ઢાંચો:Delete

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="gu">
  <siteinfo>
    <sitename>વિકિપીડિયા</sitename>
    <dbname>guwiki</dbname>
    <base>https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા)</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">વિશેષ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">સભ્ય</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">સભ્યની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">વિકિપીડિયા</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">વિકિપીડિયા ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ચિત્ર</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ચિત્રની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">મીડિયાવિકિ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">મીડિયાવિકિ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ઢાંચો</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ઢાંચાની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">મદદ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">મદદની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">શ્રેણી</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">શ્રેણીની ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">વિભાગ</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">વિભાગ ચર્ચા</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ઢાંચો:Delete</title>
    <ns>10</ns>
    <id>3211</id>
    <revision>
      <id>900202</id>
      <parentid>720247</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:49:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>શ્રેણીના નામમાં અનુસ્વાર ઉમેર્યું</comment>
      <origin>900202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1750" sha1="ib6z51s3sfsprexcfvap4pjzzr2k8cy" xml:space="preserve">&lt;div name=&quot;Deletion notice&quot; class=&quot;boilerplate metadata&quot; id=&quot;delete&quot; style=&quot;background-color: #fee; margin: 0 2.5%; padding: 0 10px; border: 1px solid #aaa;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;'''{{#if:{{{સભ્ય|}}}|{{{સભ્ય|}}} દ્વારા}} આ પાનાને દૂર (Delete) કરવા માટે વિનંતિ કરવામાં આવી છે.'''&lt;/div&gt;{{#if:{{{કારણ|}}}|
'''&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;કારણ&lt;/span&gt;:&amp;nbsp;{{{કારણ|}}}'''|{{#if:{{{1|}}}|'''&lt;span style=&quot;color:green&quot;&gt;કારણ&lt;/span&gt;:&amp;nbsp;{{{1|}}}'''}}}}

જો આપ આ લેખને દૂર કરવાની વિરોધમાં હોવ તો કૃપા કરી તમારા મંતવ્યો [[{{NAMESPACE}} talk:{{PAGENAME}}|તેના ચર્ચાના પાના]] પર સ્પષ્ટપણે જણાવો. જો આપને લાગે કે આ પાનું દૂર કરવા લાયક નથી, અથવા તો તેમાંની વાંધાજનક માહિતીને આપ [[વિકિપીડિયા:નીતિ|વિકિપીડિયાની નીતિઓ]] અનુસાર મઠારી શકો તેમ છો, તો આપ આ નોંધ અહીંથી દૂર કરી શકો છો, પરંતુ, જે સભ્ય એ આ લેખ બનાવ્યો હોય તે આ નોંધ દૂર ના કરે!
&lt;/div&gt;
&lt;includeonly&gt;[[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં {{{તારીખ|}}}|*]][[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં|*]]&lt;/includeonly&gt;
&lt;noinclude&gt;{{documentation}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ib6z51s3sfsprexcfvap4pjzzr2k8cy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી</title>
    <ns>4</ns>
    <id>3542</id>
    <revision>
      <id>900204</id>
      <parentid>898314</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <origin>900204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="620" sha1="d2xvy29kdvzzbcc2ey6dciq206qwaa4" xml:space="preserve">{{AfDs}}

આ પાનું વિકિપીડિયામાંથી દૂર કરવાના પાનાંની યાદી ધરાવે છે.

== આ પણ જુઓ ==
* [[Special:Prefixindex/વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી|પાનાં દૂર કરવાની વિનંતીઓની યાદી]]
* [[:શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં|રદ કરવા માટેનાં પાનાઓની શ્રેણી]]

[[શ્રેણી:વિકિપીડિયા પ્રબંધન]]</text>
      <sha1>d2xvy29kdvzzbcc2ey6dciq206qwaa4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભોપાલ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5217</id>
    <revision>
      <id>900171</id>
      <parentid>859894</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:47:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suyash.dwivedi</username>
        <id>31081</id>
      </contributor>
      <comment>/* ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના */ ; સંદર્ભ ઉમેર્યો</comment>
      <origin>900171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3486" sha1="ac3a25tlpaqbvp0d4wodp16f396316u" xml:space="preserve">[[File:2100914-Tal ul Masjid Bhopal.jpeg|thumb|right|તાલ-ઉલ મસ્જિદ, ભોપાલ]]
[[File:Gol ghar bhopal.jpg|thumb|ગોલધર]]
'''ભોપાલ''' [[ભારત]] દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ [[મધ્ય પ્રદેશ]] રાજ્યનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત ભોપાલમાં [[ભોપાલ જિલ્લો|ભોપાલ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેરમાં આવેલ નાનાં મોટાં જળાશયોને કારણે ભોપાળને ''સરોવરનું નગર'' (''झीलों की नगरी'') તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

== ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના ==
આ શહેરમાં ૧૯૮૪ના વર્ષમાં અહીં આવેલી અમેરીકન કંપની યૂનિયન કાર્બાઇડમાં થયેલા મિથાઇલ આઇસોસાઇનાઇડ નામના ઝેરી વાયુના ગળતરના કારણે લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કાળો કેર વ્યાપી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;m188&quot;&gt;{{cite web | title=Bhopal gas leak in pictures: 40 years since the tragedy killed thousands in India | website=BBC Home | date=2 December 2024 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cp35vlg3zvxo | ref={{sfnref|BBC Home|2024}} | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt; ભોપાલ ગેસ કાંડના કુપ્રભાવનાં પરિણામે અહીં આજે પણ વાયુ પ્રદુષણ, ભુમિ પ્રદુષણ, જળ પ્રદુષણ ઉપરાંત જૈવિક વિકલાંગતા અને અન્ય રુપે જોવા મળે છે. આ કારણે આ શહેર ઘણાં આંદોલનોનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

== પરિવહન ==
&lt;gallery&gt;
File:Raja Bhoj International Airport (BHO) Bhopal India.jpg|રાજા ભોજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (BHO)
File:Kushabhau Thakre ISBT Bhopal (1).jpg|કુશાભાઉ આંતરરાજ્ય બસ સ્ટેશન
File:Bhopal Junction new building 01.jpg|ભોપાલ જંકશનની નવી ઇમારત
&lt;/gallery&gt;

ભોપાલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 

{{ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રાજધાનીઓ}}
{{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}}
{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ]]
[[શ્રેણી:ભારત દેશનાં રાજ્યનાં મુખ્ય મથકો]]
[[શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશનાં જિલ્લા મથકો]]</text>
      <sha1>ac3a25tlpaqbvp0d4wodp16f396316u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900172</id>
      <parentid>900171</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:48:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suyash.dwivedi</username>
        <id>31081</id>
      </contributor>
      <origin>900172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="ladcqglr69f69yczi5sujcm86bu2i1o" xml:space="preserve">[[File:2100914-Tal ul Masjid Bhopal.jpeg|thumb|right|તાલ-ઉલ મસ્જિદ, ભોપાલ]]
[[File:Gol ghar bhopal.jpg|thumb|ગોલધર]]
'''ભોપાલ''' [[ભારત]] દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ [[મધ્ય પ્રદેશ]] રાજ્યનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત ભોપાલમાં [[ભોપાલ જિલ્લો|ભોપાલ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેરમાં આવેલ નાનાં મોટાં જળાશયોને કારણે ભોપાળને ''સરોવરનું નગર'' (''झीलों की नगरी'') તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

== ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના ==
આ શહેરમાં ૧૯૮૪ના વર્ષમાં અહીં આવેલી અમેરીકન કંપની યૂનિયન કાર્બાઇડમાં થયેલા મિથાઇલ આઇસોસાઇનાઇડ નામના ઝેરી વાયુના ગળતરના કારણે લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કાળો કેર વ્યાપી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;m188&quot;&gt;{{cite web | title=Bhopal gas leak in pictures: 40 years since the tragedy killed thousands in India | website=BBC Home | date=2 December 2024 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cp35vlg3zvxo | ref={{sfnref|BBC Home|2024}} | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt; ભોપાલ ગેસ કાંડના કુપ્રભાવનાં પરિણામે અહીં આજે પણ વાયુ પ્રદુષણ, ભુમિ પ્રદુષણ, જળ પ્રદુષણ ઉપરાંત જૈવિક વિકલાંગતા અને અન્ય રુપે જોવા મળે છે. આ કારણે આ શહેર ઘણાં આંદોલનોનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

== પરિવહન ==
&lt;gallery&gt;
File:Raja Bhoj International Airport (BHO) Bhopal India.jpg|રાજા ભોજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (BHO)
File:Kushabhau Thakre ISBT Bhopal (1).jpg|કુશાભાઉ આંતરરાજ્ય બસ સ્ટેશન
File:Bhopal Junction new building 01.jpg|ભોપાલ જંકશનની નવી ઇમારત
&lt;/gallery&gt;

ભોપાલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 

{{ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રાજધાનીઓ}}
{{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}}
{{સબસ્ટબ}}
== સંદર્ભ ==
{{reflist}}
[[શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ]]
[[શ્રેણી:ભારત દેશનાં રાજ્યનાં મુખ્ય મથકો]]
[[શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશનાં જિલ્લા મથકો]]</text>
      <sha1>ladcqglr69f69yczi5sujcm86bu2i1o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900173</id>
      <parentid>900172</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suyash.dwivedi</username>
        <id>31081</id>
      </contributor>
      <origin>900173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="tv0eiwvhktiqoyzgnfnvzlxpwih5r6w" xml:space="preserve">[[File:2100914-Tal ul Masjid Bhopal.jpeg|thumb|right|તાલ-ઉલ મસ્જિદ, ભોપાલ]]
[[File:Gol ghar bhopal.jpg|thumb|ગોલધર]]
'''ભોપાલ''' [[ભારત]] દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ [[મધ્ય પ્રદેશ]] રાજ્યનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત ભોપાલમાં [[ભોપાલ જિલ્લો|ભોપાલ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેરમાં આવેલ નાનાં મોટાં જળાશયોને કારણે ભોપાળને ''સરોવરનું નગર'' (''झीलों की नगरी'') તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

== ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના ==
આ શહેરમાં ૧૯૮૪ના વર્ષમાં અહીં આવેલી અમેરીકન કંપની યૂનિયન કાર્બાઇડમાં થયેલા મિથાઇલ આઇસોસાઇનાઇડ નામના ઝેરી વાયુના ગળતરના કારણે લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કાળો કેર વ્યાપી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;m188&quot;&gt;{{cite web | title=Bhopal gas leak in pictures: 40 years since the tragedy killed thousands in India | website=BBC Home | date=2 December 2024 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cp35vlg3zvxo | ref={{sfnref|BBC Home|2024}} | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt; ભોપાલ ગેસ કાંડના કુપ્રભાવનાં પરિણામે અહીં આજે પણ વાયુ પ્રદુષણ, ભુમિ પ્રદુષણ, જળ પ્રદુષણ ઉપરાંત જૈવિક વિકલાંગતા અને અન્ય રુપે જોવા મળે છે. આ કારણે આ શહેર ઘણાં આંદોલનોનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

== પરિવહન ==
&lt;gallery&gt;
File:Raja Bhoj International Airport (BHO) Bhopal India.jpg|રાજા ભોજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (BHO)
File:Kushabhau Thakre ISBT Bhopal (1).jpg|કુશાભાઉ આંતરરાજ્ય બસ સ્ટેશન
File:Bhopal Junction new building 01.jpg|ભોપાલ જંકશનની નવી ઇમારત
&lt;/gallery&gt;

ભોપાલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 
== સંદર્ભ ==
{{reflist}}
{{ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રાજધાનીઓ}}
{{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}}
{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ]]
[[શ્રેણી:ભારત દેશનાં રાજ્યનાં મુખ્ય મથકો]]
[[શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશનાં જિલ્લા મથકો]]</text>
      <sha1>tv0eiwvhktiqoyzgnfnvzlxpwih5r6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900174</id>
      <parentid>900173</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T15:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Suyash.dwivedi</username>
        <id>31081</id>
      </contributor>
      <origin>900174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3603" sha1="3jm9z64b1qlciktc40fhsldat8abrvt" xml:space="preserve">[[File:Birla Mandir Bhopal Side view.jpg|thumb|બિરલા મંદિર]]
[[File:2100914-Tal ul Masjid Bhopal.jpeg|thumb|right|તાલ-ઉલ મસ્જિદ, ભોપાલ]]
[[File:Gol ghar bhopal.jpg|thumb|ગોલધર]]
'''ભોપાલ''' [[ભારત]] દેશના મધ્ય ભાગમાં આવેલ [[મધ્ય પ્રદેશ]] રાજ્યનું પાટનગર છે. આ ઉપરાંત ભોપાલમાં [[ભોપાલ જિલ્લો|ભોપાલ જિલ્લા]]નું મુખ્ય મથક પણ છે. આ શહેરમાં આવેલ નાનાં મોટાં જળાશયોને કારણે ભોપાળને ''સરોવરનું નગર'' (''झीलों की नगरी'') તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.

== ભોપાલ ગેસ દુર્ઘટના ==
આ શહેરમાં ૧૯૮૪ના વર્ષમાં અહીં આવેલી અમેરીકન કંપની યૂનિયન કાર્બાઇડમાં થયેલા મિથાઇલ આઇસોસાઇનાઇડ નામના ઝેરી વાયુના ગળતરના કારણે લગભગ વીસ હજાર લોકોનાં મૃત્યુ થતાં કાળો કેર વ્યાપી ગયો હતો.&lt;ref name=&quot;m188&quot;&gt;{{cite web | title=Bhopal gas leak in pictures: 40 years since the tragedy killed thousands in India | website=BBC Home | date=2 December 2024 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cp35vlg3zvxo | ref={{sfnref|BBC Home|2024}} | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt; ભોપાલ ગેસ કાંડના કુપ્રભાવનાં પરિણામે અહીં આજે પણ વાયુ પ્રદુષણ, ભુમિ પ્રદુષણ, જળ પ્રદુષણ ઉપરાંત જૈવિક વિકલાંગતા અને અન્ય રુપે જોવા મળે છે. આ કારણે આ શહેર ઘણાં આંદોલનોનું કેન્દ્ર પણ રહ્યું છે.

== પરિવહન ==
&lt;gallery&gt;
File:Raja Bhoj International Airport (BHO) Bhopal India.jpg|રાજા ભોજ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ (BHO)
File:Kushabhau Thakre ISBT Bhopal (1).jpg|કુશાભાઉ આંતરરાજ્ય બસ સ્ટેશન
File:Bhopal Junction new building 01.jpg|ભોપાલ જંકશનની નવી ઇમારત
&lt;/gallery&gt;

ભોપાલ રાષ્ટ્રીય ધોરી માર્ગ, હવાઈ માર્ગ તેમ જ રેલ્વે માર્ગ દ્વારા દેશના અન્ય ભાગો સાથે જોડાયેલ હોવાથી અહીં પહોંચવા માટે વિવિધ પ્રકારની અદ્યતન સેવાઓ મળી રહે છે. 
== સંદર્ભ ==
{{reflist}}
{{ભારતના રાજ્યો અને કેન્દ્રશાસિત પ્રદેશોની રાજધાનીઓ}}
{{૧૦ લાખથી વધુ વસ્તીવાળા ભારતના શહેરો}}
{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:મધ્યપ્રદેશ]]
[[શ્રેણી:ભારત દેશનાં રાજ્યનાં મુખ્ય મથકો]]
[[શ્રેણી:મધ્ય પ્રદેશનાં જિલ્લા મથકો]]</text>
      <sha1>3jm9z64b1qlciktc40fhsldat8abrvt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>રવિવાર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8643</id>
    <revision>
      <id>900168</id>
      <parentid>436923</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T13:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samyak Vidhan</username>
        <id>76041</id>
      </contributor>
      <comment>માહિતી ઉમેરી</comment>
      <origin>900168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2560" sha1="lsh54kfshj7mhoej6mz7cwcndm7goxq" xml:space="preserve">'''રવિવાર''' એ [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]નો સાતમો અથવા પહેલો દિવસ છે (વિવિધ સંસ્કૃતિઓ મુજબ). [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]માં કુલ સાત દિવસ હોય છે. રવિવાર પહેલાંનો દિવસ [[શનિવાર]] તેમ જ રવિવાર પછીનો દિવસ [[સોમવાર]] હોય છે.

== વ્યુત્પત્તિ ==
[[સંસ્કૃત]]માં રવિવારને '''ભાનુવાસરમ્''' (સંસ્કૃત: भानुवासरम्) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 'રવિ' શબ્દનો અર્થ [[સૂર્ય]] થાય છે, તેથી તેને 'આદિત્યવાર' પણ કહેવામાં આવે છે&lt;ref&gt;{{Citation | title=Welcome to Bhagwadgomandal | url=http://www.bhagavadgomandal.com/index.php?action=dictionary&amp;sitem=%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF&amp;type=1&amp;page=0 | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;. અંગ્રેજીમાં તેને 'સન્ડે' (અંગ્રેજી: Sunday) કહેવાય છે, જેનો અર્થ પણ 'સૂર્યનો દિવસ' થાય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot;&gt;{{Citation | title=Sunday | Rest, Worship, Reflection | Britannica | url=https://www.britannica.com/topic/Sunday-day-of-week | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== મહત્વ ==
[[ભારત]]માં તેમ જ વિશ્વના મોટા ભાગના દેશોમાં રવિવારના દિવસે સાપ્તાહિક રજા હોય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot; /&gt; [[બ્રિટિશ શાસન]] દરમિયાન, ૧૦ જૂન ૧૮૯૦ના રોજ રવિવારને સત્તાવાર રીતે જાહેર રજા તરીકે સ્વીકારવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Citation | title=Sunday Was Not Always A Holiday In India, Know How It Happened | url=https://www.news18.com/viral/sunday-was-not-always-a-holiday-in-india-know-how-it-happened-sbhp-ws-l-9926638.html | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

{{અઠવાડિયાના વારનાં નામો}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:સમય]]
[[શ્રેણી:અઠવાડિયાના દિવસો]]
[[શ્રેણી:ભારતીય સમય]]</text>
      <sha1>lsh54kfshj7mhoej6mz7cwcndm7goxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900169</id>
      <parentid>900168</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T13:27:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samyak Vidhan</username>
        <id>76041</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>900169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2597" sha1="czovoybuaxijm2qhnrceuhnkodyx0c8" xml:space="preserve">'''રવિવાર''' એ [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]નો સાતમો અથવા પહેલો દિવસ છે (વિવિધ સંસ્કૃતિઓ મુજબ). [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]માં કુલ સાત દિવસ હોય છે. રવિવાર પહેલાંનો દિવસ [[શનિવાર]] તેમ જ રવિવાર પછીનો દિવસ [[સોમવાર]] હોય છે.

== વ્યુત્પત્તિ ==
[[સંસ્કૃત]]માં રવિવારને '''ભાનુવાસરમ્''' (સંસ્કૃત: भानुवासरम्) તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. 'રવિ' શબ્દનો અર્થ [[સૂર્ય]] થાય છે, તેથી તેને 'આદિત્યવાર' પણ કહેવામાં આવે છે&lt;ref&gt;{{Citation | title=Welcome to Bhagwadgomandal | url=http://www.bhagavadgomandal.com/index.php?action=dictionary&amp;sitem=%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF&amp;type=1&amp;page=0 | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;. અંગ્રેજીમાં તેને 'સન્ડે' (અંગ્રેજી: Sunday) કહેવાય છે, જેનો અર્થ પણ 'સૂર્યનો દિવસ' થાય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot;&gt;{{Citation | title=Sunday | Rest, Worship, Reflection | Britannica | url=https://www.britannica.com/topic/Sunday-day-of-week | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== મહત્વ ==
[[ભારત]]માં તેમ જ વિશ્વના મોટા ભાગના દેશોમાં રવિવારના દિવસે સાપ્તાહિક રજા હોય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot; /&gt; [[બ્રિટિશ શાસન]] દરમિયાન, ૧૦ જૂન ૧૮૯૦ના રોજ રવિવારને સત્તાવાર રીતે જાહેર રજા તરીકે સ્વીકારવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Citation | title=Sunday Was Not Always A Holiday In India, Know How It Happened | url=https://www.news18.com/viral/sunday-was-not-always-a-holiday-in-india-know-how-it-happened-sbhp-ws-l-9926638.html | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

{{અઠવાડિયાના વારનાં નામો}}

{{સ્ટબ}}
==સંદર્ભો==
{{Reflist}}
[[શ્રેણી:સમય]]
[[શ્રેણી:અઠવાડિયાના દિવસો]]
[[શ્રેણી:ભારતીય સમય]]</text>
      <sha1>czovoybuaxijm2qhnrceuhnkodyx0c8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900181</id>
      <parentid>900169</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T21:52:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>ભાષા અને ફોર્મેટ સુધાર્યાં</comment>
      <origin>900181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2465" sha1="8qi5q0k4axfl8ystld3qyuq6fvffv2y" xml:space="preserve">'''રવિવાર''' ([[સંસ્કૃત]]: भानुवासरम्, [[અંગ્રેજી ભાષા]]: Sunday) એ [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]નો સાતમો (અમુક સંસ્ક્ર્તિઓમાં પહેલો) દિવસ છે. [[અઠવાડિયું|અઠવાડિયા]]માં કુલ સાત દિવસ હોય છે. રવિવાર પહેલાંનો દિવસ [[શનિવાર]] તેમ જ રવિવાર પછીનો દિવસ [[સોમવાર]] હોય છે.

== વ્યુત્પત્તિ ==
[[સંસ્કૃત]]માં રવિવારને ભાનુવાસરમ્ કે આદિત્યવાર પણ કહેવામાં આવે છે&lt;ref&gt;{{Citation | title=Welcome to Bhagwadgomandal | url=http://www.bhagavadgomandal.com/index.php?action=dictionary&amp;sitem=%E0%AA%B0%E0%AA%B5%E0%AA%BF&amp;type=1&amp;page=0 | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;. અંગ્રેજીમાં તેને 'સન્ડે' કહેવાય છે, જેનો અર્થ પણ 'સૂર્યનો દિવસ' થાય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot;&gt;{{Citation | title=Sunday | Rest, Worship, Reflection | Britannica | url=https://www.britannica.com/topic/Sunday-day-of-week | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

== મહત્વ ==
[[ભારત]]માં તેમ જ વિશ્વના મોટા ભાગના દેશોમાં રવિવારના દિવસે સાપ્તાહિક રજા હોય છે.&lt;ref name=&quot;Sunday&quot; /&gt; બ્રિટિશ શાસન દરમિયાન [[જૂન ૧૦|૧૦ જૂન]] ૧૮૯૦ના દિવસે રવિવારને સત્તાવાર રીતે જાહેર રજા તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Citation | title=Sunday Was Not Always A Holiday In India, Know How It Happened | url=https://www.news18.com/viral/sunday-was-not-always-a-holiday-in-india-know-how-it-happened-sbhp-ws-l-9926638.html | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;

{{અઠવાડિયાના વારનાં નામો}}

==સંદર્ભો==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:સમય]]
[[શ્રેણી:અઠવાડિયાના દિવસો]]
[[શ્રેણી:ભારતીય સમય]]</text>
      <sha1>8qi5q0k4axfl8ystld3qyuq6fvffv2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>બજરંગદાસબાપા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13537</id>
    <revision>
      <id>900175</id>
      <parentid>900148</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T16:04:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>મૃત અને અન્ય અકારણા ઉમેરેલી બાહ્ય કડીઓ દૂર કરી</comment>
      <origin>900175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5020" sha1="f1jlwlq2f9xhvx7x9cuui9l0gpnz6sm" xml:space="preserve">[[ચિત્ર:Bapa sitaram oto amrapur.jpg|thumb|બાપા સીતારામનું મંદિર, અમરાપુર, જામનગર]]
'''બજરંગદાસ''' એ [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત]] રાજ્યના [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર જિલ્લા]]નાં [[મહુવા]] તાલુકાનાં [[બગદાણા]] ગામે થયેલ સંત હતા. તેઓ '''બજરંગદાસ બાપા]''', '''બાપા સીતારામ''' અથવા માત્ર '''બાપા''' તરીકે પણ ઓળખાય છે.

==જીવન==
બજરંગદાસ બાપાનું મૂળ કુટુંબ રાજસ્થાનથી હતું. મૂળથી એ રામાનંદી સાધુ અને ભાવનગર જિલ્લામાં વર્ષોથી સ્થાયી થયા હતા. ૧૯૦૬માં (ચોક્કસ તારીખની માહિતી નથી) ઝાંઝરીયા હનુમાન મંદિરમાં ગામ [[અધેવાડા (તા. ભાવનગર)|અધેવાડા]]માં ભકિતરામ તરીકે માતા શિવકુંવરબાના ખોળામાં તેમનો જન્મ થયો. એમના પિતાજીનું નામ હરીદાસ બાપુ હતું. ભકિતરામ ૧૧ વર્ષની નાની વયે સાધુઓના સંપર્કમાં આવ્યા. [[અયોધ્યા]]માં તેમની મુલાકાત તેમના ગુરૂ સીતારામ બાપુ સાથે થઈ. તેઓ તેમના શિષ્ય બન્યા.

તેમના કેટલાક પ્રસિદ્ધ પરચા છે. જેમકે, એક વાર જ્યારે બાપા બજરંગદાસ ઊનાળાના સમયમાં મુંબઈમાં સાધુની જમાત જોડે હતી. ત્યારે સાધુની જમાતે પાણી પીવાની ઈચ્છા વ્યકત કરી ત્યાં પીવાના પાણીની ખૂબ અછત હતી. ગુરૂજીએ બાપાને પાણીની વ્યવસ્થા કરવાનું કહ્યું. ગુરુજીની આજ્ઞા માની ને બાપા બજરંગદાસે ત્યાં મુંબઈમાં દરીયાકીનારે એક ડાર બનાવ્યો, (દરીયાની રેતીમાં હાથથી ખાડો ખોદી ને પાણી કાઢવુ તે) અને એ ડારમાંથી મીઠુ પાણી નીકળ્યુ. ઔરંગાબાદમાં તેમણે એક બાળકને તેના ઘરની અગાસી પરથી નીચે પડી ગયેલું અને બાપાએ તેને તેડી ને બચાવી લીધેલું. એક વાર જયારે બાપા તેમના ગુરુ અને તેમની સાધુ જમાત જોડે જંગલમાંથી પસાર થતા હતા ત્યારે સિંહોનું ટોળું રસ્તામાં મળ્યું અને બાપા એ તેમને સીતારામ નામનો મંત્ર કર્યો અને તેમના રસ્તા પરથી ટોળાને હટી જવા આદેશ આપ્યો અને સાધુની જમાત આગળ વધી.

તેઓ સુરત (લક્ષ્મીનારાયણ મંદિર), હાનોલ (રણજીત હનુમાનજી), ભાવનગર, પાલિતાણા, જેસર વગેરે જગ્યાઓએ ફરતા અને સેવા કરતા કળમોદર પહોંચ્યા. અહીં તેમણે સપ્તાહ કરી અને ત્રણ વર્ષ અહીં રહ્યા. બાપા ત્યાર પછી બગદાણા આવ્યા અને ત્યાં સ્થાયી થયા. 

[[બગદાણા]]નો ગુરૂ આશ્રમ તેમના શ્રદ્ધાળુઓ માટે યાત્રાધામ છે. બાપા સીતારામની મઢૂલીઓ સૌરાષ્ટ્રના કેટલાય ગામોમાં આવેલી છે.

{{સબસ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં સંતો]]
[[શ્રેણી:હિંદુ સંત]]
[[Category:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ]]
[[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]]</text>
      <sha1>f1jlwlq2f9xhvx7x9cuui9l0gpnz6sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મોનોરેલ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30069</id>
    <revision>
      <id>900177</id>
      <parentid>873164</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T19:43:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>-wuppertaler</username>
        <id>87066</id>
      </contributor>
      <comment>/* પ્રકારો અને ટેકનિકલ પાસા */ changed one image that shows new trains</comment>
      <origin>900177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45643" sha1="6j9p8n7plmkaxov53748s7oimjgppha" xml:space="preserve">'''મોનોરેલ''' રેલવે આધારિત પરિવહન વ્યવસ્થા છે, જેમાં એક પાટા પર ટ્રેન ચાલે છે અને તે પાટા એકમાત્ર ટેકા અને તેના માર્ગદર્શક તરીકે કામ કરે છે. આ સિસ્ટમના બીમ અથવા આવા બીમ કે ટ્રેક પર ચાલતા વાહનોનું વર્ણન કરવા માટે આ શબ્દનો વિવિધ રીતે ઉપયોગ થાય છે. આ શબ્દસમૂહમાં ‘''મોનો'' ’(એક) અને ‘''રેલ'' ’ એવા બે શબ્દોનું સંયોજન થયું છે અને આ શબ્દ 1897ની શરૂઆતમાં ઉદભવ્યો હતો,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=monorail |title=Etymology Online entry for monorail |publisher=Etymonline.com |date= |access-date=2010-09-11}}&lt;/ref&gt; શરૂઆતની સિસ્ટમમાં લોખંડના પાટાનો ઉપયોગ થતો હતો. આ પરિવહન વ્યવસ્થા ઘણીવાર રેલવે તરીકે ઓળખાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/monorail |title=Dictionary.com definitions of monorail |publisher=Dictionary.reference.com |date= |access-date=2010-09-11}}&lt;/ref&gt;રોજબરોજની ભાષામાં ‘મોનોરેલ’ શબ્દ કોઇપણ સ્વરૂપની એલિવેટેડ રેલવે અથવા પીપલમુવરનું વર્ણન કરવા ખોટી રીતે ઘણીવાર વપરાય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/WhatIs.html |title=Quite often, some of our friends in the press and public make the assumption that any elevated rail or peoplemover is a monorail. |publisher=Monorails.org |date= |access-date=2010-09-11}}&lt;/ref&gt; હકીકતમાં આ શબ્દ તેના એલિવેશન નહીં, પરંતુ પાટાના પ્રકારનો ઉલ્લેખ કરે છે.

== બીજી પરિવહન વ્યવસ્થા સાથેનો તફાવત ==
એરપોર્ટ  ટ્રાન્સફર અને કેટલીક મધ્યમ ક્ષમતાની મેટ્રો સિસ્ટમના પરિવહન બજારમાં મોનોરેલ સિસ્ટમનો પણ સહિયારો ઉપયોગ જોવા મળે છે. બીજા પરિવહન માધ્યમોથી મોનોરેલ સિસ્ટમને અલગ પાડવા માટે મોનોરેલ સોસાયટી મોનોરેલની વ્યાખ્યાને વધુ સ્પષ્ટ કરતા કહે છે કે મોનોરેલ સિસ્ટમના બીમ વાહન કરતા નાના હોય છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/WhatIs.html |title=Monorail Society, What is a monorail? |publisher=Monorails.org |date= |access-date=2010-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== સમાનતા ===
મોનોરેલ ઘણીવાર જમીનથી અધ્ધર પાટા ધરાવતી (એલિવેટેડ)  હોય છે, પરંતુ તે માત્ર એલિવેટેડ હોતી નથી, જેનાથી ઘણીવાર ડોકલેન્ડ લાઇટ રેલવે, વાનકુવર સ્કાયટ્રેન અને જેએફકે (JFK) એરટ્રેન જેવી બીજા એલિવેટેડ સિસ્ટમ્સ સાથે તેને જોડી દેવામાં આવે છે. મોનોરેલ વાહનો પ્રથમ દ્રષ્ટીએ અન્ય લાઇટ રેલ જેવી જ લાગે છે અને તે માનવસહિત કે માનવરહિત હોઈ શકે છે. મોનોરેલ વાહનો સાંઘાથી જોડાયેલા એક એકમના એકમાત્ર ફોર્મેટમાં અથવા ‘ટ્રેન’માં જોડાયેલા બહુવિધ એકમોના ફોર્મેટમાં હોય છે. બીજી આધુનિક એડવાન્સ રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ સિસ્ટમ્સ સાથેની સમાનતા એ છે કે કેટલીક મોનોરેલ લિનિયર ઇન્ડક્શન મોટરથી સંચાલિત હોય છે. બે પાટાની રેલવે વ્યવસ્થા સાથેની સમાનતા એ છે કે આ વાહનો બોગી મારફત બીમ સાથે જોડાયેલા હોય છે, તેનાથી આ વાહનો વળાંક લઈ શકે છે.

=== તફાવત ===
ટ્રામ્સ અને લાઇટ રેલ વ્યવસ્થાથી તદ્દન અલગ રીતે આધુનિક મોનોરેલને બીજા ટ્રાફિક અને પદયાત્રીથી હંમેશા અલગ કરવામાં આવે છે. મોનોરેલમાં એક માત્ર બીમનો સપોર્ટ હોય છે અને આ બીમ તેના દિશાસૂચક બને છે. આની સામે સપોરો મ્યુનિસિપલ સબવે જેવી રબર ટાયરની મેટ્રો અથવા ટ્રાન્સલોહર જેવી ગાઇડેડ બસ કે ટ્રામ્સમાં અલગ દિશાસૂચક વ્યવસ્થા હોય છે. મોનોરેલ પેન્ટોગ્રાફનો ઉપયોગ કરતી નથી.

=== મેગ્લેવ ===
મોનોરેલ સોસાયટીના બીમની પહોળાઈના માપદંડ હેઠળ તમામ નહીં, પરંતુ ટ્રાન્સરેપિડ અને લિનિમો જેવી કેટલીક મેગ્લેવ સિસ્ટમને મોનોરેલ ગણવામાં આવે છે. મેગ્લેવને તમામ મોનોરેલ સિસ્ટમ્સથી અલગ પાડતો મુખ્ય તફાવત એ છે કે મેગ્લેવ ક્યારેય બીમ પર દોડતી નથી.

== ઇતિહાસ ==
[[ચિત્ર:Einschienerp.jpg|thumb|200px|right|બ્રેનન અને શેર્લની ગાઇરોસ્કોપિકલી બેલેન્ડ મોનોરેલ (1907)]]

=== પ્રારંભિક વર્ષો ===
સૌ પ્રથમ મોનોરેલ રશિયામાં ઇવાન એલમાનોવએ વર્ષ 1820માં બનાવી હતી. 19મી સદીની શરૂઆતથી પરંપરાગત રેલવેની વિકલ્પ તરીકે મોનોરેલનું નિર્માણ કરવાના પ્રયાસો ચાલુ થયા હતા. સૌ પ્રથમ પેટન્ટ 1821માં યુકેમાં હેનરી પાલ્મેરે મેળવ્યા હતા અને દક્ષિણ-પૂર્વ [[લંડન]]ના ડેપફોર્ડ ડોકયાર્ડમાં આ ડિઝાઇનનો ઉપયોગ કરાયો હતો તેમજ હાર્ટફોર્ડશાયર ચેશંટ નજીકની પત્થરોની ખાણમાંથી પત્થરોની હેરફેર કરવા લી નદી સુધી નાની લાઇન નાંખવામાં આવી હતી. ચેશંટ લાઇન નોંધપાત્ર છે, કારણ કે તે મુસાફરોને લઈ જતી વિશ્વની પ્રથમ મોનોરેલ તેમજ હાર્ટફોર્ડશાયરમાં ખોલવામાં આવેલી પ્રથમ રેલવેલાઇન છે.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finchley Society Annual General Meeting Minutes|author=Finchley Society|url=http://www.finchleysociety.org.uk/Newsletters/1990s/1997/6-97.pdf|date=1997-06-26|access-date=2009-04-03|archive-date=2015-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923061049/http://www.finchleysociety.org.uk/Newsletters/1990s/1997/6-97.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=June 25 - Today in Science History|author=Today in Science History|url=http://www.todayinsci.com/6/6_25.htm|access-date=2009-04-03}}&lt;/ref&gt;

1879માં હેડોન અને સ્ટ્રીંગફેલોએ સ્વતંત્ર રીતે ‘વન રેલ’ સિસ્ટમની દરખાસ્ત કરી હતી, જેમાં ઇન્વર્ટેડ &quot;/\&quot; રેલનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સિસ્ટમ લશ્કરી ઉપયોગ માટેની હતી અને તેને ‘સસ્તી રેલવે’ તરીકે સામાન્ય નાગરિકોના ઉપયોગની સિસ્ટમ તરીકે પણ જોવામાં આવતી હતી.  &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newspapers.nla.gov.au/ndp/del/article/1376851?searchTerm=cheap+railway#pstart72945 |title=NLA Australian Newspapers - article display |publisher=Newspapers.nla.gov.au |date= |access-date=2010-09-11 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

શરૂઆતની ડિઝાઇનમાં પરંપરાગત રેલવેના ડબલ ટ્રેકના વિકલ્પ તરીકે બે કોરવાળા એક જ મેટલ પાટાનો ઉપયોગ કેન્દ્રવર્તી વિચાર હતો. આ પાટા પરના વ્હિલ મોનોરેલ કારને દિશા સૂચવે છે અને સપોર્ટ કરે છે. હાલમાં અસ્તિત્વ ધરાવતું સસ્પેન્ડેડ વર્ઝન વુપરર્ટલ મોનોરેલ છે.  1990ના દાયકા સુધીમાં સીંગલ રેલ પાટાના ટોચ પર ગાયરોસ્કોપિકની મદદથી સંતુલિત કાર સાથે ગાયરો મોનોરેલનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું હતું,પરંતુ પ્રતિકૃતિ મોડલ સિવાય તેનો આગળ વિકાસ થઈ શક્યો ન હતો. [[ભારત]]ના [[પંજાબ]]ના પટિયાલા સ્ટેટ મોનોરેલ ટ્રાન્સવેમાં ઉપયોગ થયેલી ઇવિંગ સિસ્ટમ હાઇબ્રિડ મોડલ આધારિત છે, તેમાં વજનના વહન માટે સીંગલ રેલ છે અને સંતુલન માટે વધારાનું વ્હીલ છે. વ્યવહારુ ઉપયોગમાં લેવામાં આવી હોય તેવી પ્રથમ સિસ્ટમ્સમાં ફ્રાન્સના ઇજનેર ચાર્લી લાર્ટિગની સિસ્ટમનો સમાવેશ થાય છે, તેમણે આયર્લેન્ડમાં બેલીબુનિયન અને લિસ્ટોવેલ વચ્ચે મોનોરેલ લાઇન નાંખી હતી, જેને 1888માં ખોલવામાં આવી હતી અને 1924માં બંધ કરવામાં આવી હતી (આયર્લેન્ડના આંતરિક યુદ્ધને કારણે નુકસાન થવાથી). લાર્ટિગ સિસ્ટમમાં વજનવહન માટેના સિંગલ પાટા અને સંતુલન માટે નીચા, બાહ્ય રેલ પાટાનો એટલે કે ત્રિકોણાકારમાં ત્રણ પાટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.સંભવત પ્રથમ મોનોરેલ લોકોમોટિવ 0-3-0 સ્ટીમ લોકોમોટિવ એન્જિન હતું.

=== 1900થી-1950ના દાયકા ===
બેહર સિસ્ટમનો ઉપયોગ કરીને હાઇસ્પીડ મોનોરેલને લીવરપુલ અને માન્ચેસ્ટર વચ્ચે નાંખવાની 1901માં દરખાસ્ત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newspapers.nla.gov.au/ndp/del/article/10566928?searchTerm=monorail#pstart327212 |title=NLA Australian Newspapers - article display |publisher=Newspapers.nla.gov.au |date= |access-date=2010-09-11 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

1910માં અલાસ્કાની કોલસાની ખાણ માટે બેન્નન મોનોરેલનો ઉપયોગ કરવાની વિચારણા કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newspapers.nla.gov.au/ndp/del/article/5260767?searchTerm=monorail#pstart946719 |title=NLA Australian Newspapers - article display |publisher=Newspapers.nla.gov.au |date=1910-09-05 |access-date=2010-09-11 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

20મી સદીના પ્રથમ ભાગમાં ઘણી ડિઝાઇનના પ્રસ્તાવ થયા હતા, પરંતુ તે ડિઝાઇન માત્ર વિચારણા હેઠળ રહી હતી અને ટૂંકાગાળા માટેની પ્રતિકૃતિ બનીને રહી ગઈ હતી.

=== 1950થી-1980ના દાયકા ===
20મી સદીની બીજા ભાગમાં મોનોરેલની ડિઝાઇનમાં મોટા બીમ કે ગર્ડર આધારિત ટ્રેકનો ઉપયોગ કરવાનું નક્કી થયું હતું, જેમાં વાહનને વ્હિલનું એક જૂથ ટેકો આપે છે અને બીજુ જૂથ તેને ગતિ આપે છે. આ ડિઝાઇન આધારિત વાહનો બીમમાંથી સપોર્ટ, સસ્પેન્શન અને કેન્ટીલિવર મેળવે છે. 1950ના દાયકામાં અલવેગ (ALWEG) સ્ટ્રેડલ ડિઝાઇન બહાર આવી હતી, તે પછી અપડેટ થયેલી સસ્પેન્ડેડ સેફેજ (SAFEGE) સિસ્ટમ આવી હતી. અલવેગ (ALWEG)ની ટેકનોલોજીના વિવિધ વર્ઝનનું હાલમાં બે સૌથી મોટા મોનોરેલ ઉત્પાદકો હિટાચી મોનોરેલ અને બોમ્બાર્ડિયર ઉપયોગ કરે છે.આ સમયગાળામાં કેલિફોર્નિયાના ડિઝનીલેન્ડ, ફ્લોરિડાના વોલ્ટ ડીઝની વર્લ્ડ, સીએટલ, જાપાન અને બીજા ઘણા સ્થળોએ મોનોરેલ શરૂ કરવામાં આવી હતી. એક્ઝિબિશન અને મનોરંજન પાર્કમાં ભાવિ ટેકનોલોજી તરીકે મોનોરેલનો ખૂબ પ્રચાર કરવામાં આવ્યો હતો, હાલમાં પણ આ સિસ્ટમના વારસો આવા સ્થળે જોવા મળે છે. જોકે પરંપરાગત પરિવહન વ્યવસ્થાની સરખામણીમાં મોનોરેલનો નહિવત ઉપયોગ થયો હતો.એર ટ્રાવેલ અને શોપિંગ મોલના ઉદભવ સાથે ખાનગી ધોરણે મોનોરેલનો ઉપયોગ થવા લાગ્યો હતો અને શટલ પ્રકારની ઘણી મોનોરેલ સિસ્ટમ તૈયાર કરવામાં આવી હતી. 

=== જાહેર પરિવહનના માધ્યમ તરીકે મોનોરેલની વિભાવના ===
[[ચિત્ર:LasVegasMonorailCC.JPG|thumb|લાસ વેગાસ કન્વેન્શન સેન્ટર સ્ટેશનની લાસ વેગાસ મોનોરેલ ]]

1950થી 1980 દરમિયાન [[મોટરગાડી|ઓટોમોબાઇલ]]ની સ્પર્ધાને કારણે જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થા તરીકે મોનોરેલની વિભાવનને નુકસાન થયું હતું. સસ્તા અને પરિપક્વ વિકલ્પો ઉપલબ્ધ હોય ત્યારે સફળ પૂરવાર ન થયેલી ઊંચા ખર્ચની મોનોરેલ સિસ્ટમ માટે રોકાણ કરવામાં પરિવહન સત્ત્તાવાળાઓના ખચકાટને કારણે પણ મોનોરેલને અસર થઈ છે. વધુમાં ઘણી સ્પર્ધાત્મક મોનોરેલ ટેકનોલોજી છે, જે તેમને પોતાને નુકસાન કરે છે. અલવેગ કોન્સોર્ટિયમે લોસ એન્જેલસમાં મોટી મોનોરેલ સિસ્ટમના નિર્માણ માટે તેના સંચાલકીય હકો પોતાની પાસે રાખવાના બદલામાં ભંડોળ પૂરું પાડવાની દરખાસ્ત કર્યા પછી 1963માં ઊંચા ખર્ચ થતો હોવાની માન્યતા સામે સૌથી મોટો પડકાર ઊભો થયો હતો. આ દરખાસ્તને સિટી ઓથોરિટીએ ફગાવી દીધી હતી અને તેની જગ્યાએ કોઇ સિસ્ટમની તરફેણ કરી ન હતી, પરંતુ પછીથી સબવે સિસ્ટમને ટીકા થઈ હતી, કારણ કે આ સિસ્ટમ તેની યોજના મુજબ વિસ્તરી શકી ન હતી.પરિવહન વ્યવસ્થા તરીકે ઉપયોગ કરવાની યોજના સાથે નાંખવામાં આવી હતી તેવી કેટલીક મોનોરેલ હાલમાં [[પર્યટન|પ્રવાસન]] ઉપયોગથી થતી આવકને કારણે અસ્તિત્વ ધરાવે છે, કારણ કે ઊંચા મોનોરેલ ટ્રેકને કારણે પ્રવાસીઓને અનોખા દ્રશ્ય જોવા મળે છે.

=== પુનરુત્થાન ===
1890ના દાયકા પછીથી ટ્રાફિકમાં અને શહેરીકરણમાં વધારાની સાથે જાહેર પરિવહન વ્યવસ્થામાં ઉપયોગ માટે મોનોરેલ માટેના આકર્ષણમાં ફરી વધારો થયો હતો, જેમાં [[જાપાન]]માં મોનોરેલનો પ્રારંભિક ઉપયોગ થયો હતો અને હાલમાં [[મલેશિયા]]માં તેનો ઉપયોગ થાય છે. વિશ્વની સૌથી વ્યસ્ત મોનોરેલ લાઇન ટોકિયો મોનોરેલ દરરોજ સરેરાશ 127,000 મુસાફરોને લઈ જાય છે અને તેમાં 1964 પછીથી આશરે 1.5 અબજથી વધુ લોકોએ મુસાફરી કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite news | last =  | first =  | coauthors =  | title = 1.5 billionth rides monorail to Haneda | work =  | pages =  | language =  | publisher = Japan Times | date = 2007-01-24 | url = http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nb20070125a2.html | access-date = 2007-01-24 | archive-date = 2012-07-19 | archive-url = https://archive.is/20120719134846/search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nb20070125a2.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt; અનોખા નાના અંતરના સ્થળો અને મનોરંજન પાર્કમાં પણ તેનો ઉપયોગ ચાલુ રહ્યો છે.આધુનિક જાહેર પરિવહન મોનોરેલ વ્યવસ્થા અલવેગ (ALWEG) બીમ અને ટાયર સિસ્ટમ સાથે ઠરીઠામ થઈ છે, કારણ કે માત્ર બે સસ્પેન્ડેડ સિસ્ટમની મોનોરેલનો વ્યાપક ઉપયોગ થયો છે. મોનોરેલના માળખાને મેગ્લેવ ટ્રેનમાં પણ અપનાવવામાં આવ્યું છે.

== પ્રકારો અને ટેકનિકલ પાસા ==
[[ચિત્ર:Schwebebahn G15.jpg|thumb|right|વુપર્ટેલ શ્વાબેબાહન, વિશ્વની પ્રથમ સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ ]]
આધુનિક મોનોરેલ વિશાળ અને મજબૂત બીમ આધારિત છે, આ બીમ પર મોનોરેલ દોડે છે. મોનોરેલની સંખ્યાબંધ ડિઝાઇન છે, જેને વ્યાપક સંદર્ભમાં બે વર્ગ એટલે કે ''સ્ટ્રેડલ બીમ''  અને ''સસ્પેન્ડેડ''  મોનોરેલમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે.હાલમાં ઉપયોગમાં લેવામાં આવતો મોનોરેલનો સૌથી સામાન્ય પ્રકાર ''સ્ટ્રેડલ-બીમ મોનોરેલ''  છે, જેમાં ટ્રેન બેથી ત્રણ ફૂટ (~0.6-0.9 m) પહોંળા રિઇન્ફોર્સ્ડ કોન્ક્રીટના બીમ પર દોડે છે. રબર ટાયર બીમની ટોચની સપાટીને તેમજ વાહનના સંતુલન માટે બંને બાજુની ધારના સંપર્કમાં આવે છે. સ્ટ્રેડલ બીમ મોનોરેલને જર્મનીની કંપની અલવેગ (ALWEG) દ્વારા લોકપ્રિય બનાવવામાં આવી છે. [[ફ્રાન્સ]]ની કંપની સેફેજ (SAFEGE) દ્વારા વિકસિત ''સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ''  પણ બીજો એક પ્રકાર છે, જેમાં ટ્રેન ઉપરના વ્હીલ કેરિજ નીચે લટકતી હોય છે અને ગતિ કરે છે. આ પ્રકારની ડિઝાઇનમાં કેરિજ વ્હિલ સિંગલ બીમમાં હોય છે અને તેના આધારે ગતિ કરે છે. છીબા અર્બન મોનોરેલ હાલમાં વિશ્વનું સૌથી મોટું સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ નેટવર્ક છે.

=== ઊર્જા ===
મોટા ભાગની તમામ મોનોરેલમાં ડ્યુઅલ થર્ડ રેલ દ્વારા ઇલેક્ટ્રિક મોટર્સનો ઊર્જા તરીકે ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, આ મોટર્સને ગાઇડન્સ બીમમાં આવેલા કે તેની સાથે જોડાયેલી ઇલેક્ટ્રીકલ ચેનલ કે વાયર મારફત ઊર્જાનો પુરવઠો મળે છે. જોકે ડીઝલથી ચાલતી મોનોરેલ સિસ્ટમ પણ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/Metrail1.html |title=Metrail Test Track Photo Essay - page one of three |publisher=Monorails.org |date=2002-10-18 |access-date=2010-09-11}}&lt;/ref&gt;

=== મેગ્નેટિક લેવિટેશન ===
[[ચિત્ર:Transrapid 08.jpg|right|thumbnail|મોનોરેલ ટ્રેક પર ટ્રાન્સરેપિડ મેગ્લેવ ]]
જર્મનીની ટ્રાન્સરેપિડ દ્વારા વિકસિત મેગ્નેટિક લેવિટેશન ટ્રેન (મેગ્લેવ) સિસ્ટમ્સ ખાસ કરીને સ્ટ્રેડલ પ્રકારની મોનોરેલ છે, કારણ કે તે ખૂબ જ સ્થિર છે તેમજ તેમાં પુરપાટ ઝડપમાં ઝડપથી ઘટાડો કરી શકાય છે. મેગ્લેવ ટ્રેન તેની સંપૂર્ણ સ્પીડે દોડતી હોય ત્યારે તે તેના પાટાથી અધ્ધર થઈ જાય છે અને તેથી પાટા સાથે તેનો સીધો સંપર્ક રહેતો નથી. મેગ્લેવ કોઇ પણ પ્રકારની સૌથી વધુ ઝડપી ટ્રેન છે. પ્રયોગાત્મક જેઆર-મેગ્લેવમાં પ્રતિકલાક 581 કિમી (પ્રતિ કલાક 361 માઇલ)ની સ્પીડ નોંધાઈ હતી. કમર્શિયલ શાંઘાઇ મેગ્લેવ ટ્રેન પ્રતિકલાક 501 કિમી (પ્રતિકલાક 311 માઇલ)ની ઝડપે દોડે છે.જાપાનની લિનિમો (2003) જેવી શહેરી પરિવહન વ્યવસ્થા માટે ઓછી ગતિની મેગ્લેવ મોનોરેલ પણ છે.

=== ફેરબદલ ===
[[ચિત્ર:Osaka switches tms.jpg‎|thumb|ઓસાકા મોનોરેલની સ્ટોરેજ સુવિધા ખાતે પાટાના ફેરબદલ.]]કેટલીક પ્રારંભિક મોનોરેલ સિસ્ટમ્સ તેમજ 1901માં શરૂ થયેલી અને હજુ પણ કાર્યરત ખાસ કરીને વુપેર્ટલ (જર્મની)ની સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ એવી ડિઝાઇન છે કે તેમાં એક પાટા પરથી બીજા પાટા પર ફેરબદલ કરવાનું મુશ્કેલ બને છે. બીજી કેટલીક મોનોરેલ સિસ્ટમ્સ લાંબા પાટા અથવા નિર્ધારિત સ્ટેશન વચ્ચે કાર્યરત બનીને શક્ય હોય ત્યા સુધી પાટાના ફેરબદલને ટાળે છે, જેનું ઉદાહરણ વોશિંગ્ટનના સીએટલની મોનોરેલ છે.હાલની કાર્યરત મોનોરેલ ભૂતકાળની મોનોરેલની સરખામણીમાં વધી સારી રીતે પાટા ફેરબદલ કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલના કિસ્સામાં એક પાટા પરથી બીજા પાટા પર જવા માટે બીમવેમાં ગતિશીલ વ્હિલ રાખી શકાય છે. 

[[ચિત્ર:SydneyMonorail1 gobeirne.jpg|thumb|right|એક નેટવર્કના ઉપયોગ મારફત ફેરબદલ ટાળતી સિડનીની મેટ્રો મોનોરેલ.]]
સ્ટેડલ બીમ મોનોરેલમાં પાટાના ફેરબદલ માટે બીમના માળખામાં ફેરબદલ જરૂરી બને છે, જેને લગભગ નિષાધાત્મક મુશ્કેલ કાર્યપદ્ધતિ ગણવામાં આવતી હતી. જોકે હવે આ સિદ્ધ કરવાનો સૌથી સામાન્ય માર્ગ વાહન, બીમ અને તેના પોતાના માળખાનો વજન સહન કરી શકે તેવા મજબૂત પ્લેટફોર્મની ટોચ પર ગતિશીલ ઉપકરણ મુકવાનો છે.  વિવિધ વિભાગ ધરાવતા બીમ ટ્રેનને ઇચ્છનિય દિશામાં મોકલવા માટે રોલરની મદદથી એક બીમનું બીજા બીમ સાથે  સંયોજન કરવામાં આવે છે. મૂળમાં અલવેગે વિકસિત કરેલું આ માળખુ 12 સેકન્ડમાં ફેરબદલને પૂર્ણ કરી શકે છે.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.monorails.org/tMspages/switch.html|title=The Switch Myth|access-date=2007-01-15}}&lt;/ref&gt; આમાંથી કેટલાંક બીમ સાથે લાંબો માર્ગ બનાવવામાં આવે છે જે બીજા કેટલાંક બીમની વચ્ચે ફેરબદલને શક્ય બનાવે છે અને ઘણીવાર તે રેલવેના પાટાના બેવડા ફેરબદલને પણ શક્ય બનાવે છે. સ્ટોરેજ કે રિપેરિંગ શોપમાં થાય છે તેમ એક બીમ પરથી બીજા બીજીમાં મોનેરેલના સ્થળાંતર કરી શકે છે તેવા કિસ્સામાં ગતિશીલ બીમની સિસ્ટમનો ઉપયોગ થઈ શકે છે અને ટ્રાવેલિંગ બીમનો રેલરોડથી અલગ ટ્રાન્સફર ટેબલનો ઉપયોગ કરાતો નથી. ઓછામાં ઓછા એક મોનોરેલ વાહનનું વહન કરી શકે તેટલી લંબાઇ ધરાવતા સિંગલ બીમને એન્ટ્રી બીમ સાથે જોડવામાં આવે છે. બાદમાં સમગ્ર બીમ ઇચ્છિત સ્ટોરેજ બીમ સાથે એલાઇન થવા વાહનની સાથે ચાલે છે.

== લાભ અને ગેરલાભ ==
[[ચિત્ર:TamaMonorail0841.jpg|thumb|right|ઊચ્ચ ક્ષમતાની ટેમા ટોશી મોનોરેલ લાઇન.]]

=== લાભ ===
*પરંપરાત રેલવે માળખા કરતા મોનોરેલનો પ્રાથમિક લાભ એ છે કે તેમાં સીધી અને ઊભી એમ બંને સંદર્ભમાં ઓછી જગ્યાની જરૂર પડે છે. મોનેરલ વાહનો બીમ કરતા મોટા હોય છે અને મોનોરેલ સિસ્ટમ સામાન્ય રીતે એલિવેટેડ હોય છે, જેથી સહાયક થાંભલા માટે ઓછામાં ઓછી જગ્યાની જરૂર પડે છે.
*સમાન ક્ષમતાની પરંપરાગત રેલવે લાઇનને એલિવેટેડ કરવાની સરખામણીમાં મોનોરેલ પાટાના નિર્માણમાં ઓછો ખર્ચ થાય છે.
*જમીન પર ઓછી જગ્યાને કારણે મોનોરેલને પરંપરાગત એલિવેટેડ રેલ લાઇન કરતા વધુ આકર્ષક માનવામાં આવે છે. વધુમાં મોનોરેલ આકાશની નહિવત જગ્યા રોકે છે. 
*મોનોરેલ તેની ડિઝાઇનને કારણે બીજા માર્ગોથી અલગ કરેલી સિસ્ટમ છે. તેમાં હાલના પરિવહન માધ્યમ સાથે સંપર્ક થતો નથી. 
*મોનોરેલ વધારે અવાજ કરતી નથી, કારણ કે આધુનિક મોનોરેલમાં રબરના વ્હિલ હોય છે અને તે ક્રોન્ક્રીટના પાટા પર દોડે છે. (જોકે પેરિસ મેટ્રોની કેટલીક રેલલાઇન અને મોન્ટરીયલ મેટ્રો અને મેક્સિકો સિટી મેટ્રોની તમામ લાઇન સમાન તકનીકનો ઉપયોગ થાય છે અને તેથી સમાન પણ અવાજ વિહીન છે.) 
*પરંપરાંગત રેલવે સિસ્ટમથી તદ્દન અલગ સ્ટ્રેડ મોનોરેલ તેના પાટાની આજુબાજુ વીંટળાયેલી હોય છે અને તેથી જો પાટામાં કોઈ મોટી ખામી ન સર્જાય ત્યાં સુધી તે તે પાટા પર ખડી પડી નથી.
*રબરના ટાયર ધરાવતી મોનોરેલ 6 ટકા ગ્રેડનો સામનો કરવા માટે ડિઝાઇન કરાયેલી છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hitachi-rail.com/products/monorail_system/advantages/steeper/index.html |title=Steeper Grade, Smaller Curve Radius |publisher=Hitachi Rail |date= |access-date=2010-09-11 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719002052/http://www.hitachi-rail.com/products/monorail_system/advantages/steeper/index.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

=== ગેરલાભ ===
[[ચિત્ર:Memphis front view.jpg|right|thumb|મડ આઇલેન્ડ મોનોરેલ, મેમ્ફેસીસ, ટેનેસી (2005)]]
*મોનોરેલ વાહનો બીજા કોઈપણ પ્રકારના રેલવે માળખા પર દોડી શકતા નથી, તેથી મુખ્યલાઇનના પાટા મારફત આ સર્વિસ ચાલુ કરવાનું અશક્ય છે. 
*મોનોરેલના પાટા સરળતાથી ગ્રેડ ઇન્ટરસેક્શન થઈ શકતું નથી.
*ઇમર્જન્સીની સ્થિતિમાં મુસાફરો તાકીદે બહાર નીકળી શકતા નથી, કારણ કે એલિવેટેડ મોનોરેલ વાહનો જમીનથી અદ્ધર હોય છે અને તમામ સિસ્ટમમમાં ઈમર્જન્સીમાં બહાર નીકળવાનો માર્ગ હોતો નથી. બચાવ ટ્રેનટ, ફાયર એન્જિન કે ચેરી પિકર બચાવ કામગીરી માટે આવે નહીં ત્યાં સુધી મુસાફરોએ રાહ જોવી પડે છે. નવી મોનોરેલ સિસ્ટમમાં સમગ્ર ટ્રેકને સમાંતર દ્રષ્ટિ ભંગના ભોગે ઇમર્જન્સી રસ્તો બનાવીને આ સમસ્યાનો ઉકેલ લાવવામાં આવ્યો છે.  સસ્પેન્ડેડ રેલવે આ સમસ્યાઓનો વાહનમાં વિમાન જેવી ઇવેક્યુએશન સ્લાઇડનો ઉપયોગ કરીને ઉકેલ લાવ્યો છે. જાપાની સિસ્ટમ ખામીવાળી ટ્રેનને બીજા સ્ટેશન સુધી ખેંચી જવા બીજી ટ્રેનનો ઉપયોગ કરે છે પરંતુ તે હજુ શક્ય બન્યું નથી.{{Citation needed|date=December 2007}}
*ટર્નઆઉટ્સ, ખાસ કરીને ઊંચી ઝડપે પરંપરાગત રેલવે પોઇન્ટની તુલનાએ વધુ મુશ્કેલ હોય છે જો કે તે અશક્ય નથી.
*મોનોરેલની માળખાગત સુવિધા અને વાહનો અલગ અલગ ઉત્પાદકો બનાવે છે, અને ઘણીવાર જુદા જુદા ઉત્પાદકો એકબીજા સાથે સુસંગત ન હોય તેવી ડિઝાઇન વાપરે છે.

== નામકરણ ==
મોનેરેલના જુના સંદર્ભમાં તેને ‘વન-રેલ રેલવે’ અથવા  ‘સિંગલ-રેલ રેલવે’ તરીકે ઉલ્લેખ પણ હોઈ શકે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://newspapers.nla.gov.au/ndp/del/article/6125906?searchTerm=rail+weight |title=NLA Australian Newspapers - article display |publisher=Newspapers.nla.gov.au |date= |access-date=2010-09-11 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== મોનોરેલ સિસ્ટમ્સ ==

== આ પણ જુઓ ==
{{Commons|Monorail}}
*સ્લોપ કાર
*ટ્રાન્સરેપિડ
*બેની રેલપ્લેન

== સંદર્ભો ==
{{reflist}}


== બાહ્ય લિંક્સ ==
==== મોનોરેલ સામાન્ય સ્થિતિમાં ====
*[http://expo67.morenciel.com/an/transports/minirail.php એક્સ્પો 67 ખાતે મિનિરેલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303210250/http://expo67.morenciel.com/an/transports/minirail.php |date=2016-03-03 }}
*[http://faculty.washington.edu/jbs/itrans/ ઇનોવેટિવ ટ્રાન્સપોર્ટેશન ટેકનોલોજીસ] - યુનિવર્સિટી ઓફ વોશિંગ્ટન ખાતે ટ્રાન્સપોર્ટેશન એન્જિનિયરિંગ એન્ડ અર્બન પ્લાનિંગ કાર્યક્રમોની વેબસાઇટ 
*[http://www.mouseplanet.com/kkrock/dockrock-1.htm ધ ડીઝનિલેન્ડ મોનોરેલ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121206012836/http://www.mouseplanet.com/kkrock/dockrock-1.htm |date=2012-12-06 }} - રબરના પૈડાવાળી મોનોરેલ કેવી રીતે કામ કરે છે તેના અંગેનો લેખ
*ફ્રન્ટ કેબમાંથી લીધેલા [http://www.youtube.com/watch?v=-RvgiUpb5mM વિડીઓ ફૂટેજ] 
*[http://www.monorails.org/ ધ મોનોરેલ સોસાયટી] - મોનોરેલને પ્રોત્સાહન આપતી સ્વૈચ્છિક સંસ્થાનું હોમ પેજ, [http://www.monorails.org/tMspages/switch.html મોનોરેલ ફેરબદલ] અને [http://www.monorails.org/tMspages/NMT01.html બેકયાર્ડ મોનોરેલ] પર અલગ પાના સાથે
*[http://www.darkroastedblend.com/2009/04/one-track-wonders-early-monorails.html &quot;વન-ટ્રેક વન્ડર્સ: અરલી મોનોરેલ્સ&quot; - કાલ્પનિક તેમજ વાસ્તવિક મોનોરેલની અનેક છબીઓ સાથેની સાઇટ]{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
*[http://izmerov.narod.ru/monor/ ધ અનનોન રશિયન મોનોરેલ] - રશિયનમાં
* [http://magnetbahnforum.de/index.php?Photos માગલેવ મોનોરેલ- ઇન્ટરનેશનલ માલગેવ બોર્ડની સત્તાવાર સાઇટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081222173927/http://magnetbahnforum.de/index.php?Photos |date=2008-12-22 }}

==== મોનોરેલની તરફેણ કરતા જૂથો ====
*[http://www.2045Seattle.org/ 2045 સીએટેલ]{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - સીએટલમાં રેપિડ ટ્રાન્ઝિટ મોનોરેલના નિર્માણનું સમર્થન કરતી છેવાડાની ચળવળ, ડબલ્યુએ (WA)
*[http://www.AustinMonorail.org/ ઓસ્ટિન મોનોરેલ પ્રોજેક્ટ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090316082443/http://www.austinmonorail.org/ |date=2009-03-16 }} - ઓસ્ટિન માટે મોનોરેલ ટ્રાન્ઝિટની તરફેણ બિન નફા સંસ્થા, ટીએક્સ (TX)
*[http://monorails.org/ ધ મોનોરેલ સોસાયટી] - પરિવહનની આ અનન્ય પદ્ધતિ બાબતે વધુ જાગૃતિ લાવવા સ્થપાયેલી સ્વૈચ્છિક સંસ્થા

==== મોનોરેલનો વિરોધ કરતી સંસ્થાઓ/મંતવ્યો ====
*[http://www.lightrailnow.org/facts/fa_monorail007.htm લાસ વેગાસ મોનોરેલ: ટ્રબલસમ ટેકનોલોજી ઇન એ યુનિક નિશ એપ્લિકેશન] - લાઇઠ રેલ નાવનો લાસ વેગાસ મોનોરેલ અંગે વિવેચનાત્મક લેખ
!, ઓસ્ટિનની પ્રો-લાઇટ રેલ સંસ્થા, ટીએક્સે મોનોરેલનો વિરોધ કર્યો
*[http://www.lightrailnow.org/myths/m_monorail001.htm મોનોરેલ કેપિટલ કોસ્ટઃ રિયાલિટી ચેક] - મોનોરેલના મૂડી ખર્ચ અંગે એક વિવેચનાત્મક લેખ લાઇટ રેલ નાવ તરફથી
*[http://www.lightrailnow.org/facts/fa_monorail003.htm મોનોરેલ્સ, લાઇટ રેલ અને ઓટોમેટેડ વિ. નોન-ઓટોમેટેડ ટ્રાન્ઝિટ ઓપરેશન: કમ્પેરિટિવ કોસ્ટ્સ ઇન જાપાન એન્ડ યુએસએ] - મોનોરેલના, તે ઓટોમેટેડ હોય કે ના હોય, ખર્ચ તફાવત અંગે વિવેચનાત્મક લેખ, તે ઓટોમેટેડ હોય કે ના હોય. લાઇટ રેલ નાવ તરફથી

== સંદર્ભો ==
{{reflist}}

[[શ્રેણી:પરંપરાગત રેલવેના વિકલ્પો]]
[[શ્રેણી:મોનોરેલ્સ]]
[[શ્રેણી:રેલ પરિવહન]]
[[શ્રેણી:મેગ્નેટિક પ્રોપલ્સન ડિવાઇસ]]
[[શ્રેણી:સસ્પેન્ડેડ મોનોરેલ્સ]]
[[શ્રેણી:રશિયન શોધો]]</text>
      <sha1>6j9p8n7plmkaxov53748s7oimjgppha</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ડોળીયા (તા. રાજુલા)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34862</id>
    <revision>
      <id>900188</id>
      <parentid>879185</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T06:45:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-24040-81</username>
        <id>87071</id>
      </contributor>
      <comment>આ ગામ મા માછીમાર નુ વ્યવસાય નથી પ્યોર વેજિટેરિયન ગામ છે</comment>
      <origin>900188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2950" sha1="og8nrqhsfb7jkix3p4035i37nqbl3m7" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = ડોળીયા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = અમરેલી
| taluk_names             = રાજુલા
| latd =21.041107 
| longd= 71.448824
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], 
દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશો
| blank_value_3           =  [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], 
[[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમજ [[શાકભાજી]]
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}'''ડોળીયા (તા. રાજુલા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[અમરેલી જિલ્લો| અમરેલી જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ રાજુલા તાલુકો|રાજુલા તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. ડોળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], માછીમારી તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 
{{ઢાંચો:રાજુલા તાલુકાનાં ગામ}}
== સંદર્ભ ==
&lt;references/&gt;

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]]</text>
      <sha1>og8nrqhsfb7jkix3p4035i37nqbl3m7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900192</id>
      <parentid>900188</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T08:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-24040-81|~2026-24040-81]] ([[User talk:~2026-24040-81|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને  [[User:KartikBot|KartikBot]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા.</comment>
      <origin>879185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2954" sha1="hx4xy892sabztfc0003adqaqkt63vv3" xml:space="preserve">{{Infobox Indian jurisdiction
| type               = ગામ
| native_name        = ડોળીયા 
| state_name         = ગુજરાત
| district           = અમરેલી
| taluk_names             = રાજુલા
| latd =21.041107 
| longd= 71.448824
| area_total         = 
| altitude           = 
| population_total   = 
| population_as_of   = 
| population_density = 
| leader_title_1     = 
| leader_name_1      = 
| leader_title_2     = 
| leader_name_2      = 
| footnotes          = 
| blank_title_1           = સગવડો
| blank_value_1           = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], 
દૂધની ડેરી
| blank_title_2           = મુખ્ય વ્યવસાય
| blank_value_2           = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]]
| blank_title_3           = મુખ્ય ખેતપેદાશો
| blank_value_3           =  [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], 
[[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમજ [[શાકભાજી]]
| blank_title_4           = 
| blank_value_4           = 
}}'''ડોળીયા (તા. રાજુલા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[અમરેલી જિલ્લો| અમરેલી જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ રાજુલા તાલુકો|રાજુલા તાલુકા]]માં આવેલું એક  ગામ છે. ડોળીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[માછીમારી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે.
 
{{ઢાંચો:રાજુલા તાલુકાનાં ગામ}}
== સંદર્ભ ==
&lt;references/&gt;

{{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}}


[[શ્રેણી:રાજુલા તાલુકો]]
[[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]]</text>
      <sha1>hx4xy892sabztfc0003adqaqkt63vv3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>કાકરાપાર અણુશક્તિ મથક</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39974</id>
    <revision>
      <id>900167</id>
      <parentid>872137</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T13:04:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samyak Vidhan</username>
        <id>76041</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>વાક્યરચના તેમજ શબ્દોની પસંદગીમાં ફેરફાર</comment>
      <origin>900167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8680" sha1="qpd5d334on1mb4eop1b6xu66j2hl2m6" xml:space="preserve">{{Infobox power station
|name                 = કાકરાપાર અણુશક્તિ મથક
|image                = 
|image_caption        = 
|country              = [[ભારત]]
|coordinates          = {{coord|21|14|19|N|73|21|00|E|region:IN_type:landmark_source:dewiki|display=inline}}
|operator             = ન્યૂક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ
|construction_began   = ૧૯૮૪
|commissioned         = ૬ મે ૧૯૯૩
|decommissioned       = 
|ps_units_operational    = ૨ × ૨૨૦ મેગાવોટ
|ps_units_decommissioned = 
|ps_units_uc              = ૨ × ૭૦૦ મેગાવોટ
|ps_annual_generation    = ૩.૭૨ અબજ એકમ
|website                  = [http://www.npcil.nic.in/main/ProjectOperationDisplay.aspx?ReactorID=86 ન્યૂક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા]
}}
'''કાકરાપાર અણુશક્તિ મથક''' [[ભારત]]માં આવેલું અણુશક્તિ મથક છે, જે [[ગુજરાત]]માં [[વ્યારા]] શહેરની નજીક [[ઉંચામાળા]] ગામ ખાતે આવેલું છે. તે ૨૨૦ મેગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતા બે '''પ્રેશરાઇઝ્ડ હેવી વોટર રિએક્ટર (અંગ્રેજી: PHWR)''' ધરાવે છે. કેએપીએસ-૧ (અંગ્રેજી: KAPS-1) ૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૨ના રોજ સક્રિય બન્યું અને વ્યાપારી ધોરણે વીજઉત્પાદન થોડા મહિના પછી ૬ મે ૧૯૯૩ના રોજ શરૂ કરવામાં આવ્યું. કેએપીએસ-૨ (અંગ્રેજી: KAPS-2) ૮ જાન્યુઆરી ૧૯૯૫ના રોજ સક્રિય બન્યું અને ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫ના રોજ વીજ ઉત્પાદન શરૂ કરવામાં આવ્યું. જાન્યુઆરી ૨૦૦૩ ના રોજ કેએપીએસને ઉત્તમ ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતા પ્રેશરાઇઝ્ડ હેવી વોટર રિએક્ટર તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite news|last=Kurian|first=Vinson|title=Indian N-reactors set new global benchmark|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/03/27/stories/2003032702500400.htm|access-date=૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૩|newspaper=The Hindu Business Line|date=૨૬ માર્ચ ૨૦૦૩}}&lt;/ref&gt;

બાંધકામની અંદાજીત કિંમત શરૂઆતમાં ₹ ૩૮૨.૫૨ કરોડ આંકવામાં આવી હતી, જ્યારે આ મથક પૂર્ણ થયું ત્યારે તેનો કુલ ખર્ચ ₹ ૧,૩૩૫ કરોડ થયો હતો. એકમ ૩ અને ૪ નું બાંધકામ નવેમ્બર ૨૦૧૦માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;

== ઘટનાઓ ==
* ૧૯૯૫ - કેએપીએસ-૧ ને કૂલિંગમાં ગળતરને કારણે ૬૬ દિવસો સુધી બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
* ૧૦ માર્ચ ૨૦૦૪ - સમારકામ દરમિયાન નિયંત્રણ સળિયા (અંગ્રેજી: કંટ્રોલ રોડ્સ) સમારી ન કરી શકાય તે હદે નુકશાન પામ્યા હતા. પરિણામે, રિએક્ટરમાં ઝેરી અસરો ફેલાતા તેને બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
* ૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૦૬ - અણુ મથકના વિસ્તારમાં ઘૂસણખોરી થઇ હોવાનો અહેવાલ આજુ-બાજુના ગામલોકોએ આપ્યો હતો. પોલીસ તપાસ દરમિયાન કંઇ મળ્યું ન હતું.
* ૧૧ માર્ચ ૨૦૧૬ - કૂલન્ટ પાણીના ગળતરથી એક એકમ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;http://www.aerb.gov.in/AERBPortal/pages/English/prsrel/p11032016.pdf&lt;/ref&gt; એઈઆરબી (અંગ્રેજી: AERB) ના ભૂતપૂર્વ વડા ડો. એ ગોપાલક્રિષ્નનના મત મુજબ આ નાનું ગળતર નહોતું પરંતુ પ્રમાણમાં મોટું ગળતર હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/news/report/more-than-100-hours-later-kakrapar-nuclear-leak-not-fixed/20160316.htm|title=More than 100 hours later, Kakrapar nuclear leak not fixed|last=|first=|date=૧૬ માર્ચ ૨૦૧૬|work=|access-date=૧૮ એપ્રિલ ૨૦૧૬|via=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;

== એકમો ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! એકમ 
! પ્રકાર
! કુલ મેગાવોટ
! બાંધકામ શરૂઆત
! સક્રિય
! નોંધ
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | તબક્કો ૧
|-
| કાકરાપાર ૧ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૨૨૦ 
| ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૮૪
| ૬ મે ૧૯૯૩
| &lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=IN&amp;site=KAKRAPAR&amp;units=&amp;refno=9&amp;link=HOT&amp;sort=&amp;sortlong=Alphabetic|title=Nuclear Power Reactor Details - KAKRAPAR-1|date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=Power Reactor Information System|publisher=International Atomic Energy Agency (IAEA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| કાકરાપાર ૨ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૨૨૦ 
| ૧ એપ્રિલ ૧૯૮૫
| ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫
| &lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=IN&amp;site=KAKRAPAR&amp;units=&amp;refno=10&amp;link=HOT&amp;sort=&amp;sortlong=Alphabetic|title=Nuclear Power Reactor Details - KAKRAPAR-2|date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=PRIS|publisher=(IAEA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | તબક્કો ૨
|-
| કાકરાપાર ૩ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૭૦૦ 
| ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦
| ૨૦૨૦
| &lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| કાકરાપાર ૪ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૭૦૦ 
| ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦ 
| ૨૦૧૬
| &lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.world-nuclear.org/info/inf53.html|title=Nuclear Power in India|date=નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=Country Briefings|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}

[[શ્રેણી:તાપી જિલ્લો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં વિદ્યુત મથકો]]</text>
      <sha1>qpd5d334on1mb4eop1b6xu66j2hl2m6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900180</id>
      <parentid>900167</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T21:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>900180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8489" sha1="sagf7it7w2vqv4wg1v2i8jfl3hhjwks" xml:space="preserve">{{Infobox power station
|name                 = કાકરાપાર અણુશક્તિ મથક
|image                = 
|image_caption        = 
|country              = [[ભારત]]
|coordinates          = {{coord|21|14|19|N|73|21|00|E|region:IN_type:landmark_source:dewiki|display=inline}}
|operator             = ન્યૂક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા લિમિટેડ
|construction_began   = ૧૯૮૪
|commissioned         = ૬ મે ૧૯૯૩
|decommissioned       = 
|ps_units_operational    = ૨ × ૨૨૦ મેગાવોટ
|ps_units_decommissioned = 
|ps_units_uc              = ૨ × ૭૦૦ મેગાવોટ
|ps_annual_generation    = ૩.૭૨ અબજ એકમ
|website                  = [http://www.npcil.nic.in/main/ProjectOperationDisplay.aspx?ReactorID=86 ન્યૂક્લિયર પાવર કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા]
}}
'''કાકરાપાર અણુશક્તિ મથક''' [[ભારત]]માં આવેલું અણુશક્તિ મથક છે, જે [[ગુજરાત]]માં [[વ્યારા]] શહેરની નજીક [[ઉંચામાળા]] ગામ ખાતે આવેલું છે. તે ૨૨૦ મેગાવોટની ક્ષમતા ધરાવતા બે પ્રેશરાઇઝ્ડ હેવી વોટર રિએક્ટર ધરાવે છે. કેએપીએસ-૧ ૩ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૨ના રોજ સક્રિય બન્યું અને વ્યાપારી ધોરણે વીજઉત્પાદન થોડા મહિના પછી ૬ મે ૧૯૯૩ના રોજ શરૂ કરવામાં આવ્યું. કેએપીએસ-૨ ૮ જાન્યુઆરી ૧૯૯૫ના રોજ સક્રિય બન્યું અને ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫ના રોજ વીજ ઉત્પાદન શરૂ કરવામાં આવ્યું. જાન્યુઆરી ૨૦૦૩ના રોજ કેએપીએસને ઉત્તમ ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતા પ્રેશરાઇઝ્ડ હેવી વોટર રિએક્ટર તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite news|last=Kurian|first=Vinson|title=Indian N-reactors set new global benchmark|url=http://www.thehindubusinessline.in/2003/03/27/stories/2003032702500400.htm|access-date=૨૨ ઓક્ટોબર ૨૦૧૩|newspaper=The Hindu Business Line|date=૨૬ માર્ચ ૨૦૦૩}}&lt;/ref&gt;

બાંધકામની અંદાજીત કિંમત શરૂઆતમાં ₹ ૩૮૨.૫૨ કરોડ આંકવામાં આવી હતી, જ્યારે આ મથક પૂર્ણ થયું ત્યારે તેનો કુલ ખર્ચ ₹ ૧,૩૩૫ કરોડ થયો હતો. એકમ ૩ અને ૪નું બાંધકામ નવેમ્બર ૨૦૧૦માં શરૂ કરવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;

== ઘટનાઓ ==
* ૧૯૯૫ - કેએપીએસ-૧ને તેની શિતનપ્રણાલિમાં ગળતરને કારણે ૬૬ દિવસ સુધી બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
* ૧૦ માર્ચ ૨૦૦૪ - સમારકામ દરમિયાન નિયંત્રણ સળિયા મઠારી ન કરી શકાય તે હદે નુકશાન પામ્યા હતા. પરિણામે રિએક્ટરમાં ઝેરી અસરો ફેલાતા તેને બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.
* ૨૨ ઓગસ્ટ ૨૦૦૬ - અણુ મથકના વિસ્તારમાં ઘૂસણખોરી થઈ હોવાનો અહેવાલ આજુ-બાજુના ગામલોકોએ આપ્યો હતો. પોલીસ તપાસ દરમિયાન કાંઈ મળ્યું ન હતું.
* ૧૧ માર્ચ ૨૦૧૬ - કૂલન્ટ પાણીના ગળતરથી એક એકમ બંધ કરી દેવામાં આવ્યું હતું.&lt;ref&gt;http://www.aerb.gov.in/AERBPortal/pages/English/prsrel/p11032016.pdf&lt;/ref&gt; એઈઆરબીના ભૂતપૂર્વ વડા ડો. એ ગોપાલકૃષ્ણનના મત મુજબ આ નાનું ગળતર નહોતું પરંતુ પ્રમાણમાં મોટું ગળતર હતું.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://www.rediff.com/news/report/more-than-100-hours-later-kakrapar-nuclear-leak-not-fixed/20160316.htm|title=More than 100 hours later, Kakrapar nuclear leak not fixed|last=|first=|date=૧૬ માર્ચ ૨૦૧૬|work=|access-date=૧૮ એપ્રિલ ૨૦૧૬|via=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;

== એકમો ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
! એકમ 
! પ્રકાર
! કુલ મેગાવોટ
! બાંધકામ શરૂઆત
! સક્રિય
! નોંધ
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | તબક્કો ૧
|-
| કાકરાપાર ૧ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૨૨૦ 
| ૧ ડિસેમ્બર ૧૯૮૪
| ૬ મે ૧૯૯૩
| &lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=IN&amp;site=KAKRAPAR&amp;units=&amp;refno=9&amp;link=HOT&amp;sort=&amp;sortlong=Alphabetic|title=Nuclear Power Reactor Details - KAKRAPAR-1|date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=Power Reactor Information System|publisher=International Atomic Energy Agency (IAEA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| કાકરાપાર ૨ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૨૨૦ 
| ૧ એપ્રિલ ૧૯૮૫
| ૧ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૫
| &lt;ref&gt;{{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.iaea.org/cgi-bin/db.page.pl/pris.prdeta.htm?country=IN&amp;site=KAKRAPAR&amp;units=&amp;refno=10&amp;link=HOT&amp;sort=&amp;sortlong=Alphabetic|title=Nuclear Power Reactor Details - KAKRAPAR-2|date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=PRIS|publisher=(IAEA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=&quot;6&quot; | તબક્કો ૨
|-
| કાકરાપાર ૩ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૭૦૦ 
| ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦
| ૨૦૨૦
| &lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|-
| કાકરાપાર ૪ 
| પીએચડબલ્યુઆર (PHWR) 
| ૭૦૦ 
| ૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦ 
| ૨૦૧૬
| &lt;ref name=&quot;wnn-2211107&quot;&gt;{{ઢાંચો:Cite news|url=http://www.world-nuclear-news.org/NN-First_concrete_for_Kakrapar_3_and_4-2211107.html|title=First concrete for Kakrapar 3 and 4|date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=World Nuclear News|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૨ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}&lt;/ref&gt;
|}

== સંદર્ભ ==
{{Reflist}}

== બાહ્ય કડીઓ ==
* {{ઢાંચો:Cite web|url=http://www.world-nuclear.org/info/inf53.html|title=Nuclear Power in India|date=નવેમ્બર ૨૦૧૦|work=Country Briefings|publisher=World Nuclear Association (WNA)|access-date=૨૩ નવેમ્બર ૨૦૧૦}}

[[શ્રેણી:તાપી જિલ્લો]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતનાં વિદ્યુત મથકો]]</text>
      <sha1>sagf7it7w2vqv4wg1v2i8jfl3hhjwks</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ભારતમાં સત્તાવાર દરજ્જો ધરાવતી ભાષાઓ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42921</id>
    <revision>
      <id>900179</id>
      <parentid>900165</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T21:40:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>900179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7389" sha1="64e32javc5menzmyb3itkkrquzw8yos" xml:space="preserve">'''ભારતમાં સત્તાવાર દરજ્જો ધરાવતી ભાષાઓની યાદી''' નીચેનાં કોષ્ટકમાં મે ૨૦૦૭ના રોજ આઠમી અનુસૂચિ મુજબ આપેલ છે.&lt;ref name=&quot;m284&quot;&gt;{{cite web | title=भारतीय संविधान की आठवीं अनुसूची में शामिल भाषाएं |publisher=राजभाषा विभाग, भारत सरकार | website=rajbhasha.gov.in | date=14 October 2015 | url=https://rajbhasha.gov.in/hi/languages_included_in_the_eighth_schedule | language=hi | access-date=19 April 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lawmin.nic.in/coi/coiason29july08.pdf Constitution of India], page 330, EIGHTH SCHEDULE, Articles 344 (1) and 351]. Languages.&lt;/ref&gt;

{| class = &quot;wikitable sortable&quot;
! ભાષા
!ભાષાપરિવાર
!ભાષા બોલનારા&lt;br&gt;&lt;small&gt;(in&amp;nbsp;millions,&amp;nbsp;2001)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;[http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Census_Data_Online/Language/Statement1.htm જનગણતરી ૨૦૦૧ની અધિકૃત માહિતી]&lt;/ref&gt;
!રાજ્ય/રાજ્યો
|-
| '''[[આસામી ભાષા|આસામી]]''' || ભારતીય આર્ય, પૂર્વીય || {{hs|013}} ૧૩  ||  [[આસામ]], [[અરૂણાચલ પ્રદેશ]]
|-
| '''[[બંગાળી ભાષા |બંગાળી]]''' || ભારતીય આર્ય, પૂર્વીય ||  {{hs|083}} ૮૩ || [[પશ્ચિમ બંગાળ]], [[ત્રિપુરા]],  [[અંદામાન અને નિકોબાર ટાપુઓ]]
|-
| '''[[બોડો ભાષા|બોડો]]''' || તિબેટી-બર્મન  ||  {{hs|0014}} ૧.૪ ||  [[આસામ]]
|-
| '''[[દોગરી ભાષા|દોગરી]]''' || ભારતીય આર્ય, ઉત્તરપૂર્વીય||  {{hs|0023}} ૨.૩ ||  [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]]
|-
| '''[[ગુજરાતી ભાષા|ગુજરાતી]]''' ||ભારતીય આર્ય,  પશ્ચિમી ||  {{hs|046}} ૪૬ ||  [[દાદરા અને નગર હવેલી]], [[દમણ અને દીવ]], [[ગુજરાત]]
|-
| '''[[હિંદી ભાષા|હિંદી]]''' || ભારતીય આર્ય, કેન્દ્રીય ||  {{hs|258}} ૨૫૮-૪૨૨||  [[અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ]], [[અરૂણાચલ પ્રદેશ]], [[બિહાર]], [[છત્તીસગઢ]], [[ચંદીગઢ]], [[દિલ્હી]], [[હરિયાણા], [[હિમાચલ પ્રદેશ]], [[ઝારખંડ]], [[મધ્ય પ્રદેશ]], [[રાજસ્થાન]], [[ઉત્તર પ્રદેશ]] અને [[ઉત્તરાખંડ]]
|-
| '''[[કન્નડ ભાષા|કન્નડ]]''' || દ્રવિડી ||  {{hs|038}} ૩૮ || [[કર્ણાટક]]
|-
| '''[[કાશ્મીરી ભાષા | કાશ્મીરી]]''' || ભારતીય આર્ય, dardic ||  {{hs|0055}} ૫.૫ ||  [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]]
|-
| '''[[કોંકણી ભાષા|કોંકણી]]''' || ભારતીય આર્ય, દક્ષિણીય ||  {{hs|0025}} ૨.૫-૭.૬&lt;ref&gt;7.6 per ''Ethnologue''&lt;/ref&gt; ||  [[ગોવા]], [[કર્ણાટક]], [[મહારાષ્ટ્ર]], [[કેરળ]]
|-
| '''[[મૈથિલી ભાષા|મૈથિલી]]''' ||  ભારતીય આર્ય, પૂર્વીય || {{hs|012}}  ૧૨-૩૨&lt;ref&gt;32 in India in 2000 per ''Ethnologue''&lt;/ref&gt; ||  [[બિહાર]]
|-
| '''[[મલયાલમ ભાષા|મલયાલમ]]''' || દ્રવિડી ||  {{hs|033}} ૩૩ ||  [[કેરળ]], [[અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ]]], [[પોંડિચેરી]], [[લક્ષદ્વીપ]
|-
| '''[[મેઇતી ભાષા|મણિપુરી]]''' ('''મેઇતી''' or '''મેઇથી''') || તિબેટી-બર્મન ||  {{hs|0015}} ૧.૫ ||  [[મણિપુર]]
|-
| '''[[મરાઠી ભાષા|મરાઠી]]''' || ભારતીય આર્ય, દક્ષિણીય || {{hs|072}}  ૭૨ ||   [[મહારાષ્ટ્ર]], [[ગોવા]], [[દાદરા અને નગર હવેલી]], [[દમણ અને દીવ]], [[મધ્ય પ્રદેશ]]
|-
| '''[[નેપાળી ભાષા|નેપાળી]]''' ||   ભારતીય આર્ય, ઉત્તરીય ||  {{hs|0029}} ૨.૯ ||  [[સિક્કિમ]], [[પશ્ચિમ બંગાળ]], [[આસામ]]
|-
| '''[[ઓરિયા ભાષા|ઓરિયા]]''' ||ભારતીય આર્ય, પૂર્વીય||  {{hs|033}} ૩૩ ||  [[ઓરિસ્સા]]
|-
| '''[[પંજાબી ભાષા|પંજાબી]]''' || ભારતીય આર્ય, ઉત્તર-પશ્ચિમીય || {{hs|029}} ૨૯ ||  [[ચંદીગઢ]], [[દિલ્હી]], [[હરિયાણા]], [[પંજાબ, ભારત|પંજાબ]]
|-
| '''[[સંસ્કૃત]]''' || ભારતીય આર્ય ||  {{hs|00001}} 0.01 ||  બિનપ્રાદેશિક
|-
| '''[[સંતાલી ભાષા]]''' || મુન્ડા ||  {{hs|0065}} ૬.૫ ||  [[છોટા નાગપુરનો ઉચ્ચ સપાટ પ્રદેશ]] (comprising the states of [[બિહાર]], [[છત્તીસગઢ]], [[ઝારખંડ]], [[ઓરિસ્સા]])[[સંથાલ]] વિસ્તાર
|-
| '''[[સિંધી ભાષા|સિંધી]]''' || ભારતીય આર્ય, ઉત્તર-પશ્ચિમીય ||  {{hs|0025}} ૨.૫ || બિનપ્રાદેશિક 
|-
| '''[[તમિલ ભાષા|તમિલ]]''' || દ્રવિડી ||  {{hs|061}} ૬૧ ||  [[તમિલનાડુ]], [[અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ]]], [[પોંડિચેરી]
|-
| '''[[તેલુગુ ભાષા|તેલુગુ]]''' || દ્રવિડી || {{hs|074}}  ૭૪ || [[અંદમાન અને નિકોબાર ટાપુઓ]]], [[પોંડિચેરી], [[આંધ્ર પ્રદેશ]]
|-
| '''[[ઉર્દુ ભાષા]]''' ||ભારતીય આર્ય, કેન્દ્રીય|| {{hs|052}} ૫૨ || [[જમ્મુ અને કાશ્મીર]], [[આંધ્ર પ્રદેશ]], [[દિલ્હી]], [[બિહાર]], [[ઉત્તર પ્રદેશ]] અને [[ઉત્તરાખંડ]]
|}

==આ પણ જુઓ==
* [[ ભારતના રાજ્ય પક્ષીઓની યાદી]]
* [[ ભારતના રાજ્ય વૃક્ષોની યાદી‎]]
* [[ભારતના રાજ્ય પ્રાણીઓની યાદી]]
* [[ભારતીય રાજ્યોના પ્રતિકો]]
* [[ભારતના રાજ્ય ફુલોની યાદી‎]]

==સંદર્ભ==
{{Reflist}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ભાષાઓ]]</text>
      <sha1>64e32javc5menzmyb3itkkrquzw8yos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચો:AfDs/core</title>
    <ns>10</ns>
    <id>78852</id>
    <revision>
      <id>900201</id>
      <parentid>838070</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:45:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>ના પાના -&gt; નાં પાનાં</comment>
      <origin>900201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="j2qqj0wfup0wzpp6iznoq8amcqa6v3i" xml:space="preserve">{{ombox
|image=none
|textstyle=text-align: center;
| text  =&lt;span class=&quot;nowraplinks&quot;&gt;[[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી|દૂર કરવાનાં પાનાં]]: &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j}}|આજે]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-1 day }}|ગઈ કાલે]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-2 day }}|{{#time: M j (D)|-2 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-3 day }}|{{#time: M j (D)|-3 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-4 day }}|{{#time: M j (D)|-4 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-5 day }}|{{#time: M j (D)|-5 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-6 day }}|{{#time: M j (D)|-6 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-7 day }}|{{#time: M j (D)|-7 day }}]]&lt;br /&gt;'''અઠવાડીયા કરતા જૂનાં:''': &amp;nbsp;[[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-8 day }}|{{#time: M j (D)|-8 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-9 day }}|{{#time: M j (D)|-9 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-10 day }}|{{#time: M j (D)|-10 day }}]] &amp;nbsp; [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી//{{#time:Y F j|-11 day }}|{{#time: M j (D)|-11 day }}]] &amp;nbsp; [[:શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં|'''વધુ...''']]&lt;br /&gt;&lt;/span&gt;
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j2qqj0wfup0wzpp6iznoq8amcqa6v3i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં</title>
    <ns>14</ns>
    <id>94591</id>
    <revision>
      <id>900199</id>
      <parentid>757363</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Dsvyasએ [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના]]ને [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]] પર ખસેડ્યું: Misspelled title: સાચી જોડણી</comment>
      <origin>757363</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="307" sha1="hg688satfvfmx7npwjncza9qyx5wuip" xml:space="preserve">આ શ્રેણી '''રદ કરવા માટેના પાના'''ની યાદી ધરાવે છે.

== આ પણ જુઓ ==
* [[વિકિપીડિયા:દૂર કરવા વિનંતી]]

[[શ્રેણી:વિકિપીડિયા પ્રબંધન]]</text>
      <sha1>hg688satfvfmx7npwjncza9qyx5wuip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>મલ્હાર ઠાકર</title>
    <ns>0</ns>
    <id>153491</id>
    <revision>
      <id>900198</id>
      <parentid>898443</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T09:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>ડિલિશન ટેગ દૂર કર્યું અને માહિતીચોકઠું ઉપર ખસેડ્યું</comment>
      <origin>900198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7670" sha1="o3kr7o0gd8wwd5u8v59w27eyiq2fhrk" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name = મલ્હાર ઠાકર
| image = Malhar Thakar (cropped).jpg
| caption = મલ્હાર ઠાકર - ૨૦૧૯માં વડોદરા ખાતે ગુજરાત લિટરેચર ફેસ્ટિવલમાં
| birth_date       = {{birth date and age|df=yes|1990|06|28}}
| birth_place      = [[સિદ્ધપુર]], [[પાટણ જિલ્લો]]
| spouse           = {{marriage|પૂજા જોષી|2024}}
| relatives        = આલોક ઠાકર (ભાઈ)
| occupation       = અભિનેતા
}}

'''મલ્હાર ઠાકર''' (જન્મ: ૨૮ જૂન ૧૯૯૦) ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=કોણ છે એ ગુજરાતી અભિનેત્રી જેની સાથે મલ્હાર ઠાકર કરી રહ્યો છે લગ્ન, નવેમ્બરના અંતમાં જ મેરેજ|url=https://zeenews.india.com/gujarati/photo-gallery/gujarati-actor-malhar-thakar-getting-married-with-actress-puja-joshi-378168|access-date=2026-01-22|website=Zee News Gujarati}}&lt;/ref&gt; તેઓ ગુજરાતી ફિલ્મજગતમાં કાર્યરત છે. તેમણે છેલ્લો દિવસ, થઈ જશે તેમજ લવની ભવાઇ જેવી ફિલ્મોથી લોકચાહના મેળવી.

== જીવન ==
મલ્હાર ઠાકરનો જન્મ [[જૂન ૨૮|૨૮ જૂન]] ૧૯૯૦ના રોજ [[પાટણ જિલ્લો|પાટણ જિલ્લા]]ના સિદ્ધપુરમાં થયો હતો. તેમણે નવરંગ સ્કૂલ અને શેઠ સી. એન. વિદ્યાલય, અમદાવાદમાં અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malhar Thakar (મલ્હાર ઠાકર) {{!}} Latest News Headlines, Top Photos, Videos in Gujarati|url=https://www.gujaratijagran.com/topics/malhar-thakar|website=Gujarati Jagran|access-date=2026-02-01|language=gu}}&lt;/ref&gt; તેમણે ૯ વર્ષ સુધી ગુજરાતી રંગભૂમિમાં અભિનય કર્યો. ત્યાર બાદ છેલ્લો દિવસ ફિલ્મથી મુખ્ય કલાકાર તરીકે ગુજરાતી ફિલ્મ જગતમાં પદાર્પણ કર્યું. તેમની ફિલ્મ ગોળકેરી માટે તેમને ૨૦૨૪ વાઇબ્રન્ટ ગુજરાત ચલચિત્ર પારિતોષિક વિતરણ સમારોહ દરમિયાન મુખ્યમંત્રી ભૂપેન્દ્ર પટેલના હસ્તે શ્રેષ્ઠ અભિનેતા એવોર્ડ એનાયત થયો.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2024-03-09|title=મલ્હાર ઠાકર અને યશ સોની શ્રેષ્ઠ અભિનેતા અને આરોહી પટેલને બેસ્ટ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ {{!}} Gujarati Film Awards Malhar Thakar and Yash Soni won Best Actor and Arohi Patel Best Actress|url=https://www.gujaratijagran.com/gujarat/ahmedabad/gujarati-film-awards-malhar-thakar-and-yash-soni-won-best-actor-and-arohi-patel-best-actress-296762|access-date=2026-02-07|website=Gujarati Jagran|language=gu}}&lt;/ref&gt; 

== અંગત જીવન ==
તેમણે ૨૦૨૪ માં પૂજા જોશી સાથે લગ્ન કર્યા.&lt;ref&gt;{{Cite web|title=PHOTOS : ગુજરાતી એક્ટર મલ્હાર ઠાકર અને પૂજા જોષીએ કર્યા લગ્ન, તસવીરો કરી શેર|url=https://www.gujaratsamachar.com/news/entertainment/gujarati-films-actor-malhar-thakar-and-actress-pooja-joshi-wedding-92182832160.html|access-date=2026-01-22|website=www.gujaratsamachar.com|language=gu}}&lt;/ref&gt;

== સન્માન ==

* ૨૦૨૦ - શ્રેષ્ઠ અભિનેતા (ગોળકેરી)

== ચલચિત્રો ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!વર્ષ
!ફિલ્મ
!પાત્ર
!ભાષા
!સંદર્ભ 
|-
|૨૦૧૨
|કેવી રીતે જઈશ
|
|
| rowspan=&quot;36&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Malhar Thakar - Movies, Biography, News, Age &amp; Photos|url=https://in.bookmyshow.com/person/malhar-thakar/1061515/in.bookmyshow.com/person/malhar-thakar/1061515|access-date=2026-02-07|website=BookMyShow|language=en-IN}}{{Dead link|date=ફેબ્રુઆરી 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|૨૦૧૫
|[[છેલ્લો દિવસ (ચલચિત્ર)|છેલ્લો દિવસ]]
|વિકી
| rowspan=&quot;34&quot; |ગુજરાતી
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |૨૦૧૬
|[[થઇ જશે! (ચલચિત્ર)|થઈ જશે]]
|પ્રણવ જોશી
|-
|પાસપોર્ટ
|કબીર
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૨૦૧૭
|દુનિયાદારી
|મીત મહેતા
|-
|કેશ ઓન ડીલિવરી 
|સિદ્ધાર્થ
|-
|લવની ભવાઇ
|સાગર
|-
| rowspan=&quot;7&quot; |૨૦૧૮ 
|મિજાજ
|જય
|-
|વાંઢા વિલાસ
|
|-
|[[રેવા (ચલચિત્ર)|રેવા]]
|મુસાફર
|-
|[[શું થયું? (ચલચિત્ર)|શું થયું?]]
|મનન
|-
|વેન્ટિલેટર
|અંત્યેષ્ટિ વ્યવસ્થાપક
|-
|શરતો લાગુ 
|સત્યવ્રત
|-
|મિડનાઈટ્સ વિથ મેનકા
|મલ્હાર ઠાકર
|-
|૨૦૧૯
|સાહેબ 
|મલ્હાર
|-
|૨૦૨૦
|ગોળકેરી
|સાહિલ સુતરિયા
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૨૦૨૧ 
|સ્વાગતમ
|માનવ મહેતા
|-
|ધુંઆધાર
|આરવ
|-
|ધુમ્મસ
|માનવ 
|-
| rowspan=&quot;6&quot; |૨૦૨૨ 
|ગજબ થઈ ગયો
|ભગીરથ
|-
|સોનું તને મારા પર ભરોસો નઇ કે
|કાર્તિક
|-
|વિકિડાનો વરઘોડો
|વિકી
|-
|વીર–ઈશા નું સીમંત
|વીર
|-
|મજામાં
|પિનાકીન
|-
|[[ઓમ્ મંગલમ્ સિંગલમ્|ઓમ મંગલમ સિંગલમ્]]
|સિદ્ધાર્થ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૨૦૨૩
|શુભ યાત્રા
|મોહન
|-
|ગુલામ ચોર
|સંજય શુક્લા
|-
|૩ એક્કા
|કલરવ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |૨૦૨૪
|લગન સ્પેશિયલ
|શેખર
|-
|વેનીલા આઇસક્રીમ
|વરુણ
|-
|લોચા લાપસી
|ભાસ્કર
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |૨૦૨૫
|ઓલ ધ બેસ્ટ પંડયા
|અક્ષય પંડયા
|-
|માલિકની વાર્તા
|
|-
|જય માતા દી - લેટ્સ રોક
|
|-
|વંદે ભારત વાયા યુએસએ 
|રાહુલ
|-
|૨૦૨૬
|લગન લાગી રે
|
|
|}

== સંદર્ભો ==
&lt;references /&gt;

== બાહ્ય કડીઓ ==

* {{Imdb name|name=મલ્હાર ઠાકર|id=nm7630834}}

{{સ્ટબ}}

[[શ્રેણી:ગુજરાતી ચલચિત્ર અભિનેતા]]
[[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]]</text>
      <sha1>o3kr7o0gd8wwd5u8v59w27eyiq2fhrk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>હરિત હાઇડ્રોજન</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154065</id>
    <revision>
      <id>900166</id>
      <parentid>900161</parentid>
      <timestamp>2026-04-19T12:50:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Samyak Vidhan</username>
        <id>76041</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>900166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68452" sha1="ir5z8rinji43a3o36voixg1yqyhjrx4" xml:space="preserve">{{Short description|પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન}}
{{Use dmy dates|date=June 2025}}

'''હરિત હાઇડ્રોજન''' (અંગ્રેજી: '''ગ્રીન હાઇડ્રોજન''' અથવા '''જીએચ૨''' ('''GH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;''')) એ [[પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા]]થી નિર્મિત વીજળીનો ઉપયોગ કરીને [[પાણીના વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા ઉત્પાદિત કરવામાં આવતો [[હાઇડ્રોજન]] છે.&lt;ref name=&quot;Deign-2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;RoyalSociety-2021&quot; /&gt; હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન, [[કાર્બન કેપ્ચર]] વગર [[અશ્મિભૂત બળતણ]]માંથી મેળવવામાં આવતા [[ધૂસર હાઇડ્રોજન]] (અંગ્રેજી: ગ્રે હાઇડ્રોજન) ના ઉત્પાદન કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું [[ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન]] કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.atulhost.com/what-is-green-hydrogen|title=What is Green Hydrogen? Benefits, role, state, and challenges|date=8 October 2023}}&lt;/ref&gt;

હરિત હાઇડ્રોજનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય [[વૈશ્વિક તાપમાન વધારા]] ને મર્યાદિત કરવામાં મદદ કરવાનો, ધૂસર હાઇડ્રોજનને બદલીને અશ્મિભૂત બળતણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને ચોક્કસ આર્થિક ક્ષેત્રો, પેટા-ક્ષેત્રો અને પ્રવૃત્તિઓમાં અંતિમ-ઉપયોગોના વિસ્તૃત સમૂહ માટે જોગવાઈ કરવાનો છે. પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સાથે [[વિદ્યુતીકરણ]] જેવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા આ અંતિમ-ઉપયોગોને કાર્બનમુક્ત કરવા ટેકનિકલ રીતે મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. તેના મુખ્ય ઉપયોગો સંભવતઃ ભારે ઉદ્યોગો (દા.ત. વીજળીની સાથે ઉચ્ચ તાપમાનની પ્રક્રિયાઓ, [[હરિત એમોનિયા]] અને કાર્બનિક રસાયણોના ઉત્પાદન માટે કાચો માલ, તેમજ [[સીધું રિડક્શન]] (અંગ્રેજી: ડાયરેક્ટ રિડક્શન) સ્ટીલ નિર્માણ તરીકે), શિપિંગ અને લાંબા ગાળાના ઉર્જા સંગ્રહમાં થવાની શક્યતા છે.&lt;ref name=&quot;IPCC-2022&quot; /&gt;

૨૦૨૪ સુધીમાં, બ્લુ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન બંને સહિત ઓછા ઉત્સર્જનવાળા હાઇડ્રોજનનો હિસ્સો વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં ૧% કરતા ઓછો હતો, જેમાં હરિત હાઇડ્રોજન તમામ ઓછા ઉત્સર્જનવાળા હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં માત્ર ૧૨% જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Global Hydrogen Review 2025 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2025 |website=IEA |pages=81 |access-date=4 February 2026 |date=12 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hydrogen Tracker – Data Tools |url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-tools/hydrogen-tracker |website=IEA |access-date=4 February 2026}}&lt;/ref&gt; હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનની અન્ય તમામ પદ્ધતિઓની સરખામણીમાં હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન વધુ ખર્ચાળ છે, જોકે, નવા તકનીકી વિકાસ તેમજ આયાતી [[કુદરતી વાયુ]] (અંગ્રેજી: નેચરલ ગેસ) ની વધતી જતી કિંમત સાથે, ૨૦૩૦ સુધીમાં આ ખર્ચનો તફાવત ઘટવાની અપેક્ષા છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Global Hydrogen Review 2025 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2025 |website=IEA |pages=79 |access-date=4 February 2026 |date=12 September 2025}}&lt;/ref&gt;

== વ્યાખ્યા ==
સામાન્ય રીતે,&lt;ref name=&quot;Squadrito-2023&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Squadrito |first1=Gaetano |last2=Maggio |first2=Gaetano |last3=Nicita |first3=Agatino |date=1 November 2023 |title=The green hydrogen revolution |journal=Renewable Energy |volume=216 |article-number=119041 |doi=10.1016/j.renene.2023.119041 |doi-access=free |bibcode=2023REne..21619041S }}&lt;/ref&gt; ''હરિત હાઇડ્રોજન'' ને [[પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા]]થી નિર્મિત વીજળીનો ઉપયોગ કરીને [[પાણીના વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Deign-2020&quot;&gt;{{Cite web |last=Deign |first=Jason |date=29 June 2020 |title=So, What Exactly Is Green Hydrogen? |url=https://www.greentechmedia.com/articles/read/green-hydrogen-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323195427/https://www.greentechmedia.com/articles/read/green-hydrogen-explained |archive-date=23 March 2022 |access-date=11 February 2022 |website=Greentechmedia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RoyalSociety-2021&quot;&gt;{{Cite web |date=June 2021 |title=The role of hydrogen and ammonia in meeting the net zero challenge |url=https://royalsociety.org/-/media/policy/projects/climate-change-science-solutions/climate-science-solutions-hydrogen-ammonia.pdf |website=The Royal Society}}&lt;/ref&gt; આ લેખમાં, ''હરિત હાઇડ્રોજન'' શબ્દ આ અર્થમાં વપરાયો છે.

ચોક્કસ વ્યાખ્યાઓ કેટલીકવાર અન્ય માપદંડો ઉમેરે છે. વૈશ્વિક ગ્રીન હાઇડ્રોજન સ્ટાન્ડર્ડ હરિત હાઇડ્રોજનને &quot;૧૦૦% અથવા લગભગ ૧૦૦% પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સાથે શૂન્યની નજીક ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન સાથે પાણીના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન&quot; તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Gupte |first=Eklavya |date=11 July 2023 |title=Several deals focused on carbon, hydrogen signed at climate finance forum |url=https://www.spglobal.com/commodityinsights/en/market-insights/latest-news/energy-transition/071123-several-deals-focused-on-carbon-hydrogen-signed-at-climate-finance-forum |access-date=8 September 2023 |website=www.spglobal.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The GH2 Green Hydrogen Standard |url=http://gh2.org/our-initiatives/gh2-green-hydrogen-standard |access-date=8 September 2023 |website=Green Hydrogen Organisation |language=en}}&lt;/ref&gt; સંકલિત કિસ્સાઓમાં પાણી પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતને વળતી સેવાઓ પણ પૂરી પાડી શકે છે જેમ કે જ્યારે પાણી [[તરતી સૌર પેનલ]]ને ઠંડુ પાડે છે જેથી સૌર ઉર્જા રૂપાંતરણની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થાય, જેનો ઉપયોગ પાણીમાંથી હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Hayibo |first1=Koami Soulemane |last2=Antonini |first2=Giorgio |last3=Rahman |first3=Md Motakabbir |last4=Pearce |first4=Joshua M. |chapter=Performance of Off-grid Floating Photovoltaic-Battery System Powering an Anion Exchange Membrane Electrolyser for Green Hydrogen Production |date=June 2025 |title=2025 IEEE 53rd Photovoltaic Specialists Conference (PVSC) |pages=1192–1194 |doi=10.1109/PVSC59419.2025.11133047|isbn=979-8-3315-3444-8 }}&lt;/ref&gt;

''હરિત હાઇડ્રોજન'' ની વ્યાપક, ઓછી વપરાતી&lt;ref name=&quot;Squadrito-2023&quot;/&gt; વ્યાખ્યામાં વિવિધ અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનનો પણ સમાવેશ થાય છે જે પ્રમાણમાં ઓછું ઉત્સર્જન કરે છે અને અન્ય ટકાઉપણાના માપદંડોને પૂર્ણ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, આ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓમાં પરમાણુ ઉર્જા અથવા [[બાયોમાસ (ઉર્જા)|બાયોમાસ]] કાચા માલનો સમાવેશ થઈ શકે છે.&lt;ref name=&quot;Squadrito-2023&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Sasidhar |first1=Nallapaneni |title=Carbon Neutral Fuels and Chemicals from Standalone Biomass Refineries |journal=Indian Journal of Environment Engineering |date=30 November 2023 |volume=3 |issue=2 |pages=1–8 |doi=10.54105/ijee.B1845.113223 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Velazquez Abad |first1=Anthony |last2=Dodds |first2=Paul E. |title=Green hydrogen characterisation initiatives: Definitions, standards, guarantees of origin, and challenges |2023&quot; /&gt; વ્યાખ્યામાં વિવિધ અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનનો પણ સમાવેશ journal=Energy Policy |date=March 2020 |volume=138 |article-number=111300 |doi=10.1016/j.enpol.2020.111300 |bibcode=2020EnPol.13811300V |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10090386/ }}&lt;/ref&gt;
== વિદ્યુતવિભાજન ==
{{See also|ઉચ્ચ-તાપમાન વિદ્યુતવિભાજન|ઉચ્ચ-દબાણ વિદ્યુતવિભાજન}}
હરિત હાઇડ્રોજન મુખ્યત્વે [[વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેમાં પુન:પ્રાપ્ય સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલી વીજળીનો ઉપયોગ પાણી (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O) ને હાઇડ્રોજન (H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) અને ઓક્સિજન (O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) માં વિભાજિત કરવા માટે થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Shiva Kumar |first1=S. |last2=Lim |first2=Hankwon |title=An overview of water electrolysis technologies for green hydrogen production |journal=Energy Reports |date=November 2022 |volume=8 |pages=13793–13813 |doi=10.1016/j.egyr.2022.10.127 |bibcode=2022EnRep...813793S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Younas |first1=Muhammad |last2=Shafique |first2=Sumeer |last3=Hafeez |first3=Ainy |last4=Javed |first4=Fahad |last5=Rehman |first5=Fahad |title=An Overview of Hydrogen Production: Current Status, Potential, and Challenges |journal=Fuel |date=May 2022 |volume=316 |article-number=123317 |doi=10.1016/j.fuel.2022.123317 |bibcode=2022Fuel..31623317Y }}&lt;/ref&gt; આ પ્રક્રિયા મહત્તમ ૮૦% કાર્યક્ષમ હોય છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Hossain Bhuiyan |first1=Md Monjur |last2=Siddique |first2=Zahed |date=2025-02-10 |title=Hydrogen as an alternative fuel: A comprehensive review of challenges and opportunities in production, storage, and transportation |journal=International Journal of Hydrogen Energy |volume=102 |pages=1026–1044 |doi=10.1016/j.ijhydene.2025.01.033 |bibcode=2025IJHE..102.1026H |issn=0360-3199|doi-access=free }}&lt;/ref&gt; વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા એક કિલોગ્રામ હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવા માટે લગભગ નવ લિટર પાણીની જરૂર પડે છે.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

વ્યાપારી સંઘ [[હાઇડ્રોજન કાઉન્સિલે]] જણાવ્યું છે કે, ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ સુધીમાં, ઉત્પાદકો ૧,૪૦૦ થી વધુ જાહેર કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વિદ્યુતવિભાજક (અંગ્રેજી: ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર) પાઇપલાઇનમાં ૩૫ ટકાનો વધારો કરીને હરિત હાઇડ્રોજનના વિસ્તરણ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે.&lt;ref name=&quot;Hydrogen Council&quot;&gt;{{cite web |title=Electrolyzers |url=https://hydrogencouncil.com/en/hydrogen-project-pipeline-grows-by-35-since-january-2023/ |website=Hydrogen Council|date=12 December 2023 }}&lt;/ref&gt;

=== મુખ્ય પદ્ધતિઓ ===
*'''[[Alkaline water electrolysis|આલ્કલાઇન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (AE)]]:''' આ એક પરિપક્વ અને ખર્ચ-અસરકારક તકનીક છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મોટા પાયે, સ્થિર હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટે થાય છે. તેઓ પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ અને બિન-કિંમતી ધાતુ ઉદ્દીપકો(અંગ્રેજી: કેટાલીસ્ટ)નો ઉપયોગ કરીને ૭૦-૯૦° સેલ્સિયસ પર કાર્ય કરે છે. તે અસરકારક છે હોવા છતા અનિયમિત પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતો માટે ઓછા અનુકૂળ છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Sebbahi |first1=Seddiq |last2=Assila |first2=Abdelmajid |last3=Alaoui Belghiti |first3=Amine |last4=Laasri |first4=Said |last5=Kaya |first5=Savaş |last6=Hlil |first6=El Kebir |last7=Rachidi |first7=Samir |last8=Hajjaji |first8=Abdelowahed |title=A comprehensive review of recent advances in alkaline water electrolysis for hydrogen production |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=September 2024 |volume=82 |pages=583–599 |doi=10.1016/j.ijhydene.2024.07.428 |bibcode=2024IJHE...82..583S }}&lt;/ref&gt; [[File:Alkaline water electrolyser.png|thumb|300px|આલ્કલાઇન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝરની આકૃતિ, જે હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટેની એક સામાન્ય તકનીક છે.]]

*'''[[polymer electrolyte membrane electrolysis|પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (PEM)]]:''' તેની સુઘડ ડિઝાઇન અને ઉચ્ચ પ્રતિભાવ માટે જાણીતી, પીએમઈ (PEM) સિસ્ટમ્સ ૫૦-૮૦° સેલ્સિયસ પર કાર્ય કરે છે અને ઉચ્ચ-શુદ્ધતા ધરાવતો હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરે છે. વધતી-ઘટતી વીજળી સાથે ઝડપથી અનુકૂલન સાધવાની તેમની ક્ષમતા તેમને પવન અને સૌર ઉર્જા સાથે જોડવા માટે આદર્શ બનાવે છે, જોકે પ્લેટિનમ અને ઇરિડિયમ પરની નિર્ભરતા મૂડી ખર્ચમાં વધારો કરે છે. વર્તમાન સંશોધન વૈકલ્પિક ઉદ્દીપકો અને રિસાયક્લિંગ વ્યૂહરચનાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Shiva Kumar |first1=S. |last2=Himabindu |first2=V. |title=Hydrogen production by PEM water electrolysis – A review |journal=Materials Science for Energy Technologies |date=December 2019 |volume=2 |issue=3 |pages=442–454 |doi=10.1016/j.mset.2019.03.002 |bibcode=2019MSET....2..442S |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; [[File:PEM Elektrolyse.gif|thumb|300px|પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન (PEM) ઇલેક્ટ્રોલાઇઝરની એનિમેટેડ યોજનાકીય આકૃતિ જે પાણીનો પ્રવેશ, પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન અને હાઇડ્રોજન/ઓક્સિજન નિકાસ દર્શાવે છે.]]

*'''[[Solid oxide electrolyzer cell|સોલિડ ઓક્સાઇડ ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (SOEC)]]:''' ૫૦૦-૧૦૦૦° સેલ્સિયસ પર કાર્યરત, એસઓઈસી (SOEC) વિદ્યુત અને ઉષ્મીય ઉર્જાને ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતા સાથે હાઇડ્રોજનમાં રૂપાંતરિત કરે છે. તેઓ ઔદ્યોગિક ગરમીના સ્ત્રોતો સાથે સંકલન માટે અથવા સિનગૅસ (અંગ્રેજી: સિન્ગેસ) બનાવવા માટે વરાળ અને CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ના સહ-વિદ્યુતવિભાજન માટે યોગ્ય છે. પડકારોમાં પદાર્થ પર આવતું ઉચ્ચ દબાણ અને ધીમો ગતિશીલ પ્રતિભાવ (અંગ્રેજી:ડાઇનેેમિક રિસ્પોન્સ) શામેલ છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Zong |first1=Shuang |last2=Zhao |first2=Xiufei |last3=Jewell |first3=Linda L. |last4=Zhang |first4=Yusheng |last5=Liu |first5=Xinying |title=Advances and challenges with SOEC high temperature co-electrolysis of CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;/H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O: Materials development and technological design |journal=Carbon Capture Science &amp; Technology |date=September 2024 |volume=12 |article-number=100234 |doi=10.1016/j.ccst.2024.100234 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

*'''[[Anion exchange membrane electrolysis|એનાયન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (AEM)]]:''' એઈએમ (AEM) આલ્કલાઇન (AE) ની ખર્ચ-અસરકારકતા અને પીએમઈ (PEM) ની લવચીકતાને મિશ્રિત કરતી આશાસ્પદ સિસ્ટમ્સ તરીકે ઉભરી રહી છે. બિન-કિંમતી ધાતુઓ અને ઘન ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનો ઉપયોગ કરવા માટે રચાયેલ, તેઓ સુધારેલા ગતિશીલ પ્રદર્શન સાથે ઓછા ખર્ચના ઉકેલો પ્રદાન કરે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Yanagi |first1=Rito |last2=Yang |first2=Patrick |last3=Tricker |first3=Andrew W. |last4=Chen |first4=Yu |last5=Scott |first5=Mary C. |last6=Berlinger |first6=Sarah A. |last7=Zenyuk |first7=Iryna V. |last8=Peng |first8=Xiong |title=Enhancing water and oxygen transport through electrode engineering for AEM water electrolyzers |journal=Joule |date=June 2025 |volume=9 |issue=7 |article-number=102001 |doi=10.1016/j.joule.2025.102001 |bibcode=2025Joule...902001Y |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;
=== ઉત્પાદનના વૈકલ્પિક માર્ગો ===

નીચેની પદ્ધતિઓ પર હાલમાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે પરંતુ તે હજુ મોટા પાયે ઉત્પાદનમાં પરિવર્તિત થઈ નથી.

*'''ફોટોઇલેક્ટ્રોકેમિકલ (PEC) વોટર સ્પ્લિટિંગ:''' આ પદ્ધતિ પ્રકાશ સંશ્લેષણની નકલ કરવા માટે સેમિકન્ડક્ટર-આધારિત કોષોનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશ મેળવવાની અને વિદ્યુતવિભાજનની પ્રક્રિયાને જોડે છે. તેમાં સ્થિર ફોટોઇલેક્ટ્રોડ્સ અને સ્કેલેબલ ઉપકરણ ડિઝાઇનનો સમાવેશ થાય છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=El ouardi |first1=M. |last2=El Idrissi |first2=A. |last3=Arab |first3=M. |last4=Zbair |first4=M. |last5=Haspel |first5=H. |last6=Saadi |first6=M. |last7=Ait Ahsaine |first7=H. |title=Review of photoelectrochemical water splitting: From quantitative approaches to effect of sacrificial agents, oxygen vacancies, thermal and magnetic field on (photo)electrolysis |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=January 2024 |volume=51 |pages=1044–1067 |doi=10.1016/j.ijhydene.2023.09.111 |bibcode=2024IJHE...51.1044E }}&lt;/ref&gt;
*'''જૈવિક હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન:''' બાયોફોટોલિસિસ અથવા ડાર્ક ફર્મેન્ટેશનમાં લીલ અને બેક્ટેરિયાના ઉપયોગ પર સક્રિય સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ આશાસ્પદ હોવા છતાં, ઓછું ઉત્પાદન એક અવરોધ છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Safdar |first1=Rizwan |last2=Wan Mahari |first2=Wan Adibah |last3=Foong |first3=Shin Ying |last4=Chan |first4=Yi Herng |last5=Liew |first5=Rock Keey |last6=Lan |first6=John Chi-Wei |last7=Rajamohan |first7=Natarajan |last8=Verma |first8=Meenakshi |last9=Peng |first9=Wanxi |last10=Lam |first10=Su Shiung |title=A comprehensive review of advancements and challenges in hydrogen production from thermochemical and biological conversion of food waste: The path forward |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=June 2025 |volume=139 |pages=1177–1200 |doi=10.1016/j.ijhydene.2025.04.359 |bibcode=2025IJHE..139.1177S }}&lt;/ref&gt;
*'''થર્મોકેમિકલ વોટર સ્પ્લિટિંગ:''' પરમાણુ અથવા સૌર સ્ત્રોતોમાંથી ઉચ્ચ ગરમીનો ઉપયોગ કરીને સૌર-સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં પાણીના વિભાજનની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ શરૂ કરવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ait Ousaleh |first1=Hanane |last2=Chanda |first2=Macmillan |last3=Karibe |first3=Houda |last4=Aitbella |first4=Younes |last5=Sair |first5=Said |last6=Faik |first6=Abdessamad |title=Advancing thermochemical water splitting: Performance insights and material selection for scalable hydrogen technology |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |date=September 2025 |volume=220 |article-number=115902 |doi=10.1016/j.rser.2025.115902 |bibcode=2025RSERv.22015902A }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Gokon |first1=N. |last2=Murayama |first2=H. |last3=Umeda |first3=J. |last4=Hatamachi |first4=T. |last5=Kodama |first5=T. |url=https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2008.12.007 |date=February 2009 |title=Monoclinic zirconia-supported Fe&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; for the two-step water-splitting thermochemical cycle at high thermal reduction temperatures of 1400–1600 °C |journal=International Journal of Hydrogen Energy |volume=34 |issue=3 |pages=1208–1217 |doi=10.1016/j.ijhydene.2008.12.007 |bibcode=2009IJHE...34.1208G |access-date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;
*'''બાયોચાર્-આધારિત:''' [[બાયોચાર્]]-આધારિત પાણીનું વિદ્યુતવિભાજન (BAWE) ઓક્સિજન ઉત્ક્રાંતિ પ્રતિક્રિયા (OER) ને બાયોચાર્ ઓક્સિડેશન પ્રતિક્રિયા (BOR) સાથે બદલીને ઉર્જા વપરાશ ઘટાડે છે. ૨૦૨૪ના એક અભ્યાસ મુજબ, આ પ્રક્રિયા પરંપરાગત વિદ્યુતવિભાજન કરતા ૬ ગણી વધુ કાર્યક્ષમ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રક્રિયા નાના પાયે સૌર અથવા પવન ઉર્જા દ્વારા ચલાવી શકાય છે.&lt;ref name=&quot;Kani-2024&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Kani |first1=Nishithan C. |last2=Chauhan |first2=Rohit |last3=Olusegun |first3=Samuel A. |last4=Sharan |first4=Ishwar |last5=Katiyar |first5=Anag |last6=House |first6=David W. |last7=Lee |first7=Sang-Won |last8=Jairamsingh |first8=Alena |last9=Bhawnani |first9=Rajan R. |last10=Choi |first10=Dongjin |last11=Nielander |first11=Adam C. |last12=Jaramillo |first12=Thomas F. |last13=Lee |first13=Hae-Seok |last14=Oroskar |first14=Anil |last15=Srivastava |first15=Vimal C. |date=May 2024 |title=Sub-volt conversion of activated biochar and water for H2 production near equilibrium via biochar-assisted water electrolysis |journal=Cell Reports Physical Science |volume=5 |issue=6 |article-number=102013 |doi=10.1016/j.xcrp.2024.102013 |doi-access=free |hdl=2346/99192 |hdl-access=free }}&lt;/ref&gt;ગાયના છાણમાંથી બનેલા બાયોચાર્ માત્ર ૦.૫ વોલ્ટ પર કાર્ય કરે છે, જે શેરડીના કૂચા અથવા કાગળના કચરા કરતા વધુ સારું પરિણામ આપે છે. બાયોચાર્ ઉત્પાદન ([[પાયરોલિસિસ]] દ્વારા) કાર્બન ન્યુટ્રલ નથી.&lt;ref name=&quot;Kani-2024&quot; /&gt;
*'''લોખંડનો ભંગાર:''' ભંગાર લોખંડની પાણી સાથે ઉષ્માક્ષેપક (અંગ્રેજી: એક્ઝોથર્મિક) પ્રક્રિયા કરીને હરિત હાઇડ્રોજન પેદા કરી શકાય છે. આને સ્ટીમ-આયર્ન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે અને તેની એક પદ્ધતિને [[લેન હાઇડ્રોજન પ્રોડ્યુસર]] કહેવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=November 2025|title=Retrofitting Blast Furnaces for Producing Green Steel and Green Urea|url=https://www.ijee.latticescipub.com/wp-content/uploads/papers/v5i2/B187105021125.pdf |journal=Indian Journal of Environment Engineering|language=en|volume=5|pages=19–25|doi=10.54105/ijee.B1871.05021125|issn= 2582-9289|last1=Nallapaneni|first1=Sasidhar|issue=2 |access-date=24 November 2025}}&lt;/ref&gt; તેમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું મેગ્નેટાઈટ ({{chem2|3Fe + 4H2O -&gt; 4H2 + Fe3O4}})એક મૂલ્યવાન આડપેદાશ છે.
*'''એલ્યુમિનિયમનો ભંગાર:''' ભંગાર [[એલ્યુમિનિયમ]] ની પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા દ્વારા પણ હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન શક્ય છે. એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને ગરમી તેની મૂલ્યવાન આડપેદાશો છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://news.siemens.co.uk/news/siemens-and-paragon-to-scale-ultra-clean-hydrogen-production |date=January 2024 |title=Siemens and Paragon to scale ultra-clean hydrogen production |access-date=1 August 2025}}&lt;/ref&gt;

== ઉપયોગો ==
{{Main|હાઇડ્રોજન અર્થતંત્ર}}
[[ફાઇલ:IRENA maturity of hydrogen solutions 2022.svg|thumb|300px|[[આંતરરાષ્ટ્રીય પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા એજન્સી]] (અંગ્રેજી: આઈઆરઈએનએ) અનુસાર, જ્યારે હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ રાસાયણિક ઉત્પાદન, રિફાઇનરીઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને [[સ્ટીલ નિર્માણ]]માં કરવામાં આવે ત્યારે તે [[ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન]] ઘટાડવાની સૌથી વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=International Renewable Energy Agency |date=29 March 2022 |title=World Energy Transitions Outlook 1-5C Pathway 2022 edition |url=https://www.irena.org/publications/2022/mar/world-energy-transitions-outlook-2022 |access-date=6 October 2023 |website=IRENA |page=227 |language=en}}&lt;/ref&gt;]]
જ્યાં અશ્મિભૂત બળતણને સીધી વીજળીના ઉપયોગથી બદલવા માટે પડકારો અને મર્યાદાઓ છે, ત્યાં ઉર્જા પ્રણાલીઓને કાર્બનમુક્ત (અંગ્રેજી: ડીકાર્બોનાઇઝિંગ) કરવામાં હરિત હાઇડ્રોજન મહત્વની ભૂમિકા ભજવે તેવી સંભાવના છે.

હાઇડ્રોજન બળતણ સ્ટીલ, સિમેન્ટ, કાચ અને રસાયણોના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે જરૂરી તીવ્ર ગરમી પેદા કરી શકે છે, આમ સ્ટીલ નિર્માણ માટેની [[ઇલેક્ટ્રિક આર્ક ફર્નેસ]] જેવી અન્ય તકનીકોની સાથે ઉદ્યોગોને કાર્બનમુક્ત કરવામાં ફાળો આપે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Kjellberg-Motton |first=Brendan |date=7 February 2022 |title=Steel decarbonisation gathers speed {{!}} Argus Media |url=https://www.argusmedia.com/en//news/2299399-steel-decarbonisation-gathers-speed |access-date=7 September 2023 |website=www.argusmedia.com |language=en}}&lt;/ref&gt; જોકે, એમોનિયા અને કાર્બનિક રસાયણોના સ્વચ્છ ઉત્પાદન માટે ઔદ્યોગિક કાચા માલ (અંગ્રેજી: ફીડસ્ટોક) પૂરો પાડવામાં તે મોટી ભૂમિકા ભજવે તેવી શક્યતા છે.&lt;ref name=&quot;IPCC-2022&quot;&gt;{{Cite book |author=IPCC |url=https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_FullReport.pdf |title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change |publisher=Cambridge University Press (In Press) |year=2022 |editor1-last=Shukla |editor1-first=P.R. |series=Contribution of Working Group III to the [[Sixth Assessment Report]] of the Intergovernmental Panel on Climate Change |place=Cambridge, UK and New York, NY, USA |pages=91–92 |doi=10.1017/9781009157926 |isbn=978-1-009-15792-6 |ref={{harvid|IPCC AR6 WG3|2022}} |author-link=IPCC |editor2-last=Skea |editor2-first=J. |editor3-last=Slade |editor3-first=R. |editor4-last=Al Khourdajie |editor4-first=A. |editor5-last=van Diemen |editor5-first=R. |editor6-last=McCollum |editor6-first=D. |editor7-last=Pathak |editor7-first=M. |editor8-last=Some |editor8-first=S. |editor9-last=Vyas |editor9-first=P. |display-editors=4 |editor10-first=R. |editor10-last=Fradera |editor11-first=M. |editor11-last=Belkacemi |editor12-first=A. |editor12-last=Hasija |editor13-first=G. |editor13-last=Lisboa |editor14-first=S. |editor14-last=Luz |editor15-first=J. |editor15-last=Malley}}&lt;/ref&gt; દાખલા તરીકે, [[સ્ટીલ નિર્માણ]]માં, હાઇડ્રોજન એક સ્વચ્છ ઉર્જા વાહક તરીકે અને કોલસામાંથી મેળવેલા [[કોક (બળતણ)|કોક]] ને બદલે ઓછા કાર્બનવાળા ઉદ્દીપક (અંગ્રેજી: કેટાલીસ્ટ) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Blank |first1=Thomas |last2=Molly |first2=Patrick |date=January 2020 |title=Hydrogen's Decarbonization Impact for Industry |url=https://rmi.org/wp-content/uploads/2020/01/hydrogen_insight_brief.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922115313/https://rmi.org/wp-content/uploads/2020/01/hydrogen_insight_brief.pdf |archive-date=22 September 2020 |publisher=[[Rocky Mountain Institute]] |pages=2, 7, 8}}&lt;/ref&gt;

પરિવહનને કાર્બનમુક્ત કરવા માટે વપરાતા હાઇડ્રોજનના સૌથી મોટા ઉપયોગો શિપિંગ, ઉડ્ડયન અને અમુક અંશે [[ભારે માલવાહક વાહનો]]માં જોવા મળે તેવી સંભાવના છે, જે હાઇડ્રોજનમાંથી મેળવેલા કૃત્રિમ બળતણ જેવા કે [[હરિત એમોનિયા]] અને [[હરિત મેથેનોલ]], અને [[ફ્યુઅલ સેલ]] તકનીક દ્વારા શક્ય બનશે.&lt;ref name=&quot;IPCC-2022&quot; /&gt; ઉર્જા સંસાધન તરીકે, બેટરી (લિથિયમ બેટરી માટે ૦.૧૫-૦.૨૫ kWh/kg) ની સરખામણીમાં હાઇડ્રોજન સારી ઉર્જા ઘનતા (૩૯.૬ kWh/kg) ધરાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.controlglobal.com/home/article/11288233/batteries-or-fuel-cells-for-energy-storage |title=Batteries or fuel cells for energy storage? |last=Liptak |first=Bela |date=21 March 2022 |website=Control |publisher=Endeavour Business Media}}&lt;/ref&gt; પેસેન્જર કાર સહિતના હળવા વાહનો માટે, હાઇડ્રોજન અન્ય [[વૈકલ્પિક બળતણ વાહનો]], ખાસ કરીને [[બેટરી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો]] (અંગ્રેજી: બીઈવી) ના દત્તક લેવાના દરની તુલનામાં ઘણું પાછળ છે, અને ભવિષ્યમાં તે મોટી ભૂમિકા ભજવી શકશે નહીં.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Plötz |first1=Patrick |title=Hydrogen technology is unlikely to play a major role in sustainable road transport |journal=Nature Electronics |date=31 January 2022 |volume=5 |issue=1 |pages=8–10 |doi=10.1038/s41928-021-00706-6 }}&lt;/ref&gt;

હરિત હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ લાંબા ગાળાના [[ગ્રીડ ઉર્જા સંગ્રહ]] અને લાંબા ગાળાના મોસમી ઉર્જા સંગ્રહ માટે પણ થઈ શકે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Lipták |first=Béla |date=24 January 2022 |title=Hydrogen is key to sustainable green energy |work=Control Global |url=https://www.controlglobal.com/home/article/11288951/hydrogen-is-key-to-sustainable-green-energy}}&lt;/ref&gt; ટૂંકા ગાળાના ઉર્જા સંગ્રહ માટે બેટરીના વિકલ્પ તરીકે પણ તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;* {{Cite book |last1=IEA |author1-link=International Energy Agency |url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/ad0d4830-bd7e-47b6-838c-40d115733c13/NetZeroby2050-ARoadmapfortheGlobalEnergySector.pdf |title=Net Zero by 2050: A Roadmap for the Global Energy Sector |year=2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523155010/https://iea.blob.core.windows.net/assets/ad0d4830-bd7e-47b6-838c-40d115733c13/NetZeroby2050-ARoadmapfortheGlobalEnergySector.pdf |archive-date=23 May 2021 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;{{Rp|page=75}}

હાઇડ્રોજનને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સાથે જોડીને [[મેથેનોલ બળતણ|હરિત મેથેનોલ]] બનાવી શકાય છે, જે એક પ્રવાહી બળતણ છે.

હરિત હાઇડ્રોજનને એવા ક્ષેત્રો માટે મુખ્ય ઉકેલ માનવામાં આવે છે જ્યાં વિદ્યુતીકરણ મુશ્કેલ છે, જેમાં સ્ટીલ નિર્માણ, રસાયણો, લાંબા અંતરનું પરિવહન અને ભારે ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે. તે ઉર્જા સંગ્રહના માધ્યમ તરીકે પણ વપરાય છે, જે વધારાની પુન:પ્રાપ્ય વીજળીને સંગ્રહિત કરવા અને જરૂર પડે ત્યારે તેને ફરીથી પાવરમાં ફેરવવાની મંજૂરી આપે છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Green Hydrogen: The Missing Link in the Global Energy Transition |url=https://www.consegicbusinessintelligence.com/blog/green-hydrogen-missing-link-global-energy-transition |website=Consegic Business Intelligence |access-date=28 January 2026}}&lt;/ref&gt;

== બજાર ==
૨૦૨૨ સુધીમાં, વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન બજારનું મૂલ્ય ૧૫૫ અબજ ડોલર હતું અને ૨૦૨૩ અને ૨૦૩૦ વચ્ચે તે ૯.૩% ના સરેરાશ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર ([[સીએજીઆર]]) સાથે વધવાની અપેક્ષા હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Global Hydrogen Generation Market Size &amp; Share Report 2030 |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/hydrogen-generation-market |website=www.grandviewresearch.com |access-date=5 July 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; આ બજારમાંથી, હરિત હાઇડ્રોજનનો હિસ્સો લગભગ ૪.૨ અબજ ડોલર (૨.૭%) હતો.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Global Green Hydrogen Market Size Report, 2022-2030 |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/green-hydrogen-market |website=www.grandviewresearch.com |access-date=5 July 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt; ઉત્પાદનના ઊંચા ખર્ચને કારણે, બજાર મૂલ્યના તેના હિસ્સાની સરખામણીમાં ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનમાં હરિત હાઇડ્રોજનનો અંશ ઘણો ઓછો છે.

૨૦૨૦ માં [[હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન|ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન]] નો મોટો હિસ્સો [[અશ્મિભૂત બળતણ]] માંથી મેળવવામાં આવ્યો હતો. ૯૯% હાઇડ્રોજન કાર્બન-આધારિત સ્ત્રોતોમાંથી આવ્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Smink|first=Veronica|date=31 March 2021|title=6 países que lideran la producción de hidrógeno verde, una de las &quot;energías del futuro&quot; (y cuál es el único latinoamericano)|language=es|trans-title=6 countries that lead the production of green hydrogen, one of the &quot;energies of the future&quot; (and which is the only one in Latin America)|work=[[BBC Mundo]]|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-56531777|access-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531070211/https://www.bbc.com/mundo/noticias-56531777|archive-date=31 May 2021}}&lt;/ref&gt; વિદ્યુતવિભાજન-આધારિત ઉત્પાદન કુલ ઉત્પાદનના ૦.૧% કરતા પણ ઓછું છે,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Future of Hydrogen – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/the-future-of-hydrogen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212143741/https://www.iea.org/reports/the-future-of-hydrogen |archive-date=12 December 2019 |access-date=13 January 2022 |website=IEA |date=14 June 2019 |language= }}&lt;/ref&gt; જેમાંથી માત્ર એક ભાગ પુન:પ્રાપ્ય વીજળી દ્વારા સંચાલિત છે.

૨૦૨૪માં, હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરવું એ [[કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ]] વગર અશ્મિભૂત બળતણમાંથી હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન કરવા કરતાં ૧.૫ થી છ ગણું વધુ ખર્ચાળ છે.&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-10-02 |title=Global Hydrogen Review 2024 |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2024 |access-date=2025-07-30 |website=International Energy Agency |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;{{Reference page|page=59}} ઉત્પાદનનો વર્તમાન ઊંચો ખર્ચ એ હરિત હાઇડ્રોજનના ઉપયોગને મર્યાદિત કરતું મુખ્ય પરિબળ છે. ઘણા નિષ્ણાતોના મતે ૨ ડોલર/કિગ્રાની કિંમત એક સંભવિત 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' માનવામાં આવે છે જે હરિત હાઇડ્રોજનને ધૂસર હાઇડ્રોજન સામે સ્પર્ધાત્મક બનાવશે.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 March 2020 |title=Green hydrogen costs 'can hit $2/kg benchmark' by 2030: BNEF |url=https://www.spglobal.com/commodityinsights/en/market-insights/latest-news/coal/033020-green-hydrogen-costs-can-hit-2kg-benchmark-by-2030-bnef}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Penrod |first=Emma |date=11 April 2022 |title=Rapid development could push cost of hydrogen below $2/kg in the next 10-20 years, analysts say |url=https://www.utilitydive.com/news/rapid-development-could-push-cost-of-hydrogen-below-2kg-in-the-next-10-20/621836/ |access-date=27 September 2023 |website=Utility Dive |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Schrotenboer&quot;&gt;{{cite journal |last1=Schrotenboer |first1=Albert H. |last2=Veenstra |first2=Arjen A.T. |last3=uit het Broek |first3=Michiel A.J. |last4=Ursavas |first4=Evrim |title=A Green Hydrogen Energy System: Optimal control strategies for integrated hydrogen storage and power generation with wind energy |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |date=October 2022 |volume=168 |article-number=112744 |doi=10.1016/j.rser.2022.112744 |arxiv=2108.00530 |bibcode=2022RSERv.16812744S }}&lt;/ref&gt;

પુન:પ્રાપ્ય વીજળી અને [[પાણીનું વિદ્યુતવિભાજન|વિદ્યુતવિભાજકો]] (અંગ્રેજી: ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ) ના ખર્ચમાં ઘટાડો થવાને કારણે હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટવાની આગાહી છે.&lt;ref name=&quot;ETC-2021&quot; /&gt; સૌર અને પવન ઉર્જાના ખર્ચમાં ૨૦૦૯ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન નાટકીય રીતે ઘટાડો થયો છે.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Roser |first=Max |date=2020-12-01 |title=Why did renewables become so cheap so fast? |url=https://ourworldindata.org/cheap-renewables-growth |journal=Our World in Data |language=en}}&lt;/ref&gt; વિશ્લેષકો અનુમાન કરે છે કે જેમ હરિત હાઇડ્રોજન ઉદ્યોગ વધશે, તેમ 'ઇકોનોમીઝ ઓફ સ્કેલ' અને અનુભવ દ્વારા શીખવાને કારણે વિદ્યુતવિભાજકોના ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. ૨૦૧૦ થી ૨૦૨૨ દરમિયાન વિદ્યુતવિભાજકોના ખર્ચમાં ૬૦% ઘટાડો થયો હતો,&lt;ref name=&quot;Saini-2023&quot; /&gt; જોકે ૨૦૨૧ અને ૨૦૨૪ વચ્ચે તેમાં ૫૦% નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.&lt;ref name=C&amp;EN /&gt; ધૂસર હાઇડ્રોજન પર [[કાર્બન ટેક્સ]] લાદવાથી હરિત હાઇડ્રોજનને ખર્ચ-સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મદદ મળશે.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Goldman Sachs Research |title=Carbonomics: The Clean Hydrogen Revolution |url=https://www.goldmansachs.com/intelligence/pages/carbonomics-the-clean-hydrogen-revolution.html |access-date=25 September 2023 |website=Goldman Sachs |pages=4–6 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

૨૦૨૫ માં, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (અંગ્રેજી: આઈઆઈએ) એ ૨૦૩૦ માં ૩૭ મિલિયન ટનના સંભવિત ઉત્પાદનનું અનુમાન લગાવ્યું હતું, જે તેના ૨૦૨૪ ના અનુમાન કરતા ૧૨ મિલિયનનો ઘટાડો દર્શાવે છે.&lt;ref&gt;{{cite web | title=IEA lowers 2030 low-emissions hydrogen production outlook | url=https://www.engineeringnews.co.za/article/iea-lowers-2030-low-emissions-hydrogen-production-outlook-2025-09-12 }}&lt;/ref&gt; આઈઆઈએ ના વડા [[ફાતિહ બિરોલે]] જણાવ્યું હતું કે એવી ચિંતા છે કે હાઇડ્રોજન ફરી એકવાર 'હાઇપ સાયકલ'માંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જેવું ૧૯૭૦, ૧૯૯૦ અને ૨૦૦૦ ના દાયકાની શરૂઆતમાં થયું હતું.
== ઉત્પાદન સુવિધાઓ ==

૨૦૨૩ સુધીમાં, વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન બજાર આશરે ૯૭,૦૦૦ હજાર [[ટન]] પ્રતિ વર્ષ (kt/y) છે. તેમાંથી આશરે ૪,૬૮૭ kt/y (~૫%) [[બ્લુ હાઇડ્રોજન]] છે, અને ૧૪૬ kt/y (૦.૧૫%) હરિત હાઇડ્રોજન છે.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://fuelcellsworks.com/2024/12/06/fuel-cells/mapped-global-hydrogen-production-by-region-visual-capitalist|title=Mapped: Global Hydrogen Production by Region - Fuelcellsworks|date=6 December 2024|website=fuelcellsworks.com}}&lt;/ref&gt; ૨૦૨૩માં, આઈઆઈએ (IEA) નો અંદાજ છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ૨૧૮ kt/y હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-tools/hydrogen-production-projects-interactive-map|title=Hydrogen Production Projects Interactive Map – Data Tools|website=IEA}}&lt;/ref&gt; હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન નીચેની અને અન્ય સુવિધાઓમાં કરવામાં આવે છે. આમાંના કેટલાક એકમો સીધા હરિત એમોનિયા પ્લાન્ટ્સ અથવા હાઇડ્રોજનના અન્ય ઉપયોગો સાથે જોડાયેલા છે.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ ૨ kt/y થી વધુ ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતી વર્તમાન કાર્યરત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન સુવિધાઓ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/hydrogen-production-and-infrastructure-projects-database|title=Hydrogen Production and Infrastructure Projects Database - Data product|website=IEA}}&lt;/ref&gt;
|-
! સુવિધાનું નામ !! ઉત્પાદન શરૂ થયાની તારીખ !! ઉત્પાદન (kt/y) !! દેશ
|-
| સોંગયુઆન હાઇડ્રોજન એનર્જી ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202512/18/WS69435c0ca310d6866eb2f41b.html|title=Flagship green project by Energy China in operation|website=China Daily}}&lt;/ref&gt; || ૨૦૨૫ || ૪૫.૦ || ચીન
|-
| સિનોપેક કુકા શિનજિયાંગ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ || ૨૦૨૩ || ૪૪.૧ || ચીન
|-
| નિંગ્ઝિયા બાઓફેંગ એનર્જી ગ્રુપ || ૨૦૨૧ || ૨૫.૬ || ચીન
|-
| ઇન્ડસ્ટ્રિયાસ કાચિમાયો || ૧૯૬૫ || ૪.૨ || પેરુ
|-
| ઇનર મોંગોલિયા એનર્જી ડિપાર્ટમેન્ટ || ૨૦૨૧ || ૧૨.૦ || ચીન
|-
| કેવેન્ડિશ નેક્સ્ટજન હાઇડ્રોજન હબ || ૨૦૨૩ || ૩.૭ || યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ
|-
| શેલ ચાઇના - ઝાંગજીઆકૌ || ૨૦૨૨ || ૩.૪ || ચીન
|-
| આઇબરડ્રોલા - પ્યુર્ટોલાનો ૧ || ૨૦૨૨ || ૩.૦ || સ્પેન
|-
| એર લિક્વિડ બેકનકોર || ૨૦૨૦ || ૩.૦ || કેનેડા
|-
| ટ્રેલબ્લેઝર - સીમેન્સ-એર લિક્વિડ ઓબરહૌસેન, તબક્કો ૧ || ૨૦૨૪ || ૩.૦ || જર્મની
|-
| ઇબીઆઈસી - એમોનિયા પ્લાન્ટ - તબક્કો ૧ || ૨૦૨૨ || ૨.૨ || ઇજિપ્ત
|-
| પેટ્રોચાઇના યુમેન ઓઇલફિલ્ડ - તબક્કો ૧ || ૨૦૨૩ || ૨.૦ || ચીન
|}
== પ્રોજેક્ટ્સ ==

વૈશ્વિક સ્તરે હરિત હાઇડ્રોજન ક્ષેત્રે અનેક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જોકે તેમાંથી ઘણા હજુ પ્રારંભિક તબક્કે છે અથવા આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે.

=== ઓસ્ટ્રેલિયા ===
ઓસ્ટ્રેલિયામાં ૨૦૨૦-૨૧ દરમિયાન અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત થઈ હતી, પરંતુ ૨૦૨૪-૨૫ સુધીમાં તેમાંથી મોટાભાગના રદ કરવામાં આવ્યા છે અથવા સ્થગિત કરાયા છે.&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Morton |first1=May 17 2021 |title=Australia's first fully renewable 'hydrogen valley' slated for NSW coal heartland |work=The Guardian}}&lt;/ref&gt; ઉદ્યોગપતિ એન્ડ્રુ ફોરેસ્ટે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૫ મિલિયન ટન ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક પાછો ખેંચ્યો છે.&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-07-21/green-hydrogen-forrest-fortescue/104120492 | title=Why Andrew Forrest stepped back on green hydrogen | newspaper=ABC News | date=20 July 2024 }}&lt;/ref&gt; એપ્રિલ ૨૦૨૫ સુધીમાં, માત્ર 'એબેલ' (ABEL) પ્રોજેક્ટ કાર્યરત છે, જે હવે હાઇડ્રોજનને બદલે [[હરિત મેથેનોલ]] પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો છે.&lt;ref&gt;https://www.abc.net.au/news/2025-04-09/abel-energy-bell-bay-hydrogen-project-coalition-susie-bower/105156912&lt;/ref&gt;

=== ભારત ===
ભારતે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ મિલિયન ટન હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Varadhan |first=Sudarshan |date=18 February 2022 |title=India plans to produce 5 mln tonnes of green hydrogen by 2030 |work=Reuters}}&lt;/ref&gt; [[રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ]] અને [[અદાણી ગ્રુપ]] જેવા મોટા ઉદ્યોગ જૂથોએ આ ક્ષેત્રમાં અબજો ડોલરના રોકાણની જાહેરાત કરી છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RIL plans to use 3 GW solar power to produce green hydrogen |website=ETEnergyworld.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Adani to invest $70 bn in renewable energy |website=mint}}&lt;/ref&gt; એપ્રિલ ૨૦૨૨માં, 'ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ' એ આસામમાં ભારતનો પ્રથમ શુદ્ધ હરિત હાઇડ્રોજન પાયલોટ પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો હતો.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=27 May 2022 |title=Green hydrogen: Fuel of the future? |work=The Hindu}}&lt;/ref&gt; ૨૦૨૫ સુધીમાં, ભારતમાં હરિત હાઇડ્રોજનની કિંમત આશરે ૩.૯ ડોલર (આશરે ૩૨૮ રૂપિયા) પ્રતિ કિગ્રા નોંધાઈ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=16 July 2025 |title=Abu Dhabi's Ocior Energy bags HPCL's 5,000-tonne green hydrogen deal |website=EnergyWorld}}&lt;/ref&gt;

=== ચીન ===
ચીન વિશ્વનો સૌથી મોટો હાઇડ્રોજન ઉત્પાદક છે, પરંતુ તેનું ૯૯% ઉત્પાદન અશ્મિભૂત બળતણ આધારિત છે.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Nakano |first1=Jane |title=China Unveils its First Long-Term Hydrogen Plan |website=CSIS Washington |date=28 March 2022}}&lt;/ref&gt; ૨૦૨૨ ના શિયાળુ ઓલિમ્પિક દરમિયાન વાહનો માટે વિશ્વના સૌથી મોટા ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર પૈકીનું એક કાર્યરત કરવામાં આવ્યું હતું, જે પવન ઉર્જા દ્વારા સંચાલિત હતું.&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Frangoul |first=Anmar |date=28 January 2022 |title=Shell says one of the largest hydrogen electrolyzers is now up and running in China |website=CNBC}}&lt;/ref&gt;

=== યુરોપ અને જર્મની ===
જર્મનીએ ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ ગીગાવોટ ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર ક્ષમતા માટે ૯ અબજ યુરોનું રોકાણ કર્યું છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Martin |first=Nik |date=10 June 2020 |title=Germany and hydrogen — €9 billion to spend |work=Deutsche Welle}}&lt;/ref&gt; સ્પેનમાં ૩૦ કંપનીઓએ મળીને દાયકાના અંત સુધીમાં ૬૭ ગીગાવોટ વિદ્યુતવિભાજન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનો પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |title=European companies unveil plan for massive solar-to-hydrogen network |work=Global Construction Review}}&lt;/ref&gt; સ્વીડનમાં 'સ્ટેગ્રા' (Stegra) દ્વારા હરિત હાઇડ્રોજન આધારિત વિશાળ સ્ટીલ પ્લાન્ટનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.&lt;ref&gt;{{cite news |title=H2 Green Steel changes name to Stegra |publisher=H2 Green Steel |date=12 September 2024}}&lt;/ref&gt;

=== અમેરિકા અને અન્ય દેશો ===
* '''યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ:''' ૨૦૨૧ ના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એક્ટ હેઠળ હરિત હાઇડ્રોજન પહેલ માટે ૯.૫ અબજ ડોલર ફાળવવામાં આવ્યા છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DOE Establishes Bipartisan Infrastructure Law's $9.5 Billion Clean Hydrogen Initiatives |website=energy.gov}}&lt;/ref&gt; 'ઇન્ફ્લેશન રિડક્શન એક્ટ' હેઠળ હરિત હાઇડ્રોજન માટે ૩ ડોલર/કિગ્રા સબસિડી નક્કી કરાઈ છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Inflation Reduction Act upends hydrogen economics |website=Utility Dive}}&lt;/ref&gt;
* '''ઉરુગ્વે:''' ઉરુગ્વે ૨૦૩૦ સુધીમાં સ્પર્ધાત્મક ભાવે હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનનો રોડમેપ ધરાવે છે.&lt;ref name=&quot;MIEM-H2Roadmap2022&quot;&gt;&quot;Green Hydrogen Roadmap in Uruguay. Ministerio de Industria, Energía y Minería (Uruguay). 2022.&lt;/ref&gt; ત્યાં 'કાહિરોસ' (Kahiros) જેવો પ્રથમ પાયલોટ પ્લાન્ટ ૨૦૨૬ માં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે જે ભારે માલવાહક ટ્રકો માટે હાઇડ્રોજન પૂરો પાડશે.&lt;ref name=&quot;MIEM-Kahiros&quot;&gt;&quot;Se presenta la concreશન de la primera planta de hidrógeno verde en Uruguay.&quot; MIEM, 30 Oct 2024.&lt;/ref&gt;
* '''સાઉદી અરેબિયા:''' નિયોમ (NEOM) પ્રોજેક્ટ હેઠળ ૫ અબજ ડોલરના ખર્ચે ૨૦૨૫ સુધીમાં હરિત એમોનિયા પ્લાન્ટ શરૂ કરવાની યોજના છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Saudi Arabia's $5bn green hydrogen-based ammonia plant |website=Energy &amp; Utilities}}&lt;/ref&gt;
== સરકારી સહાય ==

૨૦૨૦ માં, [[યુરોપિયન કમિશન|યુરોપિયન કમિશને]]  હાઇડ્રોજન માટે એક સમર્પિત વ્યૂહરચના અપનાવી હતી.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hydrogen |url=https://ec.europa.eu/energy/topics/energy-system-integration/hydrogen_en |website=Energy - European Commission |access-date=6 November 2021 |language=en |date=28 May 2019}}&lt;/ref&gt; &quot;યુરોપિયન ગ્રીન હાઇડ્રોજન એક્સિલરેશન સેન્ટર&quot; ને ૨૦૨૫ સુધીમાં વાર્ષિક ૧૦૦ અબજ યુરોની હરિત હાઇડ્રોજન અર્થવ્યવસ્થા વિકસાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Developing a green hydrogen economy |url=https://eghac.com/ |website=The European Green Hydrogen Acceleration Center |access-date=6 November 2021}}&lt;/ref&gt;

ડિસેમ્બર ૨૦૨૦ માં, [[સંયુક્ત રાષ્ટ્ર]] એ અન્ય સંસ્થાઓ સાથે મળીને 'ગ્રીન હાઇડ્રોજન કેટાપલ્ટ' (અંગ્રેજી: ગ્રીન હાઇડ્રોજન કેટાપલ્ટ) લોન્ચ કર્યું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ૨૦૨૬ સુધીમાં હરિત હાઇડ્રોજનની કિંમત ૨ ડોલર/કિગ્રા થી નીચે લાવવાનો છે.&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Alverà |first1=Marco |title=Energy is on the cusp of a new era |work=Financial Times |date=14 July 2021}}&lt;/ref&gt;

બ્રિટિશ સરકારે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ ગીગાવોટ (GW) ઓછા કાર્બનવાળા હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદન માટે &quot;ટેન પોઈન્ટ પ્લાન&quot; રજૂ કર્યો છે.&lt;ref name=&quot;Gov.uk-2020&quot;&gt;{{Cite web |date=18 November 2020 |title=The Ten Point Plan for a Green Industrial Revolution |website=Gov.uk}}&lt;/ref&gt; જાપાન સરકારે પણ રાષ્ટ્રને &quot;હાઇડ્રોજન સોસાયટી&quot; માં ફેરવવાની યોજના બનાવી છે, જેમાં ૨૦૫૦ સુધીમાં વીજ ઉત્પાદનના ૧૦% હિસ્સા માટે હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ કરવાનું લક્ષ્ય છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Journal |date=13 June 2021 |title=How Japan's Big Bet on Hydrogen Could Revolutionize the Energy Market |work=Wall Street Journal}}&lt;/ref&gt; જાપાને ૧૩૫ સબસિડીવાળા હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સ્ટેશનો સાથે 'હાઇડ્રોજન હાઇવે' બનાવ્યો છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=30 May 2021 |title=Japan targets 1,000 hydrogen stations by end of decade |work=Nikkei Asia}}&lt;/ref&gt;

દક્ષિણ કોરિયાએ ૨૦૨૦ માં 'ક્લીન હાઇડ્રોજન એનર્જી પોર્ટફોલિયો સ્ટાન્ડર્ડ્સ' (CHPS) ની જાહેરાત કરી છે, જે સ્વચ્છ હાઇડ્રોજનના ઉપયોગ પર ભાર મૂકે છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Purtill |first=James |date=22 January 2021 |title=What is green hydrogen |work=ABC News}}&lt;/ref&gt; મોરોક્કો, ઇજિપ્ત અને નામિબિયા જેવા આફ્રિકન દેશોએ પણ તેમના આબોહવા પરિવર્તન એજન્ડામાં હરિત હાઇડ્રોજનને સામેલ કરવાની યોજનાઓ રજૂ કરી છે.&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 December 2021 |title=The African nation aiming to be a hydrogen superpower |work=BBC News}}&lt;/ref&gt;

ચિલીના રાષ્ટ્રપતિએ ૨૦૩૦ સુધીમાં ચિલીને વિશ્વનો સૌથી કાર્યક્ષમ હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદક બનાવવાની વ્યૂહરચના રજૂ કરી છે.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=O'Ryan|first=Francisca|date=3 November 2020|title=National Strategy for Green Hydrogen in Chile |work=La Tercera}}&lt;/ref&gt; સ્વિસ સરકારે નવેમ્બર ૨૦૨૪ માં હાઇડ્રોજન વ્યૂહરચના અપનાવી છે, જોકે તેમાં કોઈ નાણાકીય સહાયની જોગવાઈ નથી.&lt;ref name=&quot;CF2024&quot;&gt;{{cite news| url = https://www.news.admin.ch/fr/nsb?id=103544 | title = Le Conseil fédéral présente la stratégie nationale en matière d'hydrogène | date = 31 January 2025}}&lt;/ref&gt;

== નિયમો અને ધોરણો ==

યુરોપિયન યુનિયનમાં, પ્રમાણિત 'પુન:પ્રાપ્ય' હાઇડ્રોજન માટે તે જરૂરી છે કે તે જે અશ્મિભૂત બળતણનું સ્થાન લે છે તેના કરતા ઉત્સર્જનમાં ઓછામાં ઓછો ૭૦% ઘટાડો કરે.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=13 February 2023 |title=Questions and Answers on the EU Delegated Acts on Renewable Hydrogen |website=European Commission}}&lt;/ref&gt; આ 'ઓછા કાર્બન' (low carbon) હાઇડ્રોજનથી અલગ છે, જે અશ્મિભૂત બળતણમાંથી બનાવવામાં આવે છે પરંતુ તેમાં કાર્બન કેપ્ચરનો ઉપયોગ થાય છે.&lt;ref name=&quot;Oyarzabal-2022&quot;&gt;{{Cite web |date=7 January 2022 |title=New Definitions for Blue and Green Hydrogen |website=Inside Energy &amp; Environment}}&lt;/ref&gt;

યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, 'ઓછા કાર્બન' હાઇડ્રોજન માટે એક જ માનક સૂચવવામાં આવ્યું છે. આ માનક ૨૦ ગ્રામ CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; પ્રતિ મેગાજુલની ઉત્સર્જન તીવ્રતા નક્કી કરે છે,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 May 2023 |title=UK Low Carbon Hydrogen Standard |website=GOV.UK}}&lt;/ref&gt; જે પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા દ્વારા ચાલતા વિદ્યુતવિભાજનથી સરળતાથી પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. બ્લુ હાઇડ્રોજન એ ધૂસર હાઇડ્રોજન છે જેમાં [[કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ]] ઉમેરવામાં આવે છે, પરંતુ અત્યાર સુધી તેની સફળતાનો દર ૬૦% થી વધુ રહ્યો નથી.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hydrogen |website=IEA}}&lt;/ref&gt;

યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટેના ટેક્સ ક્રેડિટ પ્રોત્સાહનો ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનની ઉત્સર્જન તીવ્રતા સાથે જોડાયેલા છે. ઓછી ઉત્સર્જન તીવ્રતા ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સને વધુ સહાય આપવામાં આવે છે.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Financial Incentives for Hydrogen and Fuel Cell Projects |website=Energy.gov}}&lt;/ref&gt;
==સંદર્ભો==
{{Reflist}}
[[શ્રેણી: આબોહવા]] [[શ્રેણી:ઊર્જા સંગ્રહ]][[શ્રેણી:પુન:પ્રાપ્ય ઊર્જા]]</text>
      <sha1>ir5z8rinji43a3o36voixg1yqyhjrx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્ય:Crazy Court 651/હરિત હાઇડ્રોજન</title>
    <ns>2</ns>
    <id>154266</id>
    <redirect title="હરિત હાઇડ્રોજન" />
    <revision>
      <id>900184</id>
      <parentid>899967</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T00:18:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>EmausBot</username>
        <id>4503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Fixing double redirect from [[સભ્ય:Samyak Vidhan/હરિત હાઇડ્રોજન]] to [[હરિત હાઇડ્રોજન]]</comment>
      <origin>900184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="h8g88o13udu8te1pwxuyhob1luxydp2" xml:space="preserve">#REDIRECT [[હરિત હાઇડ્રોજન]]</text>
      <sha1>h8g88o13udu8te1pwxuyhob1luxydp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Rishi D Desai</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154324</id>
    <revision>
      <id>900170</id>
      <timestamp>2026-04-19T14:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="226" sha1="cgnotfp6br09d35y7d3xc3dqc3g2zea" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Rishi D Desai}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૨૦:૦૮, ૧૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>cgnotfp6br09d35y7d3xc3dqc3g2zea</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:-wuppertaler</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154325</id>
    <revision>
      <id>900176</id>
      <timestamp>2026-04-19T19:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="225" sha1="7ncroqu57zjjon29jdip4ivhjpzdzk4" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=-wuppertaler}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૧:૧૩, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>7ncroqu57zjjon29jdip4ivhjpzdzk4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Youravreageavaitor</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154326</id>
    <revision>
      <id>900178</id>
      <timestamp>2026-04-19T20:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231" sha1="7yx7vj7swpfm457e8getjye18uar9kp" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Youravreageavaitor}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૨:૨૧, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>7yx7vj7swpfm457e8getjye18uar9kp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:NickelTonoto24</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154328</id>
    <revision>
      <id>900183</id>
      <timestamp>2026-04-19T23:23:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="227" sha1="lv4htibn1iafg5cysz603xb3q6dvdri" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=NickelTonoto24}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૦૪:૫૩, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>lv4htibn1iafg5cysz603xb3q6dvdri</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Tinta Emas Historia Network</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154329</id>
    <revision>
      <id>900185</id>
      <timestamp>2026-04-20T04:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="240" sha1="i5d5k60k5tyy9292fr9igw5ywwues6w" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Tinta Emas Historia Network}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૦:૨૭, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>i5d5k60k5tyy9292fr9igw5ywwues6w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900194</id>
      <parentid>900185</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T08:48:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>/* ઇસ્કંદર મુદા રદ કરવા માટે અંકિત */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>900194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="6ald1gpqom9uanj3aqxdsyafzyjtsrn" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Tinta Emas Historia Network}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૦:૨૭, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)

== ઇસ્કંદર મુદા રદ કરવા માટે અંકિત ==

આપે બનાવેલો લેખ [[:ઇસ્કંદર મુદા]] લગભગ સંપૂર્ણપણે મશિનભાષાંતરિત લાગે છે, કેમ કે લેખની ભાષા અસ્પષ્ટ અને અર્થહિન છે. કોઈ પણ ગુજરાતી વાચક આ લેખને સમજી શકે તેમ ન હોવાથી તેને '''અસ્પષ્ટ/અર્થહિન ભાષા, સંપૂર્ણ મશિનભાષાંતર''' કારણોસર રદ કરવા માટે અંકિત કર્યો છે. તમે એમ માનતા હોવ કે એ લેખને અહિં રહેવા દેવો જોઈએ તો [[:ચર્ચા:ઇસ્કંદર મુદા|તેના ચર્ચાના પાને]] તમારા કારણો જણાવશો. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૪:૧૮, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>6ald1gpqom9uanj3aqxdsyafzyjtsrn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઇસ્કંદર મુદા</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154330</id>
    <revision>
      <id>900186</id>
      <timestamp>2026-04-20T05:02:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinta Emas Historia Network</username>
        <id>87070</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1348005989|Iskandar Muda]]&quot; પાનાનું ભાષાંતર કરીને બનાવેલ</comment>
      <origin>900186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="5vq5asu1g3lxxaoj3c2jybsvmsqtmp9" xml:space="preserve">
'''ઇસ્કાંદર મુદા''' (લગભગ 1583&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;–27 ડિસેમ્બર, 1636&lt;ref name=&quot;Yusra&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;) આચે દારુસ્સલામના 12મા સુલ્તાન હતા. તેમના શાસન હેઠળ, સુલ્તાનાતે તેની સૌથી વિશાળ ભૂખંડિયે સીમાઓ પ્રાપ્ત કરી, પશ્ચિમ ઇન્ડોનેશિયા અને મલેક્કાના જળદ્વારમાં સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય શક્તિ અને સૌથી ધનિક રાષ્ટ્ર બની.

&quot;ઇસ્કાંદર મુદા&quot; નો શાબ્દિક અર્થ &quot;યુવા અલેક્ઝાન્ડર&quot; થાય છે, અને તેની વિજયોને ઘણીવાર મહાન અલેક્ઝાન્ડરની વિજયો સાથે સરખાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Yusra2&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;  તેની પ્રસિદ્ધ વિજયો ઉપરાંત, તેના શાસનકાળ દરમિયાન, આચે આંતરરાષ્ટ્રીય ઇસ્લામિક વિદ્વાનતા અને વેપારનું કેન્દ્ર બની. તે આચે રાજ્યના સ્થાપક, અલી મુઘાયત શાહનો સીધો પુરૂષ વારસદાર હોવાનો છેલ્લો આચે સુલ્તાન હતો. ઇસ્કાંદર મુદાના મૃત્યુએ મ્યુકુટા આલમ વંશ, જે આચે રાજ્યની સ્થાપક વંશાવળી હતી, તેનું અંત ચિહ્નિત કર્યું અને તેને બીજી વંશાવળીએ બદલી નાખ્યું.
[[ચિત્ર:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|thumb|બાંદા આચેહમાં આચેહ સંગ્રહાલયમાં યોસેફ દ્વારા ઇસ્કંદર મુદાનું ચિત્ર (૧૯૮૦).]]
[[ચિત્ર:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|left|thumb|૧૬૧૫માં ઇસ્કંદર મુદાએ ઇંગ્લેન્ડ જેમ્સ પ્રથમને લખેલો પત્ર]]

== સંદર્ભો ==</text>
      <sha1>5vq5asu1g3lxxaoj3c2jybsvmsqtmp9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900187</id>
      <parentid>900186</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T05:03:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Tinta Emas Historia Network</username>
        <id>87070</id>
      </contributor>
      <origin>900187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3386" sha1="babk1fs8ucdok2dvegs3hb1db3j54o1" xml:space="preserve">
[[ચિત્ર:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|thumb|બાંદા આચેહમાં આચેહ સંગ્રહાલયમાં યોસેફ દ્વારા ઇસ્કંદર મુદાનું ચિત્ર (૧૯૮૦).]]
'''ઇસ્કાંદર મુદા''' (લગભગ 1583&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;–27 ડિસેમ્બર, 1636&lt;ref name=&quot;Yusra&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;) આચે દારુસ્સલામના 12મા સુલ્તાન હતા. તેમના શાસન હેઠળ, સુલ્તાનાતે તેની સૌથી વિશાળ ભૂખંડિયે સીમાઓ પ્રાપ્ત કરી, પશ્ચિમ ઇન્ડોનેશિયા અને મલેક્કાના જળદ્વારમાં સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય શક્તિ અને સૌથી ધનિક રાષ્ટ્ર બની.

&quot;ઇસ્કાંદર મુદા&quot; નો શાબ્દિક અર્થ &quot;યુવા અલેક્ઝાન્ડર&quot; થાય છે, અને તેની વિજયોને ઘણીવાર મહાન અલેક્ઝાન્ડરની વિજયો સાથે સરખાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Yusra2&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;  તેની પ્રસિદ્ધ વિજયો ઉપરાંત, તેના શાસનકાળ દરમિયાન, આચે આંતરરાષ્ટ્રીય ઇસ્લામિક વિદ્વાનતા અને વેપારનું કેન્દ્ર બની. તે આચે રાજ્યના સ્થાપક, અલી મુઘાયત શાહનો સીધો પુરૂષ વારસદાર હોવાનો છેલ્લો આચે સુલ્તાન હતો. ઇસ્કાંદર મુદાના મૃત્યુએ મ્યુકુટા આલમ વંશ, જે આચે રાજ્યની સ્થાપક વંશાવળી હતી, તેનું અંત ચિહ્નિત કર્યું અને તેને બીજી વંશાવળીએ બદલી નાખ્યું.
[[ચિત્ર:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|left|thumb|૧૬૧૫માં ઇસ્કંદર મુદાએ ઇંગ્લેન્ડ જેમ્સ પ્રથમને લખેલો પત્ર]]

== સંદર્ભો ==</text>
      <sha1>babk1fs8ucdok2dvegs3hb1db3j54o1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>900193</id>
      <parentid>900187</parentid>
      <timestamp>2026-04-20T08:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>રદ કરવા માટે અંકિત</comment>
      <origin>900193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3571" sha1="eil3hfes99hqr0y2a82fs8x10isoqvx" xml:space="preserve">{{Delete|કારણ=અસ્પષ્ટ/અર્થહિન ભાષા, સંપૂર્ણ મશિનભાષાંતર|તારીખ=એપ્રિલ ૨૦૨૬}}
[[ચિત્ર:Iskandar_Muda,_potret_pada_2_April_2026.jpg|thumb|બાંદા આચેહમાં આચેહ સંગ્રહાલયમાં યોસેફ દ્વારા ઇસ્કંદર મુદાનું ચિત્ર (૧૯૮૦).]]
'''ઇસ્કાંદર મુદા''' (લગભગ 1583&lt;ref&gt;[http://www.aolsvc.worldbook.aol.com/wb/Article?id=ar724698 World Book article]{{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}, accessed 4 January 2007&lt;/ref&gt;–27 ડિસેમ્બર, 1636&lt;ref name=&quot;Yusra&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;) આચે દારુસ્સલામના 12મા સુલ્તાન હતા. તેમના શાસન હેઠળ, સુલ્તાનાતે તેની સૌથી વિશાળ ભૂખંડિયે સીમાઓ પ્રાપ્ત કરી, પશ્ચિમ ઇન્ડોનેશિયા અને મલેક્કાના જળદ્વારમાં સૌથી શક્તિશાળી સૈન્ય શક્તિ અને સૌથી ધનિક રાષ્ટ્ર બની.

&quot;ઇસ્કાંદર મુદા&quot; નો શાબ્દિક અર્થ &quot;યુવા અલેક્ઝાન્ડર&quot; થાય છે, અને તેની વિજયોને ઘણીવાર મહાન અલેક્ઝાન્ડરની વિજયો સાથે સરખાવવામાં આવે છે.&lt;ref name=&quot;Yusra2&quot;&gt;Yusra Habib Abdul Gani, [http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm Sultan Iskandar Muda] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929214406/http://www.asnlf.net/asnlf_int/acheh/history/rulersofacheh/iskandarmuda/sultan_iskandar_muda.htm|date=29 September 2007}}, accessed on 4 January 2007&lt;/ref&gt;  તેની પ્રસિદ્ધ વિજયો ઉપરાંત, તેના શાસનકાળ દરમિયાન, આચે આંતરરાષ્ટ્રીય ઇસ્લામિક વિદ્વાનતા અને વેપારનું કેન્દ્ર બની. તે આચે રાજ્યના સ્થાપક, અલી મુઘાયત શાહનો સીધો પુરૂષ વારસદાર હોવાનો છેલ્લો આચે સુલ્તાન હતો. ઇસ્કાંદર મુદાના મૃત્યુએ મ્યુકુટા આલમ વંશ, જે આચે રાજ્યની સ્થાપક વંશાવળી હતી, તેનું અંત ચિહ્નિત કર્યું અને તેને બીજી વંશાવળીએ બદલી નાખ્યું.
[[ચિત્ર:Letter_to_James_I_from_Sultan_Iskandar_Muda_of_Aceh_in_1615.jpg|left|thumb|૧૬૧૫માં ઇસ્કંદર મુદાએ ઇંગ્લેન્ડ જેમ્સ પ્રથમને લખેલો પત્ર]]

== સંદર્ભો ==</text>
      <sha1>eil3hfes99hqr0y2a82fs8x10isoqvx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Vijayp2010</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154331</id>
    <revision>
      <id>900189</id>
      <timestamp>2026-04-20T07:06:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="egucmzwnnxlwogpujl3nqr7c6mmy17y" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Vijayp2010}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૨:૩૬, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>egucmzwnnxlwogpujl3nqr7c6mmy17y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Lugalmaru</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154332</id>
    <revision>
      <id>900190</id>
      <timestamp>2026-04-20T07:12:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="293" sha1="rse0dsxuyga59p3ary4dbrmh0s87foz" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Lugalmaru}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૨:૪૨, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>rse0dsxuyga59p3ary4dbrmh0s87foz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:A0111123</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154333</id>
    <revision>
      <id>900191</id>
      <timestamp>2026-04-20T07:41:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="292" sha1="f013zbfy5qdagz66wclqeiy2fku3m46" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=A0111123}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૩:૧૧, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>f013zbfy5qdagz66wclqeiy2fku3m46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના એપ્રિલ ૨૦૨૬</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154334</id>
    <revision>
      <id>900195</id>
      <timestamp>2026-04-20T08:49:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>900195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74" sha1="lg6ntgyfi6yo5gdc2y6b31ku0dvzgxj" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના]]</text>
      <sha1>lg6ntgyfi6yo5gdc2y6b31ku0dvzgxj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:DJ L - sea</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154335</id>
    <revision>
      <id>900196</id>
      <timestamp>2026-04-20T08:56:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="mc8zhr5rb82m56s5un74xiiffk4zzx5" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=DJ L - sea}}

-- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૪:૨૬, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>mc8zhr5rb82m56s5un74xiiffk4zzx5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ઢાંચાની ચર્ચા:Wikidata image</title>
    <ns>11</ns>
    <id>154336</id>
    <revision>
      <id>900197</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:15:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Danny Benjafield (WMDE)</username>
        <id>76863</id>
      </contributor>
      <comment>/* Edit request: Update Template:Wikidata image to close null operation loop */ નવો વિભાગ</comment>
      <origin>900197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1862" sha1="atussx94nf2htklryy9oo6d9walsbod" xml:space="preserve">== Edit request: Update Template:Wikidata_image to close null operation loop ==

''(Apologies for posting in English)''

Hello everyone,

This is a notice regarding this Template that is used in many pages. The template contains operations that have no output; despite having no result, the operation is still processed.

As this Template is used on millions of pages across the Wikimedia Projects, this creates a significant but unnecessary additional load on Wikimedia servers: we would like to reduce this.

'''// The change //'''

Currently, the template performs a series of functions, some of which have no output (known as a null operation loop). These functions can be removed without changing or harming the template’s functionality.

'''// What you need to do //'''

Please update the local template code of Template:Wikidata_image with this version we have created, available here: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Template_Optimisation#Suggested_Change|Suggested edit for Template:Wikidata_image]], and it is also pasted below, for your convenience:

&lt;syntaxhighlight lang=lua&gt;
{{ #if:{{NAMESPACE}}||
  {{ #if:{{{1|}}} 
  | 
  | 
 {{ #if:{{{2|}}}
    |
    | {{ #if:{{#property:P18}}
      | [[Category:No local image but image on Wikidata]]
      | 
     }}
    }}
  }}
}}&lt;noinclude&gt;
{{doc}}
&lt;/noinclude&gt;
&lt;/syntaxhighlight&gt;

'''Note:''' The '''&lt;nowiki&gt;[[Category:No local image but image on Wikidata]]&lt;/nowiki&gt;''' name is often locally translated, please check what is in the previous version and replace if needed.

Let me know if you have any questions about this change or need assistance to make the edit. Thank you for your help! – [[સભ્ય:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Danny Benjafield (WMDE)|ચર્ચા]]) ૧૪:૪૫, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>atussx94nf2htklryy9oo6d9walsbod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154337</id>
    <redirect title="શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં" />
    <revision>
      <id>900200</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>Dsvyasએ [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેના પાના]]ને [[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]] પર ખસેડ્યું: Misspelled title: સાચી જોડણી</comment>
      <origin>900200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="11t19qxq8n8zjoy4h3j7vh3ad6o8vjj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[:શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]]</text>
      <sha1>11t19qxq8n8zjoy4h3j7vh3ad6o8vjj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં એપ્રિલ ૨૦૨૬</title>
    <ns>14</ns>
    <id>154338</id>
    <revision>
      <id>900203</id>
      <timestamp>2026-04-20T09:50:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dsvyas</username>
        <id>561</id>
      </contributor>
      <comment>[[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]]થી શરૂ થતું નવું પાનું બનાવ્યું</comment>
      <origin>900203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="9xk72ido1nyj7nda8ncxgboje9ep7ac" xml:space="preserve">[[શ્રેણી:રદ કરવા માટેનાં પાનાં]]</text>
      <sha1>9xk72ido1nyj7nda8ncxgboje9ep7ac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>સભ્યની ચર્ચા:Yuniu</title>
    <ns>3</ns>
    <id>154339</id>
    <revision>
      <id>900205</id>
      <timestamp>2026-04-20T11:25:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>New user message</username>
        <id>14116</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો</comment>
      <origin>900205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="289" sha1="iuvd6xn86txtxm9rxl0yxz1y75rizdg" xml:space="preserve">{{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Yuniu}}

-- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]&lt;sup&gt;[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]&lt;/sup&gt; ૧૬:૫૫, ૨૦ એપ્રિલ ૨૦૨૬ (IST)</text>
      <sha1>iuvd6xn86txtxm9rxl0yxz1y75rizdg</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>