lagan-special/ET00378666?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પ્રેમ થાય છે એક જ વાર
|શાહબાજખાન પઠાણ
|સંદીપ પટણી, શ્વેતા સેન, સંજય પટેલ 
|&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Gujarati_films_of_2024#cite_note-12&lt;/ref&gt;
|-
|રમત રામડે રોમાન્સ
|હિતેશ બેલદાર
|સુનિલ વિશરાની, ઉમંગ આચાર્ય, માર્જિન દીવાન, નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ramat Ramade Romance (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ramat-ramade-romance/ET00386365?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ ફેબ્રુઆરી
|કસુંબો
|વિજયગીરી બાવા
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર, દર્શન પંડયા, મોનલ ગજ્જર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kasoombo (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/kasoombo/ET00379266?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ ફેબ્રુઆરી
|નાસૂર
|રિશિલ જોશી
|હિતુ કાનોડિયા, નીલમ પાંચાલ, ડેનિશ ઘૂમર, હીના જાઇકિશન 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nasoor (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/nasoor/ET00385154?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ માર્ચ
|વેનિલા આઈસક્રીમ
|પ્રીત
| મલ્હાર ઠાકર, યુક્તિ રાંદેરિયા, વંદના પાઠક, સતીશ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Gujarati_films_of_2024#cite_note-16&lt;/ref&gt;
|-
|૧૫ માર્ચ
|મૌનમ
|રવિ સચદેવ
|આંચલ શાહ, મૌલિક ચૌહાણ, ચેતન દૈયા
|&lt;ref&gt;https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Gujarati_films_of_2024#cite_note-17&lt;/ref&gt;
|-
|૮ માર્ચ
|ઝોપડપટ્ટી
|પાર્થ વાય. ભટ્ટ
|દિશિતા ભટ્ટ, ભાવિની ગાંધી, હેમાંગ દવે, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Maunam (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/maunam/ET00389374?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૨૨ માર્ચ
|યા દેવી સર્વભૂતેષુ
|અમિત રમેશ રૂઘાણી
|કવિષા સંઘવી, અનૈયા પટેલ, શિલ્પા ભટ્ટ, નિસર્ગ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Yaa Devi Sarvabhuteshu (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/yaa-devi-sarvabhuteshu/ET00391760?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|31મી
| પ્રણવ એમ. પટેલ
|શ્રદ્ધા ડાંગર, હિતુ કનોડિયા, પ્રાચી ઠાકર, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=31st (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/31st/ET00387384?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પ્રેમની પાઠશાળા
| નૈતિક દેસાઈ
|નૈતિક દેસાઈ, વિધી શાહ, કાજલ કુશવાહજી, ગરણક્ય કનેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mastini Pathshala (2023) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mastini-pathshala/ET00362894?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સોરી સજના
|જીતુ પંડ્યા
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રિનાલ ઓબેરોઇ,ગુરુ પટેલ, યામિની જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Sorry Sajna (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/sorry-sajna/ET00391949?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૫ એપ્રિલ
|આજે તારે જવું પડશે સાસરિયે
|પૃથ્વીસિંહ રાજપૂત
|
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aaje Taare Javu Padshe Sasariye (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/aaje-taare-javu-padshe-sasariye/ET00397038?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ એપ્રિલ
|મુખી
|કલ્પેશ દેસાઈ
|જીત ઉપેન્દ્રા, કૃષ્ણા ઝાલા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mukhi (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mukhi/ET00395302?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|તાંડવમ
|આકિબ સલીમ ગરાણા
|પ્રભાતસિંહ રાજપૂત, પ્રિયંકા ચુડાસમા
|&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Tandavam|first=Somassoundaram|last2=Palaniappan|first2=Dr. Subramaniam Nettiampalayam|date=2018-04-30|title=High Performance Medical Image Compression using 2D Bi-Orthogonal Multiwavelet and Hybrid SPECK - Deflate Algorithm|url=https://doi.org/10.21817/ijet/2018/v10i2/181002205|journal=International Journal of Engineering and Technology|volume=10|issue=2|pages=465–470|doi=10.21817/ijet/2018/v10i2/181002205|issn=2319-8613}}&lt;/ref&gt;
|-
|31 ડિસેમ્બર
|કલ્પ ત્રિવેદી, સુરેશ જોશી
|સંજય ગોરાડિયા, યાતિન પરમાર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=31st December (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/31st-december/ET00394137?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-24|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૬ એપ્રિલ
|દાદાગીરી
|કેશવ રાઠોડ
|હિતુ કનોડિયા, ચંદન રાઠોડ, પ્રીનલ ઓબેરોય 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dadagiri (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/dadagiri/ET00395963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ મે
|લાઇફ એક સેટલમેન્ટ
|ઘનશ્યામ તલાવીયા
|સમર્થ શર્મા, શ્વેતા સેન, પ્રેમ ગઢવી, મમતા સોની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Life Ek Settlement (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/life-ek-settlement/ET00396290?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જગત
|હર્ષિલ ભટ્ટ
|યશ સોની, ચેતન દૈયા, રિદ્ધિ યાદવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jagat (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jagat/ET00393566?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૦ મે
|ઇન્સ્યોરન્સ જીમ્મી
|પાર્થ શુક્લ
|પાર્થ શુક્લ, ચેતન દૈયા, રાગી જાની, મદડી કાવ્ય 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Insurance Jimmy (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/insurance-jimmy/ET00395511?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|મારુ મન તારું થયું
|સિદ્ધાર્થ ત્રિવેદી
|ભરત ચાવડા, હીના વર્દે, મુકેશ રાવ, ભરત ઠક્કર 
|
|-
|૧૭ મે
|સમંદર
|વિશાલ વડાવાલા
|મયૂર ચૌહાણ, જગજીત સિંહ વાઘેર, ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, ચેતન ધાનાંની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Samandar (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/samandar/ET00386122?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૪ મે
|આંગણવાડી
|દેવેશ રાવલ
|ભાવિક ભોજક, પૂજા કે. દોશી, મોરલી પટેલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Aanganwadi (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/aanganwadi/ET00396761?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|રોશની: કન્ફ્યુઝ્ડ ગર્લ
|જગદીશ સોની
|કિંજલ રાવલ, ઉરેન કુમાર, સનદી વર્મા એંડ નીરવ કલાલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Roshani Confused Girl (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/roshani-confused-girl/ET00395444?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ મે
|ઝમકુડી
|ઉમંગ વ્યાસ
|વિરાજ ઘેલાણી, માનસી પારેખ, સંજય ગોરડીયા, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jhamkudi (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jhamkudi/ET00395950?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ જૂન
|ચુપ્પ
|નિશિતકુમાર બ્રહ્મભટ
|હિતેન કુમાર, મોરલી પટેલ, આકાશ પંડયા, વિકી શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chupp (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chupp/ET00450578?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ જૂન
|લવ યુ બા
|રાજુ સોમાભાઈ પટેલ
|ડેનીશા ઘુમરા, ભાવિની જાની, દિનેશ ગાંધી, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Love You Baa (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/love-you-baa/ET00401132?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલુલ જલુલથી આવજો
|પુરવેશ પરમાર
|વિવેક બુચ અને પ્રશાંત બરોટ, હાર્દિક ભવસર, કાવ્ય જેઠવા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jalul Jalul Thi Aavjo (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalul-jalul-thi-aavjo/ET00400777?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ જૂન
|ત્રિશા ઑન ધ રૉક્સ
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક
|જાંકી બોડિવાળા, રવિ ગોહિલ, હિતેન કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Trisha on the Rocks (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/trisha-on-the-rocks/ET00397769?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૫ જુલાઈ
|બિલ્ડર બોયઝ
|ચાણક્ય પટેલ
|રૌનક કામદાર, શિવમ પારેખ, એષા કંસાર, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Builder Boys (2024) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/builder-boys/ET00399544?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૯ જુલાઈ
|રામ ભરોસે
|વિશાલ વડાવાલા
|ધૈર્ય રાઠોડ, રીવા રાછ, મૌલિક નાયક, નીલેશ પરમાર 
|
|-
|૨૬ જુલાઈ
|ચોર ચોર
|રાજન રાઠોડ
|વિવેકા પટેલ, રાજન રાઠોડ, ભૂમિકા પટેલ, હેમાંગ શાહ 
|
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૨ ઓગસ્ટ
|કારખાનું
|ઋષભ થાંકી
|કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, અર્ચન ત્રિવેદી
|
|-
|નાટક!
|કે. આર. દેવમણી
|મૌલિક ચૌહાણ, ક્રિના પાઠક, હેતલ બારોટ, દિપીકા રાવલ 
|
|-
|વાર તહેવાર
|ચિન્મય પુરોહિત
|મોનાલ ગજ્જર, પરિક્ષિત તમાલિયા
|
|-
|૯ ઓગસ્ટ
|નટવર ઉર્ફે એનટીઆર
|દેવેશ રાવલ
|અર્ચન ત્રિવેદી, રાગી જાની, ચેતન દૈયા, કલ્પના ગાંગડેકર 
|
|-
|૧૫ ઓગસ્ટ
|ભાઈ ની બેની લાડકી
|કુમાર કે. મકવાણા
|વિક્રમ ઠાકોર, આંશી બરોટ, જીતુ પંડયા, સંજય પટેલ
|
|-
|૨૩ ઓગસ્ટ
|ફક્ત પુરુષો માટે
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|અમિતાભ બચ્ચન, યશ સોની, એષા કંસારા, મિત્રા ગઢવી 
|
|-
|૩૦ ઓગસ્ટ
|વ્હાલા થોડું સમજો તો સારું
|રાજેશ ભટ્ટ
|કલ્પેશ પટેલ, દિપીકા રાવલ, મોક્ષ શુક્લા, વિજય દેસાઇ
|
|-
|૬ સપ્ટેમ્બર 
|ઉડન છૂ
|અનિષ શાહ
|આરોહી પટેલ, આર્જવ ત્રિવેદી, દેવેન ભોજાણી
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૩ સપ્ટેમ્બર
|ઇન્ટરવ્યૂ
|કિલ્લોલ પરમાર
|પરીક્ષિત તમાલીયા, દેવાંગી ભટ્ટ, કમલ જોશી, સોહની ભટ્ટ 
|
|-
|ફ્રેન્ડો
|વિપુલ શર્મા 
|તુષાર સાધુ, ટ્વિન્કલ પટેલ, દિપ વૈદ્ય
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૦ સપ્ટેમ્બર 
|લોચા લાપસી
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|મલ્હાર ઠાકર, ચિરાગ વોરા, વૈભવી ઉપાધ્યાય
|
|-
|પ્રતિકાર
|ધર્મિન પટેલ
|મમતા સોની, અદિ ઈરાની, ઉમંગ આચાર્ય, પરેશ ભટ્ટ 
|
|}

== ઓક્ટોબર-ડીસેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૧ ઓકટોબર
|ભલે પધાર્યા
|મનીષ કુમાર
|ભરત ચાવડા, પ્રેમ ગઢવી, સૌરભ રાજ્યગુરુ 
|
|-
|હું તારા વિના કઈ નઈ
|ધ્રુવલ સોદાગર
|ઉમેશ બારોટ, રૂબીના બેલીમ, નિસર્ગ ત્રિવેદી, જૈમિની ત્રિવેદી 
|
|-
|૧૨ ઓકટોબર
|જગદીશ દિલવાળો
|અમિત ભટ્ટ
|જગદીશ ઠાકોર, જીતુ પંડયા, આયુષ જાડેજા 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૮ ઓકટોબર
|કર્મા વૉલેટ
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, શ્રેયા દવે, પ્રશાંત બારોટ, જૈમિની ત્રિવેદી 
|
|-
|હાહાકાર
|પ્રતિકસિંહ ચાવડા
|મયુર ચૌહાણ, હેમાંગ શાહ, ચેતન દૈયા, મયંક ગઢવી 
|
|-
|૨૫ ઓકટોબર
|દૈત્ય
|મિતુલ ગુપ્તે 
|રૂબી ઠક્કર, પંક્તિ પંચાલ, કિન્નરી પંક્તિ પંચાલ, હનીફ મીર 
|
|-
|૧ નવેમ્બર
|હાલ ભેરુ ગામડે
|હરસુખ પટેલ
|વિક્રમ ઠાકોર, વિધિ શાહ, શ્વેતા સેન, ગુરુ પટેલ 
|
|-
|૭ નવેમ્બર
|કાલે લગન છે?
|હુમાયુ મકરાણી
|પૂજા જોશી, દિપીકા રાવલ. જીગ્નેશ મોદી
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૫ નવેમ્બર
|અજબ રાતની ગજબ વાત
|પ્રીત
|ભવ્ય ગાંધી, આરોહી પટેલ, હર્ષ ઠક્કર
|
|-
|બબલી બિન્દાસ
|વસંત નારકર
|નિરાલી ઓઝા, અરવિંદ વેગડા, કરીના પાઠક, મગન લુહાર 
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૨ નવેમ્બર
|ધ ગ્રેટ ગુજરાતી મેટ્રીમોની
|પ્રીત
|હિતેન કુમાર, મિત્ર ગઢવી, સિદ્ધિ ઇડનની, દેવર્ષી શાહ 
|
|-
|લઠ્ઠા સદન 
|હેમીન ત્રિવેદી
|હાર્દિક સંઘવી, કુલદીપ ગોર, મૌલિક નાયક, જય ભટ્ટ 
|
|-
|
|સાસણ
|આકાશ ઘોષ
|અંજલિ બારોટ, ચેતન ધનાણી, મયુર ચૌહાણ, રાંનીગી શાહ 
|
|-
|૨૭ ડીસેમ્બર 
|ભૂમિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|રાગી જાની, યામિની જોશી, હિતેશ ઠાકર 
|
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>975xsh3u5j0r73jp8n84upznr8op46j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૨૫ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153534</id>
    <revision>
      <id>899562</id>
      <parentid>899560</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T11:59:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35904" sha1="a566d9nlp1plsjsiilgr9b950zzttsm" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ જાન્યુઆરી
|વિક્ટર ૩૦૩
|સ્વપ્નિલ મહેતા
|અભિનય બેન્કર, અંજલિ બારોટ, અલિશા પ્રજાપતિ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Victor 303' is coming to THEATERS on THIS date|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/victor-303-is-coming-to-theaters-on-this-date/articleshow/115063687.cms|newspaper=The Times of India|date=2024-11-08|access-date=2026-01-27|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Victor 303 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/victor-303/ET00419713?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાશી રાઘવ
|ધ્રુવ ગોસ્વામી
|દીક્ષા જોશી, જયેશ મોરે, શરૂહદ ગોસ્વામી, પીહુ ગઢવી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaashi Raaghav (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/kaashi-raaghav/ET00423687?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૦ જાન્યુઆરી
|મોમ તને નહીં સમજાય
|ધર્મેશ મહેતા
|રશ્મિ દેસાઇ, અમર ઉપાધ્યાય, તેજલ વ્યાસ, નમિત શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mom Tane Nai Samjay (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mom-tane-nai-samjay/ET00424440?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ જાન્યુઆરી
|તારો થયો
|ધર્મેશ પટેલ
|[[હિતેન કુમાર]], [[હિતુ કનોડિયા]], વયમાં નંદી, જિગનેસ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Taaro Thayo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/taaro-thayo/ET00426433?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૭ જાન્યુઆરી
|માલિકની વાર્તા
|કે. આર. દેવમણી
|અનંગ દેસાઈ, રાજીવ મેહતા, હિતુ કનોડિયા, સુનિલ વિશ્રાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malik Ni Varta (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/malik-ni-varta/ET00427963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|છૂટાછેડા
|અખિલ કોટક
|હિતુ કાનોડિયા, અર્વિંદ વેગડા, અખિલ કોટક, નિરાલી જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chhutacheda (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/chhutacheda/ET00428656?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જિગર ની જીત
|વિષ્ણુ ઠાકોર
|જિગર ઠાકોર, જિમી પંડ્યા, પૂજા સોની, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jigar Ni Jeet (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jigar-ni-jeet/ET00428935?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૪ જાન્યુઆરી
|ઉંબરો
|અભિષેક શાહ
|વંદના પાઠક, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, દીક્ષા જોશી, સંજય ગલસર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Umbarro (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/umbarro/ET00420660?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ જાન્યુઆરી
|ફાટી ને?
|ફૈસલ હાશ્મી
|હિતુ કાનોડિયા, સ્મિત પંડ્યા, આકાશ જાલા, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Faati Ne? (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/faati-ne/ET00428340?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ ફેબ્રુઆરી
|વિશ્વાસ્થા
|નિકુંજ મોદી
|નિકુંજ મોદી, સોનમ લાંબા, વૈશાકી શાહ, કલ્પના ગાંગડેકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vishwastha (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/vishwastha/ET00429934?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૪ ફેબ્રુઆરી
|ઇલુ ઇલુ
|રવિ સચદેવ, પાર્થ શુક્લ
|ભાવિક ભોજક, ખુશ્બુ ત્રિવેદી, પૂજા ભટ્ટ, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ilu Ilu (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ilu-ilu/ET00431242?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૧ ફેબ્રુઆરી
|ભોલા: દ પાવર ઑફ મેન
|ભાવેશ ગોરાસિયા
|રાકેશ બરોટ, રિયા જયસવાલ, જીતુ પંડયા,  કવન shah
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bholaa: The Power Of Man (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/bholaa-the-power-of-man/ET00434634?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પર્વત
|આસિફ સિલાવત
|હિતુ કાનોડિયા, સપના વ્યાસ, અક્ષાંતત ઈરાની, મોના ઠીબ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parvat (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/parvat/ET00431014?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ માર્ચ
|જેઠાલાલના ભવાડા
|નિલેશ મેહતા
|વિધિ શાહ, જિગ્નેશ મોદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jethalal Na Bhavada (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jethalal-na-bhavada/ET00436667?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ માર્ચ
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડ્યા
|રાહુલ ભોલે, વિનિત કાનોજિયા
|મલ્હાર ઠાકર, દર્શન જરીવાલા, વંદના પાઠક, યુક્તિ રાંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All The Best Pandya (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/all-the-best-pandya/ET00432831?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|નેહડો
|હિતેશ બેલદાર
|જિગ્નેશ બરોટ, પ્રેનલ ઓબેરોય, જીતુ પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nehdo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/nehdo/ET00437740?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ માર્ચ
|જીજા સાળા જીજા
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, રાગી જાની, જય  પંડયા, દિપેન raval
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jija Sala Jija (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jija-sala-jija/ET00435453?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧૮ એપ્રિલ
|મીઠડાં મહેમાન
|ચિન્મય પરમાર
|યશ સોની, આરોહી પટેલ, મિત્ર ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-aarohi-patel-starrer-mithada-maheman-set-for-release-on-april-18-2025/articleshow/119111360.cms |title=Yash Soni, Aarohi Patel starrer 'Mithada Maheman' set for release on April 18, 2025 |date=17 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ એપ્રિલ
|આંટીપ્રેન્યોર
|પ્રતીક કોઠારી
|સુપ્રિયા પાઠક, કૌસુમ્બી ભટ્ટ, બ્રિન્દા ત્રિવેદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Auntypreneur (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url= https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/auntypreneur/ET00439413 |access-date=2025-04-19 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|શસ્ત્ર
|કર્તવ્ય શાહ
|ચેતન ધનાણી, પૂજા જોશી, દીપ વૈદ્ય, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/puja-joshi-and-chetan-dhanani-lead-cyber-thriller-shastra-film-to-release-on-april-18-2025/articleshow/118712387.cms |title=Puja Joshi and Chetan Dhanani lead cyber-thriller 'Shastra'; film to release on April 18, 2025
|date=4 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ મે
|જય માતા જી - લેટ્સ રોક
|મનીષ સાઇની
|મલ્હાર ઠાકર, વ્યોમા નંદી, વંદના પાઠક 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vtvgujarati.com/short-videos/motion-poster-of-malhar-thakar-and-tiku-talsanias-film-jai-mataji-lets-rock-released |title=મલ્હાર ઠાકર અને ટીકુ તલસાણિયાની ફિલ્મ 'જય માતાજી, Let's Rock'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ
|date=8 February 2025|work=VTV Gujarati|access-date=25 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ મે
|સરપ્રાઈસ
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|વત્સલ શેઠ, હેલી શાહ, જ્હાનવી ચૌહાણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhram (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in rajkot |url=https://in.bookmyshow.com/rajkot/movies/bhram/ET00432237 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૩ મે
|ભ્રમ
|પલ્લવ પરીખ
|મિત્ર ગઢવી, અભિનય બેન્કર, નિષમાં સોની, સોનાલી દેસાઇ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Surprise (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/surprise/ET00443468?type=coming-soon |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પાનો ઇન્સ્યોરન્સ
|અમૃત સોની
|પરીક્ષિત તમાલીયા, ટીકુ તલસાણીયા, આંચલ શાહ
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/actors-parikshit-tamaliya-and-aanchal-shah-to-team-up-for-pappa-no-insurance/articleshow/109059732.cms |title=Actors Parikshit Tamaliya and Aanchal Shah to team up for 'Pappa No Insurance'|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૩૦ મે
|શુભચિંતક
|નિસર્ગ વૈદ્ય
|સ્વપ્નિલ જોશી, માનસી પારેખ, એશા કંસારા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/marathi-star-swwapnil-joshi-to-debut-in-gujarati-film-shubhchintak-film-starts-rolling/articleshow/116412557.cms |title=Marathi star Swwapnil Joshi to debut in Gujarati film 'ShubhChintak'|date=19 December 2024 | work=[[The Times of India]]|access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાઠિયાવાડી ટેલ્સ
|અભિષેક પંડયા
|આકાશ ત્રિવેદી, દર્પણ સોની, દીશા માનવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/kathiyawadi-tales/movieshow/121595921.cms |title=Kathiyawadi Tales Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|બેલા
|તનસુખ ગોહેલ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, પ્રિનલ ઓબરોઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/bela/movieshow/121482659.cms |title=Bela Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૩ જૂન
|જલસો - અ ફેમિલી ઇન્વિટેશન
|રાજીવ ઋઈઆ 
|હિતેન તેજવાની, પૂજા જોશી, અરુણા ઈરાની
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gujarati film 'Jalso' begins shooting after grand muhurat puja, featuring Aruna Irani, Hiten Tejwani, and others |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarati-film-jalso-begins-shooting-after-grand-muhurat-puja-featuring-aruna-irani-hiten-tejwani-and-others/articleshow/114553863.cms |newspaper=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૭ જૂન
|ગોતી લો
|દીપક અંતાણી
|મનોજ જોશી, મેહુલ બુચ, ભવ્યા સિરોહી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goti Lo - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/goti-lo/ET00447067 |access-date=2025-03-23 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sangritoday.com/spotlight/manoj-joshis-gujarati-film-goti-lo-highlights-losing-the-real-world-to-the-lure-of-the-virtual-one |title=Manoj Joshi's Gujarati film 'Goti Lo' highlights losing the real world to the lure of the virtual one |date=22 May 2025|work=Sangri Today |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલેબી રોક્સ
|ચિન્મય પુરોહિત
|વંદના પાઠક, માનવ ગોહિલ, માનસી રાંચ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalebi Rocks (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalebi-rocks/ET00438033 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૪ જુલાઈ
|ડેડા
|હેમા શુક્લા
|ગૌરવ પાસવાલા, હેલી શાહ, હિતેન તેજવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First poster of Gujarati movie Deda unveiled |url=https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |access-date=2025-06-09 |website=Ahmedabad Mirror |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|અનામિકા
|ભૂષણ ભટ્ટ
|જૈની શાહ, આશિષ રાજપૂત, ઋષિ જાની, ચાર્મી કેલાઇયાં 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/anamika/movieshow/122224644.cms |title=Anamika Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૧ જુલાઈ
|વહાલી
|
|ભાવીન ભાનુશાલી, સચિન પરીખ, ભૂમિ શુક્લા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.loktej.com/article/18932/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Loktej|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ahmedabadmirror.com/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release/81892106.html |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Ahmedabad Mirror|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૮ જુલાઈ
|ચાતર
|વિનોદ પરમાર
|મૌલિક નાયક, કૌસુંબી ભટ્ટ, રિદ્ધિ પી યાધવ, કબીર દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chaatar (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaatar/ET00450596 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સંઘવી એન્ડ સન્સ
|ચંદ્રેશ ભટ્ટ
|મનોજ જોશી, કોમલ ઠક્કર, હિતેન તેજવાની 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/chandresh-bhatt-on-sanghvi-and-sons-this-story-is-a-heartfelt-tribute-to-those-emotions-and-realizationsexclusive/articleshow/121644750.cms |title=Chandresh Bhatt on Sanghvi and Sons: This story is a heartfelt tribute to those emotions and realizations—exclusive |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્રી
|ઉત્સવ પ્રવીણ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, આનંદ દેવમની, ઉત્સવ પ્રવીણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shree/movieshow/122617252.cms |title=Shree Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧ ઓગસ્ટ
|મહારાણી
|વિરલ શાહ
|માનસી પારેખ, શ્રદ્ધા ડાંગર, સંજય ગોરડીયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/manasi-parekh-and-shraddha-dangar-come-together-for-viral-shahs-next-derectorial-film-maharani-to-be-released-on-1st-august-2025-243566 |title='મહારાણી'ના તાજ માટે 1લી ઑગસ્ટે સાથે લડત આપશે માનસી પારેખ અને શ્રદ્ધા ડાંગર |date=19 May 2025|work=[[Mid-Day|Gujarati Midday]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thewire.in/ptiprnews/panorama-studios-joins-hands-with-monkey-god-entertainment-summit-studios-eka-entertainment-to-produce-maharani-a-gujarati-social-comedy-directed-by-viral-shah |title=Panorama Studios Joins Hands With Monkey God Entertainment, Summit Studios and Eka Entertainment To Produce Maharani, A Gujarati Social Comedy, Directed By Viral Shah |date=18 April 2025|work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|વિશ્વગુરુ
|શૈલેષ પટેલ, અતુલ સોનાર
|ગૌરવ પાસવાલા, શ્રદ્ધા ડાંગર, રાજીવ મહેતા
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vishwaguru |website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt37392519}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3&quot; |૮ ઓગસ્ટ
|ભોળાનો ભગવાન
|હિતેશ બેલદાર
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રેરણા ઓબેરોય, ભૂમિ ગૌર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/bhola-no-bhagwan/ET00456484|title=Bhola No Bhagwan (2025)|access-date=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોલ ૧૦૪ 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|ધર્મેશ વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જૈમિની ત્રિવેદી, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Call 104 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in mumbai |url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/call-104/ET00447659 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વાર્તા 
|જસ્મીત કુમાર 
|આનંદ દેવમની, નૈસર્ગ મિસ્ત્રી, પ્રિયલ ભટ્ટ, આકાંક્ષા ભટનાગર 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/varta/movieshow/123323126.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૨૭ ઓગસ્ટ
|બચુની બેનપણી
|વિપુલ મેહતા 
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, દેવર્ષી શાહ, રતન પાઠક શાહ, યુક્તિ રંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Show timings of Bachu Ni Benpani |url=https://in.bookmyshow.com/movies/bachu-ni-benpani/ET00450272?type=coming-soon|website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વશ : લેવલ ૨ 
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક 
|હિતુ કનોડિયા, જાનકી બોડીવાળા, મોનલ ગુજજેર, હિતેશ કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vash-level-2-set-to-terrify-audiences-this-august/articleshow/121641242.cms |title='Vash Level 2' set to terrify audiences this August |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૫ સેપ્ટેમ્બર 
|નાનખટાઈ 
|પ્રીત ગોહિલ 
|હિતેન કુમાર, મિત્રા ગઢવી, ચેતન દૈયા, સતીષ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=r9SR5ZbpmjQ |title=Naankhatai {{!}} Official Teaser {{!}} Gujarati Film {{!}} 8 August 2025 |date=2025-06-25 |last=Khushi Films |access-date=2025-07-15 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|અજબ ઘરની ગજબની કહાની 
|નરેન્દ્ર પરમાર 
|વિધિ શાહ, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/ajab-ghar-ni-ghazab-ni-kahani/movieshow/123735628.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ સેપ્ટેમ્બર 
|ધિંગા મસ્તી સ્ટોરી ઓફ બ્રેવ ચિલ્ડ્રન 
|જયેશ ત્રિવેદી 
|વિધિ શાહ, અરવિંદ વેગડ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dhinga-masti-story-of-brave-children/ET00462286|title=Dhinga Masti Story of Brave Children (2025)|access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ફરી એક વાર 
|અખિલ કોટક 
|સુપ્રિયા પાઠક, અવની મોદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-fari-ek-vaar-release-date-story-social-drama-135458914.html |title=ગુજરાત ફિલ્મ 'ફરી એકવાર'ની રિલીઝ ડેટ જાહેર:12 સપ્ટેમ્બરે થિયેટરમાં ધૂમ મચાવશે, સુપ્રિયા પાઠક-ટીકુ તલસાણીયા સહિતના કલાકારો જોવા મળશે |date=16 July 2025|work=Divya Bhaskar |access-date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ સેપ્ટેમ્બર 
|ભારત ની દીકરી  
|કેશવ રાઠોડ 
|પ્રીનલ ઓબેરાઈ, જિગનેસ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest Gujarati Movies {{!}} List of New Gujarati Films Releases 2025 {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-new-movies/gujarati-movies |access-date=2025-12-26 |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોમન મેન 
|પ્રણવ પટેલ 
|ચેતન દૈયા, વિશાલ શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/common-man/movieshow/123945763.cms |title=Common Man Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્વાસ
|વસંત નારકર
|રાજ વિઠ્ઠલપુરા, નિસર્ગ ત્રિવેદી, ચેતન દૈયા, પૂર્વિ ભટ્ટ, રુબી ઠક્કર, જસવંત ગઢવી, મયુર અમિન
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shwaas/movieshow/124093741.cms |title=Shwaas Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ઓક્ટોબર–ડિસેમ્બર ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ઉદઘાટન
!નામ
!નિર્દેશક
!કાસ્ટ
!{{Tooltip|Ref.|References}}
|-
|૧૦ ઓક્ટોબર
|[[લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે|લાલો-કૃષ્ણ સદા સહાયતે]]
|અંકિત સખિયા
|રીવા રાચ, શ્રુહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laalo – Krishna Sada Sahaayate|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digras/laalo-krishna-sada-sahaayate/ET00459408|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/laalo-krishna-sada-sahaayate/movieshow/124381512.cms|title=Laalo: Krishna Sada Sahaayate Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News and Videos|date=8 October 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ ઓક્ટોબર
|વિક્રમ નંબર ૧
|જીતુ પંડ્યા
|[[વિક્રમ ઠાકોર|વિક્રમ ઠાકોર]], શ્વેતા સેન, ઉષા ભાટિયા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vikram Number 1|url=https://in.bookmyshow.com/movies/vikram-number-1/ET00466772|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ ઓક્ટોબર
|ચણિયા ટોળી
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|યશ સોની, નેત્રી ત્રિવેદી, હીના વર્દે, ચેતન દૈયા, મૌલિક નાયક, [[જાનકી બોડીવાળા]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Anand Pandit and Vaishal Shah team up for their fourth Gujarati project 'Chaniya Toli'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/anand-pandit-and-vaishal-shah-team-up-for-their-fourth-gujarati-project-chaniya-toli/articleshow/120196375.cms|work=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ ઓક્ટોબર
|મિસરી
|કુશલ નાઇક
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ|માનસી પારેખ]], ટીકુ તલસાનિયા, [[હિતુ કનોડિયા]], કૌશાંબી ભટ્ટ, પ્રિન્સી પ્રજાપતિ, પ્રેમ ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=timesofindia|date=29 Mar 2025|title=It's a wrap for Manasi Parekh and Raunaq Kamdar's 'Misri'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/its-a-wrap-for-manasi-parekh-and-raunaq-kamdars-misri/articleshow/119692619.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૭ નવેમ્બર
|પ્રવાસ
|વિપુલ શર્મા
|વિશાલ ઠક્કર, જય પંડ્યા, કોમલ પંચાલ, નિશ્મા સોની
|&lt;ref name=&quot;DB1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-pravaas-trailer-release-videos-70-awards-nov-7-136283096.html|title=ગરીબી વચ્ચે સપનું પૂરું કરવાની ગડમથલનો 'પ્રવાસ':70થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડ જીતનારી ગુજરાતી ફિલ્મનું ટ્રેલર રિલીઝ, 7 નવેમ્બરે સિનેમાઘરોમાં આવશે|date=29 October 2025|work=[[Divya Bhaskar]]|access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ચરકટ
|આશિષ કુમાર
|સંજય ગલસર, નરેન્દ્ર વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જગપાલ ભારદ, શિવાની ભટ્ટ, મીર હનીફ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charkat|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/charkat/ET00468101|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ નવેમ્બર
|દશેરા
|ચિનમય નાઇક
|કાર્તિક જે, જગદીશ ઇટાલિયા, સુંદરમ પ્રસાદ, પૌરવી જોશી, જીતેન્દ્ર સુમરા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dusshera|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dusshera/ET00466628|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કુંડાળું
|રોહિત પ્રજાપતિ
|સોનાલી લેલે દેસાઈ, સ્વયં ગઢવી, વૈભવ બિનિવાલે, હેપ્પી ભાવસાર નાયક
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kundaalu|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/kundaalu/ET00470656|access-date=14 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ નવેમ્બર
|પૂર્ણ વિરામ
|પ્રીતેશ પટેલ, જેકી પટેલ
|કાજલ વશિષ્ઠ, સૌરભ બારોટ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Full Stop (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/full-stop/ET00471245?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2025-11-18|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૮ નવેમ્બર
|આવવા દે
|નિહાર ઠક્કર
|પરિક્ષિત તમાલિયા, કુંપલ પટેલ, હેમંત ખેર, સોનાલી લેલે દેસાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=‘આવવા દે’નું ટીઝર રિલીઝ: પરીક્ષિત તમાલિયા અને કુંપલ પટેલની દિલસ્પર્શી પ્રેમકથા|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/aavaa-de-teaser-release-parikshit-tamaliya-and-kumpal-patel-s-heartfelt-love-story-unveiled-256142|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ ડિસેમ્બર
|અજબ ટાર્ઝનની ગજબ કહાની
|સુરેશ જોશી
|અંકિત રાજ રવિન્દ્રન, વિધિ શાહ, ચેતન દૈયા, જયદીપ શાહ, કલ્પેશ પટેલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ajab Tarzan Ni Gajab Kahani (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ajab-tarzan-ni-gajab-kahani/ET00463758|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જીવ
|જીગર કાપડી
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=આવતા મહિને બે ગુજરાતી ફિલ્મો રિલીઝ થશે:સત્યઘટના પર આધારિત 'જીવ' અને મલ્હાર ઠાકરની NRI કોમેડી 'વંદે ભારત વાયા USA' ધૂમ મચાવશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/two-gujarati-films-to-be-released-next-month-jeev-and-vande-bharat-via-usa-136459312.html|access-date=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૧૯ ડિસેમ્બર
|કલેક્ટર વિરાજ
|ભગવાન વાઘેલા
|જગદીશ ઇટાલિયા, સુદર્શન પ્રસાદ, પૌરવી જોશી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Collector Viraj (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/collector-viraj/ET00476812|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|નાપાસ
|આલોક ઠાકર, નિવેદિતા શાહ
|આલોક ઠાકર, લક્ષ્મી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Napaas (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/napaas/ET00476037|access-date=19 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|રાજા સાહેબ
|ઉત્પલ મોદી
|હર્ષ કવિતા, ડિમ્પલ ઉપાધ્યાય, જય રામી, જિગ્નેશ મોદી, નૈતિક દેસાઈ, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raja Saheb (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/raja-saheb/ET00448197|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|બે કપ ચા
|હિમાંશુ પટેલ
|જિગ્નેશ મોદી, વિધિ શાહ, નાયસર્ગ મિસ્ત્રી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 December 2025|title=Two Cup Tea Movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/two-cup-tea/movieshow/126103967.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ ડિસેમ્બર
|[[વંદે ભારત વાયા યુ.એસ.એ|વંદે ભારત વાયા યુએસએ]]
|જયમીન પટેલ
|[[મલ્હાર ઠાકર]], [[પૂજા ઝવેરી]], કેલી પીયર્સન
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=દેશી દિલ સાથે વિદેશમાં વસવાના સપના!:'વંદે ભારત વાયા યુએસએ'ની રિલીઝ પર મોટી અપડેટ, મલ્હારની નવી ગુજરાતી ફિલ્મ લાગણીઓ અને હાસ્યથી ભરપૂર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dreams-of-living-abroad-with-a-native-heart-136350810.html|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vande Bharat Via USA|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/vande-bharat-via-usa/ET00470174?type=coming-soon|access-date=2025-11-19|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>a566d9nlp1plsjsiilgr9b950zzttsm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899565</id>
      <parentid>899562</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:40:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35937" sha1="g5j6ppjsyptenjfpswid21bbpwmxeeq" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ જાન્યુઆરી
|વિક્ટર ૩૦૩
|સ્વપ્નિલ મહેતા
|અભિનય બેન્કર, અંજલિ બારોટ, અલિશા પ્રજાપતિ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Victor 303' is coming to THEATERS on THIS date|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/victor-303-is-coming-to-theaters-on-this-date/articleshow/115063687.cms|newspaper=The Times of India|date=2024-11-08|access-date=2026-01-27|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Victor 303 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/victor-303/ET00419713?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાશી રાઘવ
|ધ્રુવ ગોસ્વામી
|દીક્ષા જોશી, જયેશ મોરે, શરૂહદ ગોસ્વામી, પીહુ ગઢવી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaashi Raaghav (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/kaashi-raaghav/ET00423687?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૦ જાન્યુઆરી
|મોમ તને નહીં સમજાય
|ધર્મેશ મહેતા
|રશ્મિ દેસાઇ, અમર ઉપાધ્યાય, તેજલ વ્યાસ, નમિત શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mom Tane Nai Samjay (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mom-tane-nai-samjay/ET00424440?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ જાન્યુઆરી
|તારો થયો
|ધર્મેશ પટેલ
|[[હિતેન કુમાર]], [[હિતુ કનોડિયા]], વયમાં નંદી, જિગનેસ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Taaro Thayo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/taaro-thayo/ET00426433?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૭ જાન્યુઆરી
|માલિકની વાર્તા
|કે. આર. દેવમણી
|અનંગ દેસાઈ, રાજીવ મેહતા, હિતુ કનોડિયા, સુનિલ વિશ્રાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malik Ni Varta (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/malik-ni-varta/ET00427963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|છૂટાછેડા
|અખિલ કોટક
|હિતુ કાનોડિયા, અર્વિંદ વેગડા, અખિલ કોટક, નિરાલી જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chhutacheda (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/chhutacheda/ET00428656?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જિગર ની જીત
|વિષ્ણુ ઠાકોર
|જિગર ઠાકોર, જિમી પંડ્યા, પૂજા સોની, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jigar Ni Jeet (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jigar-ni-jeet/ET00428935?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૪ જાન્યુઆરી
|ઉંબરો
|અભિષેક શાહ
|વંદના પાઠક, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, દીક્ષા જોશી, સંજય ગલસર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Umbarro (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/umbarro/ET00420660?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ જાન્યુઆરી
|ફાટી ને?
|ફૈસલ હાશ્મી
|હિતુ કાનોડિયા, સ્મિત પંડ્યા, આકાશ જાલા, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Faati Ne? (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/faati-ne/ET00428340?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ ફેબ્રુઆરી
|વિશ્વાસ્થા
|નિકુંજ મોદી
|નિકુંજ મોદી, સોનમ લાંબા, વૈશાકી શાહ, કલ્પના ગાંગડેકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vishwastha (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/vishwastha/ET00429934?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૪ ફેબ્રુઆરી
|ઇલુ ઇલુ
|રવિ સચદેવ, પાર્થ શુક્લ
|ભાવિક ભોજક, ખુશ્બુ ત્રિવેદી, પૂજા ભટ્ટ, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ilu Ilu (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ilu-ilu/ET00431242?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૧ ફેબ્રુઆરી
|ભોલા: દ પાવર ઑફ મેન
|ભાવેશ ગોરાસિયા
|રાકેશ બરોટ, રિયા જયસવાલ, જીતુ પંડયા,  કવન shah
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bholaa: The Power Of Man (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/bholaa-the-power-of-man/ET00434634?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પર્વત
|આસિફ સિલાવત
|હિતુ કાનોડિયા, સપના વ્યાસ, અક્ષાંતત ઈરાની, મોના ઠીબ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parvat (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/parvat/ET00431014?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ માર્ચ
|જેઠાલાલના ભવાડા
|નિલેશ મેહતા
|વિધિ શાહ, જિગ્નેશ મોદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jethalal Na Bhavada (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jethalal-na-bhavada/ET00436667?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ માર્ચ
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડ્યા
|રાહુલ ભોલે, વિનિત કાનોજિયા
|મલ્હાર ઠાકર, દર્શન જરીવાલા, વંદના પાઠક, યુક્તિ રાંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All The Best Pandya (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/all-the-best-pandya/ET00432831?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|નેહડો
|હિતેશ બેલદાર
|જિગ્નેશ બરોટ, પ્રેનલ ઓબેરોય, જીતુ પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nehdo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/nehdo/ET00437740?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ માર્ચ
|જીજા સાળા જીજા
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, રાગી જાની, જય  પંડયા, દિપેન raval
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jija Sala Jija (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jija-sala-jija/ET00435453?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧૮ એપ્રિલ
|મીઠડાં મહેમાન
|ચિન્મય પરમાર
|યશ સોની, આરોહી પટેલ, મિત્ર ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-aarohi-patel-starrer-mithada-maheman-set-for-release-on-april-18-2025/articleshow/119111360.cms |title=Yash Soni, Aarohi Patel starrer 'Mithada Maheman' set for release on April 18, 2025 |date=17 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ એપ્રિલ
|આંટીપ્રેન્યોર
|પ્રતીક કોઠારી
|સુપ્રિયા પાઠક, કૌસુમ્બી ભટ્ટ, બ્રિન્દા ત્રિવેદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Auntypreneur (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url= https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/auntypreneur/ET00439413 |access-date=2025-04-19 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|શસ્ત્ર
|કર્તવ્ય શાહ
|ચેતન ધનાણી, પૂજા જોશી, દીપ વૈદ્ય, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/puja-joshi-and-chetan-dhanani-lead-cyber-thriller-shastra-film-to-release-on-april-18-2025/articleshow/118712387.cms |title=Puja Joshi and Chetan Dhanani lead cyber-thriller 'Shastra'; film to release on April 18, 2025
|date=4 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ મે
|જય માતા જી - લેટ્સ રોક
|મનીષ સાઇની
|મલ્હાર ઠાકર, વ્યોમા નંદી, વંદના પાઠક 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vtvgujarati.com/short-videos/motion-poster-of-malhar-thakar-and-tiku-talsanias-film-jai-mataji-lets-rock-released |title=મલ્હાર ઠાકર અને ટીકુ તલસાણિયાની ફિલ્મ 'જય માતાજી, Let's Rock'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ
|date=8 February 2025|work=VTV Gujarati|access-date=25 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ મે
|સરપ્રાઈસ
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|વત્સલ શેઠ, હેલી શાહ, જ્હાનવી ચૌહાણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhram (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in rajkot |url=https://in.bookmyshow.com/rajkot/movies/bhram/ET00432237 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૩ મે
|ભ્રમ
|પલ્લવ પરીખ
|મિત્ર ગઢવી, અભિનય બેન્કર, નિષમાં સોની, સોનાલી દેસાઇ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Surprise (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/surprise/ET00443468?type=coming-soon |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પાનો ઇન્સ્યોરન્સ
|અમૃત સોની
|પરીક્ષિત તમાલીયા, ટીકુ તલસાણીયા, આંચલ શાહ
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/actors-parikshit-tamaliya-and-aanchal-shah-to-team-up-for-pappa-no-insurance/articleshow/109059732.cms |title=Actors Parikshit Tamaliya and Aanchal Shah to team up for 'Pappa No Insurance'|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૩૦ મે
|શુભચિંતક
|નિસર્ગ વૈદ્ય
|સ્વપ્નિલ જોશી, માનસી પારેખ, એશા કંસારા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/marathi-star-swwapnil-joshi-to-debut-in-gujarati-film-shubhchintak-film-starts-rolling/articleshow/116412557.cms |title=Marathi star Swwapnil Joshi to debut in Gujarati film 'ShubhChintak'|date=19 December 2024 | work=[[The Times of India]]|access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાઠિયાવાડી ટેલ્સ
|અભિષેક પંડયા
|આકાશ ત્રિવેદી, દર્પણ સોની, દીશા માનવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/kathiyawadi-tales/movieshow/121595921.cms |title=Kathiyawadi Tales Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|બેલા
|તનસુખ ગોહેલ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, પ્રિનલ ઓબરોઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/bela/movieshow/121482659.cms |title=Bela Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૩ જૂન
|જલસો - અ ફેમિલી ઇન્વિટેશન
|રાજીવ ઋઈઆ 
|હિતેન તેજવાની, પૂજા જોશી, અરુણા ઈરાની
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gujarati film 'Jalso' begins shooting after grand muhurat puja, featuring Aruna Irani, Hiten Tejwani, and others |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarati-film-jalso-begins-shooting-after-grand-muhurat-puja-featuring-aruna-irani-hiten-tejwani-and-others/articleshow/114553863.cms |newspaper=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૭ જૂન
|ગોતી લો
|દીપક અંતાણી
|મનોજ જોશી, મેહુલ બુચ, ભવ્યા સિરોહી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goti Lo - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/goti-lo/ET00447067 |access-date=2025-03-23 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sangritoday.com/spotlight/manoj-joshis-gujarati-film-goti-lo-highlights-losing-the-real-world-to-the-lure-of-the-virtual-one |title=Manoj Joshi's Gujarati film 'Goti Lo' highlights losing the real world to the lure of the virtual one |date=22 May 2025|work=Sangri Today |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલેબી રોક્સ
|ચિન્મય પુરોહિત
|વંદના પાઠક, માનવ ગોહિલ, માનસી રાંચ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalebi Rocks (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalebi-rocks/ET00438033 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૪ જુલાઈ
|ડેડા
|હેમા શુક્લા
|ગૌરવ પાસવાલા, હેલી શાહ, હિતેન તેજવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First poster of Gujarati movie Deda unveiled |url=https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |access-date=2025-06-09 |website=Ahmedabad Mirror |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|અનામિકા
|ભૂષણ ભટ્ટ
|જૈની શાહ, આશિષ રાજપૂત, ઋષિ જાની, ચાર્મી કેલાઇયાં 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/anamika/movieshow/122224644.cms |title=Anamika Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૧ જુલાઈ
|વહાલી
|
|ભાવીન ભાનુશાલી, સચિન પરીખ, ભૂમિ શુક્લા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.loktej.com/article/18932/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Loktej|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ahmedabadmirror.com/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release/81892106.html |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Ahmedabad Mirror|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૮ જુલાઈ
|ચાતર
|વિનોદ પરમાર
|મૌલિક નાયક, કૌસુંબી ભટ્ટ, રિદ્ધિ પી યાધવ, કબીર દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chaatar (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaatar/ET00450596 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સંઘવી એન્ડ સન્સ
|ચંદ્રેશ ભટ્ટ
|મનોજ જોશી, કોમલ ઠક્કર, હિતેન તેજવાની 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/chandresh-bhatt-on-sanghvi-and-sons-this-story-is-a-heartfelt-tribute-to-those-emotions-and-realizationsexclusive/articleshow/121644750.cms |title=Chandresh Bhatt on Sanghvi and Sons: This story is a heartfelt tribute to those emotions and realizations—exclusive |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્રી
|ઉત્સવ પ્રવીણ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, આનંદ દેવમની, ઉત્સવ પ્રવીણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shree/movieshow/122617252.cms |title=Shree Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧ ઓગસ્ટ
|મહારાણી
|વિરલ શાહ
|માનસી પારેખ, શ્રદ્ધા ડાંગર, સંજય ગોરડીયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/manasi-parekh-and-shraddha-dangar-come-together-for-viral-shahs-next-derectorial-film-maharani-to-be-released-on-1st-august-2025-243566 |title='મહારાણી'ના તાજ માટે 1લી ઑગસ્ટે સાથે લડત આપશે માનસી પારેખ અને શ્રદ્ધા ડાંગર |date=19 May 2025|work=[[Mid-Day|Gujarati Midday]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thewire.in/ptiprnews/panorama-studios-joins-hands-with-monkey-god-entertainment-summit-studios-eka-entertainment-to-produce-maharani-a-gujarati-social-comedy-directed-by-viral-shah |title=Panorama Studios Joins Hands With Monkey God Entertainment, Summit Studios and Eka Entertainment To Produce Maharani, A Gujarati Social Comedy, Directed By Viral Shah |date=18 April 2025|work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|વિશ્વગુરુ
|શૈલેષ પટેલ, અતુલ સોનાર
|ગૌરવ પાસવાલા, શ્રદ્ધા ડાંગર, રાજીવ મહેતા
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vishwaguru |website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt37392519}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3&quot; |૮ ઓગસ્ટ
|ભોળાનો ભગવાન
|હિતેશ બેલદાર
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રેરણા ઓબેરોય, ભૂમિ ગૌર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/bhola-no-bhagwan/ET00456484|title=Bhola No Bhagwan (2025)|access-date=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોલ ૧૦૪ 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|ધર્મેશ વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જૈમિની ત્રિવેદી, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Call 104 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in mumbai |url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/call-104/ET00447659 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વાર્તા 
|જસ્મીત કુમાર 
|આનંદ દેવમની, નૈસર્ગ મિસ્ત્રી, પ્રિયલ ભટ્ટ, આકાંક્ષા ભટનાગર 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/varta/movieshow/123323126.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૨૭ ઓગસ્ટ
|બચુની બેનપણી
|વિપુલ મેહતા 
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, દેવર્ષી શાહ, રતન પાઠક શાહ, યુક્તિ રંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Show timings of Bachu Ni Benpani |url=https://in.bookmyshow.com/movies/bachu-ni-benpani/ET00450272?type=coming-soon|website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વશ : લેવલ ૨ 
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક 
|હિતુ કનોડિયા, જાનકી બોડીવાળા, મોનલ ગુજજેર, હિતેશ કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vash-level-2-set-to-terrify-audiences-this-august/articleshow/121641242.cms |title='Vash Level 2' set to terrify audiences this August |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૫ સેપ્ટેમ્બર 
|નાનખટાઈ 
|પ્રીત ગોહિલ 
|હિતેન કુમાર, મિત્રા ગઢવી, ચેતન દૈયા, સતીષ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=r9SR5ZbpmjQ |title=Naankhatai {{!}} Official Teaser {{!}} Gujarati Film {{!}} 8 August 2025 |date=2025-06-25 |last=Khushi Films |access-date=2025-07-15 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|અજબ ઘરની ગજબની કહાની 
|નરેન્દ્ર પરમાર 
|વિધિ શાહ, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/ajab-ghar-ni-ghazab-ni-kahani/movieshow/123735628.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ સેપ્ટેમ્બર 
|ધિંગા મસ્તી સ્ટોરી ઓફ બ્રેવ ચિલ્ડ્રન 
|જયેશ ત્રિવેદી 
|વિધિ શાહ, અરવિંદ વેગડ, તમન્ના સારફ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dhinga-masti-story-of-brave-children/ET00462286|title=Dhinga Masti Story of Brave Children (2025)|access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ફરી એક વાર 
|અખિલ કોટક 
|સુપ્રિયા પાઠક, અવની મોદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-fari-ek-vaar-release-date-story-social-drama-135458914.html |title=ગુજરાત ફિલ્મ 'ફરી એકવાર'ની રિલીઝ ડેટ જાહેર:12 સપ્ટેમ્બરે થિયેટરમાં ધૂમ મચાવશે, સુપ્રિયા પાઠક-ટીકુ તલસાણીયા સહિતના કલાકારો જોવા મળશે |date=16 July 2025|work=Divya Bhaskar |access-date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ સેપ્ટેમ્બર 
|ભારત ની દીકરી  
|કેશવ રાઠોડ 
|પ્રીનલ ઓબેરાઈ, જિગનેસ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest Gujarati Movies {{!}} List of New Gujarati Films Releases 2025 {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-new-movies/gujarati-movies |access-date=2025-12-26 |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોમન મેન 
|પ્રણવ પટેલ 
|ચેતન દૈયા, વિશાલ શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/common-man/movieshow/123945763.cms |title=Common Man Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્વાસ
|વસંત નારકર
|રાજ વિઠ્ઠલપુરા, નિસર્ગ ત્રિવેદી, ચેતન દૈયા, પૂર્વિ ભટ્ટ, રુબી ઠક્કર, જસવંત ગઢવી, મયુર અમિન
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shwaas/movieshow/124093741.cms |title=Shwaas Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ઓક્ટોબર–ડિસેમ્બર ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ઉદઘાટન
!નામ
!નિર્દેશક
!કાસ્ટ
!{{Tooltip|Ref.|References}}
|-
|૧૦ ઓક્ટોબર
|[[લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે|લાલો-કૃષ્ણ સદા સહાયતે]]
|અંકિત સખિયા
|રીવા રાચ, શ્રુહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laalo – Krishna Sada Sahaayate|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digras/laalo-krishna-sada-sahaayate/ET00459408|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/laalo-krishna-sada-sahaayate/movieshow/124381512.cms|title=Laalo: Krishna Sada Sahaayate Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News and Videos|date=8 October 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ ઓક્ટોબર
|વિક્રમ નંબર ૧
|જીતુ પંડ્યા
|[[વિક્રમ ઠાકોર|વિક્રમ ઠાકોર]], શ્વેતા સેન, ઉષા ભાટિયા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vikram Number 1|url=https://in.bookmyshow.com/movies/vikram-number-1/ET00466772|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ ઓક્ટોબર
|ચણિયા ટોળી
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|યશ સોની, નેત્રી ત્રિવેદી, હીના વર્દે, ચેતન દૈયા, મૌલિક નાયક, [[જાનકી બોડીવાળા]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Anand Pandit and Vaishal Shah team up for their fourth Gujarati project 'Chaniya Toli'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/anand-pandit-and-vaishal-shah-team-up-for-their-fourth-gujarati-project-chaniya-toli/articleshow/120196375.cms|work=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ ઓક્ટોબર
|મિસરી
|કુશલ નાઇક
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ|માનસી પારેખ]], ટીકુ તલસાનિયા, [[હિતુ કનોડિયા]], કૌશાંબી ભટ્ટ, પ્રિન્સી પ્રજાપતિ, પ્રેમ ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=timesofindia|date=29 Mar 2025|title=It's a wrap for Manasi Parekh and Raunaq Kamdar's 'Misri'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/its-a-wrap-for-manasi-parekh-and-raunaq-kamdars-misri/articleshow/119692619.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૭ નવેમ્બર
|પ્રવાસ
|વિપુલ શર્મા
|વિશાલ ઠક્કર, જય પંડ્યા, કોમલ પંચાલ, નિશ્મા સોની
|&lt;ref name=&quot;DB1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-pravaas-trailer-release-videos-70-awards-nov-7-136283096.html|title=ગરીબી વચ્ચે સપનું પૂરું કરવાની ગડમથલનો 'પ્રવાસ':70થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડ જીતનારી ગુજરાતી ફિલ્મનું ટ્રેલર રિલીઝ, 7 નવેમ્બરે સિનેમાઘરોમાં આવશે|date=29 October 2025|work=[[Divya Bhaskar]]|access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ચરકટ
|આશિષ કુમાર
|સંજય ગલસર, નરેન્દ્ર વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જગપાલ ભારદ, શિવાની ભટ્ટ, મીર હનીફ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charkat|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/charkat/ET00468101|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ નવેમ્બર
|દશેરા
|ચિનમય નાઇક
|કાર્તિક જે, જગદીશ ઇટાલિયા, સુંદરમ પ્રસાદ, પૌરવી જોશી, જીતેન્દ્ર સુમરા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dusshera|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dusshera/ET00466628|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કુંડાળું
|રોહિત પ્રજાપતિ
|સોનાલી લેલે દેસાઈ, સ્વયં ગઢવી, વૈભવ બિનિવાલે, હેપ્પી ભાવસાર નાયક
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kundaalu|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/kundaalu/ET00470656|access-date=14 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ નવેમ્બર
|પૂર્ણ વિરામ
|પ્રીતેશ પટેલ, જેકી પટેલ
|કાજલ વશિષ્ઠ, સૌરભ બારોટ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Full Stop (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/full-stop/ET00471245?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2025-11-18|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૮ નવેમ્બર
|આવવા દે
|નિહાર ઠક્કર
|પરિક્ષિત તમાલિયા, કુંપલ પટેલ, હેમંત ખેર, સોનાલી લેલે દેસાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=‘આવવા દે’નું ટીઝર રિલીઝ: પરીક્ષિત તમાલિયા અને કુંપલ પટેલની દિલસ્પર્શી પ્રેમકથા|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/aavaa-de-teaser-release-parikshit-tamaliya-and-kumpal-patel-s-heartfelt-love-story-unveiled-256142|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ ડિસેમ્બર
|અજબ ટાર્ઝનની ગજબ કહાની
|સુરેશ જોશી
|અંકિત રાજ રવિન્દ્રન, વિધિ શાહ, ચેતન દૈયા, જયદીપ શાહ, કલ્પેશ પટેલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ajab Tarzan Ni Gajab Kahani (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ajab-tarzan-ni-gajab-kahani/ET00463758|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જીવ
|જીગર કાપડી
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=આવતા મહિને બે ગુજરાતી ફિલ્મો રિલીઝ થશે:સત્યઘટના પર આધારિત 'જીવ' અને મલ્હાર ઠાકરની NRI કોમેડી 'વંદે ભારત વાયા USA' ધૂમ મચાવશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/two-gujarati-films-to-be-released-next-month-jeev-and-vande-bharat-via-usa-136459312.html|access-date=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૧૯ ડિસેમ્બર
|કલેક્ટર વિરાજ
|ભગવાન વાઘેલા
|જગદીશ ઇટાલિયા, સુદર્શન પ્રસાદ, પૌરવી જોશી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Collector Viraj (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/collector-viraj/ET00476812|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|નાપાસ
|આલોક ઠાકર, નિવેદિતા શાહ
|આલોક ઠાકર, લક્ષ્મી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Napaas (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/napaas/ET00476037|access-date=19 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|રાજા સાહેબ
|ઉત્પલ મોદી
|હર્ષ કવિતા, ડિમ્પલ ઉપાધ્યાય, જય રામી, જિગ્નેશ મોદી, નૈતિક દેસાઈ, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raja Saheb (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/raja-saheb/ET00448197|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|બે કપ ચા
|હિમાંશુ પટેલ
|જિગ્નેશ મોદી, વિધિ શાહ, નાયસર્ગ મિસ્ત્રી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 December 2025|title=Two Cup Tea Movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/two-cup-tea/movieshow/126103967.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ ડિસેમ્બર
|[[વંદે ભારત વાયા યુ.એસ.એ|વંદે ભારત વાયા યુએસએ]]
|જયમીન પટેલ
|[[મલ્હાર ઠાકર]], [[પૂજા ઝવેરી]], કેલી પીયર્સન
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=દેશી દિલ સાથે વિદેશમાં વસવાના સપના!:'વંદે ભારત વાયા યુએસએ'ની રિલીઝ પર મોટી અપડેટ, મલ્હારની નવી ગુજરાતી ફિલ્મ લાગણીઓ અને હાસ્યથી ભરપૂર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dreams-of-living-abroad-with-a-native-heart-136350810.html|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vande Bharat Via USA|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/vande-bharat-via-usa/ET00470174?type=coming-soon|access-date=2025-11-19|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>g5j6ppjsyptenjfpswid21bbpwmxeeq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899569</id>
      <parentid>899565</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T14:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>નામોની જોડણીઓ સુધારી</comment>
      <origin>899569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35870" sha1="lkfghjv13cxx936ad92vz0gvb906f4b" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ જાન્યુઆરી
|વિક્ટર ૩૦૩
|સ્વપ્નિલ મહેતા
|અભિનય બેન્કર, અંજલિ બારોટ, અલિશા પ્રજાપતિ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Victor 303' is coming to THEATERS on THIS date|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/victor-303-is-coming-to-theaters-on-this-date/articleshow/115063687.cms|newspaper=The Times of India|date=2024-11-08|access-date=2026-01-27|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Victor 303 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/victor-303/ET00419713?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાશી રાઘવ
|ધ્રુવ ગોસ્વામી
|દીક્ષા જોશી, જયેશ મોરે, શૃહદ ગોસ્વામી, પીહુ ગઢવી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaashi Raaghav (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/kaashi-raaghav/ET00423687?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૦ જાન્યુઆરી
|મોમ તને નહીં સમજાય
|ધર્મેશ મહેતા
|રશ્મિ દેસાઇ, અમર ઉપાધ્યાય, તેજલ વ્યાસ, નમિત શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mom Tane Nai Samjay (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mom-tane-nai-samjay/ET00424440?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ જાન્યુઆરી
|તારો થયો
|ધર્મેશ પટેલ
|[[હિતેન કુમાર]], [[હિતુ કનોડિયા]], વયમા નંદી, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Taaro Thayo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/taaro-thayo/ET00426433?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૭ જાન્યુઆરી
|માલિકની વાર્તા
|કે. આર. દેવમણી
|અનંગ દેસાઈ, રાજીવ મેહતા, હિતુ કનોડિયા, સુનિલ વિશ્રાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malik Ni Varta (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/malik-ni-varta/ET00427963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|છૂટાછેડા
|અખિલ કોટક
|હિતુ કાનોડિયા, અરવિંદ વેગડા, અખિલ કોટક, નિરાલી જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chhutacheda (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/chhutacheda/ET00428656?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જિગર ની જીત
|વિષ્ણુ ઠાકોર
|જિગર ઠાકોર, જિમી પંડ્યા, પૂજા સોની, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jigar Ni Jeet (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jigar-ni-jeet/ET00428935?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૪ જાન્યુઆરી
|ઉંબરો
|અભિષેક શાહ
|વંદના પાઠક, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, દીક્ષા જોશી, સંજય ગલસર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Umbarro (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/umbarro/ET00420660?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ જાન્યુઆરી
|ફાટી ને?
|ફૈસલ હાશ્મી
|હિતુ કાનોડિયા, સ્મિત પંડ્યા, આકાશ ઝાલા, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Faati Ne? (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/faati-ne/ET00428340?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ ફેબ્રુઆરી
|વિશ્વાસ્થા
|નિકુંજ મોદી
|નિકુંજ મોદી, સોનમ લાંબા, વૈશાકી શાહ, કલ્પના ગાંગડેકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vishwastha (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/vishwastha/ET00429934?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૪ ફેબ્રુઆરી
|ઇલુ ઇલુ
|રવિ સચદેવ, પાર્થ શુક્લ
|ભાવિક ભોજક, ખુશ્બુ ત્રિવેદી, પૂજા ભટ્ટ, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ilu Ilu (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ilu-ilu/ET00431242?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૧ ફેબ્રુઆરી
|ભોલા: દ પાવર ઑફ મેન
|ભાવેશ ગોરાસિયા
|રાકેશ બરોટ, રિયા જયસ્વાલ, જીતુ પંડયા,  કવન શાહ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bholaa: The Power Of Man (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/bholaa-the-power-of-man/ET00434634?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પર્વત
|આસિફ સિલાવત
|હિતુ કાનોડિયા, સપના વ્યાસ, અક્ષાંતત ઈરાની, મોના ઠીબ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parvat (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/parvat/ET00431014?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ માર્ચ
|જેઠાલાલના ભવાડા
|નિલેશ મેહતા
|વિધિ શાહ, જિગ્નેશ મોદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jethalal Na Bhavada (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jethalal-na-bhavada/ET00436667?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ માર્ચ
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડ્યા
|રાહુલ ભોલે, વિનિત કાનોજિયા
|મલ્હાર ઠાકર, દર્શન જરીવાલા, વંદના પાઠક, યુક્તિ રાંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All The Best Pandya (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/all-the-best-pandya/ET00432831?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|નેહડો
|હિતેશ બેલદાર
|જિગ્નેશ બરોટ, પ્રેનલ ઓબેરોય, જીતુ પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nehdo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/nehdo/ET00437740?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ માર્ચ
|જીજા સાળા જીજા
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, રાગી જાની, જય  પંડયા, દિપેન રાવલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jija Sala Jija (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jija-sala-jija/ET00435453?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧૮ એપ્રિલ
|મીઠડાં મહેમાન
|ચિન્મય પરમાર
|યશ સોની, આરોહી પટેલ, મિત્ર ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-aarohi-patel-starrer-mithada-maheman-set-for-release-on-april-18-2025/articleshow/119111360.cms |title=Yash Soni, Aarohi Patel starrer 'Mithada Maheman' set for release on April 18, 2025 |date=17 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ એપ્રિલ
|આંટીપ્રેન્યોર
|પ્રતીક કોઠારી
|સુપ્રિયા પાઠક, કૌસુમ્બી ભટ્ટ, બ્રિન્દા ત્રિવેદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Auntypreneur (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url= https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/auntypreneur/ET00439413 |access-date=2025-04-19 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|શસ્ત્ર
|કર્તવ્ય શાહ
|ચેતન ધનાણી, પૂજા જોશી, દીપ વૈદ્ય, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/puja-joshi-and-chetan-dhanani-lead-cyber-thriller-shastra-film-to-release-on-april-18-2025/articleshow/118712387.cms |title=Puja Joshi and Chetan Dhanani lead cyber-thriller 'Shastra'; film to release on April 18, 2025
|date=4 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ મે
|જય માતા જી - લેટ્સ રોક
|મનીષ સાઇની
|મલ્હાર ઠાકર, વ્યોમા નંદી, વંદના પાઠક 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vtvgujarati.com/short-videos/motion-poster-of-malhar-thakar-and-tiku-talsanias-film-jai-mataji-lets-rock-released |title=મલ્હાર ઠાકર અને ટીકુ તલસાણિયાની ફિલ્મ 'જય માતાજી, Let's Rock'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ
|date=8 February 2025|work=VTV Gujarati|access-date=25 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ મે
|સરપ્રાઈસ
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|વત્સલ શેઠ, હેલી શાહ, જ્હાનવી ચૌહાણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhram (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in rajkot |url=https://in.bookmyshow.com/rajkot/movies/bhram/ET00432237 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૩ મે
|ભ્રમ
|પલ્લવ પરીખ
|મિત્ર ગઢવી, અભિનય બેન્કર, નિષમા સોની, સોનાલી દેસાઇ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Surprise (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/surprise/ET00443468?type=coming-soon |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પાનો ઇન્સ્યોરન્સ
|અમૃત સોની
|પરીક્ષિત તમાલિયા, ટીકુ તલસાણિયા, આંચલ શાહ
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/actors-parikshit-tamaliya-and-aanchal-shah-to-team-up-for-pappa-no-insurance/articleshow/109059732.cms |title=Actors Parikshit Tamaliya and Aanchal Shah to team up for 'Pappa No Insurance'|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૩૦ મે
|શુભચિંતક
|નિસર્ગ વૈદ્ય
|સ્વપ્નિલ જોશી, માનસી પારેખ, એશા કંસારા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/marathi-star-swwapnil-joshi-to-debut-in-gujarati-film-shubhchintak-film-starts-rolling/articleshow/116412557.cms |title=Marathi star Swwapnil Joshi to debut in Gujarati film 'ShubhChintak'|date=19 December 2024 | work=[[The Times of India]]|access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાઠિયાવાડી ટેલ્સ
|અભિષેક પંડયા
|આકાશ ત્રિવેદી, દર્પણ સોની, દીશા માનવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/kathiyawadi-tales/movieshow/121595921.cms |title=Kathiyawadi Tales Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|બેલા
|તનસુખ ગોહેલ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, પ્રિનલ ઓબરોઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/bela/movieshow/121482659.cms |title=Bela Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૩ જૂન
|જલસો - અ ફેમિલી ઇન્વિટેશન
|રાજીવ ઋઈઆ 
|હિતેન તેજવાની, પૂજા જોશી, અરુણા ઈરાની
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gujarati film 'Jalso' begins shooting after grand muhurat puja, featuring Aruna Irani, Hiten Tejwani, and others |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarati-film-jalso-begins-shooting-after-grand-muhurat-puja-featuring-aruna-irani-hiten-tejwani-and-others/articleshow/114553863.cms |newspaper=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૭ જૂન
|ગોતી લો
|દીપક અંતાણી
|મનોજ જોશી, મેહુલ બુચ, ભવ્યા સિરોહી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goti Lo - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/goti-lo/ET00447067 |access-date=2025-03-23 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sangritoday.com/spotlight/manoj-joshis-gujarati-film-goti-lo-highlights-losing-the-real-world-to-the-lure-of-the-virtual-one |title=Manoj Joshi's Gujarati film 'Goti Lo' highlights losing the real world to the lure of the virtual one |date=22 May 2025|work=Sangri Today |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલેબી રોક્સ
|ચિન્મય પુરોહિત
|વંદના પાઠક, માનવ ગોહિલ, માનસી રાંચ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalebi Rocks (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalebi-rocks/ET00438033 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૪ જુલાઈ
|ડેડા
|હેમા શુક્લા
|ગૌરવ પાસવાલા, હેલી શાહ, હિતેન તેજવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First poster of Gujarati movie Deda unveiled |url=https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |access-date=2025-06-09 |website=Ahmedabad Mirror |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|અનામિકા
|ભૂષણ ભટ્ટ
|જૈની શાહ, આશિષ રાજપૂત, ઋષિ જાની, ચાર્મી કેલૈયા
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/anamika/movieshow/122224644.cms |title=Anamika Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૧ જુલાઈ
|વહાલી
|
|ભાવીન ભાનુશાલી, સચિન પરીખ, ભૂમિ શુક્લા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.loktej.com/article/18932/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Loktej|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ahmedabadmirror.com/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release/81892106.html |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Ahmedabad Mirror|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૮ જુલાઈ
|ચાતર
|વિનોદ પરમાર
|મૌલિક નાયક, કૌસુંબી ભટ્ટ, રિદ્ધિ પી યાધવ, કબીર દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chaatar (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaatar/ET00450596 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સંઘવી એન્ડ સન્સ
|ચંદ્રેશ ભટ્ટ
|મનોજ જોશી, કોમલ ઠક્કર, હિતેન તેજવાની 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/chandresh-bhatt-on-sanghvi-and-sons-this-story-is-a-heartfelt-tribute-to-those-emotions-and-realizationsexclusive/articleshow/121644750.cms |title=Chandresh Bhatt on Sanghvi and Sons: This story is a heartfelt tribute to those emotions and realizations—exclusive |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્રી
|ઉત્સવ પ્રવીણ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, આનંદ દેવમની, ઉત્સવ પ્રવીણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shree/movieshow/122617252.cms |title=Shree Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧ ઓગસ્ટ
|મહારાણી
|વિરલ શાહ
|માનસી પારેખ, શ્રદ્ધા ડાંગર, સંજય ગોરડીયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/manasi-parekh-and-shraddha-dangar-come-together-for-viral-shahs-next-derectorial-film-maharani-to-be-released-on-1st-august-2025-243566 |title='મહારાણી'ના તાજ માટે 1લી ઑગસ્ટે સાથે લડત આપશે માનસી પારેખ અને શ્રદ્ધા ડાંગર |date=19 May 2025|work=[[Mid-Day|Gujarati Midday]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thewire.in/ptiprnews/panorama-studios-joins-hands-with-monkey-god-entertainment-summit-studios-eka-entertainment-to-produce-maharani-a-gujarati-social-comedy-directed-by-viral-shah |title=Panorama Studios Joins Hands With Monkey God Entertainment, Summit Studios and Eka Entertainment To Produce Maharani, A Gujarati Social Comedy, Directed By Viral Shah |date=18 April 2025|work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|વિશ્વગુરુ
|શૈલેષ પટેલ, અતુલ સોનાર
|ગૌરવ પાસવાલા, શ્રદ્ધા ડાંગર, રાજીવ મહેતા
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vishwaguru |website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt37392519}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3&quot; |૮ ઓગસ્ટ
|ભોળાનો ભગવાન
|હિતેશ બેલદાર
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રેરણા ઓબેરોય, ભૂમિ ગૌર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/bhola-no-bhagwan/ET00456484|title=Bhola No Bhagwan (2025)|access-date=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોલ ૧૦૪ 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|ધર્મેશ વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જૈમિની ત્રિવેદી, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Call 104 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in mumbai |url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/call-104/ET00447659 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વાર્તા 
|જસ્મીત કુમાર 
|આનંદ દેવમની, નૈસર્ગ મિસ્ત્રી, પ્રિયલ ભટ્ટ, આકાંક્ષા ભટનાગર 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/varta/movieshow/123323126.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૨૭ ઓગસ્ટ
|બચુની બેનપણી
|વિપુલ મેહતા 
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, દેવર્ષી શાહ, રત્ના પાઠક શાહ, યુક્તિ રંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Show timings of Bachu Ni Benpani |url=https://in.bookmyshow.com/movies/bachu-ni-benpani/ET00450272?type=coming-soon|website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વશ : લેવલ ૨ 
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક 
|હિતુ કનોડિયા, જાનકી બોડીવાળા, મોનલ ગુજજેર, હિતેશ કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vash-level-2-set-to-terrify-audiences-this-august/articleshow/121641242.cms |title='Vash Level 2' set to terrify audiences this August |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૫ સેપ્ટેમ્બર 
|નાનખટાઈ 
|પ્રીત ગોહિલ 
|હિતેન કુમાર, મિત્રા ગઢવી, ચેતન દૈયા, સતીષ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=r9SR5ZbpmjQ |title=Naankhatai {{!}} Official Teaser {{!}} Gujarati Film {{!}} 8 August 2025 |date=2025-06-25 |last=Khushi Films |access-date=2025-07-15 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|અજબ ઘરની ગજબની કહાની 
|નરેન્દ્ર પરમાર 
|વિધિ શાહ, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/ajab-ghar-ni-ghazab-ni-kahani/movieshow/123735628.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ સેપ્ટેમ્બર 
|ધિંગા મસ્તી સ્ટોરી ઓફ બ્રેવ ચિલ્ડ્રન 
|જયેશ ત્રિવેદી 
|વિધિ શાહ, અરવિંદ વેગડ, તમન્ના સરાફ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dhinga-masti-story-of-brave-children/ET00462286|title=Dhinga Masti Story of Brave Children (2025)|access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ફરી એક વાર 
|અખિલ કોટક 
|સુપ્રિયા પાઠક, અવની મોદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-fari-ek-vaar-release-date-story-social-drama-135458914.html |title=ગુજરાત ફિલ્મ 'ફરી એકવાર'ની રિલીઝ ડેટ જાહેર:12 સપ્ટેમ્બરે થિયેટરમાં ધૂમ મચાવશે, સુપ્રિયા પાઠક-ટીકુ તલસાણીયા સહિતના કલાકારો જોવા મળશે |date=16 July 2025|work=Divya Bhaskar |access-date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ સેપ્ટેમ્બર 
|ભારત ની દીકરી  
|કેશવ રાઠોડ 
|પ્રીનલ ઓબેરાઈ, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest Gujarati Movies {{!}} List of New Gujarati Films Releases 2025 {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-new-movies/gujarati-movies |access-date=2025-12-26 |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોમન મેન 
|પ્રણવ પટેલ 
|ચેતન દૈયા, વિશાલ શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/common-man/movieshow/123945763.cms |title=Common Man Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્વાસ
|વસંત નારકર
|રાજ વિઠ્ઠલપુરા, નિસર્ગ ત્રિવેદી, ચેતન દૈયા, પૂર્વિ ભટ્ટ, રુબી ઠક્કર, જસવંત ગઢવી, મયુર અમિન
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shwaas/movieshow/124093741.cms |title=Shwaas Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ઓક્ટોબર–ડિસેમ્બર ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ઉદઘાટન
!નામ
!નિર્દેશક
!કાસ્ટ
!{{Tooltip|Ref.|References}}
|-
|૧૦ ઓક્ટોબર
|[[લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે|લાલો-કૃષ્ણ સદા સહાયતે]]
|અંકિત સખિયા
|રીવા રાચ, શૃહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laalo – Krishna Sada Sahaayate|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digras/laalo-krishna-sada-sahaayate/ET00459408|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/laalo-krishna-sada-sahaayate/movieshow/124381512.cms|title=Laalo: Krishna Sada Sahaayate Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News and Videos|date=8 October 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ ઓક્ટોબર
|વિક્રમ નંબર ૧
|જીતુ પંડ્યા
|[[વિક્રમ ઠાકોર]], શ્વેતા સેન, ઉષા ભાટિયા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vikram Number 1|url=https://in.bookmyshow.com/movies/vikram-number-1/ET00466772|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ ઓક્ટોબર
|ચણિયા ટોળી
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|યશ સોની, નેત્રી ત્રિવેદી, હીના વર્દે, ચેતન દૈયા, મૌલિક નાયક, [[જાનકી બોડીવાળા]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Anand Pandit and Vaishal Shah team up for their fourth Gujarati project 'Chaniya Toli'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/anand-pandit-and-vaishal-shah-team-up-for-their-fourth-gujarati-project-chaniya-toli/articleshow/120196375.cms|work=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ ઓક્ટોબર
|મિસરી
|કુશલ નાઇક
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ]], ટીકુ તલસાણિયા, [[હિતુ કનોડિયા]], કૌશાંબી ભટ્ટ, પ્રિન્સી પ્રજાપતિ, પ્રેમ ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=timesofindia|date=29 Mar 2025|title=It's a wrap for Manasi Parekh and Raunaq Kamdar's 'Misri'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/its-a-wrap-for-manasi-parekh-and-raunaq-kamdars-misri/articleshow/119692619.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૭ નવેમ્બર
|પ્રવાસ
|વિપુલ શર્મા
|વિશાલ ઠક્કર, જય પંડ્યા, કોમલ પંચાલ, નિશ્મા સોની
|&lt;ref name=&quot;DB1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-pravaas-trailer-release-videos-70-awards-nov-7-136283096.html|title=ગરીબી વચ્ચે સપનું પૂરું કરવાની ગડમથલનો 'પ્રવાસ':70થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડ જીતનારી ગુજરાતી ફિલ્મનું ટ્રેલર રિલીઝ, 7 નવેમ્બરે સિનેમાઘરોમાં આવશે|date=29 October 2025|work=[[Divya Bhaskar]]|access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ચરકટ
|આશિષ કુમાર
|સંજય ગલસર, નરેન્દ્ર વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જગપાલ ભારદ, શિવાની ભટ્ટ, મીર હનીફ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charkat|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/charkat/ET00468101|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ નવેમ્બર
|દશેરા
|ચિનમય નાઇક
|કાર્તિક જે, જગદીશ ઇટાલિયા, સુંદરમ પ્રસાદ, પૌરવી જોશી, જીતેન્દ્ર સુમરા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dusshera|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dusshera/ET00466628|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કુંડાળું
|રોહિત પ્રજાપતિ
|સોનાલી લેલે દેસાઈ, સ્વયં ગઢવી, વૈભવ બિનિવાલે, હેપ્પી ભાવસાર નાયક
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kundaalu|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/kundaalu/ET00470656|access-date=14 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ નવેમ્બર
|પૂર્ણ વિરામ
|પ્રીતેશ પટેલ, જેકી પટેલ
|કાજલ વશિષ્ઠ, સૌરભ બારોટ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Full Stop (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/full-stop/ET00471245?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2025-11-18|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૮ નવેમ્બર
|આવવા દે
|નિહાર ઠક્કર
|પરિક્ષિત તમાલિયા, કુંપલ પટેલ, હેમંત ખેર, સોનાલી લેલે દેસાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=‘આવવા દે’નું ટીઝર રિલીઝ: પરીક્ષિત તમાલિયા અને કુંપલ પટેલની દિલસ્પર્શી પ્રેમકથા|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/aavaa-de-teaser-release-parikshit-tamaliya-and-kumpal-patel-s-heartfelt-love-story-unveiled-256142|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ ડિસેમ્બર
|અજબ ટાર્ઝનની ગજબ કહાની
|સુરેશ જોશી
|અંકિત રાજ રવિન્દ્રન, વિધિ શાહ, ચેતન દૈયા, જયદીપ શાહ, કલ્પેશ પટેલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ajab Tarzan Ni Gajab Kahani (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ajab-tarzan-ni-gajab-kahani/ET00463758|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જીવ
|જીગર કાપડી
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=આવતા મહિને બે ગુજરાતી ફિલ્મો રિલીઝ થશે:સત્યઘટના પર આધારિત 'જીવ' અને મલ્હાર ઠાકરની NRI કોમેડી 'વંદે ભારત વાયા USA' ધૂમ મચાવશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/two-gujarati-films-to-be-released-next-month-jeev-and-vande-bharat-via-usa-136459312.html|access-date=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૧૯ ડિસેમ્બર
|કલેક્ટર વિરાજ
|ભગવાન વાઘેલા
|જગદીશ ઇટાલિયા, સુદર્શન પ્રસાદ, પૌરવી જોશી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Collector Viraj (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/collector-viraj/ET00476812|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|નાપાસ
|આલોક ઠાકર, નિવેદિતા શાહ
|આલોક ઠાકર, લક્ષ્મી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Napaas (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/napaas/ET00476037|access-date=19 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|રાજા સાહેબ
|ઉત્પલ મોદી
|હર્ષ કવિતા, ડિમ્પલ ઉપાધ્યાય, જય રામી, જિગ્નેશ મોદી, નૈતિક દેસાઈ, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raja Saheb (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/raja-saheb/ET00448197|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|બે કપ ચા
|હિમાંશુ પટેલ
|જિગ્નેશ મોદી, વિધિ શાહ, નાયસર્ગ મિસ્ત્રી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 December 2025|title=Two Cup Tea Movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/two-cup-tea/movieshow/126103967.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ ડિસેમ્બર
|[[વંદે ભારત વાયા યુ.એસ.એ|વંદે ભારત વાયા યુએસએ]]
|જયમીન પટેલ
|[[મલ્હાર ઠાકર]], [[પૂજા ઝવેરી]], કેલી પીયર્સન
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=દેશી દિલ સાથે વિદેશમાં વસવાના સપના!:'વંદે ભારત વાયા યુએસએ'ની રિલીઝ પર મોટી અપડેટ, મલ્હારની નવી ગુજરાતી ફિલ્મ લાગણીઓ અને હાસ્યથી ભરપૂર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dreams-of-living-abroad-with-a-native-heart-136350810.html|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vande Bharat Via USA|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/vande-bharat-via-usa/ET00470174?type=coming-soon|access-date=2025-11-19|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>lkfghjv13cxx936ad92vz0gvb906f4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899575</id>
      <parentid>899569</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>નામોની જોડણીઓ સુધારી</comment>
      <origin>899575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35867" sha1="4legjgxalm8wl05xdcjch6419t631s9" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૫માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૩ જાન્યુઆરી
|વિક્ટર ૩૦૩
|સ્વપ્નિલ મહેતા
|અભિનય બેન્કર, અંજલિ બારોટ, અલિશા પ્રજાપતિ
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title='Victor 303' is coming to THEATERS on THIS date|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/victor-303-is-coming-to-theaters-on-this-date/articleshow/115063687.cms|newspaper=The Times of India|date=2024-11-08|access-date=2026-01-27|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Victor 303 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/victor-303/ET00419713?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાશી રાઘવ
|ધ્રુવ ગોસ્વામી
|દીક્ષા જોશી, જયેશ મોરે, શૃહદ ગોસ્વામી, પીહુ ગઢવી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kaashi Raaghav (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Dhekiajuli|url=https://in.bookmyshow.com/movies/dhekiajuli/kaashi-raaghav/ET00423687?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૦ જાન્યુઆરી
|મોમ તને નહીં સમજાય
|ધર્મેશ મહેતા
|રશ્મિ દેસાઇ, અમર ઉપાધ્યાય, તેજલ વ્યાસ, નમિત શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Mom Tane Nai Samjay (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/mom-tane-nai-samjay/ET00424440?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ જાન્યુઆરી
|તારો થયો
|ધર્મેશ પટેલ
|[[હિતેન કુમાર]], [[હિતુ કનોડિયા]], વ્યોમા નંદી, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Taaro Thayo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/taaro-thayo/ET00426433?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૭ જાન્યુઆરી
|માલિકની વાર્તા
|કે. આર. દેવમણી
|અનંગ દેસાઈ, રાજીવ મેહતા, હિતુ કનોડિયા, સુનિલ વિશ્રાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malik Ni Varta (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/malik-ni-varta/ET00427963?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|છૂટાછેડા
|અખિલ કોટક
|હિતુ કાનોડિયા, અરવિંદ વેગડા, અખિલ કોટક, નિરાલી જોશી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Chhutacheda (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/chhutacheda/ET00428656?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|જિગર ની જીત
|વિષ્ણુ ઠાકોર
|જિગર ઠાકોર, જિમી પંડ્યા, પૂજા સોની, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jigar Ni Jeet (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/jigar-ni-jeet/ET00428935?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૪ જાન્યુઆરી
|ઉંબરો
|અભિષેક શાહ
|વંદના પાઠક, કાજલ ઓઝા વૈદ્ય, દીક્ષા જોશી, સંજય ગલસર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Umbarro (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/umbarro/ET00420660?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ જાન્યુઆરી
|ફાટી ને?
|ફૈસલ હાશ્મી
|હિતુ કાનોડિયા, સ્મિત પંડ્યા, આકાશ ઝાલા, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Faati Ne? (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/faati-ne/ET00428340?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ ફેબ્રુઆરી
|વિશ્વાસ્થા
|નિકુંજ મોદી
|નિકુંજ મોદી, સોનમ લાંબા, વૈશાકી શાહ, કલ્પના ગાંગડેકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vishwastha (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/vishwastha/ET00429934?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૪ ફેબ્રુઆરી
|ઇલુ ઇલુ
|રવિ સચદેવ, પાર્થ શુક્લ
|ભાવિક ભોજક, ખુશ્બુ ત્રિવેદી, પૂજા ભટ્ટ, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ilu Ilu (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/ilu-ilu/ET00431242?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૧ ફેબ્રુઆરી
|ભોલા: દ પાવર ઑફ મેન
|ભાવેશ ગોરાસિયા
|રાકેશ બરોટ, રિયા જયસ્વાલ, જીતુ પંડયા,  કવન શાહ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Bholaa: The Power Of Man (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/bholaa-the-power-of-man/ET00434634?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પર્વત
|આસિફ સિલાવત
|હિતુ કાનોડિયા, સપના વ્યાસ, અક્ષત ઈરાની, મોના ઠીબ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parvat (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/parvat/ET00431014?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૭ માર્ચ
|જેઠાલાલના ભવાડા
|નિલેશ મેહતા
|વિધિ શાહ, જિગ્નેશ મોદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jethalal Na Bhavada (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jethalal-na-bhavada/ET00436667?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ માર્ચ
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડ્યા
|રાહુલ ભોલે, વિનિત કાનોજિયા
|મલ્હાર ઠાકર, દર્શન જરીવાલા, વંદના પાઠક, યુક્તિ રાંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All The Best Pandya (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/all-the-best-pandya/ET00432831?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|નેહડો
|હિતેશ બેલદાર
|જિગ્નેશ બરોટ, પ્રેનલ ઓબેરોય, જીતુ પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nehdo (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/nehdo/ET00437740?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ માર્ચ
|જીજા સાળા જીજા
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, રાગી જાની, જય  પંડયા, દિપેન રાવલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Jija Sala Jija (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jija-sala-jija/ET00435453?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-01-27|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧૮ એપ્રિલ
|મીઠડાં મહેમાન
|ચિન્મય પરમાર
|યશ સોની, આરોહી પટેલ, મિત્ર ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/yash-soni-aarohi-patel-starrer-mithada-maheman-set-for-release-on-april-18-2025/articleshow/119111360.cms |title=Yash Soni, Aarohi Patel starrer 'Mithada Maheman' set for release on April 18, 2025 |date=17 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=17 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ એપ્રિલ
|આંટીપ્રેન્યોર
|પ્રતીક કોઠારી
|સુપ્રિયા પાઠક, કૌસુમ્બી ભટ્ટ, બ્રિન્દા ત્રિવેદી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Auntypreneur (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url= https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/auntypreneur/ET00439413 |access-date=2025-04-19 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|શસ્ત્ર
|કર્તવ્ય શાહ
|ચેતન ધનાણી, પૂજા જોશી, દીપ વૈદ્ય, હેમીન ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/puja-joshi-and-chetan-dhanani-lead-cyber-thriller-shastra-film-to-release-on-april-18-2025/articleshow/118712387.cms |title=Puja Joshi and Chetan Dhanani lead cyber-thriller 'Shastra'; film to release on April 18, 2025
|date=4 March 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ મે
|જય માતા જી - લેટ્સ રોક
|મનીષ સાઇની
|મલ્હાર ઠાકર, વ્યોમા નંદી, વંદના પાઠક 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.vtvgujarati.com/short-videos/motion-poster-of-malhar-thakar-and-tiku-talsanias-film-jai-mataji-lets-rock-released |title=મલ્હાર ઠાકર અને ટીકુ તલસાણિયાની ફિલ્મ 'જય માતાજી, Let's Rock'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ
|date=8 February 2025|work=VTV Gujarati|access-date=25 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૬ મે
|સરપ્રાઈસ
|સચિન બ્રહ્મભટ્ટ
|વત્સલ શેઠ, હેલી શાહ, જ્હાનવી ચૌહાણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bhram (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in rajkot |url=https://in.bookmyshow.com/rajkot/movies/bhram/ET00432237 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૩ મે
|ભ્રમ
|પલ્લવ પરીખ
|મિત્ર ગઢવી, અભિનય બેન્કર, નિષમા સોની, સોનાલી દેસાઇ 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Surprise (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/surprise/ET00443468?type=coming-soon |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|પપ્પાનો ઇન્સ્યોરન્સ
|અમૃત સોની
|પરીક્ષિત તમાલિયા, ટીકુ તલસાણિયા, આંચલ શાહ
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/actors-parikshit-tamaliya-and-aanchal-shah-to-team-up-for-pappa-no-insurance/articleshow/109059732.cms |title=Actors Parikshit Tamaliya and Aanchal Shah to team up for 'Pappa No Insurance'|work=The Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૩૦ મે
|શુભચિંતક
|નિસર્ગ વૈદ્ય
|સ્વપ્નિલ જોશી, માનસી પારેખ, એશા કંસારા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/marathi-star-swwapnil-joshi-to-debut-in-gujarati-film-shubhchintak-film-starts-rolling/articleshow/116412557.cms |title=Marathi star Swwapnil Joshi to debut in Gujarati film 'ShubhChintak'|date=19 December 2024 | work=[[The Times of India]]|access-date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કાઠિયાવાડી ટેલ્સ
|અભિષેક પંડયા
|આકાશ ત્રિવેદી, દર્પણ સોની, દીશા માનવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/kathiyawadi-tales/movieshow/121595921.cms |title=Kathiyawadi Tales Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|બેલા
|તનસુખ ગોહેલ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, પ્રિનલ ઓબરોઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/bela/movieshow/121482659.cms |title=Bela Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૩ જૂન
|જલસો - અ ફેમિલી ઇન્વિટેશન
|રાજીવ ઋઈઆ 
|હિતેન તેજવાની, પૂજા જોશી, અરુણા ઈરાની
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Gujarati film 'Jalso' begins shooting after grand muhurat puja, featuring Aruna Irani, Hiten Tejwani, and others |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/gujarati-film-jalso-begins-shooting-after-grand-muhurat-puja-featuring-aruna-irani-hiten-tejwani-and-others/articleshow/114553863.cms |newspaper=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૭ જૂન
|ગોતી લો
|દીપક અંતાણી
|મનોજ જોશી, મેહુલ બુચ, ભવ્યા સિરોહી
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Goti Lo - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/goti-lo/ET00447067 |access-date=2025-03-23 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sangritoday.com/spotlight/manoj-joshis-gujarati-film-goti-lo-highlights-losing-the-real-world-to-the-lure-of-the-virtual-one |title=Manoj Joshi's Gujarati film 'Goti Lo' highlights losing the real world to the lure of the virtual one |date=22 May 2025|work=Sangri Today |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જલેબી રોક્સ
|ચિન્મય પુરોહિત
|વંદના પાઠક, માનવ ગોહિલ, માનસી રાંચ
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Jalebi Rocks (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/jalebi-rocks/ET00438033 |access-date=2025-03-13 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|}

== જુલાઈ-સપ્ટેમ્બર ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૪ જુલાઈ
|ડેડા
|હેમા શુક્લા
|ગૌરવ પાસવાલા, હેલી શાહ, હિતેન તેજવાની
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=First poster of Gujarati movie Deda unveiled |url=https://www.ahmedabadmirror.com/first-poster-of-gujarati-movie-deda-unveiled/81892805.html#goog_rewarded |access-date=2025-06-09 |website=Ahmedabad Mirror |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|અનામિકા
|ભૂષણ ભટ્ટ
|જૈની શાહ, આશિષ રાજપૂત, ઋષિ જાની, ચાર્મી કેલૈયા
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/anamika/movieshow/122224644.cms |title=Anamika Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૧ જુલાઈ
|વહાલી
|
|ભાવીન ભાનુશાલી, સચિન પરીખ, ભૂમિ શુક્લા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://english.loktej.com/article/18932/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Loktej|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.ahmedabadmirror.com/promising-gujarati-family-drama-vahali-set-for-july-11-release/81892106.html |title=Promising Gujarati family drama Vahali set for July 11 release |date=28 May 2025|work=Ahmedabad Mirror|access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૧૮ જુલાઈ
|ચાતર
|વિનોદ પરમાર
|મૌલિક નાયક, કૌસુંબી ભટ્ટ, રિદ્ધિ પી યાધવ, કબીર દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chaatar (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaatar/ET00450596 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સંઘવી એન્ડ સન્સ
|ચંદ્રેશ ભટ્ટ
|મનોજ જોશી, કોમલ ઠક્કર, હિતેન તેજવાની 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/chandresh-bhatt-on-sanghvi-and-sons-this-story-is-a-heartfelt-tribute-to-those-emotions-and-realizationsexclusive/articleshow/121644750.cms |title=Chandresh Bhatt on Sanghvi and Sons: This story is a heartfelt tribute to those emotions and realizations—exclusive |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્રી
|ઉત્સવ પ્રવીણ
|ચેતન દૈયા, પ્રશાંત બારોટ, આનંદ દેવમની, ઉત્સવ પ્રવીણ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shree/movieshow/122617252.cms |title=Shree Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-08-14 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧ ઓગસ્ટ
|મહારાણી
|વિરલ શાહ
|માનસી પારેખ, શ્રદ્ધા ડાંગર, સંજય ગોરડીયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/manasi-parekh-and-shraddha-dangar-come-together-for-viral-shahs-next-derectorial-film-maharani-to-be-released-on-1st-august-2025-243566 |title='મહારાણી'ના તાજ માટે 1લી ઑગસ્ટે સાથે લડત આપશે માનસી પારેખ અને શ્રદ્ધા ડાંગર |date=19 May 2025|work=[[Mid-Day|Gujarati Midday]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thewire.in/ptiprnews/panorama-studios-joins-hands-with-monkey-god-entertainment-summit-studios-eka-entertainment-to-produce-maharani-a-gujarati-social-comedy-directed-by-viral-shah |title=Panorama Studios Joins Hands With Monkey God Entertainment, Summit Studios and Eka Entertainment To Produce Maharani, A Gujarati Social Comedy, Directed By Viral Shah |date=18 April 2025|work=[[The Wire (India)|The Wire]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|વિશ્વગુરુ
|શૈલેષ પટેલ, અતુલ સોનાર
|ગૌરવ પાસવાલા, શ્રદ્ધા ડાંગર, રાજીવ મહેતા
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vishwaguru |website=[[IMDb]] |url=https://www.imdb.com/title/tt37392519}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3&quot; |૮ ઓગસ્ટ
|ભોળાનો ભગવાન
|હિતેશ બેલદાર
|વિક્રમ ઠાકોર, પ્રેરણા ઓબેરોય, ભૂમિ ગૌર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/bhola-no-bhagwan/ET00456484|title=Bhola No Bhagwan (2025)|access-date=12 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોલ ૧૦૪ 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|ધર્મેશ વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જૈમિની ત્રિવેદી, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Call 104 (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in mumbai |url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/call-104/ET00447659 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વાર્તા 
|જસ્મીત કુમાર 
|આનંદ દેવમની, નૈસર્ગ મિસ્ત્રી, પ્રિયલ ભટ્ટ, આકાંક્ષા ભટનાગર 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/varta/movieshow/123323126.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૨૭ ઓગસ્ટ
|બચુની બેનપણી
|વિપુલ મેહતા 
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, દેવર્ષી શાહ, રત્ના પાઠક શાહ, યુક્તિ રંદેરિયા 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Show timings of Bachu Ni Benpani |url=https://in.bookmyshow.com/movies/bachu-ni-benpani/ET00450272?type=coming-soon|website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|વશ : લેવલ ૨ 
|કૃષ્ણદેવ યાજ્ઞિક 
|હિતુ કનોડિયા, જાનકી બોડીવાળા, મોનલ ગુજજેર, હિતેશ કુમાર 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/vash-level-2-set-to-terrify-audiences-this-august/articleshow/121641242.cms |title='Vash Level 2' set to terrify audiences this August |date=5 June 2025|work=[[The Times of India]] |access-date=9 June 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|૫ સેપ્ટેમ્બર 
|નાનખટાઈ 
|પ્રીત ગોહિલ 
|હિતેન કુમાર, મિત્રા ગઢવી, ચેતન દૈયા, સતીષ ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=r9SR5ZbpmjQ |title=Naankhatai {{!}} Official Teaser {{!}} Gujarati Film {{!}} 8 August 2025 |date=2025-06-25 |last=Khushi Films |access-date=2025-07-15 |via=YouTube}}&lt;/ref&gt;
|-
|અજબ ઘરની ગજબની કહાની 
|નરેન્દ્ર પરમાર 
|વિધિ શાહ, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/ajab-ghar-ni-ghazab-ni-kahani/movieshow/123735628.cms&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ સેપ્ટેમ્બર 
|ધિંગા મસ્તી સ્ટોરી ઓફ બ્રેવ ચિલ્ડ્રન 
|જયેશ ત્રિવેદી 
|વિધિ શાહ, અરવિંદ વેગડ, તમન્ના સરાફ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dhinga-masti-story-of-brave-children/ET00462286|title=Dhinga Masti Story of Brave Children (2025)|access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ફરી એક વાર 
|અખિલ કોટક 
|સુપ્રિયા પાઠક, અવની મોદી 
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-fari-ek-vaar-release-date-story-social-drama-135458914.html |title=ગુજરાત ફિલ્મ 'ફરી એકવાર'ની રિલીઝ ડેટ જાહેર:12 સપ્ટેમ્બરે થિયેટરમાં ધૂમ મચાવશે, સુપ્રિયા પાઠક-ટીકુ તલસાણીયા સહિતના કલાકારો જોવા મળશે |date=16 July 2025|work=Divya Bhaskar |access-date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot; |૧૯ સેપ્ટેમ્બર 
|ભારત ની દીકરી  
|કેશવ રાઠોડ 
|પ્રીનલ ઓબેરાઈ, જિગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Latest Gujarati Movies {{!}} List of New Gujarati Films Releases 2025 {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/latest-new-movies/gujarati-movies |access-date=2025-12-26 |website=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|કોમન મેન 
|પ્રણવ પટેલ 
|ચેતન દૈયા, વિશાલ શાહ 
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/common-man/movieshow/123945763.cms |title=Common Man Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|શ્વાસ
|વસંત નારકર
|રાજ વિઠ્ઠલપુરા, નિસર્ગ ત્રિવેદી, ચેતન દૈયા, પૂર્વિ ભટ્ટ, રુબી ઠક્કર, જસવંત ગઢવી, મયુર અમિન
|&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/shwaas/movieshow/124093741.cms |title=Shwaas Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News &amp; Videos {{!}} eTimes |access-date=2025-12-26 |via=timesofindia.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== ઓક્ટોબર–ડિસેમ્બર ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!ઉદઘાટન
!નામ
!નિર્દેશક
!કાસ્ટ
!{{Tooltip|Ref.|References}}
|-
|૧૦ ઓક્ટોબર
|[[લાલો – કૃષ્ણ સદા સહાયતે|લાલો-કૃષ્ણ સદા સહાયતે]]
|અંકિત સખિયા
|રીવા રાચ, શૃહાદ ગોસ્વામી, કરણ જોશી, મિષ્ટી કાડેચા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Laalo – Krishna Sada Sahaayate|url=https://in.bookmyshow.com/movies/digras/laalo-krishna-sada-sahaayate/ET00459408|access-date=3 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI3&quot;&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movie-details/laalo-krishna-sada-sahaayate/movieshow/124381512.cms|title=Laalo: Krishna Sada Sahaayate Movie: Showtimes, Review, Songs, Trailer, Posters, News and Videos|date=8 October 2025|work=[[The Times of India]]|access-date=5 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧૭ ઓક્ટોબર
|વિક્રમ નંબર ૧
|જીતુ પંડ્યા
|[[વિક્રમ ઠાકોર]], શ્વેતા સેન, ઉષા ભાટિયા
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vikram Number 1|url=https://in.bookmyshow.com/movies/vikram-number-1/ET00466772|access-date=3 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ ઓક્ટોબર
|ચણિયા ટોળી
|જય બોદાસ, પાર્થ ત્રિવેદી
|યશ સોની, નેત્રી ત્રિવેદી, હીના વર્દે, ચેતન દૈયા, મૌલિક નાયક, [[જાનકી બોડીવાળા]]
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Anand Pandit and Vaishal Shah team up for their fourth Gujarati project 'Chaniya Toli'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/anand-pandit-and-vaishal-shah-team-up-for-their-fourth-gujarati-project-chaniya-toli/articleshow/120196375.cms|work=Times of India}}&lt;/ref&gt;
|-
|૩૧ ઓક્ટોબર
|મિસરી
|કુશલ નાઇક
|રૌનક કામદાર, [[માનસી પારેખ ગોહિલ]], ટીકુ તલસાણિયા, [[હિતુ કનોડિયા]], કૌશાંબી ભટ્ટ, પ્રિન્સી પ્રજાપતિ, પ્રેમ ગઢવી
|&lt;ref&gt;{{Cite news|last=timesofindia|date=29 Mar 2025|title=It's a wrap for Manasi Parekh and Raunaq Kamdar's 'Misri'|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/its-a-wrap-for-manasi-parekh-and-raunaq-kamdars-misri/articleshow/119692619.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૭ નવેમ્બર
|પ્રવાસ
|વિપુલ શર્મા
|વિશાલ ઠક્કર, જય પંડ્યા, કોમલ પંચાલ, નિશ્મા સોની
|&lt;ref name=&quot;DB1&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-pravaas-trailer-release-videos-70-awards-nov-7-136283096.html|title=ગરીબી વચ્ચે સપનું પૂરું કરવાની ગડમથલનો 'પ્રવાસ':70થી વધુ આંતરરાષ્ટ્રીય એવોર્ડ જીતનારી ગુજરાતી ફિલ્મનું ટ્રેલર રિલીઝ, 7 નવેમ્બરે સિનેમાઘરોમાં આવશે|date=29 October 2025|work=[[Divya Bhaskar]]|access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|ચરકટ
|આશિષ કુમાર
|સંજય ગલસર, નરેન્દ્ર વ્યાસ, ભરત ઠક્કર, જગપાલ ભારદ, શિવાની ભટ્ટ, મીર હનીફ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Charkat|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/charkat/ET00468101|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૪ નવેમ્બર
|દશેરા
|ચિનમય નાઇક
|કાર્તિક જે, જગદીશ ઇટાલિયા, સુંદરમ પ્રસાદ, પૌરવી જોશી, જીતેન્દ્ર સુમરા,
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dusshera|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/dusshera/ET00466628|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|કુંડાળું
|રોહિત પ્રજાપતિ
|સોનાલી લેલે દેસાઈ, સ્વયં ગઢવી, વૈભવ બિનિવાલે, હેપ્પી ભાવસાર નાયક
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Kundaalu|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/kundaalu/ET00470656|access-date=14 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૧ નવેમ્બર
|પૂર્ણ વિરામ
|પ્રીતેશ પટેલ, જેકી પટેલ
|કાજલ વશિષ્ઠ, સૌરભ બારોટ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Full Stop (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Mumbai|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/full-stop/ET00471245?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2025-11-18|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૮ નવેમ્બર
|આવવા દે
|નિહાર ઠક્કર
|પરિક્ષિત તમાલિયા, કુંપલ પટેલ, હેમંત ખેર, સોનાલી લેલે દેસાઈ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=‘આવવા દે’નું ટીઝર રિલીઝ: પરીક્ષિત તમાલિયા અને કુંપલ પટેલની દિલસ્પર્શી પ્રેમકથા|url=https://www.gujaratimidday.com/entertainment-news/dhollywood-news/article/aavaa-de-teaser-release-parikshit-tamaliya-and-kumpal-patel-s-heartfelt-love-story-unveiled-256142|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૧૨ ડિસેમ્બર
|અજબ ટાર્ઝનની ગજબ કહાની
|સુરેશ જોશી
|અંકિત રાજ રવિન્દ્રન, વિધિ શાહ, ચેતન દૈયા, જયદીપ શાહ, કલ્પેશ પટેલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Ajab Tarzan Ni Gajab Kahani (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ajab-tarzan-ni-gajab-kahani/ET00463758|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|જીવ
|જીગર કાપડી
|ધર્મેન્દ્ર ગોહિલ, શ્રદ્ધા ડાંગર
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=આવતા મહિને બે ગુજરાતી ફિલ્મો રિલીઝ થશે:સત્યઘટના પર આધારિત 'જીવ' અને મલ્હાર ઠાકરની NRI કોમેડી 'વંદે ભારત વાયા USA' ધૂમ મચાવશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/two-gujarati-films-to-be-released-next-month-jeev-and-vande-bharat-via-usa-136459312.html|access-date=19 November 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૧૯ ડિસેમ્બર
|કલેક્ટર વિરાજ
|ભગવાન વાઘેલા
|જગદીશ ઇટાલિયા, સુદર્શન પ્રસાદ, પૌરવી જોશી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Collector Viraj (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/collector-viraj/ET00476812|access-date=15 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|નાપાસ
|આલોક ઠાકર, નિવેદિતા શાહ
|આલોક ઠાકર, લક્ષ્મી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Napaas (2025)|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/napaas/ET00476037|access-date=19 December 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|રાજા સાહેબ
|ઉત્પલ મોદી
|હર્ષ કવિતા, ડિમ્પલ ઉપાધ્યાય, જય રામી, જિગ્નેશ મોદી, નૈતિક દેસાઈ, રુદ્રાક્ષ નિસિદ્ધ પંચાલ
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Raja Saheb (2025) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/raja-saheb/ET00448197|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|બે કપ ચા
|હિમાંશુ પટેલ
|જિગ્નેશ મોદી, વિધિ શાહ, નાયસર્ગ મિસ્ત્રી
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=19 December 2025|title=Two Cup Tea Movie|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/movie-details/two-cup-tea/movieshow/126103967.cms}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૫ ડિસેમ્બર
|[[વંદે ભારત વાયા યુ.એસ.એ|વંદે ભારત વાયા યુએસએ]]
|જયમીન પટેલ
|[[મલ્હાર ઠાકર]], [[પૂજા ઝવેરી]], કેલી પીયર્સન
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=દેશી દિલ સાથે વિદેશમાં વસવાના સપના!:'વંદે ભારત વાયા યુએસએ'ની રિલીઝ પર મોટી અપડેટ, મલ્હારની નવી ગુજરાતી ફિલ્મ લાગણીઓ અને હાસ્યથી ભરપૂર|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dreams-of-living-abroad-with-a-native-heart-136350810.html|access-date=6 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vande Bharat Via USA|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/vande-bharat-via-usa/ET00470174?type=coming-soon|access-date=2025-11-19|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==
[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>4legjgxalm8wl05xdcjch6419t631s9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શાકચુન્ની</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153690</id>
    <revision>
      <id>899593</id>
      <parentid>898303</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T01:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7394" sha1="m3dd5zl1cx70m04hzk1pl213s2hv2bo" xml:space="preserve">{{Delete|કારણ=અસ્પષ્ટ ભાષા, સંભવતઃ સંપૂર્ણ મશિનભાષાંતર|તારીખ=ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬}}
[[File:Shakchunni.jpg|thumb]]
'''શાકચુન્ની''' બંગાળી લોકકથાઓમાં એક સ્ત્રી ભૂત છે, જે સામાન્ય રીતે [[બાંગ્લાદેશ]] અને [[ભારત]]ના [[પશ્ચિમ બંગાળ]] રાજ્યની પૌરાણિક પરંપરાઓમાં વર્ણવવામાં આવે છે . આ શબ્દ એક પરિણીત હિન્દુ સ્ત્રીની આત્માનો ઉલ્લેખ કરે છે જે પરિણીત હોવા છતાં મૃત્યુ પામી હતી (એટલે ​​કે, તેના પતિ પહેલાં).&lt;ref name=&quot;News18&quot;&gt;{{Cite web |url=https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html |title=Shakchunni, Brahmadaitya or Mamdo — who are they? |website=News18 Bangla |date=12 November 2020 |access-date=20 August 2024 |language=bn |archive-date=20 ઑગસ્ટ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240820073932/https://bengali.news18.com/photogallery/off-beat/bhoot-chaturdashi-different-types-of-bengali-ghosts-ac-524479.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==વ્યુત્પત્તિશાસ્ત્ર==
''શકચુન્ન'' શબ્દ સંસ્કૃત શબ્દ ''શંખચુન્ની'' પરથી આવ્યો છે. બંગાળી હિન્દુ પરંપરામાં, પરિણીત સ્ત્રીઓ પરંપરાગત રીતે લગ્નના પ્રતીક તરીકે શંખ-કૂંડીઓ (શંખ) અને સિંદૂર (સિંદૂર) પહેરે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે શકચુન્ની મૃત્યુ પછી પણ આ પ્રતીકો જાળવી રાખે છે, જે લગ્ન જીવન પ્રત્યેના તેમના સતત જોડાણને પ્રતિબિંબિત કરે છે.&lt;ref name=&quot;DailyStar&quot;&gt;{{Cite web |url=https://bangla.thedailystar.net/literature/news-385841 |title=Ghosts in Bengali literature |website=The Daily Star Bangla |date=24 August 2022 |access-date=20 August 2024 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

==મૂળ અને લોકવાયકા==
લોકવાયકાઓ અનુસાર, શકચુન્ની એ પરિણીત સ્ત્રીની ભાવના છે જેની ઇચ્છાઓ અને ગૃહસ્થ જીવન પ્રત્યેનો લગાવ તેના મૃત્યુ સમયે અધૂરો રહે છે. તેણીને ઘણીવાર વૈવાહિક સુખ અને ગૃહસ્થ જીવનની ઝંખના ધરાવતી તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે, અને એવું કહેવામાં આવે છે કે તે પરિણીત સ્ત્રીઓ, ખાસ કરીને સમૃદ્ધ ઘરની સ્ત્રીઓ, ને આવા અનુભવોને ફરીથી જીવવા માટે ધરાવે છે અથવા પ્રભાવિત કરે છે.

શકચુન્ની દર્શાવતી વાર્તાઓ પરંપરાગત બંગાળી લોકકથાઓમાં જોવા મળે છે, જેમાં ઠાકુરમાર ઝુલી જેવા સંગ્રહોમાં જોવા મળતી વાર્તાઓનો પણ સમાવેશ થાય છે. ઘણી વાર્તાઓમાં, એક વળગાડખોર (ઓઝા) આખરે તેની ભાવનાને હરાવે છે અથવા બહાર કાઢે છે.&lt;ref name=&quot;News18&quot; /&gt;

==ભૌતિક વર્ણન==
શાકચુન્નીઓને સામાન્ય રીતે લીલાશ પડતા રંગની ત્વચા ધરાવતી, પાંદડાવાળા શાકભાજી (શાક) જેવી દેખાતી વ્યક્તિ તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે. બંગાળી લોકકથાઓમાં ઘણી આત્માઓની જેમ, તેમને પાતળા અને ક્ષીણ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે. તેઓ પરિણીત બંગાળી સ્ત્રીઓ સાથે સંકળાયેલી પરંપરાગત લાલ-સફેદ સાડીઓ પહેરે છે, સાથે શંખની બંગડીઓ અને કપાળ પર લાલ સિંદૂર પણ પહેરે છે. ભૂત હોવા છતાં, તેઓ ઘણીવાર તેમના દેખાવ અને શણગાર પ્રત્યે સભાન તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Anandabazar&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.anandabazar.com/ananda-utsav/durgotsav-gallery/kali-puja-2022-different-kind-of-ghosts-and-their-significant-in-bengali-culture-dgtl-photogallery/cid/1377106 |title=Different types of ghosts in Bengali culture |website=Anandabazar.com |date=15 October 2022 |access-date=20 August 2024 |language=bn}}&lt;/ref&gt;

==લાક્ષણિકતાઓ==
શકચુન્નીઓને ઘણીવાર માછલીના શોખીન તરીકે વર્ણવવામાં આવે છે, જે બંગાળમાં પરિણીત સ્ત્રીઓ માટે સાંસ્કૃતિક રીતે મહત્વપૂર્ણ ખોરાક છે. પરંપરાગત માન્યતામાં, પરિણીત સ્ત્રીઓને તેમના પતિના સુખાકારી અને દીર્ધાયુષ્યના પ્રતીક તરીકે માછલી ખાવા માટે પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવતી હતી. શકચુન્નીની માછલી પ્રત્યેની તૃષ્ણા લગ્ન જીવનમાં પાછા ફરવાની તેમની ઇચ્છાનું પ્રતીક છે. તેણી કાચી, તળેલી, બળેલી કે સડેલી માછલી પસંદ કરે છે કે નહીં તે અંગે લોકવાયકાઓ અલગ અલગ હોય છે.

એવું પણ માનવામાં આવે છે કે તેઓ તેમના રહેઠાણ વિસ્તારોમાં ગાયના છાણનું પાણી છાંટતા હોય છે અને કેટલાક વૃક્ષો, ખાસ કરીને સ્ટ્રેબ્લસ એસ્પર (શેઓરા) અને કેરીના ઝાડમાં રહે છે.

== સંદર્ભ ==
&lt;references/&gt;

[[શ્રેણી:સંસ્કૃતિ]]</text>
      <sha1>m3dd5zl1cx70m04hzk1pl213s2hv2bo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હરમનપ્રીત કૌર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153761</id>
    <revision>
      <id>899610</id>
      <parentid>898224</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T08:05:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>63183</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>899610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10037" sha1="27c5m1notivnwpektml38sfxxzse3nw" xml:space="preserve">
{{Infobox cricketer|name=હરમનપ્રીત કૌર|image=The President, Shri Ram Nath Kovind presenting the Arjuna Award, 2017 to Ms. Harmanpreet Kaur for Cricket, in a glittering ceremony, at Rashtrapati Bhavan, in New Delhi on August 29, 2017 (Cropped).jpg|caption=૨૦૧૭માં હરમનપ્રીત કૌર|country=ભારત|full_name=હરમનપ્રીત કૌર ભુલ્લર|birth_date={{birth date and age|1989|03|08|df=y}}|birth_place=મોગા, પંજાબ, ભારત|batting=જમોડી|bowling=જમોડી ઑફ-બ્રેક|role=ઑલરાઉન્ડર|international=true|internationalspan=૨૦૦૯-વર્તમાન|testdebutdate=૧૩ ઑગસ્ટ|testdebutyear=૨૦૧૪|testdebutagainst=ઇંગ્લેન્ડ|testcap=૭૫|lasttestdate=૧ જુલાઇ|lasttestyear=૨૦૨૪|lasttestagainst=દક્ષિણ આફ્રિકા|odidebutdate=૭ માર્ચ|odidebutyear=૨૦૦૯|odidebutagainst=પાકિસ્તાન|odicap=૯૧|lastodidate=૨ નવેમ્બર|lastodiyear=૨૦૨૫|lastodiagainst=દક્ષિણ આફ્રિકા|odishirt=23 (formerly 7)|T20Idebutdate=૧૧ જૂન|T20Idebutyear=૨૦૦૯|T20Idebutagainst=ઇંગ્લેન્ડ|T20Icap=16|lastT20Idate=30 December|lastT20Iyear=2025|lastT20Iagainst=South Africa|T20Ishirt=23 (formerly 7)|club1=પંજાબ|year1={{nowrap|2006/07–2014/15}}|club2=રેલ્વે|year2={{nowrap|2014/15–2016/17}}|club3=સિડની થંડર|year3={{nowrap|2016/17–2018/19}}|club4=લેંકશાયર થંડર|year4=2018–2019|club5=સુપરનોવાસ|year5=2018–2022|club6=માન્ચેસ્ટર ઓરીજીનલ્સ|year6=2021|club7=મેલબોર્ન|year7={{nowrap|2021/22–present}}|club8=પંજાબ|year8={{nowrap|2021/22–present}}|club9=મુંબઈ ઇન્ડિયન્સ|year9={{nowrap|2023–present}}|club10=[[Trent Rockets]]|year10={{nowrap|2023}}|columns=3|column1=[[Women's Test cricket|WTest]]|matches1=6|runs1=200|bat avg1=25.00|100s/50s1=0/1|top score1=69|deliveries1=428|wickets1=12|bowl avg1=15.41|fivefor1=1|tenfor1=0|best bowling1=5/44|catches/stumpings1=0/–|column2=[[Women's One Day International|WODI]]|matches2=161|runs2=4,409|bat avg2=37.05|100s/50s2=7/22|top score2=171[[Not out|*]]|deliveries2=1,742|wickets2=31|bowl avg2=49.45|fivefor2=0|tenfor2=0|best bowling2=2/16|catches/stumpings2=67/–|column3=[[Women's Twenty20 International|WT20I]]|matches3=183|runs3=3,669|bat avg3=28.88|100s/50s3=1/14|top score3=103|deliveries3=760|wickets3=32|bowl avg3=24.84|fivefor3=0|tenfor3=0|best bowling3=4/23|catches/stumpings3=68/–|date=22 December 2025|source=[https://www.espncricinfo.com/cricketers/harmanpreet-kaur-372317 ESPNcricinfo]}}

'''હરમનપ્રીત કૌર ભુલ્લર''' (જન્મ ૮ માર્ચ ૧૯૮૯) એક ભારતીય [[ક્રિકેટ|ક્રિકેટર]] છે જે ઓલરાઉન્ડર તરીકે રમે છે અને ભારતની મહિલા રાષ્ટ્રીય ટીમની સુકાની છે. તેણી ટોચના ક્રમની બેટર અને જમણા હાથની ઓફ સ્પિન બોલર એટલે કે ઓલ-રાઉન્ડર છે. તેમણે ૨૦૨૫ મહિલા ક્રિકેટ વિશ્વ કપ તથા ૨૦૧૨, ૨૦૧૬, અને ૨૦૨૨ના મહિલા એશિયા કપ અને ૨૦૨૨ એશિયન ગેમ્સમાં સુવર્ણ ચંદ્રક જીતનાર ભારતીય ટીમની કપ્તાની કરી હતી.{{Efn|[[Mithali Raj]] was the designated captain of the Indian team. Harmanpreet was named as the stand-in captain of the Indian team for the 2012 Asia Cup final, as regular captain Raj and vice-captain [[Jhulan Goswami]] were ruled out because of injuries.}} તેમની સુકાની હેઠળ ભારતીય મહિલા ટીમ ૧૯૯૯થી ૨૦૨૨માં ઇંગ્લેન્ડ સામે પ્રથમ દ્વિપક્ષીય મહિલા વન-ડે આંતરરાષ્ટ્રીય (બે વાર) શ્રેણી જીત મેળવી હતી. સાથે જ ૨૦૨૩માં ઓસ્ટ્રેલિયા સામે પ્રથમ ટેસ્ટ જીત અને ૨૦૨૫માં ઇંગ્લેન્ડ સામે મહિલા ટ્વેન્ટી-૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય (ડબલ્યુટી૨૦) શ્રેણીમાં પ્રથમ જીત હાંસલ કરી હતી. તેણી ૨૦૨૨ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ રજત ચંદ્રક જીતનાર ભારતીય ટીમના સભ્ય પણ હતી.

== કારકિર્દી ==
હરમનપ્રીતે આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ૮,૦૦૦થી વધુ રન બનાવ્યા છે. ૨૦૧૮માં તે વિશ્વ ટી૨૦ મેચમાં સદી ફટકારનારી પ્રથમ મહિલા ભારતીય બની હતી. ૨૦૧૯માં દક્ષિણ આફ્રિકા સામેની ઘરેલુ શ્રેણી દરમિયાન, તેણી ૧૦૦ ટી-૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય મેચો રમનારી પ્રથમ ભારતીય ક્રિકેટર બની હતી. ૨૦૨૩માં તેણી ટી૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટમાં ૩,૦૦૦થી વધુ રન બનાવનારી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Chowdhury|first=Sabyasachi|date=2023-02-20|title=Women’s T20 World Cup 2023: Harmanpreet Kaur becomes 3rd Indian after Virat Kohli, Rohit Sharma to 3000 T20I runs|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/womens-t20-world-cup-2023-harmanpreet-kaur-becomes-3rd-indian-after-virat-kohli-rohit-sharma-to-3000-t20i-runs-2337282-2023-02-20|access-date=2026-02-19|website=India Today|language=en}}&lt;/ref&gt; ૨૦૨૫ સુધીમાં તેણી મહિલા વનડેમાં ૩,૦૦૦ થી વધુ રન બનાવનારી માત્ર ત્રણ ભારતીય મહિલાઓમાંની એક છે. તેણીએ વિશ્વ કપ નોકઆઉટ મેચોમાં સૌથી વધુ રન (૩૩૧ રન) બનાવવાનો રેકોર્ડ પણ બનાવ્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Harmanpreet Kaur Shatters Huge World Record As India Clinch Women's World Cup Title|url=https://sports.ndtv.com/women-s-odi-world-cup-2025/harmanpreet-kaur-shatters-huge-world-record-during-womens-world-cup-final-9562767|newspaper=NDTV Sports|access-date=2026-02-19}}{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

હરમનપ્રીત વિમેન્સ પ્રીમિયર લીગ (WPL)માં મુંબઈ ઈન્ડિયન્સનું સુકાન કરે છે. ૨૦૨૩ અને અને ૨૦૨૫માં ટીમને WPL ટાઇટલ અપાવ્યા હતા. ૨૦૧૬માં ઓસ્ટ્રેલિયન વિમેન્સ બિગ બેશ લીગ (WBBL)માં સિડની થંડરમાં જોડાયા પછી, તે વિદેશી [[ટ્વેન્ટી20|T20]] ફ્રેન્ચાઇઝી દ્વારા કરાર કરાયેલી પ્રથમ ભારતીય મહિલા બની. તેણીએ ૨૦૧૮, ૨૦૧૯ અને ૨૦૨૨માં ઇન્ડિયન વિમેન્સ T20 ચેલેન્જમાં સુપરનોવાઝનું નેતૃત્વ કર્યું હતું. તેણી WBBL, માન્ચેસ્ટર ઓરિજિનલ્સ અને ધ હન્ડ્રેડમાં ટ્રેન્ટ રોકેટ્સ માટે મેલબોર્ન રેનેગેડ્સ માટે રમી છે.

== પુરસ્કાર ==
હરમનપ્રીતને ૨૦૧૭માં [[ભારત સરકાર]] દ્વારા અર્જુન પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. ૨૦૨૩માં તેણીને વિઝડન દ્વારા વર્ષના પાંચ ક્રિકેટરોમાંના એક તરીકે નામ આપવામાં આવ્યું હતું, અને તે યાદીમાં સ્થાન મેળવનાર પ્રથમ ભારતીય મહિલા હતી. તે જ વર્ષે તેણીને ટાઇમની ૧૦૦ નેક્સ્ટ લિસ્ટમાં અને ''[[બીબીસી]]'' ૧૦૦ મહિલાઓ યાદીમાં પણ સ્થાન મળ્યું હતું. તેમને ૨૦૨૬માં ભારત સરકાર દ્વારા ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક સન્માન [[પદ્મશ્રી]] સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.

== નોંધો ==
{{Notelist}}

== સંદર્ભો ==
{{Reflist}} 
[[શ્રેણી:અર્જુન પુરસ્કાર વિજેતાઓ]]
[[શ્રેણી:ભારતીય મહિલા ક્રિકેટર]]
[[શ્રેણી:જીવિત લોકો]]
[[શ્રેણી:૧૯૮૯માં જન્મ]]</text>
      <sha1>27c5m1notivnwpektml38sfxxzse3nw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>૨૦૨૬ની ગુજરાતી ફિલ્મોની યાદી</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154056</id>
    <revision>
      <id>899564</id>
      <parentid>899561</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T12:37:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* જાન્યુઆરી–માર્ચ */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15612" sha1="hfdcuduw44qhyy7i4p3feha9rfhbd5a" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧ જાન્યુઆરી
|બિચારો બેચલર 
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, ટ્વિંકલ પટેલ, શિવાની પંચોલી, જય પંડયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘Bicharo Bachelor’ first poster out: Tushar Sadhu promises a laughter riot with new Gujarati comedy|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/bicharo-bachelor-first-poster-out-tushar-sadhu-promises-a-laughter-riot-with-new-gujarati-comedy/articleshow/125490330.cms|newspaper=The Times of India|date=2025-11-21|access-date=2026-03-21|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|તું મળે તો ઉત્સવ
|હિરેન ઠાકર
|જિગર શાહ, ખુશ્બૂ ત્રિવેદી, સાગર પંચાલ, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tu Male To Utssav (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/tu-male-to-utssav/ET00474813?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-03-21|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ જાન્યુઆરી
|જય કન્હૈયા લાલ કી 
|ધર્મેશ મેહતા   
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, હિતુ કનોડિયા, અનેરી વાજાણી, શ્રેય મારડીયા  
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/jai-kanhaiyalal-ki-motion-poster-release-shoot-starts-tomorrow-136072533.html |title='જય કનૈયાલાલ કી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:'તારક મહેતા' ફેમ ધર્મેશ મહેતા સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા અને હિતુ કનોડિયાની ફિલ્મનું ડિરેક્શન કરશે |date=2 October 2025|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૬ જાન્યુઆરી 
|મોજે  દરિયા 
|પરી મજુમદાર 
|ત્યક્ષ શાહ, નિશાન સોની, હિતેશ ઠક્કર, પ્રકુલ પંડિત 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mauje Dariya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mauje-dariya/ET00478106 |access-date=2026-01-01 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સ્કૂલ ડેઝ 
|જયેશ  ત્રિવેદી 
|મેહુલ બુચ, મમતા સોની, ચેતન દૈયા, વરુણ દવે 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=School Days|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/school-days/ET00478122 |access-date=2025-12-28 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|થતાં થઈ ગયું તા તા થૈયા 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|સંજય ગલસર, વિધિ શાહ, આંશિ બારોટ, ભરત ઠક્કર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thata Thai Gyu Ta Ta Thaiya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/thata-thai-gyu-ta-ta-thaiya/ET00479673 |access-date=2026-01-03 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ જાન્યુઆરી 
|મોબાઈલની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ 
|ચાંદની શાહ  
|મમતા સોની, ધ્વનિત શાહ, સૌરભ રાજગુરુ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mobile-ni-side-effects/ET00482513|title=Mobile Ni Side Effects|access-date=23 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૩૦ જાન્યુઆરી 
|ચૌરંગી
|વિનોદ પરમાર 
|સંજય ગોરડિયા, સોહની ભટ્ટ, નીલ ભટ્ટ, મગન લુહાર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaurangi/ET00476290|title=Chaurangi (2026)|access-date= 1 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|મલુમાડી 
|મિલન શાહ 
|ભારતી ઠક્કર, આકાશ પંડયા, પ્રિયમ તલાવીયા, દિયા ભટ્ટ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાતકી 
|અભિનય દેશમુખ 
|હિતેન તેજવાની, સુચિતા ત્રિવેદી, કરન જોશી, નીલેશ પરમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'પાતકી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:શ્રદ્ધા ડાંગર- ગૌરવ પાસવાલા સ્ટારર થ્રિલર ફિલ્મમાં 'લાલો' ફેમ કરન જોષીની પણ ધમાકેદાર ભૂમિકા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-paatki-motion-poster-release-shraddha-dangar-gaurav-paswala-karan-joshi-videos-136559599.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૬ ફેબ્રુઆરી 
|હરપાલ દે' શક્તિના અમર અજવાળા 
|જીતુભાઈ જાડેજા 
|જીત ઉપેન્દ્ર, મેહુલ બુચ, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Harpalde Shakti Na Amar Ajavada|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/harpalde-shakti-na-amar-ajavada/ET00485239 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લગન લાગી રે 
|સંદીપ પટેલ 
|મલ્હાર ઠાકર,  આરોહી પટેલ, રાગી જાની, તત્સત મુન્શી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=વેલેન્ટાઇન વીકમાં લાગશે પ્રેમની ધૂન!:આરોહી, તત્સત અને મલ્હાર સ્ટારર 'લગન લાગી રે'નું પોસ્ટર રિવીલ; 6 ફેબ્રુઆરીએ રિલીઝ થશે ગુજરાતી ફિલ્મ|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/lagan-lagi-re-poster-release-malhar-thakar-arohi-patel-valentine-week-release-136824755.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|મહેર કરો મા મેલડી 
|નીલેશ મેહતા 
|નીરવ કલાલ, રાજીવ પંચાલ, પૂજા સોની, આરજૂ લીંબચીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maher Karo Maa Meldi|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/maher-karo-maa-meldi/ET00485308 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાસ નાપાસ 
|રફીક તાલુકદાર 
|મલ્હાર પંડયા, જસ્મીન પટેલ, યાદી ઈરાની, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pass Na Pass|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/pass-na-pass/ET00060965 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૩ ફેબ્રુઆરી 
|બ્લેક બર્થડે 
|બિરજેશ બૌદ્ધ, શાહિદ અલી 
|આર્જવ ત્રિવેદી, યોગિની પટેલ, સ્મિત જોશી, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Black Birthday|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/black-birthday/ET00486276 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|માસ્ટર માઇન્ડ 
|બરકત વાઢવાણીયા  
|સંજય ગોરડિયા, જિગનેશ મોદી, હેમાંગ શાહ, મનોજ રાવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Master Mind|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/master-mind-2026/ET00486124 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|સુરતી લોચો 
|સંજીવ જૈન 
|પરાગ મલમ, પૂનમ શર્મા, હિમાંશુ પાઠક, રજનીશ રાણા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Surti Locho|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/surti-locho/ET00484974 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|૨૦ ફેબ્રુઆરી 
|બેહદ 
|અંકુશ ભટ્ટ 
|ડેનિશ ગાંધી, હિતુ કનોડિયા, જાહ્નવી ચૌહાણ, સંજય ગોરડીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Behadd|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/behadd/ET00485620 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|હાઇ  ફાઇ  બકો 
|નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|મુનિ જહા, ભાવિની જાની, કલ્પેશ પટેલ, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hi-Fi Bako|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/hi-fi-bako/ET00488071 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૨૭  ફેબ્રુઆરી 
|ક ખ ગ ઘ 
|અખિલ કોટક 
|હિતુ કનોડિયા, ભાવિની જાની, મોના થીબા, દીપા ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ka Kha Ga Gha|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/ka-kha-ga-gha/ET00486198 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લાગણીનો મેળો 
|રાજન રામગોપાલ વર્મા 
|આર્જવ ત્રિવેદી, ઋત્વી પટેલ, સંજય ગલસર, કથા પટેલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Laagani No Melo|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/laagni-no-melo/ET00486052 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|શક્તિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|મોના થીબા, ચેતન દૈયા, મોરલી પટેલ, કસીશ રાઠોડ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Shakti Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/shakti/ET00488922 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ દુનિયા છે મારી 
|પ્રેમ ગઢવી 
|વિક્રમ ઠાકોર, રીયા જૈસાજલ, જીતુ પંડયા, મીતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Tu Duniya Chhe Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/tu-duniya-chhe-mari/ET00488966 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|૧૩ માર્ચ 
|મર્મ -એક ભેદ 
|કનુ પ્રજાપતિ 
|વૈશાખી શાહ, મીર હનીફ, ગ્રાનકી કનેરિયા, પરમેશ્વર સિરસિકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Marm – Ek Bhed|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/marm-ek-bhed/ET00490951 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ ગીતા હું કુરબાન 
|ભાવેશ ગરાસિયા 
|શિવ ઉપાધ્યા, હેમાલી ગોહિલ, હિતેશ રાવલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Tu Geeta Hu Kurbaan|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/tu-geeta-hu-kurbaan/ET00490954 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|અધૂરી વાત 
|કેયૂર પટેલ 
|ઉરેન કુમાર, ભૂમિ સોમની, જીગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Adhuri Vaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/adhuri-vaat/ET00491299 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૭  માર્ચ 
|પારિજાત 
|સૂર્યશ મેહતા 
|પરિક્ષિત તમાલિયા, હીના વર્દે 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Parijaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/parijaat/ET00491524 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૨૪ એપ્રિલ 
|બહેરૂપિયો 
|રાજા સંજય ચોક્સી 
|કિંજલ રાજપરિયા, દીપ શેઠ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|ધબકારો 
|અભિષેક શાહ 
|દેવેન ભોજવાની, આર્જવ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dhabakaromovieabhishek-shahdhvnimuhuratlatest-film2025news-updates-135774777.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'ધબકારો'નું શૂટિંગ શરૂ:નેશનલ અવૉર્ડ વિનર અભિષેક શાહની નવી ફિલ્મમાં દેવેન ભોજાણી-આર્જવ ત્રિવેદી લીડ રોલમાં |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૮ મે 
|વાંકી ચૂકી લવ સ્ટોરી 
|ધ્વનિ ગૌતમ 
|પૂજા જોશી, ભાવિન ભાનુશાલી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/vanki-chuki-love-story-new-song-fagan-phorom-release-holi-vibes-137330398.html|title= ધુળેટીના રંગોમાં ભળશે ફિલ્મી સ્વેગ!:‘વાંકી ચૂંકી લવ સ્ટોરી’નું નવું ગીત ‘ફાગણ ફોરમ’ રિલીઝ, જુઓ અઘોરી મ્યુઝિકનો અંદાજ અને હોળીની વાઇબ્સ|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==

[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>hfdcuduw44qhyy7i4p3feha9rfhbd5a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899574</id>
      <parentid>899564</parentid>
      <timestamp>2026-03-31T16:04:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>નામોની જોડણીઓ સુધારી</comment>
      <origin>899574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15620" sha1="gex1126nq138vlgez1lzoqhnrjn2a9n" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧ જાન્યુઆરી
|બિચારો બેચલર 
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, ટ્વિંકલ પટેલ, શિવાની પંચોલી, જય પંડ્યા
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘Bicharo Bachelor’ first poster out: Tushar Sadhu promises a laughter riot with new Gujarati comedy|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/bicharo-bachelor-first-poster-out-tushar-sadhu-promises-a-laughter-riot-with-new-gujarati-comedy/articleshow/125490330.cms|newspaper=The Times of India|date=2025-11-21|access-date=2026-03-21|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|તું મળે તો ઉત્સવ
|હિરેન ઠાકર
|જિગર શાહ, ખુશ્બૂ ત્રિવેદી, સાગર પંચાલ, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tu Male To Utssav (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/tu-male-to-utssav/ET00474813?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-03-21|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ જાન્યુઆરી
|જય કન્હૈયા લાલ કી 
|ધર્મેશ મેહતા   
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, હિતુ કનોડિયા, અનેરી વાજાણી, શ્રેય મરડિયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/jai-kanhaiyalal-ki-motion-poster-release-shoot-starts-tomorrow-136072533.html |title='જય કનૈયાલાલ કી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:'તારક મહેતા' ફેમ ધર્મેશ મહેતા સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા અને હિતુ કનોડિયાની ફિલ્મનું ડિરેક્શન કરશે |date=2 October 2025|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૬ જાન્યુઆરી 
|મોજે  દરિયા 
|પરી મજુમદાર 
|ત્યક્ષ શાહ, નિશાન સોની, હિતેશ ઠક્કર, પ્રકુલ પંડિત 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mauje Dariya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mauje-dariya/ET00478106 |access-date=2026-01-01 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સ્કૂલ ડેઝ 
|જયેશ  ત્રિવેદી 
|મેહુલ બુચ, મમતા સોની, ચેતન દૈયા, વરુણ દવે 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=School Days|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/school-days/ET00478122 |access-date=2025-12-28 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|થતાં થઈ ગયું તા તા થૈયા 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|સંજય ગલસર, વિધિ શાહ, આંશિ બારોટ, ભરત ઠક્કર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thata Thai Gyu Ta Ta Thaiya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/thata-thai-gyu-ta-ta-thaiya/ET00479673 |access-date=2026-01-03 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ જાન્યુઆરી 
|મોબાઈલની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ 
|ચાંદની શાહ  
|મમતા સોની, ધ્વનિત શાહ, સૌરભ રાજગુરુ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mobile-ni-side-effects/ET00482513|title=Mobile Ni Side Effects|access-date=23 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૩૦ જાન્યુઆરી 
|ચૌરંગી
|વિનોદ પરમાર 
|સંજય ગોરડિયા, સોહની ભટ્ટ, નીલ ભટ્ટ, મગન લુહાર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaurangi/ET00476290|title=Chaurangi (2026)|access-date= 1 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|મલુમાડી 
|મિલન શાહ 
|ભારતી ઠક્કર, આકાશ પંડયા, પ્રિયમ તાલલિયા, દિયા ભટ્ટ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાતકી 
|અભિનય દેશમુખ 
|હિતેન તેજવાની, સુચિતા ત્રિવેદી, કરણ જોશી, નીલેશ પરમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'પાતકી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:શ્રદ્ધા ડાંગર- ગૌરવ પાસવાલા સ્ટારર થ્રિલર ફિલ્મમાં 'લાલો' ફેમ કરન જોષીની પણ ધમાકેદાર ભૂમિકા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-paatki-motion-poster-release-shraddha-dangar-gaurav-paswala-karan-joshi-videos-136559599.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૬ ફેબ્રુઆરી 
|હરપાલ દે' શક્તિના અમર અજવાળા 
|જીતુભાઈ જાડેજા 
|જીત ઉપેન્દ્ર, મેહુલ બુચ, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Harpalde Shakti Na Amar Ajavada|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/harpalde-shakti-na-amar-ajavada/ET00485239 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લગન લાગી રે 
|સંદીપ પટેલ 
|મલ્હાર ઠાકર,  આરોહી પટેલ, રાગી જાની, તત્સત મુન્શી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=વેલેન્ટાઇન વીકમાં લાગશે પ્રેમની ધૂન!:આરોહી, તત્સત અને મલ્હાર સ્ટારર 'લગન લાગી રે'નું પોસ્ટર રિવીલ; 6 ફેબ્રુઆરીએ રિલીઝ થશે ગુજરાતી ફિલ્મ|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/lagan-lagi-re-poster-release-malhar-thakar-arohi-patel-valentine-week-release-136824755.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|મહેર કરો મા મેલડી 
|નીલેશ મેહતા 
|નિરવ કલાલ, રાજીવ પંચાલ, પૂજા સોની, આરઝુ લીંબાચિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maher Karo Maa Meldi|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/maher-karo-maa-meldi/ET00485308 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાસ નાપાસ 
|રફીક તાલુકદાર 
|મલ્હાર પંડયા, જાસ્મિન પટેલ, યાદી ઈરાની, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pass Na Pass|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/pass-na-pass/ET00060965 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૩ ફેબ્રુઆરી 
|બ્લેક બર્થડે 
|બ્રિજેશ બૌદ્ધ, શાહિદ અલી 
|આર્જવ ત્રિવેદી, યોગિની પટેલ, સ્મિત જોશી, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Black Birthday|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/black-birthday/ET00486276 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|માસ્ટર માઇન્ડ 
|બરકત વાઢવાણીયા  
|સંજય ગોરડિયા, જિગનેશ મોદી, હેમાંગ શાહ, મનોજ રાવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Master Mind|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/master-mind-2026/ET00486124 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|સુરતી લોચો 
|સંજીવ જૈન 
|પરાગ મલમ, પૂનમ શર્મા, હિમાંશુ પાઠક, રજનીશ રાણા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Surti Locho|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/surti-locho/ET00484974 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|૨૦ ફેબ્રુઆરી 
|બેહદ 
|અંકુશ ભટ્ટ 
|ડેનિશ ગાંધી, હિતુ કનોડિયા, જાહ્નવી ચૌહાણ, સંજય ગોરડીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Behadd|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/behadd/ET00485620 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|હાઇ  ફાઇ  બકો 
|નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|મુનિ જહા, ભાવિની જાની, કલ્પેશ પટેલ, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hi-Fi Bako|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/hi-fi-bako/ET00488071 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૨૭  ફેબ્રુઆરી 
|ક ખ ગ ઘ 
|અખિલ કોટક 
|હિતુ કનોડિયા, ભાવિની જાની, મોના થીબા, દીપા ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ka Kha Ga Gha|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/ka-kha-ga-gha/ET00486198 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લાગણીનો મેળો 
|રાજન રામગોપાલ વર્મા 
|આર્જવ ત્રિવેદી, ઋત્વી પટેલ, સંજય ગલસર, કથા પટેલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Laagani No Melo|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/laagni-no-melo/ET00486052 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|શક્તિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|મોના થીબા, ચેતન દૈયા, મોરલી પટેલ, કશીશ રાઠોડ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Shakti Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/shakti/ET00488922 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ દુનિયા છે મારી 
|પ્રેમ ગઢવી 
|વિક્રમ ઠાકોર, રીયા જૈસાજલ, જીતુ પંડયા, મિતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Tu Duniya Chhe Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/tu-duniya-chhe-mari/ET00488966 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|૧૩ માર્ચ 
|મર્મ -એક ભેદ 
|કનુ પ્રજાપતિ 
|વૈશાખી શાહ, મીર હનીફ, ગ્રાનકી કનેરિયા, પરમેશ્વર સિરસિકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Marm – Ek Bhed|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/marm-ek-bhed/ET00490951 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ ગીતા હું કુરબાન 
|ભાવેશ ગરાસિયા 
|શિવ ઉપાધ્યા, હેમાલી ગોહિલ, હિતેશ રાવલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Tu Geeta Hu Kurbaan|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/tu-geeta-hu-kurbaan/ET00490954 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|અધૂરી વાત 
|કેયૂર પટેલ 
|ઉરેન કુમાર, ભૂમિ સોમાણી, જીગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Adhuri Vaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/adhuri-vaat/ET00491299 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૭  માર્ચ 
|પારિજાત 
|સૂર્યશ મેહતા 
|પરિક્ષિત તમાલિયા, હીના વર્દે 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Parijaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/parijaat/ET00491524 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૨૪ એપ્રિલ 
|બહેરૂપિયો 
|રાજા સંજય ચોક્સી 
|કિંજલ રાજપરિયા, દીપ શેઠ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|ધબકારો 
|અભિષેક શાહ 
|દેવેન ભોજવાની, આર્જવ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dhabakaromovieabhishek-shahdhvnimuhuratlatest-film2025news-updates-135774777.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'ધબકારો'નું શૂટિંગ શરૂ:નેશનલ અવૉર્ડ વિનર અભિષેક શાહની નવી ફિલ્મમાં દેવેન ભોજાણી-આર્જવ ત્રિવેદી લીડ રોલમાં |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૮ મે 
|વાંકી ચૂકી લવ સ્ટોરી 
|ધ્વનિ ગૌતમ 
|પૂજા જોશી, ભાવિન ભાનુશાલી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/vanki-chuki-love-story-new-song-fagan-phorom-release-holi-vibes-137330398.html|title= ધુળેટીના રંગોમાં ભળશે ફિલ્મી સ્વેગ!:‘વાંકી ચૂંકી લવ સ્ટોરી’નું નવું ગીત ‘ફાગણ ફોરમ’ રિલીઝ, જુઓ અઘોરી મ્યુઝિકનો અંદાજ અને હોળીની વાઇબ્સ|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==

[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>gex1126nq138vlgez1lzoqhnrjn2a9n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899597</id>
      <parentid>899574</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:13:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* એપ્રિલ-જૂન */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15671" sha1="9pvi5x06nb7ugt5tnui3icm9mnqpvht" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧ જાન્યુઆરી
|બિચારો બેચલર 
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, ટ્વિંકલ પટેલ, શિવાની પંચોલી, જય પંડ્યા
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘Bicharo Bachelor’ first poster out: Tushar Sadhu promises a laughter riot with new Gujarati comedy|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/bicharo-bachelor-first-poster-out-tushar-sadhu-promises-a-laughter-riot-with-new-gujarati-comedy/articleshow/125490330.cms|newspaper=The Times of India|date=2025-11-21|access-date=2026-03-21|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|તું મળે તો ઉત્સવ
|હિરેન ઠાકર
|જિગર શાહ, ખુશ્બૂ ત્રિવેદી, સાગર પંચાલ, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tu Male To Utssav (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/tu-male-to-utssav/ET00474813?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-03-21|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ જાન્યુઆરી
|જય કન્હૈયા લાલ કી 
|ધર્મેશ મેહતા   
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, હિતુ કનોડિયા, અનેરી વાજાણી, શ્રેય મરડિયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/jai-kanhaiyalal-ki-motion-poster-release-shoot-starts-tomorrow-136072533.html |title='જય કનૈયાલાલ કી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:'તારક મહેતા' ફેમ ધર્મેશ મહેતા સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા અને હિતુ કનોડિયાની ફિલ્મનું ડિરેક્શન કરશે |date=2 October 2025|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૬ જાન્યુઆરી 
|મોજે  દરિયા 
|પરી મજુમદાર 
|ત્યક્ષ શાહ, નિશાન સોની, હિતેશ ઠક્કર, પ્રકુલ પંડિત 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mauje Dariya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mauje-dariya/ET00478106 |access-date=2026-01-01 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સ્કૂલ ડેઝ 
|જયેશ  ત્રિવેદી 
|મેહુલ બુચ, મમતા સોની, ચેતન દૈયા, વરુણ દવે 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=School Days|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/school-days/ET00478122 |access-date=2025-12-28 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|થતાં થઈ ગયું તા તા થૈયા 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|સંજય ગલસર, વિધિ શાહ, આંશિ બારોટ, ભરત ઠક્કર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thata Thai Gyu Ta Ta Thaiya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/thata-thai-gyu-ta-ta-thaiya/ET00479673 |access-date=2026-01-03 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ જાન્યુઆરી 
|મોબાઈલની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ 
|ચાંદની શાહ  
|મમતા સોની, ધ્વનિત શાહ, સૌરભ રાજગુરુ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mobile-ni-side-effects/ET00482513|title=Mobile Ni Side Effects|access-date=23 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૩૦ જાન્યુઆરી 
|ચૌરંગી
|વિનોદ પરમાર 
|સંજય ગોરડિયા, સોહની ભટ્ટ, નીલ ભટ્ટ, મગન લુહાર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaurangi/ET00476290|title=Chaurangi (2026)|access-date= 1 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|મલુમાડી 
|મિલન શાહ 
|ભારતી ઠક્કર, આકાશ પંડયા, પ્રિયમ તાલલિયા, દિયા ભટ્ટ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાતકી 
|અભિનય દેશમુખ 
|હિતેન તેજવાની, સુચિતા ત્રિવેદી, કરણ જોશી, નીલેશ પરમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'પાતકી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:શ્રદ્ધા ડાંગર- ગૌરવ પાસવાલા સ્ટારર થ્રિલર ફિલ્મમાં 'લાલો' ફેમ કરન જોષીની પણ ધમાકેદાર ભૂમિકા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-paatki-motion-poster-release-shraddha-dangar-gaurav-paswala-karan-joshi-videos-136559599.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૬ ફેબ્રુઆરી 
|હરપાલ દે' શક્તિના અમર અજવાળા 
|જીતુભાઈ જાડેજા 
|જીત ઉપેન્દ્ર, મેહુલ બુચ, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Harpalde Shakti Na Amar Ajavada|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/harpalde-shakti-na-amar-ajavada/ET00485239 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લગન લાગી રે 
|સંદીપ પટેલ 
|મલ્હાર ઠાકર,  આરોહી પટેલ, રાગી જાની, તત્સત મુન્શી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=વેલેન્ટાઇન વીકમાં લાગશે પ્રેમની ધૂન!:આરોહી, તત્સત અને મલ્હાર સ્ટારર 'લગન લાગી રે'નું પોસ્ટર રિવીલ; 6 ફેબ્રુઆરીએ રિલીઝ થશે ગુજરાતી ફિલ્મ|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/lagan-lagi-re-poster-release-malhar-thakar-arohi-patel-valentine-week-release-136824755.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|મહેર કરો મા મેલડી 
|નીલેશ મેહતા 
|નિરવ કલાલ, રાજીવ પંચાલ, પૂજા સોની, આરઝુ લીંબાચિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maher Karo Maa Meldi|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/maher-karo-maa-meldi/ET00485308 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાસ નાપાસ 
|રફીક તાલુકદાર 
|મલ્હાર પંડયા, જાસ્મિન પટેલ, યાદી ઈરાની, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pass Na Pass|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/pass-na-pass/ET00060965 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૩ ફેબ્રુઆરી 
|બ્લેક બર્થડે 
|બ્રિજેશ બૌદ્ધ, શાહિદ અલી 
|આર્જવ ત્રિવેદી, યોગિની પટેલ, સ્મિત જોશી, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Black Birthday|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/black-birthday/ET00486276 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|માસ્ટર માઇન્ડ 
|બરકત વાઢવાણીયા  
|સંજય ગોરડિયા, જિગનેશ મોદી, હેમાંગ શાહ, મનોજ રાવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Master Mind|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/master-mind-2026/ET00486124 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|સુરતી લોચો 
|સંજીવ જૈન 
|પરાગ મલમ, પૂનમ શર્મા, હિમાંશુ પાઠક, રજનીશ રાણા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Surti Locho|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/surti-locho/ET00484974 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|૨૦ ફેબ્રુઆરી 
|બેહદ 
|અંકુશ ભટ્ટ 
|ડેનિશ ગાંધી, હિતુ કનોડિયા, જાહ્નવી ચૌહાણ, સંજય ગોરડીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Behadd|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/behadd/ET00485620 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|હાઇ  ફાઇ  બકો 
|નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|મુનિ જહા, ભાવિની જાની, કલ્પેશ પટેલ, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hi-Fi Bako|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/hi-fi-bako/ET00488071 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૨૭  ફેબ્રુઆરી 
|ક ખ ગ ઘ 
|અખિલ કોટક 
|હિતુ કનોડિયા, ભાવિની જાની, મોના થીબા, દીપા ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ka Kha Ga Gha|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/ka-kha-ga-gha/ET00486198 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લાગણીનો મેળો 
|રાજન રામગોપાલ વર્મા 
|આર્જવ ત્રિવેદી, ઋત્વી પટેલ, સંજય ગલસર, કથા પટેલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Laagani No Melo|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/laagni-no-melo/ET00486052 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|શક્તિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|મોના થીબા, ચેતન દૈયા, મોરલી પટેલ, કશીશ રાઠોડ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Shakti Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/shakti/ET00488922 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ દુનિયા છે મારી 
|પ્રેમ ગઢવી 
|વિક્રમ ઠાકોર, રીયા જૈસાજલ, જીતુ પંડયા, મિતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Tu Duniya Chhe Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/tu-duniya-chhe-mari/ET00488966 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|૧૩ માર્ચ 
|મર્મ -એક ભેદ 
|કનુ પ્રજાપતિ 
|વૈશાખી શાહ, મીર હનીફ, ગ્રાનકી કનેરિયા, પરમેશ્વર સિરસિકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Marm – Ek Bhed|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/marm-ek-bhed/ET00490951 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ ગીતા હું કુરબાન 
|ભાવેશ ગરાસિયા 
|શિવ ઉપાધ્યા, હેમાલી ગોહિલ, હિતેશ રાવલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Tu Geeta Hu Kurbaan|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/tu-geeta-hu-kurbaan/ET00490954 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|અધૂરી વાત 
|કેયૂર પટેલ 
|ઉરેન કુમાર, ભૂમિ સોમાણી, જીગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Adhuri Vaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/adhuri-vaat/ET00491299 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૭  માર્ચ 
|પારિજાત 
|સૂર્યશ મેહતા 
|પરિક્ષિત તમાલિયા, હીના વર્દે,અન્નપૂર્ણા શુક્લા  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Parijaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/parijaat/ET00491524 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૨૪ એપ્રિલ 
|બહેરૂપિયો 
|રાજા સંજય ચોક્સી 
|કિંજલ રાજપરિયા, દીપ શેઠ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|ધબકારો 
|અભિષેક શાહ 
|દેવેન ભોજવાની, આર્જવ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dhabakaromovieabhishek-shahdhvnimuhuratlatest-film2025news-updates-135774777.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'ધબકારો'નું શૂટિંગ શરૂ:નેશનલ અવૉર્ડ વિનર અભિષેક શાહની નવી ફિલ્મમાં દેવેન ભોજાણી-આર્જવ ત્રિવેદી લીડ રોલમાં |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૮ મે 
|વાંકી ચૂકી લવ સ્ટોરી 
|ધ્વનિ ગૌતમ 
|પૂજા જોશી, ભાવિન ભાનુશાલી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/vanki-chuki-love-story-new-song-fagan-phorom-release-holi-vibes-137330398.html|title= ધુળેટીના રંગોમાં ભળશે ફિલ્મી સ્વેગ!:‘વાંકી ચૂંકી લવ સ્ટોરી’નું નવું ગીત ‘ફાગણ ફોરમ’ રિલીઝ, જુઓ અઘોરી મ્યુઝિકનો અંદાજ અને હોળીની વાઇબ્સ|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==

[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>9pvi5x06nb7ugt5tnui3icm9mnqpvht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899598</id>
      <parentid>899597</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* એપ્રિલ-જૂન */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15731" sha1="94gkrrrwwc5d1t5njjvep5ac1axanr6" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧ જાન્યુઆરી
|બિચારો બેચલર 
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, ટ્વિંકલ પટેલ, શિવાની પંચોલી, જય પંડ્યા
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘Bicharo Bachelor’ first poster out: Tushar Sadhu promises a laughter riot with new Gujarati comedy|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/bicharo-bachelor-first-poster-out-tushar-sadhu-promises-a-laughter-riot-with-new-gujarati-comedy/articleshow/125490330.cms|newspaper=The Times of India|date=2025-11-21|access-date=2026-03-21|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|તું મળે તો ઉત્સવ
|હિરેન ઠાકર
|જિગર શાહ, ખુશ્બૂ ત્રિવેદી, સાગર પંચાલ, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tu Male To Utssav (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/tu-male-to-utssav/ET00474813?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-03-21|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ જાન્યુઆરી
|જય કન્હૈયા લાલ કી 
|ધર્મેશ મેહતા   
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, હિતુ કનોડિયા, અનેરી વાજાણી, શ્રેય મરડિયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/jai-kanhaiyalal-ki-motion-poster-release-shoot-starts-tomorrow-136072533.html |title='જય કનૈયાલાલ કી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:'તારક મહેતા' ફેમ ધર્મેશ મહેતા સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા અને હિતુ કનોડિયાની ફિલ્મનું ડિરેક્શન કરશે |date=2 October 2025|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૬ જાન્યુઆરી 
|મોજે  દરિયા 
|પરી મજુમદાર 
|ત્યક્ષ શાહ, નિશાન સોની, હિતેશ ઠક્કર, પ્રકુલ પંડિત 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mauje Dariya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mauje-dariya/ET00478106 |access-date=2026-01-01 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સ્કૂલ ડેઝ 
|જયેશ  ત્રિવેદી 
|મેહુલ બુચ, મમતા સોની, ચેતન દૈયા, વરુણ દવે 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=School Days|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/school-days/ET00478122 |access-date=2025-12-28 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|થતાં થઈ ગયું તા તા થૈયા 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|સંજય ગલસર, વિધિ શાહ, આંશિ બારોટ, ભરત ઠક્કર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thata Thai Gyu Ta Ta Thaiya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/thata-thai-gyu-ta-ta-thaiya/ET00479673 |access-date=2026-01-03 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ જાન્યુઆરી 
|મોબાઈલની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ 
|ચાંદની શાહ  
|મમતા સોની, ધ્વનિત શાહ, સૌરભ રાજગુરુ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mobile-ni-side-effects/ET00482513|title=Mobile Ni Side Effects|access-date=23 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૩૦ જાન્યુઆરી 
|ચૌરંગી
|વિનોદ પરમાર 
|સંજય ગોરડિયા, સોહની ભટ્ટ, નીલ ભટ્ટ, મગન લુહાર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaurangi/ET00476290|title=Chaurangi (2026)|access-date= 1 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|મલુમાડી 
|મિલન શાહ 
|ભારતી ઠક્કર, આકાશ પંડયા, પ્રિયમ તાલલિયા, દિયા ભટ્ટ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાતકી 
|અભિનય દેશમુખ 
|હિતેન તેજવાની, સુચિતા ત્રિવેદી, કરણ જોશી, નીલેશ પરમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'પાતકી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:શ્રદ્ધા ડાંગર- ગૌરવ પાસવાલા સ્ટારર થ્રિલર ફિલ્મમાં 'લાલો' ફેમ કરન જોષીની પણ ધમાકેદાર ભૂમિકા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-paatki-motion-poster-release-shraddha-dangar-gaurav-paswala-karan-joshi-videos-136559599.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૬ ફેબ્રુઆરી 
|હરપાલ દે' શક્તિના અમર અજવાળા 
|જીતુભાઈ જાડેજા 
|જીત ઉપેન્દ્ર, મેહુલ બુચ, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Harpalde Shakti Na Amar Ajavada|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/harpalde-shakti-na-amar-ajavada/ET00485239 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લગન લાગી રે 
|સંદીપ પટેલ 
|મલ્હાર ઠાકર,  આરોહી પટેલ, રાગી જાની, તત્સત મુન્શી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=વેલેન્ટાઇન વીકમાં લાગશે પ્રેમની ધૂન!:આરોહી, તત્સત અને મલ્હાર સ્ટારર 'લગન લાગી રે'નું પોસ્ટર રિવીલ; 6 ફેબ્રુઆરીએ રિલીઝ થશે ગુજરાતી ફિલ્મ|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/lagan-lagi-re-poster-release-malhar-thakar-arohi-patel-valentine-week-release-136824755.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|મહેર કરો મા મેલડી 
|નીલેશ મેહતા 
|નિરવ કલાલ, રાજીવ પંચાલ, પૂજા સોની, આરઝુ લીંબાચિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maher Karo Maa Meldi|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/maher-karo-maa-meldi/ET00485308 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાસ નાપાસ 
|રફીક તાલુકદાર 
|મલ્હાર પંડયા, જાસ્મિન પટેલ, યાદી ઈરાની, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pass Na Pass|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/pass-na-pass/ET00060965 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૩ ફેબ્રુઆરી 
|બ્લેક બર્થડે 
|બ્રિજેશ બૌદ્ધ, શાહિદ અલી 
|આર્જવ ત્રિવેદી, યોગિની પટેલ, સ્મિત જોશી, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Black Birthday|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/black-birthday/ET00486276 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|માસ્ટર માઇન્ડ 
|બરકત વાઢવાણીયા  
|સંજય ગોરડિયા, જિગનેશ મોદી, હેમાંગ શાહ, મનોજ રાવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Master Mind|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/master-mind-2026/ET00486124 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|સુરતી લોચો 
|સંજીવ જૈન 
|પરાગ મલમ, પૂનમ શર્મા, હિમાંશુ પાઠક, રજનીશ રાણા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Surti Locho|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/surti-locho/ET00484974 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|૨૦ ફેબ્રુઆરી 
|બેહદ 
|અંકુશ ભટ્ટ 
|ડેનિશ ગાંધી, હિતુ કનોડિયા, જાહ્નવી ચૌહાણ, સંજય ગોરડીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Behadd|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/behadd/ET00485620 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|હાઇ  ફાઇ  બકો 
|નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|મુનિ જહા, ભાવિની જાની, કલ્પેશ પટેલ, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hi-Fi Bako|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/hi-fi-bako/ET00488071 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૨૭  ફેબ્રુઆરી 
|ક ખ ગ ઘ 
|અખિલ કોટક 
|હિતુ કનોડિયા, ભાવિની જાની, મોના થીબા, દીપા ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ka Kha Ga Gha|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/ka-kha-ga-gha/ET00486198 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લાગણીનો મેળો 
|રાજન રામગોપાલ વર્મા 
|આર્જવ ત્રિવેદી, ઋત્વી પટેલ, સંજય ગલસર, કથા પટેલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Laagani No Melo|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/laagni-no-melo/ET00486052 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|શક્તિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|મોના થીબા, ચેતન દૈયા, મોરલી પટેલ, કશીશ રાઠોડ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Shakti Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/shakti/ET00488922 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ દુનિયા છે મારી 
|પ્રેમ ગઢવી 
|વિક્રમ ઠાકોર, રીયા જૈસાજલ, જીતુ પંડયા, મિતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Tu Duniya Chhe Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/tu-duniya-chhe-mari/ET00488966 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|૧૩ માર્ચ 
|મર્મ -એક ભેદ 
|કનુ પ્રજાપતિ 
|વૈશાખી શાહ, મીર હનીફ, ગ્રાનકી કનેરિયા, પરમેશ્વર સિરસિકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Marm – Ek Bhed|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/marm-ek-bhed/ET00490951 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ ગીતા હું કુરબાન 
|ભાવેશ ગરાસિયા 
|શિવ ઉપાધ્યા, હેમાલી ગોહિલ, હિતેશ રાવલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Tu Geeta Hu Kurbaan|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/tu-geeta-hu-kurbaan/ET00490954 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|અધૂરી વાત 
|કેયૂર પટેલ 
|ઉરેન કુમાર, ભૂમિ સોમાણી, જીગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Adhuri Vaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/adhuri-vaat/ET00491299 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૭  માર્ચ 
|પારિજાત 
|સૂર્યશ મેહતા 
|પરિક્ષિત તમાલિયા, હીના વર્દે,અન્નપૂર્ણા શુક્લા  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Parijaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/parijaat/ET00491524 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૨૪ એપ્રિલ 
|બહેરૂપિયો 
|રાજા સંજય ચોક્સી 
|કિંજલ રાજપરિયા, દીપ શેઠ, જયેશ મોર, નીતા પર્યાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|ધબકારો 
|અભિષેક શાહ 
|દેવેન ભોજવાની, આર્જવ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dhabakaromovieabhishek-shahdhvnimuhuratlatest-film2025news-updates-135774777.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'ધબકારો'નું શૂટિંગ શરૂ:નેશનલ અવૉર્ડ વિનર અભિષેક શાહની નવી ફિલ્મમાં દેવેન ભોજાણી-આર્જવ ત્રિવેદી લીડ રોલમાં |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૮ મે 
|વાંકી ચૂકી લવ સ્ટોરી 
|ધ્વનિ ગૌતમ 
|પૂજા જોશી, ભાવિન ભાનુશાલી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/vanki-chuki-love-story-new-song-fagan-phorom-release-holi-vibes-137330398.html|title= ધુળેટીના રંગોમાં ભળશે ફિલ્મી સ્વેગ!:‘વાંકી ચૂંકી લવ સ્ટોરી’નું નવું ગીત ‘ફાગણ ફોરમ’ રિલીઝ, જુઓ અઘોરી મ્યુઝિકનો અંદાજ અને હોળીની વાઇબ્સ|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==

[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>94gkrrrwwc5d1t5njjvep5ac1axanr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>899599</id>
      <parentid>899598</parentid>
      <timestamp>2026-04-01T04:23:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MovieLoverFan</username>
        <id>53581</id>
      </contributor>
      <comment>/* એપ્રિલ-જૂન */ વિગતો ઉમેરી</comment>
      <origin>899599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15794" sha1="qz3mtz8guqk0m84lc8p3szx6kg1dbvd" xml:space="preserve">આ વર્ષ ૨૦૨૬માં પ્રદર્શિત થયેલાં [[ગુજરાતી સિનેમા|ગુજરાતી ચલચિત્રો]]ની યાદી છે.

== જાન્યુઆરી–માર્ચ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૧ જાન્યુઆરી
|બિચારો બેચલર 
|વિપુલ શર્મા
|તુષાર સાધુ, ટ્વિંકલ પટેલ, શિવાની પંચોલી, જય પંડ્યા
|&lt;ref&gt;{{Cite news|title=‘Bicharo Bachelor’ first poster out: Tushar Sadhu promises a laughter riot with new Gujarati comedy|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/gujarati/movies/news/bicharo-bachelor-first-poster-out-tushar-sadhu-promises-a-laughter-riot-with-new-gujarati-comedy/articleshow/125490330.cms|newspaper=The Times of India|date=2025-11-21|access-date=2026-03-21|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;
|-
|
|તું મળે તો ઉત્સવ
|હિરેન ઠાકર
|જિગર શાહ, ખુશ્બૂ ત્રિવેદી, સાગર પંચાલ, રાગી જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Tu Male To Utssav (2026) - Movie {{!}} Reviews, Cast &amp; Release Date in Ahmedabad|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/tu-male-to-utssav/ET00474813?utm_source=FBLIKE&amp;fbrefresh=1|access-date=2026-03-21|website=BookMyShow|language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૯ જાન્યુઆરી
|જય કન્હૈયા લાલ કી 
|ધર્મેશ મેહતા   
|સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા, હિતુ કનોડિયા, અનેરી વાજાણી, શ્રેય મરડિયા
|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/jai-kanhaiyalal-ki-motion-poster-release-shoot-starts-tomorrow-136072533.html |title='જય કનૈયાલાલ કી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:'તારક મહેતા' ફેમ ધર્મેશ મહેતા સિદ્ધાર્થ રાંદેરિયા અને હિતુ કનોડિયાની ફિલ્મનું ડિરેક્શન કરશે |date=2 October 2025|work=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૬ જાન્યુઆરી 
|મોજે  દરિયા 
|પરી મજુમદાર 
|ત્યક્ષ શાહ, નિશાન સોની, હિતેશ ઠક્કર, પ્રકુલ પંડિત 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mauje Dariya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mauje-dariya/ET00478106 |access-date=2026-01-01 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|સ્કૂલ ડેઝ 
|જયેશ  ત્રિવેદી 
|મેહુલ બુચ, મમતા સોની, ચેતન દૈયા, વરુણ દવે 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=School Days|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/school-days/ET00478122 |access-date=2025-12-28 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|થતાં થઈ ગયું તા તા થૈયા 
|ભાવેશ ગોરસિયા 
|સંજય ગલસર, વિધિ શાહ, આંશિ બારોટ, ભરત ઠક્કર 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thata Thai Gyu Ta Ta Thaiya|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/thata-thai-gyu-ta-ta-thaiya/ET00479673 |access-date=2026-01-03 |website=BookMyShow |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૩ જાન્યુઆરી 
|મોબાઈલની સાઇડ ઇફેક્ટ્સ 
|ચાંદની શાહ  
|મમતા સોની, ધ્વનિત શાહ, સૌરભ રાજગુરુ 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/mobile-ni-side-effects/ET00482513|title=Mobile Ni Side Effects|access-date=23 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૩૦ જાન્યુઆરી 
|ચૌરંગી
|વિનોદ પરમાર 
|સંજય ગોરડિયા, સોહની ભટ્ટ, નીલ ભટ્ટ, મગન લુહાર 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/chaurangi/ET00476290|title=Chaurangi (2026)|access-date= 1 January 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|મલુમાડી 
|મિલન શાહ 
|ભારતી ઠક્કર, આકાશ પંડયા, પ્રિયમ તાલલિયા, દિયા ભટ્ટ
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાતકી 
|અભિનય દેશમુખ 
|હિતેન તેજવાની, સુચિતા ત્રિવેદી, કરણ જોશી, નીલેશ પરમાર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'પાતકી'નું મોશન પોસ્ટર રિલીઝ:શ્રદ્ધા ડાંગર- ગૌરવ પાસવાલા સ્ટારર થ્રિલર ફિલ્મમાં 'લાલો' ફેમ કરન જોષીની પણ ધમાકેદાર ભૂમિકા|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-film-paatki-motion-poster-release-shraddha-dangar-gaurav-paswala-karan-joshi-videos-136559599.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૬ ફેબ્રુઆરી 
|હરપાલ દે' શક્તિના અમર અજવાળા 
|જીતુભાઈ જાડેજા 
|જીત ઉપેન્દ્ર, મેહુલ બુચ, ભાવિની જાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Harpalde Shakti Na Amar Ajavada|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/harpalde-shakti-na-amar-ajavada/ET00485239 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લગન લાગી રે 
|સંદીપ પટેલ 
|મલ્હાર ઠાકર,  આરોહી પટેલ, રાગી જાની, તત્સત મુન્શી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=વેલેન્ટાઇન વીકમાં લાગશે પ્રેમની ધૂન!:આરોહી, તત્સત અને મલ્હાર સ્ટારર 'લગન લાગી રે'નું પોસ્ટર રિવીલ; 6 ફેબ્રુઆરીએ રિલીઝ થશે ગુજરાતી ફિલ્મ|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/lagan-lagi-re-poster-release-malhar-thakar-arohi-patel-valentine-week-release-136824755.html |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;
|-
|મહેર કરો મા મેલડી 
|નીલેશ મેહતા 
|નિરવ કલાલ, રાજીવ પંચાલ, પૂજા સોની, આરઝુ લીંબાચિયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Maher Karo Maa Meldi|url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/maher-karo-maa-meldi/ET00485308 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|પાસ નાપાસ 
|રફીક તાલુકદાર 
|મલ્હાર પંડયા, જાસ્મિન પટેલ, યાદી ઈરાની, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Pass Na Pass|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/pass-na-pass/ET00060965 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=3 |૧૩ ફેબ્રુઆરી 
|બ્લેક બર્થડે 
|બ્રિજેશ બૌદ્ધ, શાહિદ અલી 
|આર્જવ ત્રિવેદી, યોગિની પટેલ, સ્મિત જોશી, ચેતન દૈયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Black Birthday|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/black-birthday/ET00486276 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|માસ્ટર માઇન્ડ 
|બરકત વાઢવાણીયા  
|સંજય ગોરડિયા, જિગનેશ મોદી, હેમાંગ શાહ, મનોજ રાવ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Master Mind|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/master-mind-2026/ET00486124 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|સુરતી લોચો 
|સંજીવ જૈન 
|પરાગ મલમ, પૂનમ શર્મા, હિમાંશુ પાઠક, રજનીશ રાણા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Surti Locho|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/surti-locho/ET00484974 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|૨૦ ફેબ્રુઆરી 
|બેહદ 
|અંકુશ ભટ્ટ 
|ડેનિશ ગાંધી, હિતુ કનોડિયા, જાહ્નવી ચૌહાણ, સંજય ગોરડીયા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Behadd|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/behadd/ET00485620 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|હાઇ  ફાઇ  બકો 
|નિશીથ બ્રહ્મભટ્ટ 
|મુનિ જહા, ભાવિની જાની, કલ્પેશ પટેલ, સમર્થ શર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Hi-Fi Bako|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/hi-fi-bako/ET00488071 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=4|૨૭  ફેબ્રુઆરી 
|ક ખ ગ ઘ 
|અખિલ કોટક 
|હિતુ કનોડિયા, ભાવિની જાની, મોના થીબા, દીપા ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |newspaper=Divya Bhaskar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Ka Kha Ga Gha|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/ka-kha-ga-gha/ET00486198 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|લાગણીનો મેળો 
|રાજન રામગોપાલ વર્મા 
|આર્જવ ત્રિવેદી, ઋત્વી પટેલ, સંજય ગલસર, કથા પટેલ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Laagani No Melo|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/laagni-no-melo/ET00486052 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|શક્તિ 
|ભાવિની ત્રિવેદી 
|મોના થીબા, ચેતન દૈયા, મોરલી પટેલ, કશીશ રાઠોડ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Shakti Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/shakti/ET00488922 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ દુનિયા છે મારી 
|પ્રેમ ગઢવી 
|વિક્રમ ઠાકોર, રીયા જૈસાજલ, જીતુ પંડયા, મિતેશ વર્મા 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Tu Duniya Chhe Mari|url=https://in.bookmyshow.com/movies/mumbai/tu-duniya-chhe-mari/ET00488966 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|૧૩ માર્ચ 
|મર્મ -એક ભેદ 
|કનુ પ્રજાપતિ 
|વૈશાખી શાહ, મીર હનીફ, ગ્રાનકી કનેરિયા, પરમેશ્વર સિરસિકર 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Marm – Ek Bhed|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/marm-ek-bhed/ET00490951 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|તુ ગીતા હું કુરબાન 
|ભાવેશ ગરાસિયા 
|શિવ ઉપાધ્યા, હેમાલી ગોહિલ, હિતેશ રાવલ, રતન રંગવાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Tu Geeta Hu Kurbaan|url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/tu-geeta-hu-kurbaan/ET00490954 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|અધૂરી વાત 
|કેયૂર પટેલ 
|ઉરેન કુમાર, ભૂમિ સોમાણી, જીગ્નેશ મોદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Adhuri Vaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/ahmedabad/adhuri-vaat/ET00491299 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૭  માર્ચ 
|પારિજાત 
|સૂર્યશ મેહતા 
|પરિક્ષિત તમાલિયા, હીના વર્દે,અન્નપૂર્ણા શુક્લા  
|&lt;ref&gt;{{Cite news |title= Parijaat |url=https://in.bookmyshow.com/movies/rajkot/parijaat/ET00491524 |newspaper=Book My Show}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== એપ્રિલ-જૂન ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!પ્રકાશન
!નામ
!નિર્દેશક
!કલાકાર
!સંદર્ભ
|-
|૨૪ એપ્રિલ 
|બહેરૂપિયો 
|રાજા સંજય ચોક્સી 
|કિંજલ રાજપરિયા, દીપ શેઠ, જયેશ મોર, નીતા પર્યાની 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/gujarati-cinema-2026-releases-malumadi-ka-kha-ga-gha-baherupiyo-posters-136855734.html|title=ગુજરાતી સિનેમામાં વર્ષ 2026નો ધમાકેદાર પ્રારંભ:'મલુમાડી', 'ક ખ ગ ઘ' અને 'બહેરૂપિયો' જેવી વૈવિધ્યસભર ફિલ્મોના પોસ્ટર અને રિલીઝ ડેટ રિવીલ કરાયા |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૧ મે 
|ધબકારો 
|અભિષેક શાહ 
|દેવેન ભોજવાની, આર્જવ ત્રિવેદી 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/dhabakaromovieabhishek-shahdhvnimuhuratlatest-film2025news-updates-135774777.html|title=ગુજરાતી ફિલ્મ 'ધબકારો'નું શૂટિંગ શરૂ:નેશનલ અવૉર્ડ વિનર અભિષેક શાહની નવી ફિલ્મમાં દેવેન ભોજાણી-આર્જવ ત્રિવેદી લીડ રોલમાં |publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|૮ મે 
|વાંકી ચૂકી લવ સ્ટોરી 
|ધ્વનિ ગૌતમ 
|પૂજા જોશી, ભાવિન ભાનુશાલી, ચેતન દૈયા, ધર્મેશ વ્યાસ 
|&lt;ref&gt;{{Cite news|url= https://www.divyabhaskar.co.in/entertainment/news/vanki-chuki-love-story-new-song-fagan-phorom-release-holi-vibes-137330398.html|title= ધુળેટીના રંગોમાં ભળશે ફિલ્મી સ્વેગ!:‘વાંકી ચૂંકી લવ સ્ટોરી’નું નવું ગીત ‘ફાગણ ફોરમ’ રિલીઝ, જુઓ અઘોરી મ્યુઝિકનો અંદાજ અને હોળીની વાઇબ્સ|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|access-date= ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬}}&lt;/ref&gt;
|-
|}

== સંદર્ભો ==

[[શ્રેણી:વર્ષવાર ગુજરાતી ચલચિત્રોની યાદી]]</text>
      <sha1>qz3mtz8guqk0m84lc8p3szx6kg1dbvd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Dhaval Sisodia</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154140</id>
    <revision>
      <id>899568</id>
      <timestamp>2026-03-31T14:08:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="j40py8qzjnmcqrjp1bmnzd0yfbuclew" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Dhaval Sisodia}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૯:૩૮, ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>j40py8qzjnmcqrjp1bmnzd0yfbuclew</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Mihir Jagansha</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154141</id>
    <revision>
      <id>899573</id>
      <timestamp>2026-03-31T15:57:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="295" sha1="kqvzmt6fr0lh9qkp75waf3qkyey5wav" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Mihir Jagansha}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૨૧:૨૭, ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>kqvzmt6fr0lh9qkp75waf3qkyey5wav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Dr Bhuraji Rajput</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154142</id>
    <revision>
      <id>899579</id>
      <timestamp>2026-03-31T17:16:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="tes87wivtu4gooawfjg6z8feb055j23" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Dr Bhuraji Rajput}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૨:૪૬, ૩૧ માર્ચ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>tes87wivtu4gooawfjg6z8feb055j23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Hiten gadhavi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154144</id>
    <revision>
      <id>899588</id>
      <timestamp>2026-03-31T21:54:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="qir4j3cr4katp858cutz7lwq8v1jljv" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Hiten gadhavi}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૩:૨૪, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>qir4j3cr4katp858cutz7lwq8v1jljv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Kaloyan1925</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154145</id>
    <revision>
      <id>899605</id>
      <timestamp>2026-04-01T05:44:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="frwbcgv0ue71d97q3v99qb355cek4nt" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Kaloyan1925}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૧:૧૪, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>frwbcgv0ue71d97q3v99qb355cek4nt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Maha11cc13</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154146</id>
    <revision>
      <id>899606</id>
      <timestamp>2026-04-01T05:54:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="440ovbqldxj4t7knm5qddtm7wc2d9y4" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Maha11cc13}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૧:૨૪, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>440ovbqldxj4t7knm5qddtm7wc2d9y4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Krishdhaduk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154147</id>
    <revision>
      <id>899609</id>
      <timestamp>2026-04-01T07:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="221" sha1="9u0phx356fosv03b637l9xpx6wvze9c" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Krishdhaduk}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૩:૧૪, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>9u0phx356fosv03b637l9xpx6wvze9c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Andreas404</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154148</id>
    <revision>
      <id>899616</id>
      <timestamp>2026-04-01T09:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="220" sha1="q3w2w4pkqbszc1xrytaki6bzgmzgq7o" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Andreas404}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૫:૦૦, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>q3w2w4pkqbszc1xrytaki6bzgmzgq7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Kondi</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154149</id>
    <revision>
      <id>899620</id>
      <timestamp>2026-04-01T11:54:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>899620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="215" sha1="qan0us4wcw8iqiqbrnldp5msozujgts" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Kondi}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૭:૨૪, ૧ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>qan0us4wcw8iqiqbrnldp5msozujgts</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>