વિકિપીડિયા guwiki https://gu.wikipedia.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિપીડિયા વિકિપીડિયા ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 0 4228 900695 885143 2026-05-05T10:09:36Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900695 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-suffix = લોક સભાના સભ્ય | image = Sonia Gandhi (cropped).jpg | birth_name = એડવિગે એન્ટોનિયા અલ્બિના મેઇનો<ref name ="EAAM">{{cite news |url =https://www.freepressjournal.in/india/is-sonia-gandhis-real-name-antonia-maino-3-facts-and-2-fake-stories-about-interim-congress-president|title =Is Sonia Gandhi's real name Antonia Maino? 3 facts and 2 fake stories about interim Congress president|publisher =[[The Free Press Journal]] |quote=Her real name: Sonia Gandhi was born Edvige Antonia Albina Maino in 1946. |location =|date =April 23, 2020|website =freepressjournal.in|author =FPJ Web Desk|access-date = 23 April 2020}} </ref> | office1 = રાષ્ટ્રીય સલાહકાર સમિતિના ચેરપર્સન | term_start1 = ૨૯ માર્ચ ૨૦૧૦ | term_end1 = ૨૫ મે ૨૦૧૪ | term_start2 = ૪ જૂન ૨૦૦૪ | term_end2 = ૨૩ માર્ચ ૨૦૦૬ | office3 = યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસીવ એલાયન્સના ચેરપર્સન | term_start3 = ૧૬ મે ૨૦૦૪ | term_end3 = | successor3 = | office = પૂર્વ અધ્યક્ષા, [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ]] | term_start = ૧૪ માર્ચ ૧૯૯૮ | term_end = ૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭ | predecessor = સીતારામ કેસરી | successor = [[રાહુલ ગાંધી]] | office4 = વિપક્ષના પ્રમુખ | term_start4 = ૧૯ માર્ચ ૧૯૯૮ | term_end4 = ૨૨ મે ૨૦૦૪ | predecessor4 = શરદ પવાર | successor4 = [[લાલકૃષ્ણ અડવાણી]] | office5 = લોક સભાના સભ્ય<br />રાય બરેલી મતવિસ્તાર | term_start5 = ૧૭ મે ૨૦૦૪ | term_end5 = | predecessor5 = સતીષ શર્મા | successor5 = | office6 = લોક સભાના સભ્ય<br />અમેઠી મતવિસ્તાર | term_start6 = ૧૦ ઓક્ટોબર ૧૯૯૯ | term_end6 = ૧૭ મે ૨૦૦૪ | predecessor6 = સંજય સિંઘ | successor6 = રાહુલ ગાંધી | birth_date = {{birth date and age|1946|12|9|df=y}} | birth_place = લુસિના, વેનેટો, [[ઈટલી]] | death_date = | death_place = | party = ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ | citizenship = {{flag|ઈટલી}} {{small|(૧૯૪૬–૧૯૮૩)}}<br />{{flag|ભારત}} {{small|(૧૯૮૩–હાલમાં)}}<ref name="citizen">{{cite news|url =https://www.mid-day.com/photos/photos-rare-pictures-of-sonia-gandhis-family-album-you-should-see/8258|title =Did you know Sonia Gandhi acquired Indian citizenship in 1983?|publisher =MidDay|quote =|location =|date =December 9, 2019|website =|author =|access-date =April 24, 2020}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | net_worth = {{INR}} ૯.૨૮ કરોડ<ref>{{cite news|title=Sonia Gandhi files papers, shows six-fold hike in assets|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Home/Lok-Sabha-Elections-2014/News/Sonia-Gandhi-files-papers-shows-six-fold-hike-in-assets/articleshow/33156924.cms | work=The Times of India}}</ref> | relations = | alma_mater = બેલ એજ્યુકેશન ટ્રસ્ટ | spouse = {{marriage|[[રાજીવ ગાંધી]]|1968|1991|end=મૃત્યુ}} | children = {{hlist|[[રાહુલ ગાંધી]]|[[પ્રિયંકા ગાંધી]]}} | residence = ૧૦ જનપથ, નવી દિલ્હી | signature = | website = }} '''સોનિયા ગાંધી''' ({{audio|Sonia Gandhi1.ogg|ઉચ્ચાર}}; જન્મ નામ '''એડવિગે એન્ટોનિયા અલ્બિના મેઇનો'''<ref name ="EAAM" />; ૯ ડિસેમ્બર ૧૯૪૬) ઈટાલીયન મૂળના ભારતીય રાજકારણી છે. નહેરુ-ગાંધી કુટુંબના સભ્ય એવા તેઓ ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ (કોંગ્રેસ) પક્ષના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ છે. ૧૯૯૮માં તેમના પતિ [[રાજીવ ગાંધી]]<nowiki/>ની હત્યા પછી તેઓ ૧૯ વર્ષો સુધી પક્ષના પ્રમુખ રહ્યા, જે દરમિયાન કોંગ્રેસ પક્ષે મધ્યમ-ડાબેરી નિતીઓ તરફ વલણ અપનાવ્યું હતું.{{efn|Sources describing Gandhi's advocacy for a center-left position and the party's reaffirmation to the Ideology.<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/india/sonia-gandhi-congress-president-rahul-gandhi-politics-4983911/|title=Sonia Gandhi retires as Congress president, to remain active in politics|work=The Indian Express|date=૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|access-date= ૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/as-sonia-gandhi-makes-way-4984673/ |title=As Sonia Gandhi makes way|last=Chowdhary|first=Neerja|work=The Indian Express|date=૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|access-date= ૧૯ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref>{{cite news|url=http://m.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html|title=Sonia Gandhi’s 19 years as Congress president: From husband Rajiv’s death to son Rahul’s elevation|last=Naqshbandi|first=Aurangzeb|work=Hindustan Times|date=૧૬ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|access-date=૨૦ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|archive-date=2019-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190916034748/https://www.hindustantimes.com/india-news/sonia-gandhi-s-19-years-as-congress-president-from-husband-rajiv-s-death-to-son-rahul-s-elevation/story-nmW3hNiG2zDo6abGYc38YO.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-india-election-gandhi/sonia-gandhi-keeps-congress-hopes-alive-in-india-polls-idUSTRE53D1XH20090414 |title=Sonia Gandhi keeps Congress hopes alive in India polls|last=Chandra|first=Rina|publisher=Reuters|date=૧૪ એપ્રિલ ૨૦૦૯|access-date= ૧૯ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref>}} તેમનો જન્મ વિસેન્ઝા, [[ઈટલી]] નજીકના નાના ગામમાં થયો હતો અને રોમન કેથલીક [[ખ્રિસ્તી ધર્મ|ખ્રિસ્તી]] કુટુંબમાં ઉછેર થયો હતો. સ્થાનિક શાળામાં પ્રાથમિક શિક્ષણ પૂર્ણ કર્યા પછી તેઓ ઉચ્ચ અભ્યાસ માટે કેમ્બ્રિજ ગયા અને ૧૯૬૮માં રાજીવ ગાંધી સાથે તેમના લગ્ન થયા હતા. પછીથી તેમણે ભારતીય નાગરિકતા સ્વિકારી અને ભારતના વડાપ્રધાન [[ઈન્દિરા ગાંધી]]ના ઘરમાં રહેવાનું શરૂ કર્યું. આ દરમિયાન અને તેમના પતિના વડાપ્રધાન પદ દરમિયાન તેઓ મોટાભાગે જાહેરજીવનથી દૂર રહ્યા હતા. તેમના પતિની હત્યા પછી કોંગ્રેસના નેતાઓએ તેમને સરકારમાં આમંત્રિત કર્યા હતા, પરંતુ તેઓ રાજકારણથી દૂર રહ્યા હતા. ૧૯૯૭માં છેવટે તેઓ રાજકારણમાં જોડાયા અને પક્ષના પ્રમુખ તરીકે નામાંકિત થઇને ચૂંટાયા હતા.{{efn|Sources describing Gandhi's initial reluctance and eventual election. <ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/05/24/world/assassination-india-sonia-gandhi-declines-invitation-assume-husband-s-party-post.html|title=Assassination In India; Sonia Gandhi Declines Invitation To Assume Husband's Party Post|last=Weinraub|first=Bernard|work=The New York Times|date=૨૪ મે ૧૯૯૧|access-date= ૨૫ મે ૨૦૧૪}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/sonia-gandhi-re-elected-congress-president/301022|title=Sonia Gandhi re-elected Congress President|work=Outlook|date=૨૫ માર્ચ ૨૦૦૫|access-date= ૨૧ નવેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref name=elections.in>{{cite web|url=http://www.elections.in/political-leaders/sonia-gandhi.html|title=Sonia Gandhi Biography|publisher=Elections in India|access-date= ૨૪ મે ૨૦૧૪}}</ref>}} તેમના નેતૃત્વ નીચે કોંગ્રેસ પક્ષે ૨૦૦૪માં અન્ય મધ્ય-ડાબેરી પક્ષો સાથે મળીને સરકાર રચી હતી. યુનાઇટેડ પ્રોગ્રેસીવ એલાયન્સ (UPA)ની રચના અને વિસ્તાર માટે તેમને યશ અપાય છે અને ૨૦૦૯માં પણ કોંગ્રેસ પક્ષ સત્તામાં આવી. તેમણે ફરીથી કોઇ પદ સ્વિકાર્યું નહી પરંતુ પક્ષ પ્રમુખ તરીકે ચાલુ રહ્યા અને રાષ્ટ્રીય સલાહકાર સમિતિમાં રહ્યા.{{efn|Sources describing Gandhi's leadership of the UPA and declining the premiership.<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Fourth-time-in-a-row-Sonia-Gandhi-is-Congress-chief/articleshow/6487821.cms?referral=PM|title=Fourth time in a row, Sonia Gandhi is Congress chief|work=The Times of India|date=૪ સપ્ટેમ્બર ૨૦૧૦|access-date= ૨૫ મે ૨૦૧૪}}</ref><ref>{{cite news|url=http://content.time.com/time/specials/2007/article/0,28804,1652689_1652372_1652356,00.html|title=India's Most Influential|last=Robinson|first=Simon|work=Time|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/2693501|title=Sonia: and yet so far|work=The Economist|date=૨૦ મે ૨૦૦૪|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.bbc.com/news/world-asia-india-26830531|title=Profile: Sonia Gandhi|publisher=BBC|date=૧૬ મે ૨૦૧૪|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref>}} UPA સરકારના બીજા શાસનના પાછલા ભાગમાં તેમણે સક્રિય રાજકારણમાં રસ લેવાનો ઓછો કર્યો. અત્યાર સુધી પાંચ વિદેશમાં જન્મેલા નેતાઓ કોંગ્રેસના પ્રમુખ રહ્યા હતા, તેમ છતાં ૧૯૪૭ પછી વિદેશમાં જન્મેલા અને પ્રમુખ રહેલા પ્રથમ નેતા હતા.<ref>{{cite news|url=http://www.hindu.com/fline/fl1611/16110920.htm|title=On being foreign and being nationalist|date=૨૨ મે – ૪ જૂન ૧૯૯૯|publisher=Frontline Magazine|access-date=૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૦|location=Chennai, India|archive-date=2014-05-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20140522024647/http://www.hindu.com/fline/fl1611/16110920.htm|url-status=dead}}</ref> તેમની કારકિર્દી દરમિયાન તેમણે ''રાઇટ ટુ ઇન્ફોર્મેશન'', ''ફૂડ સિક્યુરિટી બિલ'', ''મનરેગા'' જેવી યોજનાઓ અમલમાં મૂકી હતી તેમજ ''બોફોર્સ કૌભાંડ'' અને ''નેશનલ હેરાલ્ડ કેસ'' જેવી બાબતોમાં સંડોવાયા હતા. તેમના વિદેશી કુળમાં જન્મનો મુદ્દો ચર્ચાસ્પદ અને વિવાદાસ્પદ બન્યો છે.{{efn|Sources discussing the welfare schemes and controversies.<ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/opinion/columns/movements-and-governments-sonia-gandhi-4983273/|title=Movements and governments|last=Roy|first=Aruna|work=The Indian Express|access-date= ૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|date=૧૫ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.outlookindia.com/magazine/story/end-of-the-longest-regency/299576|title=End of the longest regency|work=Outlook|date=૪ ડિસેમ્બર ૨૦૧૭|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭}}</ref><ref name="autogenerated1">[http://religion.info/english/articles/article_127.shtml Religioscope: India: politics of renunciation, traditional and modern – Analysis] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160816073926/http://religion.info/english/articles/article_127.shtml|date=૧૬ ઓગસ્ટ ૨૦૧૬}}; retrieved 9 December 2011.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.telegraphindia.com/1020830/asp/nation/story_1151052.asp|title=BJP sees Gujarat ammo in Sonia origins|date=૩૦ ઓગસ્ટ ૨૦૦૨|work=The Telegraph|access-date= ૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૦|location=Calcutta, India|first=Radhika|last=Ramaseshan}}</ref>}} તેઓ સરકારમાં કોઇ જાહેર પદ પર ન રહ્યા હોવા છતાં દેશના શક્તિશાળી નેતાઓમાંના એક તેમજ વિશ્વના પણ શક્તિશાળી નેતાઓમાંના એક ગણાય છે.{{efn|Sources discussing the listing. <ref>{{cite news|url=https://m.timesofindia.com/india/the-sonia-gandhi-years-and-what-rahul-gandhi-can-learn/articleshow/61062696.cms|title=The Sonia Gandhi years and what Rahul Gandhi can learn|last=Manoj|first=CL|work=The Times of India|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭|date=૧૩ ઓક્ટોબર ૨૦૧૭}}</ref><ref name="auto">{{cite news|url=https://www.thedailybeast.com/sonia-gandhi-health-mystery-sets-india-leadership-adrift|title=Sonia Gandhi Health Mystery Sets India Leadership Adrift|last=Riedel|first=Bruce|work=The Daily Beast|access-date= ૨૫ નવેમ્બર ૨૦૧૭|date=૨૪ જૂન ૨૦૧૨}}</ref><ref name="SandbrookGüven">{{cite book|author1=Richard Sandbrook|author2=Ali Burak Güven|title=Civilizing Globalization, Revised and Expanded Edition: A Survival Guide|url=https://books.google.com/books?id=asKIAwAAQBAJ&pg=PA77|date=૧ જૂન ૨૦૧૪|publisher=SUNY Press|isbn=978-1-4384-5209-8|pages=૭૭–}}</ref>}} == નોંધ == {{notelist|30em}} == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ== * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} {{Commons category|Sonia Gandhi|સોનિયા ગાંધી}} [[શ્રેણી:રાજનેતા]] [[શ્રેણી:વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસના પ્રમુખો]] [[શ્રેણી:૧૯૪૬માં જન્મ]] 948th4bqly4x602tk9u5wt5vfdvihjp 0 5079 900701 868673 2026-05-05T10:54:57Z Dsvyas 561 પુ્ષ્ટિમાર્ગ -> પુષ્ટિમાર્ગ 900701 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader |name = શ્રીમદ્ વલ્લભાચાર્ય |image = Shri_mahaprabhuji.jpg |caption = |birth_date = ઇ.સ. ૧૪૭૯ |birth_place = ચંપારણ્ય, છત્તીસગઢ (હવે ગરિદાબાજ જિલ્લો, છત્તીસગઢ, ભારત) |death_date = ઇ.સ ૧૫૩૧ |death_place = [[બનારસ]] |philosophy = શુદ્ધવૈત, [[પુષ્ટિ માર્ગ|પુષ્ટિમાર્ગ]] |founder = [[પુષ્ટિ માર્ગ|પુષ્ટિમાર્ગ]]<br />શુદ્ધવૈત |order = વેદાંત |honors = |literary_works = |footnotes= |children = ગોપીનાથ અને ગુંસાઇ વિઠ્ઠલનાથ }} '''શ્રીમદ્ વલ્લભાચાર્ય''' વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના એક પ્રસિદ્ધ અને તેજસ્વી આચાર્ય હતા. [[પુષ્ટિ માર્ગ]]ના અનુયાયીઓ તેમને '''મહાપ્રભુજી''' તરીકે પણ ઓળખે અને પૂજે છે. તેમનો જન્મ એક વિદ્વાન [[ભારદ્વાજ]] ગોત્રી તેલંગ બ્રાહ્મણ લક્ષમણ ભટ્ટને ત્યાં ચંપારણ્યમાં વિક્રમ સંવત ૧૫૩૫ (ઇ.સ. ૧૪૭૯)માં [[ચૈત્ર વદ ૧૧|ચૈત્ર વદ અગિયારસ]]ના દિવસે થયો હતો. જન્મ થતાં બાળક મૃતવત્ જણાતાં માતા-પિતા આઘાત સાથે બાળકને ખીજડાના વૃક્ષની બખોલમાં મૂકીને હિંસક પશુઓથી બચાવવા વૃક્ષની ફરતે અગ્નિ પ્રગટાવી જતાં રહ્યાં હતા. તેમણે બનારસમાં રહીને વેદ, વેદાંત, દર્શન, સૂત્રો, ધર્મશાસ્ત્ર, પુરાણો અને ઇતિહાસનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેમણે સમગ્ર ભારતમાં પર્યટન કરીને પોતાના ધાર્મિક વિચારોનો પ્રચાર કર્યો. રામેશ્વરથી હરિદ્વાર અને દ્વારકાથી જગન્નાથપુરી સુધીના તીર્થોમાં ત્રણવાર પર્યટન કરીને તેમણે પુષ્ટિમાર્ગનો પ્રચાર કર્યો. યાત્રા દરમિયાન તેમણે શ્રીમદ્ ભાગવતની કથા અને પારાયણ કર્યા. આજે એ સ્થળો [[પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક|બેઠક/બેઠકજી]] તરીકે ઓળખાય છે. રાજા કૃષ્ણદેવરાયની નગરીમાં વલ્લભાચાર્ય તીર્થયાત્રા દરમિયાન આવ્યા હતા. ત્યાં બધા પંડિતો અલગઅલગ વિષયો પર ચર્ચા કરી રહ્યા હતા ત્યારે બૃહદતત્ત્વ વિશે પોતાના વિચારો વ્યક્ત કરી ગાગા ભટ્ટ અને સોમેશ્વર જેવા પંડિત સાથે ઘણા દિવસો સુધી ચર્ચા કરી. ઉપસ્થિત પંડિતોએ અંતે વલભાચાર્યના વિચારોને યોગ્ય માનીને તેમને આચાર્યની પદવી આપી હતી. ==બાહ્ય કડીઓ== * {{ગુજરાતી વિશ્વકોશ}} {{સ્ટબ}} {{વિકિસ્રોત|શ્રેણી:વલ્લભાચાર્ય}} [[શ્રેણી:ધાર્મિક વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] [[શ્રેણી:વેદાંતાચાર્ય]] dcevzdhfsn95hoowgsavscc2wzrvn4f 0 8425 900679 661818 2026-05-05T06:23:42Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900679 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=સંથાલી<br />ᱥᱟᱱᱛᱟᱲᱤ |altname=સાંતાર |states=[[ભારત]], [[બાંગ્લાદેશ]], [[નેપાળ]], [[ભૂતાન]] |ethnicity=સાંથાત અને તેરાઇવાસી સાંથાલી |speakers=આશરે ૬૩ લાખ |date=૨૦૦૧ વસ્તી ગણતરી – ૨૦૧૧ |ref=e18 |familycolor=ઔસ્ટ્રો-એશિયાટીક |fam2=મુંડા |fam3=ઉત્તર મુંડા ભાષાઓ |fam4=ખેરવારી |dia1=મહાલી (માહલી) |nation=ભારત |iso2=sat |lc1 = sat |ld1=સંથાલી |lc2 = mjx |ld2=મહાલી |glotto=sant1410 |glottoname=સંથાલી |glotto2=maha1291 |glottoname2=મહાલી }} '''સંથાલી ભાષા''' ઔસ્ટ્રો-એશિયાટીક ([[:en:Austroasiatic languages|Austro-Asiatic]]) સમુહનાં પેટા સમુહ મુંડા સમુહની ભાષા છે, જેનો સંબંધ 'હો ભાષા' ([[:en:Ho language|Ho]]) અને [[મુંડારી ભાષા]] સાથે છે. આ ભાષા [[ભારત]], [[બાંગ્લાદેશ]], [[નેપાળ]] તથા [[ભૂતાન]]માં મળી લગભગ ૬૦ લાખ લોકો દ્વારા બોલવામાં આવે છે{{સંદર્ભ}}. આ ભાષા બોલતા મોટા ભાગનાં લોકો [[ભારત]]માં [[ઝારખંડ]], [[આસામ]], [[બિહાર]], [[ઓરિસ્સા]], [[ત્રિપુરા]] અને [[પશ્ચિમ બંગાળ]] રાજ્યોમાં વસવાટ કરે છે. આ ભાષાને તેની પોતાની જ વર્ણમાળા છે, જે 'ઓલ ચિકી' ([[:en:Ol Chiki script|Ol Chiki]]) તરીકે ઓળખાય છે. પરંતુ તેનો સાક્ષરતા દર ઘણો નીચો છે, ફક્ત ૧૦ થી ૩૦% સંથાલ લોકો જ સંથાલી ભાષા બોલે છે. આ ભાષા ભારતની [[ભારતની ભાષાઓની સૂચી|અધિકૃત ભાષાઓ]]માં સમાવિષ્ટ છે. == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=sat Ethnologue report on Santali] * [http://wesanthals.tripod.com/index.html "અમે સંથાલો" વેબ] * [http://wesanthals.tripod.com/id54.html અંગ્રેજી->સંથાલી->અંગ્રેજી શબ્દકોષ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304194833/http://wesanthals.tripod.com/id54.html |date=2016-03-04 }} {{સ્ટબ}} [[શ્રેણી:ભારતની ભાષાઓ]] hn3ry3i5fo1vje6xe1j2xzk55uotueb 0 14385 900667 900585 2026-05-04T20:12:48Z Dsvyas 561 [[Special:Contributions/~2026-26819-03|~2026-26819-03]] ([[User talk:~2026-26819-03|talk]]) દ્વારા કરેલ ફેરફારોને [[User:2409:4041:CE9E:4D20:0:0:E808:CC07|2409:4041:CE9E:4D20:0:0:E808:CC07]] દ્વારા કરેલા છેલ્લા સુધારા સુધી ઉલટાવાયા. 853884 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = ભીલપુર | state_name = ગુજરાત | district = છોટાઉદેપુર | taluk_names = છોટાઉદેપુર | latd =22.30868 | longd= 74.013184 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ | blank_value_3 = [[મકાઈ]], [[તુવર]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''ભીલપુર (તા. છોટાઉદેપુર)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના મધ્ય ભાગમાં આવેલા [[છોટાઉદેપુર જિલ્લો|છોટાઉદેપુર જિલ્લા]]માં આવેલા [[છોટાઉદેપુર તાલુકો| છોટાઉદેપુર તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. ભીલપુર ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[મકાઈ]], [[તુવર]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. <br /> આ ગામમાં મુખ્યત્વે ઠાકોર અને આદિવાસી જાતિના લોકો વસવાટ કરે છે. {{છોટાઉદેપુર તાલુકાના ગામ}} {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:છોટાઉદેપુર તાલુકો]] h60nnutvaqkfbd2291ui0abligmgp3y 14 15295 900696 133572 2026-05-05T10:35:19Z NehalDaveND 16118 [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 900696 wikitext text/x-wiki [[શ્રેણી:સંપ્રદાયો]] [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] poszyidyc6j2tupp4jbllmgr7ikg5zz 0 17550 900686 899938 2026-05-05T08:46:30Z NehalDaveND 16118 1 900686 wikitext text/x-wiki '''સત્સંગિજીવન''' [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]<nowiki/>ના [[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]] સાહિત્યમાં સૌથી વધુ પવિત્ર ગ્રંથ માનવામાં આવે છે.આ ગ્રંથની રચના ભગવાન [[સ્વામિનારાયણ]]<nowiki/>ના સાનિધ્યમાં [[શતાનંદ સ્વામી]] દ્વારા કરવામાં આવી છે.તે સંત ભગવાનની કૃપાથી ત્રિકાલજ્ઞ બનેલા,તેઓ ભુત અને ભવિષ્યને પણ વર્તમાનની જેમ પ્રત્યક્ષ નિહાળી શકતા.આ ઉપરાંત ગ્રંથ ભગવાન સ્વામિનારાયણની માન્યતા પ્રાપ્ત ગ્રંથ છે. કારણ કે આ ગ્રંથરચનામાં કર્તાએ વારંવાર ભગવાન સ્વામિનારાયણનો પરામર્શ કરીને આ ગ્રંથની રચના કરિ હોય પ્રમાણમાં મુખ્ય પરિબળ ગણાય છે.પ્રાસાદિક શૈલીમાં આલેખાયેલ આ ગ્રંથ કાવ્યરસપરિપુર્ણ છે.[[ભાગવત]]ની શૈલીમાં લખાયેલા આ ગ્રંથની મનોહારિણી શૈલીને ડૉ. રશ્મીબેન વ્યાસ ''ભક્તિપ્રસન્ન''શૈલી કહે છે.<br />ગ્રંથમાં પાંચ પ્રકરણ ,૩૧૯ અધ્યાયો અને ૧૭૬૨૭ હજાર શ્લોકો છે.સાંપ્રદાયિક માન્યતા પ્રમાણે આ ગ્રંથ સાક્ષાત ભગવાનનું સ્વરુપ છે.તેના પાંચ પ્રકરણોમાં # પ્રથમ પ્રકરણ = મુખ #દ્વિતીય પ્રકરણ = હ્રદય # તૃતીય પ્રકરણ = ઉદર # ચતુર્થ પ્રકરણ = જાનુ અર્થાત્ ગોઠણ # પંચમ પ્રકરણ= ચરણ આ એક શ્રદ્ધાનું સ્વરુપ છે.ધર્મ, ભક્તિ, જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય સહિત ભગવાન સ્વામિનારાયણનું જીવન કવન આ ગ્રંથનો વિષય છે.ગ્રંથના પ્રથમ વક્તા સુવ્રત મુનિ અને પ્રથમ શ્રોતા પ્રતાપસિંહ રાજા છે.પ્રથમ કથા સ્થળ [[જગન્નાથપુરી]]માં આવેલ ચક્રતીર્થ છે.આ ગ્રંથનું માહાત્મ્ય [[મુક્તાનંદ સ્વામી]] એ નવ અધ્યાયોમાં લખેલું છે. == ગ્રંથની ટીકાઓ અને પ્રકાશન == સંસ્કૃતભાષામાં લખાયેલા આ ગ્રંથની હસ્તપ્રતો આજે પણ ઉપલબ્ધ છે.આ ગ્રંથ પર ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના અંગત સચિવપદે સેવા કરનાર સંતવર્ય શ્રી [[શુકાનંદ સ્વામી]]દ્વારા ''હેતુ''નામની અતિસુંદર ટીકાની રચના કરવામાં આવી છે,જે અત્યાર સુધી રચાયેલી ટીકાઓમાં સર્વ શ્રેષ્ઠ છે.સાથે જ [[વડતાલ]]ગાદીના તૃતીય આચાર્ય શ્રી વિહારિલાલજી મહારાજ દ્વારા લખાયેલી ''ભાવબોધિની''ટિકા વિદ્વાનોમાં આદર પામી છે.પરંતુ સંસ્કૃતભાષા અનભિજ્ઞ સર્વ સામાન્ય જનતામાટે [[ગુજરાતી]] ભાષામાં સર્વ પ્રથમ ગુજરાતિ અનુવાદ વડતાલના વિદ્વાન સંત શાસ્ત્રી શ્રી હરિજીવનદાસજી સ્વામી દ્વારા કરીને પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું પરંતુ તેમનુ અનુવાદ પણ સંસ્કૃત પ્રધાન હોવાથી અપેક્ષા પ્રમાણે આવકાર્ય ન બન્યો નહિ હોય તેથી તેમના જ સમકાલીન સંત શ્રી શ્વેતવૈકુંઠદાસજી સ્વામી દ્વારા સરળ ગુજરાતી અનુવાદ તૈયાર થયો અને જેતપુર મંદિર દ્વારા તેનું પ્રકાશન થયું.<br />તાજેતરમાં રાજકોટ ગુરુકુલ દ્વારા તેનું પુનઃ અનુવાદ સાથે પ્રકાશન થયુ છે. સરધાર મંદિર દ્વારા પણ તેવો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદ સ્વામિનારાયણ મંદિર પણ મૂળ સંસ્કૃત અને નીચે અનુવાદ; એ રીતે આ ગ્રંથના પ્રકાશકોની યાદીમાં સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે. # હેતુ ટીકા * શ્રી શુકાનંદ સ્વામી # ભાવબોધિની ટિકા * આચાર્ય શ્રી વિહારિલાલજી મહારાજ #ગુજરાતી અનુવાદ * શાસ્ત્રી હરિજિવનદાસ, શાસ્ત્રી શ્વેતવૈકુંઠદાસ, શાસ્ત્રી નિર્મળદાસ, જયેન્દ્ર યાજ્ઞિક [[Category:ધાર્મિક સાહિત્ય]] [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]] [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય સાહિત્ય]] aufobp0ukrvnmisnb6a6m6tapb3hyki 900687 900686 2026-05-05T08:46:56Z NehalDaveND 16118 /* ગ્રંથની ટીકાઓ અને પ્રકાશન */ 900687 wikitext text/x-wiki '''સત્સંગિજીવન''' [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]<nowiki/>ના [[સંસ્કૃત ભાષા|સંસ્કૃત]] સાહિત્યમાં સૌથી વધુ પવિત્ર ગ્રંથ માનવામાં આવે છે.આ ગ્રંથની રચના ભગવાન [[સ્વામિનારાયણ]]<nowiki/>ના સાનિધ્યમાં [[શતાનંદ સ્વામી]] દ્વારા કરવામાં આવી છે.તે સંત ભગવાનની કૃપાથી ત્રિકાલજ્ઞ બનેલા,તેઓ ભુત અને ભવિષ્યને પણ વર્તમાનની જેમ પ્રત્યક્ષ નિહાળી શકતા.આ ઉપરાંત ગ્રંથ ભગવાન સ્વામિનારાયણની માન્યતા પ્રાપ્ત ગ્રંથ છે. કારણ કે આ ગ્રંથરચનામાં કર્તાએ વારંવાર ભગવાન સ્વામિનારાયણનો પરામર્શ કરીને આ ગ્રંથની રચના કરિ હોય પ્રમાણમાં મુખ્ય પરિબળ ગણાય છે.પ્રાસાદિક શૈલીમાં આલેખાયેલ આ ગ્રંથ કાવ્યરસપરિપુર્ણ છે.[[ભાગવત]]ની શૈલીમાં લખાયેલા આ ગ્રંથની મનોહારિણી શૈલીને ડૉ. રશ્મીબેન વ્યાસ ''ભક્તિપ્રસન્ન''શૈલી કહે છે.<br />ગ્રંથમાં પાંચ પ્રકરણ ,૩૧૯ અધ્યાયો અને ૧૭૬૨૭ હજાર શ્લોકો છે.સાંપ્રદાયિક માન્યતા પ્રમાણે આ ગ્રંથ સાક્ષાત ભગવાનનું સ્વરુપ છે.તેના પાંચ પ્રકરણોમાં # પ્રથમ પ્રકરણ = મુખ #દ્વિતીય પ્રકરણ = હ્રદય # તૃતીય પ્રકરણ = ઉદર # ચતુર્થ પ્રકરણ = જાનુ અર્થાત્ ગોઠણ # પંચમ પ્રકરણ= ચરણ આ એક શ્રદ્ધાનું સ્વરુપ છે.ધર્મ, ભક્તિ, જ્ઞાન અને વૈરાગ્ય સહિત ભગવાન સ્વામિનારાયણનું જીવન કવન આ ગ્રંથનો વિષય છે.ગ્રંથના પ્રથમ વક્તા સુવ્રત મુનિ અને પ્રથમ શ્રોતા પ્રતાપસિંહ રાજા છે.પ્રથમ કથા સ્થળ [[જગન્નાથપુરી]]માં આવેલ ચક્રતીર્થ છે.આ ગ્રંથનું માહાત્મ્ય [[મુક્તાનંદ સ્વામી]] એ નવ અધ્યાયોમાં લખેલું છે. == ગ્રંથની ટીકાઓ અને પ્રકાશન == સંસ્કૃતભાષામાં લખાયેલા આ ગ્રંથની હસ્તપ્રતો આજે પણ ઉપલબ્ધ છે.આ ગ્રંથ પર ભગવાન શ્રી સ્વામિનારાયણના અંગત સચિવપદે સેવા કરનાર સંતવર્ય શ્રી [[શુકાનંદ સ્વામી]]દ્વારા ''હેતુ''નામની અતિસુંદર ટીકાની રચના કરવામાં આવી છે,જે અત્યાર સુધી રચાયેલી ટીકાઓમાં સર્વ શ્રેષ્ઠ છે.સાથે જ [[વડતાલ]]ગાદીના તૃતીય આચાર્ય શ્રી [[વિહારિલાલજી મહારાજ]] દ્વારા લખાયેલી ''ભાવબોધિની''ટિકા વિદ્વાનોમાં આદર પામી છે.પરંતુ સંસ્કૃતભાષા અનભિજ્ઞ સર્વ સામાન્ય જનતામાટે [[ગુજરાતી]] ભાષામાં સર્વ પ્રથમ ગુજરાતિ અનુવાદ વડતાલના વિદ્વાન સંત શાસ્ત્રી શ્રી હરિજીવનદાસજી સ્વામી દ્વારા કરીને પ્રકાશિત કરવામાં આવ્યું પરંતુ તેમનુ અનુવાદ પણ સંસ્કૃત પ્રધાન હોવાથી અપેક્ષા પ્રમાણે આવકાર્ય ન બન્યો નહિ હોય તેથી તેમના જ સમકાલીન સંત શ્રી શ્વેતવૈકુંઠદાસજી સ્વામી દ્વારા સરળ ગુજરાતી અનુવાદ તૈયાર થયો અને જેતપુર મંદિર દ્વારા તેનું પ્રકાશન થયું.<br />તાજેતરમાં રાજકોટ ગુરુકુલ દ્વારા તેનું પુનઃ અનુવાદ સાથે પ્રકાશન થયુ છે. સરધાર મંદિર દ્વારા પણ તેવો પ્રયત્ન કરવામાં આવ્યો છે. અમદાવાદ સ્વામિનારાયણ મંદિર પણ મૂળ સંસ્કૃત અને નીચે અનુવાદ; એ રીતે આ ગ્રંથના પ્રકાશકોની યાદીમાં સ્થાન પ્રાપ્ત કરે છે. # હેતુ ટીકા * શ્રી શુકાનંદ સ્વામી # ભાવબોધિની ટિકા * આચાર્ય શ્રી વિહારિલાલજી મહારાજ #ગુજરાતી અનુવાદ * શાસ્ત્રી હરિજિવનદાસ, શાસ્ત્રી શ્વેતવૈકુંઠદાસ, શાસ્ત્રી નિર્મળદાસ, જયેન્દ્ર યાજ્ઞિક [[Category:ધાર્મિક સાહિત્ય]] [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]] [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય સાહિત્ય]] mbylr8ipiofe3j6c686on8ksfvgjqtm 0 18076 900673 832766 2026-05-05T01:41:34Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900673 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = લોદરા | state_name = ગુજરાત | district = ગાંધીનગર | taluk_names = [[માણસા તાલુકો|માણસા]] | latd = 23.22482 | longd = 72.646377 | area_total = | altitude = | population_total = ૭૭૨૩ | population_total_cite = <ref>{{Cite web|url=https://www.censusindia.co.in/villages/lodra-population-gandhinagar-gujarat-511210|title=Lodra Village Population, Caste - Mansa Gandhinagar, Gujarat - Census India|website=www.censusindia.co.in|language=en-US|access-date=2018-08-20|archive-date=2020-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20200719075444/https://www.censusindia.co.in/villages/lodra-population-gandhinagar-gujarat-511210|url-status=dead}}</ref> | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], <br />[[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''લોદરા''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]માં આવેલા [[ગાંધીનગર જિલ્લો|ગાંધીનગર જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૪ (ચાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[માણસા તાલુકો|માણસા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. લોદરા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[બાજરી]], [[વરિયાળી]], [[જીરૂ]] તેમ જ [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], પી.ટી.સી. અને બી.એડ. કોલેજ, [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. આ ગામમાં અગિયાર જેટલાં મંદિરો આવેલાં છે, જે પૈકીનું બાલા [[હનુમાન]] મંદિર પ્રસિદ્ધ છે. નજીકમાં આર્યુવેદિક દવાખાનું અને કોલેજ આવેલાં છે.<ref>{{Cite web|title=માણસા : લોદરા ગામના ઐતિહાસિક શ્રી બાલા હનુમાન મંદિરના આજે શનિવારના રોજ દિવ્ય દર્શન {{!}} online gujarat news|url=https://onlinegujaratnews.co.in/2021/09/25/shree-bala-hanuman-mandir-lodra-arranged-divya-darshan-on-saturday-25-09-2021/|access-date=2022-10-30|language=en-US}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> આ ઉપરાંત અહીંનું દુધેશ્વર તળાવ સરદાર સરોવરની યોજનાને કારણે [[નર્મદા નદી]]ના પાણીથી ભરેલું રહે છે અને જોવાલાયક સ્થળ છે. ગામમાં અભિનંદનસ્વામી જૈન મંદિર આવેલું છે. આ ગામના [[ખમણ]] જાણીતા છે.<ref>{{cite news|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/gandhinagar/news/the-shop-known-as-pabhlis-khaman-came-to-be-known-as-harmukhs-khaman-and-lodra-village-of-gandhinagar-was-inscribed-on-the-map-of-gujarat-129598361.html|publisher=[[દિવ્ય ભાસ્કર]]|date=2022-04-01|title=ખમણે લોદરા ગામને નવી ઓળખ આપી:'પભલીના ખમણ'થી સફરની શરૂઆત કરનાર 'હસમુખના ખમણ'ની રેસીપી હજુ ફેમીલીમાં જ અકબંધ}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:માણસા તાલુકો]] ssa3imc16vn94teiw3kj5335sb4m8bs 0 21790 900669 888857 2026-05-04T20:48:50Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900669 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |image = Morarji Desai portrait.jpg |office = [[ભારતના વડાપ્રધાન|ભારતના ૪થા વડાપ્રધાન]] |president = [[બાસપ્પા દાનપ્પા જત્તી]] <small>(કાર્યકારી)</small><br/>[[નીલમ સંજીવ રેડ્ડી]] |term_start = ૨૪ માર્ચ ૧૯૭૭ |term_end = ૨૮ જુલાઇ ૧૯૭૯ |predecessor = [[ઈન્દિરા ગાંધી]] |successor = [[ચરણ સિંહ]] |office2 = [[ગૃહ પ્રધાન (ભારત)|ગૃહ પ્રધાન]] |term_start2 = ૧ જુલાઇ ૧૯૭૮ |term_end2 = ૨૮ જુલાઇ ૧૯૭૯ |predecessor2 = [[ચરણ સિંહ]] |successor2 = [[યશવંતરાવ ચવ્હાણ]] |office4 = [[ભારતના નાયબ વડાપ્રધાન]] |primeminister4 = [[ઈન્દિરા ગાંધી]] |term_start4 = ૧૩ માર્ચ ૧૯૬૭ |term_end4 = ૧૬ જુલાઇ ૧૯૬૯ |predecessor4 = [[વલ્લભભાઈ પટેલ]] |successor4 = [[ચરણ સિંહ]]<br/>[[જગજીવન રામ]] |office5 = [[નાણાં પ્રધાન (ભારત)|નાણાં પ્રધાન]] |primeminister5 = [[ઈન્દિરા ગાંધી]] |term_start5 = ૧૩ માર્ચ ૧૯૬૭ |term_end5 = ૧૬ જુલાઇ ૧૯૬૯ |predecessor5 = [[સચિન્દ્રા ચૌધરી]] |successor5 = [[ઈન્દિરા ગાંધી]] |primeminister6 = [[જવાહરલાલ નેહરુ]] |term_start6 = ૧૩ માર્ચ ૧૯૫૮ |term_end6 = ૨૯ ઓગસ્ટ ૧૯૬૩ |predecessor6 = [[જવાહરલાલ નેહરુ]] |successor6 = [[ટી.ટી.ક્રિષ્નામાચારી|ટી.ટી.ક્રિષ્નામાચારી]] |birth_date = {{birth date|1896|2|29|df=y}} |birth_place = [[વલસાડ|ભડેલી]], [[બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી]], [[બ્રિટિશ રાજ]] |death_date = {{death date and age|1995|4|10|1896|2|29|df=y}} |death_place = [[નવી દિલ્હી]], [[દિલ્હી]], [[ભારત]] |party = [[જનતા દળ]] <small>(૧૯૮૮–૧૯૯૫)</small> |otherparty = [[ભારતીય રાષ્ટ્રીય કોંગ્રેસ]] <small>(૧૯૬૯ પહેલાં)</small><br/>[[ભારતીય રાષ્ટ્રિય કોંગ્રેસ (ઓર્ગ)|ભારતીય રાષ્ટ્રિય કોંગ્રેસ (ઓર્ગ)]] <small>(૧૯૬૯–૧૯૭૭)</small><br/>[[જનતા પાર્ટી]] <small>(૧૯૭૭–૧૯૮૮)</small> |alma_mater = [[વિલ્સન કોલેજ, મુંબઇ|વિલ્સન કોલેજ]] |profession = સિવિલ સેવક<br/>ચળવળકાર |signature = Morarji Desai sign.svg }} '''મોરારજી દેસાઈ''' ([[ફેબ્રુઆરી ૨૯]], ૧૮૯૬ – [[એપ્રિલ ૧૦]], ૧૯૯૫) (આખું નામ: મોરારજી રણછોડજી દેસાઈ) [[ભારત]] દેશના સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને ચોથા વડાપ્રધાન (ઇ. સ. ૧૯૭૭થી ૭૯) હતા.<ref name ="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭"/> તેઓ એવા પ્રથમ વડાપ્રધાન હતા કે જેઓ [[કોંગ્રેસ|ભારતીય રાષ્ટ્રીય કાંગ્રેસ]]ના બદલે અન્ય કોઇ રાજકીય પક્ષમાંથી ચુંટાયા હતા. તેમણે સરકારમાં કેટલાય મહત્વના હોદ્દાઓ સંભાળ્યા હતા, જેવાંકે, મુંબઇ રાજ્યનાં મુખ્યમંત્રી, ગૃહ પ્રધાન, નાણા પ્રધાન અને ભારતના નાયબ વડાપ્રધાન. આંતરરાષ્ટ્રીય ક્ષેત્રે, મોરારજી દેસાઇ તેમના શાંતિ માટેનાં પ્રયત્નો અને દક્ષિણ એશિયાના બે દુશ્મન દેશો ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે શાંતિ માટેના પ્રયત્નો માટે જાણીતા છે. ૧૯૭૪માં ભારતના પ્રથમ અણુધડાકા પછી, મોરારજીભાઈએ [[ચીન]] અને પાકિસ્તાન સાથે મૈત્રીભર્યા સંબંધો સ્થાપિત કરવામાં ભાગ ભજવ્યો હતો અને [[ભારત]]-[[પાકિસ્તાન]]નાં ૧૯૭૧ યુધ્ધ જેવી પરિસ્થિતી નીવારી હતી. ઘર આંગણે, તેમણે ૧૯૭૪ના અણુધડાકા પછી ભારતના અણુ કાર્યક્રમમાં મહત્વનો ભાગ ભજવ્યો હતો. પાછળથી તેમની નીતિઓએ મુખ્યત્વે સામાજિક, આરોગ્ય સંબંધિત અને સંચાલન ક્ષેત્રના સુધારાઓને ઉત્તેજન આપ્યું. તેઓ એકમાત્ર એવા વ્યક્તિ છે જેઓને ભારત દેશના સર્વોચ્ચ સમ્માન [[ભારત રત્ન]] (૧૯૯૧) તેમ જ [[પાકિસ્તાન]] દેશના સર્વોચ્ચ સમ્માન [[નિશાન-એ-પાકિસ્તાન]] (૧૯૯૦)થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હોય. આજે પણ માત્ર બે રૂપિયા અને ૨૦ પૈસામાં ખાંડ આપનાર વડાપ્રધાન તરીકે લોકો મોરારજી દેસાઈ ને યાદ કરે છે. આ ઉપરાંત ચુસ્ત સિદ્ધાંતવાદી, નિયમિતપણે સ્વમૂત્ર તેમજ ફળાહાર જેવા કુદરતી ઉપચાર વડે તંદુરસ્ત શરીર જાળવનાર તરીકે પણ લોકો એમને યાદ કરે છે. == પ્રારંભિક જીવન == [[File:Desai1937.jpg|thumb|૧૯૩૭માં મોરારજી દેસાઇ]] મોરારજી દેસાઈનો જન્મ તત્કાલીન બોમ્બે પ્રેસિડન્સીના વિસ્તારમાં આવતા [[વલસાડ જિલ્લો|વલસાડ જિલ્લા]]ના તેમજ તાલુકામાં આવેલા [[ભદેલી દેસાઈ પાટી|ભદેલી]] ગામમાં થયો હતો. આ ગામ હાલમાં [[ગુજરાત|ગુજરાત રાજ્ય]]માં આવે છે. તેઓનું પ્રાથમિક શિક્ષણ સૌરાષ્ટ્રમાં કુંડલા શાળા, સાવરકુંડલા (જે અત્યારે જે.વી. મોદી શાળા તરીકે ઓળખાય છે) માં થયું. ત્યાર બાદ તેઓએ બાઇ અવાં બાઇ હાઇસ્કૂલ, વલસાડમાં શિક્ષણ લીધું. મોરારજીભાઈએ વિલ્સન કૉલેજ, [[મુંબઈ]], [[મહારાષ્ટ્ર]] થી સ્નાતક ની પરીક્ષા ઉતીર્ણ કરી હતી. ત્યાર પછી તેઓ [[ગુજરાત]] માં નાગરીક (સિવિલ) સેવામાં ગોધરામાં નાયબ કલેક્ટર તરીકે જોડાયા હતા. એમણે મે, ૧૯૩૦ના વર્ષમાં નોકરી માંથી રાજીનામું આપ્યું.<ref name="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭">{{cite encyclopedia|editor-last=ઠાકર|editor-first=ધીરુભાઈ|editor-link=ધીરુભાઈ ઠાકર|encyclopedia=ગુજરાતી વિશ્વકોશ|title=દેસાઈ, મોરારજી રણછોડજી|last=શાહ|first=પ્રકાશ ન.|volume=ખંડ ૯ |year=૧૯૯૭|edition=1st |publisher=[[ગુજરાતી વિશ્વકોશ|ગુજરાતી વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ]]|location=અમદાવાદ|page=૪૩૫-૪૩૯|oclc=248969185}}</ref><ref name="ET-2013-06-10">{{cite web | url=http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/can-narendra-modi-follow-in-morarji-desais-footsteps/articleshow/20517337.cms | title=શું નરેન્દ્ર મોદી મોરારજી દેસાઈના પગલે ચાલી શકશે? | publisher=The Economic Times | date=૧૦ જુન ૨૦૧૩<!--, 11.07AM IST--> | access-date=૧૦ જુન ૨૦૧૩ | author=Ajay Umat & Harit Mehta}}</ref> ત્યારબાદ તેઓ આઝાદીની ચળવળમાં જોડાયા. ઇ. સ. ૧૯૩૦ ના વર્ષમાં તેમણે [[અસહકારની ચળવળ]]માં ભાગ લીધો હતો. [[ભારતનો સ્વાતંત્ર્ય સંગ્રામ|સ્વતંત્રતા સંગ્રામ]] માં ભાગ લેવાને કારણે એમણે જેલ જવું પડ્યું હતું અને એમણે ઘણો સમય જેલમાં વિતાવ્યો હતો. પોતાની નેતૃત્વ ક્ષમતાને કારણે તેઓ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ સેનાનીઓના વહાલા રહ્યા અને ગુજરાત કોંગ્રેસના મહત્વપૂર્ણ નેતા રહ્યા હતા. જ્યારે ઇ. સ. ૧૯૩૪ અને ઇ.સ. ૧૯૩૭ના સમય માં પ્રાંતિય પરિષદોની ચુંટણીઓ થઇ ત્યારે તેઓ ચુંટાયા હતા તથા તેમણે બોમ્બે પ્રેસિડન્સી માં નાણાં (વિત્ત) મંત્રી તેમ જ ગૃહ મંત્રી તરીકે ની જવાબદારીઓ નિભાવી હતી. ==રાજકીય જીવન == ભારત દેશને આઝાદી મળ્યા પછી તેઓ રાજકારણમાં સક્રિય રહ્યા હતા. તેમણે રાજ્યના પ્રધાન અને દેશના પ્રધાન તરીકે વિવિધ જવાબદારીઓ નિભાવી હતી. ભારતની સ્વતંત્રતા પૂર્વે તેઓ મુંબઇના ગ્રુહમંત્રી બન્યા હતા અને પાછળથી ૧૯૫૨માં મુંબઇ રાજ્યના મુખ્યમંત્રી તરીકે ચૂંટાઇ આવ્યા હતા. આ રાજ્ય ગુજરાતીભાષી અને મરાઠીભાષી લોકોનુ બનેલુ દ્વિભાષી રાજ્ય હતું. ૧૯૫૬થી સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર સમિતિએ માત્ર મરાઠીભાષી લોકોના બનેલા "મહારાષ્ટ્ર" રાજ્યની માગણી માટે ચળવળ શરૂ કરી. બીજી બાજુ, [[ઇન્દુલાલ યાજ્ઞિક]]ની આગેવાની હેઠળની સમિતિએ "ગુજરાત" રાજ્યની માગણી માટે "[[મહાગુજરાત આંદોલન]]" શરૂ કર્યું. રાષ્ટ્રિય દ્રષ્ટિએ ચુસ્ત એવા મોરારજી દેસાઈ આ બંને ચળવળોના વિરોધી હતા. જ્યારે ફ્લોરા ફાઉન્ટેન પાસે સંયુક્ત મહારાષ્ટ્ર સમિતિ દ્વારા થઇ રહેલા વિરોધના કારણે ચળવળકારીઓને લીધે જાહેર મિલકત અને વ્યાવસાયિક ઓફિસોને થઇ રહેલા નુકસાનને અટકાવવા તેમણે પોલીસને ટોળા પર ગોળીબાર માટે મંજૂરી આપી હતી. જ્યારે સ્ટોક એક્સચેન્જમાં હુમલાનો નિકટવર્તી ભય વર્તાઇ રહ્યો હતો ત્યારે પોલીસે પ્રથમ એક કલાક હવામાં ગોળીબાર કર્યો હતો. પરંતુ આ પગલું પરિસ્થીતીને કાબુમાં લાવી શક્યુ નહીં, તેથી થયેલા સીધા ફાયરિંગથી સમગ્ર ઘટના દરમિયાન ૧૦૫ તોફાનીઓ માર્યા ગાયા હતા. દેસાઇ ત્રણ દિવસમાં પરિસ્થિતિ નિયંત્રણ હેઠળ લઇ આવવામાં સફળ રહ્યા હતા. જોકે તેઓ આ મુદ્દે શાંતિપૂર્ણ ઉકેલ લાવવા માગતા હતા અને માર્ગો પર થતી હિંસાનો અંત આણવા આતુર હતા. તેથી પાછળથી તેમણે ભાષાકીય આધાર પર રાજ્ય દ્વિભાજનની પરવાનગી આપી હતી. રાજ્ય દ્વિભાજન પછી મુંબઇ નવા બનેલા [[મહારાષ્ટ્ર]] રાજ્યનુ પાટનગર બન્યુ. ઇચ્છા વિરુદ્ધ દ્વિભાષીય રાજ્ય રચનાથી વિક્ષપ્ત મોરારજીએ મુખ્યમંત્રી તરીકે રાજીનામું આપ્યું. યશવન્તરાવ ચવ્હાણે મુખ્યમંત્રી તરીકેનો હવાલો સંભાળતા ૧૪મી નવેમ્બર ૧૯૫૬માં તેઓ જવાહરલાલ નહેરૂના પ્રધાનમંડળમાં વેપારઉદ્યોગ ખાતના પ્રધાન તરીકે જોડાયાં. ૧૯૫૮માં મુંદડા-પ્રકરણને કારણે ટી. ટી. કૃષ્ણમાચારીએ નાણાપ્રધાન તરીકે રાજીનામું આપતાં માર્ચ મહિનામાં નાણાખાતાનો પદભાર સંભાળ્યો. લાંબી મુદ્દતની લોનોનું આયોજન, સુવર્ણનિયંત્રણ યોજના, ફરજીયાત બચત યોજના, આવકવેરા પર સરચાર્જ, પરદેશી આર્થિક મદદની શરતોમાં હળવાશ વગેરે તેમનાં નાણાંપ્રધાન તરીકેનાં અગત્યના નિર્ણયો રહ્યાં. ૧૯૬૭ની ચૂંટણી મોરારજીભાઇ નાયબ વડાપ્રધાન અને નાણાપ્રધાન તરીકે પદભાર સંભાળ્યો. પરંતુ પાર્લામેન્ટરી બૉર્ડના પ્રમુખની ઉમેદવારની પસંદગીના નિર્ણયના વિરોધમાં નારાજ મોરારજીએ મંત્રી તરીકે રાજીનામું આપી દીધું. ડિસેમ્બર ૧૯૬૯માં ગાંધીનગર ખાતેના અધિવેશનમાં સંસ્થા કૉંગ્રેસ (કૉંગ્રેસ ઓ)ની સ્થાપનાના મુખ્ય સૂત્રધાર રહ્યાં.<ref name ="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭"/> == ભારતનાં વડા પ્રધાન (૧૯૭૭-૭૯) == [[ઈન્દિરા ગાંધી]]એ કટોકટી ઉઠાવી લેવાનો નિર્ણય કર્યા બાદ ૧૯૭૭ની સામાન્ય ચૂંટણીઓ યોજાઇ હતી. આ ચૂંટણીમાં જનતા પાર્ટીએ ભારે બહુમત મેળવ્યો અને મોરારજી દેસાઈ વડાપ્રધાન બન્યા. ૨૪મી માર્ચે દેસાઈના નેતૃત્વ હેઠળ પ્રધાનમંડળ અસ્તિત્વમાં આવ્યું. દેસાઈની સરકારે દક્ષિણ એશિયાઈ પડોશી દેશો સાથેના સંબંધોને અગ્રતા આપી અને કટ્ટર હરીફ એવાં દેશ પાકિસ્તાન સાથે સંબંધો સુધારવાની શરુઆત કરી તેમજ ૧૯૬૨નાં યુધ્ધ પછી પહેલી વાર ચીન સાથેનાં સંબંધો સામાન્ય બનાવ્યા. તેઓએ ઝીઆ-ઉલ-હક સાથે સંવાદો કર્યા અને મૈત્રીભર્યા સંબંધો સ્થાપ્યા. ચીન સાથે રાજદ્વારી સંબંધો પણ સ્થાપવામાં આવ્યા. સરકારે રાષ્ટ્રીય કટોકટી લાગુ પાડવા અંગે બંધારણમાં ઘણાં ફેરફારો કર્યા અને તેને પછીની સરકારો માટે મુશ્કેલ બનાવી. ચુંવાળીસમાં બંધરણીય સુધારા દ્વારા મિલકતના અધિકારને ન્યાયિક કરવામાં આવ્યો. તેમ છતાં, જનતા પાર્ટીનો મોરચો, અંગત અને નિતી અંગેના ભેદભાવોથી ભરેલો હતો, એટલે વિવાદો વગર વધુ કંઇ પ્રાપ્ત કરી શક્યો નહી. ચરણસિંહ પ્રકરણ અને અન્ય કટોકટીના કારણોસર ૧૫ જુલાઈ ૧૯૭૯ ના રોજ તેમણે વડાપ્રધાન તરીકે રાજીનામું આપી દીધું.<ref name ="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭"/> == નિવૃત્તિ અને મૃત્યુ == રાજકીય નિવૃત્તિ બાદ મોરારજીભાઇએ મુંબઈમાં પુત્રપરિવાર સાથે જીવન ગાળ્યું. ૧૯૮૭ના ઓક્ટોબર માસ સુધી, (૯૨ વર્ષની ઉંમર સુધી) વિદ્યાપીઠના પદવીદાન સમારોહમાં હાજરી આપવાનો તેમનો ક્રમ તેમણે નિષ્ઠાની જાળવ્યો. ૧૦ એપ્રિલ ૧૯૯૫ ના રોજ મગજમાં લોહી ગંઠાતા મુંબઈ ખાતે તેમનું અવસાન થયું. ૧૨મી એપ્રિલની સાંજે અમદાવાદમાં [[સાબરમતી આશ્રમ]] પાસે આવેલી ગોશાળાની ભૂમી પર પૂરા રાજકીય સન્માન સાથે તેમની અંતિમ ક્રિયા કરવામાં આવી. આ સ્થળ હાલ અભયઘાટ તરીકે ઓળખાય છે.<ref name ="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭"/> == સામાજીક સેવા == મોરારજી દેસાઈ [[ગાંધીજી]]ના રસ્તે ચાલનારા, સામાજીક સેવક, સંસ્થા સ્થાપક અને મહાન સુધારાવાદી હતા. તેઓ મહાત્મા ગાંધી દ્વારા સ્થાપવામાં આવેલ [[ગુજરાત વિદ્યાપીઠ]]નાં કુલપતિ હતા. તેમનાં વડા પ્રધાનના કાર્યકાળ દરમિયાન પણ તેઓ વિદ્યાપીઠની મુલાકાત લેતા હતા અને ઓક્ટોબર મહિનામાં વિદ્યાપીઠમાં નિવાસ કરતા હતા. તેઓ સાદાઈથી જીવતા હતા અને વડા પ્રધાન હોવા છતાં જાતે જ પોસ્ટ કાર્ડ લખતા હતા. સરદાર પટેલે તેમને ખેડા જિલ્લાના ખેડૂતો જોડે મંત્રણાઓ કરવા માટે નીમ્યા હતા, જે છેવટે [[અમુલ ડેરી|અમુલ]] સહકારી મંડળીની સ્થાપના માટે કારણભૂત બની. તેમના કાર્યકાળ દરમિયાન, તેઓએ જાહેર વિતરણ વ્યવસ્થા બંધ કરી અને તેનાથી રસ્તી ખાંડ અને અનાજ પ્રાપ્ત થતાં રેશનની દુકાનો બંધ થઇ ગઇ હતી. == અંગત જીવન અને કુટુંબ == {{multiple image | width = 150 | image1 = Morarji Desai 1996 stamp of India.jpg | alt1 = મોરારજી દેસાઇ ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર, ૧૯૯૬ | image2 = Morarji Desai 1997 stamp of India.jpg | alt2 = મોરારજી દેસાઇ ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર, ૧૯૯૭ | footer = મોરારજી દેસાઇ ભારતીય ટપાલ ટિકિટ પર. }} મોરારજી દેસાઈને એક પુત્ર કાંતિ દેસાઈ, બે પૌત્ર ભરત અને જગદીપ દેસાઈ અને ૪ પ્રપૌત્રો છે. આમાંથી રાજકીય ક્ષેત્રે માત્ર મધુકેશ્વર દેસાઈ જ સક્રિય છે, જે તેમનો પ્રપૌત્ર અને જગદીપ દેસાઈના પુત્ર છે.<ref>{{cite news | url=http://www.dnaindia.com/india/report_morarji-s-3g-scion-to-enter-politics_1370053 | title=મોરારજીના પ્રપૌત્ર રાજકારણમાં પ્રવેશવા તૈયાર | work=Daily News and Analysis (DNA) | date=૧૧ એપ્રિલ ૨૦૧૦ | agency=DNA | access-date=૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૨ | author=Khanna, Summit | location=Ahmedabad}}</ref> તેઓ પોતાનાં દાદામહ જેવી છાપ ઉભી કરવા માટે સક્રિય છે.<ref>{{cite news | url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=5&edlabel=TOIA&mydateHid=11-04-2010&pubname=&edname=&articleid=Ar00502&format=&publabel=TOI | title=પ્રપૌત્રે રાજ્યમાં મોરારજી દેસાઈનો વારસો સજીવન કર્યો | date=૧૧ એપ્રિલ ૨૦૧૦ | agency=[[Times News Network|TNN]] | access-date=૪ ફેબ્રુઆરી ૨૦૧૨ |newspaper=The Times of India| author=Yagnik, Bharat}}{{cite news|title=Morarji's great grandson to revive legacy|url=http://lite.epaper.timesofindia.com/mobile.aspx?article=yes&pageid=5&edlabel=TOIA&mydateHid=11-04-2010&pubname=&edname=&articleid=Ar00502&format=&publabel=TOI}}</ref> મધુકેશ્વર દેસાઈ ભારતીય જનતા યુવા મોર્ચાનાં રાષ્ટ્રીય ઉપ-પ્રમુખ છે, જે ભારતીય જનતા પાર્ટીની યુવા પાંખ છે.<ref>{{cite news |title=મોરારજી દેસાઈના પ્રપૌત્ર ભારતીય જનતા પાર્ટીની યુવા પાંખમાં ઉપ પ્રમુખ તરીકે જોડાયા |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-05-30/news/39629167_1_youth-wing-bharatiya-janata-yuva-morcha-bjp-fold |newspaper=The Economic Times |date=૩૦ મે ૨૦૧૩ |access-date=2014-04-05 |archive-date=2013-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613193028/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-05-30/news/39629167_1_youth-wing-bharatiya-janata-yuva-morcha-bjp-fold |url-status=dead }}</ref> વિશાલ દેસાઈ, જેઓ ભરત દેસાઈના પુત્ર છે, લેખક અને ફિલ્મ નિમાર્ણકર્તા છે.<ref>{{cite news|title=A lightly carried legacy|url=http://www.afternoondc.in/interview/a-lightly-carried-legacy/article_23612|newspaper=The Afternoon|access-date=2014-04-05|archive-date=2018-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20180510182053/http://www.afternoondc.in/interview/a-lightly-carried-legacy/article_23612|url-status=dead}}</ref> તેઓ ૨૦૦૯માં લંડન ફિલ્મ સ્કૂલમાંથી સ્નાતક થયા છે<ref>{{cite news|title=જવા માટે તૈયાર|url=http://www.afternoondc.in/dairy/ready-to-go/article_55180|newspaper=The Afternoon|access-date=2014-04-05|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202102336/http://www.afternoondc.in/dairy/ready-to-go/article_55180|url-status=dead}}</ref> હાલમાં તેઓ મુંબઈ ખાતે તેમની પોતાની ફિલ્મ નિર્માણ સંસ્થા, 'અ થાઉઝન્ટ ફેસીસ પ્રોડક્શન્શ', ચલાવી રહ્યા છે.<ref>{{cite news|title=હા, અમે કેન્સ|url=http://www.mid-day.com/entertainment/2012/may/010512-Yes-we-Cannes.htm|newspaper=Mid Day}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ૧૯૭૮માં, વડાપ્રધાન મોરારજી દેસાઇ, કે જેઓ લાંબા સમયથી સ્વમૂત્ર ચિકિત્સા અજમાવી રહ્યા હતા, એ વિશે ડાન રાથેર જોડે ૬૦ મિનિટો સુધી સ્વમૂત્ર પીવાથી થતા ફાયદા વિશે ચર્ચા કરી હતી. મોરારજીએ કહ્યું હતું કે સ્વમૂત્ર ચિકિત્સાએ આરોગ્ય સુવિધા ન પરવડી શકે એવા લાખો ભારતીયો માટે ઉત્તમ ચિકિત્સા છે. તેઓ આ તેમની આદત માટે કેટલાય ભારતીયો અને વિદેશીઓ દ્વારા અણગમો પામ્યા હતા.<ref>{{cite news | url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/4822621.cms | title=Curative Elixir: Waters Of India | work=The Times of India | date=૨૭ જુલાઇ ૨૦૦૯ | first1=Prasenjit | last1=Chowdhury}}</ref> ==લેખન== 'ઇન માય વ્યૂ' તેમની આત્મકથા છે. જેનો ગુજરાતી અનુવાદ 'મારું જીવનવૃત્તાંત' નામે ત્રણ ભાગમાં નવજીવન દ્વારા કરવામાં આવેલ છે. આ ઉપરાંત કેટલીક માહિતી પુસ્તિકાઓ જેવી કે, 'પોલીસ પ્રજાનો મિત્ર બની રહે' (મુંબઈ સરકાર, ૧૯૫૨), 'કરવેરા શા માટે ?'(પરિચય, ૧૯૬૨), 'લોકશાહી સમાજવાદ' (પરિચય, ૧૯૬૮), ' સડા વિનાનો વહિવટ' (પરિચય, ૧૯૭૩), 'કાયદાથી કોઈ પર નથી' (ગુજરાત સરકાર, ૧૯૭૯) વગેરે મુખ્ય છે. <ref name ="પ્રકાશ ન. શાહ૧૯૯૭"/> == સંદર્ભ == {{Reflist}} == આ પણ જુઓ == * [[ગુજરાત]] * [[ભારતના વડાપ્રધાન]] * [[મહાગુજરાત આંદોલન]] ==બાહ્ય કડીઓ== {{commons category}} * [http://www.pmindia.nic.in/former.htm ભારત દેશના વડા પ્રધાનનું અધિકૃત વેબસાઇટ (અંગ્રેજી ભાષામાં)] * [http://sthindi.indopia.in/India-usa-uk-news/news_details.php?id=35785&page=1 ભારત દેશના ચોથા વડા પ્રધાન મંત્રી મોરારજી દેસાઈ]{{Dead link|date=જુલાઈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (સંકલ્પ ટાઇમ્સ) {{ભારતના વડાપ્રધાન}} {{ભારત રત્ન}} {{ઢાંચો:મહાત્મા ગાંધી}} [[શ્રેણી:ભારતના વડાપ્રધાન]] [[શ્રેણી:ગુજરાતી વ્યક્તિત્વ]] [[શ્રેણી:ભારત રત્ન પુરસ્કારના વિજેતા]] [[શ્રેણી:૧૯૯૫માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:૧૮૯૬માં જન્મ]] [[શ્રેણી:ગુજરાત રાજ્યના સાંસદ]] 91flxu0acsrrzwcehpw30rafkp8lg4e 0 22747 900693 897812 2026-05-05T09:52:10Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900693 wikitext text/x-wiki {{માહિતીચોકઠું સંગીત કલાકાર | Name = સેલિન ડીયોન<br>Céline Dion | Img = Celine Dion Concert Singing Taking Chances 2008.jpg <!--Image changes must be discussed--> | Img_capt = | Img_size = | Landscape = | Background = solo_singer | Birth_name = સેલિન મેરી ક્લૌડેટ ડીયોન | Born = ૩૦ માર્ચ ૧૯૬૮ | Origin = [[Charlemagne, Quebec|Charlemagne]], [[કેનેડા]] | Instrument = ગાયક | Genre = [[Pop music|Pop]], pop rock | Occupation = ગાયિકા, ગીતકાર, અભિનેત્રી<ref name=Brit>Britannica.com. ''[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/164189/Celine-Dion Céline Dion]''. Retrieved September 13, 2009.</ref> | Voice_type = [[Soprano]]<ref name=SoundofCeline>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E07E6DD123AF931A35750C0A962958260 Review/Pop; The International Sound of Celine Dion]. ''[[The New York Times]]''. March 2, 1994. Retrieved November 17, 2008</ref> | Years_active = ૧૯૮૦ – વર્તમાન | Label = Saisons, Super Étoiles, TBS (૧૯૮૧–૧૯૮૬)<br />[[સોની Music Entertainment|સોની Music]] (૧૯૮૬–વર્તમાન)<br />[[કોલંબિયા Records|કોલંબિયા]] (૧૯૯૦–વર્તમાન)<br />[[Epic Records|Epic]] (૧૯૯૦–૨૦૦૭)<br />[[૫૫૦ Music|૫૫૦]] (૧૯૯૨–૨૦૦૦) | networth = over [[United States dollar|US$]]250 million {{profit}}<br /><small>(જાન્યુઆરી ૨૦૦૭)</small> | URL = [http://www.celinedion.com www.celinedion.com] }} '''સેલિન મેરી ક્લૌડેટ ડીયોન''', {{Post-nominals|country=CAN|CC|OQ}}, ({{IPA-fr|selin djɔ̃|-|Fr-Céline-Dion.oga}}; જન્મ ૩૦ માર્ચ ૧૯૬૮) કેનેડાની એક ગાયીકા, પ્રાસંગિક ગીત લેખક, અભિનેત્રી અને ઉદ્યોગસાહસિક છે. [[ક્વિબેક]]ના [[ચાર્લમેગન]] સ્થિત એક મોટા અને ગરીબ પરિવારમાં જન્મેલી ડીયોન, તેના મેનેજર અને ભાવિ પતિ [[રેને એન્જીલિલે]] તેની પ્રથમ રેકોર્ડને ભંડોળ પુરું પાડવા માટે તેનું ઘર ગીરવે મૂક્યા બાદ તે ફ્રેન્ચ ભાષા બોલાતા વિશ્વમાં યુવા કલાકાર તરીકે ઉભરી હતી.<ref name="Jam">[http://jam.canoe.ca/Music/Pop_Encyclopedia/D/Dion_Celine.html સેલિન ડીયોન બાયોગ્રાફી]. "[[કેનો જામ!]]." 13 સપ્ટેમ્બર 2007ના રોજ કરાયેલો સુધારો</ref> 1990માં [[એન્ગ્લોફોન]] આલ્બમ ''[[યુનિઝન]]'' રજૂ કરીને ડીયોને ઉત્તર અમેરિકા અને અંગ્રેજી બોલતા વિશ્વના અન્ય દેશોમાં પોતાની જાતને એક સક્ષમ પોપ ગાયિકા તરીકે રજૂ કરી હતી.<ref name="Enc">{{cite web | title=The Canadian Encyclopedia | work=Céline Dion Biography | url=http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=U1ARTU0000970 | access-date=July 14, 2006 | dateformat=mdy | archive-date=સપ્ટેમ્બર 10, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110910200344/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=U1ARTU0000970 | url-status=dead }}</ref> ડીયોને 1980ના દાયકામાં 1983 [[યામાહ]] [[વર્લ્ડ પોપ્યુલર સોંગ ફેસ્ટિવલ]] અને [[1988 યુરોવિઝન સોન્ગ કોન્ટેસ્ટ]] જીતીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ઓળખ પ્રાપ્ત કરી હતી.<ref name="Bliss">બ્લિસ, કેરન. "25 યર્સ ઓફ કેનેડીયન આર્ટિસ્ટ્સ." ''કેનેડીયન સંગીતકારો'' . માર્ચ 1, 2004, પાનું 34. ISSN: 07089635</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pubquizhelp.com/ent/eurovision-past-winners.html |title=Eurovision Winners|publisher=Baltics Worldwide|date=2007|access-date= 2010-01-07}}</ref> 1980ના દાયકાની શરૂઆતમાં શ્રેણીબદ્ધ ફ્રેન્ચ આલ્બમ રજૂ કર્યા બાદ 1986માં તેણે [[સીબીએસ (CBS) રેકોર્ડ્સ કેનેડા]] સાથે કરાર કર્યો હતો. 1990ના દાયકામાં એન્જીલિલની મદદથી [[એપિક રેકોર્ડ્સ]] સાથે ગીત ગાઇને તેમજ કેટલાક અંગ્રેજી તેમજ ફ્રેન્ચ આલ્બમ રિલીઝ કરીને પોપ સંગીતના ઇતિહાસના સૌથી સફળ કલાકારો પૈકીની એક કલાકાર બનીને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખ્યાતી પ્રાપ્ત કરી હતી.<ref name="Chuck">ટેલર, ચક. "એપિક/550's ડીયોન ઓફર્સ હિટ્સ." બિલબોર્ડ નવેમ્બર 6, 1999, પાનું 1.</ref><ref name="CNNN">"[http://www.cnn.com/CNN/Programs/people/shows/dion/profile.html ધ અલ્ટિમેટ દિવા]". [[CNN]]. ઓક્ટોબર 22, 2002. સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> પરંતુ 1999માં તેની સફળતા જ્યારે ટોચ પર હતી ત્યારે ડીયોને પોતાનું પરિવાર રચવા અને પતિ સામે સમય ગાળવા માટે મનોરંજન ક્ષેત્રમાંથી હંગામી નિવૃત્તિ લેવાની જાહેરાત કરી હતી. ડીયોનના પતિને કેન્સર થયું હોવાનું નિદાન થયું હતું.<ref name="CNNN"></ref><ref name="Trans">સેલિન ડીયોન. "સેલિન ડીયોન." પિટર નેન્સબ્રીઝ ''ધ નેશનલ.'' વિથ એલિસન સ્મિથ ''[[CBC-TV]]'' . માર્ચ 28, 2002. ટ્રાન્સ્ક્રીપ્ટ</ref> 2002માં તે પોપ સંગીતની ટોચ પર પાછી ફરી હતી અને [[લાસ વેગાસ]]ના [[કેસાર્સ પેલેસ]] ખાતેના કોલોસિયમ ખાતે એક ફાઇવસ્ટાર [[થિયેટ્રિકલ]] શોમાં રાત્રી કાર્યક્રમમાં તેની કળા રજૂ કરવા ત્રણ વર્ષનો કરાર કર્યો હતો. (જે બાદમાં લંબાવીને પાંચ વર્ષનો કરવામાં આવ્યો હતો)<ref name="Lavid">હેલિગર, જેરીમી. "Celine Dion livin' la vida Vegas!." ''Us'' . માર્ચ 31, 2003, પાનું 56.</ref><ref>"[http://www.digitaljournal.com/article/34152?tp=1 સેલિન ડીયોને 1997થી અત્યાર સુધીમાં પ્રથમ સીડી રિલીઝ કરી]". (2002-04-15). ''ડિજીટલ જર્નલ'' સુધારો (2009-10-12)</ref><ref>હિલબર્ન, રોબર્ટ. "[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/113465576.html?dids=113465576:113465576&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;date=Apr+11%2C+2002&amp;author=Robert+Hilburn&amp;pub=Los+Angeles+Times&amp;desc=Pop+Albums%3B+Ashanti+Displaces+Dion+at+Top&amp;pqatl=google પોપ આલ્બમ્સ; અશાંતિએ ડીયોનને ટોચ પર મોકલી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103212239/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/113465576.html?dids=113465576:113465576&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Apr+11,+2002&author=Robert+Hilburn&pub=Los+Angeles+Times&desc=Pop+Albums%3B+Ashanti+Displaces+Dion+at+Top&pqatl=google |date=2012-11-03 }}" (2002-04-11). લોસ એન્જીલસ ટાઇમ્સ સુધારો (2009-10-12)</ref> ડીયોનના સંગીતમાં વિવિધ પ્રકારના સંગીતનો પ્રભાવ જોવા મળે છે જેમાં [[રોક]] અને [[આર એન્ડ બી]]થી માંડીને [[ગોસ્પેલ]]થી [[ક્લાસિકલ]] સુધીનો સમાવેશ થાય છે. તેના આલ્બમોને અવારનવાર મિશ્ર પ્રતિસાદ મળે છે પરંતુ તે તેની ટેકનિકલ કુશળતા શક્તિશાળી કંઠ્ય ગીત (વોકલ્સ) માટે જાણીતી છે.<ref name="Time1">એલેક્ઝાન્ડર, ચાર્લ્સ પી. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,980285,00.html પાવર ઓફ સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612175925/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,980285,00.html |date=2008-06-12 }}". ટાઇમ. માર્ચ 7, 1994</ref><ref name="Elysa">ગાર્ડનર, એલિસા. ''રિવ્યૂ: ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' . ''[[લોસ એન્જીલસ ટાઇમ્સ]]'' લોસ એન્જીલસ, કેલિફ.: નવેમ્બર 16, 1997, પાનું 68)</ref><ref name="cove">{{cite web| title=Cove Magazine| work=The 100 Outstanding Pop Vocalists| url=http://covemagazine.com/100vocalists.html| access-date=August 29, 2006| dateformat=mdy| archive-date=જુલાઈ 16, 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20060716122547/http://www.covemagazine.com/100vocalists.html| url-status=dead}}</ref> ડીયોન ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ કેનેડિયન કલાકાર છે<ref>"[http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4599216-1.html ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ કેનેડીયન એક્ટ માટે ડીયોનનું નામાંકન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100926131934/http://www.allbusiness.com/retail-trade/miscellaneous-retail-retail-stores-not/4599216-1.html |date=2010-09-26 }}". (2000-1-06). ઓલબિઝનેસિસ. સુધારો 2009-10-12.</ref><ref>લર્ન, જોશ "[http://media.www.brockpress.com/media/storage/paper384/news/2009/03/10/ArtsEntertainment/High-Fidelity.Top.Selling.Canadian.Artists-3666963.shtml હાઇ ફિડિલીટી: ટોપ સેલિંગ કેનેડીયન આર્ટિસ્ટ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091015070747/http://media.www.brockpress.com/media/storage/paper384/news/2009/03/10/ArtsEntertainment/High-Fidelity.Top.Selling.Canadian.Artists-3666963.shtml |date=2009-10-15 }}". ''ધ બ્રોક પ્રેસ'' . સુધારો 2009-10-12</ref> અને તેનું આલ્બમ ''[[ડીયુક્સ]]'' (D'eux) ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ ફ્રેન્ચ આલ્બમ છે.<ref>"[https://web.archive.org/web/20070531083109/http://www.cbc.ca/arts/music/celinedion.html ધ રીયલ સેલિન: સેલિન ડીયોનનું નવું ફ્રેન્ચ આલ્બમ તેની વ્યક્તિગત બાજુ દર્શાવે છે]" 2007-05-29. ''CBC'' . સુધારો 2009-10-12</ref> 2004માં વિશ્વભરમાં તેના 17.5 કરોડ આલ્બમનું વેચાણ નોંધાવ્યા બાદ ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ ફિમેલ આર્ટિસ્ટ બનવા બદલ તેને [[વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સ]] ખાતે [[ચોપાર્ડ ડાયમન્ડ એવોર્ડ]] એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો.<ref>[https://web.archive.org/web/20071106102559/http://www.cbc.ca/arts/music/story/2007/11/05/worldmusic-awards.html ડીયોન, લેવિંગ્નએ વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સમાં ટ્રોફીઓ મેળવી]. ''[[CBC News.ca]]'' નવેમ્બર 5, 2007. સુધારો જુલાઈ 21, 2008.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080618054305/http://www.iht.com/articles/ap/2007/11/05/arts/EU-A-E-MUS-France-World-Music-Awards.php સેલિન ડીયોન, પટ્ટી લાબેલેને મોનાકો ખાતે વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડમાં સન્માનવામાં આવશે]. ઇન્ટરનેશનલ હેરાલ્ડ ટ્રિબ્યૂન નવેમ્બર 2007. સુધારો જુલાઈ 20, 2008.</ref> સોની મ્યુઝિકના જણાવ્યા મુજબ દુનિયાભરમાં ડીયોનના 20 કરોડ આલ્બમ વેચાયા છે.<ref>[http://ca.reuters.com/article/entertainmentNews/idCAN0948472220080209 Q&amp;A: કારકીર્દિના 27 વર્ષના સમયગાળામાં ડીયોન તેની આગામી ટૂર માટે તૈયારી કરી રહી છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314071740/http://ca.reuters.com/article/entertainmentNews/idCAN0948472220080209 |date=2012-03-14 }} ''રોઇટર્સ કેનેડા'' સુધારો 2010-2-9</ref><ref> [http://news.xinhuanet.com/english/2008-01/17/content_7436062.htm સેલિન ડીયોનનો વિશ્વ પ્રવાસ શાંઘાહી પહોંચ્યો] ''ઝીંહુઆ ન્યૂઝ એજન્સી'' સુધારો 2010-2-9</ref> == જીવન અને સંગીત કારકીર્દિ == === બાળપણ અને પ્રારંભ === [[ચિત્ર:Céline Dion 1986.jpg|thumb|left|સેલિન ડીયોન, 1980નો મધ્ય દાયકો.]] [[ફ્રેન્ચ કેનેડીયન]] માતાપિતા અધેમર ડીયોન અને [[ધેરીઝ ટન્ગો]]ના ચૌદ બાળકોમાં સૌથી નાની ડીયોનનો [[રોમન કેથોલિક]] તરીકે એક અત્યંત ગરીબ પરંતુ તેના કહેવા પ્રમાણે કેનેડાના ક્વિબેકમાં આવેલા ચાર્લીમેગ્નેમાં એક ખુશ ઘરમાં જન્મ થયો હતો.<ref name="CNNN"></ref><ref name="autogenerated12">"પ્રોફાઇલ ઓફ સેલિન ડીયોન, એનરિક ઇગ્લેસિયાસ, મોબી." પૌલા ઝાન, ચાર્લ્સ મોલિનેક્સ, ગેઇલ ઓ નીલ ''[[પીપલ ઇન ધ ન્યૂઝ]]'' . મે 18, 2002. ટ્રાન્સ્ક્રિપ્ટ</ref> સંગીત હંમેશા તેના પરિવારનો એક ભાગ રહ્યો છે. (તેનું ડીયોન નામ તેના જન્મના બે વર્ષ પહેલા ફ્રેન્ચ ગાયક [[હ્યુગસ ઓફ્રે]] દ્વારા રેકોર્ડ કરવામાં આવેલા ગીત ''સેલિન'' પરથી રાખવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite book | first= Georges-Herbert| last= Germain| others= translated by David Homel and Fred Reed| year= 1998| title= Céline: The Authorized Biography | pages= 16 | publisher= Dundurn Press| isbn= 1-55002-318-7 }})</ref>) તે તેના પિતાના ''Le Vieux Bari'' નામના નાના પિયાનો બારમાં તેના ભાઈ બહેનો સાથે ગીતો ગાઇને મોટી થઇ હતી. નાની ઉંમરથી જ ડીયોનને પર્ફોર્મર (કલાકાર) બનવાનું સ્વપ્ન હતું.<ref name="Time1"/> ''[[પીપલ]]'' મેગેઝીન સાથેની એક મુલાકાતમાં 1994માં તેણે કહ્યું હતું કે, "મને મારા પરિવાર અને ઘરની યાદ આવે છે પરંતુ મને મારી [[કિશોરાવસ્થા]] ગુમાવવાનો કોઇ અફસોસ નથી. મારું એક સ્વપ્ન હતુઃ હું એક ગાયીકા બનવા માંગતી હતી."<ref>{{cite web | title=Rock on the Net | work= Céline Dion| url=http://www.rockonthenet.com/artists-d/celinedion_main.htm| access-date= November 30, 2005 |dateformat=mdy}}</ref> બાર વર્ષની ઉંમરે તેણે તેનું પ્રથમ ગીત [["Ce n'était qu'un rêve"]] (ઇટ વોઝ ઓન્લી અ ડ્રીમ) કમ્પોઝ કરવા તેની માતા અને ભાઈ જેક્સ સાથે કામગીરી કરી હતી.<ref name="autogenerated12"></ref> તેના ભાઈ માઇકલ ડોન્ડાલિન્ગર ડીયોને તે રેકોર્ડિંગ મ્યુઝિક મેનેજર રેને એન્જીલીલને મોકલ્યું હતું. માઇકલને એન્જીલીલનું નામ [[ગિનેટ રેનો]] આલ્બમમાંથી મળ્યું હતું.<ref name="autogenerated11">[http://jam.canoe.ca/Music/Pop_Encyclopedia/D/Dion_Celine.html સેલિન ડીયોન બાયોગ્રાફી]. "[[કેનો જામ!]]." સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007</ref> એન્જીલીલ ડીયોનનો અવાજ સાંભળીને રડી પડ્યો હતો અને તેને એક સ્ટાર બનાવવાનું નક્કી કર્યું હતું.<ref name="autogenerated12"></ref> 1981માં તેણે ડીયોનની પ્રથમ રેકોર્ડ ''[[La voix du bon Dieu]]'' (ધ વોઇસ ઓફ ધ ગૂડ ગોડ)ને ધિરાણ પુરું પાડવા તેનું ઘર ગિરવે મૂક્યું હતું. આ રેકોર્ડ બાદમાં સ્થાનિક નંબર વન હિટ બન્યું હતું અને ડીયોનને ક્વિબેકમાં એક સ્ટાર બનાવી હતી. તેની પ્રતિષ્ઠા વિશ્વના અન્ય ભાગમાં પણ ત્યારે ફેલાઇ કે જ્યારે 1982માં જાપાનમાં [[ટોક્યો]] ખાતે યોજાયેલા યામાહા વર્લ્ડ પોપ્યુલર સોન્ગ ફેસ્ટિવલમાં તેણે ભાગ લીધો હતો અને સંગીતકાર માટે ટોપ પર્ફોર્મરનો અને [["Tellement j'ai d'amour pour toi"]] (આઇ હેવ સો મચ લવ ફોર યુ)માટે બેસ્ટ સોંગ માટે સુવર્ણ ચંદ્રક જીત્યો હતો.<ref name="autogenerated11"></ref> 1983 સુધીમાં ફ્રાન્સમાં સિંગલ [["D'amour ou d'amitié"]] (ઓફ લવ ઓર ઓફ ફ્રેન્ડશીપ) માટે ગોલ્ડ રેકોર્ડ મેળવનાર પ્રથમ કેનેડિયન કલાકાર બનવા ઉપરાંત ડીયોને કેટલાક [[ફેલિક્સ એવોર્ડ]], બેસ્ટ ફિમેલ પર્ફોર્મર અને ડિસ્કવરી ઓફ ધ યર એવોર્ડ જીત્યા હતા.<ref name="autogenerated11"></ref><ref name="autogenerated20">"[http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/304:149/1/Celine_Dion.htm સેલિન ડીયોન બાયોગ્રાફી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090830023705/http://www.thebiographychannel.co.uk/biography_story/304:149/1/Celine_Dion.htm |date=2009-08-30 }}." [[ધ બાયોગ્રાફી ચેનલ]]. સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> યુરોપ, એશિયા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં વધુ સફળતા ત્યારે મળી કે જ્યારે ડીયોને ''[[Ne partez pas sans moi]]'' (''ડોન્ટ ગો વિધાઉટ મી'' ) ગીત સાથે [[1988 યુરોવિઝન સોન્ગ કન્ટેસ્ટ]]માં [[સ્વિત્ઝર્લેન્ડ]]નું પ્રતિનિધિત્વ કર્યું હતું અને [[ડબ્લિન]], [[આયર્લેન્ડ]]માં ખુબ જ ઓછી સરસાઇથી તે સ્પર્ધા જીતી હતી.<ref>{{cite book|last=O'Connor |first=John Kennedy |title=The Eurovision Song Contest&nbsp;— The Official History |authorlink=John Kennedy O'Connor |publisher=Carlton Books |location=UK |date=2007-04-02}} isbn= 978-1844429943.</ref> જો કે અમેરિકન સફળતાને હજુ વાર હતી કારણકે તે પૂર્ણ પણે એક ફ્રેન્કોફોન કલાકાર હતી.<ref name="autogenerated18">એલેક્ઝાન્ડર ચાર્લ્સ પી. "ધ આર્ટ્સ એન્ડ મિડીયા/મ્યુઝિક: પાંચ વર્ષની ઉંમરે તેણે ટેબલ પર ઉભા રહીને ફ્રેન્ચ પોપ ગીત ગાયું હતું." ''ટાઇમ ઇન્ટરનેશનલ'' . ફેબ્રુઆરી 28, 1994. પાનું 44.</ref> 18 વર્ષની ઉંમર બાદ [[માઇકલ જેક્સન]]નું પર્ફોર્મન્સ જોયા બાદ ડીયોને એન્જીલીલને જણાવ્યું હતું કે તે જેક્સન જેવી સ્ટાર બનવા ઇચ્છે છે.<ref>[http://www.vh1.com/artists/az/dion_celine/bio.jhtml ''સેલિન ડીયોન'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102214848/http://www.vh1.com/artists/az/dion_celine/bio.jhtml |date=2010-01-02 }} [[VH1]].com .સુધારો ઓગસ્ટ 16, 2005.</ref> ડીયોનની કળામાં વિશ્વાસ હોવા છતાં એન્જીલીલને લાગ્યું કે ડીયોનને વૈશ્વિક સ્તરે રજૂ કરવા માટે તેની છબીમાં સુધારો કરવાની જરૂર છે.<ref name="autogenerated12"></ref> ડીયોન કેટલાક મહિનાઓ સુધી કાર્યક્રમોથી દૂર રહી. આ સમયગાળા દરમિયાન તેણે તેનો દેખાવ સુધારવા માટે દાંતની સર્જરી કરાવી અને તેની અંગ્રેજી ભાષા સુધારવા માટે 1989માં તેને ઇકોલ બર્લિટ્ઝ મોકલવામાં આવી.<ref name="Enc"></ref> === કારકીર્દિ સફળતા: 1990-1992 === {{Listen |filename=CelineDionWhereDoesMyHeartBeatNow.ogg |title="Where Does My Heart Beat Now" (1990) |description= "Where Does My Heart Beat Now", Dion's first North American hit, was 1980s soft rock. (Note the prominence of the [[electric guitar]]). It contrasts with the style of subsequent efforts. |filename2=CelineDionBeautyandtheBeast.ogg |title2="Beauty and the Beast"(1991) |description2="Beauty and the Beast" was largely influenced by classical music, which became a key feature of Dion's later work. |pos=left |header= Dion's earlier English releases }} અંગ્રેજી ભાષા શીખ્યાના બે વર્ષ બાદ ડિયોને મૂળ [[લૌરા બ્રેનિજન]] સાથે રેકોર્ડ કરેલા આલ્બમ ''[[યુનિઝન]]'' (1990) સાથે એંગ્લોફોન માર્કેટમાં પ્રવેશ કર્યો હતો.<ref name="autogenerated11"></ref> તેણે વિટો લ્યુપ્રાનો અને કેનેડિયન [[નિર્માતા]] [[ડેવિડ ફોસ્ટર]] સહિત ઘણા પ્રતિષ્ઠિત સંગીતકારોની મદદ લીધી હતી.<ref name="Time1"/> આ આલ્બમમાં 1980ના દાયકાના [[સોફ્ટ રોક]] સંગીતનો પ્રભાવ જોવા મળતો હતો જેણે ખુબ જ ઝડપથી [[પુખ્ત સમકાલિન]] રેડિયો ફોર્મેટમાં તેનું અલાયદુ સ્થાન બનાવ્યું હતું. ''યુનિઝન'' ની ટીકા પણ થઇ હતી. ''[[એન્ટરટેનમેન્ટ વિકલી]]'' ના જિમ ફેબરે લખ્યું હતું કે ડીયોનના ગીતો શણગાર વગરના હતા અને તેણે તેની ક્ષમતા બહારની સ્ટાઇલ બહાર લાવવાનો ક્યારેય પ્રયાસ કર્યો નથી.<ref>{{cite web | title=Entertainment Weekly | work=Review--Céline Dion Unison | url=http://www.ew.com/ew/article/review/music/0,6115,313100_4_0_,00.html | access-date=November 18, 2005 | dateformat=mdy | archive-date=જૂન 25, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090625165657/http://www.ew.com/ew/article/0,,313100,00.html | url-status=dead }}</ref> ''[[ઓલમ્યુઝિક]]'' ના સ્ટિફન અર્લવિને તેને "ઉમદા, સુસંસ્કૃત અમેરિકન પ્રવેશ" જાહેર કર્યો હતો.<ref>{{cite web | title=Allmusic | work=Review--Céline Dion Unison | url=http://www.allmusic.com/album/r5855 | access-date= November 18, 2005 | dateformat=mdy}}</ref> તેના સિંગલ્સવાળા આલ્બમમાં "[[(ઇફ ધેર વોઝ) એની અધર વે]]"((If There Was) Any Other Way), "[[ધ લાસ્ટ ટુ નો]]"(The Last to Know), "[[યુનિઝન]]" (Unison) અને "[[વ્હેર ડઝ માય હાર્ટ બીટ નાવ]]" (Where Does My Heart Beat Now)નો સમાવેશ થાય છે. તેના સિંગલ્સ મિડટેમ્પો સોફ્ટરોક બલ્લાડ હતા જેમાં [[ઇલેક્ટ્રિક ગિટાર]]નો નોંધપાત્ર ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. તેનું સિંગલ યુએસ [[બિલબોર્ડ હોટ 100|''બિલબોર્ડ'' હોટ 100]]ના ટોપ 10માં પહોંચ્યું હતું.તે ચોથા ક્રમે આવ્યું હતું. આ આલ્બમે ડીયોનને અમેરિકા તેમજ સમગ્ર [[ખંડીય યુરોપ]] અને એશિયામાં એક ઉભરતી કલાકાર તરીકે સ્થાપિત કરી હતી. ''[[યુનિઝન]]'' ના સમર્થનમાં સેલિન ડીયોને પ્રવાસ શરૂ કર્યો હતો. આ જ પ્રવાસમાં એક કોન્સર્ટ દરમિયાન તેના [[ગળા]]ને ઇજા થઇ હતી. તેણે [[લ્યુસિયાનો પવરોટ્ટી]], [[ફ્રાન્ક સિનાટ્રા]] જેવા અન્ય ગાયકો અને રાષ્ટ્રપ્રમુખ [[જોહન કેનેડી]]ના ઓઆરએલ એવા વિલિયમ ગૌડની સારવાર લીધી હતી.<ref name="Bombardier 2009 172–173">{{cite book|first=Denise |last=Bombardier |title=L'énigmatique Céline Dion |publisher=Albin Michel, XO éditions |year=2009|pages=172–173 |isbn=978-2-84563-413-8|language=French}}</ref> તેમણે ડીયોનને આખરીનામુ આપ્યું હતું કે તે તેના સ્વરતંતુઓની સર્જરી કરાવે અથવા ત્રણ સપ્તાહ સુધી તેનો સહેજ પણ ઉપયોગ ના કરે.<ref name="Bombardier 2009 172–173"></ref> ડીયોને સ્વરતંતુઓનો ઉપયોગ નહીં કરવાનો વિકલ્પ પસંદ કર્યો હતો તેના સ્વરતંતુઓને સંપૂર્ણપણે તંદુરસ્ત કરવા વિલિયમ રિલે પાસે દરરોજ સારવાર લીધી હતી. 1991માં ડીયોન [[ઓપરેશન ડેઝર્ટ સ્ટોર્મ]]માં લડતા અમેરિકાના લશ્કરને અંજલી આપતા ગીત ''[[વોઇસ ધેટ કેર]]'' માં સોલોઇસ્ટ હતી. તેણે [[ડીઝની]]ની એનિમેટેડ ફિલ્મ ''[[બ્યુટી એન્ડ બીસ્ટ]]'' (Beauty and the Beast)ના ટાઇટલ ટ્રેક માટે [[પીબો બ્રાયસન]] સાથે યુગલગીત ગાયુ ત્યારે તેને વાસ્તવિક આંતરરાષ્ટ્રીય સફળતા ત્યારે મળી હતી.<ref name="Bliss">{{cite news|last=Bliss |first=Karen |title=25 Years of Canadian Artists |work=Canadian Musician |date=March 1, 2004 |page=34 |issn=0708-9635}}</ref> આ ગીતે એક સંગીત શૈલી ઝીલી હતી કે જેનો ડીયોન ભવિષ્યમાં ઉપયોગ કરવાની હતી. તે હતું વ્યાપક, હળવા વાદ્યસંગીત સાથે ક્લાસિકલ બલાડ. ટીકા અને વેપારની દ્રષ્ટિએ સફળ બનેલું આ ગીત તેનું બીજું યુએસ ટોપ ટેન સિંગલ બન્યું હતું અને [[શ્રેષ્ઠ ગીત]] માટે [[એકેડેમી એવોર્ડ]] અને [[જોડીમાં અથવા જૂથમાં વોકલ સાથે શ્રેષ્ઠ પોપ પર્ફોર્મન્સ]] રજૂ કરવા માટે [[ગ્રેમી એવોર્ડ]] જીત્યો હતો. [[બ્યુટી એન્ડ બીસ્ટ]]ને ડીયોનના 1992 [[સેલ્ફ-ટાઇટલ્ડ આલ્બમ]] પર ફિલ્મામવામાં આવ્યું હતું જે તેના પ્રથમ પ્રયાસ જેવો મજબૂત રોક પ્રભાવ ધરાવતું હતું તેમાં આત્મા અને ક્લાસિકલ સંગીતના તત્વો હતા. લીડઓફ સિંગલની સફળતા અને તેના ફોસ્ટર અને [[ડિયાન વોરેન]] સાથે જોડાણને કારણે આ આલ્બમને ''યુનિઝન'' જેટલી જ સ્વીકૃતિ મળી હતી. મધ્યમ સફળતા મેળવનારા તેના અન્ય સિંગલ્સમાં ‘‘[[ઇફ યુ અસ્ક્ડ મી ટુ]]’’(If You Asked Me To), ‘‘[[લવ કેન મૂવ માઉન્ટેઇન્સ]]’’ (Love Can Move Mountains) અને ‘‘[[નથિંગ બ્રોકન બટ માય હાર્ટ]]’’ (Nothing Broken But My Heart)નો સમાવેશ થાય છે. ‘‘ઇફ યુ આસ્ક્ડ મી ટુ’’ (1989ની ફિલ્મ ''[[લાઇસન્સ ટુ કિલ]]'' માંનું [[પટ્ટી લાબેલે]]નું [[કવર]] સોંગ) યુએસ [[બિલબોર્ડ હોટ 100|''બિલબોર્ડ'' હોટ 100]]માં ચોથા ક્રમે આવ્યું હતું. ડીયોનના અગાઉના આલ્બની જેમ આ આલ્બમમાં પણ પ્રેમનો ઓવરટોન હતો. ડીયોને આ સમયગાળામાં જ 1991માં ફ્રેન્કોફોન આલ્બમ ''[[Dion chante Plamondon]]'' રિલીઝકર્યું હતું. આ આલ્બમમાં મોટે ભાગે કવર્સ જ હતા પરંતુ તેમાં ચાર નવા ગીતોનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો જેમાં "[[Des mots qui sonnent]]," "[[Je danse dans ma tête]]," "[[Quelqu'un que j'aime, quelqu'un qui m'aime]]" અને "[[L'amour existe encore]]"નો સમાવેશ થાય છે. આ આલ્બમ મૂળ 1991-1992 દરમિયાન કેનેડા અને ફ્રાન્સમાં રિલીઝ કરવામાં આવ્યું હતું. બાદમાં તેને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે 1994માં રિલીઝ કરવામાં આવ્યું હતું. સેલિન ડીયોનનું સૌપ્રથમ ફ્રેન્ચ આલ્બમ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રિલીઝ કરવામાં આવ્યું હતું. તેનું "[[Un garçon pas comme les autres (Ziggy)]]"આલ્બમ ફ્રાન્સમાં સુપરહીટ નિવડ્યું હતું અને બીજા ક્રમે પહોંચ્યું હતું તેમજ ગોલ્ડ સર્ટિફિકેટ મેળવ્યું હતું. ક્વિબેકમાં તો આલ્બમ રિલીઝ થયું તે દિવસે જ તેને ગોલ્ડ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું. અત્યાર સુધીમાં ''Dion chante Plamondon'' ની 15 લાખ રોકોર્ડ્સ વેચાઇ ગઇ છે. 1992 સુધીમાં ''યુનિઝન'' , ''સેલિન ડીયોન'' અને મિડીયામાં કાર્યક્રમે ડીયોનને ઉત્તર અમેરિકામાં સુપરસ્ટાર બનાવી દીધી હતી. તેણે તેના મુખ્ય ઉદેશોમાંનો એક એંગ્લોફોન માર્કેટમાં પોતાની જગ્યા બનાવવી અને કિર્તિ મેળવવાનો ઉદેશ હાંસલ કરી લીધો હતો. જો કે જ્યારે તે અમેરિકામાં સફળતામાં વધારો અનુભવી રહી હતી ત્યારે કેનેડામાં તેના ફ્રેન્ચ ચાહકો તેમની ઉપેક્ષા કરવા બદલ ડીયોનની ટીકા કરી રહ્યાં હતા.<ref name="Time1"></ref><ref name="autogenerated21">"સેલિન ડીયોન." ''ન્યૂઝમેકર્સ 1995'' , અંક 4. ગેલ રિસર્ચ, 1995.</ref> બાદમાં તેણે [[ફેલિક્સ એવોર્ડ]] શોમાં તેના ચાહકોનો વિશ્વાસ જીત્યો હતો. અહીં તેણે ‘‘ઈંગ્લિશ આર્ટિસ્ટ ઓફ ધ યર’’ એવોર્ડ જીત્યા બાદ આ એવોર્ડ સ્વીકારવાનો તેણે જાહેરમાં ઇનકાર કર્યો હતો અને ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે તે અંગ્રેજી નહીં પરંતુ એક ફ્રેન્ચ કલાકાર હતી અને હંમેશા ફ્રેન્ચ કલાકાર જ રહેશે.<ref name="Enc"></ref><ref>{{cite web | title=Céline Dion | work=Céline Dion Biography | url=http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,biography.html | access-date=April 26, 2006 | dateformat=mdy | archive-date=ફેબ્રુઆરી 15, 2012 | archive-url=https://www.webcitation.org/65TE1kIwM?url=http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,biography.html | url-status=dead }}</ref> વેપારી સફળતા ઉપરાંત ડીયોનના વ્યક્તિ જીવનમાં પણ પરિવર્તન આવી રહ્યું હતું કારણકે તેનાથી છવ્વીસ વર્ષ મોટો એન્જીલીલ તેના મેનેજરમાંથી તેનો પ્રેમી બની રહ્યો હતો. પંરતુ તેમણે આ સંબંધને ગુપ્ત જ રાખ્યો હતો કારણકે તેમને ભય હતો કે લોકો તેમના આ સંબંધને અયોગ્ય ગણાવશે.<ref name="autogenerated22">"સેલિન ડીયોન." ''કન્ટેમ્પરરી મ્યુઝિસિયન્સ, ભાગ 25'' . ગેલ રિસર્ચ, 1999.</ref> === લોકપ્રિયતાઃ 1993-1995 === 1993માં ડીયોને તેના ત્રીજા એંગ્લોફોન આલ્બમ ''[[ધ કલર ઓફ માય લવ]]'' ના એક સમર્પિત વિભાગમાં એન્જીલીલને તેના પ્રેમનો રંગ જાહેર કરીને એન્જીલીલ પ્રત્યેની તેની લાગણી જાહેર કરી હતી. ડીયોનને તેમના સંબંધોની ટીકા થવાનો ડર હતો તેનાથી વિપરિત તેના ચાહકોએ આ યુગલને સ્વીકારી લીધું.<ref name="Time1"/> બાદમાં, એન્જીલીલ અને ડીયોને ડિસેમ્બર 1994માં એક ભવ્ય સમારોહમાં લગ્ન કર્યા હતા જેનું કેનેડીયન ટેલિવિઝન પર જીવંત પ્રસારણ કરવામાં આવ્યું હતું. તે તેના મેનેજરને સમર્પિત હતી માટે તેના આલ્બમની થીમ પ્રેમ અને રોમાન્સ પર રહી હતી.<ref name="autogenerated23">[http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001109.cfm સેલિન ડીયોન, ''ધ કલર ઓફ માય લવ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509194846/http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001109.cfm |date=2008-05-09 }}. ''પ્લગ્ડ ઇન'' . સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> તે રેકોર્ડ તેની અત્યાર સુધીની રેકોર્ડમાં સુથી સફળ રહી હતી અને અમેરિકામાં 60 લાખથી વધુ, કેનેડામાં 20 લાખ રેકોર્ડનું વેચાણ થયું હતું અને અનેક દેશોમાં તે નંબર વન બની હતી. આ આલ્બમ "[[The Power of Love]]" (તે [[જેનિફર રશ]]ની 1985ની હિટનું રિમેક હતું)અમેરિકા, કેનેડા અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં ડીયોનનું સૌપ્રથમ નંબર-વન સિંગલ બન્યું હતું. તે 1990માં તેની કારકીર્દિની નવી ટોચે પહોંચી ત્યાં સુધી આ આલ્બમ તેનું [[સિગ્નેચર હિટ]] હતું.<ref name="autogenerated18"></ref> સિંગલ "[[વ્હેન આ ફોલ ઇન લવ]]", અને [[ક્લાઇવ ગ્રિફીન]] સાથેના યુગલ ગીતે અમેરિકા અને કેનેડામાં ઠીક ઠીક સફળતા હાંસલ કરી હતી અને તે બે ગ્રેમી એવોર્ડમાં નામાંકિત થયા હતા અને એક ગ્રેમી એવોર્ડ જીત્યો હતો. ''ધ કલર ઓફ માય લવ'' પણ યુરોપમાં ડીયોનની પ્રથમ મોટું હીટ હતું તેમાં પણ ખાસ કરીને યુનાઇટેડ કિંગડમમાં તે ખુબ જ લોકપ્રિય બન્યું હતું. [[થિન્ક ટ્વાઇસ]] આલ્મબ અને સિંગલ બંનેએ સતત પાંચ સપ્તાહ સુધી બ્રિટીશ ચાર્ટમાં ટોચનું સ્થાન હાંસલ કર્યું હતું. થિન્ક ટ્વાઇસ સાત સપ્તાહ સુધી નંબર વનના ક્રમે રહ્યું હતું. તે યુકેમાં મહિલા કલાકાર દ્વારા દસ લાખ જેટલી કોપી વેચનાર ચોથું સિંગલ બન્યું હતું.<ref>{{cite web| title=Celinedion.com| work=The Journey so Far| url=http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey3.html| access-date=August 16, 2005| dateformat=mdy| archive-date=ઑગસ્ટ 6, 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090806023602/http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey3.html| url-status=dead}}</ref> આ આલ્બમને વીસ લાખ કોપી વેચવા પર પાંચ વખત પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ પણ મળ્યું હતું.<ref>[http://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx સર્ટિફાઇડ એવોર્ડ સર્ચ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171006162141/https://www.bpi.co.uk/certifiedawards/search.aspx |date=2017-10-06 }} ''BPI''</ref> ડીયોને તેનું ફ્રેન્ચ મૂળ જાળવી રાખ્યું હતું અને પ્રત્યેક અંગ્રેજી રેકોર્ડની વચ્ચે ઘણા ફ્રેન્કોફોન રેકોર્ડિંગ રિલીઝ કરવાનું ચાલું રાખ્યું હતું.<ref name="autogenerated15">"સેલિન ડીયોન." કમ્પટન્સ બાય બ્રિટનિકા. એનસાયક્લોપીડીયા બ્રિટાનીકા 2005.</ref> સામાન્ય રીતે તે તેના અંગ્લોફોન કામ કરતા વધુ વિશ્વસનીયતા હાંસલ કરતા હતા. તેણે ''[[À l'Olympia]]'' રિલીઝ કર્યું હતું જે 1994માં [[પેરિસ]]માં ''[[ઓલિમ્પિયા થિયેટર]]'' ખાતે યોજાયેલી ડીયોનની એક કોન્સર્ટ દરમિયાન રેકોર્ડ થયું હતું. તેણે એક પ્રમોશનલ સિંગલ ગાયું હતું જે "[[કોલિંગ યુ]]"નું લાઇવ વર્ઝન હતું. તેણે ફ્રેન્ચ સિંગલ્સ ચાર્ટમાં 75મું સ્થાન હાંસલ કર્યું હતું. ''[[D'eux]]'' (જે અમેરિકામાં ''ફ્રેન્ચ આલ્બમ'' તરીકે પણ ઓળખાય છે) 1995માં રિલીઝ થયું હતું અને તે ફ્રેન્ચ ભાષાનું ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ આલ્બમ બન્યું હતું.<ref name="autogenerated15"></ref> આ આલ્બમ [[જીન-જેકીસ ગોલ્ડમેન]]એ લખ્યું અને પ્રોડ્યુસ કર્યું હતું અને "[[Pour que tu m'aimes encore]]" અને "[[Je sais pas]]" સિંગલ સાથે જંગી સફળતા મેળવી હતી. "Pour que tu m'aimes encore" ફ્રાન્સમાં નંબર વનની પોઝીશન પર પહોંચી ગયું હતું અને તે બાર સપ્તાહ સુધી ટોપ પર રહ્યું હતું. ફ્રાન્સમાં તેને બાદમાં પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>[http://www.disqueenfrance.com/fr/monopage.xml?id=259165&amp;year=1995&amp;type=9 સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111014755/http://www.disqueenfrance.com/fr/monopage.xml?id=259165&year=1995&type=9 |date=2012-01-11 }}. સુધારો 2009-10-12</ref> આ સિંગલ યુકે અને આયર્લેન્ડમાં પણ ટોપ ટેનમાં પહોંચી ગયું હતું જે ફ્રેન્ચ ગીત માટે ભાગ્યે જ બને છે. તેનું બીજું સિંગલ ઓફ આલ્બમ "Je sais pas" ફ્રાન્સમાં ફ્રેન્ચ સિંગલ્સ ચાર્ટમાં નંબર વન બન્યું હતું અને સિલ્વર સર્ટિફિકેટ પણ મળ્યું હતું.<ref>[http://www.disqueenfrance.com/fr/monopage.xml?id=259165&amp;year=1995&amp;type=6 સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602093246/http://www.disqueenfrance.com/fr/monopage.xml?id=259165&year=1995&type=6 |date=2009-06-02 }}. સુધારો 2009-10-12</ref> આ ગીતો બાદમાં ડીયોનના અંગ્રેજી આલ્બમ ''[[ફોલિંગ ઇનટુ યુ]]'' માં "ઇફ ધેટ્સ વોટ ઇટ ટેક્સ " અને "આઇ ડોન્ટ નો" બન્યા હતા. 1990ના દાયકામાં ડીયોનના આલ્બમ મેલોડ્રામેટિક બલ્લાડ્સ પર બનવાનું ચાલું રહ્યું હતું પરંતુ તેમાં ટેમ્પો-પોપ અને એડલ્ટ કન્ટેમ્પરરી થીમ આધારિત સંગીત પણ હતું<ref>અર્લવિન, સ્ટિફન થોમસ. [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:osr67u50o0jw લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ: આલ્બમ રીવ્યૂ]. ઓલમ્યુઝિક. સુધારો 2009-10-12.</ref> તેણે જીમ સ્ટીનમેન અને ડેવિડ ફોસ્ટર જેવા પ્રતિભાશાળી કલાકારો સાથે પણ ગાયું હતું. આ કલાકારોએ ડીયોનને વધુ સારા એડલ્ટ કન્ટેમ્પરરી ગીત ગાવામાં મદદ કરી હતી.<ref>[http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:kzfexqqhldfe ફોલિંગ ઇનટુ યુ:આલ્બમ રિવ્યૂ]. ઓલમ્યુઝિક. સુધારો 2009-10-12</ref><ref name="time.com">એલેક્ઝાન્ડર, ચાર્લ્સ. "[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,980285-1,00.html મ્યુઝિક: ધ પાવર ઓફ સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091003012956/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,980285-1,00.html |date=2009-10-03 }}". ''[[ટાઇમ મેગેઝિન]]'' સુધારો 2009-10-12</ref>. ટીકાકારો મિશ્ર પ્રતિભાવ ધરાવતા હતા ત્યારે ડીયોનના રિલીઝે આંતરરાષ્ટ્રીય યાદીમાં ટોચ પર રહેવાનું ચાલું રાખ્યું હતું. 1996માં તેણે વર્લ્ડ્સ બેસ્ટ સેલિંગ કેનેડિયન રેકોર્ડિંગ આર્ટિસ્ટ ઓફ ધ યર માટે ત્રીજી વખત [[વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ]] જીત્યો હતો. 1990 સુધીમાં તેણે તેની જાતને [[વિશ્વની સૌથી વધુ વેચાતી કલાકાર]] તરીકે સ્થાપિત કરી દીધી હતી.<ref name="Inter">જેરોમ, જીમ. "ધ ડ્રીમ ધેટ ડ્રાઇવ્સ હર. (ગાયિકા સેલિન ડીયોન) (મુલાકાત)." ''લેડીઝ હોમ જર્નલ'' . નવેમ્બર 1, 1997. 146(4).</ref> === વૈશ્વિક સ્તરે વેપારી સફળતા: 1996–1999 === {{Listen | filename = CelineDionFallingIntoYou.ogg | title = "Falling into You" (1996) | description = The slow-tempo title track was noted for its considerable use of percussion instruments and the saxophone. | filename2 = CelineDionCalltheMan.ogg | title2 = "Call the Man" (1996) | description2 = One of the final tracks on the album, "[[Call the Man]]", features a [[choir]] chanting and humming in an African language. | filename3 = IDon'tKnowCelineDion.ogg | title3 = "I Don't Know" (1996) | description3 = ''Falling into You'' contained outlandish musical effects, as epitomized by the single "I Don't Know." |pos=left |header= Musical diversity of ''Falling into You'' |filename4 = CelineDionItsAllComingBackToMeNow.ogg | title4= It's All Coming Back to Me Now | description4= "It's All Coming Back to Me Now" was a [[power ballad]] that fused orchestral flourishes with 1980s [[rock music]]. }} ડીયોનનું ચોથું એંગ્લોફોન આલ્બમ ''[[ફોલિંગ ઇનટુ યુ]]'' (1996), તેને લોકપ્રિયતાની શિખરે લઇ ગયું હતું તેના સંગીતમાં વધુ વિકાસ દર્શાવ્યો હતો.<ref name="autogenerated22"></ref> વધુ શ્રોતા મેળવવાના પ્રયાસના ભાગ રૂપે આ આલ્બમમાં ઘણી બાબતોને સમાવવામાં આવી હતી જેમ કે જટીલ [[સમૂહગાન]] અવાજ, આફ્રિકાન [[ચાન્ટિંગ]] અને મ્યુઝિક ઇફેક્ટ્સ વધુમાં [[વાયોલિન]], [[સ્પેનિશ ગીટાર]], [[ટ્રોમ્બોન]], [[કેવેક્વિન્હો]] અને[[સેક્સોફોને]] એક નવો સાઉન્ડ ઉભો કર્યો હતો.<ref name="autogenerated17">{{cite web| title=Entertainment Weekly| work=Review --Falling into You| url=http://www.ew.com/ew/article/review/music/0,6115,291693_4_0_,00.html| access-date=July 14, 2006| dateformat=mdy| archive-date=જાન્યુઆરી 5, 2009| archive-url=https://web.archive.org/web/20090105235656/http://www.ew.com/ew/article/0%2C%2C291693%2C00.html| url-status=dead}}</ref> આ સિંગલમાં વિવિધ પ્રકારની સંગીત શૈલીનો સમન્વય કરાયો હતો. ટાઇટલ ટ્રેક"[[ફોલિંગ ઇનટુ યુ]]" અને "[[રિવર ડીપ, માઉન્ટેઇન હાઇ]]" ( [[ટીના ટર્નર]] કવર)માં [[પરક્યુઝન]] ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટનો વ્યાપક ઉપયોગ કરાયો હતો.; "[[ઇટ્સ ઓલ કમિંગ બેક ટુ મી નાવ]]" ([[જીમ સ્ટીનમેન]]ના ગીતનું રિમેક) અને [[એરિક કારમેન]]'ના "[[ઓલ બાય માયસેલ્ફ]]"ના રિમેકે તેમના સોફ્ટ-રોક વાતાવરણને જાળવી રાખ્યું હતું પરંતુ તેને [[પિયાનો]]ના ક્લાસિકલ સાઉન્ડ સાથે સાંકળવામાં આવ્યું હતું. ; અને નંબર વન સિંગલ"[[બિકોઝ યુ લવ્ડ મી]]", જે ડીયાન વોરેન દ્વારા લખાયું હતું, તે એક બલ્લાડ હતું જેણે 1996 ફિલ્મ ''[[અપ ક્લોઝ એન્ડ પર્સનલ]]'' ને થીમ પુરી પાડી હતી.<ref name="Inter">જેરોમ, જીમ. "ધ ડ્રીમ ધેટ ડ્રાઇવ્સ હર. (ગાયીકા સેલિન ડીયોન) (મુલાકાત)." ''લેડીઝ હોમ જર્નલ'' . નવેમ્બર 01, 1997. 146(4).</ref> ''ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' એ ડીયોન માટે કારકીર્દિના શ્રેષ્ઠ પ્રતિભાવ મેળવ્યા હતા. ડાન લેરોએ લખ્યું હતું કે તે તેના અગાઉના કામથી અલગ ન હતું <ref>{{cite web| title=Yahoo Music| work=Review --Falling into You| url=http://music.yahoo.com/read/review/12030099| access-date=November 1, 2005| dateformat=mdy| archive-date=નવેમ્બર 17, 2006| archive-url=https://web.archive.org/web/20061117222726/http://music.yahoo.com/read/review/12030099| url-status=dead}}</ref>અને ''[[ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ]]'' ના સ્ટિફન હોલ્ડન અને ''[[લોસ એન્જીલસ ટાઇમ્સ]]'' ના નેટેલી નિકોલસે લખ્યું હતું કે આલ્બમ પરંપરાગત હતું.<ref>સ્ટિફન, હોલ્ડન. ''રીવ્યૂ: ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' . ''[[ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ]]'' . (મોડી પૂર્તિ (ઇસ્ટ કોસ્ટ)). [[ન્યૂ યોર્ક, એન. વાય.]]: એપ્રિલ 14, 1996. પાના 2.30, 2 પાના)</ref><ref name="autogenerated1">નિકોલ્સ, નેટેલી. ''પોપ મ્યુઝિક રીવ્યૂ: ગ્રેમી એવોર્ડ વિજેતા યુનિવર્સલ એમ્ફિથિયેટર ખાતે ખુશ છે પરંતુ તેની ગાયીકામાં હજુ પણ લાગણીનો અભાવ છે'' . લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સ [[લેસ એન્જીલસ]]: માર્ચ 27, 1997. પાનું 47)</ref> ''એન્ટરટેનમેન્ટ વીકલી'' ના ચક એડી, ''એએમજી'' ના સ્ટિફન થોમસ અર્લીવાઇન અને ડેનીયલ ડર્કોલ્ઝે આલ્બમના વખાણ કર્યા હતા.<ref name="autogenerated17"></ref><ref>{{cite web | title=Allmusic| work= Review --Falling into You| url=http://www.allmusic.com/album/r232836| access-date= November 1, 2005 | dateformat=mdy}}</ref> ''ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' વેપારી દ્રષ્ટિએ ડીયોનનું સૌથી સફળ આલ્બમ રહ્યું હતું: તે ઘણા દેશોની યાદમાં ટોચ પર રહ્યું હતું અને ઓલ ટાઇમ બેસ્ટ સેલિંગ આલ્બમમાંનું એક રહ્યું હતું.<ref>{{cite web | title=Angelfire.com| work=Céline Dion Discography | url=http://www.angelfire.com/pop/divacelinedion/Sales.html | access-date= November 1, 2005 | dateformat=mdy}}</ref> અમેરિકામાં આલ્બમ નંબર વન પર પહોંચ્યું હતું અને બાદમાં 1.1 કરોડ કોપીની નિકાસ બાદ તેને 11x પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTop100 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070701162536/http://www.riaa.com/goldandplatinumdata.php?table=tblTop100 |date=2007-07-01 }} સુધારો 2009-12-31</ref> કેનેડામાં આ આલ્બમને દસ લાખથી વધુ કોપીના વેચાણ બદલ ડાયમન્ડ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>[http://cria.ca/cert_db_search.php સર્ચ સર્ટિફિકેશન ડેટાબેઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415122501/http://www.musiccanada.com/GoldPlatinum.aspx |date=2012-04-15 }} ''સીઆરઆઇએ'' સુધારો 2009-12-31</ref> [[IFPI]]એ ''ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' ને 9x પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ આપ્યું હતું. ઇતિહાસમાં આવું સન્માન અન્ય માત્ર બે આલ્બમને જ આપવામાં આવ્યું છે. બેમાંથી એક ડીયોનનું પોતાનું આલ્બમ , ''[[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ]]'' હતું<ref>{{cite web |url=http://www.ifpi.org/content/library/platinum-europe-awards-2007.pdf |format=pdf |title=IFPI Platinum Europe Awards |publisher=IFPI |date=2009 |access-date=2010-01-07 |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725051454/http://www.ifpi.org/content/library/platinum-europe-awards-2007.pdf |url-status=dead }}</ref> આ આલ્બમે [[બેસ્ટ પોપ આલ્બમ]] માટે [[ગ્રેમી એવોર્ડ]] અને એકેડેમીના સર્વોચ્ચ સન્માન [[આલ્બમ ઓફ ધ યર]] પણ જીત્યો છે. ડીયોનનું વૈશ્વિક મંચ પર સ્થાન ત્યારે વધુ મજબૂત થયું હતું કે જ્યારે તેને 1996 [[એટલાન્ટા ઓલિમ્પિક ગેમ્સ]]ના ઉદઘાટન સમારોહ માટે [[ધ પાવર ઓફ ધ ડ્રીમ]] ગાવવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.<ref>કારવેલ, નિકીયા. "ઓવર ધ યર્સ." ''વેરાઇટી'' . નવેમ્બર 13, 2000. પાનું 66. ભાગ: 380; નંબર: 13. ISSN: 00422738.</ref> માર્ચ 1996માં ડીયોને તેના નવા આલ્બમના ટેકા માટે [[ફોલિંગ ઇનટુ યુ ટૂર]] શરૂ કરી હતી અને એક વર્ષ સુધી દુનિયાના વિવિધ ભાગમાં કોન્સર્ટ આપી હતી. ડીયોને ''ફોલિંગ ઇનટુ યુ '' બાદ ''[[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ]]'' (1997) રજૂ કર્યું હતું જે તેને સિક્વલ તરીકે રજૂ કરાયું હતું.<ref name="autogenerated13">{{cite web|url=http://www.allmusic.com/album/r328599|publisher=AllMuisc Guide |title=Review- Let's Talk About Love|date=2007|access-date= 2010-01-07}}</ref> તેની રેકોર્ડિંગ પ્રક્રિયા [[લંડન]], [[ન્યૂ યોર્ક શહેર]], અને [[લોસ એન્જીલસ]]માં હાથ ધરાઇ હતી અને તેમાં "[[ટેલ હિમ]]" પર [[બાર્બરા સ્ટ્રીસેન્ડ]]; "[[ઇમોર્ટાલિટી]]" પર [[બી ગીસ]]; અને "[[આઇ હેટ યુ ધેન આઇ લવ યુ]]" પર વિશ્વ વિખ્યાત [[ટેનર]] [[લ્યુસિયાનો પવરોટ્ટી]] જેવા અનેક વિશેષ મહેમાન દર્શાવવામાં આવ્યા હતા.<ref name="autogenerated22"></ref><ref name="archives">{{cite web|url=http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001107.cfm|title=Celine Dion, Let's Talk About Love|work=plugged in.com|publisher=Focus on the Family|date=2009|access-date=2010-01-07|archive-date=2008-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20080829161008/http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001107.cfm|url-status=dead}}</ref> સંગીતકારોમાં [[કેરોલ કિંગ]], [[સર જ્યોર્જ માર્ટિન]] અને [[જમૈક]]ન ગાયક [[ડીયાના કિંગ]], કે જેણે "[[ટ્રીટ હર લાઇક એ લેડી]]" માં [[રેગે]] ઉમેર્યું હતુંનો સમાવેશ થાય છે .<ref>ડીયોન, સેલિન. ''જુનિયર કેનેડીયન એનસાયક્લોપેડીયા(2002)'' . હિસ્ટોરિકા ફાઉન્ડેશન ઓફ કેનેડા. 2002.</ref> વિવેચક સ્ટિફન અર્લીવીને લખ્યું હતું કે, " ઘણા પ્રતિભાશાળી કલાકારોએ ''લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ'' પર કામ કર્યું હતું તે જોતા એડલ્ટ કન્ટેમ્પરરીની દ્રષ્ટિએ કટની સંખ્યા સંફળ થઇ છે, — તે ડીયોનના ગતિશિલ અને ટેકનીકલ દ્રષ્ટિએ કુશળ અવાજનો પુરાવો આપે છે. હંમેશની જેમ, સિંગલ્સ [...] તેજસ્વી રીતે ચમક્યા હતા તેનું ફિલર પણ ઝીણવટભરી રીતે તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું."<ref name="autogenerated13"/> ''ફોલિંગ ઇનટુ યુ'' , ''લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ'' ડીયોન માટે મોટી સફળતા હતા, તે સમગ્ર વિશ્વમાં નંબર વન બન્ય હતા અને ચોવીસ સેલ્સ ટેરિટરીમાં પ્લેટિનમ દરજ્જો મેળવ્યો હતો. તે ડીયોનની કારકીર્દિનું સૌથી ઝડપથી વેચાતું આલ્બમ બન્યું હતું.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=q1Q8PlAnosQC&pg=PA52&lpg=PA52&dq=let's+talk+about+love+most+anticipated+album+1997&source=bl&ots=YpsetB1Hoi&sig=qtzNeOWTmDoNCAvKq_mD5ZbGdHc&hl=en&ei=PQc9S_XZJonilAfp06GRBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=10&ved=0CC0Q6AEwCQ#v=onepage&q=&f=false |title=Titanic: anatomy of a blockbuster|first1=Kevin S. |last1=Sandler |first2=Gaylyn |last2=Studlar|publisher=Rutgers University Press|format= Digitized online by Google Books|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref> અમેરિકામાં આ આલ્બમ તેના રિલીઝના સાતમાં સપ્તાહમાં ચાર્ટમાં ટોચ પર રહ્યું હતું અને બાદમાં એક કરોડ કોપીના વેચાણ માટે અમેરિકામાં 10x પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web|url=http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH GOLD & PLATINUM|title=GOLD & PLATINUM certification|publisher=Recording Industry Association of America (RIAA)|date=2009|access-date=2010-01-07|archive-date=2012-05-24|archive-url=https://archive.today/20120524143006/http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH|url-status=dead}}</ref> કેનેડામાં આ આલ્બમ રિલીઝ થયું તેના એક સપ્તાહની અંદર તેની 2,30,212 કોપી વેચાઇ ગઇ હતી જે આજે પણ એક વિક્રમ છે.<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/books?id=Mw0EAAAAMBAJ&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q=Let's%20Talk%20About%20Love&f=false |title=Billboard 26 Dic 1998 - 2 Ene 1999|publisher=Billboard music charts|format= Digitized online by Google Books|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref> દસ લાખ કોપીના વેચાણ બદલ તેને ડાયમન્ડ સર્ટિફિકેટ પણ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>[http://www.cria.ca/cert_db_search.php સર્ચ સર્ટિફિકેશન ડેટાબેઝ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160111074458/http://www.cria.ca/cert_db_search.php |date=2016-01-11 }} ''CRIA'' સુધારો 2009-12-31</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=Mw0EAAAAMBAJ&amp;printsec=frontcover&amp;hl=es#v=onepage&amp;q=Let's%20Talk%20About%20Love&amp;f=false બિલબોર્ડ મેગેઝિન] ''ગૂગલ બૂક્સ'' સુધારો 2009-12-31</ref> આલ્બમનું બલ્લાડનો ક્લાસિકલ પ્રભાવ ધરાવતું સિંગલ "[[માય હાર્ટ વિલ ગો ઓન]]" સૌથી વધુ સફળ રહ્યું હતું. જેનું લેખન અને કમ્પોઝિશન [[જેમ્સ હોર્નર]] અને [[વિલ જેનિંગ્સે]] કર્યું હતું અને નિર્માણ હોર્નર અને [[વોલ્ટર અફાનાસીફ]]એ કર્યું હતું.<ref name="autogenerated2"></ref> 1997ની બ્લોકબસ્ટર ફિલમ ''[[ટાઇટાનિક]]'' ને લવ થીમ પુરી પાડતા આ ગીતે સમગ્ર દુનિયાના ચાર્ટમાં ટોચનું સ્થાન હાંસલ કર્યું હતું અને ડીયોનનું [[ઓળખ ગીત]] બન્યું હતું;<ref name="autogenerated19">{{cite journal| author= Weatherford, Mike| title= Show review: As Dion feels more comfortable, her show improves| journal= Reviewjournal.com| year= 2004| url= http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2004/Oct-01-Fri-2004/weekly/24865136.html| access-date= 2010-03-30| archive-date= 2004-10-12| archive-url= https://web.archive.org/web/20041012071727/http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2004/Oct-01-Fri-2004/weekly/24865136.html| url-status= dead}}</ref> તેમજ [[બેસ્ટ ઓરિજિનલ સોંગ]] માટે [[એકેડેમી એવોર્ડ]] અને [[ગોલ્ડન ગ્લોબ]] જીત્યા હતા.<ref>[http://www.goldenglobes.org/browse/member/29146 માય હાર્ટ વિલ ગો ઓન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120919221454/http://www.goldenglobes.org/browse/member/29146 |date=2012-09-19 }}. ''Goldenglobes.org'' . સુધારો 2009-10-22</ref> આ ગીતે ડીયોનને "[[બેસ્ટ ફિમેલ પોપ વોકલ પર્ફોર્મન્સ]]" અને "[[રેકોર્ડ ઓફ ધ યર]]" માટે બે ગ્રેમી એવોર્ડ અપાવ્યા હતા. (આ ગીતે જાતે ચાર એવોર્ડ જીત્યા હતા, પરંતુ બે એવોર્ડ ગીતલેખકને અપાયા હતા).<ref>"[http://www.cnn.com/SHOWBIZ/Music/9902/24/grammy/index.html ધેટ થિંગ: લૌરિન હિલ સેટ્સ ગ્રેમી રેકોર્ડ]." ''CNN'' . ફેબ્રુઆરી 24, 1999. સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> "માય હાર્ટ વીલ ગો ઓન" અને "થિન્ક ટ્વાઇસ"એ ડીયોનને યુકેમાં દસ લાખથી વધુ કોપી વેચનારા બે સિંગલ્સ ગાનાર એક માત્ર મહિલા કલાકાર બનાવી હતી.<ref name="jealous">[http://music.guardian.co.uk/pop/story/0,,2225054,00.html ધ ગાર્ડીયન]. '' '' '''પીપલ આર જેલસ' '' . ડિસેમ્બર 10, 2007. સુધારો જાન્યુઆરી 1, 2008.</ref> તેના આલ્બમના ટેકમાં ડીયોને 1998 અને 1999ની વચ્ચે [[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ ટુર]] શરૂ કરી હતી.<ref>"[http://www.rollingstone.com/news/story/5919196/babs_pavarotti_others_may_sing_with_celine/print બેબ્સ, પવરોટ્ટી અને અન્ય ગાયકો સેલિન સાથે ગાય તેવી શક્યતા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090224033306/http://www.rollingstone.com/news/story/5919196/babs_pavarotti_others_may_sing_with_celine/print |date=2009-02-24 }}". રોલીંગ સ્ટોન ઓગસ્ટ 6, 1998. સુધારો જુલાઈ 29, 2008</ref> ડીયોને 1990નો દાયકો વધુ ત્રણ સૌથી સફળ આલ્બમો સાથે પૂરો કર્યો હતો જેમાં [[ક્રિસમસ આલ્બમ]] ''[[ધીઝ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ]]'' (1998), ફ્રેન્ચ ભાષામાં આલ્બમ, ''[[S'il suffisait d'aimer]]'' , અને કમ્પાઇલેશન આલ્બમ ''[[ઓલ ધ વે...]] '' ''[[એ ડિકેડ ઓફ સોંગ]]'' (1999)નો સમાવેશ થાય છે.<ref name="autogenerated4">ટેલર, ચક. "એપિક/550's ડીયોન ઓફર્સ હિટ્સ." બિલબોર્ડ નવેમ્બર 6, 1999. પાનું 1.</ref> ''ધીજ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ'' , પર ડીયોન લેખન પ્રકૃતિમાં વધુ સંકળાઇ હતી. તેણે [[રિક વેક]] અને પિટર ઝિઝો સાથે '' ડોન્ટ સેવ ઇટ ઓલ ફોર ક્રિસમસ ડે'' ગાયું હતું. આ આલ્બલ ક્લાસિકલ પ્રભાવ ધરાવતું હતું તેમ છતાં તેના દરેક ગીતમાં ઓર્કેસ્ટ્રલ વ્યવસ્થા જોવા મળતી હતી.<ref>લૂઇસ, રેન્ડી. "આલ્બમ રીવ્યૂ / પોપ; સેલિન ડીયોનનો ક્રિસમસ સ્ટર બનવાનું લક્ષ્ય; ''ધીસ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ'' . લોસ એન્જલસ ટાઇમ્સ ઓક્ટોબર 1998. F-28.</ref> [[આર. કેલી]] સાથેનું યુગલગીત "[[આઇ એમ યોર એન્જલ]]", ડીયોનનું ચોથું યુએસ નંબર વન સિંગલ બન્યું હતું અને અન્ય હિટ સિંગલ દુનિયાભરમાં વખણાયું હતું. ''ઓલ ધ વે... '' ''એ ડીકેડ ઓફ સોંગ'' માં તેણે તેના સૌથી સફળ ગીતો અને સાત નવા ગીતો આપ્યા હતા જેમાં લીડ ઓફ સિંગલ "[[ધેટ્ઝ ધ વે ઇટ ઇસ]]", [[રોબર્ટા ફ્લેક]]નું કવર "[[ધ ફર્સ્ટ ટાઇમ એવર આઇ સો યોર ફેસ]]", અને "[[ઓલ ધ વે]]", [[ફ્રાન્ટ સિનાટ્રા]] સાથેના યુગલગીતનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="autogenerated4"></ref> આ આલ્બમ દુનિયાભરમાં સૌથી સફળ બન્યું હતું અને અમેરિકામાં ત્રણ સપ્તાહ માટે નંબર વન પર રહ્યું હતું.<ref name="mtv.com"></ref> આ આલ્બમને બાદમાં 70 લાખ કોપી વેચવા બદલ અમેરિકામાં 7x પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH |title=ગોલ્ડ & પ્લેટિનમ ''આરઆઇએએ'' સુધારો 2009-12-31 |access-date=2010-03-30 |archive-date=2012-05-24 |archive-url=https://archive.today/20120524143006/http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH |url-status=dead }}</ref> ''ઓલ ધ વે... '' ''એ ડિકેડ ઓફ સોંગ'' UK,<ref>[http://www.everyhit.co.uk/ યુકે ટોપ 40 હિટ ડેટાબેઝ] ''એવરી હિટ'' સુધારો 2009-12-31</ref> કેનેડા,<ref name="Jam! Showbiz">[http://jam.canoe.ca/Music/ જામ! ][http://jam.canoe.ca/Music/ શોબિઝ] ''Jam.canoe.ca'' સુધારો 2009-12-31</ref> અને ઓસ્ટ્રેલિયામાં પણ ટોચ પર રહ્યું હતું.<ref>[http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=C%E9line+Dion&amp;titel=All+The+Way%2E%2E%2E+A+Decade+Of+Song&amp;cat=a સેલિન ડીયોન - ઓલ ધ વે... ][http://australian-charts.com/showitem.asp?interpret=C%E9line+Dion&amp;titel=All+The+Way%2E%2E%2E+A+Decade+Of+Song&amp;cat=a એ ડિકેડ ઓફ સોંગ (આલ્બમ) ''ઓસ્ટ્રેલીયન ચાર્ટ્સ'' સુધારો 2009-12-31]</ref> 1990ના દાયકાનું તેનું ફ્રેન્ચ ભાષામાં છેલ્લુ સ્ટુડિયો આલ્બમ ''S'il suffisait d'aimer'' ઘણું સફળ રહ્યું હતું તેમજ ફ્રેન્ચ ભાષા બોલાતી હોય તેવા પ્રત્યેક મોટા દેશમાં ટોચનું સ્થાન હાંસલ કર્યું હતું જેમાં ફ્રાન્સ ,<ref>[http://lescharts.com/showitem.asp?interpret=C%E9line+Dion&amp;titel=S%27il+suffisait+d%27aimer&amp;cat=a ફ્રેન્ચ આલ્બમ ચાર્ટ] ''લેસ ચાર્ટ્સ'' સુધારો 2009-12-31</ref> સ્વિત્ઝર્લેન્ડ,<ref>[http://hitparade.ch/showitem.asp?interpret=C%E9line+Dion&amp;titel=S%27il+suffisait+d%27aimer&amp;cat=a સ્વિસ આલ્બમ ચાર્ટ] ''હિટ પરેડ'' </ref> બેલ્જીયમ વોલોનિયા,<ref>[http://www.ultratop.be/fr/showitem.asp?interpret=C%E9line+Dion&amp;titel=S%27il+suffisait+d%27aimer&amp;cat=a CÉLINE DION - S'IL SUFFISAIT D'AIMER (આલ્બમ)] ''અલ્ટ્રા ટોપ'' સુધારો 2009-12-31</ref> અને કેનેડાનો સમાવેશ થાય છે.<ref name="Jam! Showbiz"></ref> ફ્રાન્સમાં 15 લાખ કોપી વેચવા બદલ આલ્બમને ડાયમન્ડ સર્ટિફિકેટ આપવામાં આવ્યું હતું.<ref>[http://www.disqueenfrance.com/fr/page-259165.xml?id=259165&amp;year=1998 લેસ સર્ટિફિકેશન્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111212161548/http://www.disqueenfrance.com/fr/page-259165.xml?id=259165&year=1998 |date=2011-12-12 }} ''એસએનઇપી'' સુધારો 2009-12-31</ref> 1990ના દાયકાના અંતમાં ડીયોને દુનિયાભરમાં તેના આલ્બમની 10 કરોડથી વધુ કોપી વેચી હતી અને મનોરંજન ઉદ્યોગના અનેક એવોર્ડ જીત્યા હતા.<ref name="Chuck">ટેલર, ચક. "એપિક/550's ડીયોન ઓફર્સ હિટ્સ." બિલબોર્ડ નવેમ્બર 6, 1999. પાનું 1</ref> સંગીત ઉદ્યોગની સૌથી મોટી પોપ ગાયિકા તરીકે તેનું સ્થાન વધુ મજબૂત ત્યારે થયું હતું કે જ્યારે 1998માં તેને [[વીએચ1]]ના ''દિવાસ લાઇવ'' સ્પેશિયલમાં , સુપર સ્ટાર [[અરેથા ફ્રેન્કલિન]], [[ગ્લોરિયા એસ્ટીફેન]], [[શાનીયા ટ્વૈન]] અને [[મારિયા કેરી]] સાથે ગીત ગાવાનું કહેવામાં આવ્યું હતું.<ref>મેકડોનાલ્ડ, પેટ્રિક (1998-10-08) "[http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19981008&amp;slug=2776388 ધ અનસિન્કેબલ સેલિન ડીયોન -- પોપ દિવા ઇસ ઓન ટોપ ઓફ ધ વર્લ્ડ, એન્ડ નોટ ઇવન આઇસબર્ગ કૂડ સ્ટોપ હર નાવ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016090452/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19981008&slug=2776388 |date=2011-10-16 }}". ''[[સિએટલ ટાઇમ્સ]]'' . સુધારો 2009-10-22</ref> તે વર્ષે તેને તેના મૂળ દેશના બે સર્વોચ્ચ સન્માન મળ્યા હતાઃ "સમકાલીન સંગીતમાં અભૂતપૂર્વ યોગદાન આપવા બાદલ ઓફિસર ઓફ ધ[[ઓર્ડર ઓફ કેનેડા]]" અને "ઓફિસર ઓધ ધ[[નેશનલ ઓર્ડર ઓફ ક્વિબેક]]".<ref name="autogenerated15"></ref> એક વર્ષ બાદ તેને [[કેનેડિયન બ્રોડકાસ્ટ હોલ ઓફ ફેમ]]માં સ્થાન આપવામાં આવ્યું હતું અને [[કેનેડાસ વોક ઓફ ફેમ]] પર સિતારો એનાયત કરીને સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web | title= canadaswalkoffame.com|work =Canada's Walk of Fame|url= http://www.canadaswalkoffame.com/|access-date= October 30, 2006 |dateformat=mdy}}</ref> આ સમયગાળા દરિમયાન [[પોપ-રોક]] કે જે તેની અગાઉની રિલીઝમાં વધુ સ્પષ્ટપણે જણાતું હતું તેનું સ્થાન વધુ [[એડલ્ટ કન્ટેમ્પરરી]] અહેસાસે લીધું હતું.<ref name="autogenerated13"></ref> જો કે તેની મોટા ભાગની રિલીઝમાં "પ્રેમ"ની થીમ જોવા મળી હતી જેને પગલે કેટલાક વિવેચકોએ તેના સંગીતને નિરસ ગણાવ્યું હતું.<ref name="autogenerated24">{{cite web|title= findarticles.com|work= The unsinkable Céline Dion&nbsp;— French-Canadian singer&nbsp;— Interview|url= http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_3_29/ai_54133689|access-date= December 5, 2005|archive-date= સપ્ટેમ્બર 24, 2015|archive-url= https://web.archive.org/web/20150924050455/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m1285/is_3_29/ai_54133689|url-status= dead}}</ref> એલિસા ગાર્ડનર અને જોસ એફ. પ્રોમિસ જેવા અન્ય વિવેચકોએ આ સમયગાળા દરમિયાન તેના વોકલની પ્રશંસા કરી હતી અને તેણે તેને "ટેકનિકલ અજૂબો" ગણાવ્યું હતું.<ref>ગાર્ડનર, એલિસા. રીવ્યૂ: ફોલિંગ ઇનટુ યુ. લોસ એન્જીલસ ટાઇમ લોસ એન્જીલસ, કેલિફ.: નવેમ્બર 16, 1997, પાનું 68)</ref><ref> [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:gvftxqyjldde A l'Olympia Celine Dion] ''ઓલ મ્યુઝિક'' સુધારો 2010-2-27</ref> જો કે સ્ટિવ ડોલર જેવા અન્ય વિવેચક કે જેમણે 0}ધીઝ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સની સમીક્ષા કરી હતી તેમણે જણાવ્યું હતું કે "ડીયોન એક વોકલ ઓલિમ્પિયન છે જેના મૂલ્યાંકન માટે કોઇ પણ પહાડ કે માપપટ્ટીની ઉંચાઇ ઓછી પડે છે."<ref>ડોલર, સ્ટીવ. રીવ્યૂ: ધીસ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ. ધ એટલાન્ટા કન્સ્ટિટ્યુશન. એટલાન્ટા, જ્યોર્જિયા: નવેમ્બર 3, 1998. પાનું C.01)</ref> === કારકીર્દિ વિરામ: 2000-2002 === 1990ના દાયકા દરમિયાન તેર આલ્બમ રિલીઝ અને પ્રમોટ કર્યા બાદ ડીયોને જણાવ્યું હતું કે તે જીવનમાં સ્થાયી થવા માંગે છે અને તેના છેલ્લા આલબ્મ ''[[ઓલ ધ વે...]] '' ''[[એ ડિકેડ ઓફ સોંગ]]'' ની જાહેરાત કરી હતી, તેણે જણાવ્યું હતું કે તેને ચમકદમકમાંથી પાછા ફરીને જીંદગી માણવાની જરૂર છે.<ref name="CNNN"></ref><ref name="vh1">{{cite web| title= VH1| work= Céline Dion: Let's Talk About Success: The Singer Explains Her Career High-Points| url= http://www.vh1.com/artists/interview/1453531/04222002/dion_celine.jhtml| access-date= December 19, 2005| dateformat= mdy| archive-date= માર્ચ 30, 2005| archive-url= https://web.archive.org/web/20050330094606/http://www.vh1.com/artists/interview/1453531/04222002/dion_celine.jhtml| url-status= dead}}</ref> એન્જીલીલને [[ગળાના કેન્સર]]નું નિદાન પણ તેને આ નિર્ણય લેવા પ્રેર્યું હતું.<ref>કિંગ, લેરી. ''[[લેરિ કિંગ લાઇવ]]'' . સેલિન ડીયોન સાથે વ્યક્તિગત મુલાકાત. [[CNN]]. માર્ચ 26, 2002.</ref> જો કે વિરામ દરમિયાન પણ ડીયોન સ્પોટલાઇટથી બચી શકી ન હતી. 2000માં ''[[]]'' નેશનલ એન્ક્વિરર/0}એ સંગીતકાર માટે એક ખોટી વાર્તા પ્રસિદ્ધ કરી હતી. ડીયોન અને તેના પતીનો ફોટો છાપીને આ મેગેઝીને ડીયોનને ખોટું નિવેદન આપતા ટાંકી હતી કે "સેલિન&nbsp;— હું જોડીયા બાળક સાથે ગર્ભવતી છું!'"<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/661089.stm BBC News]. "સેલિને અમેરિકાના ટેબ્લોઇડ સામે $20&nbsp;mનો દાવો માંડ્યો". ફેબ્રુઆરી 29, 2000. સુધારો મે 15, 2007.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/661089.stm BBC News]. "સેલિને અમેરિકાના ટેબ્લોઇડ સામે $20&nbsp;mનો દાવો માંડ્યો". ફેબ્રુઆરી 29, 2000. સુધારો મે 15, 2007.</ref> બાદમા ડીયોને મેગેઝીન સામે બે કરોડ ડોલરનો દાવો માંડ્યો હતો.<ref>[http://www.courttv.com/archive/people/2000/0229/celine_ap.html કોર્ટ ટીવી ઓનલાઇન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229092749/http://www.courttv.com/archive/people/2000/0229/celine_ap.html |date=2008-12-29 }}. " સેલિન ડીયોને જોડીયા બાળકો સાથે ગર્ભવતી હોવાના અહેવાલ મુદ્દે ''નેશનલ ઇન્ક્વાયરર'' સામે દાવો માંડ્યો." ફેબ્રુઆરી 29, 2000. સુધારો મે 15, 2007.</ref> ''એનક્વિરર'' ના તંત્રીઓએ બીજા અંકમાં ડીયોનની માફી માંગતો લેખ છાપ્યો હતો અને અગાઉના અંકમાં પ્રસિદ્ધ થયેલા અહેવાલને રદ ગણાવ્યો હતો. તેમજ ડીયોન અને તેના પતીના સન્માનમાં દાવાની રકમ [[અમેરિકન કેન્સર સોસાયટી]]ને દાનમાં આપી હતી. તે ઘટનાના એકવર્ષ બાદ, વંધ્યત્વ નિવારણ સારવાર લીધા બાદ ડીયોને એક પૂત્ર, રેને-ચાર્લ્સ ડીયોન એન્જીલીલને 25 જાન્યુઆરી 2001ના રોજ [[ફ્લોરિડા]]માં જન્મ આપ્યો હતો.<ref>[http://archives.cnn.com/2001/SHOWBIZ/Music/01/25/dion.birth/index.html CNN] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070127104945/http://archives.cnn.com/2001/SHOWBIZ/Music/01/25/dion.birth/index.html |date=2007-01-27 }}. "સેલિન ડીયોને પુત્રને જન્મ આપ્યો." જાન્યુઆરી 25, 2001. સુધારો મે 15, 2007.</ref><ref>પપ્પાસ, બેન. "સેલિનાનો લગ્ન માટે સંઘર્ષ." ''Us'' . એપ્રિલ 22, 2002. પાનું 30.</ref> 11 સપ્ટેમ્બર 2001ના હુમલાને પગલે ડીયોન ફરીથી સંગીતની દુનિયામાં પાછી ફરીહતી અને લાભાર્થી સંગીત સંધ્યામાં "[[ગોડ બ્લેસ અમેરિકા]]" ગાયુ હતું[[America: A Tribute to Heroes]]. ''[[બિલબોર્ડ]]'' ના ચક ટેલરે લખ્યું હતું કે, "તેનું પર્ફોર્મન્સ... કે જેણે અમારા જમાનાની સૌથી પ્રખ્યાત વોકલિસ્ટ બનાવી છે તે દિમાગમાં લાવે છેઃ લાગણીઓને સમજવાની ક્ષમતા કે જે આત્માને ડોલાવે છે. લાગણીસભર, અર્થપૂર્ણ, અને સન્માનથી ભરપૂર, તે આગામી સમયમાં આવનારા સંગીતનું પ્રતિબિંબ છે."<ref>ટેલર, ચક. ''સેલિન ડીયોન: [[ગોડ બ્લેસ અમેરિકા]]'' . ''[[બિલબોર્ડ]]'' મેગેઝીન. ન્યૂ યોર્ક: ઓક્ટોબર 6, 2001. ભાગ 113, Iss. 40; પાનું 22, 1 પાનું.</ref> ડિસેમ્બર 2001માં ડીયોને તેની આત્મકથા ''માય સ્ટોરી, માય ડ્રીમ'' પ્રસિદ્ધ કરી હતી જે તેણે તેની ગરીબીથી અમીરી સુધીની વાત લખી હતી.<ref>"[http://www.amazon.com/Celine-Dion-My-Story-Dream/dp/0380819058 સેલિન ડીયોન: માય સ્ટોરી, માય ડ્રીમ (માસ માર્કેટ પેપરબેક)]". ''[[Amazon.com]]'' .સુધારો 2009-10-14</ref> === સંગીત ક્ષેત્રે પુનરાગમનઃ 2002-03 === [[ચિત્ર:Céline Dion-AFR.JPG|thumb|ડીયોન યુએસ એર ફોર્સ રિઝર્વના બેન્ડના સભ્યો સાથે "ગોડ બ્લેસ અમેરિકા" ગીત ગાઇ રહી છે, 2002.]] ડીયોનનું ટાઇટલ '''[[એ ન્યૂ ડે હેસ કમ]]'' ' માર્ચ, ૨૦૦૨માં રજૂ થયું હતું, જેનાથી તેને મ્યુઝિક ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં ત્રણ વર્ષના વનવાસનો અંત આવ્યો હતો. આ આલ્બમ ડીયોનનું સૌથી અંગત હતું. તેમાં ''[[એ ન્યૂ ડે હેઝ કમ]]'', ''[[આઇ એમ એલાઇવ]]'' અને ''[[ગુડબાયસ (ધ સેડેસ્ટ વર્ડ)]]'' ગીતો સાથે તેની પરિપક્વતા સ્થાપિત થઈ હતી. તેના જીવનમાં આ ફેરફાર માતૃત્વ જવાબદારીઓનું પરિણામ હતું. તેના પોતાના શબ્દોમાં કહીએ તો ''માતા બન્યા પછી તમે પરિપક્વ થઈ જાવ છો.''<ref name="autogenerated6">{{cite web| title= VH1| work= Céline Dion: Let's Talk About Success: The Singer Explains Her Career High-Points| url= http://www.vh1.com/artists/interview/1453531/04222002/dion_celine.jhtml| access-date= December 19, 2005| dateformat= mdy| archive-date= માર્ચ 30, 2005| archive-url= https://web.archive.org/web/20050330094606/http://www.vh1.com/artists/interview/1453531/04222002/dion_celine.jhtml| url-status= dead}}</ref> તેણે કહ્યું હતું કે ''રેને માટે, મારા માટે ''એક નવો સોનેરી દિવસ આવ્યો છે'' , અમારો બેબી સ્વરૂપે નવો જન્મ થયો છે. બાળક સાથે અમે અમારું બાળપણ પાછું મેળવ્યું છે, અમે અમારી બધી ખુશીઓ મેળવી છે...તે ગીત ''એ ન્યૂ ડે હેઝ કમ'' અત્યારે જે અનુભવી રહી છું તે મારી ખુશીને વ્યક્ત કરે છે...મારા આનંદની લાગણીને અભિવ્યક્તિ કરે છે. તે સંપૂર્ણ આલ્બમનું હાર્દ વ્યક્ત કરે છે."<ref name="Trans">સેલિન ડીયોન. "સેલિન ડીયોન સાથે મુલાકાત." પિટર નેન્સબ્રીજ. ''ધ નેશનલ.'' વિથ એલિસન સ્મિથ. [[CBC-TV]]''. માર્ચ 28, 2002. '' ''ટ્રાન્સ્ક્રિપ્ટ.'' </ref> એ ન્યૂ ડે હેઝ કમ આલ્બમ '' બ્રિટન અને કેનેડા સહિત ૧૭ દેશોમાં પ્રથમ સ્થાને બજારમાં લોંચ થયું હતું.<ref>"[http://www.columbiarecords.com/artists.php?artistId=155143 સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090510034950/http://www.columbiarecords.com/artists.php?artistId=155143 |date=2009-05-10 }}". કોલંબિયા રેકોર્ડ્સ''. '' ''સુધારો 2009-12-05''</ref><ref>"[http://jam.canoe.ca/Music/Artists/D/Dion_Celine/2004/12/02/758861.html સેલિનનું 'વન હાર્ટ' નંબર વન]". સુધારો 2009-12-05</ref><ref>"[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1912466.stm ડીયોનની સીડી પીસી તોડી શકે છે]". BBC''. સુધારો 2009-12-05'' </ref> '' ''અમેરિકામાં બિલબોર્ડ 2000 પર ટોચના આલ્બમ તરીકે લોંચ થયું હતું. પહેલાં અઠવાડિયામાં આ આલ્બમની 5,27,000 નકલોનું વેચાણ થયું હતું, જેના પગલે ચાર્ટ પર તેણે નંબર વન સ્થાન મેળવ્યું હતું.<ref>બશામ, ડેવિડ. (2002-04-05). [http://www.mtv.com/news/articles/1453281/20020405/dion_celine.jhtml ગોટ ચાર્ટ્સ? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002215903/http://www.mtv.com/news/articles/1453281/20020405/dion_celine.jhtml |date=2009-10-02 }}[http://www.mtv.com/news/articles/1453281/20020405/dion_celine.jhtml રેસલિંગ વિથ ડબલ્યુડબલ્યુએફ એલપીસ; બ્રેકિંગ રેકોર્ડ્સ વિથ સેલિન એ વીકલી ટેલ ઓફ ધ ટેપ પોર સ્ટેટિસ્ટિકલી ઓબ્સેસ્ડ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002215903/http://www.mtv.com/news/articles/1453281/20020405/dion_celine.jhtml |date=2009-10-02 }}. સુધારો 2009-10-14</ref> '' ''જોગાનુજોગે આ આલ્બમમને અમેરિકામાં 3x પ્લેટિનમ અને કેનેડામાં 6x પ્લેટેનિમ પ્રમાણપત્ર મળ્યું હતું.<ref>"[http://cria.ca/cert_db_search.php ગોલ્ડ એન્ડ પ્લેટિનમ સર્ટિફિકેશન. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415122501/http://www.musiccanada.com/GoldPlatinum.aspx |date=2012-04-15 }}[http://cria.ca/cert_db_search.php સીઆરઆઇએ''. સુધારો 2009-12-05 '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415122501/http://www.musiccanada.com/GoldPlatinum.aspx |date=2012-04-15 }}</ref>'' આ આલ્બમને વ્યાવસાયિક સફળતા મળી હતી ત્યારે સમીક્ષકોની સમીક્ષા સૂચવતી હતી કે આ આલ્બમ ભૂલી જવા જેવું છે અને તેના ગીતો "પ્રાણહીન" છે.<ref>[[ટાયરાંગિલ, જોશ]]. "હાર્ટ, નો સોલ." ''[[ટાઇમ]]'' ; કેનેડીયન આવૃત્તિ. એપ્રિલ 8, 2002. પાનું 61</ref> ''[[રોલિંગ સ્ટોન]]'' મેગેઝિનના રોબ શેફીલ્ડ અને ''એન્ટરટેઇન્મેન્ટ વીકલી'' ના કેન ટકરે જણાવ્યું હતું કે ડીયોનનું સંગીત તેના કામચલાઉ વનવાસ દરમિયાન પરિપક્વ થયું નથી અને તેના સંગીતને ચવાઈ ગયેલું કે વાસી અને સાધારણ દરજ્જાનું ગણી શકાય.<ref>{{cite web| title=Rolling Stone| work=Review--A New Day has come| url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/_/id/175170/celinedion?pageid=rs.ArtistDiscographyMainReleases&pageregion=mainRegion| access-date=November 1, 2005| dateformat=mdy| archive-date=ફેબ્રુઆરી 15, 2012| archive-url=https://www.webcitation.org/65TE9WfM7?url=http://www.rollingstone.com/music/albumreviews| url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215112333/http://www.rollingstone.com/music/albumreviews |date=ફેબ્રુઆરી 15, 2012 }}</ref><ref>[http://www.ew.com/ew/article/0,,219376,00.html એન્ટરટેનમેન્ટ વીકલી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110818100333/http://www.ew.com/ew/article/0,,219376,00.html |date=2011-08-18 }}. "આલ્બમ રીવ્યૂ: ''એ ન્યૂ ડે હેસ કમ'' ." માર્ચ 22, 2002. સુધારો મે 17, 2007.</ref> ''[[સ્લેન્ટ]]'' મેગેઝિનના સેલ સિન્ક્વેમનીએ આ આલ્બમને કંટાળાજનક, લાંબુ કલેક્શન ગણાવ્યું હતું. <ref>{{cite web | title=Slant Magazine | work=Review--A New Day Has Come| url=http://www.slantmagazine.com/music/music_review.asp?ID=59 | access-date= July 18, 2006 | dateformat=mdy}}</ref> આ આલ્બમના પહેલું ગીત ''[[એ ન્યૂ ડે હેઝ કમ]]'' [[બિલબોર્ડ હોટ 100]] ચાર્ટ્સ પર ૨૨ સ્થાને પહોંચ્યું હતું. જોકે [[હોટ એડલ્ટ કન્ટેમ્પરરી ટ્રેક્સ]] પર આ ગીતે પહેલાં સ્થાન પર સતત 21 અઠવાડિયા રહીને વિક્રમ સર્જયો હતો. આ રીતે અહીં પ્રથમ સ્થાને રહીને લાંબો સમય ટોચના સ્થાને રહેવાનો અગાઉના વિક્રમ તોડી નાંખ્યો હતો.<ref>"[http://new.music.yahoo.com/chad-kroeger/news/adult-programming-boosts-pop-vets--12179018 એડલ્ટ પ્રોગ્રામિંગ બૂસ્ટ્સ પોપ વેટ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111013064734/http://new.music.yahoo.com/chad-kroeger/news/adult-programming-boosts-pop-vets--12179018 |date=2011-10-13 }}". ''yahoo.com'' . સુધારો 2009-10-14.</ref> આ પહેલાં [[ફિલ કોલિન્સ]]નું '''[[યૂ વિલ બી ઇન માય હર્ટ]]'' ' અને ડીયોનનું પોતાનું '[[બીકોઝ યુ લવ્ડ મી]]' બંને 19 અઠવાડિયા સુધી ટોચના સ્થાને રહેવાનો વિક્રમ ધરાવતા હતા. 2002 દરમિયાન તેણે અનેક સેવાભાવી કન્સર્ટ્સમાં પર્ફોર્મન્સ આપ્યું હતું, જેમાં વીએચ1 સેવ ધ મ્યુઝિક ફાઉન્ડેશનના લાભાર્થે યોજાયેલી કન્સર્ટ પ્રસિદ્ધ વીએચ1 ડિવાસ લાઇવ. તેમાં તેણે [[ચેર]], [[એન્ટાસ્ટાસિયા]], [[ડિક્સી ચિક્સ]], [[મેરી જે બ્લીજે]], [[વ્હીટની હાઉસ્ટોન]], [[સીન્ડી લાઉપર]] અને [[સ્ટીવ નિક્સ]] સાથે સેલિને પર્ફોર્મન્સ આપ્યું હતું. પોતાના વ્યક્તિગત કે અંગત અનુભવોમાંથી પ્રેરણા મેળવીને ડીયોને વર્ષ 200૩માં '''[[વન હર્ટ]]'' ' આલ્બમ રીલીઝ કર્યું, જેમાં તેણે જીવનનું મૂલ્યાંકન કરવાનો પોતાનો દ્રષ્ટિકોણ વ્યક્ત કર્યો હતો.<ref>ફ્લિક, લેરી. ''વન હાર્ટ'' . [[બિલબોર્ડ]]'' મેગેઝિન. '' ''ન્યૂ યોર્ક: માર્ચ 29, 2003. '' ''ભાગ 115, Iss. 13; pg. 30, 1 pgs'' </ref> તેમાં મોટા ભાગે ડાન્સ મ્યુઝિક હતું, જે ભાવોત્તજેક લોકગીતની ઝલક રજૂ કરતું હતું., જેના માટે એક સમયે તેને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો. આ આલ્બમને મધ્યમ પ્રતિસાદ મળ્યો હોવા છતાં '' વન હર્ટને મિશ્ર સમીક્ષા પ્રાપ્ત થઈ હતી અને મોટા ભાગની સૌમ્ય કે હળવી સમીક્ષામાં આલ્બમ માટે 'અપેક્ષિત કે મધ્યમ' અને 'સાધારણ' જેવા શબ્દો વાપરવામાં આવ્યાં હતાં.<ref name="One">{{cite web | title=Allmusic | work=Review--One Heart| url= http://www.allmusic.com/album/r633121| access-date= July 17, 2006 | dateformat=mdy}}</ref><ref>ડર્કોલ્ઝ, ડેનીયલ. વન હાર્ટ:સેલિન્સ એ દિવા હૂ સ્ટિલ ગોસ ઓન એન્ડ ઓન''. '' સેન્ટ લુઇસ પોસ્ટ'' - ડિસ્પેચ. '' ''સેન્ટ લુઇસ, મો.: એપ્રિલ 24, 2003. પાનું. '' ''F.3'' </ref> '' ''સીન્ડી લાઉપરના વર્ષ 1989ના હિટ આલ્બમ '[[આઈ ડ્રો ઓલ નાઇટ]]'ના કવરને ક્રિસ્લર સાથે લોંચ નવું એડવર્ટાઇઝિંગ અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.<ref>સ્ટીન, જેસન. "સેલિન ડીયોન સિંગ્સ ફ્લેટ ફોર ક્રાયસ્લર." ઓટોમોટિવ ન્યૂઝ''. '' ''નવેમ્બર 24, 2003. '' ''ભાગ 78.'' </ref> [[ક્રિસ્લરે]] પોપડાન્સ અને રોક એન્ડ રોલની શરૂઆત કરી હતી. '' ''જોકે આ એડવર્ટાઇઝિંગ સોદાને મિશ્ર પ્રતિસાદ મળ્યો હતો અને કેટલાંક સમીક્ષકોએ કહ્યું હતું કે ડીયોન તેના સ્પોન્સરને ખુશ રાખવા માગે છે.<ref>મુરે, સોનિયા. સેલિન ડીયોન્સ લેટેસ્ટ ટેક્સ ઇઝી, વેન વોર્ન રૂટ''. '' ''ધ એટલાન્ટા જર્નલ–Constitution. '' ''એટલાન્ટા, જ્યોર્જિયા: માર્ચ 25, 2003. પાનું. '' ''C.1.'' </ref> '' ''જોકે તે સમયે ક્રિસ્લર ગ્રૂપ માર્કેટિંગ કમ્યુનિકેશન્સના ડિરેક્ટર બોનિટા સ્ટીવર્ટ જેવા કેટલાંકે કહ્યું હતું કે ક્રિસ્લર તેની અપીલ કેવી રીતે પરંપરાગત મર્યાદાને પાર કરી રહી છે તે જણાવે છે અને તેનો ફાયદો ઉઠાવે છે." '' ''તેણે પોતે પણ ઉમેર્યું હતું કે ''તે બ્રાન્ડમાં વ્યવહારિકતા, કુશળતા, શિષ્ટાચારીતા, વૈચારિકતા, કાલ્પનિકતા અને ઉત્સાહ લાવવા માગે છે.''<ref>કિલી, ડેવિડ. (2003-6-8) "[http://www.usatoday.com/money/advertising/adtrack/2003-06-08-dion_x.htm ડીયોનના ઓટો એન્ડોર્સમેન્ટ સોદા પર ક્રાયસ્લરને મોટી આશા]". યુએસે ટુડે''સુધારો 2009-10-14.'' </ref>'' ''વન હર્ટ'' પછી ડીઓને તેનું અંગ્રેજી ભાષાનું સ્ટુડિયો આલ્બમ ''[[મિરેકલ]]'' (2004) રીલીઝ કર્યું હતું. ''મિરેકલ'' એક મલ્ટિમીડિયા પ્રોજેક્ટ હતો, જેનો વિચાર ડીયોને અને ફોટોગ્રાફર [[એન્ની ગીડ્ડીસે]] કર્યો હતો. તેની થીમનું કેન્દ્ર બાળકો અને માતૃત્વ હતું. આ આલ્બમમાં હાલરડાં અને માતૃત્વ અને પ્રેરણાદયાક ગીતો હતો. તેમાં બે સૌથી વધારે લોકપ્રિય કવર્સ [[લુઇસ આર્મસ્ટ્રોંગ]]નું [[વ્હોટ એ વન્ડરફુલ વર્લ્ડ]] અને [[જોહન લેન્નોન]]નું [[બ્યુટીફુલ બોય]] હતું. ''મિરેકલ'' ને મિશ્ર સમીક્ષા મળી હતી.<ref name="celebr">[http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:kx7ibkj9dakz મિરાકલ: એ સેલિબ્રેશન ઓફ ન્યૂ લાઇફ]. ઓલમ્યુઝિક. સુધારો 2009-10-14</ref> Allmusic.comના સ્ટીફન થોમસ અર્લીવાઇને કુલ પાંચ સ્ટારમાંથી ત્રણ સ્ટાર આપ્યાં હતાં અને કહ્યું હતું કે, ''આ રેકર્ડ વિશે સૌથી ખરાબ તમે કહી શકો કે તેમાં કોઈ આશ્ચર્ય નથી, પણ આ રેકર્ડ માટે શ્રોતાઓ પણ આશ્ચર્ય મળે તેવી અપેક્ષા રાખતાં નહોતા. તેઓ આરામ ઇચ્છતાં હતાં, પછી ભલે તે શિષ્ટ સંગીત માંથી મળે કે નવી જન્મેલા છોકરાઓના ફોટામાંથી અને મિરેકલ બંને પૂરું પાડે છે, જે ગર્ભવતી મહિલાઓ કે નવી માતઓને અપીલ કરે છે.''<ref name="celebr"></ref> ''[[બિલબોર્ડ]]'' મેગેઝિનના [[ચક ટેલરે]] લખ્યું હતું કે એક ''બ્યુટીફુલ બોય'' અનપેક્ષિત કિંમતી રત્ન હતું.<ref>ટેલર, ચક. ''સેલિન ડીયોન: "બ્યૂટીફુલ બોય"'' . બિલબોર્ડ ન્યૂ યોર્ક: ઓક્ટોબર 16, 2004. ભાગ.116, Iss. 42; પાનું 33, 1 pgs</ref> તેમણે ડિયોનને અનંત, પુષ્કળ વૈવિધ્યતા ધરાવતી કલાકાર ગણાવી હતી. ''પીપલ'' મેગેઝિનના ચક આર્નોલ્ડે આ આલ્બમને અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાવ્યું હતું<ref>આર્નોલ્ડ, ચક. "રીવ્યૂ: સેલિન ડીયોન, મિરાકલ." ''પીપલ(મેગેઝીન)'' નવેમ્બર 22, 2004. પાનું, 48.</ref> જ્યારે ''[[એન્ટરટેઇન્મેન્ટ વીકલી]]'' ના નેન્સી મિલરે અભિપ્રાય વ્યક્ત કર્યો હતો કે પૃથ્વી પરની દરેક માતાને બીજા જીવનની તક મળે છે, ફરીથી જન્મે છે.<ref>{{cite web| title=Entertainment Weekly| work=Review: Miracle| url=http://www.ew.com/ew/article/review/music/0,6115,724253_4_0_,00.html| access-date=November 30, 2005| dateformat=mdy| archive-date=મે 22, 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20070522061729/http://www.ew.com/ew/article/0,,724253,00.html| url-status=dead}}</ref> ''મિરેકલ'' [[બિલબોર્ડ 200|''બિલબોર્ડ'' 200]] ચાર્ટમાં ચોથા ક્રમે અને કેનેડામાં પ્રથમ ક્રમે આવ્યું હતું અને તેને આરઆઇએએ દ્વારા પ્લેટનિમ સર્ટિફિકેટ અપાયું હતું.<ref>"[http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH ગોલ્ડ એન્ડ પ્લેટિનમ] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120524143006/http://riaa.org/goldandplatinumdata.php?table=SEARCH |date=2012-05-24 }}" સુધારો 2009-12-05</ref> ધ ફ્રેન્કોફોન આલ્બમ ''[[1 ફાઇલ એન્ડ 4 ટાઇપ્સ]]'' (''1 ગર્લ એન્ડ 4 ગાય્સ'' , 2003)એ તેના પહેલાં બે રીલીઝ કરતાં સારો દેખાવ કર્યો હતો અને તેમાં ડીયોને તેની દિવાની ઇમેજમાંથી દૂર રહેવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો તેવું જણાતું હતું. તેણે [[જીન-જેકસ ગોલ્ડમેન]], ગિલ્ડાસ આર્ઝેલ, એરિક બેન્ઝી અને જેકસ વેનેરુસોની ભરતી કરી હતી, જેમની સાથે તેમણે અગાઉ બે બેસ્ટ સેલિંગ ફ્રેન્ચ આલ્બમ્સ ''[[S'il suffisait d'aimer]]'' અને ''[[D'eux]]'' પર કામ કર્યું હતું. આ આલ્બમનું લેબલ ''ધ આલ્બમ ઓફ પ્લેઝર'' ડીયોને પોતે આપ્યું હતું. તેના કવર પર ડીયોન સરળ અને સ્વસ્થ દેખાતી હતી, જે તેના આલ્બમના કવર્સ પર સામાન્ય રીતે કોરીયોગ્રાફ્ડ પોઝથી વિપરીત હતું. આ આલ્બમને ફ્રાન્સ, કેનેડા અને બેલ્જીયમમાં વ્યાપક વ્યાવસાયિક સફળતા મળી હતી, જ્યાં તે ટોચના સ્થાને પહોંચ્યું હતું. ફ્રાન્સમાં આ આલ્બમનો પ્રવેશ જ ટોચના સ્થાને થયો હતો અને પાછળથી સાત લાખ કરતાં વધારે કોપીઓનું વેચાણ થતાં તેને 2x પ્લેટિનમ સર્ટિફાઇડ મળ્યું હતું. ''[[ઓલમ્યુઝિક]]'' ના સમીક્ષક સ્ટીફન અર્લીવાઇને લખ્યું હતું કે ''ડીયોનનો અવાજ ફરી ટોચ પર પહોંચી ગયો છેઃ બેન્ડ પ્રમાણમાં ડિયોનને પોપ અને લોકસંગીત જેવા અપરિચિત ક્ષેત્રમાં લઈ ગયું હતું. અને તેણે દરેક વખતે અપેક્ષા કરતાં વધારે સારું પર્ફોમન્સ આપી પોતાની આવડતને સાબિત કરી છે."<ref>{{cite web | title= Allmusic| work=Review--1 Fille & 4 Types|url=http://www.allmusic.com/album/r666176|access-date= November 20, 2005 |dateformat= mdy}}</ref> તેના આલ્બમ્સને વ્યાવસાયિક સફળતા મળી હોવા છતાં તેને તેના અગાઉની કામગીરી જેટલું વેચાણ કે સ્વીકાર મળ્યો નહોતો. ''[[ધ કલેક્ટર્સ સીરિઝ, વોલ્યુમ વન]]'' (2000) અને ''[[વન હર્ટ]]'' (2003) જેવા આલ્બમ્સને સમીક્ષકોએ બહુ સફળ ગણાવ્યાં નહોતા.<ref name="One"></ref><ref name="One"></ref> તેના ગીતોને રેડિયો પર બહુ ઓછું સ્થાન મળ્યું હતું, કારણ કે તેના પર ડીયોનલ કારી અને હાઉસ્ટન જેવા લોકકલાકરોને રેડિયાના દર્શકોએ ઓછો આવકાર આપ્યો હતો. રેડિયોનું ધ્યાન [[અર્બન]]/[[હિપહોપ]] ગીતો પર વધારે કેન્દ્રીત હતું.<ref>ગાર્ડનર, એલિસા. [http://www.usatoday.com/life/dcovfri.htm મારીયા કેરે, 'સ્ટેન્ડિંગ અગેઇન']. યુએસે ટુડે નવેમ્બર 28, 2002. સુધારો ઓગસ્ટ 19, 2005.</ref> જોકે વર્ષ 2004 સુધીમાં ડીયોનના આલ્બમ્સનું વેચાણ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે 17.5 કરોડ કરતાં વધારે થયું હતું અને તેની સિદ્ધિ બદલ વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સ તરફથી ચોપાર્ડ ડાયમન્ડ એવોર્ડ મળ્યો હતો.<ref>કેનેડીયન પ્રેસ. (2004-09-14) "[http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1095159520224_90568720/?hub=Entertainment વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સ સેલિન ડીયોનનું સન્માન કરશે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111011120550/http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/1095159520224_90568720/?hub=Entertainment |date=2011-10-11 }}". ''[[CTV ન્યૂઝ]]'' . સુધારો 2009-10-14</ref> વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સ વેબસાઇડના અધિકારીના જણાવ્યા મુજબ, આ એવોર્ડ ભાગ્યે જ કોઈ કલાકારને મળે છે. તે દર વર્ષે કોઈને મળતો નથી અને કોઈ પણ કલાકારને ત્યારે જ મળી શકે જ્યારે તેની કારકીર્દિ દરમિયાન તેના આલ્બમ્સનું વેચાણ 10 કરોડ કરતાં વધારે થાય.<ref>{{cite web|url=http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey_awards.html|title=THE JOURNEY SO FAR Diamond Award|work=worldmusicawards|publisher=Sony of Canada Ltd|date=2010|access-date=2010-01-078|archive-date=2009-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091208035625/http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey_awards.html|url-status=dead}}</ref> === ''એ ન્યૂ ડે... '' ''લાઇવ ઇન લાસ વેગાસ'' : 2003-2007 === વર્ષ 2002ની શરૂઆતમાં ડીયોને ત્રણ વર્ષ માટે અઠવાડિયામાં પાંચ નાઇટ એમ કુલ 600 શો કરવાનો કોન્ટ્રાક્ટની જાહેરાત કરી હતી. મનોરંજનની આ મહાસફરનું નામ ''[[એ ન્યૂ ડે]]'' ...હતું અને તેનું આયોજન લાસ વેગાસમાં ધ [[કોલોસ્સીયમ સીઝર્સ પેલેસ]] ખાતે થયું હતું.<ref name="Lavid"></ref> તેનું આ કદમ કોઈ પણ મોટા કલાકાર દ્વારા છેલ્લાં કેટલાંક વર્ષોમાં લેવાયેલા કુશળ વ્યાવસાયિક નિર્ણયોમાંનું એક હતું.<ref>Di Nunzio, Miriam (2009-03-20)[http://www.highbeam.com/doc/1P2-1567185.html 'એ ન્યૂ ડે': વેગાસ પર જુગાર સેલિન ડીયોનને ફળ્યો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121104190437/http://www.highbeam.com/doc/1P2-1567185.html |date=2012-11-04 }}. શિકાગો સન-ટાઇમ્સ સુધારો 2009-10-14</ref> તેણે આ વિચાર [[ફ્રેન્કો ડ્રેગોન]]નું ''[[O]]'' જોયા બાદ લીધો હતો. જેણે રેકોર્ડિંગમાંથી બ્રેક લીધો હતો. ડીયોનના કાર્યક્રમની શરૂઆત 25 માર્ચ, 2003ના રોજ 4,000 બેઠક ધરાવતા મંચ પર થઈ હતી.<ref name="Lavid"></ref> પહેલી જ નાઇટ કન્સર્ટમાં [[ડિક ક્લાર્ક]], [[એલેન થિકે]], [[કેથી ગ્રિફિન]] અને [[જસ્ટિન ટિમ્બરલેક]] જેવા અનેક સ્ટાર્સે હાજરી આપી હતી.<ref>ગાર્ડનર, એલિસા. (2003-03-26) [http://www.usatoday.com/life/music/news/2003-03-24-dion-show_x.htm સેલિન ડીયોન's 'ન્યૂ ડે' ડોન્સ વિથ એ ટીવી પ્રિવ્યૂ]. ''[[યુએસએ ટુડે]]'' સુધારો 2009-10-14</ref> આ શો ડાન્સ, મ્યુઝિક અને વિસ્યુઅલ ઇફેક્ટ્સનો સુભગ સમન્વય કરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં ડીયોને પ્રભાવશાળી ડાન્સર્સ અને સ્પેશ્યલ ઇફેક્ટ્સની ઝાકઝમાળ સામે તેની સૌથી સફળ પર્ફોમર્ન્સ આપ્યું હતું. સમીક્ષક માઇક વેધરફોર્ડનું માનવું હતું કે ડીયોને જેટલા હળવું રહેવાની જરૂર હતી તેટલી જ દેખાતી નહોતી અને મંચ પર ડાન્સરો અને સુશોભન વચ્ચે તે અલગ તરી આવવામાં નિષ્ફળ રહી હતી. જોકે તેણે નોંધ્યું હતું કે ડીયોનની મંચ પરના પર્ફોર્મન્સમાં સુધારો થયો હોવાથી અને સાદી વેશભૂષાને કારણે આ શો વધારે મનોરંજક બન્યો હતો.<ref name="autogenerated19"></ref> આ શોની ટિકીટ મોંઘી હોવાની ફરિયાદ ઊઠી હોવા છતાં દર્શકોએ તેને સારો પ્રતિસાદ આપ્યો હતો. આ શોની ટિકીટ વર્ષ 2007ના અંત સુધીમાં તેનો જાદુ જાળવી રાખવામાં સફળ રહ્યો હતો અને તેની ટિકીટનું પ્રમાણ સારું જળવાઈ રહ્યું હતું.<ref>રિઝિક, મેલેના (2007-12-17) "[http://www.nytimes.com/2007/12/17/arts/17iht-17celi.8775167.html સેલિન ડીયોન, શી વેન્ટ ઓન એન્ડ ઓન]". ધ ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ: 5 ઑગસ્ટ, 1941 સુધારો 2009-10-14</ref> ટિકીટની સરેરાશ કિંમત 135.33 ડોલર હતી<ref>હૌ, લુઇસ (2007-09-19). "[http://www.forbes.com/2007/09/19/music-madonna-rolling_stones-biz-media-cx_lh_0919musicians.html ધ ટોપ અર્નિંગ મ્યુઝિસિયન્સ]. ફોર્બ્સ સુધારો 2009-10-14</ref> આ શોનું નૃત્ય નિર્દેશન [[મિઆ માઇકલ્સ]] હતા, જેઓ જગપ્રસિદ્ધ કોરિયોગ્રાફર છે. ''[[પોલસ્ટાર]]'' ના જણાવ્યા મુજબ, ડીયોને શોની 3,22,000 ટિકીટનું વેચાણ કર્યું હતું અને વર્ષ 2005ના પહેલાં અર્ધવાર્ષિક ગાળામાં અને જુલાઈ, 2005 સુધીમાં [[US$]] 4.39 કરોડની કમાણી કરી હતી. તેણે 384 શોમાંથી 315ની ટિકિટનું વેચાણ કર્યું હતું.<ref>{{cite news | title= Dion extends long Las Vegas stint| date= September 19, 2004 | publisher=BBC | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3670760.stm | access-date= January 2, 2010}}</ref> વર્ષ 2005ના અંત સુધીમાં ડીયોને [[US$]] 7.6 કરોડ કરતાં વધારે કમાણી કરી હતી અને ''2005 માટે બિલબોર્ડના મની મેકર્સની યાદી'' માં છઠ્ઠું સ્થાન મેળવ્યું હતું.<ref>{{cite web | title=Billboard.com | work= U2 Tops Billboard's Money Makers Chart| url=http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1001882362| access-date= January 25, 2006 | dateformat= mdy}}</ref> ''એ ન્યૂ ડે....'' 2006માં અમેરિકામાં છઠ્ઠી સૌથી મોટી સેલિંગ ટૂર હતી.<ref>{{cite web | title=You Tube| work= Céline Dion| url=http://youtube.com/watch?v=eaAi8V3k8YE| access-date= October 20, 2006 | dateformat= mdy}}</ref> શોની સફળતાના કારણે ડીયોનનો કોન્ટ્રાક્ટ 2007માં પણ લંબાયો હતો. જોકે આ માટે કેટલી રકમ તેને મળી હતી તે જાહેર કરવામાં આવ્યું નહોતું. પાંચમી જાન્યુઆરી, 2007ના રોજ શો 15 ડીસેમ્બર, 2007ના રોજ પૂર્ણ થશે તેવી જાહેરાત કરવામાં આવી હતી અને ઓક્ટોબર, 2007 પછીના સમયગાળા માટેની ટિકીટોનું વેચાણ પહેલી માર્ચથી શરૂ થયું હતું.<ref>{{cite web | title=BBC News| work= Céline Dion is leaving Las Vegas |url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6233473.stm | access-date= January 5, 2007 | dateformat= mdy | date=January 5, 2007}}</ref> આ સંપૂર્ણ કાર્યક્રમ દરમિયાન કુલ 40 કરોડ ડોલરની કમાણી થઈ હતી જ્યારે તેને 30 કરોડ દર્શકોએ નિહાળ્યો હતો.<ref>સર્પે, ગિના. (2007-12-17). "[http://www.eonline.com/uberblog/b57007_Celine_Dion_Leaves_Las_Vegas.html સેલિન ડીયોની લાસ વેગાસમાંથી વિદાય ]". [[ઈ]] [[ઓનલાઇન]]. સુધારો 2009-10-15</ref><ref>— (2007-12-15) "[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS73259+15-Dec-2007+BW20071215 સેલિન ડીયોન અને એ ન્યૂ ડે... ] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20100127065527/http://www.reuters.com/article/idUS73259+15-Dec-2007+BW20071215 |date=2010-01-27 }}[http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS73259+15-Dec-2007+BW20071215 કાસ્ટ ટુ મેક ફાઇનલ કોલ ટુનાઇટ] {{Webarchive|url=https://wayback.archive-it.org/all/20100127065527/http://www.reuters.com/article/idUS73259+15-Dec-2007+BW20071215 |date=2010-01-27 }}". રોઇટર્સ સુધારો 2009-10-15.</ref> ધ ''[[લાઇવ ઇન લાસ વેગાસ-એ ન્યૂ ડે...]]'' ડીવીડી 10 ડીસેમ્બર, 2007ના રોજ યુરોપ અને તે પછી ઉત્તર અમેરિકામાં રીલીઝ થઈ હતી.<ref>{{cite web| title= Celine Dion debuts new single, "Taking Chances"... new Album and Worldwide tour, to come!| work= Key Dates: December 11, 2007| url= http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=33| access-date= 2010-01-07| archive-date= 2007-12-16| archive-url= https://web.archive.org/web/20071216061722/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=33| url-status= dead}}</ref> === સ્ટુડિયામાં પુનરાગમન અને વર્લ્ડ ટૂરઃ 2007-2009 === [[ચિત્ર:CelineDion concert.jpg|thumb|left|મોન્ટરીયલ, કેનેડામાં યોજાયેલી કોન્સર્ટમાં સેલિન ડીયોન સ્ટેજ પર, ઓગસ્ટ 2008.]] ડીયોનને લેટેસ્ટ આલ્બમ ફ્રેન્ચ ભાષામાં રજૂ થયેલું ''[[D'elles]]'' ''(એબાઉટ થીમ)'' છે, જે 21 મે, 2007ના રોજ રીલીઝ થયું હતું. તે શરૂઆતથી જ કેનેડિયન આલ્બમ ચાર્ટમાં ટોચ પર હતું અને પહેલાં જ અઠવાડિયામાં તેની 72,200 કોપીનું વેચાણ થયું હતું. સાઉન્ડસ્કેન સમયમાં તે તેનું 10મું નંબર વન આલ્બમ હતું અને રીલીઝ થયાની શરૂઆતથી જ ટોચના સ્થાને પહોંચી ગયેલું આઠમું આલ્બમ હતું. કેનેડામાં આ આલ્બમને પ્લેટિનમ 2x સર્ટિફાઇડ (પ્રમાણિત) થયું હતું અને પહેલાં જ અઠવાડિયાની અંદર દુનિયામાં તેની પાંચ લાખ નકલો વેચાઈ ગઈ હતી.<ref>{{cite web | title=Celine Dion | work=International Superstar Celine Dion Dominates the Charts with a #1 Debut | url=http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=33 | access-date=June 1, 2007 | dateformat=mdy | archive-date=ડિસેમ્બર 16, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071216061722/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=33 | url-status=dead }}</ref> ''D'Elles'' એ ફ્રાન્સ અને બેલ્જીયમમાં પણ પ્રથમ સ્થાન મેળવ્યું હતું. તેનું પહેલું ગીત "[[Et s'il n'en restait qu'une (je serais celle-là)]]" એટલે ''એન્ડ ઇફ ધેર વોસ ઓન્લી વન વુમેન લેફ્ટ (આઇ વુડ બી ધેટ વન)'' એક મહિના અગાઉ ફ્રેન્ચ સિંગલ્સ ચાર્ટમાં ટોચના સ્થાને પ્રવેશ્યું હતું. તેણે તેનું લેટેસ્ટ અંગ્રેજી આલ્બમ ''[[ટેકિંગ ચાન્સીસ]]'' યુરોપમાં 12 નવેમ્બરના રોજ અને ઉત્તર અમેરિકામાં 13 નવેમ્બરના રોજ રીલીઝ કર્યું હતું.<ref>"[http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon.cgi celinedion.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327081401/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon.cgi |date=2009-03-27 }}. "વોટ ઇસ ગોઇંગ ઓન. ''ટેકિંગ ચાન્સિસ'' - સેલિનનું નવું અગ્રેજી આલ્બમ." ઓગસ્ટ 24, 2007. સુધારો મે 9, 2007.</ref> 2003 પછી તેનું પહેલું ઇંગ્લિશ સ્ટુડિયો આલ્બમ ''વન હર્ટ'' હતું, જેમાં પોપ, આર એન્ડ બી અને રોકમાંથી પ્રેરણા મેળવેલ મ્યુઝિક સામેલ હતું.<ref>ઇવા સિમ્પ્સન; કેરોલિન હેડલી. "3AM: સેલિન ડીયોન." ''[[ડેઇલી મિરર]]'' . જુલાઈ 30, 2007.પાનું 17.</ref> ડીયોને [[જોહન શેન્ક્સ]]. ભૂતપૂર્વ [[ઇવાનેસીન]] ગિટારિસ્ટ [[બેન મૂડી]], [[ક્રિસ્ટિયન લ્યુન્ડિન]], [[પીયર એસ્ટોર્મ]], [[લિન્ડા પેરી,]] જાપાનીઝ સિંગર [[યુના ઇટો]] અને આર એન્ડ બી સિંગર-સોંગરાઇટર [[ને-યો]] સાથે જોડાણ કર્યું હતું.<ref>જોનસન, કેવિન સી. "એનઇ-વાયઓ હિસ આર એન્ડ બી વિઝન ટુ ધ ટોપ." ''સેન્ટ લુઇસ પોસ્ટ-ડિસ્પેચ'' . જૂન 21, 2007. પાનું 5.</ref><ref>ટેલર, ચક. "[http://www.billboard.com/bbcom/news/article_display.jsp?vnu_content_id=1003638503 સેલિન નવા આલ્બમ પર જોખમ લેવા તૈયાર]". બિલબોર્ડ સપ્ટેમ્બર 11, 2007. સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> ડીયોને જણાવ્યું હતું કે ''મારું માનવું છે કે આ આલ્બમ મારી કારકીર્દિમાં હકારાત્મક પરિવર્તનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે ... હું આંતરિક રીતે મજબૂત થઈ હોવાનું અનુભવું છું, કદાચ અગાઉ કરતાં થોડી વધારે હિમ્મત ધરાવે છું, થોડી વધારે લોભી થઈ છું અને હું મ્યુઝિક અને જીવન પ્રત્યે અગાઉ જેટલી હતી તેટલી જ ઝનૂની પણ."<ref>"[http://www.usatoday.com/life/2007-08-09-coming-attractions_n.htm આગામી આકર્ષણો: ડીયોન શાંત, ફીસ્ટી 'મહિલા' દર્શાવે છે]". યુએસે ટુડે સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> તેણે દક્ષિણ આફ્રિકામાં 14 ફેબ્રુઆરી, 2008ના રોજ એક વર્ષ લાંબી આંતરરાષ્ટ્રીય [[ટેકિંગ ચાન્સીસ ટૂર]] શરૂ કરી હતી અને દુનિયાના પાંચ ખંડોમાં વિવિધ મંચ અને સ્ટેડિયમમાં 132 પર્ફોર્મન્સ આપ્યું છે.<ref>"[http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_tourdates.cgi celinedion.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070511234934/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_tourdates.cgi |date=2007-05-11 }}". "કન્સર્ટ ડેટ્સ." સુધારો નવેમ્બર 7, 2007.</ref> ટેકિંગ ચાન્સીસ ટૂરને અમેરિકામાં અભૂતપૂર્વ સફળતા મળી હતી, ''[[બિલબોર્ડ]]'' બોક્સસ્કોર પર પહેલાં નંબરે પહોચી ગયું છે અને અમેરિકા અને કેનેડામાં દરેક કોન્સર્ટની ટિકીટનું વેચાણ થઈ જાય છે. ઉપરાંત તે સતત બીજા વર્ષ માટે [[આઇડોલ ગિવ્સ બેક]] પર દેખાઈ હતી. સેલિન ડીયોન 2008માં છ [[જૂનો અવોર્ડ્સ]] માટે નોમિનેટ થઈ હતી અને આ સન્માન મેળવવા કેનેડિયનના ગ્રૂપનું નેતૃત્વ કરે છે. ડીયોનને અગાઉના 53 નોમિનેશન માટે પણ સામેલ કરાઈ છે. તેના નોમિનેશનમાં આર્ટિસ્ટ ઓફ યર, પોપ આલ્બમ ઓફ ધ યર (''ટેકિંગ ચાન્સીસ'' માટે), ફ્રેન્કોફોન આલ્બમ ઓફ ધ યર (''D'elles'' માટે) અને આલ્બમ ઓફ ધ યર (''ટેકિંગ ચાન્સીસ '' અને ''D'elles'' માટે) સામેલ છે.<ref>[http://network.nationalpost.com/np/blogs/theampersand/archive/2008/02/05/lavigne-dion-feist-oh-my.aspx જ્યુનો એવોર્ડ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229132234/http://network.nationalpost.com/np/blogs/theampersand/archive/2008/02/05/lavigne-dion-feist-oh-my.aspx |date=2008-12-29 }}. ''[[નેશનલ પોસ્ટ]]'' . સુધારો એપ્રિલ 3, 2008.</ref> તે પછીના વર્ષે ડીયોન 3 જૂનો એવોર્ડ્સ માટે નોમિનેટ થઈ હતી, જેમાં ફેન ચોઇસ એવોર્ડ, સોંગ ઓફ ધ યર (''ટેકિંગ ચાન્સીસ'' માટે) અને મ્યુઝિક ડીવીડી ઓફ ધ યર (''લાઇવ ઇન લાસ વેગાસ-એ ન્યૂ ડે'' માટે) સામેલ છે.<ref>કોલિન્સ, લેહ (2009-02-03) "[http://www2.canada.com/sports/football/nickelback+leads+juno+nominations/1248346/story.html?id=1248346 નિકલબેક જ્યુનો નામાંકનમાં આગળ]". Canada.com. સુધારો 2009-10-15</ref> 22 ઓગસ્ટ, 2008ના રોજ સેલિન ડીયોને કેનેડાના ક્યુબેક સિટીમાં [[પ્લેન્સ ઓફ અબ્રાહમ]] પર બહાર ફ્રેન્કોફોન આલ્બમના ગીતો પર જ એક નિઃશુલ્ક શો રજૂ કર્યો હતો.<ref name="reportage400e">''Céline Dion à Québec : Près de 250 000 personnes sur les Plaines'' , LCN. ([http://lcn.canoe.ca/cgi-bin/player/video.cgi?file=/lcn/actualite/arts_spectacles/20080823_prince.wmv જુઓ અહેવાલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327100855/http://lcn.canoe.ca/cgi-bin/player/video.cgi?file=%2Flcn%2Factualite%2Farts_spectacles%2F20080823_prince.wmv |date=2009-03-27 }}). ઓગસ્ટ 23, 2008.</ref> આ શો [[ક્વિબેક સિટી]]ની 400મી વર્ષગાંઠના ઉપક્રમે યોજાયો હતો.<ref name="400ememorable">{{cite web|first=Richer, Jocelyne |title=Céline Dion à Québec vendredi le 400e promet un spectacle mémorable|publisher=La Presse Canadienne|date=2008|url=http://www.cyberpresse.ca/arts/spectacles-et-theatre/200809/08/01-664111-quebec-se-prepare-a-accueillir-celine-dion.php|date=2008 |publisher= Yahoo! news|access-date= 2010-01-07}}</ref> આ ઉજવણી અંદાજે 4,90,000 લોકોએ નિહાળ્યો હતો (ટીવી દર્શકો સાથે). ''[[Céline sur les Plaines]]'' નામે ઓળખાતી કોન્સર્ટની ડીવીડી ક્વિબેકમાં 11 નવેમ્બર, 2008ના રોજ રીલીઝ થઈ હતી અને ફ્રાન્સમાં 20 મે, 2009ના રોજ રીલીઝ થઈ હતી. ઓક્ટોબરના અંતે પહેલું સર્વગ્રાહી અંગ્રેજી આલ્બમ માય લવઃએસ્સેન્શ્યિલ કલેક્શન આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રીલીઝ થયું હતું.''[[My Love: Essential Collection]]'' <ref>{{cite web|url=http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon.cgi|title=New Greatest Hits Album : TeamCeline Exclusive Sneak Peek!|access-date=August 27, 2008|archive-date=માર્ચ 27, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327081401/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon.cgi|url-status=dead}}</ref> આ આલ્બમ બે જુદી જુદી ફોર્મેટમાં ઉપલબ્ધ છે અને તેને જોરદાર સફળતા મળી હતી. મે, 2009માં સેલિન ડીયોન અમેરિકામાં દાયકાની 20મી બેસ્ટ સેલિંગ આર્ટિસ્ટ અને બીજી બેસ્ટ સેલિંગ ફીમેલ આર્ટિસ્ટ જાહેર થઈ હતી. આ દાયકામાં તેના 1.75 કરોડ આલ્બમનું વેચાણ થયું છે.<ref>— (2009-05-29) "[http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/34074/chart-watch-extra-the-top-20-album-sellers-of-the-2000s/ ચાર્ટ વોચ એક્સ્ટ્રા: ધ ટોપ 20 આલ્બમ સેલર્સ ઓફ ધ 2000] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100319212808/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/34074/chart-watch-extra-the-top-20-album-sellers-of-the-2000s |date=2010-03-19 }}". music.yahoo.com. સુધારો 2009-10-15</ref> જૂન, 2009માં ''ફોર્બ્સ મેગેઝિને'' જાહેર કર્યું હતું કે સેલિન ડીયોને 2008 દરમિયાન 10 કરોડ ડોલરની આવક કરી [[મેડોના]] પછી સૌથી વધુ કમાણી કરનાર મહિલા કલાકાર બની ગઈ છે. ડિસેમ્બર, 2009માં [[પોલસ્ટારે]] જાહેર તેને દાયકાની બેસ્ટ સેલિંગ સોલો ટુરિંગ આર્ટિસ્ટ અને દાયકાન બીજી બેસ્ટ સેલિંગ ટૂરિંગ આર્ટિસ્ટ જાહેર કરી હતી. તેની આગળ એકમાત્ર [[ડેવ મેથ્યુસ બેન્ડ]] હતું.<ref name="chicagotribune.com">[http://www.chicagotribune.com/entertainment/music/chi-sc-ent-1221-decade-touringdec21,0,3057461.story કોન્સર્ટ આવકમાં ડેવ મેથ્યૂઝ બેન્ડ ટોચ પર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111012132154/http://www.chicagotribune.com/entertainment/music/chi-sc-ent-1221-decade-touringdec21,0,3057461.story |date=2011-10-12 }} ''શિકાગો ટ્રિબ્યુન'' સુધારો 2009-12-20</ref> ડીયોને દાયકા દરિમયાન કુલ 52.22 કરોડ ડોલરની કમાણી કરી હતી, જેમાંથી મોટો હિસ્સો [[સીઝર્સ પેલેસ]] ખાતે પાંચ વર્ષના શોમાંથી થઈ હતી.<ref name="chicagotribune.com"></ref> === ગર્ભાવસ્થા અને કન્સર્ટ ફિલ્મઃ 2009ના અંતથી અત્યાર સુધી === ઓગસ્ટ, 2009માં સેલિન ડીયોનના પ્રવક્તાએ જાહેરાત કરી હતી કે તે પ્રેગનન્ટ (ગર્ભવતી) છે અને ટૂંક સમયમાં બીજા બાળકને જન્મ આપશે.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/6051682/Celine-Dion-pregnant-with-second-child.html સેલિન ડીયોન બીજીવાર ગર્ભવતી બની] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710154926/http://www.telegraph.co.uk/news/newstopics/celebritynews/6051682/Celine-Dion-pregnant-with-second-child.html |date=2010-07-10 }} ''Telegraph.co.uk'' સુધારો 2010-1-20</ref><ref>[http://uk.reuters.com/article/idUKTRE57H4S520090818 સેલિન ડીયોન ફરીથી ગર્ભવતી] {{Webarchive|url=https://archive.today/20120715090124/http://uk.reuters.com/article/idUKTRE57H4S520090818 |date=2012-07-15 }} ''રોઇટર્સ UK'' સુધારો 2010-1-20</ref> તેણે વધુ માહિતી આપતાં કહ્યું હતું કે તે મે, 2010માં બાળકને જન્મ આપે તેવી શક્યતા છે. જોકે નવેમ્બર, 2009માં તેની પ્રેગનન્સી નિષ્ફળ ગઈ હોવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી, પણ હજુ તે ફર્ટિલિટી ટ્રીટમેન્ટ્સ દ્વારા અન્ય બાળક માટે પ્રયાસ કરે છે.<ref>[https://web.archive.org/web/20091114031127/http://www.cbc.ca/arts/music/story/2009/11/11/celine-dion.html સેલિન ડીયોન હજુ પણ બીજા બાળક માટે પ્રયાસ કરી રહી છે] ''CBC News'' સુધારો 2010-1-20</ref><ref>[http://www.reuters.com/article/idUSTRE5AA4RQ20091111 પ્રાથમિક અહેવાલો છતાં સેલિન ડીયોન ગર્ભવતી નથી] ''રોઇટર્સ'' સુધારો 2010-1-20</ref> ''[[યુએસએ ટુડે]]'' એ જાહેરાત કરી હતી કે ડીયોન તેના ''ટેકિંગ ચાન્સીસ ટુર'' વિશેની એક ડોક્યુમેન્ટરી ફિલ્મ રજૂ કરશે. તેનું શીર્ષક સેલિનઃ થ્રૂ ધ આઇસ ઓફ ધ વર્લ્ડ હશે''[[Celine: Through the Eyes of the World]]'' અને 17 ફેબ્રુઆરી, 2010ના રોજ થિયેટર્સમાં રજૂ થશે.<ref name="usatoday.com">- (2009-12-03) "[http://www.usatoday.com/life/music/news/2009-12-03-celine03_ST_N.htm/ 'આઇસ ઓફ ધ વર્લ્ડ': પાર્ટ ડીયોન કન્સર્ટ ફિલ્મ, પાર્ટ ફેમિલી આલ્બમ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091206070929/http://www.usatoday.com/life/music/news/2009-12-03-celine03_ST_N.htm |date=2009-12-06 }}". www.usatoday.com સુધારો 2009-12-04</ref> આ ડોક્યુમેન્ટરીમાં સ્ટેજ પરના અને સ્ટેજની બહાર એમ બંનેના ડીયોનના ફૂટેજ દ્રશ્યો જોવા મળશે. તેની તેને પ્રવાસમાં સાથ આપનાર તેના પરિવારના ફૂટેજ પણ સામેલ હશે.<ref name="usatoday.com"></ref> તેના ડિસ્ટ્રિબ્યુટર [[સોની પિકચર્સ]]ની પેટાકંપની [[હોટ ટિકીટ]] છે.<ref name="usatoday.com"></ref> જાન્યુઆરી, 2010માં ''[[ધ લોસ એન્જીલસ ટાઇમ્સ]]'' એ વર્ષના સૌથી વધારે કમાણી કરનારની વાર્ષિક યાદી બહાર પાડી હતી અને જાહેરાત કરી હતી કે એકવીસમી સદીના પહેલા દાયકામાં સૌથી વધુ કમાણી સેલિને કરી છે. તેણે વર્ષ 2000થી 2009 દરમિયાન કુલ [[$US]] 74.79 કરોડની આવક કરી હતી. તેમાં સૌથી મોટો હિસ્સો ટિકીટના વેચાણમાંથી 52.22 કરોડ અમેરિકન ડોલર રૂપે મળ્યો હતો. <ref name="latimesblogs.latimes.com"></ref> ઉપરાંત [[મોન્ટરીયલ]] સ્થિત અખબાર ''Le Journal de Quebec'' એ ડીસેમ્બર, 2009માં ડીયોનને તેના મૂળ વતન કેનેડાના ક્વિબેક પ્રાંતની આર્ટિસ્ટ ઓફ ડીકેટ જાહેર કરવામાં આવી હતી.<ref name="lejournaldequebec.canoe.ca">[http://lejournaldequebec.canoe.ca/journaldequebec/artsetspectacles/encoreplus/archives/2009/12/20091230-203458.html Les artistes québécois de la décennie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111009145417/http://lejournaldequebec.canoe.ca/journaldequebec/artsetspectacles/encoreplus/archives/2009/12/20091230-203458.html |date=2011-10-09 }} ''Le Journal de Quebec'' સુધારો 2010-1-29</ref> આ માટે [[ઓનલાઇન સરવે]] હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો અને તેમાં ભાગ લેનારને આર્ટિસ્ટ ઓફ ડીકેડ માટે કલાકારોના નામ સૂચવવા કહ્યું હતું.<ref name="lejournaldequebec.canoe.ca"></ref> [[52મા ગ્રેમી એવોર્ડ્સ]]માં માઇકલ જેક્શનને વિશેષ સન્માન આપવા ડીયોને [[સ્મોકી રોબિન્સન]], [[અશર]], [[જેનિફર હડસન]] અને [[કેરી અન્ડરવૂડ]] સાથે પર્ફોમન્સ આપ્યું હતું.<ref>[http://music-mix.ew.com/2010/01/30/grammy-rehearsals-bon-jovi-jennifer-nettles-michael-jackson-tribute/ ગ્રેમી રિહર્સલ, ત્રીજો દિવસ: બોન જોવી ( જેનીફર નેટલ્સ સાથે) અને માઇકલને શ્રદ્ધાંજલિ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100522044434/http://music-mix.ew.com/2010/01/30/grammy-rehearsals-bon-jovi-jennifer-nettles-michael-jackson-tribute/ |date=2010-05-22 }} ''એન્ટરટેનમેન્ટ વીકલી'' સુધારો 2010-1-31</ref> આ પાંચ પર્ફોમર્સે થ્રીડી સ્ક્રીનની સામે જેક્શનનું [[અર્થ સોંગ]] ગાયું હતું.<ref>[http://www.nypost.com/p/entertainment/music/jacko_tribute_1dbFAbAMSbiS8H0byo8ATN The Grammys' 3-D tribute to Michael Jackson સ્પિરિટ ઓફ મૂનવોકર હોન્ટ્સ એવોર્ડ સેરિમની] ''ન્યૂ યોર્ક પોસ્ટ'' સુધારો 2010-1-31</ref> ''[[પીપલ મેગેઝિન]]'' માં ફેબ્રુઆરી, 2010માં પ્રસિદ્ધ થયેલી એક મુલાકાતમાં ડીયોને જાહેરાત કરી હતી કે તે દર વર્ષે 70 શો માટે [[ત્રણ વર્ષ લાસ વેગાસમાં સીઝરના પેલેસમાં પાછી ફરશે,]] જેની શરૂઆત 15 માર્ચ, 2011થી થશે.<ref> [http://www.people.com/people/article/0,,20343176,00.html સેલિન ડીયોને વેગાસ સ્ટેજ પર તેના પુનઃપ્રવેશને પુષ્ટિ આપી] ''પીપલ મેગેઝીન'' સુધારો 2010-2-10</ref> તેણે જણાવ્યું હતું કે આ શોમાં તેના સંગ્રહમાંથી લોકોને સાંભળવા ગમે તેવા ગીતો પર ફીચર થશે અને તેમાં હોલીવૂડની ક્લાસિક ફિલ્મોમાંથી મ્યુઝિકની પસંદગી કરવામાં આવશે.<ref> [http://www.people.com/people/article/0,,20343176,00.html સેલિન ડીયોને વેગાસ સ્ટેજ પર તેના પુનઃપ્રવેશને પુષ્ટિ આપી] ''પીપલ મેગેઝીન'' સુધારો 2010-2-10</ref> ડીયોને એવી જાહેરાત પણ કરી હતી કે તે બે નવા ફ્રેન્ચ અને અંગ્રેજી આલ્બમ પર કામ કરી રહી છે અને એકેડમી એવોર્ડ વિજેતા સંગીતકાર [[એ આર રહેમાન]] સાથે જોડાણ કરશે, જે તેમના માટે બે નવા ગીત લખી રહ્યાં છે.<ref>[https://web.archive.org/web/20100217051328/http://www.google.com/hostednews/canadianpress/article/ALeqM5gb8lDyeCMFKJqPxGVcP2nOmnJc8A સેલિન ડીયોને કહ્યું નવી ડોક્યુમેન્ટ્રી ચાહકો માટે એક 'વીઆઇપી' પાસ છે; જે 'ઓપન બૂક' હોવા અંગે ચર્ચા કરે છે] ''ધ કેનેડીયન પ્રેસ'' સુધારો 2010-2-16</ref><ref>[http://www.hindustantimes.com/News-Feed/music/Rahman-to-team-up-with-Celine-Dion/Article1-509072.aspx રેહમના સેલિન ડીયોન સાથે જોડી જમાવશે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100326075631/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/music/Rahman-to-team-up-with-Celine-Dion/Article1-509072.aspx |date=2010-03-26 }} ''હિન્દુસ્તાન ટાઇમ્સ'' સુધારો 2010-2-16</ref> == કળા અને છબી == ડીયોન [[આરેથા ફ્રેન્કલિન]], [[માઇકલ જેક્સન]], [[કેરોલ કિંગ]], [[એન્ની મુરે]], [[બાર્બરા સ્ટ્રીસેન્ડ]] અને [[બી ગીઝ]]નું સંગીત સાંભળીને મોટી થઈ હતી. જોગાનુજોગે આ બધાની સાથે તેણે કામ કર્યું છે.<ref>{{cite web|url=http://www.allmusic.com/artist/p4099 |title=Celine Dion Bio |publisher=All Music Guide|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,529505,00.html |title=Celine Dion Remembers Her Idol, Michael Jackson |publisher=Fox News|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref> ડીયોને એવું પણ કહ્યું છે કે તે [[જેનિસ જોપ્લિન]], ધ [[ડુબી બ્રધર્સ]] અને [[ક્રીડેન્સ]] જેવા કલાકારોને સાંભળીને મોટી થઈ છે, પણ તેમની શૈલીનું સંગીત ગાવાની તેમને તક મળી નથી.<ref>{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/21788746|title=Celine Dion is Taking Chances on new sound|publisher=MSNBC|date=2009|access-date=2010-01-07|archive-date=2009-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614062008/http://www.msnbc.msn.com/id/21788746/|url-status=dead}}</ref> તેના સંગીત પર અનેક શૈલીની અસર છે, જેમાં [[પોપ]], [[રોક]], [[ગોસ્પેલ]], [[આરએન્ડબી]] અને [[સાઉલ]] સામેલ છે. તેના સ્વરની થીમ ગરીબી, દુનિયામાં ભૂખમરો અને આધ્યાત્મિકતા પર કેન્દ્રીત છે અને તેનો વધુ પડતો ભાર પ્રેમ અને રોમાન્સ પર છે.<ref name="autogenerated23"></ref><ref name="autogenerated9">"[http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001107.cfm સેલિન ડીયોન, ''લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080829161008/http://www.pluggedinonline.com/music/music/a0001107.cfm |date=2008-08-29 }}." ''Plugged in.'' સુધારો સપ્ટેમ્બર 13, 2007.</ref> તેના બાળકના જન્મ પછી તેનું કાર્ય પણ માતૃત્વ અને ભાતૃત્વ પ્રેમ પર શરૂ થયું છે.<ref name="celebr"></ref><ref>{{cite web|url=http://www.pluggedin.com/music/albums/2002/CelineDion-LetsTalkAboutLove.aspx |title=Celine Dion |work=plugged in.com|publisher=Focus on the Family|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pluggedin.com/music/albums/2003/CelineDion-OneHeart.aspx |title=Celine Dion-- One Heart |work=plugged in.com|publisher=Focus on the Family|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pluggedin.com/music/albums/2002/CelineDion-ANewDayHasCome.aspx |title=A new Day Has Come|work=plugged in.com|publisher=Focus on the Family|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref> ડીયોન અનેક સમીક્ષકોની ટીકાનો સામનો કરી રહી છે, જેમણે કહ્યું છે કે તેનું સંગીત અવારનવાર પોપની પાછળ ધકેલાઈ જાય છે. તેમણે તેના આલ્બમને અત્યંત સંવેદનશીલ ગણાવ્યાં છે. -<ref name="Enc"></ref><ref name="autogenerated24"/><ref name="autogenerated14">{{cite web | title= Yahoo Music | work= Let's Talk About Love:Review | url= http://music.yahoo.com/read/review/12047272 | access-date= November 30, 2005 | dateformat= mdy | archive-date= ફેબ્રુઆરી 13, 2007 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070213133021/http://music.yahoo.com/read/review/12047272 | url-status= dead }}</ref> ''[[રોલિંગ સ્ટોન]]'' મેગેઝિનના કેઇથ હેરિસના જણાવ્યા મુજબ, ''ડીયોનની સંવેદનશીલતા શાંત, ગંભીર અને એકાંતપ્રિય હોવાને બદલે આડંબરી, ભપકાદાર અને અવગણના કરનાર છે.....તે આરેથા-વ્હીટની-મારિયાસાથે ચાલ્યા ગયેલા જોરદાર અવક્રાંતિની શ્રેણીમાં છેલ્લે છે. હકીકતમાં ડીયોન પોપ સંવદેશનશીલતાના ચોક્કસ પ્રકારનું પ્રતિક છે-મોટું ઉત્તમ હોય છે, અત્યંત કયારેય પૂરતું હોતું નથી અને લાગણીઓ જેમ વલોવાય તેમ વધારે સાચી બને છે.''<ref>''ધ ન્યૂ રોલિંગ સ્ટોન આલ્બમ ગાઇડ'' 2004.</ref> તેનાથી વિપરીત ડીયોનનું ફ્રેન્કોફોન વધુ ઊંડું અને તેના અંગ્રેજી આલ્બમ્સ કરતાં વધારે વૈવિધ્યપૂર્ણ છે અને તેના પછી તેણે વધુ વિશ્વસનિયતા મેળવી છે.<ref name="autogenerated21"></ref><ref name="cbcc">{{cite web|url=http://www.cbc.ca/arts/music/celinedion.html|title=The real Céline: Céline Dion’s new French album shows her personal side|publisher=CBC|date=2007|access-date=2010-01-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070531083109/http://www.cbc.ca/arts/music/celinedion.html|archive-date=2007-05-31|url-status=live}}</ref> {{Listen | filename =MyHeartWillGoOnSample.ogg | title = "My Heart Will Go On" (1998) | description= Dion's global smash hit, ''My Heart Will Go On'' epitomized the love ballad genre of the 1990's.<ref>{{cite web |url=http://www.chron.com/disp/story.mpl/ent/5301364.html |title=Celine Dion returns cautiously to the pop arena |publisher=Houston Chronicl |date=2007 |access-date=2010-01-07 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} અનેક સમીક્ષકોએ જણાવ્યું હતું કે ડીયોનનું તેના સંગીતના નિર્માણમાં સંકળાવું મૂળભૂત રીતે નુકસાનકારક છે, જેના પરિણામે તેના પર કામગીરીનું ભારણ વધી જશે અને વ્યક્તિત્વ પર અસર પડશે.<ref name="autogenerated21"></ref> જોકે બધા ભાઈબહેનો સંગીતકાર હોય તેવા પરિવારમાંથી આવેલ ડીયોન ગિટાર જેવા સાધનો વગાડતા શીખી હતી અને તેના આલ્બમ ''ફોલિંગ ઇનટૂ યુ'' ના રેકોર્ડિગ સત્રો દરમિયાન [[ફેન્ડર સ્ટ્રેટોકાસ્ટર]] સાથે પ્રેકિટ્સ કરી હતી. <ref>{{cite web|url=http://www.nytimes.com/1997/02/23/arts/quebec-s-little-girl-conquering-the-globe.html?pagewanted=all |title=Quebec's Little Girl, Conquering the Globe |publisher=The New York Times|date=2009|access-date= 2010-01-07}}</ref>ઉપરાંત તેણે તેના અગાઉના અનેક ફ્રેન્ચ ગીતોના કમ્પોઝમાં મદદ કરી હતી અને હંમેશા તેના આલ્બમના નિર્માણ અને રેકર્ડિંગમાં પોતાની જાતને સાંકળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેના પહેલા અંગ્રેજી આલ્બમમાં, જેનું રેકોર્ડિંગ તેણે અંગ્રેજી પર પ્રભુત્વ મેળવ્યા અગાઉ કર્યું હતું, તેણે રેકોર્ડની સંમતિ આપી નહોતી. જો તેણે વધુ રચનાત્મક સામગ્રી આપી શકી હોત તો તેને ટાળી શકાયું હતો.<ref name="autogenerated21"></ref> સમય જતાં તેણે તેનું બીજું અંગ્રેજી આલ્બમ ''[[સેલિન ડીયોન]]'' રીલીઝ કર્યું હતું. તેમાં તેણે નિર્માણ અને રેકોર્ડિંગ પ્રક્રિયા પર વધુ નિયંત્રણ મેળવ્યું હતું અને અગાઉ જેવી ટીકા ટાળવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો. તેણે કહ્યું હતું કે ''બીજા આલ્બમ પર મેં કહ્યું હતું, 'સારું, મારી પાસે એક વધુ વખત ડરવાની તક છે અને સો ટકા ખુશ નથી અથવા ગભરાતી નથી અને આ આલ્બમનો એક ભાગ છું.' આ મારું આલ્મબ છે.''<ref name="autogenerated21"></ref> તે પછી રીલીઝ થયેલા આલ્બમમાં તેણે પોતાને નિર્માણમાં સાંકળવાનું ચાલુ રાખ્યું હતું અને ''[[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ]]'' (1997) અને ''[[ધીસ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ]]'' (1998) પર તેના કેટલાંક ગીતો લખવામાં મદદ કરી હતી.<ref>''લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ'' ના "[[ટ્રીટ હર લાઇક એ લેડી]]" અને ''ધીસ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ'' ના "[[ડોન્ટ સેવ ઇટ ઓલ ફોર ક્રિસમસ ડે]]"ને કમ્પોઝ કરવામાં અન્ય સહિત ડીયોને પણ મદદ કરી</ref> ડીયોન અવારનવાર મીડિયાના ઉપહાસ અને મજાકનું પાત્ર બની છે<ref>જુઓ, દાખલા તરીકે, [[જોયલ સેલ્વિન]], [http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/02/23/DDQK162E6B.DTL "સેલિન ડીયોન એચપી પેવિલિયનમાં પુરજોશમાં"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111212164849/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2009%2F02%2F23%2FDDQK162E6B.DTL |date=2011-12-12 }}, ''[[સાન ફ્રાન્સિસ્કો ક્રોનિકલ]]'' , 23 ફેબ્રુઆરી 2009, E2. આ સમીક્ષામાં, સેલ્વિન લખ્યું હતું કે: "તમારે જોઇએ છે[[ચીઝ]]? તે એક [[વેલવીટા]] જ્વાળામુખી છે."</ref> અને ''[[મેડટીવી]]'' , ''[[સેટરડે નાઇટ લાઇવ]]'' , ''[[સાઉથ પાર્ક]]'' , ''[[રોયલ કેનેડિયન એર ફાર્સ]]'' અને ''[[ધીસ અવર હેસ 22 મિનિટ્સ]]'' જેવા શો પર અવારનવાર તેની બોલવાની શૈલી અને સ્ટેજ પર હલનચલનની અવારનવાર નકલ કરવામાં આવે છે. જોકે ડીયોને જણાવ્યું છે કે તેના જીવન કે કાર્ય પર ટીપ્પણીઓની કોઈ અસર થઈ નથી, થતી નથી અને થવાની નથી અને લોકો પાસે તેની નકલ કરવાનો સમય છે તેનાથી તે ખુશ છે.<ref name="autogenerated6"></ref> એટલું જ નહીં તેણે [[એના ગેસ્ટીયર]]ને આમંત્રણ આપ્યું હતું જેણે એસએનએલ પર તેની પેરોડી ઉતારી હતી. તે તેના પર્ફોર્મન્સ દરમિયાન સ્ટેજ પર દેખાઈ હતી. તે રાજકીય વિચારો બહુ વ્યક્ત કરતી નથી ત્યારે 2005માં વિનાશક [[ચક્રવાત કેટિરના]] પછી તે ''[[લેરી કિંગ લાઇવ]]'' પર દેખાઈ હતી અને ચક્રવાતનો ભોગ બનેલા પીડિતોની સહાય માટે [[અમેરિકાની સરકારે]] આપેલા ધીમા પ્રતિસાદની ટીકા આંખમાં આંસૂ સાથે કરી હતીઃ ''હજુ અનેક લોકો છે જેઓ સહાયની રાહ જોઈ રહ્યાં છે. મારા માટે તો આ સ્વીકાર્ય જ નથી...અન્ય દેશમાં વિમાનો મોકલીને એક જ સેકન્ડમાં બધાને ખતમ કરી દેવાનું કેટલું સરળ છે. આપણે આપણા દેશની સેવા કરવાની જરૂર છે.''<ref>{{cite web | title=Canadian Broadcasting Corporation| work= Céline Dion takes swipe at Iraq war; donates $1&nbsp;m to Katrina victims| url=http://blogs.lasvegasmagazine.com/VegasLuxeLife/our-celine-dion-countdown%E2%80%94just-12-shows-to-go/| access-date= July 14, 2006 |dateformat=mdy}}</ref> તેની મુલાકાત પછી તેણે કહ્યું હતું કે ''જ્યારે હું [[લેરિ કિંગ]] કે ટીવીના મોટો શોમાં મુલાકાત આપું છું ત્યારે તેઓ તમને તરત જ ટીવી પર રજૂ કરી દે છે, જે ખરેખર બહુ મુશ્કેલ છે. મારો પણ મત હોઈ શકે છે, પણ હું એક ગાયિકા છું. હું રાજકારણી નથી.'<ref>{{cite book | author=Glatzer, Jenna| title=Céline Dion: For Keeps | publisher=Andrews McMeel Publishing| year=2005 | isbn= 0-7407-5559-5}}</ref> === અવાજ === સેલિન ડીયોન [[પાંચ સ્વરાષ્ટક અવાજની વિવિધતા]] ધરાવે છે<ref>[http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19981008&amp;slug=2776388 ધ અન સિન્કેબલ સેલિન ડીયોન -- પોપ દિવા વિશ્વની ટોચ પર અને હવે આઇસબર્ગ પણ તેને અટકાવી શકે તેમ નથી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111016090452/http://community.seattletimes.nwsource.com/archive/?date=19981008&slug=2776388 |date=2011-10-16 }} ''સિએટલ ટાઇમ્સ'' સુધારો 2009-12-31</ref><ref> [http://www.usatoday.com/life/music/news/2007-11-11-celine-dion_N.htm Celine Dion is 'Taking Chances' with her latest show stopper ''યુએસએ ટુડે'' સુધારો 2009-12-31</ref> અને અવારનવાર તેની ગણના પોપ સંગીતના સૌથી વધારે પ્રભાવશાળી અવાજોમાંના એક તરીકે થાય છે.<ref name="Enc"></ref><ref name="autogenerated21"></ref><ref>એન્ડરસન, એરિક. "હૂ ઇન્સ્પાયર્ડ આઇડોલ્સ?" ''Us'' . માર્ચ 12, 2007. પાનું 104</ref> ''[[બ્લેન્ડર મેગેઝિન]]'' અને [[એમટીવી]] દ્વારા ''22 ગ્રેટેસ્ટ વોઇસીસ ઇન મ્યુઝિક''ના કાઉન્ડડાઉનમાં તેને નવમું (મહિલાઓમાં છઠ્ઠું) સ્થાન અને ''કોવે'' મેગેઝિનની ''ધ 100 આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોપ વોકાલિસ્ટ્સ''ની યાદીમાં ચોથું સ્થાન મળ્યું હતું.<ref name="cove"/><ref name="mtv22ist">>{{cite web| title = MTV's 22 Greatest Voices in Music| work = mtv's 22| url = http://www.listology.com/content_show.cfm/content_id.19522| access-date = November 15, 2007| dateformat = mdy| archive-date = જૂન 26, 2013| archive-url = https://web.archive.org/web/20130626185530/http://www.listology.com/list/mtvs-22-greatest-voices-music| url-status = dead}}</ref><ref>[http://www.amiannoying.com/(S(ooqu0o45hssi4szgpvg5lb55))/collection.aspx?collection=534 22 ગ્રેટેસ્ટ વોઇસ ઇન મ્યુઝિક] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190626233913/http://www.amiannoying.com/(S(ooqu0o45hssi4szgpvg5lb55))/collection.aspx?collection=534 |date=2019-06-26 }}. ''એમ આઇ એનોયિંગ'' . સુધારો ઓક્ટોબર 2, 2008.</ref> અવાજની શૈલી માટે ડીયોનની સરખામણી અવારનવાર [[મારિયા કારી]] સાથે અને અવાજ માટે તેના આદર્શ [[બાર્બરા સ્ટ્રીસેન્ડ]] સાથે થાય છે.<ref>http://www.nytimes.com/1997/02/23/arts/quebec-s-little-girl-conquering-the-globe.html?pagewanted=all</ref> તેની કારકીર્દિની શરૂઆતમાં અનેક ટીકાકારોએ તેને તેના અવાજના નિયમન પરની કુશળતા માટે આવકારી હતી અને તેની ટેકનિકલ કળા અને તીવ્રતા બદલ પ્રશંસા કરી હતી.<ref>[http://www.deseretnews.com/article/358745/ ક્રાઉડ ગોસ નટ્સ ઓવર બ્લેઝ બોલ્ટન]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ડેઝર્ટ ન્યૂઝ'' સુધારો 2009-12-26</ref><ref> [http://www.nytimes.com/1997/02/23/arts/quebec-s-little-girl-conquering-the-globe.html?pagewanted=all ક્વિબેકની નાનકડી છોકરડીએ વિશ્વ જીત્યું] ''ન્યૂ યોર્ક ટાઇમ્સ'' સુધારો 2009-12-26</ref> તેના અવાજ વિશે ''[[ધ ન્યૂયોર્ક ટાઇમ્સે]]'' લખ્યું હતું કે, ''મિસ ડિયોન....ઊંચા, પાતળા, થોડા અનુનાસિક, [[તીવ્ર અવાજ]] [[ઉત્તમ]] છે. તે [[ટેકનિકલ કુશળતા]] ધરાવે છે. તે જાદુઈ [[મેલિસ્મસ]] આપી શકે છે, અવાજનો એક દોર ઊભો કરી શકે છે. અને તેના યુગલગીતો દર્શાવે છે કે તે વિશ્વસનિય સુમધુર સ્વર ધરાવે છે."<ref>http://www.nytimes.com/1994/03/02/arts/review-pop-the-international-sound-of-celine-dion.html?pagewanted=1</ref> ''[[ટાઇમ]]'' ના ચાર્લ્સ એલેકઝાન્ડરે લખ્યું છે કે ''ગીતની તાકાત મૂળે તેનો બ્રિગ-ધ-હાઉસ-ડાઉન અવાજ છે.'' તેના અવાજમાં ભારે ચડાવ ઉતાર છે."<ref name="autogenerated18"></ref> સંગીતના મહાન ઉસ્તાદ ગણાતા [[કેન્ટ નાગાનો]] અને જીન-પિયર બ્રોસ્સમેનના જણાવ્યા મુજબ, ડીયોન એક સંગીતકાર છે, જેની પાસે સચોટ કાન છે અને સાથેસાથે ભેદ પારખવાની ક્ષમતા અને સચોટતા છે, જે ઇર્ષ્યા ઉપજાવે છે.<ref>http://www.cyberpresse.ca/arts/musique/200809/08/01-658078-celine-dion-chante-de-lopera-pour-kent-nagano.php</ref> ''[[ઓલમ્યુઝિક]]'' ના સમીક્ષક સ્ટીફન થોમસ અર્લીવાઇને લખ્યું છે કે ડીયોન કુદરતી આકર્ષક અવાજ અને પ્રયાસ વિના ભવ્યતા સાથે ગાય છે.<ref>http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=10:kcfwxzu5ldfe</ref> તેના [[ફ્રેન્ચ]] ગીતોના સંગ્રહમાં ડીયોને વધુ [[ઘોંઘાટ]] અને સૂરના [[આરોહ-અવરોહ]]નો વધારો ઉપયોગ કરી તેના અવાજને જુદો આપ આપ્યો હતો. તેમાં તેની લાગણીસભર સંવેદનશીલતા વધુ કોમળ અને વ્યક્તિગત છે.<ref>ડિનીસ બોમ્બાર્ડિયર, ''L'énigmatique Céline Dion'' , Albin Michel XO éditions, 2009, પાનું 179.</ref> તેના માટે કેટલાંક ગીતો લખનાર [[લ્યુક પ્લામોન્ડન]]ના જણાવ્યા મુજબ, તેમાં ત્રણ ગાયક છેઃ ક્યુબીકોઇઝ, ફ્રેન્ચ અને અંગ્રેજી. કારકીર્દિની શરૂઆતમાં તેના અવાજ પર નિયમન માટે પ્રશંસા પામેલ ડીયોનના અવાજનું પર્ફોર્મન્સ તેના સમકાલીન ખાસ કરીને [[વ્હીટની હાઉસ્ટન]] અને [[મારીયા કારી]]ની વધારે નજીક આવ્યું હતું <ref>મલહોલેન્ડ, ગેરી. ''ધ ઇલસ્ટ્રેટેડ એનસાયક્લોપેડીયા ઓફ મ્યુઝિક'' (2003). પાનું 57. યુકેઃ ફ્લેમ ટ્રી પબ્લિશિંગ. ISBN 1-904041-70-1.</ref>અને તેના અગાઉના કામના ભાગરૂપે એક સમયે વધુ પડતું અને શુષ્ક માટે તેની ભારે ટીકા થઈ હતી.<ref name="autogenerated1"></ref><ref name="autogenerated7">ડોલર, સ્ટીવ. ''સમીક્ષા: ધીસ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ'' . ''[[ધ એટલાન્ટા કન્સ્ટિટ્યુશન]]'' . [[એટલાન્ટા, જ્યોર્જીયા]]: નવેમ્બર 3, 1998. પાનું C.01)</ref> એક સમીક્ષકે નોંધ્યું હતું કે તેના સુંદર અવાજમાં લાગણીઓ અનુભવાતી ન હોય તેવું લાગે છે અને તેના કારણે હ્રદયમાંથી નીકળતા લાગણીના પ્રવાહ કરતાં અવાજનો અનુભવ વધારે થાય છે.<ref name="autogenerated16">{{cite web| title=Entertainment weekly| work=Céline Dion--Review| url=http://www.ew.com/ew/article/review/music/0,6115,310192_4_0_,00.html| access-date=July 18, 2006| dateformat=mdy}}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == અન્ય પ્રવૃત્તિઓઃ == [[ચિત્ર:Celine Dion both walk of fame stars.jpg|thumb|left|કેનેડાસ વોક ઓફ ફેમ અને હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ પર સેલિન ડીયોનના ચંદ્રકો]] ડિઓન 1990માં તેની [[ફ્રેન્ચાઇઝ]] [[રેસ્ટોરાં]] ''[[નિકેલ્સ]]'' ની સ્થાપના સાથે [[ઉદ્યોગ સાહસિક]] બની છે. તે પછી તેણે તેનો રસ ચેઇનમાં વાળ્યો છે અને 1997થી ''નિકેલ્સ'' થી છૂટી પડી ગઈ છે તે આઇવેર અને [[કોટી, ઇન્ક]] દ્વારા ઉત્પાદિત અનેક પર્ફયુમ પણ ધરાવે છે.<ref>બેરન, લી. "'એલિઝાબેથ હર્લી એક મોડલ કરતા વધું છે': સમકાલિન મિડીયામાં સિતારા અને કારકીર્દિ વૈવિધ્યકરણ." ''જર્નલ ઓફ પોપ્યુલર કલ્ચર'' . ભાગ 39. અંક નંબર 4. ISSN: 00223840 (2006): pg 523.</ref><ref>પાસ, એલિસન. "બિઝનેસ સેન્ટ્સ." ફોર્બ્સ (મેગેઝિન) સપ્ટેમ્બર 19, 2005. પાનું 064a.</ref><ref>બાર્ન્સ, રેશલ. "કોટી પુરુષોની શ્રેણીમાં બે સુગંધ ઉમેરશે." ''[[માર્કેટિંગ]]'' . ફેબ્રુઆરી19, 2004. પાનું4.</ref> ઓક્ટોબર, 2004માં કેનેડાની રાષ્ટ્રીય કે સરકારી એર કેરિયર [[એર કેનેડા]]એ તેને નવા પ્રમોશનલ કેમ્પેઇનના ભાગરૂપે ડિઓનને લીધી હતી. તે સમયે એરલાઇને નવી ઇન-ફલાઇટ સેવા ઉત્પાદનો બહાર પાડ્યાં હતાં અને એરક્રાફ્ટ તથા કર્મચારીઓના ગણવેશને નવું સ્વરૂપ આપ્યું હતું. ડિઓને ગાયેલું થીમ સોંગ [[યુ એન્ડ આઈ]] એર કેનેડા માટે કાર્યરત એડવર્ટાઇઝિંગ એક્ઝિક્યુટિવ્સ દ્વારા લખાયું હતું.<ref>એલબર્ટ્સ, શેલ્ડન. "એ કેનેડીયન લિફ્ટઓફ; ડીયોન 'ફ્લેટર્ડ' હર એર કેનેડા એડ ચોસન એસ ક્લિન્ટન્સ કેમ્પેન સોંગ." ''[[નેશનલ પોસ્ટ]]'' . જૂન 20, 2007. પાનું A3.</ref> વર્ષ 2003માં ડિઓન ''સેલિન ડિઓન પર્ફયુમ્સ'' લોંચ કરવા કોટી સાથે સોદો કર્યો હતો.<ref name="Davis">ડેવિસ, મેરી (2003-04-16) "[http://www.fashionwindows.com/beauty/2003B/celine_dion02.asp સેલિન ડીયોન તેના ઇપોનિમસ પરફ્યુમની જાહેરાત કરે છે] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030608111214/http://www.fashionwindows.com/beauty/2003B/celine_dion02.asp |date=2003-06-08 }}". ફેશન વિન્ડો. સુધારો 2009-08-12]</ref> એપ્રિલ, 2009માં ડિઓને તેની છઠ્ઠું પર્ફયુમ ''ચિક'' પણ લોંચ કર્યું હતું.<ref>— (2009-02-23) "[http://nymag.com/daily/fashion/2009/02/kate_moss_and_celine_dion_are.html સેલિન ડીયોન અને કેટ મોસ નવી ફ્રેગ્રાન્સ લોન્ચ કરશે]". ''[[ન્યૂ યોર્ક મેગેઝીન]]'' . સુધારો 2009-08-12</ref> 2003માં શરૂ થયેલ ''સેલિન ડિઓન પર્ફયુમ'' ની શ્રેણીએ રીટેલ વેચાણમાં 50 કરોડ ડોલરનો વકરો કરી લીધો છે.<ref>[http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=39 સેલિન ડોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100228151916/http://www.celinedion.com/celinedion/english/whatsgoinon_pr.cgi?id=39 |date=2010-02-28 }}. celinedion.com. સુધારો 2008-04-09.</ref> દુનિયાની અનેક સેવાભાવી સંસ્થાઓમાં ડિઓન સક્રિય છે. તે વર્ષ 1982થી [[કેનેડિયન સીસ્ટિક ફાઇબ્રોસિસ ફાઉન્ડેશન]] (સીસીએફએફ)ને પ્રમોટ કરે છે અને 1993માં આ ફાઉન્ડેશનની નેશનલ સેલિબ્રિટી પેટ્રોન બની છે.<ref>મેકલેલન, સ્ટિફની સિમ્પસન. "માતા-બાળકના સંબંધની ઉજવણી." ''ટુડેસ પેરેન્ટ'' , પાનું 32. મે 1, 2004.</ref> તે આ ફાઉન્ડેશન સાથે લાગણી સાથે જોડાયેલી છે, તેની ભત્રીજી કેરિન 16 વર્ષની વયે આ રોગનો ભોગ બનીને મૃત્યુ પામી હતી. 2003માં ડિઓને [[મેકડોનાલ્ડ્સ]] દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય બાળ દિવસને સમર્થન આપવા પ્રાયોજિત વૈશ્વિક ભંડોળ ઊભું કરવાના પ્રયાસના ભાગરૂપે અનેક સેલિબ્રિટીઓ, એથ્લેટ્સ અને રાજકારણીઓને એક મંચ પર એકત્રિત કર્યા હતા, જેમાં [[જોશ ગ્રોબન]] અને [[યોલાન્ડા એડમ્સ]] સામેલ હતા. ભંડોળ ઊભું કરવાનો પ્રયાસ 100 કરતાં વધારે દેશમાં થયો હતો અને તેનો ફાયદો અનેક અનાથ બાળકો અને બાળકોની સ્વાસ્થ્ય સાથે જોડાયેલી સંસ્થાઓને થયો હતો. ડિઓન ટી જે માર્ટેલ ફાઉન્ડેશન, [[ડાયેના પ્રિન્સેસ ઓફ વેલ્સ]] મેમોરિયલ ફંડ અને અન્ય આરોગ્ય અને શિક્ષણ અભિયાનની પણ મુખ્ય સમર્થક છે. તેણે કેટરિના ચક્રવાતના પીડિતોને પણ 10 લાખ ડોલરનું દાન કર્યું હતું અને વર્ષ [[2004માં એશિયાના દેશોમાં આવેલા વિનાશક સુનામી]]ના પીડિતો માટે ભંડોળ ઊભું કરવા એક કાર્યક્રમનું આયોજન પણ કર્યું હતું, જેમાં દસ લાખ ડોલર કરતાં વધારેનું ભંડોળ એકત્ર થયું હતું.<ref>{{cite web|url=http://www.monstersandcritics.com/music/news/article_3487.php/Celine_Dion_to_Raise_One_Million_for_Tsunami_Victims|title=Celine Dion to Raise One Million for Tsunami Victims|last=Wray|first=James|date=January 12, 2005|publisher=Monsters & Critics|access-date=2008-11-01|archive-date=2008-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080514161413/http://www.monstersandcritics.com/music/news/article_3487.php/Celine_Dion_to_Raise_One_Million_for_Tsunami_Victims|url-status=dead}}</ref> [[સિયાચીનમાં 2008માં આવેલા ધરતીકંપ]] પછી સેલિને ચીન ચિલ્ડ્રન્સ એન્ડ ટીનેજર્સ ફંડને એક લાખ ડોલર કરતાં વધારેનું દાન કર્યું હતું અને પોતાના સાથસહકાર અને દિલાસાનો પત્ર પણ લખ્યો હતો.<ref>સેલિન ડીયોન [http://blog.sina.com.cn/s/blog_4776146401009wp5.html તેનો ચાઇના ચિલ્ડ્રન એન્ડ ટીનએજર્સ ફંડને પત્ર]. સુધારો 2009-10-15</ref> 1999માં સેલિન ડીઓનને [[કેનેડાનો વોક ઓફ ફેમ સ્ટાર]] અને જાન્યુઆરી, 2004માં [[હોલીવૂડ વોક ઓફ ફેમ]] પર સ્ટાર મળ્યો હતો.<ref>{{cite web |url=http://news.google.ca/newspapers?id=RJwsAAAAIBAJ&sjid=__wDAAAAIBAJ&pg=5268,2468024&dq=celine+dion+canada%27s+walk+of+fame&hl=en |title=In Brief |publisher=Lakeland Ledger |access-date=2010-01-25 |date=1999-04-25 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>— (2004-01-08) "[http://www.cbc.ca/arts/story/2004/01/07/quickhits070104.html સેલિનના સિતારા પિતા અને અન્યને સમર્પિત]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''CBConline'' . સુધારો 2009-10-15</ref> તેણે તેનો સ્ટાર તેના પિતાને અર્પણ કર્યો હતો, જેઓ એક મહિના પહેલાં જ મૃત્યુ પામ્યા હતાં. 2007માં સેલિનને ''[[ફોર્બ્સ મેગેઝિન]]'' દ્વારા 25 કરોડ ડોલરની ચોખ્ખી સંપત્તિ સાથે મનોરંજન ક્ષેત્રમાં દુનિયાની પાંચમી ધનિક મહિલા જાહેર કરવામાં આવી હતી.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6278145.stm|title=Oprah tops celebrity women list |date=January 19, 2007|publisher=[[BBC News]]|access-date= 2008-11-01}}</ref> તેને મે, 2008માં ફ્રાન્સનો સર્વોચ્ચ એવોર્ડ [[Légion d'honneur]] મળ્યો હતો. ઓગસ્ટ, 2008માં તેને ક્વિબેક સિટીમાં [[યુનિવર્સિટી લવાલ]]માંથી મ્યુઝિકમાં માનદ ડોક્ટરેટની ઉપાધિ એનાયત કરવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=ad522fe1-e1d1-4c89-bb35-defeb06c04fe તે હવે ડો. ડીયોન છે, સૌજન્ય લેવલ યુ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120215111312/http://www.canada.com/vancouversun/news/arts/story.html?id=ad522fe1-e1d1-4c89-bb35-defeb06c04fe |date=2012-02-15 }}. Canada.com. સુધારો on સપ્ટેમ્બર 7, 2008</ref> == ડિસ્કોગ્રાફી == {{Dablink|The following is a list of Dion's Anglophone and Francophone studio albums. To view a complete list of her albums see [[Celine Dion albums discography]].}} === આલ્બમ્સ === {{col-begin}} {{col-2}} '''અંગ્રેજી ભાષામાં સ્ટુડિયો આલ્બમ''' * 1990: ''[[યુનિઝન]]'' * 1992: ''[[સેલિન ડીયોન]]'' * 1993: ''[[ધ કલર ઓફ માય લવ]]'' * 1996: ''[[ફોલિંગ ઇનટુ યુ]]'' * 1997: ''[[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ]]'' * 1998: ''[[ધીઝ આર સ્પેશિયલ ટાઇમ્સ]]'' * 2002: ''[[એ ન્યૂ ડે હેસ કમ]]'' * 2003: ''[[વન હાર્ટ]]'' * 2004: ''[[મિરાકલ]]'' * 2007: ''[[ટેકિંગ ચાન્સિસ]]'' {{col-2}} '''ફ્રેન્ચ ભાષામાં સ્ટુડિયો આલ્બમ''' * 1981: ''[[La voix du bon Dieu]]'' * 1981: ''[[Céline Dion chante Noël]]'' * 1982: ''[[Tellement j'ai d'amour...]]'' * 1983: ''[[Les chemins de ma maison]]'' * 1983: ''[[Chants et contes de Noël]]'' * 1984: ''[[Mélanie]]'' * 1985: ''[[C'est pour toi]]'' * 1987: ''[[Incognito]]'' * 1991: ''[[Dion chante Plamondon]]'' * 1995: ''[[D'eux]]'' * 1998: ''[[S'il suffisait d'aimer]]'' * 2003: ''[[1 fille &amp; 4 types]]'' * 2007: ''[[D'elles]]'' {{col-end}} === Singles === {{Dablink|The following singles reached the top five in Canada, the United States, the United Kingdom or France. For a full singles discography, see [[Celine Dion singles discography]].}} {|class="wikitable" ! style= "background: #ffffff;" !!align="center" style="background: #F0F8FF;" rowspan="2" | Year !!align="center" style="background: #F0F8FF;" rowspan="2" | Single !!align="center" style="background: #F0F8FF;" colspan="4" | Peak positions |- !style="background: #F0F8FF;" width="60"|<small>[[કેનેડા]]</small> !style="background: #F0F8FF;" width="60"|<small>[[અમેરિકા]]</small> !style="background: #F0F8FF;" width="60"|<small>[[યુકે]]</small> !style="background: #F0F8FF;" width="60"|<small>[[ફ્રાન્સ]]</small> |- |align="center" rowspan="1"|1990 |align="left"|"[[વ્હેર ડસ માય હાર્ટ બીટ નાવ]]" |align="center"|6 |align="center"|4 |align="center"|72 |align="center"|20 |- |align="center" rowspan="2"|1992 |align="left"|"[[ઇફ યુ આસ્ક્ડ મી ટુ]]" |align="center"|3 |align="center"|4 |align="center"|57 |align="center"|— |- |align="left"|"[[બ્યૂટી એન્ડ ધ બીસ્ટ]]" <small>([[પીયાબો બ્રાયસ]]) સાથે યુગલગીત</small> |align="center"|2 |align="center"|9 |align="center"|9 |align="center"|— |- |align="center" rowspan="2"|1993 |align="left"|"[[ધ પાવર ઓફ લવ]]" |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|4 |align="center"|3 |- |align="left"|"[[Un garçon pas comme les autres (Ziggy)]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|2 |- |align="center" rowspan="1"|1994 |align="left"|"[[થિંક ટ્વાઇસ]]" |align="center"|14 |align="center"|95 |align="center"|1 |align="center"|— |- |align="center" rowspan="3"|1995 |align="left"|"[[Pour que tu m'aimes encore]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|7 |align="center"|1 |- |align="left"|"[[Je sais pas]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |- |align="left"|"[[બીકોઝ યુ લવ્ડ મી]]" |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|5 |align="center"|19 |- |align="center" rowspan="2"|1996 |align="left"|"[[ઇટ્સ ઓલ કમિંબ બેક ટુ મી નાવ]]" |align="center"|2 |align="center"|2 |align="center"|3 |align="center"|13 |- |align="left"|"[[ઓલ બાય માયસેલ્ફ]]" |align="center"|— |align="center"|4 |align="center"|6 |align="center"|5 |- |align="center" rowspan="1"|1997 |align="left"|"[[ટેલ હિમ]]" <small>([[બાર્બરા સ્ટ્રીસેન્ડ]]) સાથે યુગલગીત</small> |align="center"|12 |align="center"|— |align="center"|3 |align="center"|4 |- |align="center" rowspan="5"|1998 |align="left"|"[[ધ રીઝન]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|11 |align="center"|1 |- |align="left"|"[[માય હાર્ટ વિલ ગો ઓન]]" |align="center"|14 |align="center"|1 |align="center"|1 |align="center"|1 |- |align="left"|"[[ઇમોર્ટાલિટી]]"<small>([[બી ગીસ]]) સાથે યુગલગીત</small> |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|5 |align="center"|15 |- |align="left"|"[[આઇ એમ યોર એન્જલ]]" <small>([[આર. કેલી]]) સાથે યુગલગીત</small> |align="center"|37 |align="center"|1 |align="center"|3 |align="center"|97 |- |align="left"|"[[S'il suffisait d'aimer]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|4 |- |align="center" rowspan="1"|2000 |align="left"|"[[આ વોન્ટ યુ ટુ નીડ મી]]" |align="center"|1 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |- |align="center" rowspan="1"|2001 |align="left"|"[[Sous le vent]]" <small>([[ગેરૌ]]) સાથે યુગલગીત</small> |align="center"|14 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|1 |- |align="center" rowspan="1"|2002 |align="left"|"[[એ ન્યૂ ડે હેસ કમ]]" |align="center"|2 |align="center"|22 |align="center"|7 |align="center"|23 |- |align="center" rowspan="2"|2003 |align="left"|"[[આઇ ડ્રો ઓલ નાઇટ]]" |align="center"|1 |align="center"|45 |align="center"|27 |align="center"|22 |- |align="left"|"[[Tout l'or des hommes]]" |align="center"|2 |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|3 |- |align="center" rowspan="1"|2005 |align="left"|"[[Je ne vous oublie pas]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|2 |- |align="center" rowspan="1"|2007 |align="left"|"[[Et s'il n'en restait qu'une (je serais celle-là)]]" |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |align="center"|— |} == પ્રવાસો == {| class="wikitable" |- !વર્ષ !ટાઇટલ !ફોર્મેટ |- | 1983–1984 | [[Les chemins de ma maison tournée]] | - |- | 1985 | [[C'est pour toi tournée]] | Vinyl ''[[Céline Dion en concert]]'' |- | 1988 | [[Incognito tournée]] | - |- | 1990–1991 | [[યુનિઝન ટૂર]] | વીએચએસ ''[[યુનિઝન]]'' |- | 1992–1993 | [[સેલિન ડીયોન ટૂર]] | - |- | 1994–1995 | [[કલર ઓફ માય લવ ટૂર]] | વીએચએસ/ડીવીડી ''[[ધ કલર ઓફ માય લવ કોન્સર્ટ]]'' ; સીડી ''[[À l'Olympia]]'' |- | 1995 | [[ડીયુક્સ ટૂર]] | વીએચએસ/ડીવીડી ''[[Live à Paris]]'' ; સીડી ''[[Live à Paris]]'' |- | 1996–1997 | [[ફોલિંગ ઇનટુ યુ ટૂર]] | વીએચએસ ''[[લાઇવ ઇન મેમ્ફિસ]]'' |- | 1998–1999 | [[લેટ્સ ટોક એબાઉટ લવ ટૂર]] | વીએચએસ/ડીવીડી ''[[Au cœur du stade]]'' ; સીડી ''[[Au cœur du stade]]'' |- | 2003–2007 | ''[[એ ન્યૂ ડે...]]'' | ડીવીડી/બીડી ''[[લાઇવ ઇન લાસ વેગાસ - એ ન્યૂ ડે...]]'' ; સીડી ''[[એ ન્યૂ ડે...]] '' ''[[લાઇવ ઇન લાસ વેગાસ]]'' |- | 2008–2009 | [[ટેકિંગ ચાન્સ ટૂર]] | ડીવીડી ''[[Céline sur les Plaines]]'' ; ડીવીડી/બીડી ''[[Live à Quebec]]'' ; ''ટેકિંગ ચાન્સિસ ટૂર'' |} == ફિલ્મની સફર == * ''[[ટચ્ડ બાય એન એન્જલ]]'' * ''[[ધ નેની]]'' * ''[[ઓલ માય ચિલ્ડ્રન]]'' * ''La fureur de Céline'' * ''Des fleurs sur la neige'' == નોંધ == {{reflist|2}} == સંદર્ભો == {{refbegin}} * {{cite book | author=Beaunoyer, Jean; Beaulne; | title=Rene Angelil: The Making of Céline Dion: The Unauthorized Biography | publisher=Dundurn Group | year=2004 | editor=Don Wilson| isbn= 1-55002-489-2 }} * {{cite book | author=Bogdanvo, Vladimir; Woodstra; Erlewine| title=Allmusic:The Definitive Guide to Popular Music| publisher=Backbeat Books| year=2001 | isbn= 0-87930-627-0 }} * [http://artistdirect.com/nad/music/artist/bio/0,,423645,00.html#bio ''સેલિન ડીયોન'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110807034919/http://artistdirect.com/nad/music/artist/bio/0,,423645,00.html#bio |date=2011-08-07 }}. આર્ટિસ્ટ ડાયરેક્ટ 18 ડિસેમ્બર, 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો * "સેલિન ડીયોન." ''કન્ટેમ્પરરી મ્યુઝિસિયન્સ, અંક 25'' . ગેલ ગ્રૂપ, 1999. * "સેલિન ડીયોન." ''ન્યૂઝમેકર્સ 1995'' , અંક 4. ગેલ રિસર્ચ, 1995. * [http://www.rockonthenet.com/artists-d/celinedion_main.htm ''સેલિન ડીયોન'' ] રોક ઓન ધ નેટ. 29 નવેમ્બર 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો * [http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&amp;Params=U1ARTU0000970 સેલિન ડીયોન] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110910200344/http://www.thecanadianencyclopedia.com/index.cfm?PgNm=TCE&Params=U1ARTU0000970 |date=2011-09-10 }} ''ધ કેનેડીયન એનસાક્લોપેડીયા'' . 2 જુલાઇ 2006ના રોજ કરાયેલો સુધારો * [http://www.vh1.com/artists/az/dion_celine/bio.jhtml ''સેલિન ડીયોન'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100102214848/http://www.vh1.com/artists/az/dion_celine/bio.jhtml |date=2010-01-02 }} [[VH1]].com 16 ઓગસ્ટ 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો. * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/music/3670760.stm ''ડીયોને લાસ વેગાસ પ્રવાસ લંબાવ્યો'' ] bbc news. com. 5 નવેમ્બર 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો * ડરકોલ્ઝ, ડેનીયલ. ''રીવ્યૂ: વન હાર્ટ'' . ''[[સેન્ટ લુઇસ પોસ્ટ-ડિસ્પેચ]]'' . સેન્ટ લુઇસ, Mo.: એપ્રિલ 24, 2003. પાનું F.3) * {{cite book | first= Georges-Herbert| last= Germain| others= translated by David Homel and Fred Reed| year= 1998| title= Céline: The Authorized Biography | publisher= Dundurn Press|isbn=1-55002-318-7 }} * {{cite book | author=Glatzer, Jenna| title=Céline Dion for keeps | publisher=Andrews McMeel Publishing | year=2005 | isbn=0-7407-5559-5}} * [http://www.covemagazine.com/100vocalists.html ''ધ 100 આઉટસ્ટેન્ડિંગ પોપ વોકલિસ્ટ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051125144637/http://www.covemagazine.com/100vocalists.html |date=2005-11-25 }} covemagazine.com 1 નવેમ્બર 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો. * ''જોયલ વ્હીટબર્ન રજૂ કરે છે બિલબોર્ડ હોટ 100 ચાર્ટ: ધ નાઇનટીઝ'' (ISBN 0-89820-137-3) * [http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey.html ''ધ જરની સો ફાર'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030414013704/http://www.celinedion.com/celinedion/english/journey.html |date=2003-04-14 }} celinedion.com. 16 ઓગસ્ટ 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો * વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ્સ [http://www.worldmusicawards.com/ ''ડાયમન્ડ એવોર્ડ'' ] 1 નવેમ્બર 2005ના રોજ કરાયેલો સુધારો, <small>(વર્ષ વાર સર્ચ જરૂરી છે)</small> * સેલિન ડીયોનની આત્મકથા[http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,biography.html ''બાયોગ્રાફી'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120118211922/http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,biography.html |date=2012-01-18 }} 7 એપ્રિલ 2006ના રોજ કરાયેલો સુધારો * સેલિન ડીટીવી સિરીઝ [http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,tv-series.html ''ટીવી સિરીઝ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110708131802/http://www.celinedionweb.com/celine-dion/en,tv-series.html |date=2011-07-08 }} 15 એપ્રિલ 2006ના રોજ કરાયેલો સુધારો. {{refend}} == વધું વાંચન == {{refbegin}} * {{cite book | author=Dion, Céline| title=Céline Dion: My Story, My Dream| publisher=Avon| year=2001 | isbn=0-380-81905-8 }} * {{cite book | author=Germain, George-Hébert| title=Céline: The Authorized Biography| publisher=Dundurn Press| year=1998 | isbn= 1-55002-318-7 }} * {{cite book | author=Glatzer, Jenna| title=Céline Dion: For Keeps| publisher=Becker & Mayer Ltd| year=2005 | isbn= 0-7407-5559-5 }} * {{cite book | author=Wilson, Carl| title=Let's Talk About Love: A Journey to the End of Taste| publisher=Continuum| year=2007 | isbn= 978-0-8264-2788-5 }} {{refend}} == બાહ્ય લિંક્સ == * [http://www.celinedion.com CelineDion.com]&nbsp;– સોની મ્યુઝિક કેનેડા (અંગ્રેજી, ફ્રેન્ચ) સંચાલિત સત્તાવાર વેબસાઇટ * [http://www.youtube.com/user/CelineDionTV?ob=1 સેલિન ડીયોન યુટ્યુબ ચેનલ] * [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:wifoxqe5ld6e સેલિન ડીયોન] [[ઓલ મ્યુઝિક]] પર * {{imdb name|id=0001144|name=Céline Dion}} [[શ્રેણી:1968 જન્મ]] [[શ્રેણી:1980ના ગાયકો]] [[શ્રેણી:1990ના ગાયકો]] [[શ્રેણી:2000ના ગાયકો]] [[શ્રેણી:2010ના ગાયકો]] [[શ્રેણી:કેનેડીયન મહિલા ગાયકો]] [[શ્રેણી:ફ્રેન્ચ ક્વિબેકર્સ]] [[શ્રેણી:અમેરિકામાં કેનેડામાં જન્મેલા કલાકારો]] [[શ્રેણી:કેનેડીયન પોપ સિંગર]] [[શ્રેણી:ઓર્ડર ઓફ કેનોડાનું કમ્પોઝિસન]] [[શ્રેણી:અંગ્રેજી ભાષાના ગાયકો]] [[શ્રેણી:સ્વિસ યુરોવિઝન સોંગ કન્ટેસ્ટ સ્પર્ધકો]] [[શ્રેણી:1988ની સાલના યુરોવિઝન સોંગ કન્ટેસ્ટના સ્પર્ધકો]] [[શ્રેણી:ફ્રેન્ચ ભાષાના ગાયકો]] [[શ્રેણી:ગ્રેમી એવોર્ડ વિજેતા]] [[શ્રેણી:આઇવર નોવેલો એવોર્ડ વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:જીવિત લોકો]] [[શ્રેણી:વર્લ્ડ મ્યુઝિક એવોર્ડ વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:૧૯૬૮માં જન્મ]] i2ik0ddtr0rothnnu0y2ualfv6z82v7 0 24430 900694 895222 2026-05-05T09:56:18Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900694 wikitext text/x-wiki {{infobox person/Wikidata | fetchwikidata = ALL | onlysourced = no }} '''સૈફ અલી ખાન''' (<small>{{lang-hi|सैफ़ अली ख़ान}}, {{lang-bn|সাইফ আলি খান}}, {{lang-ur|{{નસ્તાલિક|سیف علی خان}}}}</small>, ઉચ્ચાર: sɛf əli xɑn) [[જે ન્યૂ દિલ્હી]], [[ભારત]] માં 16 ઓગષ્ટ 1970 માં જન્મ્યો હતો) [[બોલીવુડ]] ફિલ્મોમાં ભારતીય અભિનેતા છે. તે [[પટૌડીના નવાબ]], [[મન્સુર અલી ખાન પટૌડી]], અને અભિનેત્રી [[શર્મિલા ટાગોર]] ના પુત્ર છે. તેને બે બહેનો છે; અભિનેત્રી સબા અલી ખાન અને [[સોહા અલી ખાન]]. તે [[ભોપાલ]] અને [[પટૌડી]] બંને શાહી ઘરાનાના તાજના વારસ છે. સૈફે 1992 માં હિન્દી ફિલ્મ ''[[પરંપરા]]'' સાથે તેનો પ્રથમ પ્રવેશ કર્યો. તેઓએ 1994 માં ''[[મૈં ખિલાડી તુ અનાડી]]'' અને ''[[યે દિલ્લગી]]'' ફિલ્મો સાથે તેમની પ્રથમ મુખ્ય સફળતા મેળવી હતી. 1990 ના દશકામાં ઘણા વર્ષોની પડતી પછી, ''[[દિલ ચાહતા હૈ]]'' (2001) માં તેની કામગીરી સાથે તે નામાંકિત રીતે ઉપર આવ્યા, જેણે તેઓની વ્યાવસાયિક નિર્ણયાત્મકતા અંકિત કરી.<ref>{{cite web|title=Playing Saif|date=24 May 2008|access-date= 2009-07-21|author=Bose, Derek|url=http://www.tribuneindia.com/2008/20080524/saturday/main1.htm|publisher=''[[The Tribune]]''}}</ref> તેઓના [[નિખિલ અડવાણી]] ના ''[[કલ હો ના હો]]'' (2003) ના અભિનયે તેઓને [[શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ]] નો વિજેતા બનાવ્યા હતા અને તેઓને ''[[હમ તુમ]]'' (2004) ના તેમના અભિનય માટે [[શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર]] મળ્યો હતો. તેઓને ત્યારપછી ''[[સલામ નમસ્તે]]'' (2005), ''[[રેસ]]'' (2008) અને ''[[લવ આજ કલ]]'' (2009), જેવી ફિલ્મો સાથે વ્યાવસાયિક સફળતા પ્રાપ્ત થઇ હતી અને તેમણે ''[[પરિણિતા]]'' (2005) અને ''[[ઓમકારા]]'' (2006) જેવા આલોચનાત્મક પ્રોજેક્ટ્સમાં અભિનય કર્યો હતો.<ref>{{cite web|title=shaadi.com|work=Saif Ali Khan's career summary|url=http://www.apunkachoice.com/people/act31/|access-date= 5 April 2007}}</ref> આ સફળતાઓએ તેઓને ઉદ્યોગમાં સૌથી સફળ અભિનેતાઓની હરોળમાં મુકી દીધા હતા<ref name="boxofficeratio">{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Saif Ali Khan's box office ratio|url=http://www.boxofficeindia.com/saifalikhan.htm|access-date=19 December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015173421/http://www.boxofficeindia.com/saifalikhan.htm|archive-date=15 ઑક્ટોબર 2006|url-status=live}}</ref> 2009 થી ખાને [[ફિલ્મ નિર્માણ]] શરુ કર્યું છે. તે તેઓની નિર્માણ કંપની, ઇલ્યુમિનાટી ફિલ્મ્સના સ્થાપના કરનાર-માલિક છે. તેમને ભારત સરકાર દ્વારા ૨૦૧૦ માં પદ્મ શ્રી નાગરિક પુરસ્કાર એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો. == પહેલાંનું જીવન == સૈફ અલી ખાન, [[પટૌડી ના નવાબો]] ના [[મુસ્લિમ]] [[પઠાણ લોકો|પઠાણ]] કુટુંબ અને [[બંગાળ]] ના [[બંગાળી]] [[ટાગોર]] પરિવારના સંયોજનમાં જન્મ્યા હતા. તેઓના દાદા, [[ઇફ્તિખાર અલી ખાન પટૌડી]] પટૌડી ના નવાબ તેમ જ એક ખ્યાતનામ ક્રિકેટર હતા જે [[ઇંગ્લેન્ડ]] અને ત્યાર પછી [[ભારત]] તરફથી કેપ્ટન તરીકે રમતા હતા. તેઓના દાદી હતા [[સાજિદા સુલ્તાન, ભોપાલના બેગમ]] અને તેના મોટા કાકા [[પાકિસ્તાની]] જનરલ [[નવાબઝાદા શેર અલી ખાન પટૌડી]] હતા. તેઓના પિતા [[મન્સુર અલી ખાન પટૌડી]], જે પટૌડી ના આઠમાં નવાબ અને [[ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના]] ભૂતપૂર્વ કેપ્ટન હતા. સૈફ ને બે બહેનો, સબા અલી ખાન અને [[સોહા અલી ખાન]] છે. સૈફ ની માતા [[શર્મિલા ટાગોર]], એક બંગાળી ભારતીય ફિલ્મ અભિનેત્રી અને બંગાળના [[ટાગોર પરિવારની]] સભ્ય છે. તે ભારતીય ફિલ્મ સેન્સ્સરશીપ બોર્ડની<ref>{{cite web |url= http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=37450 |title= Heading Censor Board is a challenge: Sharmila |author= Press Trust of India |date= 20 October 2004 |work= Indian Express |access-date= 12 January 2010 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> અધ્યક્ષ અને [[નોબેલ વિજેતા]] [[રબિંદ્બિરનાથ ટાગોર]] ની પૌત્રી-ભત્રીજી પણ છે.<ref>{{cite web |url= http://www.nytimes.com/1990/11/09/movies/at-the-movies.html?pagewanted=all |title= At the movies |author= Lawrence Van Gelder |date= 9 November 1990 |work= New York Times |access-date= 12 January 2010}}</ref> તેના સૈફ ના પિતા સાથેના લગ્ન પછી, [[શર્મિલા ટાગોર]] [[હિન્દુ]] માંથી [[ઇસ્લામ]] ધર્મ અપનાવ્યો અને તેમનું નામ બદલીને બેગમ આયેશા સુલ્તાના રાખ્યું. સૈફે તેમનું બાળપણ [[મુસ્લિમ]] વાતાવરણમાં, તેના દાદી જે ધાર્મિક શિક્ષણના કેન્દ્રમાં હતા તેમની સાથે [[કુરાન]] વાંચીને વિતાવ્યું. સૈફ કહે છે કે "મારા ઉછેરમાં ઘર્મે મોટો ફાળો ભજવ્યો છે."<ref>[http://www.sabrang.com/cc/comold/august98/saif.htm ''‘રિલિજિયન પ્લેડ અ મેજર રોલ ઇન માય અપબ્રિંગિંગ’'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110606052619/http://www.sabrang.com/cc/comold/august98/saif.htm |date=2011-06-06 }} સબરંગ કોમ્યુનિકેશન્સ એન્ડ પબ્લિશિંગ પ્રા. લિ.</ref> પ્રારંભમાં સૈફ [[લોરેન્સ સ્કુલ સાનવર]]<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/2397865.cms બોર્ડિંગ સ્કુલ: એક અલગ કક્ષા-પટના-શહેરો-ધ ટાઈમ્સ ઓફ ઇન્ડિયા]</ref> માં જતાં હતા પરંતુ પછી તેઓ લોકર્સ પાર્ક પ્રેપ સ્કુલમાં જતા હતા. ત્યારબાદ તેઓ તેમના પિતાની માફક [[વિનચેસ્ટર કોલેજ]], જે [[યુકે]] સ્થિત છોકરાઓ માટેની એક [[સ્વતંત્ર સ્કુલ]] છે, તેમાં હાજરી આપી હતી. ખાન તેની ભાતૃભાષા [[હિન્દી]] અને [[બંગાળી]] તેમ જ [[અંગ્રેજી]] સારી રીતે બોલી શકે છે.<ref>{{cite web|title=uq.net.au|work=Saif Ali Khan's education facts|url=http://www.uq.net.au/~zzhsoszy/ips/p/pataudi.html|access-date= 19 December 2006}}</ref> == કારકીર્દી == === અભિનેતા તરીકે === 1993 માં તેઓ ''[[આશિક આવારા]]'' માટે [[શ્રેષ્ઠ પ્રારંભ પુરુષનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ]] જીત્યા હતા. તેમની નામાંકિત ભૂમિકા 1994 માં ''[[યેહ દિલ્લગી]]'' માં આવી હતી જેમાં તેઓએ [[કાજોલ]] અને [[અક્ષય કુમાર]] સાથે કામ કર્યું હતું જે તેઓની પ્રથમ મોટી હિટ હતી.<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Yeh Dillagi does well at the box office|url=http://www.boxofficeindia.com/1994.htm|access-date=26 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060408044158/http://www.boxofficeindia.com/1994.htm|archive-date=8 એપ્રિલ 2006|url-status=live}}</ref> ખાને પછી ઘણી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો પરંતુ તે બોક્સ ઓફિસ પર સફળ ના થઇ. તેઓને મલ્ટિ સ્ટારર હિટ્સમાં જ સફળતા મળી જેમ કે ''[[મેં ખિલાડી તુ અનાડી]]'' (1994), ''[[ઇમ્તિહાન]]'' (1995),<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Box office analysis for Saif's films|url=http://www.boxofficeindia.com.saifalikhan.htm|access-date=26 January 2007}}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ''[[કચ્ચે ધાગે]]'' (1999) અને ''[[Hum Saath-Saath Hain: We Stand United]]'' (1999).<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Box office analysis for 1999|url=http://www.boxofficeindia.com/1999.htm|access-date=26 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20040402124634/http://www.boxofficeindia.com/1999.htm|archive-date=2 એપ્રિલ 2004|url-status=live}}</ref> બોક્સ ઓફિસ પર કેટલીક નિષ્ફળતા પછી તેઓએ ''[[ક્યા કહેના]]'' (2000) ફિલ્મ હિટ આપી.<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Box office analysis for 2000|url=http://www.boxofficeindia.com/2000.htm|access-date=26 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060212104010/http://www.boxofficeindia.com/2000.htm|archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2006|url-status=live}}</ref> તેમની અભિનેતાની કારકીર્દીમાં 2001 સુધી લગભગ પડતી આવી, જ્યારે તેઓને [[ફરહાન અખતર]] ના સમકાલિન નાટ્ય ''[[દિલ ચાહતા હે]]'' માં અભિનેતા તરીકે લેવામાં આવ્યા.<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Dil Chahta Hai works at the box office|url=http://www.boxofficeindia.com/2001.htm|access-date=26 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20060212104051/http://www.boxofficeindia.com/2001.htm|archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2006|url-status=live}}</ref> તેઓને તેમની સમીર નામની ભૂમિકા માટે ખૂબ પ્રસંશા મળી અને ફિલ્મ ટીકાકાર તરણ આદર્શે તેને ''તેઓની કારકીર્દીના સૌથી શ્રેષ્ઠ અભિનય'' તરીકે જણાવ્યો.<ref>{{cite web|title=indiafm.com|work=Taran Adarsh: Saif delivers his career's best performance|url=http://www.indiafm.com/movies/review/6738/index.html|access-date= 26 January 2007}}</ref> આ ફિલ્મની સફળતાએ સૈફને ઉદ્યોગના સૌથી ભરોસાપાત્ર અભિનેતા તરીકે મજબૂત રીતે સ્થાપિત કર્યા.<ref name="boxofficeratio"/> ત્યાર પછી તેઓને ઘણી બોક્સ ઓફિસ સફળતાઓ મળી, [[નિખિલ અડવાણી]] ના ડ્રામા ''[[કલ હો ના હો]]'' (2003), થી શરુ કરીને જેમાં તેઓના સહ અભિનેતા હતા [[શાહરૂખ ખાન]] અને [[પ્રિતિ ઝિંટા]]. આ ફિલ્મ ન્યૂયોર્ક સ્થિત છે, જેમાં સૈફએ રોહિતની ભૂમિકા ભજવી હતી જે ઝિંટાના ખાસ દોસ્તની હતી પછી તેને ખબર પડે છે કે તે તેને પ્રેમ કરે છે.<ref>{{cite web| title=boxofficeindia.com| work=Kal Ho Naa Ho is a hit at the box office| url=http://www.boxofficeindia.com/2003.htm| access-date=26 January 2007| archive-url=https://web.archive.org/web/20060212104056/http://www.boxofficeindia.com/2003.htm| archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2006| url-status=live}}</ref> આ ફિલ્મ તે વર્ષની બીજા નંબરની સૌથી વધુ કમાણી કરનાર ફિલ્મ હતી અને ખાનના અભિનયની ટીકાકારો દ્વારા પ્રસંશા કરવામાં આવી હતી. તેઓએ [[શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતાનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ]] તેમ જ બીજા એવોર્ડ સમારંભોમાં આ કક્ષા માટે એવોર્ડ્સ જીત્યા. ખાને ત્યારપછી [[કુણાલ કોહલી]] ની રોમાંટિક કોમેડી ''[[હમ તુમ]]'' (2004) માં અગ્રણી ભૂમિકા ભજવી હતી, જે તેનું [[યશ રાજ ફિલ્મસ]] સાથેનું પહેલું કામ હતું આ ફિલ્મ બે મુખ્ય પાત્રોના પ્રસંગો પર કેન્દ્રિત છે જેઓ ઘણા વર્ષો અને ઘણી મુલાકાતો પછી દોસ્ત બને છે અને છેવટે પ્રેમમાં પડે છે. ખાને, કરણ કપૂરની એક યુવાન કાર્ટુનિસ્ટ અને વુમનાઇઝરની ભૂમિકા ભજવી હતી, જેનો રિઆ પ્રકાશ, જે [[રાણી મુખરજી]] દ્વારા ભજવવામાં આવ્યો હતો, તેની સાથેના સંબંધથી, સ્ત્રી અને જીવન પ્રત્યેનો તેનો અભિગમ બદલાય છે.<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Another hit for Saif|url=http://www.boxofficeindia.com/2004.htm|access-date=26 January 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20041027004300/http://www.boxofficeindia.com/2004.htm|archive-date=27 ઑક્ટોબર 2004|url-status=live}}</ref> ખાનની ભૂમિકા, પ્રેક્ષકો અને ટીકાકારો, બંને દ્વારા વખાણવામાં આવી હતી. તેઓ ફિલ્મફેર ખાતે [[શ્રેષ્ઠ કોમેડિયન]] નો એવોર્ડ જીત્યા અને તેઓને 2005 માં પ્રખ્યાત [[શ્રેષ્ઠ અભિનેતા તરીકેનો રાષ્ટ્રિય પુરસ્કાર]] આપવામાં આવ્યો હતો.<ref>{{cite web|title=timesofindia.indiatimes.com|work=Saif Ali Khan wins National Award!| url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/1169753.cms|access-date= 19 December 2006}}</ref> ખાનનો યશ રાજ ફિલ્મસ પ્રોડકશન સાથેનો બીજો પ્રોજેક્ટ, ''[[સલામ નમસ્તે]]'' (2005), ભારતની આંતરરાષ્ટ્રિય બજારોની સૌથી વધુ કમાનારી ફિલ્મ બની. ફિલ્મ, જે આખી ઓસ્ટ્રેલિયામાં ફિલ્માંકન થયેલ પ્રથમ ભારતીય ફિલ્મ હતી, તેમાં ખાન અને પ્રિતિ ઝિંટા, એક સમકાલિન, સાથે રહેતા ભારતીય યુગલની ભૂમિકામાં હતા.<ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Box office success for Parineeta and Salaam Namaste|url=http://www.boxofficeindia.com/2005.htm|access-date=19 December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060212103931/http://www.boxofficeindia.com/2005.htm|archive-date=12 ફેબ્રુઆરી 2006|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=boxofficeindia.com|work=Saif wins overseas box office|url=http://www.boxofficeindia.com/overseas.htm|access-date=19 December 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20051223014121/http://www.boxofficeindia.com/overseas.htm|archive-date=23 ડિસેમ્બર 2005|url-status=live}}</ref> તેઓની, [[રામ ગોપાલ વર્મા]] ની ''[[એક હસિના થી]]'' (2004) ની તેઓની નેગેટિવ ભૂમિકાની અને તેઓની [[પ્રદિપ સરકાર]] ની ''[[પરિણિતા]]'' (2005), જે 1914 ની બંગાળી નવલિકા, [[સરત ચંદ્ર ચટ્ટોપાધ્યાય]] ની [[પરિણિતા]] પર આધારિત હતી, તેમાં શેખર રાયની ભૂમિકાની નોંધ લેવાઇ હતી.<ref>{{cite web|title=indiafm.com|work=Saif's negative role is praised|url=http://www.indiafm.com/movies/review/7095/index.html|access-date= 26 January 2007}}</ref> 2006 માં ખાને અંગ્રેજી-ભાષાની [[ક્લાત્મક ફિલ્મ]], ''[[બિઇંગ સાયરસ]]'' માં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી. તેઓની સાયરસ તરીકેની ભૂમિકાને સારી સમિક્ષા મળી હતી. તે જ વર્ષમાં તેઓને [[શેક્સપિયર]] ની [[ઓથેલો]] ના ભારતીય સંસ્કરણ, ''[[ઓમકારા]]'' માં તેઓની [[લંગડા]] તરીકેની ભૂમિકા માટે ખૂબ પ્રસિદ્ધિ મેળવી હતી. [[Rediff.com]] એ કહ્યું હતું કે, "ઓમકારા તે સૈફની અભિનયની બારિકાઇના પ્રથમ પગલાં તરીકે રજૂઆત કરે છે અને અમે તેને આનંદપૂર્વક વધાવીએ છીએ".<ref>{{cite web|title=in.rediff.com|work=Review of Omkara from rediff.com|url=http://in.rediff.com/movies/2006/aug/02rs.htm|access-date= 17 September 2006}}</ref> ''[[વેરાયટી]]'' ના ફિલ્મ ટીકાકાર ડેરેક એલી તેઓની ભૂમિકાને "શક્તિશાળી" કહે છે અને વધુમાં લખ્યું કે, "આ ફિલ્મ, તેના કઠોર, નિયંત્રિત દુષ્ટતાની ભૂમિકામાં છેક થી છેક સુધી ખાનની જ છે જે તેની પહેલાંની "બિઇંગ સાયરસ" ની બહારના ગોઠવણીબાજની ભજવણીની સ્ક્રિન પર દેખાતી છબીમાં ગમે તેવા ખાસ મિત્રની છે. તે એક સ્માર્ટ ભૂમિકા સોંપણી છે, જેને સરસ રીતે ભજવવામાં આવી છે."<ref>{{cite web|title=Omkara|publisher=Variety|author=Elley, Derek|date=1 August 2006|access-date= 2009-10-17|url=http://www.variety.com/review/VE1117931211.html?categoryid=31&cs=1&p=0}}</ref> તેના કામ માટે ખાનને [[સ્ટાર સ્ક્રિન]], [[ફિલ્મફેર]], [[ઝી સીને]] અને [[આઇઆઇએફે (ઇઈફા) એવોર્ડ્સ]]માં નિષેધાત્મક ભૂમિકામાં શ્રેષ્ઠ અભિનેતાનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.<ref>{{cite web|title=businessofcinema.com|work=Saif bags Star Screen Best Villain Award|url=http://www.businessofcinema.com/2007/8jan/star_screen.htm|access-date=26 January 2007|archive-date=26 જાન્યુઆરી 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070126035350/http://www.businessofcinema.com/2007/8jan/star_screen.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=filmfare.indiatimes.com|work=Saif bags Filmfare Best Villain Award|url=http://filmfare.indiatimes.com/|access-date=5 April 2007|archive-date=5 એપ્રિલ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070405080014/http://filmfare.indiatimes.com/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=indiafm.com|work=Saif bags Zee Cine Best Villain Award|url=http://indiafm.com/features/2007/04/01/2465/index.html|access-date=5 April 2007|archive-date=24 મે 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090524075741/http://www.bollywoodhungama.com/features/2007/04/01/2465/index.html|url-status=dead}}</ref> ખાને પછી ''[[Eklavya: The Royal Guard]]'' (2007) માં કામ કર્યું, જેમાં તેઓએ ''[[આશિક આવારા]]'' (1993) પછી બીજી વખત તેઓની માતા સાથે કામ કર્યું. આ ફિલ્મ ભારતની ઓસ્કાર માટેની અધિકૃત એન્ટ્રી હતી, અને હર્ષવર્ધન તરીકે ખાનની ભૂમિકાને ટીકાકારોએ પસંદ કરી હતી. [[તરણ આદર્શે]] કહ્યું કે, "આશ્ચર્યચકિત ચોક્ક્સતા સાથે તેને ભાવનાત્મક ભૂમિકામાં જોતા તમને ખ્યાલ આવે છે કે તેઓ અભિનેતા તરીકે કેટલાં આગળ વધ્યા છે".<ref>{{cite web|title=indiafm.com|work=Eklavya review from indiafm.com|url=http://www.indiafm.com/movies/review/12558/index.html|access-date= 17 September 2007}}</ref> તે ત્યાર પછી રાણી મુખરજી સાથે પારિવારિક ડ્રામા ''[[તા રા રમ પમ]]'' (2007) માં દેખાયા હતા. [[સિદ્ધાર્થ આનંદ]] દ્વારા નિર્દેશિત, આ ફિલ્મે બોક્સ ઓફિસ પર સફળતા મેળવી હતી.<ref>{{cite web|title=Boxofficeindia.com|work=Ta Ra Rum Pum is above average at box office|url=http://www.boxofficeindia.com|access-date= 19 May 2007}}</ref><ref>{{cite web|title=indiafm.com|work=Performances stand out|url=http://www.indiafm.com/movies/review/12558/index.html|access-date= 17 February 2007}}</ref> 2008 માં ખાને પ્રથમ [[અબ્બાસ મસ્તાન]] ની થ્રિલર ''[[રેસ]]'' માં કમા કર્યું હતું જે બોક્સ ઓફિસ પર સફળ નિવડી હતી.<ref name="BO-2008">{{cite web|title=Boxofficeindia.com|work=Box Office 2008|url=http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215&catName=MjAwOA==|access-date=11 September 2009|archive-url=https://archive.today/20120525230710/http://boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=215&catName=MjAwOA==|archive-date=25 મે 2012|url-status=dead}}</ref> આના પછી [[યશ રાજ ફિલ્મસ]] દ્વારા નિર્મિત બે પ્રોજેક્ટસ, ''[[ટશન]]'' અને ''[[થોડા પ્યાર થોડા મેઝિક]]'' માં કામ કર્યું હતું, જે બંને સફળ રહ્યાં ન હતા.<ref name="BO-2008"/> 2009 માં ખાને ''[[લવ આજ કલ]]'' નું નિર્માણ કર્યું અને તેમાં ભૂમિકા ભજવી. આ ફિલ્મ જેનું નિર્દેશન [[ઇમ્તિયાઝ અલી]] દ્વ્રારા કરવામાં આવ્યું હતું તે આલોચ્નાત્મક અને વ્યાવસાયિક રીતે સફળ થઇ હતી.<ref>{{cite web|title=Boxofficeindia.com|work=Box Office Earnings 21/08/09-27/08/09 (Collections in Ind Rs)|url=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=earnings|access-date=11 September 2009|archive-url=https://www.webcitation.org/5s6IWvndw?url=http://boxofficeindia.com/cpages.php?pageName=earnings|archive-date=19 ઑગસ્ટ 2010|url-status=dead}}</ref> તેઓએ થ્રિલર [[કુરબાન]] માં પોતાના સાચા જીવનની સ્ત્રી મિત્ર [[કરિના કપુર]] સાથે ભૂમિકા ભજવી હતી જેમાં તેઓએ આતંકવાદીની ભૂમિકા ભજવી હતી. 2010 માં ખાનને [[પદ્મશ્રી]] એનાયત કરવામાં આવ્યો હતો, જે [[ભારત સરકાર]] દ્વારા આપવામાં આવતો ચોથો સૌથી મોટો બિનલશકરી પુરસ્કાર છે. === નિર્માતા તરીકે === ખાને જ્યારે તેઓની નિર્માણ કંપની ઇલ્યુમિનાટી ફિલ્મ્સ 2009 માં સ્થ્પિત કરી ત્યારે તેઓ [[નિર્માતા]] બન્યા. તેઓની પ્રથમ ફિલ્મ ''[[લવ આજ કલ]]'' જેમાં તેઓની વિરુદ્ધ સ્ત્રીની ભૂમિકામાં [[દિપિકા પાદુકોણે]] ભજવી હતી અને જેનું નિર્દેશન [[ઇમ્તિયાઝ અલી]] દ્વારા કરવામાં આવ્યું હતું તે આલોચ્નાત્મક દ્રષ્ટિએ અને વ્યાવસાયિક રીતે સફળ રહી હતી. સૈફની બીજી નિર્માણ ફિલ્મ જેનું નામ છે ''એજન્ટ વિનોદ'' , તેનું શ્રીરામ રાઘવન દ્વારા નિર્દેશન કરવામાં આવશે. બંને ફિલ્મો સૈફની નિર્માણ કંપની દ્વારા બનાવવામાં આવશે અને તેને [[યુકે]] માં [[લંડન]] સ્થિત [[ઇરોસ ઇન્ટરનેશનલ]] દ્વારા રજૂ કરવામાં આવશે.<ref>{{cite web|title=bbc.co.uk|work=Saif Ali Khan turns producer|url=http://www.bbc.co.uk/shropshire/content/articles/2008/04/18/bollywood_news_saif_producer_feature.shtml|access-date= 11 January 2009}}</ref> == અંગત જીવન == [[ચિત્ર:Saif & Kareena.jpg|thumb|right|53 માં વાર્ષિક ફિલ્મ ફેર એવોર્ડ્સમાં કરિના કપુર સાથે ખાન (2008).]] ખાને અભિનેત્રી [[અમ્રિતા સિંઘ]] સાથે ઓકટોબર 1991 માં લગ્ન કર્યા હતા.<ref>{{cite web|title=bollywoodblitz.com| work=Saif's profile|url=http://www.bollywoodblitz.com/stars/Saif_Ali_Khan/index.shtml|access-date= 26 January 2007}}</ref> તેર વર્ષના લગ્ન અને બે બાળકો પછી, યુગલે 2004 માં છૂટાછેડા લીધા. તેના બાળકો તેની માતા સાથે રહે છે.<ref>{{cite web|title=indiaglitz.com|work=Amrita speaks on her broken marriage|url=http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/interview/6364.html|access-date=26 January 2007|archive-date=4 ફેબ્રુઆરી 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070204023848/http://www.indiaglitz.com/channels/hindi/interview/6364.html|url-status=dead}}</ref> ખાન અત્યારે અભિનેત્રી [[કરિના કપુર]] સાથે ડેટિંગ કરી રહ્યાં છે.<ref name="gossip2">[http://www.mid-day.com/entertainment/2009/oct/311009-saif-ali-khan-kareena-kapoor-marriage.htm લગ્નને હજી વાર છે: કરિના, સૈફ]{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1998 માં, ખાન પર કનકનીમાં તેના સહ અભિનેતાઓ, [[સલમાન ખાન]], [[તબુ]], [[સોનાલી બેન્દ્રે]] અને [[નીલમ]] સાથે, ''[[હમ સાથ સાથ હે]]'' ના ફિલ્માંકન વખતે બે [[કાળિયાર]] નો શિકાર કરવાનો આક્ષેપ કરવામાં આવ્યો હતો .<ref>{{cite web|publisher=Hindu.com|title=Blackbuck case|work=Khan charged with poaching|url=http://www.hindu.com/2007/08/25/stories/2007082557720100.htm|access-date=17 September 2006|archive-date=12 ઑક્ટોબર 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012112000/http://hindu.com/2007/08/25/stories/2007082557720100.htm|url-status=dead}}</ref> ખાનને નિર્દોષ જાહેર કરવામાં આવતા તે આક્ષેપો પાછા ખેંચી લેવામાં આવ્યાં હતાં.<ref>{{cite web|publisher=News.sawf.org|title=Blackbuck case|work=Saif acquitted|url=http://news.sawf.org/Bollywood/41716.aspx|access-date= 17 September 2006}}</ref> 18 ફેબ્રુઆરી 2007 ના રોજ, તે રાત્રિના યોજાનારા [[સ્ટારડસ્ટ એવોર્ડ્સ]] માં પોતાના અભિનયના રિહર્સલ વખતે છાતીમાં દુખાવો અનુભવવાના કારણે, ખાનને[[લીલાવતી હોસ્પિટલ]], મુંબઇ ખાતે દાખલ કરવામાં આવ્યા હતા.<ref>{{cite web|title=news.bbc.co.uk|work=Saif Ali Khan admitted to hospital|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6376779.stm|access-date= 5 April 2007 | date=19 February 2007}}</ref> હોસ્પિટલમાં દાખલ થયા પછી તેઓએ કહ્યું હતું કે તેઓ ધુમ્રપાન છોડી દેશે.<ref>{{cite web|title=bollywoodgate.com|work=Smoking was damaging my health: Saif|url=http://www.bollywoodgate.com/interviews/smoking-was-damaging-my-health-saif.html|access-date=30 April 2007|archive-date=30 સપ્ટેમ્બર 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930043445/http://www.bollywoodgate.com/interviews/smoking-was-damaging-my-health-saif.html|url-status=dead}}</ref> == જવાબદારીઓ == 2005 માં, અન્ય [[બોલિવુડ]] અભિનેતાઓ સાથે ખાને હેલ્પ (HELP)! ટેથેલોન કોન્સર્ટ ખાતે, [[2004 ભારતીય મહાસાગરના ભૂકંપ]] ના અસરગ્રસ્તો માટે નાણા એકઠા કરવામાં મદદ કરવા માટે ભૂમિકા કરી હતી.<ref>{{cite web|title=Bollywood unites to present caring face|work=Performs at HELP|date=8 February 2007|url=http://www.telegraphindia.com/1050208/asp/nation/story_4351693.asp|access-date=21 February 2005|archive-date=18 જાન્યુઆરી 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118103831/http://www.telegraphindia.com/1050208/asp/nation/story_4351693.asp|url-status=dead}}</ref> ખાને બે મોટી વિશ્વ યાત્રાઓમાં ભાગ લીધો હતો. તે એ જૂથના એક ભાગ હતા જેમાં [[શાહરૂખ ખાન]], [[રાણી મુખરજી]], [[પ્રિતિ ઝિંટા]], [[અર્જુન રામપાલ]] અને [[પ્રિયંકા ચોપરા]] સામેલ હતા, જેઓ ''ટેમપ્ટેશન્સ 2004'' વિશ્વ યાત્રા પર ગયા હતા. 2006 માં ખાને ફરી યાત્રા કરી, જેમાં તેઓએ, [[અક્ષય કુમાર]], [[પ્રિતિ ઝિંટા]], [[સુસ્મિતા સેન]] અને [[સેલિના જેટલી]] સાથે સમગ્ર વિશ્વમાં ''હીટ 2006'' કોન્સર્ટમાં ભાગ લીધો અને ભજવણી કરી .<ref>{{cite web|title=Saif in Heat concert: Bollywood New York Shows for Aron Govil Productions|work=Saif in the heat 2006 concert|date=17 September 2007|url=http://www.businesswireindia.com/PressRelease.asp?b2mid=9273|access-date=16 March 2007|archive-date=23 માર્ચ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060323185651/http://www.businesswireindia.com/PressRelease.asp?b2mid=9273|url-status=dead}}</ref> 2006 માં ખાન વિવિધ બોલિવૂડના અભિનેતાઓ સાથે [[2006 કોમનવેલ્થ રમતો]] ના [[મેલબોર્ન]] ખાતેના સમાપન સમારોહમાં, [[દિલ્હી]] ખાતે યોજાનાર [[2010 કોમનવેલ્થ રમતો]] તરફથી, ભારતીય સંસ્કૃતિ દર્શાવતી ભજવણીના ભાગરૂપે, [[રાણી મુખરજી]], અને [[ઐશ્વર્યા રાય]] સાથે દેખાયા હતા.<ref>{{cite web|title=melbourne2006.com|work=Bollywood's taste of Delhi 2010|url=http://www.melbourne2006.com.au/M2006/Homepage+News/20060326+Bollywood+taste+of+Delhi+2010.htm|access-date=22 April 2006|archive-date=28 એપ્રિલ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060428013808/http://www.melbourne2006.com.au/M2006/Homepage%2BNews/20060326%2BBollywood%2Btaste%2Bof%2BDelhi%2B2010.htm|url-status=dead}}</ref> == પુરસ્કારો અને નામાંકનો == {{main|List of Saif Ali Khan's awards and nominations}} == ફિલ્મની સફર == === અભિનેતા === {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:1em 1em 1em 0;background:#f9f9f9;border:1px #aaa solid;border-collapse:collapse;font-size:85%" |- bgcolor="#CCCCCC" align="center" ! વર્ષ ! ફિલ્મ-ચલચિત્ર ! ભૂમિસ્ટરા ! અન્ય વિગતો |- | 1992 | ''[[પરંપરા]]'' | પ્રતાપ સિંઘ | |- | rowspan="2"| 1993). | ''[[આશિક આવારા]]'' | જીમી/રાકેશ રાજપાલ | '''વિજેતા''' , [[ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ પૂરુષ પ્રવેશક પુરસ્કાર]] |- | ''[[પહેચાન]]'' | કરણ વર્મા | |- | rowspan="5"| 1994 | ''[[ઇમ્તિહાન]]'' | વિકી | |- | ''[[યે દિલ્લગી]]'' | વિક્રમ "વિકી" સઇગલ | |- | ''[[મેં ખિલાડી તું અનાડી]]'' | દિપક કુમાર | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા પુરસ્કાર |- | ''[[યાર ગદ્દાર]]'' | જય વર્મા | |- | ''[[આઓ પ્યાર કરે.]]'' | રાજા | |- | 1995 | ''[[સુરક્ષા]]'' | અમર/રાજ કુમાર વિજય | |- | rowspan="4"| 1996 | ''[[એક થા રાજા]]'' | સન્ની | |- | ''[[બમ્બઇ કા બાબુ]]'' | વિક્રમ (વિકી) | |- | ''[[તુ ચોર મે સિપાહી]]'' | રાજા/કિંગ | |- | ''[[દિલ તેરા દિવાના]]'' | રવિ કુમાર | |- | rowspan="2"| 1997 | ''[[હમેશા]]'' | રાજા/રાજુ | |- | ''[[ઉડાન]]'' | રાજા | |- | rowspan="2"| 1998 | ''[[Keemat: They Are Back]]'' | અજય | |- | ''[[હમસે બઢકર કૌન]]'' | સન્ની | |- | rowspan="5"| 1999 | ''[[યે હૈ બમ્બઇ મેરી જાન]]'' | રાજુ તારાચંદ | |- | ''[[કચ્ચે ધાગે]]'' | ધનંજય "જય" પંડિત | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા પુરસ્કાર |- | ''[[આરઝૂ]]'' | અમર | |- | ''[[બીવી નંબર.1]]'' | દિપક | વિશેષ કલાકાર |- | ''[[Hum Saath-Saath Hain: We Stand United]]'' | વિનોદ | |- | ૨૦૦૦ | ''[[ક્યા કહેના]]'' | રાહુલ મોદી | |- | rowspan="3"| 2001 | ''[[લવ કે લિયે કુછ ભી કરેગા]]'' | રાહુલ કપુર | |- | ''[[દિલ ચાહતા હૈ]]'' | સમીર | વિજેતા, ફિલ્મફેર બેસ્ટ કોમેડીયન એવોર્ડ |- | ''[[રહેના હૈ તેરે દિલ મેં]]'' | રાજીવ "સેમ" સામરા | |- | 2002 | ''[[ના તુમ જાનો ના હમ]]'' | અક્ષય | |- | rowspan="3"| 2૦૦3. | ''[[ડરના મના હૈ]]'' | અનિલ મનચંદાની | |- | ''[[કલ હો ના હો]]'' | રોહિત પટેલ | '''બે વખત વિજેતા''' , [[ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેતા પુરસ્કાર]] &amp;<br /> ફિલ્મફેર મોટોરોલા "વર્ષનો મોટો દેખાવ" |- | ''[[LOC કારગીલ]]'' | કેપ્ટ.[[અનુજ નાય્યર]] | |- | rowspan="2"| 2004 | ''[[એક હસીના થી]]'' | કરણ સિંઘ રાઠોડ | પ્રથમ ખલનાયક ભૂમિકા |- | ''[[હમ તુમ]]'' | કરણ કપુર | વિજેતા, ફિલ્મફેર બેસ્ટ કોમેડીયન એવોર્ડ<br /> '''વિજેતા''' , [[શ્રેષ્ઠ અભિનેતા માટે રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કાર]] |- | rowspan="2"| 2005 | ''[[પરિણીતા]]'' | શેખર રાઇ | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેતા સમારંભ |- | ''[[સલામ નમસ્તે]]'' | નિખિલ "નિક" અરોરા | |- | rowspan="2"| 2006 | ''[[બીઇંગ સાયરસ]]'' | સાયરસ મિસ્ત્રી | પ્રથમ અંગ્રેજી ભાષાની ફિલ્મ |- | ''[[ઓમકારા]]'' | ઇશ્વર "લંગડા" ત્યાગી | વિજેતા , ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ ખલનાયક પુરસ્કાર |- | rowspan="4"| 2007 | ''[[Eklavya: The Royal Guard]]'' | હર્ષવર્ધન | [[ભારતની ઓસ્કાર્સમાં જનારી અધિકૃત એન્ટ્રીસ]] |- | ''[[નેહેલે પે દહેલા]]'' | જીમી | |- | ''[[તા રા રમ પમ]]'' | રાજવીર સિંઘ (RV) | |- | ''[[ઓમ શાંતિ ઓમ]]'' | પોતે | દીવાનગી દીવાનગી ગીતમાં વિશેષ કલાકાર |- | rowspan="5"| 2008). | ''[[રેસ]]'' | રણવીર "રોની" સિંઘ | |- | ''[[ટશન]]'' | જીમી ક્લિફ | |- | ''[[વુડસ્ટોક વિલા]]'' | પોતે | વિશેષ કલાકાર |- | ''[[થોડા પ્યાર થોડા મેજિક]]'' | રણબીર તલવાર | |- | ''[[રોડસાઇડ રોમિયો]]'' | રોમિયો {{small|(voice)}} | પ્રથમ એનિમેટેડ ફિલ્મ માટે અવાજ આપ્યો |- | rowspan="2"| 2009 | ''[[લવ આજ કલ]]'' | જય વર્ધન સિંઘ / યંગ વીર સિંઘ | |- | ''[[કુરબાન]]'' | એહસાન ખાન / ખાલિદ | |- |2011 |આરક્ષણ |દીપક કુમાર | |- | rowspan="2" |2012 |એજન્ટ વિનોદ |એજન્ટ વિનોદ | |- |કોકટેલ |ગૌતમ કપૂર | |- | rowspan="4" |2013 |રેસ 2 |રણવીર "રોની" સિંઘ | |- |બૉમ્બે ટૉકીઝ |Himself | |- |Go Goa Gone |બોરિસ | |- |Bullett Raja |રાજા મિશ્રા | |- | rowspan="3" |2014 |Humshakals |અશોક સિંઘાનિયા | |- |Lekar Hum Deewana Dil |Producer | |- |Happy Ending |Yudi Jaitely | |- | rowspan="2" |2015 |Dolly Ki Doli |પ્રિન્સ કુંવર આદિત્ય સિંહ | |- |ફેન્ટમ |Daniyal Khan | |} દૂરદર્શન [ફેરફાર કરો સ્રોત] શીર્ષક વર્ષ સર્જક (ઓ) નોંધો સંદર્ભ. 48 ફિલ્મફેર એવોર્ડ 2003 સિનેયુગ દૂરદર્શન ખાસ [65] 49 ફિલ્મફેર એવોર્ડ 2004 સિનેયુગ દૂરદર્શન ખાસ [66] 50 મી ફિલ્મફેર એવોર્ડ 2005 સિનેયુગ દૂરદર્શન ખાસ [66] 53 ફિલ્મફેર એવોર્ડ 2008 સિનેયુગ દૂરદર્શન ખાસ [67] 55 ફિલ્મફેર એવોર્ડ 2010 સિનેયુગ દૂરદર્શન ખાસ [68] 58 મા ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ 2013 મૂળસ્ત્રોત એન્ટરટેઇનમેન્ટ ટેલિવિઝન ખાસ [67] === નિર્માતા === * ''[[લવ આજ કલ]]'' (2009) == વધુ જુઓ == * [[ભારતીય અભિનેતાઓની યાદી]] == સંદર્ભો == {{reflist|2}} == બાહ્ય કડીઓ == * {{imdb name|id=0451307|name=Saif Ali Khan}} {{NationalFilmAwardBestActor}} {{FilmfareBestSupportingActorAward}} {{Bollywood}} {{DEFAULTSORT:Khan, Saif Ali}} [[શ્રેણી:જુના સાવરિયાંઓ]] [[શ્રેણી:ભારતીય અભિનેતા]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ અભિનેતાઓ]] [[શ્રેણી:બોલીવુડ]] [[શ્રેણી:જુના વાઇકેહેમિસ્ટસ]] [[શ્રેણી:ભારતીય મુસ્લિમો]] [[શ્રેણી:દિલ્હીના લોકો]] [[શ્રેણી:1970 જન્મો]] [[શ્રેણી:જીવિત લોકો]] [[શ્રેણી:પદ્મશ્રી પુરસ્કાર વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:ફિલ્મફેર પુરસ્કારોના વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય ફિલ્મ પુરસ્કારના વિજેતાઓ]] [[શ્રેણી:હિન્દી ફિલ્મ અભિનેતાઓ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ફિલ્મ નિર્માતાઓ]] [[શ્રેણી:બંગાળી પ્રજા]] mgnt6jbdljsvsk64cynh3bu5ho079uw 0 26801 900663 854371 2026-05-04T12:49:25Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900663 wikitext text/x-wiki {{Infobox U.S. state | Name = Missouri | Fullname = State of Missouri | Former = Missouri Territory | Flag = Flag of Missouri.svg | Seal = Seal of Missouri.svg | Map = Map of USA MO.svg | Nickname = The Show-Me State (unofficial) | Motto = [[Salus populi suprema lex esto]] ([[Latin]]) | MottoEnglish = Let the welfare of the people be the supreme law | Capital = [[Jefferson City, Missouri|Jefferson City]] | LargestCity = [[Kansas City, Missouri|Kansas City]] | LargestMetro =[[Greater St. Louis|Greater St Louis Area]]<ref>[http://www.census.gov/population/cen2000/phc-t29/tab03b.xls U.S. Census 2000 Metropolitan Area Rankings; ranked by population]</ref> | Demonym = Missourian | Governor = [[Eric Greitens]] (R) | Lieutenant Governor = [[Mike Parson]] (R) | Senators = [[Roy Blunt]] (R)<br />[[Claire McCaskill]] (D) |Representative=5 Republicans, 4 Democrats | PostalAbbreviation = MO | OfficialLang = [[English language|English]] | AreaRank = 21^st | TotalAreaUS = 69,704 | TotalArea = 180,533 | LandAreaUS =68,886 | LandArea = 178,415 | WaterAreaUS =818 | WaterArea = 2,119 | PCWater = 1.17 | PopRank = 18^th | 2000Pop = 5,987,580 (2009 est.)<ref name=09CenEst /> <br /> 5,595,211 (2000) | DensityRank = 28^th | 2000DensityUS = 86.9 (2009) | 2000Density = 33.56 | MedianHouseholdIncome = $45,114 | IncomeRank = 37^th | AdmittanceOrder = 24^th | AdmittanceDate = August 10, 1821 | TimeZone = [[Central Standard Time Zone|Central]] : [[UTC]]-6/[[Daylight saving time|-5]] | Latitude = [[36th parallel north|36° N]] to 40° 37′ N | Longitude = 89° 6′ W to 95° 46′ W | WidthUS =240 | Width = 385 | LengthUS = 300 | Length = 480 | HighestPoint = [[Taum Sauk Mountain]]<ref name="usgs">{{cite web| date =April 29, 2005| url =http://erg.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| title =Elevations and Distances in the United States| publisher =U.S Geological Survey| dateformat =mdy| access-date =November 6, 2006| archive-date =ઑક્ટોબર 6, 2008| archive-url =https://web.archive.org/web/20081006105354/http://egsc.usgs.gov/isb/pubs/booklets/elvadist/elvadist.html#Highest| url-status =dead}}</ref> | HighestElevUS = 1,772 | HighestElev = 540 | MeanElevUS = 800 | MeanElev = 240 | LowestPoint = [[St. Francis River]]<ref name="usgs"/> | LowestElevUS = 230 | LowestElev = 70 | ISOCode = US-MO | Website = www.mo.gov }} {{Infobox U.S. state symbols |Name = Missouri |Bird = [[Eastern Bluebird|Bluebird]] |Amphibian = [[American Bullfrog]] |Fish = [[Channel Catfish]] | Grass = [[Big bluestem]] |Flower = [[Crataegus|Hawthorn]] |Insect = [[Western honey bee|Honey bee]] |Mammal = Missouri [[Mule]] |Tree = [[Flowering Dogwood]] | Dinosaur = ''[[Hypsibema]] missouriensis'' <ref>{{Cite web |url=http://www.moga.state.mo.us/statutes/C000-099/0100000095.HTM |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-13 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930153715/http://www.moga.state.mo.us/statutes/C000-099/0100000095.HTM |url-status=dead }}</ref> |Dance = [[Square Dance]] | Dessert = [[Ice Cream Cone]] |Fossil = [[Crinoid]] |Gemstone = [[Beryl#Aquamarine and maxixe|Aquamarine]] |Mineral = [[Galena]] | Musical Instrument= [[Fiddle]] |State Rock = [[Mozarkite]] |Slogan = ''Show Me (unofficial)'' |Song = "[[Missouri Waltz]]" |Route Marker = MO-blank.svg |Quarter = Missouri quarter, reverse side, 2003.jpg | QuarterReleaseDate = 2003 }} '''મિઝોરી''' અથવા {{IPAc-en|noicon|m|ɨ|ˈ|z|ʊər|ə}})<ref>[http://www.merriam-webster.com/dictionary/missouri મિઝોરી]. (2009). ઇન [[મેરિયમ-વેબસ્ટર]] ઓનલાઇન ડિક્શનરી. સુધારો મે 13, 2009.</ref> [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ]]ના [[મિડવેસ્ટ ક્ષેત્ર]]માં આવેલું એક [[રાજ્ય]] છે. તેની સરહદો [[આયોવા]], [[ઈલિનોઇસ]], [[કેન્ટકી]], [[ટેનીસી]], [[આર્કેન્સસ]], [[ઓક્લાહોમા]], [[કેનસસ]] અને [[નેબ્રાસ્કા]] રાજ્યોને સ્પર્શે છે. મિઝોરી, 2009ના વસતીના અંદાજ મુજબ 5,987,580ની જનસંખ્યા સાથે સૌથી વધુ વસતી ધરાવતાં રાજ્યોમાં 18માં ક્રમે છે.<ref name="09CenEst">{{cite web |title = Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2000 to July 1, 2009 |publisher = United States Census Bureau |access-date = 2010-01-04 |url = http://www.census.gov/popest/states/tables/NST-EST2009-01.csv}}</ref> તે [[114 કાઉન્ટી]] અને એક [[સ્વતંત્ર શહેર]] ધરાવે છે. [[જેફરસન સિટી]] એ મિઝોરીનું પાટનગર છે. તેના સૌથી મોટા ત્રણ [[શહેરી વિસ્તારો]]માં [[સેન્ટ લુઈસ]], [[કેનસસ સિટી]] અને સ્પ્રિંગફીલ્ડનો સમાવેશ થાય છે. [[લુસિઆના પરચેઝ]]ના ભાગરૂપે મિઝોરીને [[ફ્રાન્સ]] પાસેથી હસ્તગત કરવામાં આવ્યું હતું અને તેને [[મિઝોરી પ્રાંત]] ઘોષિત કરવામાં આવ્યો હતો. 10 ઓગસ્ટ 1821ના રોજ મિઝોરી પ્રાંતનો ભાગ સંઘપ્રદેશના 24મા રાજ્ય તરીકે સામેલ કરવામાં આવ્યો હતો. [[શહેરી]] અને [[ગ્રામ્ય સંસ્કૃતિ]]નું મિશ્રણ ધરાવતું મિઝોરી, રાષ્ટ્રના ભાતિગળ, આર્થિક અને રાજકીય ભાગનું પ્રતિબિંબ રજૂ કરે છે. તે લાંબા સમયથી એક [[રાજકીય ચિતાર આપતું રાજ્ય]] મનાય છે.<ref>{{Cite web |url=http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0411030358nov03,1,6377649.story?coll=chi-newsnationworld-utl&ctrack=1&cset=true |title=ટોપિક ગેલેરીઝ- chicagotribune.com |access-date=2021-08-26 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014111553/http://www.chicagotribune.com/news/nationworld/chi-0411030358nov03,1,6377649.story?coll=chi-newsnationworld-utl&ctrack=1&cset=true |url-status=dead }}</ref> વર્ષ [[1956]] અને [[2008]]ના અપવાદોને બાદ કરતાં યુ.એસ.નાં પ્રમુખપદની ચૂંટણીઓમાં [[1904]]થી દરેક ચૂંટણીમાં મિઝોરીના પરિણામો પરથી [[યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના આગામી પ્રમુખ]]ની સચોટ આગાહી કરવામાં આવી છે. એક [[સરહદી રાજ્ય]] તરીકે તેનો ઇતિહાસ જોતાં મિઝોરી મધ્યપશ્ચિમ અને દક્ષિણ એમ બન્ને સાંસ્કૃતિઓનો પ્રભાવ ધરાવે છે. તે પૂર્વીય અને પશ્ચિમી યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ વચ્ચે જોવા મળતાં તફાવતને જોડતી કડીરૂપ છે. આથી ઘણી વખત [[સેન્ટ લુઈસ]]ને ‘‘વેસ્ટર્ન-મોસ્ટ ઈસ્ટર્ન સિટી’’ (પશ્ચિમને છેડે આવેલું પૂર્વીય શહેર) અને [[કેનસસ સિટી]]ને ‘‘ઈસ્ટર્ન-મોસ્ટ વેસ્ટર્ન સિટી’’ (પૂર્વને છેડે આવેલું પશ્ચિમી શહેર) કહેવામાં આવે છે. મિઝોરીની ભૂગોળ ખૂબ જ વૈવિધ્યપૂર્ણ છે. રાજ્યનો ઉત્તર ભાગ [[છેદાયેલા મેદાનો]] સુધી ફેલાયેલો છે, જ્યારે દક્ષિણ ભાગ [[ઓઝાર્ક પર્વતો]] (છેદાયેલો ઉચ્ચપ્રદેશ)સુધી વિસ્તરેલો છે. આ બન્ને ભાગને [[મિઝોરી નદી]] વિભાજિત કરે છે. [[મિસિસિપી]] અને [[મિઝોરી]] નદીઓનું [[સંગમસ્થળ]] સેન્ટ લૂઇસ નજીક આવેલું છે.<ref>[http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm મિઝોરીનો પરિચય - ધ શો મી સ્ટેટ કેપિટલ જેફરસન સિટી]</ref> == વ્યુત્પત્તિ અને ઉચ્ચારણ == આ રાજ્યનું નામ [[મિઝોરી નદી]]ને કારણે આપવામાં આવ્યું છે, આ નદીનું નામ [[સિઔઆન]] ભાષી જાતિ પરથી અપાયું છે. [[ઈલિનોઈસ]]માં આ નદી ''વિમેસૉરિટા'' ''(વિમિહ્સૂરિટા)'' નામે જાણિતી હતી,<ref>મેકકાફેર્ટી, માઇકલ. 2004. ''[http://muse.jhu.edu/journals/american_speech/v079/79.1mccafferty.html સુધારો: મિઝોરીનું વાયુત્પત્તિ શાસ્ત્ર] (મર્યાદિત પ્રાપ્યતા)'' . અમેરિકન સ્પીચ, 79.1:32</ref> જેનો અર્થ ‘‘જે ડગાઉટ કેનોઇઝ (ઝાડની મોટી ડાળીઓમાંથી બનાવેલી એક પ્રકારની સાંકડી [[નાની હોડી]]) ધરાવે છે’’ એમ થાય છે.<ref>અમેરિકન[http://www.bartleby.com/61/41/M0344100.html '' હેરિટેજ ડિક્શનરી'' : મિઝોરી]</ref> તેની વ્યુત્પત્તિ [http://missourifolkloresociety.truman.edu/Robert%20L.htm બોબ ડાયર] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427040249/http://missourifolkloresociety.truman.edu/Robert%20L.htm |date=2011-04-27 }}ના શ્રદ્ધાંજલી ગીત [http://sniff.numachi.com/pages/tiBIGCANOE.html ‘‘રિવર ઓફ ધ બિગ કેનોઈઝ’’]{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} પર આધારિત છે. ‘‘મિઝોરી’’ શબ્દનું ઉચ્ચારણ વિવિધરૂપે થાય છે અને તેને કારણે તે વિવાદનું કારણ પણ બનેલું છે.<ref>{{Cite web |url=http://industry.visitmo.com/planners-and-group-operators/escort-notes/how-is-missouri-pronounced.aspx |title=મિઝોરી પ્રવાસન ઉદ્યોગ: "'મિઝોરી'નું ઉચ્ચારણ કેવી રીતે થાય છે?" |access-date=2010-09-13 |archive-date=2009-04-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090427060849/http://industry.visitmo.com/planners-and-group-operators/escort-notes/how-is-missouri-pronounced.aspx |url-status=dead }}</ref> કોઈ સંબંધિત [[ભારે સ્વર]] (જેમ કે ‘‘મીટ’’) મુજબ ઉચ્ચારણનો આગ્રહ કરે છે, તો કેટલાંક હળવાશભર્યા સ્વર (‘‘મિટ્ટ’’ અથવા ‘‘મટ્ટ’’) પ્રમાણે ઉચ્ચાર કરે છે. સ્વરકારો તેમનાં પોતાનાં ઉચ્ચારણો જ ‘‘સાચા’’ હોવાનો મત વ્યક્ત કરે છે.<ref>[http://www.homestead.org/Almanac/ThereisOnlyOneWayDammittoPronounceMissouri!.htm નીલ શેલ્ટન. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126060025/http://homestead.org/Almanac/ThereisOnlyOneWayDammittoPronounceMissouri!.htm |date=2010-11-26 }}[http://www.homestead.org/Almanac/ThereisOnlyOneWayDammittoPronounceMissouri!.htm "મિઝોરીનો ઉચ્ચાર કરવાનો માત્ર એક જ રસ્તો છે."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126060025/http://homestead.org/Almanac/ThereisOnlyOneWayDammittoPronounceMissouri!.htm |date=2010-11-26 }}</ref> જો કે વ્યક્તિઓમાં તે બદલાતાં રહે છે, જેમ કે, ગવર્નર [[જેય નિક્સન]]ના કિસ્સામાં [[સેન્ટ લૂઇસ પોસ્ટ ડિસ્પેચ]] દ્વારા કરવામાં આવેલું દસ્તાવેજીકરણ.<ref>{{Cite web |url=http://videos.stltoday.com/p/video?id=3064875 |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100614101159/http://videos.stltoday.com/p/video?id=3064875 |url-status=dead }}</ref> આ [http://missourifolkloresociety.truman.edu/Missouri%20Folklore%20Studies/THE%20PRONONCIATION%20OF%20MISSOURI.htm પ્રશ્નનો સૌથી ગહન અભ્યાસ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080409214810/http://missourifolkloresociety.truman.edu/Missouri%20Folklore%20Studies/THE%20PRONONCIATION%20OF%20MISSOURI.htm |date=2008-04-09 }} ભાષાશાસ્ત્રી [http://missourifolkloresociety.truman.edu/dml.html ડૉનાલ્ડ મેક્સ લૅન્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100701072256/http://missourifolkloresociety.truman.edu/dml.html |date=2010-07-01 }} દ્વારા કરવામાં આવ્યો હતો. ઐતિહાસિક રીતે બે સ્વરો વચ્ચેનો સ્વર [[વધુ સ્પષ્ટતા]] માગી લે છે. (જેમ ‘‘ટોબેકો’’ શબ્દમાં ‘શ્વ’ની ઉચ્ચારણ પ્રક્રિયા દરમિયાન ‘‘ટોબેકી’’ શબ્દ મળે છે.) સ્પષ્ટ સ્વરૂપ શબ્દ લખવા માટેની સહજ રીત બને છે, અને તેની [[જોડણી ઉચ્ચારણ]] વિકસે છે. ભાષાવિજ્ઞાનની દ્રષ્ટિએ કોઈપણ એક ઉચ્ચારણને સાચું માનવામાં નથી આવતું. તેને બદલે [[સમકાલીન]] તેમજ ભૂગોળ, ઉંમર, શિક્ષણ અને- અથવા ગ્રામ્ય અને શહેરી સ્થળો જેવા વર્ગોને પ્રમાણે ઉચ્ચારણની સરળ અને વૈવિધ્યપૂર્ણ રચનાઓ જોવા મળે છે. ઉચ્ચારણોનું વિસ્તરણ સમય સાથે બદલાયું છે. સામાન્ય રીતે અને હાલમાં ''[[‘શ્વ’]]'' સ્વરને [[કેનસસ સિટી]] સાથેના નજીકના અંતર, 1945 પૂર્વે જન્મેલાં ઘરડાં વક્તાઓ, ઔપચારિક શિક્ષણનું નીચું સ્તર અને ગ્રામ્ય વિસ્તાર સાથે સાંકળવામાં આવે છે. લૅન્સ ઉચ્ચારણમાં ઓછા વિવાદાસ્પદ પરંતુ વ્યવસ્થિત વિવિધતા નોંધે છેઃ બીજો વ્યંજન ઘણી વખત (‘‘માઇઝરી’’ અથવા ‘‘મિસરી’’) તરીકે [[બોલાય]] છે, પરંતુ કેટલાંક વક્તાઓ (‘‘મિસ્સિવ’’) દ્વારા તે [[નથી બોલાતો]]. મધ્યનો સ્વર વિવિધ રીતે [[ઉચ્ચારીને]] (‘‘લર્ક’’) અથવા [[ગોળ]] (‘‘લૉર’’)ની જેમ બોલવામાં આવે છે. પ્રથમ શબ્દ પણ વિલંબિત સ્વર અથવા ‘શ્વ’ સાથે વિવિધ રીતે ઉચ્ચારાય છે.<ref>"'મિઝોરી' શબ્દનું ઉચ્ચારણ. અલાન વોકર રીડ. અમેરિકન સ્પીચ, 8:4 (ડિસેમ્બર 1933), 22-36 [http://www.jstor.org/pss/3181901]</ref> == ભૂગોળ == [[ચિત્ર:National-atlas-missouri.png|thumb|250px|left|મિઝોરીના મહત્ત્વના શહેરો અને રસ્તા દર્શાવતો નકશો.]] મિઝોરીની સરહદ જેના પાડોશી રાજ્ય ટેનીસીની જેમ આઠ રાજ્યો સાથે જોડાયેલી છે. અમેરિકાનું કોઇપણ રાજ્ય આઠથી વધુ રાજ્યોને સ્પર્શતું નથી. મિઝોરી ઉત્તરમાં [[આયોવા]], પૂર્વમાં મિસિસિપી નદી સાથે [[ઈલિનોઇસ]], [[કેન્ટકી]] અને [[ટેનીસી]] સાથે, દક્ષિણમાં [[આર્કેન્સસ]] તથા પશ્ચિમે [[ઓક્લાહોમા]], [[કેનસસ]] અને [[નેબ્રાસ્કા]] (જે મિઝોરી નદી સાથે ફેલાયેલું છે)થી ઘેરાયેલું છે. મિઝોરીની બે સૌથી મોટી નદીઓ [[મિસિસિપી]] અને [[મિઝોરી]] છે. જેમાં મિસિસિપિ રાજ્યની પૂર્વીય સરહદ દર્શાવે છે અને મિઝોરી રાજ્યમાં પશ્ચિમથી પૂર્વ તરફ વહે છે અને રાજ્યના બે સૌથી મોટાં શહેરો કેનસસ સિટી અને સેન્ટ લૂઇસને જોડે છે. જો કે આજે આ રાજ્યને [[મિડવેસ્ટ]] ક્ષેત્રનો ભાગ માનવામાં આવે છે,<ref>{{Cite web |url=http://www.eduplace.com/ss/maps/pdf/midwestus_nl.pdf |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2010-09-13 |archive-date=2017-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708220831/http://www.eduplace.com/ss/maps/pdf/midwestus_nl.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.bls.gov/eag/eag.midwest.htm મધ્યપશ્ચિમ ક્ષેત્રના અર્થતંત્ર પર ઉડતી નજર]</ref> પરંતુ ઐતિહાસિક રીતે મિઝોરીને ઘણી વખત [[દક્ષિણ]]નું રાજ્ય ગણવામાં આવતું હતું.<ref>{{Cite web |url=http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm |title=યુએનસી-સીએચ સરવે જણાવે છે કે 'વાસ્તવિક' દક્ષિણ ક્યાં છે. |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-05-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100530083044/http://www.unc.edu/news/archives/jun99/reed16.htm |url-status=dead }}</ref> તેનું કારણ અહીં દક્ષિણથી સ્થળાંતર કરીને આવેલા લોકોની વસાહતો અને આ રાજ્યનો નાગરિક યુદ્ધ પહેલાં ગુલામ રાજ્ય તરીકેનો દરજ્જો છે. જે કાઉન્ટીઝને કારણે ‘‘[[લિટલ ડિક્સી]]’’ની રચના થઇ તે રાજ્યની મધ્યમાંથી વહેતી મિઝોરી નદી કિનારાના પ્રદેશોમાં આવેલી હતી. અહીં દક્ષિણથી સ્થળાંતર કરીને આવેલા લોકોની વસાહતો હતી. આ વિસ્તારમાં ખૂબ મોટી સંખ્યામાં ગુલામો હતાં. દૂર ઉત્તર તરફનાં શહેરો અને રાજ્યના મોટાં શહેરી વિસ્તારો કે જ્યાં રાજ્યની મોટાભાગની વસતી રહે છે એવા ([[કેનસસ સિટી]], [[સેન્ટ લૂઇસ]] અને [[કોલંબિયા]])નાં રહિશો પોતાને મોટેભાગે મિડવેસ્ટર્ન વિસ્તારનાં માને છે. ગ્રામ્ય વિસ્તારો અને દૂર દક્ષિણ તરફ આવેલાં શહેરો જેમ કે [[કેપ ગિરેડ્યુ]], [[પોપ્લર બ્લફ]], [[સ્પ્રિંગફીલ્ડ]] અને [[સિકસ્ટોન]]નાં રહેવાસીઓ પોતાની જાતને દક્ષિણી તરીકે ઓળખાવે છે.{{Citation needed|date=April 2010}} 2005માં મિઝોરીનાં રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાનો અને મોજમજાનાં અન્ય વિસ્તારોમાં કુલ મળીને 16,695,000 મુલાકાતીઓ આવ્યાં હતાં.{{convert|202000|acre|km2}} જેને કારણે રાજ્યને 7.41 મિલિયન ડૉલરની વાર્ષિક આવક થઈ હતી, જે તેનાં સંચાલન ખર્ચનાં 26.6 ટકા જેટલી હતી.<ref name="ReferenceA">{{cite book |title=''Almanac of the 50 States'' (Missouri) |publisher=Information Publications (Woodside, CA) |year=2008 |page=203}}</ref> === સ્થાનિક ભૂગોળ === [[ચિત્ર:US mo physiographic map.jpg|thumb|left|250px|મિઝોરીનો ભૌતિક નકશો]] મિઝોરી નદીની ઉત્તરમાં [[આયોવા]], [[નેબ્રાસ્કા]] અને [[કેનસસ]] સુધી ફેલાયેલાં ઉત્તરીય મેદાનો છે. અહીં એક સમયે કેનેડિયન શીલ્ડથી મિઝોરી નદી સુધી વિસ્તરેલાં [[ગ્લેસિએશન]]થી સામાન્ય ઢાળ ધરાવતી ટેકરીઓ પાછળના ભાગે રહી જાય છે. મિઝોરીમાં [[મિસિસિપી]], [[મિઝોરી]], અને [[મરામેક]] જેવી ઘણી મોટી નદીઓ વહે છે. દક્ષિણી મિઝોરી નદી [[ઓઝેર્ક પર્વતમાળા]], [[છેદાયેલા મેદાન]]થી [[પ્રિકેમ્બ્રિયન]] [[લાવાના પથ્થરો]] (ઇગ્નેયસ)થી બનેલી [[સેન્ટ ફ્રેન્કોઇસ પર્વતમાળા]]ની ફરતેના મેદાનો સુધી પહોંચે છે. આ વિસ્તારની [[સ્થાનિક ભૂગોળ]]માં ચૂનાનાં પથ્થરનું ઉંચુ પ્રમાણ અને ગુફાઓ અને નાળાઓનું નિર્માણ થયેલું જોવા મળે છે.<ref>{{cite web |url=http://www.mostateparks.com/karst.htm |title=Missouri's Karst Wonderland - Missouri State Parks and Historic Sites, DNR |publisher=Mostateparks.com |date=2008-06-06 |access-date=2010-02-20 |archive-date=2010-02-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100228195535/http://www.mostateparks.com/karst.htm |url-status=dead }}</ref> [[ચિત્ર:ozarks.jpg|thumb|right|200px|દક્ષિણ મિઝોરીમાં ઓઝાર્કસનો વિસ્તાર]] [[બૂટહીલ]] ક્ષેત્ર રાજ્યનો દક્ષિણ ભાગ છે. તે મિસિસિપીના કાંપના મેદાનો અથવા [[મિસિસિપી અખાત]]નો એક ભાગ છે. આ વિસ્તાર રાજ્યનો સૌથી નીચો, સપાટ અને ભીનાશવાળો ભાગ છે. આ વિસ્તારનું અર્થતંત્ર મોટેભાગે ખેતીવાડી આધારિત છે અને તેને સૌથી ગરીબ રાજ્યો પૈકીનું એક ગણવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web |url=http://ded.mo.gov/researchandplanning/community/misc/sa-1102-1.stm |title=મિઝોરીમાં આવકમાં અસમાનતા |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100107144051/http://ded.mo.gov/researchandplanning/community/misc/sa-1102-1.stm |url-status=dead }}</ref> જો કે આ વિસ્તાર સૌથી ફળદ્રુપ પણ છે, જ્યાં મુખ્યત્વે ચોખા અને કપાસનાં પાક લેવામાં આવે છે. બૂટહીલ 1811-1812માં આવેલા ચાર [[ન્યુ મેડ્રિડ ભૂકંપો]]નું મુખ્ય કેન્દ્ર (એપિસેન્ટર) હતું. === આબોહવા === મિઝોરીનું હવામાન સામાન્ય રીતે ભેજવાળું રહે છે.([[કોપ્પન હવામાન વર્ગીકરણ]] ડીએફએ) અહીંનો શિયાળો ઠંડો તથા ઉનાળો ગરમ અને ભેજવાળો રહે છે. રાજ્યના દક્ષિણ ભાગમાં ખાસ કરીને બૂટહીલમાં હવામાન ઉપવૃત્તિય ભેજવાળું (કોપ્પન સીએફએ) રહે છે. યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સના અંદરના ભાગમાં સ્થિત હોવાને કારણે મિઝોરીનાં તાપમાનમાં અત્યંત મોટાં ફેરફારો જોવા મળે છે. તાપમાનમાં નરમી જાળવી રાખવા માટે જરૂરી એવા પર્વતો અથવા મહાસાગર મિઝોરીની નજીકમાં ન હોવાથી અહીંના હવામાન પર આર્કટિક પરથી આવતાં ઠંડા પવનો અને મેક્સિકોના અખાત પરથી આવતાં ગરમ અને ભેજવાળાં પવનોની એકાંતરે અસર થતી રહે છે. {| class="wikitable" "text-align:center;font-size:90%;"| | colspan = "13" style="text-align:center;font-size:120%;background:#E8EAFA;"|મિઝોરીના વિવિધ શહેરોના માસિક મહત્તમ અને લઘુત્તમ તાપમાન |- ! style="background:#e5afaa; color:#000; height:17px;"| શહેર ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| જાન્યુઆરી ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| ફેબ્રુઆરી ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| માર્ચ ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| એપ્રિલ ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| મે ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| જૂન ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| જુલાઈ ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| ઓગસ્ટ ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| સપ્ટેમ્બર ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| ઓક્ટોબર ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| નવેમ્બર ! style="background:#e5afaa; color:#000;"| ડિસેમ્બર |- ! style="background:#f8f3ca; color:#000; height:16px;"| કોલંબિયા | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 37/18 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 44/23 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 55/33 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 66/43 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 75/53 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 84/62 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 89/66 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 87/64 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 79/55 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 68/44 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 53/33 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 42/22 |- ! style="background:#c5dfe1; color:#000; height:16px;"| કેનસસ સિટી | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 36/18 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 43/23 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 54/33 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 65/44 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 75/54 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 84/63 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 89/68 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 87/66 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 79/57 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 68/46 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 52/33 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 40/22 |- ! style="background:#f8f3ca; color:#000; height:16px;"| સ્પ્રીંગફીલ્ડ | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 42/22 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 48/26 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 58/35 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 68/44 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 76/53 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 85/62 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 90/67 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 90/66 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 81/57 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 71/46 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 56/35 | style="text-align:center; background:#f8f3ca; color:#000;"| 46/26 |- ! style="background:#c5dfe1; color:#000; height:16px;"| સેન્ટ લૂઇસ <ref name="weather.com">{{cite web |url=http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USMO0787?from=36hr_bottomnav_undeclared |title=Average Weather for St. Louis, MO - Temperature and Precipitation |publisher=Weather.com |dateformat=mdy |access-date=October 15, 2009}}</ref> | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 38/21 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 45/26 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 55/36 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 66/47 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 77/57 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 86/66 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 91/71 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 88/69 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 81/61 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 69/49 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 54/38 | style="text-align:center; background:#c5dfe1; color:#000;"| 42/27 |- | colspan = "13" style="text-align:center;font-size:90%;background:#E8EAFA;"| |} == ઇતિહાસ == [[ચિત્ર:StLouis Arch.jpg|thumb|right|200px|સેન્ટ લૂઇસમાં પ્રવેશદ્વાર કમાન]] યુરોપિયન શોધ અને રહેવાસ પહેલાંના હજારો વર્ષોથી મિઝોરીમાં [[સ્થાનિક લોકો]] વસતાં આવ્યાં છે. નદી પાસે થયેલાં [[પુરાતત્વીય]] ખોદકામોમાં જણાયું છે કે, અહીં 7000 કરતાં વધુ વર્ષોથી વસવાટ થતો આવ્યો છે. લગભગ 1000 વર્ષ [[પહેલા]]થી શરૂ કરીને અહીં જટિલ [[મિસિસિપિયન સંસ્કૃતિ]] વિકસી હતી, જેનાં લોકોએ હાલના [[સેન્ટ લૂઇસ]] અને [[મિસિસિપી નદી]] તરફ [[ઈલિનોઇસના કૉલિન્સવિલે]] નજીક આવેલા [[કહોકિયા]]માં ક્ષેત્રીય રાજકીય કેન્દ્રો રચ્યાં હતાં. તેમનાં મોટાં શહેરોમાં હજારોની સંખ્યામાં વ્યક્તિગત રહેણાંકોનો સમાવેશ થતો હતો. પરંતુ તેઓ ધાર્મિક, રાજકીય અને સામાજિક કારણોસર બનાવવામાં આવતી [[ઉંચી બેઠક]] સાથેની [[શંકુ આકાર]]ની રચનાવાળા વિશાળ (સચવાયેલા) [[માટીના ટેકરા]] માટે વધુ જાણિતા થયાં છે. કહોકિયા એ [[ગ્રેટ લેક્સ]]થી [[મેક્સિકોના અખાત]] સુધી પહોંચેલ ક્ષેત્રીય વેપારનું મુખ્ય મથક હતું. આ સંસ્કૃતિ 1400 સુધીમાં પડી ભાંગી અને તેનાં મોટાભાગનાં વંશજોએ યુરોપિયનોના આગમન પૂર્વે આ વિસ્તાર છોડી દીધો. એક સમયે સેન્ટ લુઈ ટેકરાનું શહેર (મૌન્ડ સિટી) તરીકે ઓળખાતું હતું, કારણ કે ત્યાં સચવાઈ રહેલા સંખ્યાબંધ ટેકરાં હતાં, જો કે શહેરી વિકાસમાં હવે તે ખોવાઈ ગયાં છે. મિસિસિપીયન સંસ્કૃતિ દ્વારા આ પ્રકારના ટેકરાં મધ્ય મિસિસિપી અને ઓહાયો નદીના ખીણ પ્રદેશથી લઈને તેની દક્ષિણપૂર્વ અને નદીનાં ઉપરના ભાગ સુધી વિસ્તરાયેલાં જોવા મળે છે. અહીં આવનારાં પહેલવહેલાં યુરોપિયન વસાહતીઓમાં મોટેભાગે [[ફ્રેન્ચ કેનેડિયન્સ]] હતાં. તેઓ 1750માં નદીનાં પૂર્વ ભાગેથી હાલના સ્ટે. જેનેવિઇવ વિસ્તારમાં સ્થળાંતર કરીને પહોંચ્યાં હતાં. મિઝોરીમાં આ પ્રથમ યુરોપિયન વસાહત હતી. તેઓ [[ઈલિનોઈસ]] દેશની મિસિસિપીનાં પૂર્વ ભાગે આવેલાં સંસ્થાનવાસી ગામડાંમાંથી અહીં આવ્યાં હતાં. કારણ કે, ત્યાં જમીન ખલાસ થઈ ચૂકી હતી અને વધતી વસતી માટે નદીનો તળપ્રદેશ અપૂરતો હતો. સેન્ટ લૂઇસ પણ ફ્રેન્ચ કેનેડિયન વસાહતીઓ દ્વારા જ સ્થાપવામાં આવ્યું હતું. સેન્ટ લૂઇસ ફરના વેપાર માટેનું ક્ષેત્રીય કેન્દ્ર બન્યું અને જેને કારણે દશકાઓ સુધી અર્થતંત્ર પર તેનું આધિપત્ય રહ્યું. સ્ટે. જેનેવિઇવ એક સમૃદ્ધ ખેતીવાડી કેન્દ્ર હતું, જ્યાં [[ઘઉં]], [[મકાઈ]] અને [[તમાકું]]નું જરૂર કરતાં ઘણું વધારે ઉત્પાદન થતું હતું અને સેંકડો ટન અનાજને લોઅર લુસિઆનામાં વેપાર માટે જળમાર્ગે મોકલવામાં આવતું. ઈલિનોઈસ દેશમાં થતું અનાજનું ઉત્પાદન લોઅર લુસિઆનાનું અસ્તિત્વ ટકાવવા માટે અત્યંત જરૂરી હતું. 1803માં યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સ દ્વારા થયેલાં [[લુસિઆના પરચેઝ]]ના ભાગને કારણે મિઝોરીને ‘‘ગેટવે ટુ ધ વેસ્ટ (પશ્ચિમનું પ્રવેશદ્વાર)’’નું હુલામણું નામ મળ્યું. કારણ કે, 19મી સદીમાં તે પશ્ચિમ તરફ આગળ વધતાં વસાહતીઓ અને ચોક્કસ હેતુસર મૂસાફરી કરતાં લોકો માટેનું એક મોટું પ્રસ્થાન કેન્દ્ર હતું. [[લેવિસ અને ક્લર્ક મૂસાફરી]]નું પ્રારંભિક અને અંતિમ કેન્દ્ર સેન્ટ લુઈ હતું, જેમણે પશ્ચિમ તરફ [[પેસિફિક મહાસાગર]] સુધીનો વિસ્તાર શોધ્યો હતો. આ વિસ્તારને 1821માં [[મિઝોરી કોમ્પ્રોમાઇઝ]] (મિઝોરી સમાધાન)ના એક ભાગ ગુલામ રાજ્ય તરીકે સમાવિષ્ટ કરવામાં આવ્યો હતો. મિસિસિપી નદીનાં માર્ગે થતું વહાણવટું અને વેપાર એ રાજ્યના અર્થતંત્રનો મહત્વનો ભાગ હતો. નીચાણવાળા ગામડાં અને ખેતરોમાં આવતાં વારંવારના પૂર પર અંકૂશ કરવાના પ્રયત્નરૂપે 1860 સુધીમાં રાજ્યે મિસિસિપી નદી પર પાળાનું બાંધકામ પૂરુ{{convert|140|mi|km}} કરી દીધું હતું.<ref>[http://query.nytimes.com/mem/archives-free/pdf, ન્યૂ યોર્ક''ટાઇમ્સ'' , "લુઇઝિયાના: ધ લેવી સિસ્ટમ ઓફ ધ સ્ટેટ", 10/8/1874; એક્સેસ્ડ 11/15/2007]{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> આ રાજ્ય [[1812નાં ન્યુ મેડ્રિડ ભૂકંપ]]નું મુખ્ય કેન્દ્ર હતું. આ ભૂકંપ યુનાઈટેડ સ્ટેટ્સની રચના થયા બાદનો સંભવતઃ સૌથી શક્તિશાળી ભૂકંપ હતો. જો કે ખૂબ જ ઓછી વસતીને કારણે જાનહાની ઓછી હતી. વાસ્તવમાં રાજ્યની પશ્ચિમી સરહદ એક સીધી રેખા હતી, જેને કોઝમાઉથમાંથી પસાર થતી અક્ષાંશ રેખા તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવી હતી.<ref>હોફહૌઝ. (1984). ''ચે એલ્સ કેન્સિઝ: કોઝમાઉથની ત્રણ સદી'' , કેનસસ સિટી: લોવેલ પ્રેસ. ISBN 0-907061-05-0</ref> આ એ જ કેન્દ્ર છે, જ્યાં [[કેનસસ નદી]] મિઝોરી નદીમાં ભળે છે. નદી આ સ્થળેથી ખસી ગઈ હતી. માટે આ રેખા ઓસેઝ બાઉન્ડરી તરીકે જાણિતી છે.<ref>[http://supreme.justia.com/us/48/660/case.html ''મિઝોરી વી. આયોવા'' , 48 યુ. એસ. 660 (1849) - જસ્ટિયા અને ઓયેઝના યુએસ સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેસો]</ref> 1835માં [[પ્લેટ પરચેઝ]] દ્વારા સ્થાનિક જનજાતિઓ પાસેથી જમીન ખરીદીને રાજ્યનાં ઉત્તર પશ્ચિમ ખૂણામાં ઉમેરવામાં આવી, આથી મિઝોરી નદી, કેનસસ નદીની ઉત્તરે આવેલી સરહદ બની. આ ઉમેરાને કારણે જમીનના વિસ્તારમાં એ સમયે જે સંઘનું સૌથી મોટું રાજ્ય હતું{{convert|66500|sqmi|km2}} તે વર્જિનિયાના 65,000 ચોરસ માઇલ્સ (જેમાં તે સમયે વેસ્ટ વર્જિનિયા સમાવિષ્ટ હતું) જેટલો વધારો થયો. <ref>[[મીનિગ, ડી. ડબલ્યુ]] (1993). ''અમેરિકાનું ઘડતર: 500 વર્ષના ઇતિહાસ પર ભૌગોલિક દ્રષ્ટિકોણ'' , ''ભાગ 2: કોન્ટિનેન્ટલ અમેરિકા, 1800–1867'' . ન્યૂ હેવનઃ યેલ યુનિવર્સિટી પ્રેસ. ISBN 0-300-05658-3; પાનું 437</ref> પશ્ચિમી મિઝોરીમાં ઘણા પ્રારંભિક અમેરિકન વસાહતીઓ ઉપરના દક્ષિણ વિસ્તારમાંથી આવ્યા હતા. તેઓ મજૂરી માટે તેમની સાથે ગુલામ બનાવેલા આફ્રિકન અમેરિકનને લઇને આવ્યા હતા. તેઓ ગુલામીની તેમની સંસ્કૃતિ અને પરંપરા ચાલુ રાખવાનો ઇરાદો ધરાવતા હતા. તેઓ મુખ્યત્વે મિઝોરી નદીની આસપાસ આવેલી 17 કાઉન્ટીમાંમાં સ્થાયી થયા હતા. તેઓ નદીના સપાટ મેદાનોમાં વસવાટ કરતા હોવાથી કૃષિ પ્રવૃત્તિ કરી શક્યા હતા અને તેઓ "[[લિટલ ડિક્સી]]" તરીકે જાણીતા બન્યા હતા. 1830ના દાયકાના પ્રારંભમાં, ઉત્તરી રાજ્યો અને કેનેડાના [[મોરમોન]] હિજરતીઓએ ઇનડિપેન્ડન્સ અને તેના ઉત્તરના વિસ્તારોમાં સ્થાયી થવાનું શરૂ કર્યું હતું. ગુલામી અને ધર્મ મુદ્દે દક્ષિણમાંથી આવેલા 'જૂના વસાહતી'ઓ અને [[ઉત્તર]] અને કેનેડામાંથી આવેલા મોરમોન વચ્ચે ઘર્ષણ પેદા થયું હતું. જેને પગલે '[[મોરમોન યુદ્ધ]]' છેડાયું હતું. 1839 સુધીમાં વસાહતીઓએ મોરમોનને મિઝોરીમાંથી હાંકી કાઢ્યા હતા. ગુલામી પ્રથા મુદ્દે ઘર્ષણે રાજ્યો અને પ્રાંતો વચ્ચેની સરહદો પર તંગદીલી વધારી હતી. 1838–1839માં આયોવા અને કથિત [[હની લેન્ડ્સ]] વચ્ચે સરહદ બાબતે વિવાદ થતાં બંને રાજ્યોને તેમની સરહદો પર લશ્કર બોલાવવું પડ્યું હતું. કેનસસે હુમલા કરવા માટે અનેક વખત પશ્ચિમી સરહદો પાર કરી હતી (જેમાં [[કેનસસ સિટી]]ના ઐતિહાસિક વેસ્ટપોર્ટ વિસ્તારમાં આગ લગાડવાની ઘટનાનો પણ સમાવેશ થાય છે).{{Citation needed|date=July 2009}} જેને પગલે મિઝોરી અને [[કેનસસ]]ની વચ્ચે સરહદી યુદ્ધ છેડાયું હતું. 1830થી 1860 સુધીના સમયગાળામાં મિઝોરીની વસતી દર દાયકાએ બમણી થતી હતી. મોટા ભાગના આંગુતકો અમેરિકન હતા પરંતુ ઘણા આઇરિશ અને જર્મન વસાહતીઓ 1840 અને 1850ના દાયકાના અંત ભાગમાં આવ્યા હતા ભયાનક દુષ્કાળ, જુલમ અને ક્રાંતિકારી ઉથલપાથલને કારણે તેઓ ગુલામ પ્રથા પ્રત્યે લાગણી ધરાવતા ન હતા. મિઝોરીના મોટા ભાગના ખેડૂતો નોંધપાત્ર પ્રમાણમાં ખેતી કરે છે. જે ખેડૂતો ગુલામ ધરાવતા હતા તેમાંથી મોટા ભાગના ખેડૂતો પાસે પાંચથી ઓછા ગુલામ હતા. પ્લેન્ટર નામના ઇતિહાસકારે જણાવ્યું હતું કે 20 કે તેથી વધુ ગુલામ ધરાવતા ખેડૂતો મોટે ભાગે મિઝોરી નદી પર રાજ્યના મધ્ય ભાગમાં "લિટલ ડિક્સી" તરીકે ઓળખાતી કાઉન્ટીમાં સ્થાયી થયેલા હતા. ગુલામ પ્રથા મુદ્દે તંગદિલીએ રાજ્ય અને દેશના ભાવિ પર ગંભીર અસર પાડી હતી. 1860માં ગુલામ બનાવેલા આફ્રિકન અમેરિકની વસતુ રાજ્યની કુલ વસતી 1,182,012ના 10 ટકા કરતા પણ ઓછી હતી.<ref>[http://fisher.lib.virginia.edu/collections/stats/histcensus/ હિસ્ટરીકલ સેન્સસ બ્રાઇઝર, 1860 ફેડરલ સેન્સસ, યુનિવર્સિટી ઓફ વર્જિનિયા લાઇબ્રેરી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091206001455/http://fisher.lib.virginia.edu/collections/stats/histcensus/ |date=2009-12-06 }}. સુધારો, 21 માર્ચ 2008.</ref> 1861માં દક્ષિણના રાજ્યો વિભાજન પ્રક્રિયા શરૂ થયા બાદ મિઝોરી ધારાસભાએ વિભાજન મુદ્દે સ્પેશિયલ કન્વેન્શનની ચૂંટણીની માંગ કરી હતી. કન્વેન્શને સંઘમાં રહેવાનો નિર્ણાયક મત આપ્યો હતો. દક્ષિણી રાજ્યો તરફી ગવર્નર [[ક્લેઇબોર્ન એફ. જેકસન]] એ [[સેન્ટ લૂઇસ]]ની છાવણીમાં તાલીમ માટે ભેગા થયેલા રાજ્યના લશ્કરના સૈનિકોને કૂચ કરવા આદેશ આપ્યો હતો. આ હરકતથી સાવચેત બની ગયેલા યુનિયન જનરલ [[નેથેનિયલ લિઓન]]ને પહેલા તો આંચકો લાગ્યો હતો પરંતુ બાદમાં છાવણીને ઘેરો ઘાલ્યો હતો અને રાજ્યના લશ્કરને શરતાગતિ સ્વીકારવા ફરજ પાડી હતી. લિઓને બાદમાં તેના સૈનિકોને, જેઓ મોટે બાગે અંગ્રેજી સિવાયની ભાષા બોલતા જર્મન વસાહતીઓ હતા, કેદીઓને શેરીઓમાં ફેરવવા આદેશ આપ્યો હતો. તેના સૈનિકોએ કેદીઓની આસપાસ ભેગા થયેલા નાગરિકોના તોફાની ટોળાને વિખેરવા ગોળીબાર પણ કર્યો હતો. "[[સેન્ટ લૂઇસ હત્યાકાંડ]]" તરીકે જાણીતી બનેલી ઘટનામાં સૈનિકોએ સેન્ટ લૂઇસમાં નિઃશસ્ત્ર કેદીઓ તેમજ પુરૂષો, સ્ત્રીઓ અને બાળકોની હત્યા કરી હતી. આ ઘટનાઓને પગલે રાજ્યમાં [[સંઘ ભાવના]] પ્રબળ બની હતી. ગવર્નર જેકસને કન્વેન્શન ઓન સેક્સેશનના પ્રમુખ [[સ્ટર્લિંગ પ્રાઇસ]]ની [[મિઝોરી સ્ટેટ ગાર્ડ]]ના નવા વડા તરીકે નિમણૂક કરી હતી. રાજ્યમાં જનરલ લિઓનની ઝડપી આગેકૂચને કારણે જેકસન અને પ્રાઇસને 14 જૂન 1861ના રોજ [[જેફરસન સિટી]]ની રાજધાનીમાં ભાગી જવાની ફરજ પડી હતી. [[નિઓશો, મિઝોરી]]માં જેકસને રાજ્ય ધારાસભાનું એક સત્ર બોલાવ્યું હતું. તેમણે વિભાજનને લગતો એક વટહૂકમ ઘડ્યો. જો કે યુનિયન તરફી રાજ્ય કન્વેન્શનને આવી વસ્તુ માટે સંપૂર્ણ સત્તા અપાઇ હોવાથી રાજ્ય કન્ફેડરેટ કરતાં યુનિયન તરફી વધું હતું. આ વટહૂકમનો બહુ જ ઓછી સ્વીકૃતિ મળી હતી. જો કે વટહુકમને કન્ફેડરેસીએ 30 ઓક્ટોબર 1861માં માન્યતા આપી હતી. ચૂંટાયેલા ગવર્નરની તેની રાજધાનીમાં ગેરહાજરી અને ધારાસભ્યો વિખેરાયેલા હોવાથી યુનિયન દળોએ [[હેમિલ્ટન ગેમ્બલ]]ને કામચલાઉ ગવર્નર તરીકે નીમીને ચૂંટાયા વગરની યુનિયન તરફી કામચલાઉ સરકાર સ્થાપી હતી. રાષ્ટ્રપ્રમુખ લિંકનના વહીવટીતંત્રએ તાત્કાલિક ગેમ્બલની સરકારને કાયદેસર સરકાર તરીકે માન્યતા આપી હતી. આ નિર્ણયને પગલે રાજ્યની અંદર સેવા આપવા માટે યુનિયન તરફી લશ્કરી દળો અને કેન્દ્રીય દળો માટે સ્વૈચ્છિક રેજિમેન્ટ મળ્યાં હતા. જનરલ [[બેન મેકક્યુલોક]]ની આગેવાની હેઠળ [[આર્કેન્સસ]] અને [[ટેક્સાસ]] ખાતે કેન્દ્રીય દળો અને જનરલ પ્રાઇસની મિઝોરી સ્ટેટ ગાર્ડ અને કન્ફેડરેટના સંયુક્ત દળો વચ્ચે યુદ્ધ છેડાયું હતું. [[વિલ્સન્સ ક્રીક]] ખાતેની લડાઈમાં વિજય અને [[લેક્સિંગ્ટન, મિઝોરી]] પર કબજો તેમજ અન્ય સ્થળોએ નુકસાન ભોગવ્યા બાદ, કેન્દ્રીય દળોની વિશાળ તાકાત જોતા કન્ફેડરેટ દળો પાસે આર્કેન્સસ અને બાદમાં [[માર્શલ, ટેક્સાસ]] તરફ પીછેહટ કરવા સિવાય કોઇ વિકલ્પ બચ્યો ન હતો. નિયમિત કન્ફેડરેટ દળોએ મિઝોરીમાં કેટલાક મોટા હુમલા કર્યા હતા તેમ છતાં રાજ્યમાં આગામી ત્રણ વર્ષ સુધી ચાલેલી લડાઇ મુખ્યત્વે [[ગેરીલા પદ્ધતિ]]થી હતી. કર્નલ [[વિલિયમ ક્વાન્ટ્રિલ]], [[ફ્રાન્ક]] અને [[જીસ જેમ્સ]] જેવા "નાગરિક સૈનિકો" [[યંગર બ્રધર્સ]] , અને [[વિલિયમ ટી. એન્ડરસન]]એ ઝડપી અને નાના એકમોની વ્યૂહરચના અપનાવી હતી. ગૃહ યુદ્ધ દરમિયાન કન્ફેડરેસી હસ્તગત અન્ય વિસ્તારોમાં પણ મિઝોરી પાર્ટિસન રેન્જર્સની આગેવાની હેઠળ આવા બળવા થયા હતા. તાજેતરમાં ઇતિહાસકારોએ જણાવ્યું હતું કે સત્તાવાર યુદ્ધ પુરું થઇ ગયું હોવા છતાં જેમ્સ બ્રધર્સના સમયમાં ગેરીલા યુદ્ધ ચાલું રહ્યાં હતા. 1880ના દાયકામાં દક્ષિણ-મધ્ય મિઝોરીમાં બોલ્ડ નોબર્સની પ્રવૃત્તિઓને યુદ્ધના સત્તાવાર અંત બાદ પણ બિનસત્તાવાર વિદ્રોહ ચાલુ રહ્યો હોવા તરીકે જોવામાં આવે છે. 1930માં સ્પ્રિંગફીલ્ડની આસપાસના વિસ્તારમાં [[ડિપ્થેરિયા]]નો રોગચાળો ફેલાયો હતો જેમાં 100 લોકોના મોત થયા હતા. આ વિસ્તારમાં યુદ્ધના ધોરણે રસીઓ મોકલી આપવામાં આવી હતી અને રોગચાળાને અંકુશમાં લેવાયો હતો. 1950 અને 1960ના દાયકાની મધ્યમાં સેન્ટ લૂઇસને બિનઔદ્યોગિકરણની સમસ્યાનો સામનો કરવો પડ્યો હતો અને રેલરોડ અને ઉત્પાદન ક્ષેત્રમાં અન્ય મુખ્ય ઔદ્યોગિક શહેરની જેમ લાખો લોકો બેકાર બન્યા હતા. આ જ સમયે હાઇવેના નિર્માણે મધ્યમ વર્ગના લોકોને શહેર છોડીને ઉપનગરમાં નવા ઘરમાં જવા માટેનું સરળ બનાવ્યું હતું. અલગ અર્થતંત્ર વિકસાવતા સેન્ટ લૂઇસને અને દાયકાઓની પુનઃરચનાઓમાંથી પસાર થવું પડ્યું હતું. ઉપનગરીય વિસ્તારોએ જ્ઞાન ઉદ્યોગ અને રિટેલ મોલ જેવા સેવા ક્ષેત્રે અલગ રોજગાર બજાર ઉભું કર્યું હતું. 1956માં [[સેન્ટ ચાર્લ્સ]]એ [[ઇન્ટરસ્ટેટ]] હાઇવે પ્રોજેક્ટની કલ્પના કરી હતી.<ref>[http://www.fhwa.dot.gov/infrastructure/rw96h.cfm પ્રથમ આંતરરાજ્ય પ્રોજેક્ટ]</ref> == વસ્તી-વિષયક માહિતી == [[ચિત્ર:Missouri population map.png|thumb|left|250px|મિઝોરી વસતી ગીચતા નકશો]] {{USCensusPop | 1810 = 19783 | 1820 = 66586 | 1830 = 140455 | 1840 = 383702 | 1850 = 682044 | 1860 = 1182012 | 1870 = 1721295 | 1880 = 2168380 | 1890 = 2679185 | 1900 = 3106665 | 1910 = 3293335 | 1920 = 3404055 | 1930 = 3629367 | 1940 = 3784664 | 1950 = 3954653 | 1960 = 4319813 | 1970 = 4676501 | 1980 = 4916686 | 1990 = 5117073 | 2000 = 5595211 | estyear = 2009 | estimate = 5987580 | estref = <ref name="09CenEst" /> }} 2009માં મિઝોરીની અંદાજિત વસતી5,987,580 હતી જે વર્ષ 2000ની વસતીની તુલનાએ 392,369 (7.0 ટકા)નો વધારો દર્શાવે છે. 2000 થી 2007 વચ્ચેના આ વસતી વધારામાં છેલ્લી વસતીગણતરીની તુલનાએ 137,564નો વધારો કુદરતી હતો (જેમાં 343,199 મૃત્યુને બાદ કરતા 480,763 જન્મ થયાં હતા). અને 88,088 લોકોનો વધારો રાજ્યમાં [[સ્થળાંતર]]ને કારણે નોંધાયો હતો. અમેરિકા બહારના [[વસાહતીઓ]]ને કારણે 50,450 લોકોનો વધારો થયો હતો અને દેશની અંદર જ સ્થળાંતરને કારણે 37,638 લોકોનો વધારો નોંધાયો હતો. મિઝોરીની અડધી વસતી (3,294,936 લોકો અથવા 55.0%) રાજ્યના બે સૌથી મોટા મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર [[સેન્ટ લૂઇસ અને કેનસસ સિટી]]માં રહે છે. 2009માં રાજ્યની [[વસતી ગીચતા]] 86.9 હતી જે અન્ય કોઇ પણ રાજ્યની ગીચતાની તુલનાએ [[2009ની રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (86.8)ને વધુ નજીક છે.]]. અમેરિકાની 2000ની વસતી ગણતરીમાં જાણવા મળ્યું હતું કે અમેરિકાનું [[વસતી કેન્દ્ર]] [[ફેલ્પ્સ કાઉન્ટી, મિઝોરી]]માં આવેલું છે. મિઝોરીનું [[વસતી કેન્દ્ર]] [[વેસ્ટફાલિયા]]માં [[ઓસેજ કાઉન્ટી]]માં આવેલું છે.<ref>{{cite web | title = Population and Population Centers by State - 2000 | publisher = United States Census Bureau | access-date = 2008-12-05 | url = http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt}}</ref> 2004ની વસતીમાં 194,000 (રાજ્યની વસતીના 3.4 ટકા) વિદેશી મૂળના લોકોનો સમાવેશ થતો હતો. મિઝોરીના પાંચ સૌથી મોટા વંશ સમુદાયમાં [[જર્મન]] (23.5 ટકા), [[આઇરિશ]] (12.7 ટકા), અમેરિકન (10.5 ટકા), [[ઇંગ્લિશ]] (9.5 ટકા) અને [[ફ્રેન્ચ]] (3.5 ટકા)નો સમાવેશ થાય છે. "અમેરિકન" વંશ સમુયદાયમાં [[નેટિવ અમેરિકન]] થવા [[આફ્રિકન અમેરિકન]] તરીકે નોંધાયેલા લોકો, તેમજ એવા યુરોપીયન અમેરિકન્સનો પણ સમાવેશ થાય છે કે જેમાના પૂર્વજો અમેરિકામાં નોંધપાત્ર સમય માટે રહ્યાં હોય. જર્મન અમેરિકન વંશ સમુદાય સમગ્ર મિઝોરીમાં હાજરી ધરાવે છે. આફ્રિકન અમેરિકન સમુદાય સેન્ટ લૂઇસ, કેનસસ સિટી, અને દક્ષિણપૂર્વ બૂટહીલ અને એક જમાનામાં જ્યાં ખેતી મહત્ત્વની ગણાતી હતી તે મિઝોરી નદીની ખીણના કેટલાક વિસ્તારોમાં કુલ વસતીનો નોંધપાત્ર હિસ્સો રચે છે. ફ્રેન્ચ વંશ સમુદાયનો મિઝોરી [[ક્રીઓલ્સ]] વંશની વસતી સેન્ટ લૂઇસના દક્ષિણમાં [[મિસિસિપી નદીની ખીણ]]માં કેન્દ્રિત થયેલી છે. તાજેતરના લગભગ 40,000-50,000 [[બોસ્નિયાક]] વસાહતીઓ મુખ્યત્વે સેન્ટ લૂઇસ વિસ્તારમાં રહે છે.{{Citation needed|date=July 2008}} 2004માં, રાજ્યની વસતીમાં 6.6 ટકા વસતી પાંચ વર્ષથી નાના બાળકો, 25.5 ટકા વસતી 8 વર્ષથી નાના બાળકો અને 13.5 ટકા વસતી 65 વર્ષ કે તેથી વધુ ઉંમરના લોકોની નોંધાઇ હતી. કુલ વસતીમાં મહિલાઓ 51.4 ટકા હતી. મિઝોરીના 81.3 ટકા રહેવાસી હાઇસ્કૂલ ગ્રેજ્યુએટ હતા (જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ કરતા વધુ છે), અને 21.6 ટકા લોકો બેચલર્સ અથવા તેથી ઉંચી ડીગ્રી ધરાવતા હતા. મિઝોરીના 3.4 ટકા લોકો વિદેશમાં જન્મેલા હતા અને 5.1 ટકા લોકો ઘરે અંગ્રેજી સિવાયની ભાષા બોલતા હતા. 2000માં, મિઝોરીમાં 2,194,594 પરિવાર નોંધાયા હતા. જેમાં પરિવાર દીઠ 2.48 લોકોનું તારણ આવ્યું હતું. મકાન માલિકીનો દર 70.3 ટકા હતો અને માલિકના કબજાવાળા મકાનનું સરેરાશ મૂલ્ય $89,900 હતું 1999માં સરેરાશ પારિવારિક આવક $37,934, અથવા માથા દીઠ આવક $19,936 હતી. 1999માં 11.7 ટકા (637,891) મિઝોરીવાસીઓ ગરીબી રેખાની નીચે જીવતા હતા. કામના સ્થળે જવા માટેનો સરેરાશ સમય 23.8 મિનીટ હતો. === ધર્મ === ધર્મને આધારે ઓળખી શકાય તેવા મિઝોરીવાસીઓમાં પ્રત્યેક પાંચમાંથી ત્રણ વ્યક્તિ પ્રોટેસ્ટન્ટ હતા. રાજ્યના કેટલાક વિસ્તારોમાં રોમન કેથોલિક સમુદાય પણ ઠીક ઠીક પ્રમાણમાં છે. લગભગ પ્રત્યેક પાંચ મિઝોરીવાસીમાંથી એક વ્યક્તિ રોમન કેથોલિક છે. મોટો કેથોલિક સમુદાય ધરાવતા વિસ્તારોમાં [[સેન્ટ લૂઇસ]], [[જેફરસન સિટી]], [[વેસ્ટપ્લેક્સ]], અને [[મિઝોરી રહાઇનલેન્ડ]] (ખાસ કરીને મિઝોરી નદીનો દક્ષિણ વિસ્તાર)નો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{Cite web |url=http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/religion/catholic.gif |title=વાલ્પારાઇઝો યુનિવર્સિટી |access-date=2010-09-13 |archive-date=2014-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529043304/http://www.valpo.edu/geomet/pics/geo200/religion/catholic.gif |url-status=dead }}</ref> સેન્ટ લૂઇસ અને કેનસસ સિટીનો મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર મહત્ત્વના યહૂદી સમુદાય પણ ધરાવે છે જેમમે શહેરોની સંસ્કૃતિ અને ચેરિટીમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે. છેલ્લા કેટલાક ઘણા સમયથી આ જ વિસ્તારમાં ભારતીય અને પાકિસ્તાની વસાહતીઓએ હિન્દુ અને મુસ્લિમ સમુદાયો પણ ઉભા કર્યા છે. અમેરિકન રિલિજીયસ આઇડેન્ટિફેકિશન સરવે મુજબ મિઝોરીમાં વિવિધ ધર્મ પાળતા લોકોની ટકાવારી:<ref>[http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm 2001 અમેરિકન ધાર્મિક ઓળખ સર્વેક્ષણ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051024031359/http://www.gc.cuny.edu/faculty/research_briefs/aris/key_findings.htm |date=2005-10-24 }}, સિટી યુનિવર્સિટી ઓફ ન્યૂ યોર્ક</ref> * [[ખ્રિસ્તી]] – 77% ** [[પ્રોટેસ્ટન્ટ]] *** [[બાપ્ટિસ્ટ]] – 22% *** [[મેથોડિસ્ટ]] – 7% *** [[એપિસ્કોપલ]] – 4% *** [[લ્યુથેરન]] – 4% *** અન્ય પ્રોટેસ્ટન્ટ – 12% ** [[રોમન કેથોલિક]] – 19% ** [[લેટર ડે સેઇન્ટ]] – 1%* ** અન્ય અનિર્દિષ્ટ ખ્રિસ્તી– 8% * અન્ય ધર્મો – 2% * ધર્મમાં નહીં માનનારા લોકો – 15% * કોઇ જવાબ નહીં – 5% વર્ષ 2000માં સંખ્યાની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટા સંપ્રદાયમાં [[રોમન કેથોલિક ચર્ચ]] 856,964 અનુયાયી સાથે; [[સધર્ન બાપ્ટિસ્ટ કન્વેન્શ]] 797,732 અનુયાયી સાથે; [[યુનાઇટેડ મેથોડિસ્ટ ચર્ચ]] 226,578 અનુયાયી સાથે,નો સમાવેશ થતો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/29_2000.asp |title=The Association of Religion Data Archives &#124; Maps & Reports |publisher=Thearda.com |date= |access-date=2010-02-20 |archive-date=2017-03-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170327180710/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/29_2000.asp |url-status=dead }}</ref> કેટલાક ધાર્મિક સંગઠનો મિઝોરીમાં મુખ્યમથક ધરાવે છે જેમાં [[લ્યુથેરન ચર્ચ—મિઝોરી સાયનોડ]], જે [[કિર્કવૂડ]]માં મુખ્યમથક ધરાવે છે, તેમજ [[યુનાઇટેડ પેન્ટીકોસ્ટલ ચર્ચ ઇન્ટરનેશનલ]], જે હેઝલવૂડમાં મુખ્યમથક ધરાવે છે,નો સમાવેશ થાય છે. આ બંને મથકો સેન્ટ લૂઇસની બહાર આવેલા છે. કેનસસ સિટી [[ચર્ચ ઓફ ધ નાઝરીન]]નું મુખ્યમથક છે. કેનસસ સિટીની નજીક આવેલું [[ઇનડિપેન્ડન્સ]] [[કમ્યુનિટી ઓફ ક્રાઇસ્ટ]] (જે અગાઉ [[રિઓર્ગેનાઇઝ્ડ ચર્ચ ઓફ જીસસ ક્રાઇસ્ટ ઓફ લેટર ડે સેઇન્ટ્સ]] તરીકે ઓળખાતું હતું), અને [[રેમનન્ટ ચર્ચ ઓફ ધ જીસસ ક્રાઇસ્ટ ઓફ લેડર ડે સેઇન્ટ્સ]]નું મુખ્ય મથક છે. મિઝોરીના અન્ય ભાગ પણ [[ધ ચર્ચ ઓફ જીસસ ક્રાઇસ્ટ ઓફ લેટર ડે સેઇન્ટ્સ]] (મોર્મોન્સ)નું નોંધપાત્ર ધાર્મિક અને ઐતિહાસિક મહત્ત્વ ધરાવે છે, તે કેટલાક સ્થળ/મુલાકાતી કેન્દ્રોની જાળવણી કરે છે અને તેના સભ્યો મિઝુરીની કુલ વસતીમાં 1 ટકા હિસ્સો અથવા 62,217 સભ્ય ધરાવે છે. [[સ્પ્રિંગફીલ્ડ]] [[એસેમ્બલીઝ ઓફ ગોડ]] અને [[બાપ્ટિસ્ટ બાઇબલ ફેલોશિપ ઇન્ટરનેશનલ]]નું મુખ્યમથક છે. [[જનરલ એસોસિએશન ઓફ જનરલ બાપ્ટિસ્ટ્સ]] [[પોપ્લર બ્લફ]]માં મુખ્યમથક ધરાવે છે. [[પેન્ટીકોસ્ટલ ચર્ચ ઓફ ગોડ]] [[જોપ્લિન]]માં મુખ્યમથક ધરાવે છે. [[યુનિટી ચર્ચ]] [[યુનિટી વિલેજ]]માં મુખ્યમથક ધરાવે છે. == અર્થતંત્ર == [[ચિત્ર:Missouri quarter, reverse side, 2003.jpg|50px|left]] [[બ્યૂરો ઓફ ઇકોનોમિક એનાલિસિસ]]ના અંદાજ મુજબ મિઝોરીનું કુલ રાજ્ય ઉત્પાદન 2006માં $225.9 અબજ હતું. 2006માં માથાદીઠ વ્યક્તિગત આવક $32,705 હતી,<ref name="ReferenceA"/> જે રાષ્ટ્રીય સ્તરે 26^મા ક્રમે હતી. મુખ્ય ઉદ્યોગોમાં [[એરોસ્પેસ]], [[ટ્રાન્સપોર્ટેશન ઇક્વિપમેન્ટ]], [[ફૂડ પ્રોસેસિંગ]], [[રસાયણો]], છાપકામ/[[પ્રકાશન]], [[ઇલેક્ટ્રિકલ ઇક્વિપમેન્ટ]], [[હળવું ઉત્પાદન]], અને [[બીયર]]નો સમાવેશ થાય છે. રાજ્યના કૃષિ ઉત્પાદનોમાં [[ગાયનું માસ]], [[સોયાબીન]], [[ડુક્કરનું માસ]], [[દૂધની બનાવટો]], [[પશુદાણ]], [[મકાઈ]], [[મરઘા ઉદ્યોગ]], [[બાજરી]], [[કપાસ]], ચોખા અને [[ઈંડા]]નો સમાવેશ થાય છે. મિઝોરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે ડુક્કર ઉત્પાદનમાં 6ઠ્ઠા ક્રમે અને પશુ ઉત્પાદનમાં 7માં ક્રમે છે. સોયાબીન ઉત્પાદનમાં મિઝોરી રાષ્ટ્રીય સ્તરે ટોચના પાંચ રાજ્યોમાં સ્થાન ધરાવે છે. 2001ના અંતે મિઝોરીમાં 108,000 ખેતર હતા. મિઝોરી [[ટેક્સાસ]] બાદ બીજા ક્રમે સૌથી વધુ ખેતર ધરાવતું હતું. મિઝોરી તેના ઝડપથા ઉભરા રહેલા [[વાઇન ઉદ્યોગ]]ને સક્રિય રીતે પ્રોત્સાહન આપી રહ્યું છે. મિઝોરી મોટા પ્રમાણમાં [[ચૂનાનાં પત્થરો]] ધરાવે છે. ખાણમાંથી મેળવવામાં આવતા અન્ય સંસાધનોમાં [[સીસું]], [[કોલસો]], અને ભૂકો કરેલા [[પત્થર]]નો સમાવેશ થાય છે. મિઝોરી સીસાનું તમામ રાજ્યોમાં સૌથી વધુ ઉત્પાદન કરે છે. સીસાની મોટા ભાગની ખાણો રાજ્યના [[મધ્ય પૂર્વ ભાગ]]માં આવેલી છે. [[પોર્ટલેન્ડ સિમેન્ટ]]ના મુખ્ય ઘટક એવા [[ચૂના]]ના ઉત્પાદનમાં પણ મિઝોરી પ્રથમ અથવા પ્રથમ ક્રમની નજીક છે. મહત્ત્વની દ્રષ્ટિએ પ્રવાસન, સેવા અને હોલસેલ/રિટેલ વેપારનો ક્રમ ઉત્પાદન ક્ષેત્રની બાદમાં આવે છે. વ્યક્તિગત [[આવક]] પર 10 વિવિધ આવક વિભાજનમાં 1.5 ટકા થી 6.0 ટકા સુધીનો વેરો વસૂલવામાં આવે છે. મિઝોરીનો મોટા ભાગની વસ્તુઓ પર [[વેચાણ વેરા]]નો દર 4.225 ટકા છે. વધારાના સ્થાનિક કર લાગુ પડી શકે છે. 2,500થી વધુ સ્થાનિક મિઝોરી સરકારો રિયલ પ્રોપર્ટી ([[રિયલ એસ્ટેટ]]) અને [[વ્યક્તિગત અસ્કામત]] પર વસુલવામાં આવતા [[પ્રોપર્ટી ટેક્સ]]પર આધાર રાખે છે. મોટર ધરાવતા વાહનો સિવાય તમામ અસ્કામતોને વ્યક્તિગત અસ્કામત ટેક્સમાંથી રાહત આપવામાં આવી છે. કરવેરામાંથી રાહત અપાયેલી રિયલ એસ્ટેટમાં સરકારી મિલકતો અને એવી મિલકતો જેનો સ્પષ્ટ ધર્માદાના હેતુસર ધાર્મિક પૂજાના સ્થળ, શાળા, કોલેજો તરીકે કામ કરે છે. મિઝોરીમાં [[વારસા વેરો]] અને [[ફેડરલ એસ્ટેટ ટેક્સ]]ની વસુલાતને લગતો મર્યાદિત મિઝોરી [[એસ્ટેટ ટેક્સ]] નથી. મિઝોરી સંઘપ્રદેશમાં એક માત્ર એવું રાજ્ય છે જે બે [[ફેડરલ રિઝર્વ બેન્ક]] ધરાવે છે: એક રિઝર્વ બેન્ક કેનસસ સિટીમાં આવેલી છે (જે પશ્ચિમી મિઝોરી, કેનસસ, નેબ્રાસ્કા, ઓક્લાહોમા, કોલોરાડો, ઉત્તરીય ન્યૂ મેક્સિકો, અને વ્યોમિંગને સેવા આપે છે) અને બીજી રિઝર્વ બેન્ક સેન્ટ લૂઇસમાં આવેલી છે જે ( પૂર્વીય મિઝોરી, દક્ષિણી ઇલિનોઇસ, દક્ષિણી ઇન્ડિયાના, પશ્ચિમી કેન્ટકી, પશ્ચિમી ટેનીસી, ઉત્તરીય મિસિસિપી અને આર્કેન્સસને સેવા આપે છે).<ref>{{cite web|url=http://www.federalreserve.gov/OTHERFRB.HTM |title=FRB: Federal Reserve Districts and Banks |publisher=Federalreserve.gov |date=2005-12-13 |access-date=2010-02-20}}</ref> જાન્યુઆરી 2010ના અંતે રાજ્યનો બેરોજગારીનો દર 9.5% હતો.<ref>[http://www.bls.gov/lau/ Bls.gov]; સ્થાનિક ક્ષેત્રના બેજરોગારીના આંકડા</ref> == પરિવહન == === હવાઇ માર્ગ === મિઝોરી બે મુખ્ય [[એરપોર્ટ]] કેન્દ્ર: [[લેમ્બર્ટ -સેન્ટ લૂઇસ ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ]] અને [[કેનસસ સિટી ઇન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ]] ધરાવે છે. [[ચિત્ર:Kirkwood Train Station.jpg|right|thumb|200px|કિર્કવૂડ, મિઝોરીના એમટ્રેક સ્ટેશનનું દ્રશ્ય]] === રેલ === દેશના સૌથી વ્યસ્ત ત્રણ રેલ કેન્દ્રોમાંથી બે કેન્દ્રો મિઝોરીમાં આવેલા છે. [[કેનસસ સિટી]] [[બીએનએસએફ રેલવે]], [[નોર્ફોક સધર્ન રેલવે]], [[કેનસસ સિટી સધર્ન રેલવે]], અને [[યુનિયન પેસિફિક રેલરોડ]] માટે મુખ્ય [[રેલરોડ]] કેન્દ્ર છે. કેનસસ સિટી અમેરિકાની બીજા ક્રમનું સૌથી મોટું નૂર રેલ કેન્દ્ર છે. [[કેનસસ સિટી]], [[સેન્ટ લૂઇસ]] જેવા સ્થળો રેલવે નૂરના મહત્ત્વના સ્થળો છે. [[એમટ્રેક]] પેસેન્જર ટ્રેન [[કેનસસ સિટી]], [[લા પ્લાટા]], [[જેફરસન સિટી]], [[સેન્ટ લૂઇસ]], [[લીઝ સમિટ]], [[ઇનડિપેન્ડન્સ]], [[વોરેન્સબર્ગ]], [[હર્મેન]], [[વોશિંગ્ટન]], [[કિર્કવૂડ]], [[સેડાલિયા]], અને [[પોલર બ્લફ]]નો સેવા આપે છે. મિઝોરીની એક માત્ર શહેરી લાઇટ રેલ/સબવે સિસ્ટમ [[સેન્ટ લૂઇસ મેટ્રોલિન્ક]] છે જે સેન્ટ લૂઇસ શહેરને ઇલિનોઇસ અને સેન્ટ લૂઇસ કાઉન્ટીના ઉપનગરો સાથે જોડે છે. તે અમેરિકાની સૌથી લાંબી ટ્રેક માઇલેજ સિસ્ટમ પૈકીની એક છે. કેનસસ સિટી વિસ્તારમાં લાઇટ રેલ સિસ્ટમ શરૂ કરવા માટે 2007માં પ્રાથમિક આયોજન થયું હતું પરંતુ નવેમ્બર 2008માં મતદાતાઓએ તે દરખાસ્તને પરાસ્ત કરી હતી. સેન્ટ લૂઇસમાં આવેલું [[ગેટવે મલ્ટિમોડલ ટ્રાન્સપોર્ટેશન સેન્ટર]] રાજ્યનું સૌથી મોટું સક્રિય બહુહેતુક પરિવહન કેન્દ્ર છે. તે ડ્યૂટાઇન સેન્ટ લૂઇસમાં ઐતિહાસિક [[સેન્ટ લૂઇસ યુનિયન સ્ટેશન]] સંકુલની બાજુમાં આવેલું છે. તે શહેરની રેલ સિસ્ટમ [[સેન્ટ લૂઇસ મેટ્રોલિન્ક]] અને ક્ષેત્રીય બસ સેવા [[મેટ્રોબસ]], [[ગ્રેહાઉન્ડ]], [[એમટ્રેક]] અને શહેરી ટેક્સી સેવા માટે મુખ્ય કેન્દ્ર/સ્ટેશન તરીકે કામ કરે છે. [[સ્પ્રિંગફીલ્ડ]] બીએએસએફ રેલવેનું સંચાલન કેન્દ્ર છે. [[ચિત્ર:Mississippi from Cardiff Hill in Hannibal.jpg|right|thumb|200px|હેન્નિબલ, મિઝોરી ખાતે મિસિસિપી નદીનું નયનરમ્ય દ્રશ્ય]] === નદીઓ === મિસિસિપી નદી[[]] અને [[મિઝોરી નદી]] મિઝોરીમાં તેની સમગ્ર લંબાઇ દરમિયાન વેપારી હેતુસર ઉપયોગમાં લઇ શકાય તેવી છે. મિઝોરીને ડ્રેજીંગ અને જેટ્ટી દ્વારા ચેનલાઇઝ કરાયું હતું અને મિસિસિપીમાં ખડકો દૂર કરવા તેમજ ઊંડી બનાવવા માટે અનેક [[લોક]] અને [[બંધ]] બનાવવામાં આવ્યા હતા. સેન્ટ લૂઇસ મિસિસિપી નદી પર બાર્જ ટ્રાફિક માટેનું મુખ્ય સ્થળ છે. === માર્ગો === [[ચિત્ર:Personalizedplate.gif|thumb|right|200px|2009 સુધીની મિઝોરી સ્ટેટ લાઇસન્સ પ્લેટ]] નીચે દર્શાવેલી માહિતી મુજબના કેટલાક [[હાઇવે]] રાજ્યમાંથી પસાર થાય છે. 2004ના અંતમાં સુધારા 3 માટેનો માર્ગ મોકળો થતાં મિઝોરી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ ટ્રાન્સપોર્ટેશન (મોડોટ)એ ડિસેમ્બર 2007 સુધીમાં તેના હાઇવેની સ્થિતિમાં સુધારો કરવાના ઉદેશ{{convert|2200|mi|km}} સાથે સ્મૂથર, સેફર, સૂનર રોડ નિર્માણ કાર્યક્રમ શરૂ કર્યો હતો. 2006–2008 દરમિયાન અકસ્માત મૃત્યુની વાર્ષિક સંખ્યા ઘટી હતી. 2005માં 1,257 અકસ્માત 2006માં 1,096, 2007માં 974 અકસ્માત અને 2008માં 941 અકસ્માત નોંધાયા હતા.<ref>[http://www.missourinet.com/gestalt/go.cfm?objectid=6E21CB5D-BFAD-2701-8B2D3DFAD9B9ED54]{{Dead link|date=February 2010}}</ref> ==== ઇન્ટરસ્ટેટ ફ્રીવેસ ==== * [[ચિત્ર:I-29.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 29]], [[ચિત્ર:I-229.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 229]] * [[ચિત્ર:I-35.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 35]], [[ચિત્ર:I-435.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 435]] ([[કેન્સસ શહેર]]ને ફરતે પરિમિતિ), [[ચિત્ર:I-635.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 635]] * [[ચિત્ર:I-44.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 44]] * [[ચિત્ર:I-55.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 55]], [[ચિત્ર:I-155.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 155]], [[ચિત્ર:I-255.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 255]] ([[સેન્ટ લુઇલૂઇસ]]ઇલિનોઇસ બાજુની પરિમિતિ) * [[ચિત્ર:I-57.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 57]] * [[ચિત્ર:I-64.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 64]] * [[ચિત્ર:I-70.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 70]], [[ચિત્ર:I-170.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 170]], [[ચિત્ર:I-270.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 270]] ([[સેન્ટ લુઇલૂઇસ]]મિઝમિઝોરીજુની પરિમિતિ), [[ચિત્ર:I-470.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 470]], [[ચિત્ર:I-670.svg|25px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 670]] * [[ચિત્ર:I-72.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 72]] * [[ચિત્ર:I-49.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 49]] (સૂચિત) * [[ચિત્ર:I-66.svg|20px]] [[ઇન્ટરસ્ટેટ 66]] (સૂચિત) ==== યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ રૂટ ==== <table><td> <tr><td align="center">''ઉત્તર-દક્ષિણ રૂટ'' </td><td align="center">''પૂર્વ-પશ્ચિમ રૂટ'' </td><td> <tr><td valign="top"> * [[ચિત્ર:US 59.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 59]] * [[ચિત્ર:US 159.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 159]] * [[ચિત્ર:US 61.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 61]] * [[ચિત્ર:US 63.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 63]] * [[ચિત્ર:US 65.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 65]] * [[ચિત્ર:US 67.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 67]] * [[ચિત્ર:US 69.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 69]] * [[ચિત્ર:US 169.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 169]] * [[ચિત્ર:US 71.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 71]] * [[ચિત્ર:US 275.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 275]] </td><td valign="top"> * [[ચિત્ર:US 412.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 412]] * [[ચિત્ર:US 24.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 24]] * [[ચિત્ર:US 36.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 36]] * [[ચિત્ર:US 136.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 136]] * [[ચિત્ર:US 40.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 40]] * [[ચિત્ર:US 50.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 50]] * [[ચિત્ર:US 54.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 54]] * [[ચિત્ર:US 56.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 56]] * [[ચિત્ર:US 60.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 60]] * [[ચિત્ર:US 160.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 160]] * [[ચિત્ર:US 460.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 460]] (મમિઝોરીાં નિષ્ક્રિય) * [[ચિત્ર:US 62.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ 62]] * [[ચિત્ર:US 66.svg|20px]] [[યુએસ રૂટ]] (નિષ્ક્રિય) * [[ચિત્ર:US 166.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 166]] * [[ચિત્ર:US 400.svg|25px]] [[યુએસ રૂટ 400]] </td></tr></td></tr></td></table> == કાયદો અને સરકાર == === માળખું === મિઝોરીનું વર્તમાન બંધારણ તેનું ચોથું બંધારણ છે અને 1945માં તેને સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું. તે સરકારની ત્રણ શાખા પુરી પાડે છેઃ ધારાકીય, ન્યાય અને વહીવટી શાખા. ધારાકીય શાખા બે સંસ્થાઓ ધરાવે છે.[[હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્ઝ]] અને [[સેનેટ]]. આ બે સંસ્થાઓ [[મિઝોરી જનરલ એસેમ્બલી]]ની રચના કરે છે. હાઉસ ઓફ રિપ્રેઝન્ટેટિવ્ઝ 163 સભ્ય ધરાવે છે જેમને છેલ્લા [[દાયકાની વસતી ગણતરી]]ને આધારે વહેંચવામાં આવે છે. સેનેટ લગભગ સમાન વસતી ધરાવતા જિલ્લાઓમાંથી 34 સભ્ય ધરાવે છે. મિઝોરીના ન્યાય વિભાગમાં સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ મિઝોરી, મિઝોરી કોર્ટ ઓફ અપીલ્સ અને 45 સર્કિટ કોર્ટનો સમાવેશ થાય છે. [[સુપ્રીમ કોર્ટ ઓફ મિઝોરી]] સાત જજ ધરાવે છે, [[મિઝોરી કોર્ટ ઓફ અપીલ્સ]] ત્રણ જિલ્લામાં વહેંચાયેલી (વચગાળાની [[એપલેટ કોર્ટ]] છે જે [[કેનસસ સિટી]], [[સેન્ટ લૂઇસ]], અને [[સ્પ્રિંગફીલ્ડ]]માં આવેલી છે), અને સર્કિટ કોર્ટ સ્થાનિક ટ્રાયલ કોર્ટ તરીકે કામ કરે છે. વહીવટી શાખાનું નેતૃત્ત્વ [[ગવર્નર ઓફ મિઝોરી]] કરે છે અને અને તેમાં પાંચ ચૂંટાયેલા પ્રતિનિધઓનો સમાવેશ થાય છે. 2008ની ચૂંટણી બાદ મિઝોરીની એક સ્ટેટવાઇડ ચૂંટાયેલી બેઠક [[ડેમોક્રેટ્સ]] પાસે છે. === રાજકીય નેતૃત્ત્વની સ્થિતિ === {| class="wikitable" style="float:right;font-size:80%" |+ <td>'''ભૂતકાળની રાષ્ટ્રપ્રમુખ ચૂંટણીના પરિણામ''' </td> |- style="background:lightgrey" ! વર્ષ ! [[રિપબ્લિકન]] ! [[ડેમોક્રેટિક]] ! [[થર્ડ પાર્ટી]] |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2008]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.39%''' ''1,445,814'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|49.25% ''1,441,911'' | style="text-align:center"|1.36% ''39,889'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2004]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''53.30%''' ''1,455,713'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|46.10% ''1,259,171'' | style="text-align:center"|0.60% ''16,480'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[2000]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''50.42%''' ''1,189,924'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|47.08% ''1,111,138'' | style="text-align:center"|2.50% ''58,830'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[(1996).]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|41.24% ''890,016'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''47.54%''' ''1,025,935'' | style="text-align:center"|11.22% ''242,114'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1992]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|33.92% ''811,159'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''44.07%''' ''1,053,873'' | style="text-align:center"|22.00% ''526,238'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1988]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''51.83%''' ''1,084,953'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|47.85% ''1,001,619'' | style="text-align:center"|0.32% ''6,656'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1984]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''60.02%''' ''1,274,188'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|39.98% ''848,583 '' | style="text-align:center"|0.00% ''None'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1980]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''51.16%''' ''1,074,181'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|44.35% ''931,182'' | style="text-align:center"|4.49% ''94,461'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1976]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|47.47% ''927,443'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.10%''' ''998,387'' | style="text-align:center"|1.42% ''27,770'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1972]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''62.29%''' ''1,154,058'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|37.71% ''698,531'' | style="text-align:center"|0.00% ''None'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1968]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''44.87%''' ''811,932'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.74% ''791,444'' | style="text-align:center"|11.39% ''206,126'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1964]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|35.95% ''653,535'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.92%''' ''1,164,344'' | style="text-align:center"|0.00% ''None'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1960]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|49.74% ''962,221'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.26%''' ''972,201'' | style="text-align:center"|0.00% ''None'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1956]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|49.89% ''914,289'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.11%''' ''918,273'' | style="text-align:center"|0.00% ''None'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1952]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''50.71%''' ''959,429'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|49.14% ''929,830'' | style="text-align:center"|0.15% ''2,803'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1948]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|41.49% ''655,039'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''58.11%''' ''917,315'' | style="text-align:center"|0.39% ''6,274'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1944]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|48.43% ''761,524'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.37%''' ''807,804'' | style="text-align:center"|0.20% ''3,146'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1940]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|47.50% ''871,009'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''52.27%''' ''958,476'' | style="text-align:center"|0.23% ''4,244'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1936]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|38.16% ''697,891'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''60.76%''' ''1,111,043'' | style="text-align:center"|1.08% ''19,701'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1932]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|35.08% ''564,713'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''63.69%''' ''1,025,406'' | style="text-align:center"|1.22% ''19,775'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1928]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''55.58%''' ''834,080'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|44.15% ''662,562'' | style="text-align:center"|0.27% ''4,079'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1924]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.58%''' ''648,486'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.79% ''572,753'' | style="text-align:center"|6.63% ''86,719'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1920]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''54.56%''' ''727,162'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|43.13% ''574,799'' | style="text-align:center"|2.32% ''30,839'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1916]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|46.94% ''369,339'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''50.59%''' ''398,032 '' | style="text-align:center"|2.46% ''19,398'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1912]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|29.75% ''207,821'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''47.35%''' ''330,746 '' | style="text-align:center"|22.89% ''159,999'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1908]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''48.50%''' ''347,203'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|48.41% ''346,574'' | style="text-align:center"|3.08% ''22,150'' |- | style="text-align:center;background:#fff3f3"|[[1904]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|'''49.93%''' ''321,449'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|46.02% ''296,312'' | style="text-align:center"|4.05% ''26,100'' |- | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|[[1900]] | style="text-align:center;background:#fff3f3"|45.94% ''314,092'' | style="text-align:center;background:#f0f0ff"|'''51.48%''' ''351,922'' | style="text-align:center"|2.58% ''17,642'' |} મિઝોરીની અમેરિકાના રાજકારણમાં નેતૃત્ત્વ કરતા રાજ્ય તરીકે ગણના થાય છે. આ રાજ્યએ અન્ય કોઇ પણ રાજ્ય કરતા વધુ વિજેતા રાષ્ટ્રપ્રમુખ ઉમેદવારો આપ્યા છે. બે અપવાદને બાદ કરતા 1904 બાદની પ્રત્યેક ચૂંટણીમાં મિઝોરીએ રાષ્ટ્રીય મતદાન વલણ મુજબ જ મતદાન કર્યું છે. [[1956]]ની ચૂંટણીમાં તેણે [[ઇલિનોઇસ]]ના [[ગવર્નર]] [[અડલાઇ સ્ટીવન્સન]]ની તરફેણ કરી હતી જો કે [[કેનસસ]]ના [[ડ્વાઇટ ઇઝનહોવર]] [[રાષ્ટ્રપ્રમુખ]] બન્યા હતા. [[2008]]ની ચૂંટણીમાં જ્યારે તેણે એરિઝોનાના [[સેનેટર]] [[જોહ્ન મેકકેઇન]] માટે મતદાન કર્યું હતું ત્યારે રાષ્ટ્રીય વિજેતા [[ઇલિનોઇસ]]ના સેનેટર [[બરાક ઓબામા]] પાતળી બહુમતીથી જીત્યા હતા. === સરકારની લઘુત્તમ દરમિયાનગીરીવાળા શરાબ અને તમાકુ કાયદા === મિઝોરી નિયમન તંત્ર પ્રત્યે તેની પ્રજાના "દ્રઢનિશ્ચયી, સંકુચિત, ચાલાક" અભિગમ માટે જાણીતું છે. માટે જ તે રાજ્યના બિનસત્તાવાર નિકનેમ "શો-મી સ્ટેટ"ના મૂળ પૈકીનું એક છે.<ref>[http://www.sos.mo.gov/archives/history/slogan.asp મિઝોરી સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ- સ્ટેટ આર્કાઇવ્ઝ - "શો મી" સૂત્રનું મૂળ]</ref> મિઝોરી અમેરિકાનું [[શરાબ]] અને [[તમાકુ]] ઉત્પાદન કરતું અગ્રણી રાજ્ય છે. માટે મિઝોરીમાં શરાબ અને તમાકુનું નિયમન અમેરિકાના સૌથી [[ઓછા દરમિયાનગીરીવાળા]] ક્ષેત્રો છે. મોટી સંખ્યામાં જર્મન વસાહતી અને શરાબ ગાળવાના ઉદ્યોગના વિકાસ સાથે મિઝુરી અમેરિકામાં સૌથી હળવા શરાબ કાયદા ધરાવે છે. તેણે ક્યારેય રાજ્યવ્યાપી [[દારૂબંધી]] માટે કાયદો ઘડ્યો નથી. મિઝોરીએ 1910,1912 અને 1918માં લેવાયેલા ત્રણ અલગ લોકમતમાં મતદાતાઓએ દારૂબંધીને ફગાવી હતી. 1934 સુધી મિઝોરીમાં શરાબ ક્ષેત્રનું નિયમન શરૂ થયું ન હતું. આજે શરાબને લગતા કાયદા પર રાજ્ય સરકારનો અંકુશ છે અને સ્થાનિક ન્યાયતંત્રને આ રાજ્ય કાયદાઓથી આગળ વધવા પર પ્રતિબંધ છે. મિઝોરીમાં રાજ્યવ્યાપી કોઇ [[ઓપન કન્ટેનર કાયદો]] નથી. ત્યાં જાહેરમાં શરાબ પીવા પર કોઇ પ્રતિબંધ નથી. ત્યાં શરાબને લગતા [[બ્લ્યુ લો]], [[સ્થાનિક વિકલ્પ]], શરાબ વેચવા માટેના ચોક્કસ સ્થળ (એટલે કે [[દવાની દુકાન]] કે [[ગેસ સ્ટેશન]] પર પણ કોઇ પણ પ્રકારનો શરાબ વેચાઇ શકે છે)અને શરાબની ટકાવારીને આધારે તફાવત કરતા કાયદાનો અભાવ છે. મિઝોરીમાં સગીર દ્વારા દારૂ પીવા (દારૂના કબજાથી વિપરિત) પર પ્રતિબંધ મુકતો કાયદો નથી. અને રાજ્યનો કાયદો [[જાહેરમાં નશો કરવા]] બદલ વ્યક્તિની ધરપકડ કે ફોજદારી દંડ સામે રક્ષણ આપે છે.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C000-099/0670000305.HTM |title=મો. રિવ. સ્ટેટિ. § 67.305 |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701093303/http://www.moga.mo.gov/statutes/C000-099/0670000305.HTM |url-status=dead }}</ref> મિઝોરી [[દારૂબંધી]]ને લગતી કોઇ પણ સત્તા પર પ્રતિબંધ મૂકે છે. મિઝોરીોન કાયદો માતાપિતા અને વાલીઓને તેમના બાળકોને શરાબ પીરસવાની છૂટ આપે છે.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000310.HTM |title=મો. રિવ. સ્ટેટિ. § 311.310 |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527124105/http://www.moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000310.HTM |url-status=dead }}</ref> કેનસસ સીટીનું [[પાવર એન્ડ લાઇટ ડિસ્ટ્રીક્ટ]] અમેરિકાના એવા કેટલાક સ્થળ પૈકીનું એક છે કે જ્યાં રાજ્યનો કાયદો 21 વર્ષથી વધુની ઉંમર ધરાવતી વ્યક્તિને શેરીમાં ખુલ્લા કન્ટેનરમાં દારૂ ધરાવવાની અને દારૂ પીવાની છૂટ આપે છે (જો કે પીણું પ્લાસ્ટિક કપમાં હોવું જોઇએ).<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000086.HTM |title=મો. રિવ. સ્ટેટિ. § 311.086 |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100829203656/http://www.moga.mo.gov/statutes/C300-399/3110000086.HTM |url-status=dead }}</ref> :''આ પણ જૂઓ: [[મિઝોરીના ધૂમ્રપાન અંગેના કાયદા]]'' તમાકુની વાત કરીએ તો, મિઝોરીમાં જૂન 2009ના અંત સુધી સિગારેટ પર અમેરિકાનો ([[સાઉથ કેરોલિના]] બાદનો) બીજા ક્રમનો સૌથી ઓછો એક્સાઇઝ ટેક્સ હતો. સિગારેટના પ્રત્યેક પેક પર 17 સેન્ટનો એક્સાઇઝ ટેક્સ છે.<ref>[http://www.tobaccofreekids.org/research/factsheets/pdf/0097.pdf તમાકુ મુક્ત બાળકો માટે ઝુંબેશ, ''સ્ટેટ એક્સાઇઝ ટેક્સ રેટ્સ એન્ડ રેન્કિંગ્સ'' , મે 29, 2009]</ref> આ દર ચાલુ રાખવા મતદાતાઓએ 2002 અને 2006માં તેની તરફેણમાં મતદાન કર્યું હતું.<ref>"એ બર્નિંગ ઇશ્યુ," ''સેન્ટ લૂઇસ પોસ્ટ-ડિસ્પેચ'' , નવેમ્બર 12, 2006</ref> 2007માં, ''[[ફોર્બ્સ]]'' એ મિઝોરીના સૌથી મોટા મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર [[સેન્ટ લૂઇસ]]ને અમેરિકાનું "ધૂમ્રપાન કરનારાઓ માટેનું શ્રેષ્ઠ શહેર" ગણાવ્યું હતું. <ref>{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2007/11/01/tobacco-smoking-north-carolina-biz-cx_tvr_1101smoking.html |title="ધૂમ્રપાન કરનારાઓ માટે શ્રેષ્ઠ શહેર," ''ફોર્બ્ઝ મેગેઝીન'' , નવેમ્બર 1, 2007 |access-date=2010-05-31 |archive-date=2010-05-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100531204142/http://www.forbes.com/2007/11/01/tobacco-smoking-north-carolina-biz-cx_tvr_1101smoking.html |url-status=live }}</ref> [[સેન્ટર્સ ફોર ડિસીઝ કન્ટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન]] મુજબ, 2008માં મિઝોરી અમેરિકાના રાજ્યોમાં પુખ્ત ધૂમ્રપાન કરનારાઓની ટકાવારીની દ્રષ્ટિએ 24.5 ટકા સાથે ચોથા ક્રમે હતું.<ref>{{Cite web |url=http://apps.nccd.cdc.gov/brfss/list.asp?cat=TU&yr=2008&qkey=4396&state=All |title=સેન્ટર ફોર ડિસીઝ કન્ટ્રોલ એન્ડ પ્રિવેન્શન, "બિહેવિયોરલ રિસ્ક ફેક્ટર સર્વેલન્સ સિસ્ટમ- એડલ્ટ્સ હૂ આર કરન્ટ સ્મોકર્સ", સપ્ટેમ્બર 19, 2008 |access-date=2021-07-10 |archive-date=2010-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100310192932/http://apps.nccd.cdc.gov/brfss/list.asp?cat=TU&yr=2008&qkey=4396&state=All |url-status=dead }}</ref> મિઝોરીની તમાકુની બનાવટો ખરીદવાની અને વિતરણ માટેની લઘુત્તમ ઉંમર 18 વર્ષ છે તેમ છતાં ખાનગી મિલકતો પર પરિવારના સભ્યો દ્વારા 18 વર્ષથી નીચેના યુવાનોને તમાકુની બનાવટોનું વિતરણ કરી શકાય છે.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C400-499/4070000931.HTM |title=મો. રિવ. સ્ટેટિ. § 407.931.3 |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815012627/http://www.moga.mo.gov/statutes/C400-499/4070000931.HTM |url-status=dead }}</ref> મિઝોરી જનરલ એસેમ્બલી પહેલા ધૂમ્રપાન પર રાજ્યવ્યાપી પ્રતિબંધ મુકવાની વાતને ક્યારેય ગંભીરતાથી લેવાઇ નથી. ઓક્ટોબર 2008માં મિઝોરી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ એન્ડ સિનીયર સર્વિસિસ દ્વારા હાથ ધરવામાં આવેલા સરવેમાં જાણવા મળ્યું હતું કે માત્ર 27.5% મિઝોરીવાસીઓએ બાર અને રેસ્ટોરાંમાં ધૂમ્રપાન પર રાજ્યવ્યાપી પ્રતિબંધને સમર્થન આપ્યું હતું.<ref>{{Cite web |url=http://www.dhss.mo.gov/County_level_study/header.php?cnty=929&profile_type=2&chkBox=C |title=મિઝોરી ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ હેલ્થ એન્ડ સિનીયર સર્વિસિઝ, ''કન્ટ્રી લેવલ સરવે 2007: સેકન્ડહેન્ડ સ્મોક ફોર મિઝોરી એડલ્ટ્સ'' , ઓક્ટોબર 1, 2008 |access-date=2021-08-26 |archive-date=2008-12-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081216141745/http://www.dhss.mo.gov/County_level_study/header.php?cnty=929&profile_type=2&chkBox=C |url-status=dead }}</ref> મિઝોરી રાજ્યનો કાયદો બાર, 50થી ઓછી બેઠક ધરાવતા રેસ્ટોરાં, બોલિંગ એલીઝ, બિલીયર્ડ પાર્લરોને કોઇ પણ મર્યાદા વગર તેમની પોતાની ધૂમ્રપાન નીતિ નક્કી કરવાની છૂટ આપે છે.<ref>મો. રિવ. સ્ટેટિ.[http://moga.mo.gov/statutes/C100-199/1910000769.HTM § 191.769] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111210110244/http://www.moga.mo.gov/statutes/C100-199/1910000769.HTM |date=2011-12-10 }}</ref> વધુમાં, મિઝોરીમાં કોઇ વ્યક્તિ કામ પર ના હોય ત્યારે શરાબ અને/અથવા તમાકુની બનાવટનો કાયદેસર રીતે ઉપયોગ કરે છે તે કારણસર કોઇ પણ નોકરીદાતા કોઇ પણ વ્યક્તિને નોકરીએ રાખવાથી ઇનકાર કરી શકતો નથી કે તેને હાંકી કાઢી શકતો નથી અથવા તેને નુકસાન કરી શકતો નથી. કારણકે આવા આચરણને નોકરીદાતા માટે "અયોગ્ય રોજગાર આચરણ" ગણવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web |url=http://moga.mo.gov/statutes/C200-299/2900000145.HTM |title=મો. રિવ. સ્ટેટિ. § 290.145 |access-date=2010-09-13 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808034636/http://www.moga.mo.gov/statutes/C200-299/2900000145.HTM |url-status=dead }}</ref> == કાઉન્ટીઝ == મિઝોરી 114 કાઉન્ટી અને એક [[સ્વતંત્ર શહેર]] ([[સેન્ટ લૂઇસ]]) ધરાવે છે. કદની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટી કાઉન્ટી [[ટેક્સાસ કાઉન્ટી]] (1,179 ચોરસ માઇલ) છે અને [[શેનોન કાઉન્ટી]] (1,004 ચોરસ માઇલ) સાથે બીજા ક્રમે છે. [[વર્થ કાઉન્ટી]] (266 ચોરસ માઇલ) સૌથી નાની છે. [[સેન્ટ લૂઇસ]]નું સ્વતંત્ર શહેર માત્ર {{convert|62|sqmi|km2}} વિસ્તાર ધરાવે છે. સેન્ટ લૂઇસ મિઝોરીનો સૌથી વધુ વસતી ધરાવતો (5,724.7 પ્રતિ ચોરસ માઇલ) વિસ્તાર છે. વસતીની દ્રષ્ટિએ સૌથી મોટી કાઉન્ટી (2008ના અંદાજ મુજબ) [[સેન્ટ લૂઇસ કાઉન્ટી]] (991,830 રહેવાસી) છે, [[જેકસન કાઉન્ટી]] (668,417 રહેવાસી) બીજા ક્રમે છે, [[સેન્ટ લૂઇસ]] (354,361) ત્રીજા ક્મે અને [[સેન્ટ ચાર્લ્સ]] (349,407) ચોથા ક્રમે છે. વર્થી કાઉન્ટી માત્ર 2,039 રહેવાસી સાથે સૌથી ઓછી વસતી ધરાવતી કાઉન્ટી છે. == મહત્ત્વના શહેરો અને નગરો == {| class="infobox" style="text-align:center;width:22em;margin-right:10px;font-size:88%;line-height:1.5em" ! colspan="8" style="padding:0.3em 0;line-height:1.2em;background:#f5f5f5"| નોંધપાત્ર વસતી ધરાવતા અગ્રણી શહેરો |- style="background:#f5f5f5" ! ક્રમ ! શહેર ! વસતી<small><ref name="PopEstMSA">{{cite web | url = http://hawaii.gov/dbedt/info/census/popestimate/2008_MSA_Hawaii/CBSA_EST2008_05.pdf |format=PDF| title = Table 5. Estimates of Population Change for Metropolitan Statistical Areas and Rankings: July 1, 2007 to July 1, 2008 | work = 2008 Population Estimates | publisher = U.S. Census Bureau| date =2009-03-19| access-date = 2009-10-11}}</ref></small> ! [[કાઉન્ટી]] ! rowspan="9"| <br />[[ચિત્ર:KCSkylineLibertyMemorial.png|border|135px|કેનસસ સિટી]]<br />[[કેનસસ સિટી]]<br /><br />[[ચિત્ર:St Louis night expblend.jpg|border|135px|સેન્ટ લૂઇસ]]<br />[[સેન્ટ લૂઇસ]]<br /> |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 1 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[કેનસસ સિટી]]''' | 451,572 | [[જેકસન]], [[ક્લે]], [[પ્લેટ]], [[કાસ]] |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 2 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[સેન્ટ લૂઇસ]]''' | 354,361 | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 3 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[સ્પ્રીંગફીલ્ડ]]''' | 156,206 | [[ગ્રીન]] | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 4 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[ઇનડિપેન્ડન્સ]]''' | 121,212 | [[જેકસન]] | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 5 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[કોલમ્બિયા]]''' | 100,733 | [[બૂન]] | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 6 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[લીઝ સમિટ]]''' | 117,352 | [[જેકસન]] | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 7 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[ઓફોલોન]]''' | 74,976 | [[સેન્ટ ચાર્લ્સ]] | |- | style="background:#f0f0f0;text-align:center"| 8 | style="text-align:left;padding-left:10px"| '''[[સેન્ટ જોસફ]]''' | 73,912 | [[બ્યુકેનન]] | |- | colspan="8" style="background:#f5f5f5;text-align:center"| યુએસ સેન્સસ બ્યુરોના 2008ના અંદાજ મુજબ |} [[જેફરસન શહેર]] મિઝોરીનું રાજ્ય પાટનગર છે. મિઝોરીના સૌથી મોટા પાંચ શહેરોમાં [[કેનસસ સિટી]], [[સેન્ટ લૂઇસ]], [[સ્પ્રિંગફીલ્ડ]], [[ઇનડિપેન્ડન્સ]], અને [[કોલમ્બિયા]]નો સામવેશ થાય છે.<ref>{{cite web |title=Annual Estimates of the Population for Incorporated Places in Missouri|work=United States Census Bureau |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2007-04-29.xls |access-date=2008-07-12}}</ref> [[સેન્ટ લૂઇસ]] મિઝોરીના સૌથી મોટા મેટ્રોપોલિટન વિસ્તારમાં મુખ્ય શહેર છે. તે સત્તર કાઉન્ટી અને એક સ્વતંત્ર શહેર સેન્ટ લૂઇસ ધરાવે છે. તેમાં આઠ કાઉન્ટી [[ઇલિનોઇસ]]માં પડે છે. 2008 સુધી, [[ગ્રેટર સેન્ટ લૂઇસ]] 28.1ની વસતી સાથે દેશનો [[18મો સૌથી મોટો મેટ્રોપોલિટન વિસ્તાર]] હતો. જો કે [[કમ્બાઇન્ડ સ્ટેટિસ્ટિકલ એરિયા]]નો ઉપયોગ કરીને ક્રમ આપવામાં આવે તો તે [[28.8 લાખની વસતી સાથે 16માં ક્રમે છે.]]. મિઝોરીના સેન્ટ લૂઇસ મેટ્રો વિસ્તારમાં આવેલા કેટલાક મુખ્ય શહેરોમાં [[ચેન્ટ ચાર્લ્સ]], [[સેન્ટ પીટર્સ]], [[ફ્લોરિસન્ટ]], [[ચેસ્ટરફીલ્ડ]], [[ક્રેવ કૌર]], [[મેરિલેન્ડ હાઇટ્સ]], [[ઓફેલોન]], [[ક્લેટન]], [[બોલવિન]], અને [[યુનિવર્સિટી સિટી]]નો સમાવેશ થાય છે. [[કેનસસ સિટી]] મિઝોરીનું સૌથી મોટું શહેર છે અને [[કેનસસ]] રાજ્યની છ કાઉન્ટી સહિતના [[કેનસસ સિટી મેટ્રોપોલિટન સ્ટેટિસ્ટિકલ એરિયા]]ની પંદર કાઉન્ટી પૈકીનું એક મુખ્ય શહેર છે. 2008 સુધી તે 20.02 લાખની વસતી સાથે દેશનો 29માં ક્રમનો સૌથી મોટો મેટ્રોપોલિટન એરિયા હતો. કેનસસ સિટીના મેટ્રો વિસ્તારમાં આવેલા અન્ય કેટલાક મુખ્ય શહેરોમાં [[ઇન્ડિપેન્ડન્સ]], [[લી સમિટ]], [[બ્લ્યુ સ્પ્રિંગ]], [[રેટાઉન]], [[લિબર્ટી]], અને [[ગ્લેડસ્ટોન]]નો સમાવેશ થાય છે. [[બ્રાસન]] દક્ષિણપશ્ચિમ મિઝૂરના [[ઓઝાર્ક્સ]]નું મહત્ત્વનું પર્યટન આકર્ષણ છે. == શિક્ષણ == {{Main|Education in Missouri}} === મિઝોરી સ્ટેટ બોર્ડ ઓફ એજ્યુકેશન === [[મિઝોરી સ્ટેટ બોર્ડ ઓફ એજ્યુકેશન]] સમગ્ર મિઝોરીના જાહેર શિક્ષણ માટેની સામાન્ય સત્તા ધરાવે છે. તે ગવર્નર દ્વારા નિમાયેલા અને મિઝોરી સેનેટ દ્વારા પુષ્ટિ અપાયેલા આઠ સભ્યોનું બનેલું હોય છે. [[ચિત્ર:Mizzou Jesse.jpg|thumb|right|200px|યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી કેમ્પસ પર જેસી હોલ અને ફ્રાન્સિસ ક્વોડ]] === પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શાળાઓ === 167.031 આરએસએમઓ અધિનિયમ હેઠળ સાતથી સત્તર વર્ષની ઉંમર ધરાવતા બાળકો માટે શિક્ષણ ફરજિયાત છે. આ નિયમ મુજબ કોઇ પણ માતાપિતા, વાલી અથવા પાલક કે જે સાત વર્ષ અને જિલ્લા માટેની ફરજિયાત હાજરી ઉંમર વચ્ચેની ઉંમર ધરાવતા બાળકનો કબજો ધરાવતા હોય તેમણે તે ખાતરી કરવી પડશે કે બાળક નિયમિત હાજરીવાળી જાહેર, ખાનગી, પેરોકિયલ સ્કૂલ, હોમ સ્કૂલ અથવા સંયુક્ત શાળામાં ભણવા જાય અને સમગ્ર શાળા વર્ષ દરમિયાન હાજરી આપે. "જિલ્લા માટેની ફરજિયાત હાજરી ઉંમર" એટલે સત્તર (17) વર્ષની ઉંમર અથવા અન્ય તમામ કેસોમાં હાઇસ્કૂલ ગ્રેજ્યુએશનમાં સોળ (16) ક્રેડિટ સફળતાપૂર્વક પાસ કરેલી હોય. પાંચ (5)થી સાત (7) વર્ષના બાળકને શાળાએ મોકલવો જરૂરી નથી. તેમ છતાં તેમના માતાપિતા અથવા વાલી, પાલક તેમને શાળામાં દાખલ કરે તો તેમણે તે સુનિશ્ચિત કરવું પડશે કે બાળક શાળામાં નિયમિત હાજરી આપે. મિઝરી શાળાઓ [[પ્રાથમિક]] અને [[માધ્યમિક શિક્ષણ]]ના ત્રણ સ્તરમાં વહેચાયેલી છે જેમાં [[એલિમેન્ટરી સ્કૂલ]], [[મિડલ સ્કૂલ]] અથવા [[જુનીયર હાઇસ્કૂલ]] અને [[હાઈસ્કૂલ]]નો સમાવેશ થાય છે. જાહેર શાળા વ્યવસ્થામાં કન્ડરગાર્ટનથી લઇને 12^મા ધોરણ સુધીનો સમાવેશ થાય છે. જિલ્લા પ્રદેશો ઘણી વખત માળખામાં જટિલ હોય છે. કેટલાક કિસ્સામાં એક જિલ્લાની એલિમેન્ટરી, મિડલ અને જુનીયર હાઇસ્કૂલના વિદ્યાર્થીઓને વધુ અભ્યાસ માટે બીજા જિલ્લાની હાઇસ્કૂલોમાં મોકલવામાં આવે છે. હાઇસ્કૂલ એથલેટિક્સ અને સ્પર્ધાઓનું સંચાલન [[મિઝોરી સ્ટેટ હાઇસ્કૂલ એક્ટિવિટીઝ એસોસિએશન]] અથવા એમએસએચએસએએ કે છે. [[હોમસ્કૂલિંગ]] મિઝોરીમાં કાયદેસર છે અને અને ફરજિયાત શિક્ષણની જરૂરિયાત સંતોષવા માટેનો તે એક વિકલ્પ છે. તેનું રાજ્યના ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ એલિમેન્ટરી એન્ડ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન દ્વારા નિયમન થતું નથી.<ref>{{cite web |author=Missouri Department Of Elementary And Secondary Education |url=http://www.dese.mo.gov/schoollaw/HomeSch/ |title=Home Schooling |publisher=Dese.mo.gov |date=2009-09-02 |access-date=2010-02-20 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514195922/http://dese.mo.gov/schoollaw/HomeSch/ |url-status=dead }}</ref> પૂરક શિક્ષણ કાર્યક્રમ [[મિઝોરી સ્કોલર્સ એકેડેમી]] , મિઝોરીમાં હાઇસ્કૂલના તેજસ્વી વિદ્યાર્થીઓને વધારાનું શિક્ષણ પુરું પાડે છે. એમએસએની સત્તાવાર વેબસાઇટ એકેડેમીના ઉદેશોને વર્ણવે છે કે, "એકેડેમી મિઝોરીની તમામ સ્તરે શિક્ષણમાં શ્રેષ્ઠતા હાંસલ કરવાની મહેચ્છાને પ્રતિબિંબિત કરે છે. આ કાર્યક્રમ તે ખાતરીને આધારિત છે કે મિઝોરીના હોશિયાર યુવકોને તેમની ક્ષમતા ખિલવવા શિક્ષણ અને વિકાસ માટે વિશેષ તક પુરી પાડવામાં આવે." === કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓ === [[યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી સિસ્ટમ]] મિઝોરીની રાજ્યવ્યાપી જાહેર યુનિવર્સિટી સિસ્ટમ છે. રાજ્યની ફ્લેગશિપ અને સૌથી મોટી યુનિવર્સિટી [[યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી]] [[કોલંબિયા]]માં આવેલી છે. અન્ય સિસ્ટમમાં [[યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી–કેનસસ સિટી]], [[યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી–સેન્ટ લૂઇસ]], અને[[મિઝોરી યુનિવર્સિટી ઓફ સાયન્સ એન્ડ ટેકનોલોજી]]નો સમાવેશ થાય છે. [[ટ્રુમેન સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]], મિઝોરીની "અગ્રણી મુક્ત કળા અને વિજ્ઞાન યુનિવર્સિટી," છે<ref>{{cite web |url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/kirksville-mo/truman-state-2495 |title=Truman State University - Best Colleges - Education - US News and World Report |publisher=Colleges.usnews.rankingsandreviews.com |date=2009-08-19 |access-date=2010-02-20 |archive-date=2011-01-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110105200716/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/best-colleges/kirksville-mo/truman-state-2495 |url-status=dead }}</ref><ref>http://governors.truman.edu/images/Chapter%20174%20મિઝોરી%20Revised%20Statutes.pdf</ref> તે પ્રવેશ માટે ઊંચા માપદંડ ધરાવતી રાજ્યની એકમાત્ર જાહેર સંસ્થા છે.<ref>{{cite web |url=http://www.dhe.mo.gov/mdhe/boardbook2content.jsp?id=296 |title=Welcome to the Missouri Department of Higher Education Website (MDHE) |publisher=Dhe.mo.gov |date= |access-date=2010-02-20 |archive-date=2006-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929164222/http://www.dhe.mo.gov/mdhe/boardbook2content.jsp?id=296 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.princetonreview.com/TrumanStateUniversity.aspx |title=Truman State University |publisher=Princetonreview.com |date= |access-date=2010-02-20}}</ref> [[એ. ટી. સ્ટિલ યુનિવર્સિટી]] વિશ્વની સૌ પ્રથમ [[ઓસ્ટીઓપેથિક]] મેડિકલ સ્કૂલ હતી. [[કેનસસ સિટી યુનિવર્સિટી ઓફ મેડિસિન એન્ડ બાયોસાયન્સિસ]], મૂળ યુનિવર્સિટી ઓફ હેલ્થ સાયન્સિસ, કેનસસ સિટીની સૌ પ્રથમ મેડિકલ સ્કૂલ હતી. [[ચિત્ર:Brookings.jpg|200px|right|thumb|વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટીનો બ્રૂકિંગ્સ હોલ]] જાણીતી ઉચ્ચ દરજ્જો ધરાવતી <ref>“[http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php અમેરિકાની શ્રેષ્ઠ કોલેજો 2008: નેશનલ યુનિવર્સિટીઝ: ટોચની શાળાઓ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php |date=2008-07-30 }}” USNews.com: . જાન્યુઆરી 18,2008.</ref> ખાનગી સંસ્થાઓમાં [[સેન્ટ લૂઇસમાં આવેલી વોશિંગ્ટન યુનિવર્સિટી]] અને [[સેન્ટ લૂઇસ યુનિવર્સિટી]]નો સમાવેશ થાય છે.જેફરસન શહેરમાં આવેલી [[લિન્કન યુનિવર્સિટી]] [[ઐતિહાસિક શ્યામ કોલેજ અને યુનિવર્સિટીઓ]]માં સ્થાન પામે છે. ગુલામીમાંથી મુક્ત થયેલા લોકોને શિક્ષણ પુરું પાડવા માટે 62 અને 65 [[યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ કલર્ડ ટ્રૂપ્ઝ]] દ્વારા 1866માં તેની "લિંકન ઇસ્ટિટ્યુટ" તરીકે સ્થાપના થઇ હતી. તેની રચના શિક્ષણ અને મજૂરીના સંયોજિત મોડલને આધારે કરવામાં આવી હતી. 1921માં રાજ્યએ લિંકન યુનિવર્સિટીના અન્ડરગ્રેજ્યુએટ અને ગ્રેજ્યુએટ પ્રોગ્રામ્સની વૃદ્ધિની નોંધ લઇને તેને યુનિવર્સિટીનો દરજ્જો આપ્યો હતો. સંસ્થાને તેનું નામ બદલીને "લિંકન યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી" કર્યું હતું. 1954માં યુનિવર્સિટીએ તમામ વંશના લોકોની અરજીઓ સ્વીકારવાનું શરૂ કર્યું હતું. જાહેર શાળાઓ માટે જરૂરી શિક્ષકો તૈયાર કરવા 1905માં રાજ્યના પ્રત્યેક ક્ષેત્રમાં કોલેજોમાં [[નોર્મલ સ્કૂલ]]ની શ્રેણી સ્થાપી હતી. તે વ્યાપકપણે વખણાયેલા જાહેર શિક્ષણ માટેના જર્મન મોડલને આધારિત હતી. પ્રાથમિક શાળાના વિદ્યાર્થીઓના શિક્ષકોને તાલમી આપવા માટે નોર્મલ સ્કૂલ્સની સ્થાપના કરવામાં આવી હતી. પ્રાથમિક નેટવર્કમાં [[કેપ જીરાર્ડીયુ]]માં [[સાઉથઇસ્ટ મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]], [[સ્પ્રિંફીલ્ડ]]માં [[મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]] (અગાઉની સાઉથવેસ્ટ મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી) , [[કિર્સ્કવિલે]]માં [[ટ્રુમેન સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]] (અગાઉની નોર્થઇસ્ટ મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી) , [[મેરીવિલે]]માં [[નોર્થવેસ્ટ મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી]], અને [[વોરેન્સબર્ગ]]માં [[યુનિવર્સિટી ઓફ સેન્ટ્રલ મિઝોરી]] (અગાઉની સેન્ટ્રલ મિઝોરી સ્ટેટ યુનિવર્સિટી)નો સમાવેશ થતો હતો. થોડાક વર્ષના સમયગાળામાં નોર્મલ સ્કૂલના અભ્યાસક્રમને ચાર વર્ષના પૂર્ણ સમયના શૈક્ષણિક વિષયોમાં વિસ્તૃત કરવામાં આવ્યો. રાજ્યમાં અને જુનીયર કોલેજો, ટ્રેડ સ્કૂલ, ચર્ચ યુનિવર્સિટીઓ અને ખાનગી યુનિવર્સિટીઓ છે.રાજ્ય $2000ની રિન્યૂએબલ મેરિટ આધારિત સ્કોલરશિપ, [[બ્રાઇટ ફ્લાઇટ]] પણ આપે છે. આ સ્કોલરશિપ રાજ્યની યુનિવર્સિટીમાં પ્રવેશ લેનારા સૌથી વધુ ટકાવારી લાવનારા ટોચના ત્રણ મિઝોરી હાઇ સ્કૂલ ગ્રેજ્યુએટ વિદ્યાર્થીઓને આપવામાં આવે છે.19મી સદીમાં કેનસસ અને મિઝોરી વચ્ચેની સરહદી લડાઇ [[યુનિવર્સિટી ઓફ મિઝોરી]] અને [[યુનિવર્સિટી ઓફ કેનસસ]] વચ્ચેની રમતગમત દુશ્મનાવટને કારણે ચાલુ રહી હતી. આ દુશ્મનાવટ મુખ્યત્વે બે યુનિવર્સિટીઓ વચ્ચે રમાતી ફૂટબોલ અને બાસ્કેટબોલની રમત મારફતે પ્રદર્શિત થતી હતી. તે [[મિસિસિપી નદી]]ના પશ્ચિમમાં અને દેશની બીજા ક્રમની સૌથી જૂની સંસ્થા વચ્ચેની સૌથી જૂની કોલેજ દુશ્મનાવટ છે. દર વર્ષે જ્યારે યુનિવર્સિટીઓ રમતના મેદાનમાં એકબીજા સામે અથડાય છે ત્યારે રમતને 'સરહદી યુદ્ધ" નામ અપાયું છે. રમત બાદ એક્સ્ચેન્જ થાય છે જેમાં વિજેતા ટીમ ઐતિહાસિક માર્ચિંગ બેન્ડ ડ્રમ મેળવે છે આ પ્રથા છેલ્લા ચાર દાયકાથી ચાલે છે. == રમત ગમત == * [[મેજર લીગ બેઝબોલ]]: '''[[સેન્ટ લૂઇસ કાર્ડિનલ્સ]]''' અને '''[[કેનસસ સિટી રોયલ્સ]]''' * [[નેશનલ ફૂટબોલ લીગ]]: '''[[સેન્ટ લૂઇસ રેમ્સ]]''' અને'''[[કેનસસ સિટી ચીફ્સ]]''' * [[નેશનલ હોકી લીગ]]: '''[[સેન્ટ લૂઇસ બ્લ્યુઝ]]''' * [[સેન્ટ્લ હોકી લીગ]]: '''[[મિઝોરી મેવરિક્સ]]''' * [[વિમેન્સ પ્રોફેશનલ સોકર]]: '''[[સેન્ટ લૂઇસ એથલેટિકા]]''' * [[મેજર ઇનડોર સોકર લીગ]]: '''[[સેન્ટ લૂઇસ સ્ટીમર્સ]]''' અને '''[[કેનસસ સિટી કોમેટ્સ]]''' * [[અરેના ફૂટબો]]: '''[[કેનસસ સિટી બ્રિગેડ]]''' અને '''[[રિવર સિટી રેજ]] ''' (યુઆઇએફએલ) * [[વર્લ્ડ ટીમ ટેનિસ]]: '''[[કેનસસ સિટી એક્સપ્લોરર્સ]]''' , '''[[સ્પ્રીંગફીલ્ડ લેસર્સ]]''' અને '''[[સેન્ટ લૂઇસ એસિસ]]''' * [[સાયકલિંગ]]: '''[[ટૂર ઓફ મિઝોરી]]''' === ગૌણ લીગ === * બેઝબોલઃ ** [[સ્પ્રીંગફીલ કાર્ડિનલ્સ]] (ક્લાસ AA, [[ટેક્સાસ લીગ]]) ** [[રિવર સિટી રાસ્કલસ્]] (સ્વતંત્ર, [[ફ્રન્ટીયર લીગ]]) ** [[ફાર્મિંગ્ટન ફાયરબર્ડ્સ]] (સ્વતંત્ર, [[કેઆઇટી લીગ]]) ** [[મેરિઝવિલે મેગપીઝ]] (સ્વતંત્ર, [[જેહોક લીગ]]) ** [[નેવાડા ગ્રિફીન્સ]] (સ્વતંત્ર, [[જેહોક લીગ]]) ** [[સાઇક્સ્ટોન બુલ્સ]] (સ્વતંત્ર, [[કેઆઇટી લીગ]]) ** [[હેનીબ્બલ કેવમેન]] (પ્રોસ્પેકટ લીગ) * આઇસ હોકીઃ ** [[સેન્ટ લૂઇસ ચિલ]] ([[મિડવે હોકી લીગ]]) ** [[મિઝોરી મેવરિક્સ]] ([[સેન્ટ્રલ હોકી લીગ]]) === ભૂતપૂર્વ પ્રોફેશનલ સ્પોર્ટ્સ ટીમો === * '''[[નેશનલ ફૂટબોલ લીગ]]''' : ** [[સેન્ટ લૂઇસ કાર્ડિનલ્સ]] (1960માં શિકાગોથી તબદીલ કરવામાં આવી; 1988માં [[ટેમ્પ, એરિઝોના]]માં તબદીલ કરવામાં આવી અને અત્યારે [[એરિઝોના કાર્ડિનલ્સ]] છે.) ** [[સેન્ટ લૂઇસ ઓલ સ્ટાર્સ]] (માત્ર 1923માં જ સક્રિય હતી) ** [[કેનસસ સિટી (એનએફએલ)]] (બ્લ્યુઝ/કાઉબોઇઝ) (સક્રિય 1924–1926, હાલ નિષ્ક્રિય) ** [[સેન્ટ લૂઇસ ગનર્સ]] (1934 સીઝનના છેલ્લા ત્રણ સપ્તાહ માટે સ્વતંત્ર ટીમ એનએફએલમાં જોડાઇ હતી અને ત્યાર બાદ તે બંધ કરી દેવાઇ હતી.) * '''[[મેજર લીગ બેઝબોલ]] ([[અમેરિકન લીગ]])''' : ** [[સેન્ટ લૂઇસ બ્રાઉન્સ]] (1902માં [[મિલ્વોકી]]થી તબદીલ કરાઇ હતી; 1953ની સીઝન બાદ [[બોલ્ટીમોર, મેરીલેન્ડ]]માં તબદીલ કરાઇ હતી અને અત્યારે [[બોલ્ટીમોર ઓરિઓલ્સ]] તરીકે છે) ** [[કેનસસ સિટી એથલેટિક્સ]] (1955માં [[ફિલાડેલ્ફીયા]]માંથી તબદીલ કરાઇ હતી, 1967ની સીઝન બાદ [[ઓકલેન્ડ, કેલિફોર્નિયા]]માં તબદીલ કરાઇ હતી અને અત્યારે [[ઓકલેન્ડ એથલેટિક્સ]] તરીકે છે. * '''[[નેશનલ બાસ્કેટબોલ એસોસિએશન]]''' : ** [[સેન્ટ લૂઇસ બોમ્બર્સ]] (1946માં [[બીએએ]] ફ્રેન્ચાઇઝી રચે છે, 1949માં તેની રચના થઇ ત્યારે તે એનબીએ સાથે જોડાય છે; 1950માં તેની કામગીરી બંધ કરાય છે.) ** [[સેન્ટ લૂઇસ હોક્સ]] (1955માં [[મિલવૌકી]]થી તબદીલ થઇ હતી; 1968માં [[એટલાન્ટા]]માં તબદીલ થઇ હતી અને અત્યારે [[એટલાન્ટા હોક્સ]] તરીકે છે.) ** [[કેનસસ સિટી કિંગ્સ]] (1985માં [[સેક્રામેન્ટો]]માં તબદીલ થઇ હતી અને અત્યારે તે [[સેક્રામેન્ટો કિંગ્સ]] તરીકે છે) * '''[[નેશનલ હોકી લીગ]]''' : ** [[કેનસસ સિટી સ્કાઉટ્સ]] (1974માં ટીમનું વિસ્તરણ, 1976માં [[ડેનવર કોલોરાડો]]માં તબદીલ કરાઇ અને [[કોલોરાડો રોકીઝ]] બની, અને ફરીથી [[ન્યૂઅર્ક, ન્યૂ જર્સી]]માં તબદીલ કરાઇ; અત્યારે તે [[ન્યૂ જર્સી ડેવિલ્સ]] તરીકે ઓળખાય છે) ** [[સેન્ટ લૂઇસ ઇગલ્સ]] ([[મૂળ ઓટાવા સેનેટર્સ]]નું 1934માં સ્થળાંતર, 1934-35ની સીઝન બાદ બંધ કરી દેવાઇ) * અગ્રણી સોકર લીગ ** [[કેનસસ સિટી વિઝાર્ડ્સ]] (કેનસસ સિટી, મિઝોરીમાં 1995માં સ્થપાઇ હતી; 2007માં [[કેનસસ સિટી, કેનસસ]]માં તબદીલ કરાઇ હતી) * '''[[કોન્ટિનેન્ટલ બાસ્કેટબોલ એસોસિએસન]]''' : કેન્સસ શહેર અને સેન્ટ લુઇનસી ટીમો == પરચૂરણ મુદ્દાઓ == * [[યુએસએસ ''મિઝોરી'']] , રાજ્યના સન્માનમાં બીજા વિશ્વ યુદ્ધના વખતના [[યુદ્ધ જહાજ]] [[''આયોવા'' વર્ગના]] સહિતના [[અમેરિકન નૌકાદળ]]ના કેટલાક જહાજોના નામ. તાજેતરમાં [[''વર્જિનિયન'' વર્ગ]]ની [[સબમરીન]]ને રાજ્ય પરથી નામ આપવામાં આવ્યું હતું. == રાજ્યના વર્ણનાત્મક નામ == શો-મી રાજ્યના બિનસત્તાવાર વર્ણનાત્મક નામનો ઉપયોગ કેટલાક સંભવિત મૂળ ધરાવે છે. શબ્દસમહૂ "આઇ એમ ફ્રોમ મિઝોરી"નો અર્થ છે મને ચોક્કસ બાબત પર શંકા છે અને હું તેની સાથે સરળતાથી સહમત થયો નથી. તે રાજ્યના બિનસત્તાવાર ઉદ્દેશ "શો મી" સાથે સંકળાયેલું છે જેના મૂળ કોંગ્રેસમેન [[વિલાર્ડ વેન્ડાઇવર]]ના 1899ના ભાષણ સાથે સંકળાયેલા હોવાનું કહેવાય છે. તેમણે જાહેરાત કરી હતી કે, "હું એવા દેશમાંથી આવું છું જે મકાઈ, કપાસ, કોકલેબર અને ડેમોક્રેટ્સ પેદા કરે છે અને શિક્તશાળી ભાષાએ મને ક્યારેય ખાતરી આપી નથી કે મને સંતોષ આપ્યો નથી. હું મિઝોરીનો વતની છું, અને શો મી માટે તમને મળ્યો છું." જો કે સંશોધકોના જણાવ્યા મુજબ, આ શબ્દસમૂહ 1890ના દાયકામાં પ્રચલિત હતો.<ref>"આઇ એમ ફ્રોમ મિઝોરી -- શો મી." http://www.barrypopik.com/index.php/new_york_city/entry/summary3</ref> અન્ય એક મહાન વ્યક્તિના મત મુજબ, આ શબ્દસમૂહ મિઝોરીના ખાણીયા મજૂરો સાથે સંદર્ભ ધરાવે છે. લીડવિલે, કોલોરાડોમાં હડતાળ પર ઉતરેલા ખાણીયાઓના સ્થાને મિઝોરીથી લાવેલા ખાણીયાઓને કામ લગાડવામાં આવ્યા હતા. મિઝોરીના ખાણીયા અહીંની માઇનિંગ પદ્ધતિઓથી સારી રીતે વાકેફ ન હતા અને તેમને અવારનવાર સૂચનાઓની જરૂર પડતી હતી.<ref>"શો મી" સૂત્રનું મૂળ સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ, મિઝોરી. http://www.sos.mo.gov/archives/history/slogan.asp</ref> તેણે પ્યુક રાજ્ય તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. કદાચ 1827માં ગેલેના લીડ માઇન્સ ખાતે મળેલી એક સભાને કારણે તેને આવી રીતે ઓળખવામાં આવતું હશે. જ્યોર્જ ઇયર્લી શેન્કલ <ref>રાજ્યના નામ, ધ્વજ, રાજચિહ્નો, ગીતો, પક્ષીઓ, ફૂલો અને અન્ય ચિહ્નો, 1938,</ref> "...અનેક મિઝોરીવાસીઓ ભેગા થયા હતા, તેમણે પહેલેથી જાહેરાત કરી હતી કે મિઝોરી એ પ્યુક લીધું છે."<ref>{{cite web|url=http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm |title=The State of Missouri - An Introduction to the Show Me State from |publisher=Netstate.Com |date= |access-date=2010-02-20}}</ref>રાજ્યની અંદર "પ્યુક" શબ્દ ગૃહ યુદ્ધ પહેલા સુધરેલા નાગરિકો માટે વપરાતો હતો જે અત્યાર સુધી જેમણે ગુલામીનો સમર્થન આપ્યું હતું, ગુલામી "ગરીબ શ્વેત નિરર્થક"ને સમકક્ષ હતી.<ref>વિલિયમ જી. કટલર, કેનસસનો ઇતિહાસ, પ્રકરણ 6. (1883).)</ref> [[વોલ્ટ વ્હિટમેન]]એ મિઝોરીવાસીઓના નિકનેમ તરીકે “પ્યુક્સ”નો ઉલ્લેખ કર્યો હતો.<ref>વિલિયમ વ્હાઇટ દ્વારા પ્રથમ પ્રસિદ્ધ થયેલી નોંધ, ડબલ્યુ. એલ. મેકએટી અને એ. એલ. એચ. અમેરિકન સ્પીચ, ભાગ 36, નંબર 4 (ડિસેમ્બર, 1961), પાનાં 296–301.</ref> મિઝોરી "ગુફાઓના રાજ્ય" તરીકે પણ જાણીતું છે. મિઝોરીમાં 6000 ગુફાઓનું અસ્તિત્ત્વ નોંધાયું છે (જે ટેનીસી બાદના બીજા ક્રમે આવે છે). [[પેરી કાઉન્ટી]] રાજ્યની સૌથી વધુ સંખ્યામાં ગુફાઓ ધરાવે છે . તે રાજ્યની સૌથી લાંગી ગુફા પણ ધરાવે છે.<ref name="MSS">{{cite web | url = http://www.mospeleo.org/docs/pr6000.htm | title = Fact Sheet on 6000 Caves | author = Scott House | publisher = The Missouri Speleological Survey, Inc. | date = 2005-05-14 | access-date = 2008-03-16 | archive-date = 2008-05-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080509132048/http://www.mospeleo.org/docs/pr6000.htm | url-status = dead }}</ref> અન્ય નિકનેમમાં "ધ લેડ સ્ટેટ", "ધ બુલીયન સ્ટેટ", "ધ ઓઝાર્ક સ્ટેટ", "મધર ઓફ વેસ્ટ", "ધ આયર્ન માઉન્ટેન સ્ટેટ", અને "પેન્સિલ્વાનિયા ઓફ ધ વેસ્ટ"નો સમાવેશ થાય છે.<ref>"મિઝોરીનો પરિચય", Netstate http://www.netstate.com/states/intro/mo_intro.htm></ref> રાજ્યનું કોઇ સત્તાવાર નિકનેમ નછી પર્તુ સત્તાવાર રાજકીય ઉદેશ "સાલસ પોપ્યુલી સુપ્રીમા લેક્સ એસ્ટો," છે જેનો અર્થ "લોકોના કલ્યાણને સર્વોચ્ચ કાયદો બનવા દો." થાય છે.<ref>મિઝોરીનું મહાન રાજચિહ્ન, સેક્રેટરી ઓફ સ્ટેટ, મિઝોરી. http://www.sos.mo.gov/symbols/symbols.asp?symbol=seal</ref> == સંદર્ભો == {{reflist|2}} == બાહ્ય લિંક્સ == {{sisterlinks|Missouri}} * [http://www.mo.gov/ મિઝોરી સરકાર] * [http://www.sos.mo.gov/mdh/ મિઝોરી ડિજીટલ હેરિટેજ] * [http://www.system.missouri.edu/shs/ સ્ટેટ હિસ્ટોરિકલ સોસાયટી ઓફ મિઝોરી, કોલમ્બિયા] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040209021516/http://www.system.missouri.edu/shs/ |date=2004-02-09 }} * [http://www.sos.mo.gov/archives/resources/africanamerican/intro.asp મિઝોરીનો આફ્રિકરન અમેરિકન ઇતિહાસ] * [http://www.missouritourism.org મિઝોરી સ્ટેટ ટૂરિઝમ ઓફિસ] * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MO મિઝોરીની ઊર્જા અને પર્યાવરણ માહિતી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229184317/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=MO |date=2010-12-29 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MO યુએસજીએસ રીયલ-ટાઇમ, મિઝોરીના ભૌગોલિક અને અન્ય વૈજ્ઞાનિક સંસાધનો] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070219020111/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=MO |date=2007-02-19 }} * [[યુએસ સેન્સસ બ્યૂરો]] ** [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29000.html મિઝોરી ક્વિકફેક્ટ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050814010923/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/29000.html |date=2005-08-14 }}. ભૌગૌલિક અને વસતી વિષયક માહિતી ** {{PDFlink|[http://www.census.gov/population/documentation/twps0056/tab40.pdf Missouri - Race and Hispanic Origin: 1810 to 1990]|71.1&nbsp;KB}} * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MO.htm મિઝોરી સ્ટેટ ફેક્ટ્સ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120622032053/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/MO.HTM |date=2012-06-22 }} * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Main_Page અમેરિકન લાઇબ્રેરી એસોસિએશન ગવર્નમેન્ટ ડોક્યુમેન્ટ્સ રાઉન્ડટેબલ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091013010530/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Main_Page |date=2009-10-13 }} દ્વારા હોસ્ટ કરાયેલી [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Missouri મિઝોરી સ્ટેટ એજન્સીઝ દ્વારા તૈયાર કરાયેલા સર્ચ કરી શકાય તેવા ડેટાબેઝની યાદી] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121017205935/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Missouri |date=2012-10-17 }} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Missouri}} [[શ્રેણી:મિઝોરી]] [[શ્રેણી:યુનાઇટેડ સ્ટેસ્ટના રાજ્યો]] [[શ્રેણી:1821માં રચાયેલા રાજ્યો અને પ્રાંતો]] kx63rtolbw58k5lk8zum8dalqufwq1g 0 31087 900677 749616 2026-05-05T05:38:03Z ~2026-27286-83 87210 900677 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = હડમતીયા | state_name = ગુજરાત | district = રાજકોટ | taluk_names = ધોરાજી | latd = 21.7333 | longd= 70.45 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]],<br /> [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]],<br /> [[રજકો]] તેમજ અન્ય [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''હડમતીયા (તા. ધોરાજી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[રાજકોટ જિલ્લો| રાજકોટ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ ધોરાજી તાલુકો| ધોરાજી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. હડમતીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} {{ધોરાજી તાલુકામાં આવેલાં ગામો}} [[શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] પ્રખ્યાત:-પીઠડમાતાજી મંદિર, રાધાકૃષ્ણ મંદિર હડમતીયા ગામમાં રહેતા લોકો આહીર છે 0d04mqmj25bi6k0u6lmeb30v34dwe5e 900678 900677 2026-05-05T05:41:58Z ~2026-27286-83 87210 /* */ 900678 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = હડમતીયા | state_name = ગુજરાત | district = રાજકોટ | taluk_names = ધોરાજી | latd = 21.7333 | longd= 70.45 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]],<br /> [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]],<br /> [[રજકો]] તેમજ અન્ય [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''હડમતીયા (તા. ધોરાજી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[રાજકોટ જિલ્લો| રાજકોટ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ ધોરાજી તાલુકો| ધોરાજી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. હડમતીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} {{ધોરાજી તાલુકામાં આવેલાં ગામો}} [[શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] પ્રખ્યાત:-પીઠડમાતાજી મંદિર, રાધાકૃષ્ણ મંદિર hir33f0xu373tc6wv99dvxwkrh4p1w4 900681 900678 2026-05-05T08:20:27Z Dsvyas 561 900681 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = હડમતીયા | state_name = ગુજરાત | district = રાજકોટ | taluk_names = ધોરાજી | latd = 21.7333 | longd= 70.45 | area_total = | altitude = | population_total = | population_as_of = | population_density = | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેત-ઉત્પાદનો | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]],<br /> [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]],<br /> [[રજકો]] તેમજ અન્ય [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = }} '''હડમતીયા (તા. ધોરાજી)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[રાજકોટ જિલ્લો| રાજકોટ જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૧૧ (અગિયાર) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ ધોરાજી તાલુકો| ધોરાજી તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. હડમતીયા ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી| દિવેલા]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં [[પીઠડ|પીઠડ માતા]] અને રાધાકૃષ્ણનાં મંદિરો આવેલાં છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} {{ધોરાજી તાલુકામાં આવેલાં ગામો}} [[શ્રેણી:ધોરાજી તાલુકો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] 4bcehks5358x048nd6cxpf25utimiqb 0 32312 900675 864799 2026-05-05T04:30:20Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900675 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} '''વેબ ટ્રાફિક''' એ મુલાકાતીઓ દ્વારા વેબ સાઇટને મોકલેલ અને પ્રાપ્ત માહિતીની માત્રા છે. તે ઇન્ટરનેટ ટ્રાફિકનો એક મોટો હિસ્સો છે. તે મુલાકાતીઓની સંખ્યા અને તેઓએ જોયેલા પૃષ્ઠોની સંખ્યાને આધારે નક્કી કરાય છે. સાઇટના ક્યા ભાગો અથવા પૃષ્ઠો લોકપ્રિય છે અને શું કોઇ સ્પષ્ટ ચલણો છે એ જોવા માટે સાઇટ્સ આવક અને જાવકના ટ્રાફિકનુ નિરીક્ષણ કરે છે, જેમકે કોઇ એક ચોક્કસ પૃષ્ઠ મોટા ભાગે કોઇ એક ચોક્કસ દેશના લોકો જોઇ રહ્યા હોય. આ ટ્રાફિકના નિરીક્ષણ માટે ઘણી પદ્ધતિઓ છે અને એકત્રિત ડેટાનો ઉપયોગ સાઇટ્સને સંરચિત કરવા, સુરક્ષા સમસ્યાઓને ધ્યાનમાં લાવવા કે બેન્ડવિડ્થની સંભવિત કમીને દર્શાવવા માટે કરાય છે — બધા ટ્રાફિક સ્વાગત યોગ્ય નથી હોતા. અમુક કંપનીઓ વિજ્ઞાપન યોજનાઓ આપે છે, જે મુજબ વધારે વેબ ટ્રાફિક (મુલાકાતીઓ)ના બદલામાં સાઇટની સ્ક્રીન પર સ્થાન માટે ચુકવણી કરાય છે. સાઇટ્સ ઘણી વાર શોધ એન્જિન પર સમાવિષ્ટ થઇને અને શોધ એન્જિન ઓપ્ટિમાઇઝેશન દ્વારા પોતાના ટ્રાફિકમાં વધારો કરવાનું લક્ષ્ય રાખે છે. ==વેબ ટ્રાફિક્સનું વિશ્લેષણ== વેબ વિશ્લેષણ વેબસાઇટના મુલાકાતીઓના વર્તનનું માપ છે. આર્થિક સંદર્ભમાં, તે ખાસ કરીને એ બાબતનું માપન કરે છે કે ઇન્ટરનેટ માર્કેટિંગના વ્યવસાયિક લક્ષ્યો માટે વેબસાઇટના ક્યા પાસા કાર્ય કરે છે; ઉદાહરણ તરીકે, ક્યા લેન્ડિંગ પૃષ્ઠ લોકોને ખરીદી કરવા પ્રોત્સાહિત કરે છે. નોંધપાત્ર વેબ વિશ્લેષક સોફ્ટવેર અને સેવાઓના વિક્રેતાઓમાં: વેબટ્રેન્ડ્સ, કોરમેટ્રિક્સ, ઓમનીચર, અને ગૂગલ એનાલિટીક્સનો સમાવેશ થાય છે. ==વેબ ટ્રાફિકનુ માપન== [[File:WebTrafficGraph.gif|left|framed|ડિસેમ્બર 2004નો વિકિપીડિયા પરનો ઉદાહરણ માટેનો વેબ ટ્રાફિકનો આલેખ]] વેબ ટ્રાફિકનુ માપન વેબ સાઇટ્સ અને ચોક્કસ પૃષ્ઠો અથવા સાઇટના વિભાગોની લોકપ્રિયતા જાણવા માટે થાય છે. <br> વેબ ટ્રાફિકનુ વિશ્લેષણ વેબ સર્વર લોગ ફાઇલમાં મળતા આંકડાઓ પરથી કરી શકાય છે, જે બધા પ્રયુક્ત પૃષ્ઠોની સ્વયં-નિર્મિત સૂચિ હોય છે. જ્યારે કોઇ પણ ફાઇલ પૂરી પડાય ત્યારે એક ''હીટ'' બને છે. પૃષ્ઠને પણ એક ફાઇલ ગણાય છે, પણ ચિત્રોને પણ ફાઇલ ગણાય છે, આમ 5 ચિત્રો ધરાવતુ એક પૃષ્ઠ 6 હીટ્સ આપે છે (5 ચિત્રો અને એક સ્વયં પૃષ્ઠ). જ્યારે કોઇ મુલાકાતી વેબ સાઇટમાંના કોઇ પૃષ્ઠ માટે અનુરોધ કરે છે ત્યારે ''પુષ્ઠ જોવા'' મળે છે– મુલાકાતી હંમેશા ઓછામાં ઓછુ એક પુષ્ઠને જોઇ (મુખ પૃષ્ઠ) શકશે પરંતુ તે ઘણા બધા પણ બનાવી શકે. સાઇટ્સની બહારની ટ્રેકિંગ એપ્લિકેશન્સ વેબ સાઇટના દરેક પૃષ્ઠમાં એચટીએમેલ (HTML) કોડનો એક નાનો ભાગ મૂકીને ટ્રાફિકની નોંધ રાખી શકે છે. વેબ ટ્રાફિકને કોઇક વાર પેકેટ સ્નીફીંગ દ્વારા પણ માપવામાં આવે છે અને તે રીતે ટ્રાફિક માહિતીના યાદૈચ્છિક નમૂના મેળવાય છે જેના દ્વારા પછી [[ઇન્ટરનેટ|ઇન્ટરનેટ]]ના કુલ ઉપયોગ તરીકે વેબ ટ્રાફિકની માહિતી પ્રાપ્ત કરાય છે. વેબ ટ્રાફિકના નિરીક્ષણ વખતે સામાન્ય રીતે નીચેના પ્રકારની માહિતીઓ પર ધ્યાન અપાય છે: *મુલાકાતીઓની સંખ્યા. *દરેક મુલાકાતી દ્વારા જોવાતા સરેરાશ પૃષ્ઠોની સંખ્યા - ઊંચી સંખ્યા દર્શાવશે કે સરેરાશ મુલાકાતીઓ સાઇટમાં ઊંડા ઉતરે છે, શક્યતઃ તેઓને સાઇટ ગમે છે કે ઉપયોગી લાગે છે. *મુલાકાતનો સરેરાશ સમય – ઉપભોક્તાની મુલાકાતની લંબાઇ. એક નિયમ તરીકે તેઓ જેટલો સમય વધુ વિતાવે એટલા તેઓ તમારી કંપનીમાં રસ ધરાવે છે અને સંપર્ક કરવા માટે વધુ સરળ છે. *સરેરાશ પૃષ્ઠ સમયગાળો– કેટલા સમય સુધી પૃષ્ઠ જોવામાં આવ્યું છે. જેટલા વધુ પૃષ્ઠો જોવાય, એટલુ તમારી કંપની માટે સારુ છે. *ડોમેઇન વર્ગો– બધા સ્તરની આઇપી (IP) એડ્રેસીંગ માહિતી વેબ પૃષ્ઠો અને માહિતી પહોંચાડવા માટે જરૂરી છે. *વ્યસ્ત સમય– સાઇટ જોવાનો સૌથી પ્રચલિત સમય એ દર્શાવે છે કે પ્રચાર અભિયાન કરવા માટે ક્યો સમય શ્રેષ્ઠ છે અને સાર-સંભાળ માટે સૌથી આદર્શ સમય ક્યો છે *સૌથી વધુ અનુરોધિત પૃષ્ઠો – સૌથી પ્રચલિત પૃષ્ઠો *સૌથી અનુરોધિત પ્રવેશ પૃષ્ઠો – પ્રવેશ પૃષ્ઠ એ મુલાકાતી દ્વારા જોવાતુ પ્રથમ પૃષ્ઠ છે અને તે દર્શાવે છે કે ક્યા પૃષ્ઠો મુલાકાતીઓને સૌથી વધુ આકર્ષિત કરે છે. *સૌથી વધુ અનુરોધિત નિર્ગમન પૃષ્ઠો – સૌથી વધુ અનુરોધિત નિર્ગમન પૃષ્ઠો દ્વારા ખરાબ પૃષ્ઠોને જાણવા માટે મદદરૂપ થઇ શકે, તૂટેલી કડીઓ અને નિર્ગમન પ્રુષ્ઠો પ્રચલિત બાહ્ય કડી ધરાવતા હોઇ શકે *ટોચના માર્ગો – એ પૃષ્ઠોનો ક્રમ છે જે મુલાકાતી પ્રવેશથી લઇને નિકાસ સુધી જોવામાં આવે છે, એ મુજબ મોટા ભાગના ઉપભોક્તાઓ સાઇટમાંથી જે માર્ગે જાય છે તે ટોચના માર્ગો છે. *સંદર્ભદાતાઓ; યજમાન લિંક્સના સ્રોતનું નિરીક્ષણ કરી શકે કોઇ અને એક ચોક્કસ પૃષ્ઠ માટે કઇ સાઇટ્સ સૌથી વધુ ટ્રાફિકનુ નિર્માણ કરી રહી છે તે સુનિશ્ચિત કરી શકે છે. એલેક્સા ઇન્ટરનેટ જેવી વેબ સાઇટ્સ ટ્રાફિક ક્રમાંક અને આંકડા પ્રસ્તુત કરે છે જે એલેક્સા ટૂલબારના ઉપયોગ સાથે સાઇટોનો ઉપયોગ કરે છે. તે સંપૂર્ણ ટ્રાફિકના ચિત્રને નથી જોતું તે તેની સમસ્યા છે. મોટી સાઇટ્સ સામાન્ય રીતે નીલસન નેટરેટિંગ્સ જેવી કંપનીઓની સેવાઓ લે છે, પણ તેમના અહેવાલો ફક્ત લવાજમ દ્વારા જ ઉપલબ્ધ થાય છે. ==વેબ ટ્રાફિકનું નિયંત્રણ== એક વેબ સાઇટ દ્વારા જોવાતા ટ્રાફિકની માત્રા એ તેની લોકપ્રિયતાનુ માપન છે. મુલાકાતીઓના આંકડાનુ વિશ્લેષણ કરીને સાઇટની ખામીઓને જોવી અને એ ક્ષેત્રોમાં સુધારો કરવો શક્ય છે. સાઇટની લોકપ્રિયતા અને તેનો ઉપયોગ કરનારા લોકોની સંખ્યામાં વધારો કરવો (અથવા, અમુક કિસ્સાઓમાં ઘટાડો કરવો પણ) શક્ય છે. ===મર્યાદિત ઉપયોગ=== કોઈકવાર સાઈટના અમુક ભાગોને પાસવર્ડથી સુરક્ષિત કરવા અગત્યના હોય છે, જેથી ફક્ત અધિકૃત લોકો જ ચોક્કસ વિભાગો અને પૃષ્ઠોની મુલાકાત લઇ શકે. કેટલાક સાઇટ વ્યવસ્થાપકોએ તેમના પૃષ્ઠને ચોક્કસ ટ્રાફિક માટે પ્રતિબંધિત કરવાનું પસંદ કર્યુ છે, જેમકે ભૌગોલિક સ્થાનને આધારે. [[સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા|યુ.એસ. (U.S.)]] પ્રમુખ જ્યોર્જ ડબલ્યૂ. બુશની પુન: ચૂંટણી પ્રચારની સાઇટ ([http://www.georgewbush.com GeorgeWBush.com]) પર એક નોંધાયેલ હુમલા બાદ 25 ઓક્ટોબર 2004ના દિવસે યુ.એસ. (U.S.)ની બહારના બધા [[ઇન્ટરનેટ|ઇન્ટરનેટ]] વપરાશકારો માટે પ્રતિબંધિત રાખવામાં આવી હતી.<ref>{{cite news | url = http://news.netcraft.com/archives/2004/10/26/bush_campaign_web_site_rejects_nonus_visitors.html | title = Bush Campaign Web Site Rejects Non-US Visitors | first = Rich | last = Miller | date = 2004-10-26 }} </ref> એ જોડાણોની સંખ્યાને આધારે અને જોડાણ દ્વારા પ્રસારિત બેન્ડવિડ્થ દ્વારા એ બંને વડે વેબ સર્વર પરના અધિકારોને મર્યાદિત કરવા શક્ય છે. અપાચે એચટીટીપી (HTTP) સર્વર્સ પર તે ''લિમિટપીકન'' મોડ્યુલ અને અન્યો દ્વારા પૂર્ણ કરાય છે. ===વેબ સાઇટ ટ્રાફિક વધારવો=== વેબ ટ્રાફિકમાં શોધ એન્જિન્સમાં સાઇટને મૂકીને અને [[જાહેરાત|જાહેરાતો]] ખરીદીને વધારો કરી શકાય જેમાં જથ્થાબંધ ઇ-મેઇલ, પોપ-અપ એડ્સ અને પૃષ્ઠમાં જાહેરાતનો સમાવેશ થાય છે. ઇન્ટરનેટ પર આધારિત ન હોય તેવી જાહેરાતો ખરીદીને પણ વેબ ટ્રાફિક વધારી શકાય. જો વેબ પૃષ્ઠ શોધના પ્રથમ પૃષ્ઠોમાં ન હોય તો તેની કોઇ વ્યક્તિ દ્વારા શોધાવાની શક્યતા બહુ ઓછી થઇ જાય છે (ખાસ કરીને જો પ્રથમ પૃષ્ઠ પર અન્ય સ્પર્ધા હોય). બહુ ઓછા લોકો પ્રથમ પૃષ્ઠની આગળ જાય છે, અને આગળના પૃષ્ઠો પર જનારા લોકોની ટકાવારી બહુ નીચી છે. તેથી શોધ એન્જિન પર યોગ્ય સ્થાન મેળવવુ ખુદ વેબ સાઇટ જેટલુ જ અગત્યનુ છે. ===ઓર્ગેનિક ટ્રાફિક=== કોઇ ચુકવણી વિના શોધ એન્જિન કે નિર્દેશિકાઓની યાદીમાં સમાવેશથી આવતા વેબ ટ્રાફિકને સામાન્ય રીતે "ઓર્ગેનિક" ટ્રાફિક તરીકે ઓળખાવવામાં આવે છે. નિર્દેશિકાઓમાં, શોધ એન્જિન્સ, માર્ગદર્શિકાઓમાં (જેમ કે યલ્લો પેજીસ અને રેસ્ટોરા ગાઇડ્સ) વેબ સાઇટનો સમાવેશ કરીને ઓર્ગેનિક ટ્રાફિક ઉત્પન્ન કે વધારી શકાય છે. મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં વેબ ટ્રાફિક વધારવાનો ઉત્તમ રસ્તો મુખ્ય શોધ એન્જિન્સ પર સાઇટની નોંધ કરાવવાનો હોય છે. ફક્ત નોંધ કરાવવાથી ટ્રાફિક મળશે જ એવુ નિશ્ચિત નથી થઇ જતુ, કારણકે શોધ એન્જિન્સ નોંધાયેલ સાઇટ્સનું "ક્રોલિંગ" કરીને કાર્ય કરે છે. આ ક્રોલિંગ પ્રોગ્રામ્સ (ક્રોલર્સ) "સ્પાઇડર્સ" અને "રોબોટ્સ" તરીકે પણ જાણીતા છે. ક્રોલર્સ નોંધાયેલ મુખ પૃષ્ઠ પરથી શરૂઆત કરે છે, અને તેને જે હાઇપરલિંક્સ સામાન્ય રીતે વેબસાઇટ (આંતરિક લિંક્સ) સુધી પહોંચી શકે તેવી લાગે તેને અનુસરે છે. ક્રોલર્સ એવા પૃષ્ઠો વિશે માહિતી એકઠી કરવાનુ તેનો સંગ્રહ કરવાનું અને શોધ એન્જિન માહિતી-સંગ્રહમાં તેને ક્રમાંકિત કરવાનુ શરૂ કરે છે. દરેક કિસ્સામાં, તે પૃષ્ઠ યુઆરએલ (URL) અને પૃષ્ઠ શીર્ષકને ક્રમાંકિત કરે છે. મોટા ભાગે તેઓ વેબ હેડર (મેટા ટેગ) અને પૃષ્ઠ પરના લખાણને ચોક્કસ માત્રામાં ક્રમાંકિત કરે છે. ત્યારબાદ જ્યારે કોઇ શોધ એન્જિન, કોઇ એક ચોક્કસ શબ્દ કે શબ્દ સમૂહને શોધે છે ત્યારે શોધ એન્જિન માહિતી-સંગ્રહમાંથી શોધીને પરિણામ ઉત્પન્ન કરે છે, જે સામાન્ય રીતે શોધ એન્જિન અલ્ગોરિધમ મુજબ સુસંગતતા અનુસાર ગોઠવેલ હોય છે. સામાન્ય રીતે ટોચના ઓર્ગેનિક પરિણામને વેબ વપરાશકારોના સૌથી વધુ ક્લિક્સ મળે છે. કેટલાક અભ્યાસો મુજબ {{Fact|date=February 2007}}, ટોચનું પરિણામ ક્લિક્સના 5% થી 10% મેળવે છે. તેના પછીના દરેક પરિણામ તેની પહેલાના પરિણામના 30% થી 60% વચ્ચે ક્લિક્સ મેળવે છે. તે દર્શાવે છે કે ટોચના પરિણામોમાં સ્થાન મેળવવું અગત્યનું છે. અમુક કંપનીઓ શોધ એન્જિન માર્કેટિંગની વિશેષજ્ઞ છે. જોકે, કેવી રીતે પરિણામો પ્રાપ્ત કરવા તેની કોઇ સાચી જાણકારી વગરની "બોઇલર-રૂમ" કંપનીઓ વેબમાસ્ટર્સનો સંપર્ક કરતી હોવાનું સામાન્ય થતું જાય છે. પે-પર-ક્લિકથી વિરુદ્ધ, શોધ એન્જિન માર્કેટિંગમા માસિક કે વાર્ષિક ચુકવણી કરાય છે, અને મોટા ભાગની શોધ એન્જિન કંપનીઓ તેમને જે માટે નાણાં ચુકવાયા હોય તેવા ચોક્કસ પરિણામો આપી શકવાનુ વચન નથી આપી શકતી. વેબ પર માહિતીની વિશાળ માત્રાને લીધે, ક્રોલર્સને તેમને મળેલા પૃષ્ઠોની સમીક્ષા અને ક્રમાંકનને પૂર્ણ કરવા માટે ઘણા દિવસો, સપ્તાહો કે મહિનાઓ લાગી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે ગૂગલે, 2004ના અંત સુધીમાં આઠ અબજથી વધુ પૃષ્ઠો ક્રમાંકિત કર્યા હતા. સેંકડો કે હજારો સર્વરો પૃષ્ઠોનું સ્પાઇડરીંગ કરતા હોવા છતા, પુનઃ ક્રમાંકનને પૂર્ણ થતા સમય લાગે છે. ચોક્કસ વેબસાઇટ્સના અમુક હાલમાં જ સુધારેલ પૃષ્ઠો શોધ એન્જિન્સ પર શોધતી વખતે તત્કાળ ન મળતા હોવાનું એ જ કારણ છે. ==વધુ પડતા ટ્રાફિકનો બોજ== ખૂબ વધુ વેબ ટ્રાફિક વેબ સાઇટને નાટ્યાત્મક રીતે ધીમી કરી શકે અથવા તેનો ઉપયોગ સાવ બંધ થઇ જઇ શકે. આવુ ક્ષમતા કરતા વધુ ફાઇલ અનુરોધો સર્વરમાં જવાને લીધે અથવા સાઇટ પરના ઇરાદાપૂર્વકના હુમલાને અથવા સામાન્ય રીતે વધુ પડતી લોક્પ્રિયતાને લીધે બની શકે. મોટા પાયા પરની ઘણા સર્વર્સ ધરાવતી વેબ સાઇટ્સ, ઘણી વાર આવશ્યક ટ્રાફિકનો સામનો કરે છે અને નાની સેવાઓ ટ્રાફિકના વધુ પડતા બોજથી પ્રભાવિત થાય તેની શક્યતા વધુ છે. ===ડિનાયલ ઓફ સર્વિસ હુમલો=== સાઇટ સંભાળી ન શકે એટલા અનુરોધોનો મારો ચલાવીને, ડિનાયલ-ઓફ-સર્વિસ હુમલાઓ (ડીઓએસ(DoS) હુમલાઓ)એ વેબ સાઇટ્સને એક ખરાબ હુમલા બાદ બંધ કરી દીધી. [[કોમ્પ્યુટર વાયરસ|વાઇરસો]]નો પણ મોટા પાયા પરના ડિસ્ટ્રીબ્યુટેડ ડિનાયલ ઓફ સર્વિસ હુમલાઓના સમર્થન માટે ઉપયોગ થયો. ===ઓચિંતી લોકપ્રિયતા=== લોકપ્રિયતામાં અચાનક ઉછાળો આવવાથી એકાએક વેબ ટ્રાફિક પર વધુ પડતો બોજ આવી શકે. મીડિયામાં કોઈ સમાચાર, ઝડપથી ફેલાતા ઇમેઇલ અથવા કોઇ લોકપ્રિય સાઇટની લિંકને લીધે મુલાકાતીઓની સંખ્યામાં ઓચિંતો વધારો થઇ શકે છે (ક્યારેક તેને સ્લેશડોટ અસર કે રેડીટ અસર પણ કહે છે) ==આ પણ જુઓ== *વેબ ટ્રાફિક જનરેશન મોડલ ==સંદર્ભો== *ઝીઓન હદદ, ઇત્ઝિક કીત્રોસર અને યોસી સેગલ (6 માર્ચ 2003). [http://www.googleadvertise.com/web_traffic_dr.htm "વેબ ટ્રાફિક રેન્જીંગ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110124233732/http://www.googleadvertise.com/web_traffic_dr.htm |date=2011-01-24 }} – પુન:પ્રાપ્ત 1 જાન્યુઆરી 2005 *મલાકીન્સ્કી, એન્ડ્રેઇ; ડોમીનીક, સ્કોટ અને હેટ્રિક, ટોમ (1 માર્ચ 2001). [http://www-106.ibm.com/developerworks/web/library/wa-mwt1/ "વેબ ટ્રાફિક માપન"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080719075253/http://www-106.ibm.com/developerworks/web/library/wa-mwt1/ |date=2008-07-19 }} આઇબીએમ (IBM) પર – પુન:પ્રાપ્ત 1 જાન્યુઆરી 2005 *મચલીસ, શેરોન(17 જૂન 2002). [http://www.computerworld.com/managementtopics/ebusiness/story/0,10801,71989,00.html "વેબ સાઇટ ટ્રાફિક માપન"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090418080809/http://www.computerworld.com/managementtopics/ebusiness/story/0,10801,71989,00.html |date=2009-04-18 }} ComputerWorld.com પરથી– પુન:પ્રાપ્ત 1 જાન્યુઆરી 2005 *વોર્ડ, માર્ક (5 મે 2003). [http://www.thisdayonline.com/archive/2003/05/08/20030508e-b09.html "સારો વિચાર હોવાના ખતરા"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100706203514/http://www.thisdayonline.com/archive/2003/05/08/20030508e-b09.html |date=2010-07-06 }} – [http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/2995343.stm બીબીસી (BBC) સમાચાર] તેમની સાઇટ મેકસેન્ટ્રલ સાથે જોડાઇ ગયા બાદ એક સ્વતંત્ર પત્રકાર ગ્લેન ફ્લેઇશમેનનો કિસ્સો જુઓ - પુન:પ્રાપ્ત 7 જુલાઇ, 2005 - લિંક હવે ચાલતી નથી. <references></references> [[Category:કોમ્પ્યૂટર નેટવર્ક વિશ્લેષણ]] [[Category:વર્લ્ડ વાઈડ વેબ]] [[Category:વેબ વિશ્લેષણ]] [[Category:ઇન્ટરનેટ માર્કેટિંગ]] [[Category:પદ્ધતિસરનુ ઇન્ટરનેટ માર્કેટિંગ]] 7jubj5ex2hpi8phl1wbhe4g21jig74k 0 32621 900682 879954 2026-05-05T08:29:54Z Dsvyas 561 Dsvyas એ દિશાનિર્દેશન છોડ્યા વગર પાના [[પીઠાદ (તા. જોડિયા)]]ને [[પીઠડ (તા. જોડિયા)]] પર વાળ્યું: Misspelled title: ગામનું સાચું નામ 879954 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = પીઠાદ (તા. જોડિયા) | state_name = ગુજરાત | district = જામનગર | taluk_names = જોડિયા | latd =22.69904 | longd= 70.301721 | area_total = | altitude = 5 | population_total = | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total_cite= <ref>[http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-Gujarat.html પર વર્ષ ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના સર્ચેબલ આંકડા]</ref> | population_density = | area_telephone = ૦૨૮૯૩ | postal_code = ૩૬૧૨__ | vehicle_code_range = જીજે - ૧૦ | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = |સ્થિતિ=અયોગ્ય }} '''પીઠાદ (તા. જોડિયા)''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[જામનગર જિલ્લો| જામનગર જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ જોડિયા તાલુકો| જોડિયા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. પીઠાદ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] irgwsryirm23m7w7kghavrnbl5326pc 900683 900682 2026-05-05T08:37:59Z Dsvyas 561 પીઠાદ -> પીઠડ 900683 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian jurisdiction | type = ગામ | native_name = પીઠડ | state_name = ગુજરાત | district = જામનગર | taluk_names = જોડિયા | latd = 22.6836159 | longd = 70.5616886 | area_total = | altitude = 5 | population_total = | population_as_of = ૨૦૧૧ | population_total_cite= <ref>[http://censusindia.gov.in/pca/pcadata/Houselisting-housing-Gujarat.html પર વર્ષ ૨૦૧૧ની વસ્તી ગણતરીના સર્ચેબલ આંકડા]</ref> | population_density = | area_telephone = ૦૨૮૯૩ | postal_code = ૩૬૧૨__ | vehicle_code_range = જીજે - ૧૦ | leader_title_1 = | leader_name_1 = | leader_title_2 = | leader_name_2 = | footnotes = | blank_title_1 = સગવડો | blank_value_1 = [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]], દૂધની ડેરી | blank_title_2 = મુખ્ય વ્યવસાય | blank_value_2 = [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]], [[પશુપાલન]] | blank_title_3 = મુખ્ય ખેતપેદાશ | blank_value_3 = [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]], [[શાકભાજી]] | blank_title_4 = | blank_value_4 = | સ્થિતિ = યોગ્ય }} '''પીઠડ''' [[ભારત]] દેશના પશ્ચિમ ભાગમાં આવેલા [[ગુજરાત| ગુજરાત રાજ્ય]]ના [[સૌરાષ્ટ્ર]] વિસ્તારમાં આવેલા [[જામનગર જિલ્લો| જામનગર જિલ્લા]]માં આવેલા કુલ ૬ (છ) તાલુકાઓ પૈકીના એક એવા [[ જોડિયા તાલુકો| જોડિયા તાલુકા]]માં આવેલું એક ગામ છે. પીઠડ ગામના લોકોનો મુખ્ય વ્યવસાય [[ખેતી]], [[ખેતમજૂરી]] તેમ જ [[પશુપાલન]] છે. આ ગામમાં મુખ્યત્વે [[ઘઉં]], [[જીરુ]], [[મગફળી]], [[તલ]], [[બાજરી]], [[ચણા]], [[કપાસ]], [[દિવેલી]], [[રજકો]] તેમ જ અન્ય [[શાકભાજી]]ના પાકની [[ખેતી]] કરવામાં આવે છે. આ ગામમાં [[પ્રાથમિક શાળા]], [[પંચાયતઘર]], [[આંગણવાડી]] તેમ જ દૂધની ડેરી જેવી સવલતો પ્રાપ્ય થયેલી છે. ગામમાં [[પીઠડ|પીઠડ માતાજી]]નું મુખ્ય મંદિર અને અન્ય મંદિરો આવેલાં છે. {{ગુજરાત ગામ સ્ટબ}} [[શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો]] [[શ્રેણી:સૌરાષ્ટ્ર]] pjcnaie6gl55xap9k2zrvrg7nvmz4ac 0 42599 900670 890288 2026-05-04T20:56:39Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900670 wikitext text/x-wiki {{ભાષાંતર}} [[File:Movember.jpg|thumb|A group of men displaying moustaches grown for Movember.]] '''મોવેમ્બર''' (મૂછો માટેના અંગ્રેજી શબ્દ મુસ્ટૅચ અને [[નવેમ્બર]]ના સંકરણથી બનાવેલો શબ્દ) એક વાર્ષિક કાર્યક્રમ છે જે એક મહિના સુધી ચાલે છે. આ કાર્યક્રમ અંતર્ગત તેમાં ભાગ લેનારી વ્યક્તિઓ નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન મૂછો ઉગાડે છે અને વધારે છે. આમ કરવા પાછળનો ઉદ્દેશ પુરુષોમાં થતા પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને અન્ય રોગો પ્રત્યે જાગૃતિ કેળવવાનો છે. ધ મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન નામની સંસ્થા આ કાર્યક્રમ ચલાવે છે જેનું સંચાલન Movember.com વેબસાઇટ પરથી થાય છે.<ref>{{cite web |url=http://us.movember.com/about/corporate-governance/ |title=Movember United States - About Movember |publisher=Us.movember.com |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111210213934/http://us.movember.com/about/corporate-governance |url-status=dead }}</ref> મોવેમ્બરનું ધ્યેય છે "પુરુષોના સ્વાસ્થ્યની શકલ બદલવી" ("change the face of men's health.")<ref>{{cite web |last=Stewart |first=Chato B. |url=http://blogs.psychcentral.com/humor/2010/11/change-the-face-of-mens-health-by-growing-a-moustache-prostate-cancer-and-depression/ |title=Change the FACE of Men’s Health by Growing a Moustache for Prostate Cancer and Depression &#124; Mental Health Humor |publisher=Blogs.psychcentral.com |date=2010-11-17 |access-date=2011-11-30 |archive-date=2012-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517023104/http://blogs.psychcentral.com/humor/2010/11/change-the-face-of-mens-health-by-growing-a-moustache-prostate-cancer-and-depression/ |url-status=dead }}</ref> પુરુષો (મો બ્રો)ને આ કાર્યક્રમમાં જોડાવવા માટે ઉત્સાહિત કરીને મોવેમ્બર એવો હેતુ સેવે છે કે આના દ્વારા કેન્સરનું વહેલું નિદાન, પરિક્ષણ અને અસરકારક સારવાર થઈ શકે જેના પગલે શક્ય તેટલા મૃત્યુ ટાળી શકાય.. ફક્ત વર્ષમાં એક વખત સ્વાસ્થ્ય પરિક્ષણ કરવા માટે જ પ્રેરીને આ સંસ્થા અટકતી નથી. તે, લોકોને પોતાના કુટુંબમાં કોઈને પહેલા આવું કોઈ કેન્સર થયું હતું કે નહિ તેની જાણકારી મેળવવા અને સ્વાસ્થ્યપ્રદ જીવનશૈલિ અપનાવવા માટે પણ આહ્વાન કરે છે.<ref>{{cite web|url=http://www.myfoxdc.com/dpp/news/national/foxnews/Mustaches-Raise-Millions-for-Mens-Health_25415908 |title=Mustaches Raise Millions for Men's Health |publisher=Myfoxdc.com |date= |access-date=2011-11-30}}</ref> ઇ.સ. ૨૦૦૪થી '''મોવેમ્બર ફાઇન્ડેશન''' નામની સખાવતી સંસ્થા ઓસ્ટ્રેલિયા અને નૂઝીલેન્ડમાં મોવેમ્બર કાર્યક્રમનું આયોજન કરતી આવી છે જેના દ્વારા પુરુષોના સ્વાસ્થ્ય સંબંધી સમસ્યાઓ (જેવી કે પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને હતાશા)ના ઇલાજ માટે ફાળો ઉઘરાવી રહી છે અને લોક જાગૃતિ જગાવી રહી છે. ૨૦૦૭માં આયર્લેન્ડ, [[કેનેડા]], ચેક રિપબ્લિક, ડેન્માર્ક, [[સ્પેન]], [[યુનાઇટેડ કિંગડમ]], [[ઈઝરાયલ]], [[દક્ષિણ આફ્રિકા]], તાઇવાન અને [[યુ.એસ.એ.]]માં પણ મોવેમ્બરની શરૂઆત કરવામાં આવી.<ref>{{cite web |url=http://us.movember.com/momoney/ |title=Movember United States - Mo Money |publisher=Us.movember.com |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2011-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111121094811/http://us.movember.com/momoney |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Doll |first=Jen |url=http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2011/11/movember_shave.php |title=Movember: Shave Off Your Moustache (and Grow It Back) for Men's Health, Amusement - New York News - Runnin' Scared |publisher=Blogs.villagevoice.com |date=2011-11-01 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111204095318/http://blogs.villagevoice.com/runninscared/2011/11/movember_shave.php |url-status=dead }}</ref> આજે તેનો વ્યાપ ઓસ્ટ્રેલિયાથી લઈને દક્ષિણ આફ્રિકા, યુરોપ અને ઉત્તર અમેરિક સુધી વિસ્તર્યો છે.<ref name="autogenerated1">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2011/11/01/living/movember-mustaches/index.html |title='Movember' gets hairy, for a cause |publisher=CNN.com |date=2011-11-01 |access-date=2011-11-22}}</ref><ref name="am1">{{cite web|url=http://www.am980.ca/channels/news/local/story.aspx?ID=1564511 |title=AM980 News Talk Sports From Scary To Hairy, Halloween Is Over But Movember Is Just Starting Local News |publisher=Am980.ca |date= |access-date=2011-11-22}}</ref> ૨૦૧૧ સુધીમાં કેનેડા બધા દેશો પૈકી સૌથી વધુ દાન નોંધાવનારો દેશ હતો.<ref>{{cite web |url=http://ca.movember.com/momoney/ |title=Canadian website |publisher=Ca.movember.com |date= |access-date=2011-11-30 |archive-date=2011-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111129003402/http://ca.movember.com/momoney/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last=Morreale |first=Michael |url=http://www.cbc.ca/radio2/tempo/2011/11/29/tempos-top-five-composer-moustaches/ |title=Example of support:Top five classical composer moustaches |publisher=Cbc.ca |date=2011-11-09 |access-date=2011-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111201224119/http://www.cbc.ca/radio2/tempo/2011/11/29/tempos-top-five-composer-moustaches/ |archive-date=2011-12-01 |url-status=live }}</ref> ૨૦૧૦માં વૃષણના કેન્સર માટે ચાલતા કાર્યક્રમ '''ટૅચબેક''' સાથે મોવેમ્બર ભળી ગઈ.<ref>{{cite web |url=http://www.tacheback.co.uk/html/faq.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Tacheback |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2011-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111120235444/http://www.tacheback.co.uk/html/faq.html |url-status=dead }}</ref> ૨૦૧૨માં ધ ગ્લોબલ જર્નલે મોવેમ્બરને વિશ્વની ૧૦૦ ટોચની બિન નફાકારક સંસ્થાઓ (NGO)માં સ્થાન આપ્યું.<ref>{{cite web |url=http://theglobaljournal.net/top100NGOs/ |title=Top 100 NGOs |publisher=The Global Journal |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2013-03-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6FL5ir9V2?url=http://theglobaljournal.net/top100NGOs/ |url-status=dead }}</ref> ==ઇતિહાસ== ===ઉદ્‌ભવ=== ૧૯૯૯માં ઓસ્ટ્રેલિયન ટીવી ચેનલ સેવન નેટવર્કના સમાચારમાં [[એડિલેઇડ]]ના પુરુષોના એક નાના જૂથના સમાચાર પ્રસારિત થયા હતા જેમણે "મોવેમ્બર" શબ્દ બનાવ્યો અને નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન મૂછો વધારીને સખાવત કરવાના વિચારને જન્મ આપ્યો હતો.<ref name=news>Ashcroft, J. (30 November 1999) <!--If you know the name of the story please insert it inverted commas here-->''Seven Nightly News Movember Mo-Phenomenon |http://www.youtube.com/watch?v=NPH0qQFqs0M|'', [[Seven Network|Channel 7]] Adelaide</ref> આ ન્યૂઝ રિપોર્ટમાં એડિલેઇડ સ્થિત આ "મોવેમ્બર સમિતિ"ના સભ્યોએ કેવી રીતે એક રાતે પબમાં બેઠાબેઠા તેમને મોવેમ્બરનો વિચાર આવ્યો હતો તે જણાવ્યું હતું. આ લોકોએ ૮૦ જણથી શરૂઆત કરી હતી અને ધ્યેય રાખ્યું હતું પશુઓ માટે જીવદયાનું કામ કરતી સંસ્થા આર.એસ.પી.સી.એ. (RSPCA) માટે ટીશર્ટ્સ વેચીને પૈસા ભેગા કરવાનું. આ કામ માટે તેમણે સૂત્ર ઘડી કાઢ્યું હતું "(કૂતરા-બિલાડાની) મૂછો માટે મૂછો ઉગાડો" ("Growing whiskers for whiskers").<ref name=news/> આ સમિતિ આજે પ્રચલિત મોવેમ્બર કાર્યક્રમથી અલિપ્ત રહે છે અને દાવો કરે છે કે ૧૯૯૯માં "મોવેમ્બર" શબ્દને જન્મ આપનાર તે છે.<ref name=wars>{{cite web|url = http://www.movember.org/charleskiesIII.html |title = Mo Wars |access-date = 5 November 2007|year = 2007 |publisher = Movember Committee}}</ref> ૨૦૦૪માં, આ લોકોથી તદ્દન જુદાં એવા [[મેલબોર્ન]] સ્થિત એક જૂથના ૩૦ પુરુષોએ પ્રોસ્ટેટ કેન્સર અને પુરુષોમાં હતાશા (ડિપ્રેશન) અંગે જાગૃતિ કેળવવાના ઉદ્દેશ સાથે નવેમ્બરના ૩૦ દિવસ સુધી મૂછો વધારી હતી. <ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/11/04/movemeber-facial-hair-prostate-cancer-awareness_n_1074615.html |title='Movember' Urges Men To Grow Facial Hair, Fundraise For Prostate Cancer Awareness (SLIDESHOW) |publisher=Huffingtonpost.com |date= 2011-11-04|access-date=2011-11-22 |first=Eleanor |last=Goldberg}}</ref><ref>{{cite web|url=http://au.movember.com/about/ |title= Movember Australia |publisher=http://www.movember.com.au |date= |access-date=2011-12-07}}</ref> આ જૂથ આગળ જતા મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન નામની સખાવતી સંસ્થા બન્યું. ત્યારથી આજ સુધીમાં મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશને આશરે ૧૭.૫ કરોડ અમેરિકન ડોલર જેટલી માતબર રકમનો ફાળો એકત્ર કર્યો છે,<ref>{{cite web|last=Flandez |first=Raymund |url=http://philanthropy.com/article/Charity-Tries-New-Messages-and/129716/ |title=Charity Tries New Messages and Logos Every Year - Marketing and Communications - The Chronicle of Philanthropy- Connecting the nonprofit world with news, jobs, and ideas |publisher=Philanthropy.com |date=2011-11-13 |access-date=2011-11-22}}</ref> જેમાં મોટો હિસ્સો ૨૦૦૬માં આ કાર્યક્રમના યુરોપ, દક્ષિણ આફ્રિકા અને અમેરિકામાં ફેલાવા પછીનો છે.<ref name="autogenerated1"/><ref name="am1"/> ૨૦૧૦માં એકલા યુ.એસ.એ.માંથી ભાગ લેનારા લોકોએ જ ૭૫ લાખ અમેરિકન ડોલર ભેગા કર્યા હતા.<ref>{{cite web|url=http://www.smallwerks.com/a-social-media-look-into-the-madness-of-movember |title=A Social Media Look Into the Madness of ‘Movember’ |publisher=SmallWerks |date=2011-11-04 |access-date=2011-11-22}}</ref> ===ચર્ચામાં=== ૨૦૦૭માં ન્યૂઝીલેન્ડના વેલિંગ્ટનની સ્કોટ્સ કોલેજે કેટલાક સ્નાતક વિદ્યાર્થીઓને મૂછો વધારવાને કારણે સત્રાંત પારિતોષિક સમારોહમાં પ્રવેશવા પર પ્રતિબંધ મુક્યો હતો અને ઉચ્ચતર માધ્યમિક શાળાના એક વિદ્યાર્થીને આ જ કારણથી તેની વાર્ષિક પરિક્ષામાં નહિ બેસવા દેવાની ધમકી પણ આપી હતી.<ref name=Dominion>{{cite news | first = Lane | last = Nichols | title = No mo or no show at exams | url = http://www.stuff.co.nz/stuff/dominionpost/4274452a6000.html | publisher = The Dominion Post | date= 16 November 2007 | access-date = 16 November 2007}}</ref> ૨૦૦૭માં મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશનના કાર્યક્રમો ઓસ્ટ્રેલિયાના ટેબ્લોઇડ સાંપ્રત સમસ્યાઓના કાર્યક્રમ ''ટૂડે ટૂનાઇટ''માં ચમક્યા હતા જેમાં તેના પર આરોપ લગાવવામાં આવ્યો હતો કે આ સંસ્થા તેને મળેલા નાણાંમાંથી ઘણો મોટો હિસ્સો વહિવટી ખર્ચમાં અને તેના ડાયરેક્ટરોના પગાર પાછળ ખર્ચે છે.<ref>Seymour, B. (26 October 2007 [Eastern Seaboard]; 20 November 2007 [Adelaide]) <!--If you know the name of the story please insert it inverted commas here-->''Today Tonight'', [[Seven Network|Channel 7]] Adelaide</ref> ૨૦૦૮ના મોવેમ્બર કાર્યક્રમના આર્થિક સરવૈયામાં કેમ્પેઇન કોસ્ટ (વહોવટી ખર્ચ અને ફાળો એકત્રીકરણના કામો) પેટે કુલ મળેલી રકમના ફક્ત ૮% હિસ્સાનો જ ખર્ચ થયાનું દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.<ref>{{cite web |url=http://au.movemberfoundation.com/about-us/financial-summary/ |title=Financial Summary 2008 |publisher=Au.movemberfoundation.com |date= |access-date=2010-11-24 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204203728/http://au.movemberfoundation.com/about-us/financial-summary |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |title=Givewell Charity Profiles - Movember Foundation |publisher=Givewell.com.au |date=2009-04-30 |access-date=2010-11-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105212/http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |url-status=dead }}</ref> ૨૦૦૭માં આ જ ખર્ચ કૂલ દાનના ૯% દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.<ref>{{cite web |url=http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |title=More information Givewell Charity Profiles - Movember Foundation |publisher=Givewell.com.au |date=2009-04-30 |access-date=2010-11-24 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304105212/http://www.givewell.com.au/details_name.asp?txtOrganisation=NOV |url-status=dead }}</ref> ==નિયમો== મોવેમ્બર વેબસાઇટ પર કાર્યક્રમમાં ભાગલેનારાઓ માટેના નિયમો નીચે મુજબ જણાવવામાં આવ્યા છે:<ref>{{cite web |url=http://us.movember.com/uploads/files/Downloads/Movember%20Rules.pdf |title=Movember Rules |publisher=Movember.com |date=access-date=2011-11-07 |access-date=2012-11-01 |archive-date=2011-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111111163741/http://us.movember.com/uploads/files/Downloads/Movember%20Rules.pdf |url-status=dead }}</ref> # એક વખત movember.com પર નોંધણી કરાવ્યા બાદ ''મો બ્રો''એ ૧લી નવેમ્બરે સફાચટ ચહેરે જ શરૂઆત કરવી. # આખા નવેમ્બર મહિના દરમ્યાન દરેક ''મો બ્રો''એ [[મૂછ|મૂછો]] વધારવી અને તેની માવજત કરવી આવશ્યક છે. # મૂછો કલમ સાથે જોડાવી ના જોઈએ (જો તેમ થાય તો તેની ગણતરી દાઢીમાં થઈ જશે). # મૂછો નીચેની તરફ લંબાઈને હડપચી સુધી ના પહોંચવી જોઈએ (જો તેમ થાય તો તેની ગણતરી બકરા દાઢીમાં થાય). # દરેક ''મો બ્રો'' પોતે એક મોભાદાર સજ્જન હોય તેવું વર્તન રાખવું. ==ભાગીદારો== ===Movember.com=== ૨૦૧૧માં ગુગલ ક્રોમ બ્રાઉઝરે મોવેમ્બર સાથે વિડિયો બનાવવા માટે ભાગીદારી કરી. વિડિયોમાં એવા લોકોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો જેમણે મોવેમ્બર કાર્યક્રમમાં ભાગ લીધો હોય અને તેમણે વેબ અને Movember.comનો ઉપયોગ કેવી રીતે લોકોમાં જાગૃતિ કેળવવા માટે અને આ ઉમદા કાર્યમાં ફાળો એકત્ર કરવા માટે કર્યો હતો તેની વાત વણી લેવામાં આવી હતી. આ વિડિયો ૧૧ લાખ કરતા પણ વધુ લોકોએ જોયો હતો. તેમાં હેન્ડ્સમફર્સનું ગાયન "રીપેટ્રિએટેડ" લેવામાં આવ્યું હતું <ref>{{cite web |url=http://handsomefurs.com/google-chrome/ |title=Google Chrome and Movember |publisher=Handsome Furs |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120407131551/http://handsomefurs.com/google-chrome/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|author=Julia Kilgore |url=http://www.advirtues.com/2011/11/18/movember-if-you-dont-know-google-it/ |title=Movember: If You Don’t Know, Google It :: AdVirtues: virtuous advertising is not an oxymoron…and we can prove it! |publisher=AdVirtues |date=2011-11-18 |access-date=2011-11-22}}</ref> ૨૦૧૦ અને ૨૦૧૧માં મોવેમ્બરે TOMS સાથે લિમિટેડ એડિશન બુટ બનાવવા માટે ભાગીદારી કરી હતી, જે બુટ કાર્યક્રમમાં ભાગલેનારાઓ માટે હતા.<ref>{{cite web |url=http://www.toms.com/movember |title=Movember - Limited Edition - Help Change the Face of Men's Health |publisher=TOMS.com |date=2011-09-23 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111123113204/http://www.toms.com/Movember |url-status=dead }}</ref> ૨૦૧૧માં ક્વોન્ટાસ એરલાઇન્સે મોવેમ્બરને સહાયરૂપ થવાના આશયથી તેના એક વિમાન પર મૂછો ચીતરી હતી.<ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.com/articles/249215/20111114/movember-rules-qantas-growing-mo.htm |title=Movember: Qantas Celebrates by Growing a ‘Mo’ |publisher=Ibtimes.com |date=2011-11-14 |access-date=2011-11-22}}</ref> ૨૦૧૧માં બોન્ડી બીચ પર વિશ્વનો સૌથી મોટો રેતકિલ્લો (sandcastle) બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેનું નામ રાખવામાં આવ્યું હતું મો.<ref>{{cite web|url=http://mediamanint.blogspot.com/2010/11/bondi-beach-lifeguards-and-amanda.html</ref> ===એલચીઓ=== 2011 Movember Ambassadors include: Joe Jonas,<ref>{{cite web |author=Posted on Nov 28th 2011 12:15PM by Sarah Chazan |url=http://blog.music.aol.com/2011/11/28/celebrity-movember-mustaches/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+AOLMusicBlog+%28AOL+Music+Blog%29 |title=Celebrity 'Movember' Mustaches: Who Grew the Best Facial Fuzz? - AOL Music Blog |publisher=Blog.music.aol.com |date=2011-11-28 |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120902094442/http://blog.music.aol.com/2011/11/28/celebrity-movember-mustaches/?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+AOLMusicBlog+%28AOL+Music+Blog%29 |url-status=dead }}</ref> Justin Bieber,<ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2011/11/20/justin-bieber-grows-movem_n_1103855.html |title=Justin Bieber Grows 'Movember' Mustache |publisher=Huffingtonpost.com |date= 2011-11-20|access-date=2011-11-22 |first=Eleanor |last=Goldberg}}</ref> Cake (Musicians),<ref>{{cite web |url=http://www.spinner.com/2011/11/02/cake-movember-mustache-man-contest/ |title=CAKE Kick Off November With Movember 'Moustache Man' Contest |publisher=Spinner |date=2011-11-02 |access-date=2011-11-22 |archive-url=https://archive.today/20120917154635/http://www.spinner.com/2011/11/02/cake-movember-mustache-man-contest/ |archive-date=2012-09-17 |url-status=live }}</ref> Foster the People (Musicians),<ref>{{cite web |url=http://lightning100.com/2011/11/16/foster-the-people-participate-in-movember/#.TsqqF2AUlLc |title=Foster the People participate in MoVember |publisher=Lightning 100 |date=2011-11-16 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120415114911/http://lightning100.com/2011/11/16/foster-the-people-participate-in-movember/#.TsqqF2AUlLc |url-status=dead }}</ref> Morgan Spurlock,<ref>{{cite web|url=http://www.prnewswire.com/news-releases/morgan-spurlock-joins-movember-campaign-to-raise-awareness-for-cancers-affecting-men-133837793.html |title=Morgan Spurlock Joins Movember Campaign to Raise Awareness for Cancers Affecting Men - NEW YORK, Nov. 14, 2011 /PRNewswire/ |location=New York |publisher=Prnewswire.com |date= |access-date=2011-11-22}}</ref> George Parros of the Anaheim Ducks,<ref>{{cite web |last=Waxman |first=Matthew |url=http://www.gq.com/sports/profiles/201111/george-parros-nhl-hockey-anaheim-ducks |title=Interview with the Anaheim Ducks' George Parros: Profiles |publisher=GQ |date=2011-11-17 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111119221546/http://www.gq.com/sports/profiles/201111/george-parros-nhl-hockey-anaheim-ducks |url-status=dead }}</ref> Snoop Dogg,<ref>{{cite web |url=http://store.lancasterltd.com/Snoop_Dogg_Movember_T_shirt_p/844-m-01-blk.htm |title=Snoop Dogg's Official Movember T-shirt |publisher=Store.lancasterltd.com |date= |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111113185622/http://store.lancasterltd.com/Snoop_Dogg_Movember_T_shirt_p/844-m-01-blk.htm |url-status=dead }}</ref> Kevin Connolly,<ref>{{cite web |url=http://www.celebuzz.com/photos/celebrity-mustaches/ |title=Mustache Photos - Kevin Connolly’s Movember Stache - 1 |publisher=Celebuzz |date=2011-11-16 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131083603/http://www.celebuzz.com/photos/celebrity-mustaches/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Johnson |first=Zach |url=http://www.usmagazine.com/celebrity-beauty/news/kevin-connolly-grows-a-mustache-for-prostate-cancer-awareness-20112111 |title=Kevin Connolly Grows a Mustache for Prostate Cancer Awareness |publisher=UsMagazine.com |date= |access-date=2011-11-22}}</ref> Brody Jenner,<ref>{{cite web|url=http://famousdc.com/2011/11/16/movember-update-dcis-kevin-mclaughlin-overtakes-mtvs-brody-jenner/ |title=Movember Update: DCI’s Kevin McLaughlin Overtakes MTV’s Brody Jenner |publisher=FamousDC |date= |access-date=2011-11-22}}</ref> Matt Leinart,<ref>{{cite web |url=http://blog.houstontexans.com/2011/11/05/leinart-teammates-support-movember/ |title=Houston Texans – Blog &#124; Leinart, teammates support Movember « |publisher=Blog.houstontexans.com |date=2011-11-05 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2012-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120425235200/http://blog.houstontexans.com/2011/11/05/leinart-teammates-support-movember/ |url-status=dead }}</ref> Bloomberg TV's Matt Miller,<ref>{{cite news|author=10:02 AM ET |url=http://www.bloomberg.com/news/2011-11-10/-movember-the-mustache-growing-movement.html |title=‘Movember’: The Mustache Growing Movement |publisher=Bloomberg |date=2011-11-10 |access-date=2011-11-22}}</ref> Mr. Clean,<ref>{{cite web|author=November 2, 2011 by Todd Wasserman 27 |url=http://mashable.com/2011/11/02/mr-clean-movember/ |title=Mr. Clean to Grow a 'Stache for Movember |publisher=Mashable.com |date=2011-11-02 |access-date=2011-11-22}}</ref> UFC Lightweight Champ Frankie Edgar,<ref>{{cite web |author=by sarah |url=http://www.mmamania.com/2011/11/18/2570983/ufc-lightweight-champion-frankie-edgar-has-agreed-to-give-up-his |title=UFC lightweight champion Frankie Edgar has agreed to give up his babyface to grow a moustache... |publisher=MMAmania.com |date=2011-11-18 |access-date=2011-11-22 }}{{Dead link|date=સપ્ટેમ્બર 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Philip Bloom (Photographer)<ref>{{cite web |url=http://philipbloom.net/2011/10/30/movember2011/ |title=Movember 2011 is upon us. Let those beautiful Moustaches grow and let’s beat prostate cancer! |publisher=Philip Bloom |date=2011-10-30 |access-date=2011-11-22 |archive-date=2011-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111202204447/http://philipbloom.net/2011/10/30/movember2011/ |url-status=dead }}</ref> In 2010, some of the [[Montreal Canadiens]] were seen sporting moustaches during the month of November, with a video appearing on the Canadiens homepage, thus confirming the worldwide spread of Movember.<ref>{{cite web |url = http://video.canadiens.nhl.com/videocenter/console?catid=1117&id=83340&navid=DL |2 = MTL |3 = home |title = Things Are Getting Hairy |access-date = 19 November 2010 |publisher = NHL Canadiens |archive-date = 14 જુલાઈ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110714180807/http://video.canadiens.nhl.com/videocenter/console?catid=1117&id=83340&navid=DL |url-status = dead }}</ref> 2009 F1 World Champion Jenson Button started support for Movember by showing off his blond moustache at the Abu Dhabi Grand Prix, returning the presence of the moustache on the F1 podium by finishing 3rd, the first since the 1994 Australian Grand Prix won by Nigel Mansell. In 2009, many of the [[Australia national rugby union team|Australian rugby union team]] players were seen sporting moustaches during the [[Autumn internationals|Autumn Test Series]]. Many high-profile Australian sports people, celebrities, and dignitaries have supported the Movember Foundation, including World Champion surfer [[Mick Fanning]];<ref>{{cite web | url = http://www.worldprosurfers.com/mick-fanning-movember.asp | title = World's Best...Growing Moustaches | date = 14 November 2007 | publisher = World Professional Surfers | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 3 નવેમ્બર 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081103010739/http://worldprosurfers.com/mick-fanning-movember.asp | url-status = dead }}</ref> author, columnist, and presenter [[Samantha Brett]];<ref>{{cite news | url = http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2007/11/movember_wrapup.html | title = Movember wrap-up! | date = 28 November 2007 | publisher = Sydney Morning Herald | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 8 એપ્રિલ 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170408081642/http://blogs.smh.com.au/lifestyle/asksam/archives/2007/11/movember_wrapup.html | url-status = dead }}</ref> ''[[Today (Australian TV program)|Today]]'' sports presenter [[Cameron Williams]]; ex-''[[Big Brother Australia|Big Brother]]'' housemate [[Ryan Fitzgerald]]; Queensland cricket all-rounder [[Andrew Symonds]]; and several AFL players.<ref>{{cite news | url = http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20844371-28957,00.html | title = Movember millions | date = 30 November 2006 | publisher = Herald Sun | access-date = 1 નવેમ્બર 2012 | archive-date = 12 સપ્ટેમ્બર 2012 | archive-url = https://archive.ph/20120912111002/www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,20844371-28957,00.html | url-status = dead }}</ref> NHL "tough guy" George Parros, alongside Bill McCreary, shaved his mustache to participate in the 2010 Movember event. Brad Pozzi an Australian rules lineback.<ref>Ducks right wing George Parros, who has gained notoriety for his signature moustache during his tenure in the NHL, is leading the charge during the 30-day mustache-growing movement in November. Parros will “start from scratch” by shaving and re-growing his moustache.</ref> Movember is regularly supported by sporting organisations and celebrities in New Zealand, with names such as national rugby captain [[Richie McCaw]]<ref>{{cite web |url=http://lifestyle.msn.co.nz/nzmenslifestyle/mensstyle/8368682/richie-mccaw-supports-movember |title=Richie McCaw supports Movember |publisher=Lifestyle.msn.co.nz |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2013-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116054822/http://lifestyle.msn.co.nz/nzmenslifestyle/mensstyle/8368682/richie-mccaw-supports-movember |url-status=dead }}</ref> actively involved in supporting the charity. ===સખાવતો=== Since 2004, the Movember Foundation charity has used Movember to raise awareness and funds for [[men's health]] issues in Australia and New Zealand. Monetary proceeds go toward the [[Prostate Cancer Foundation of Australia]], the [[Cancer Society and Mental Health Foundation of New Zealand]], and [[Beyond Blue]].<ref name = ABOUT>{{cite web |url = http://au.movember.com/outcomes/content/Movember-Foundation/ |title = Movember Australia - Movember Foundation |access-date = 4 November 2008 |year = 2008 |publisher = Movember Foundation |archive-url = https://web.archive.org/web/20080719204552/http://au.movember.com/outcomes/content/Movember-Foundation/ |archive-date = 19 જુલાઈ 2008 |url-status = live }}</ref> In 2007, the Foundation launched campaigns in Canada (funds raised go to the [[Prostate Cancer Research Foundation of Canada]]), Spain (FEFOC), the United Kingdom ([http://www.prostate-cancer.org.uk The Prostate Cancer Charity] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604160935/http://www.prostate-cancer.org.uk/ |date=2008-06-04 }}), and the United States ([[Prostate Cancer Foundation]] [[LIVESTRONG]]).<ref name = ABOUT/> In the US, Movember's men's health partners are The Prostate Cancer Foundation and LIVESTRONG.<ref>{{cite web|url=http://www.pcf.org/site/c.leJRIROrEpH/b.5822021/k.D891/Movember.htm |title=Movember - Prostate Cancer Foundation |publisher=PCF |date= |access-date=2011-11-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/mobileweb/2011/11/04/movemeber-facial-hair-prostate-cancer-awareness_n_1074615.html |title='Movember' Urges Men To Grow Facial Hair, Fundraise For Prostate Cancer Awareness (SLIDESHOW) |publisher=The Huffington Post |date=2011-11-04 |access-date=2011-11-22}}</ref> In 2008, the Movember Foundation started the event in the [[Republic of Ireland]]. The beneficiary in that country is Action Prostate Cancer, an initiative of the [[Irish Cancer Society]].<ref>{{cite web |url = http://ie.movember.com/outcomes/content/Fundraising-Outcomes/ |title = Fund Raising Outcomes |work = Movember Ireland |access-date = 29 October 2008 |year = 2008 |publisher = Movember Foundation |archive-date = 5 જાન્યુઆરી 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090105193841/http://ie.movember.com/outcomes/content/Fundraising-Outcomes/ |url-status = dead }}</ref> A non-foundation Movember event has been held in the [[Cayman Islands]] by a "MOvember Committee" since 2006. The event has been sponsored by [[CML Offshore Recruitment]] and raises funds for the Cayman Islands Cancer Society.<ref>{{cite web |url = http://www.movember.ky/diary.php |title = MOvember News |access-date = 29 November 2007 |publisher = Movember.ky |archive-url = https://web.archive.org/web/20080102002258/http://www.movember.ky/diary.php |archive-date = 2 જાન્યુઆરી 2008 |url-status = dead }}</ref> ==લાગતા વળગતા કાર્યક્રમો== The popularity of Movember as a charity has inspired other annual facial hair growing contests across the world, such as No Shave November and [[Mustache March]].<ref name="txtstate">{{cite web |author=University Star |url=http://star.txstate.edu/node/5010 |title=‘Movember’ brings on hairy movement for cancer research &#124; University Star |publisher=Star.txstate.edu |date= |access-date=2011-11-18 |archive-date=2012-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120601065526/http://star.txstate.edu/node/5010 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.mustachemarch.com/rules.html |title=rules |publisher=Mustache March |date= |access-date=2012-10-29 |archive-date=2012-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120815005637/http://www.mustachemarch.com/rules.html |url-status=dead }}</ref> Such events are not affiliated with Movember, and are not registered charitable foundations,<ref>{{cite news|last=Judkis |first=Maura |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/arts-post/post/no-shave-november-or-movember-the-art-of-the-moustache/2011/11/01/gIQATWzMcM_blog.html |title=No Shave November, or Movember: The art of the moustache - Arts Post |publisher=The Washington Post |date=2011-10-31 |access-date=2011-11-18}}</ref> although some smaller events have been held to raise money or awareness for different charities.<ref>Steinbacher, Michele. "Bearded Men Knitting Hats helping charities." Pantagraph, The (Bloomington, IL) 22 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.</ref><ref>Bennett, McLean. "Let it grow: Altoona High rallies for a friend." Leader-Telegram, The (Eau Claire, WI) 05 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.</ref> Some college students have confused the facial hair contest, No Shave November, with the charity event, Movember.<ref name="universe.byu.edu">{{cite web |url=http://universe.byu.edu/index.php/2011/11/29/movember-fest-raises-mens-health-awareness/ |title=Movember Fest raises men’s health awareness &#124; The Universe |publisher=Universe.byu.edu |date=2011-11-29 |access-date=2012-10-29 }}{{Dead link|date=ઑગસ્ટ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> No Shave November is not affiliated with any philanthropic organizations.<ref>{{cite web |url=http://www.dailyprincetonian.com/2011/12/07/29577/ |title=Movember |publisher=The Daily Princetonian |date=2011-12-07 |access-date=2012-10-29 }}{{Dead link|date=જુલાઈ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> The facial hair growing contest No Shave November has participants not shaving at all for the month.<ref>{{cite news|last=Judkis |first=Maura |url=http://www.washingtonpost.com/blogs/arts-post/post/no-shave-november-or-movember-the-art-of-the-moustache/2011/11/01/gIQATWzMcM_blog.html |title=No Shave November, or Movember: The art of the moustache - Arts Post |publisher=The Washington Post |date=2011-10-31 |access-date=2011-11-09}}</ref> Unlike Movember, No Shave November does not raise funds for testicular and prostate cancer research and allows participants to grow facial hair other than moustaches.<ref name="txtstate"/> Both men and women participate in the month-long event, with men abstaining from shaving their beards, and women their armpits or legs.<ref>Ashley Wright, Jason. "'Tis the season to be extra hairy." Tulsa World (OK) 10 Nov. 2010: Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.</ref> In 2010, a website was mounted explaining the rules of the event, including #1 "No shaving in November and #2 "''No'' shaving in November.<ref>Kaber, Kevin. "Crumb-catchers catching on at UWM | The UWM Post." UWM Post (Milwaukee, WI) 15 Nov. 2010: 5. Newspaper Source Plus. Web. 31 Oct. 2011.</ref> ==સંદર્ભ== {{reflist|2}} ==બાહ્ય કડીઓ== *[http://www.movember.com મોવેમ્બરનું અધિકૃત વેબસાઇટ], મોવેમ્બર ફાઉન્ડેશન વેબપોર્ટલ (ઓસ્ટ્રેલિયા, કેનેડા, આયરલેન્ડ, ન્યૂઝીલેન્ડ, સ્પેન, યુએસએ, યુ.કે.) *[http://www.movember.org/ મૂળ મોવેમ્બરનું જાળપૃષ્ઠ] ૧૯૯૯થી કાર્યરત મોવેમ્બર સમિતિ [[Category:પુરુષ સ્વાસ્થ્ય]] kxewmyemcjvb9weaq02yli3c5tcv6g4 0 65334 900698 851559 2026-05-05T10:39:55Z NehalDaveND 16118 [[શ્રેણી:વેદાંતાચાર્ય]] ઉમેરી using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 900698 wikitext text/x-wiki {{Infobox Hindu leader |name= રામાનુજાચાર્ય |image= [[File:Ramanujacharya.jpg|શ્રી રામાનુજાચાર્ય|thumb]] |caption= |birth_date= ૧૦૧૭ |birth_place= [[પેરામ્બદુર]], ચેન્નાઇ, ભારત |birth_name= લક્ષ્મણ મુનિ |death_date= ૧૧૩૭ |death_place= શ્રીરંગ ક્ષેત્ર |guru= શ્રીનાથ મુનિ |philosophy= વિશિષ્ટાદ્વૈત દર્શન |honors= રામાવતાર |quote = |signature = |footnotes= }} '''રામાનુજાચાર્ય''' (હિન્દી:रामानुजाचार्य; અંગ્રેજી:Ramanuja) (જન્મ: ૧૦૧૭ - મૃત્યુ: ૧૧૩૭) વિશિષ્ટાદ્વૈત સિદ્ધાંતના પ્રવર્તક અને રામાનુજ સંપ્રદાયના સ્થાપક હતાં. તેમણે [[વિષ્ણુ]] ભગવાન ને પોતાનાં આરાઘ્ય દેવ માન્યા હતાં.<ref>{{cite book |last=Bartley |first=C.&nbsp;J. |title=The Theology of Rāmānuja: Realism and religion |publisher=Routledge Curzon |year=2002 |page=1}}</ref><ref name="carman24">{{cite book | last=Carman | first=John Braisted | title=The Theology of Rāmānuja: An essay in interreligious understanding | publisher=[[Yale University Press]] | place=[[New Haven]] and London | year=1974 |page=24}}</ref>. તેઓ શ્રીનાથમુનિએ સ્થાપેલા વૈષ્ણવ સંપ્રદાયના સંત હતા, જેમનો ભક્તિ પરંપરા પર ખૂબ જ ઊંડો પ્રભાવ રહ્યો હતો. તેઓ યમુનાચાર્યના દોહિત્ર હતા. એમનો જન્મ દક્ષિણ ભારતના [[ચેન્નાઈ]] નજીક આવેલા પેરામ્બદુર ખાતે થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ અસૂરી કેશવ સોમયાજી અને માતાનું નામ કાંતિમતી હતું. તેઓ શ્રી રામાનુજ, ઉદ્‌યાવર, એથીરાજર (યાત્રીરાજા), એમ્બરુમન્નાર અને લક્ષ્મણ મુનિ તરીકે પણ ઓળખાતા હતા<ref>{{cite news|title=Sri Ramanuja's gift to the Lord|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-editorialfeatures/sri-ramanujas-gift-to-the-lord/article4233363.ece|access-date=|newspaper=The Hindu|date=24 December 2012|location=India}}</ref>. એમણે શ્રી-ભાષ્ય, વેદાંતદ્વીપ, શ્રીરંગગદ્ય વગેરે નવ ગ્રંથોની રચના કરી હતી. રામાનુજ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ તેમને રામનો અવતાર માને છે. જ્યારે [[સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાય]]ના અનુયાયીઓ તેમને શેષનાગ ના અવતાર તથા [[રામાનંદ સ્વામી]]ના ગુરુ માને છે. તેઓ ૧૨૦ વર્ષનું સુદીર્ઘ આયુષ્ય ભોગવી શ્રીરંગપટ્ટણમ ખાતે અવસાન પામ્યા હતા. == સંદર્ભો == {{reflist}} [[શ્રેણી:હિંદુ સંત]] [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] [[શ્રેણી:વેદાંતાચાર્ય]] r7knbm0qu7qixzwffguqkysfomktq95 0 84645 900699 886901 2026-05-05T10:52:33Z Dsvyas 561 Dsvyas એ દિશાનિર્દેશન છોડ્યા વગર પાના [[પુ્ષ્ટિમાર્ગ બેઠક]]ને [[પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક]] પર વાળ્યું: Misspelled title 847490 wikitext text/x-wiki {{ભાષાંતર}} {{location map+|India3|float=right|width=375|caption=મહાપ્રભુની ભારતમાં સ્થિત ૮૪ બેઠકો. ભુરું ટપકું ([[File:Location dot blue.svg|4px]]) જ્ઞાત બેઠકો દર્શાવે છે જ્યારે લાલ ટપકું ([[File:Location dot red.svg|4px]]) અજ્ઞાત કે ગુપ્ત બેઠકો દર્શાવે છે.<br>બેઠકો (૧-૨૨) [[વ્રજ]] ક્ષેત્રમા સ્થિત છે જે [[ઉત્તર પ્રદેશ]]ના [[મથુરા જિલ્લો|મથુરા જિલ્લા]]માં આવેલ છે.<br>''ગુજરાતમાં સ્થિત બેઠક (૫૩-૭૨) માટે નીચે ગુજરાતનો નકશો જુઓ.''|places= {{location map~|India |lat=27.4402643|long= 77.7131976 <!---|label=૧--->|label=૧-૨૨|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=27.4367551|long= 77.721315 |label=૨|label_size=0|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4367551|long= 77.721315 |label=૩|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=27.5861957|long= 77.7012563 |label=૪|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=27.5043082|long= 77.6848244 |label=૫|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=27.461028|long= 77.6458096 |label=૬|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4986468|long= 77.6258628 |label=૭|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.5363703|long= 77.598623 |label=૮|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.525451|long= 77.4920597 |label=૯|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4983071|long= 77.4640286 |label=૧૦|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4784009|long= 77.4679575 |label=૧૧|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4682806|long= 77.4389534 |label=૧૨|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4685485|long= 77.4403331 |label=૧૩|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4746716|long= 77.4392222 |label=૧૪|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.4737257|long= 77.4416252 |label=૧૫|label_size=0|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.6627627|long= 77.2579813 |label=૧૬|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.6470532|long= 77.3670194 |label=૧૭|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.6468931|long= 77.3674822 |label=૧૮|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.7110986|long= 77.3833132 |label=૧૯|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.7488828|long= 77.3923169 |label=૨૦|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.6908423|long= 77.7091363 |label=૨૧|label_size=0|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.6294361|long= 77.7108005 |label=૨૨|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=27.8826428|long= 78.7387769 |label=૨૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=25.1793371|long= 80.8647833 |label=૨૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=26.7898124|long=82.1816582 |label=૨૫|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=27.3447887|long= 80.4842685 |label=૨૬|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=25.3070813|long= 83.0013688 |label=૨૭|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=25.297326|long= 83.0067817 |label=૨૮|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=25.6812089|long= 85.2028975 |label=૨૯|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=28.6156586|long= 79.0722803 |label=૩૦|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=21.6384753|long= 88.0668253 |label=૩૧|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=21.0318612|long= 81.92318 |label=૩૨|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=21.0326761|long= 81.9198024 |label=૩૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=19.8071851|long= 85.8212592 |label=૩૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=17.6765027|long= 75.328281 |label=૩૫|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=20.0005756|long= 73.7841736 |label=૩૬|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=16.4370458|long= 80.5692624 |label=૩૭|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=13.6287158|long= 79.4170302 |label=૩૮|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=10.8547955|long=78.6971582 |label=૩૯|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=12.8173941|long= 79.7125798 |label=૪૦|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India |lat=9.2857909|long= 79.3040497 |label=૪૧|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=૪૨|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> {{location map~|India |lat=15.549247|long= 74.0233613 |label=૪૩|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=10.8160054|long= 78.6189869 |label=૪૪|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=17.0542249|long= 76.9920731 |label=૪૫|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=15.3539204|long= 76.477095 |label=૪૬|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=8.4827832|long= 76.9414019|label=૪૭|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=8.7352447|long= 76.7125407|label=૪૮|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=15.3343429|long= 76.459547 |label=૪૯|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=bottom}} <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=૫૦|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> {{location map~|India |lat=8.500155|long= 77.6426009 |label=૫૧|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=right}} <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=૫૨|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> {{location map~|India |lat=21.2234606|long= 72.8492433 |label=૫૩|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=21.699705|long= 72.9876113|label=૫૪|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.8166199|long= 70.8433283 <!---|label=૫૫--->|label=૫૩-૭૨|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.4584942|long=70.0932983 |label=૫૬|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.341486|long= 69.7427192 |label=૫૭|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.2530392|long= 69.2468922 |label=૫૮|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=22.2375312|long= 68.9707322 |label=૫૯|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India|lat=22.2370758|long=68.9674102 |label=૬૦|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.369844|long= 69.1064658 |label=૬૧|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.4549673|long= 69.1016798|label=૬૨|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=23.677255|long= 68.5410887 |label=૬૩|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=21.5255011|long=70.4864712 |label=૬૪|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=20.8874624|long= 70.4133671 |label=૬૫|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=21.2566044|long= 69.959072|label=૬૬|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=20.7832205|long= 71.019781 |label=૬૭|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.296772|long= 71.9441323 |label=૬૮|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=23.0723953|long= 72.6496035 |label=૬૯|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=22.7708315|long= 73.6075422 |label=૭૦|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=23.8853129|long= 72.6162293 |label=૭૧|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat= 23.9108773|long= 72.3639957 |label=૭૨|label_size=0|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=23.2113032|long=75.7800758 |label=૭૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=botom}} {{location map~|India |lat=26.485931|long= 74.5504227|label=૭૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India |lat=29.9797026|long= 76.8307196 |label=૭૫|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=29.951791|long= 78.1642474 |label=૭૬|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=30.744738|long= 79.4894206 |label=૭૭|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India |lat=30.7352821|long= 79.0654064 |label=૭૮|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India|lat=30.7352821|long= 79.0654064 |label=૭૯|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}} <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=80|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=81|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> <!---{{location map~|India |lat=|long= |label=82|mark=Location dot red.svg|marksize=4|position=top}}---> {{location map~|India |lat=25.4024741|long= 81.8859162 |label=૮૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India |lat=25.1121481|long= 82.8778328 |label=૮૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} }} <!--- India Uttar Pradesh {{location map+|India Uttar Pradesh|float=left|width=375|caption=Mahaprabhu Baithaks in and around Uttar Pradesh |places= }}---> {{location map+|India Gujarat|float=right|width=375|caption=[[ગુજરાત]]માં મહાપ્રભુની બેઠકો (૫૩-૭૨)|places= {{location map~|India Gujarat|lat=21.2234606|long= 72.8492433 |label=૫૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=21.699705|long= 72.9876113|label=૫૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.8166199|long= 70.8433283 |label=૫૫|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.4584942|long=70.0932983 |label=૫૬|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.341486|long= 69.7427192 |label=૫૭|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.2530392|long= 69.2468922 |label=૫૮|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.2375312|long= 68.9707322 |label=૫૯|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.2370758|long=68.9674102 |label=૬૦|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.369844|long= 69.1064658 |label=૬૧|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=left}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.4549673|long= 69.1016798|label=૬૧|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=23.677255|long= 68.5410887 |label=૬૩|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=right}} {{location map~|India Gujarat|lat=21.5255011|long=70.4864712 |label=૬૪|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=20.8874624|long= 70.4133671 |label=૬૫|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=21.2566044|long= 69.959072|label=૬૬|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat=20.7832205|long= 71.019781 |label=૬૭|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.296772|long= 71.9441323 |label=૬૮|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=23.0723953|long= 72.6496035 |label=૬૯|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=22.7708315|long= 73.6075422 |label=૭૦|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} {{location map~|India Gujarat|lat=23.8853129|long= 72.6162293 |label=૭૧|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=bottom}} {{location map~|India Gujarat|lat= 23.9108773|long= 72.3639957 |label=૭૨|mark=Location dot blue.svg|marksize=4|position=top}} }} '''બેઠક''' એ [[ભારત]]માં [[હિંદુ ધર્મ]]ની વૈષ્ણવ પરંપરાના પુષ્ટિમાર્ગ સંપ્રદાયના અનુયાયીઓ માટેનું પવિત્ર યાત્રાસ્થાન ગણાય છે. આ સ્થળો પુષ્ટિમાર્ગનાં સ્થાપક [[વલ્લભાચાર્ય]] અને તેના વંશજો સાથે સંલગ્ન છે. આ સ્થાનો આમ તો આખા ભારતમાં ફેલાયેલા છે પણ [[ઉત્તર પ્રદેશ]]ના વ્રજ ક્ષેત્ર તથા પશ્ચિમી રાજ્ય [[ગુજરાત]]માં વધુ પ્રમાણમાં કેન્દ્રીત થયેલાં છે. કુલ ૧૪૨ બેઠકોને પવિત્ર ગણવામાં આવે છે; ૮૪ વલ્લભાચાર્યની, ૨૮ તેમના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજીની અને ૩૦ તેમનાં સાત પૌત્રોની.<ref name="Richardson2014" /> ==બેઠકો== [[Vallabhacharya]] Mahaprabhu was the founder of Pushtimarg who lived in 15th century. From the young age, he travelled and visited pilgrimage sites across India. He recited and gave discourses on sacred scriptures like [[Veda]]s, [[Ramayana]] and [[Bhagavata]] at these sites. The locations for recitation were usually banks of the rivers or lakes and quite groves in outskirt of towns. He recited original texts from scriptures as well as gave commentaries on them. Later these commentaries were compiled in ''Anubhashya'' and ''Subodhini''.<ref name="pmn2">{{cite web | title=Baethakji | website=pushtimarg.net | url=http://www.pushti-marg.net/Baethak.html | access-date=20 August 2017 | archive-url=https://archive.is/20170820150625/http://www.pushti-marg.net/Baethak.html | archive-date=20 August 2017 | url-status = dead | df= }}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=EUEs-A4vazUC&pg=PA167|title=Indian Philosophy|author=Swami Satyaprasad Dasji|publisher=Swaminarayan Temple Bhuj|isbn=978-81-909956-3-4|page=167|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20170824131727/https://books.google.com/books?id=EUEs-A4vazUC&pg=PA167|archive-date=2017-08-24|df=}}</ref><ref name="Gokulanātha1985" /> These are 84 sites where Vallabhacharya gave discourses which are known as Baithaks. Later small shrines are built to commemorate the event at some sites. Some sites do not have shrines or temples to mark the place but they are known only through stories and texts.<ref name="pmn2"/><ref name="Richardson2014">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ZoBABAAAQBAJ&pg=PA31|title=Seeing Krishna in America: The Hindu Bhakti Tradition of Vallabhacharya in India and Its Movement to the West|author=E. Allen Richardson|date=8 August 2014|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-1596-7|pages=31–33|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20170824131727/https://books.google.com/books?id=ZoBABAAAQBAJ&pg=PA31|archive-date=24 August 2017|df=}}</ref> At these shrines, the hand-written manuscripts and personal artifacts of Vallabhacharya are housed which are revered by the followers. They generally don't house images. Personal use products like clothes and ornaments are offered by the followers. Only water and sugar crystals are offered as Vallabhacharya used to fast during sacred recitals. They too follow seven [[darshan]] schedule followed in Vaishnava Haveli temples.<ref name="pmn2"/> His descendants also gave discourses at various places and established their Baithaks.<ref name="pmn2"/> ===મહાપ્રભુ વલ્લભાચાર્યની ૮૪ બેઠકો=== [[File:Prakatya baithakji mandir.JPG|thumb|વલ્લભાચાર્યનું જન્મ સ્થાન, પ્રાગટ્ય બેઠક, ચંપારણ|left]] આ 84 બેઠકો ભારતનાં દક્ષિણ છેડે સ્થિત [[રામેશ્વરમ]] થી ઉત્તરના [[બદ્રીનાથ]] અને પશ્ચિમ છેડા ના [[નારાયણ સરોવર]] અને [[બેટ (તા. દ્વારકા)|બેટ દ્વારકા]] થી પૂર્વમાં [[પુરી]] સુધીનાં વિસ્તારમાં આવેલી છે. તેમનાં જીવન સાથે સંકળાયેલા સ્થાનો, જેવાં કે, તેમનાં કૌટુંબિક દેવસ્થાનો; [[તિરુમાલા]], [[તિરુપતિ બાલાજી]], તેમનું જન્મસ્થાન; [[ચંપારણ્ય]], તેમણે જીવનનો મહત્વનો કાળ જ્યાં વિતાવ્યો તે; [[વારાણસી]]માં પણ તેમની બેઠકો આવેલી છે. [[કૃષ્ણ]] સાથે સંકળાયેલા મહત્વનાં સ્થાનો, જેવાં કે, [[વ્રજ]] ક્ષેત્ર ([[ઉત્તર પ્રદેશ]]નો [[મથુરા જિલ્લો]]) અને [[ગુજરાત]]નું [[દ્વારકા]] માં પણ તેમની બેઠકો આવેલી છે.<ref name="pmn2" /><ref name="Richardson2014" /> વલ્લભાચાર્ય મહાપ્રભુની આ ચોર્યાસી બેઠકો નીચે પ્રમાણે છે:<ref name="pmn">{{cite web|title=84 Baithaks of Shri Vallabhacharyaji across India|url=http://www.pushti-marg.net/Baithak-details.html|access-date=20 August 2017|website=pushtimarg.net|archive-url=https://archive.is/20170820150330/http://www.pushti-marg.net/Baithak-details.html|archive-date=20 August 2017|url-status = dead|df=}}</ref><ref name="Board 2013">{{cite web | author=[[Nathdwara]] Temple Board | title=Mahaprabhuji Shri Vallabhacharya : 84 Baithaks Of Vallabhacharya | website=Shrinathji Temple, Nathdwara | date=30 June 2013 | url=https://www.nathdwaratemple.org/shrimahaprabhuji/mahaprabhuji-baithaks | language=hi | access-date=20 August 2017 | archive-date=20 August 2017 | archive-url=https://archive.is/20170820144742/https://www.nathdwaratemple.org/shrimahaprabhuji/mahaprabhuji-baithaks | url-status = dead | df= }}</ref><ref name="Gokulanātha1985">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=ULkcAAAAMAAJ|title=Chaurasi Baithak|author=Gokulanātha|publisher=Shri Vallabha Publications|year=1985|url-status = live|archive-url = https://web.archive.org/web/20170824131728/https://books.google.com/books?id=ULkcAAAAMAAJ|archive-date=2017-08-24|df=}}</ref><ref name="Richardson2014" /><ref>{{cite web |url=http://www.ramansujatisamaj.com/addresses_84baithaksofshrimahaprabhuji.pdf |title=Archived copy |access-date=2017-03-21 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20151129123835/http://www.ramansujatisamaj.com/addresses_84baithaksofshrimahaprabhuji.pdf |archive-date=2015-11-29 |df= }}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible" |+મહાપ્રભુ વલ્લભાચાર્યની ૮૪ બેઠકો !ક્રમ !બેઠકનું નામ !સ્થાન !શહેર/નગર !જિલ્લો !રાજ્ય !અક્ષાંશ-રેખાંશ !નોંધ !સંદર્ભો |- |1 |Govindghat |[[Gokul]] |[[Mathura]] |[[Mathura district|Mathura]] |[[Uttar Pradesh]] |{{coord|27.4402643|N|77.7131976|E|display=inline|type:landmark|name=1. Govind Ghat}} |First Gokul Baithak, Brahma Sambandh Baithak | |- |2 |Badi Bhitar Baithak |Gokul |Gokul |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4367551|N|77.721315|E|display=inline|type:landmark|name=2. Badi Baithak}} |Second Gokul Baithak, Gupta Baithak | |- |3 |Shayya Mandir |Dwarkadhish Temple |Gokul |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4367551|N|77.721315|E|display=inline|type:landmark|name=3. Shayya Mandir}} |Third Gokul Baithak | |- |4 |Bansivat | |[[Vrindavan]] |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.5861957|N|77.7012563|E|display=inline|type:landmark|name=4. Bansivat}} | | |- |5 |Vishramghat |Vishramghat (on bank of Yamuna river) |Mathura |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.5043082|N|77.6848244|E|display=inline|type:landmark|name=5. Vishramghat}} | | |- |6 |Madhuvan |Madhuvan |Maholi |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.461028|N|77.6458096|E|display=inline|type:landmark|name=6. Madhuvan}} | | |- |7 |Kamodvan |Kamodvan |Usfar |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4986468|N|77.6258628|E|display=inline|type:landmark|name=7. Kumodvan}} | |- |8 |Bahulavan |Bahulavan |Bathi |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.5363703|N|77.598623|E|display=inline|type:landmark|name=8. Bahulavan}} | | |- |9 |Radhakrishna Kund | |Radhakund |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.525451|N|77.4920597|E|display=inline|type:landmark|name=9. Radhakund}} | | |- |10 |Mansiganga |near Chakreshwar Mahadev, Vallabh Ghat |Govardhan |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4983071|N|77.4640286|E|display=inline|type:landmark|name=10. Manasiganga}} |Two Baithak | |- |11 |Parasoli |Chandrasarovar |Govardhan |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4784009|N|77.4679575|E|display=inline|type:landmark|name=11. Chandra Sarovar, Parasoli}} | | |- |12 |Anyor |Sadu Pandey's House |Anyor |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4682806|N|77.4389534|E|display=inline|type:landmark|name=12. Anyor-1}} | | |- |13 |Govindkund |opposite Giriraj |Anyor |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4685485|N|77.4403331|E|display=inline|type:landmark|name=13. Govindkund, Anyor}} | | |- |14 |Sundershila |opposite foothill of Giriraj |Jatipura |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4746716|N|77.4392222|E|display=inline|type:landmark|name=14. Sundershila, Jatipura}} | | |- |15 |Govardhan hill |inside Shrinathji's Temple on Giriraj hill |Jatipura |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.4737257|N|77.4416252|E|display=inline|type:landmark|name=15. Goverdhan hill}} |Gupta Baithak | |- |16 |Kamvan |Kamvan, Shrikund |Kaman |Bharatpur |Rajasthan |{{coord|27.6627627|N|77.2579813|E|display=inline|type:landmark|name=16. Kamvan}} | | |- |17 |Ghewarvan |near Radhaji's Temple, below Morkutir |Barsana |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.6470532|N|77.3670194|E|display=inline|type:landmark|name=17. Ghewarvan}} | | |- |18 |Sanketvan |in the Garden, Krishna Kund |Barsana |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.6468931|N|77.3674822|E|display=inline|type:landmark|name=18. Sanketvan}} | | |- |19 |Nandgam |Mansarovar Road |Nandgam |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.7110986|N|77.3833132|E|display=inline|type:landmark|name=19. Nandgam}} | | |- |20 |Kokilavan |Jauv |Baithen |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.7488828|N|77.3923169|E|display=inline|type:landmark|name=20. Kokilavan}} | | |- |21 |Bhandirvan |Opposite bank of Yamuna river |Bhandir, Manjh Taluka |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.6908423|N|77.7091363|E|display=inline|type:landmark|name=21. Bhandirvan}} |Gupta Baithak | |- |22 |Mansarovar (Makhan) |Opposite bank of Yamuna river |Mat |Mathura |Uttar Pradesh |{{coord|27.6294361|N|77.7108005|E|display=inline|type:landmark|name=22. Mansarovar}} | | |- |23 |Sukar kshetra (Soramji/Sauroji) |Saurabhghat on bank of Ganga river |[[Soron]] |Kasganj |Uttar Pradesh |{{coord|27.8826428|N|78.7387769|E|display=inline|type:landmark|name=23. Soron}} | | |- |24 |Chitrakut |Kamtanath hill |Pili Kothi |Satana |Madhya Pradesh |{{coord|25.1793371|N|80.8647833|E|display=inline|type:landmark|name=24. Chitrakut}} | | |- |25 |Ayodhya |Ramghat Road, Gunsai Ghat |[[Ayodhya]] |Faizabad |Uttar Pradesh |{{coord|26.7898124|N|82.1816582|E|display=inline|type:landmark|name=25. Ayodhya}} |Gupta Baithak | |- |26 |Naimisharanya |opposite Vedvyasa Ashram |Naimisharanya, Taluka Mishrak |Sitapur |Uttar Pradesh |{{coord|27.3447887|N|80.4842685|E|display=inline|type:landmark|name=26. Naimisharanya}} |Gupta Baithak | |- |27 |Kashi-1 |Sheth Purushottamdas' House Jatanvad |Varanasi |Kashi |Uttar Pradesh |{{coord|25.3070813|N|83.0013688|E|display=inline|type:landmark|name=27. Kashi-1}} | | |- |28 |Kashi-2 |Hanuman Ghat |Varanasi |Kashi |Uttar Pradesh |{{coord|25.297326|N|83.0067817|E|display=inline|type:landmark|name=28. Hanumanghat, Kashi}} | | |- |29 |Harihar Kshetra (Sonpur) [[Baithakji Hajipur]] |near Mahadevji's temple, Magarhatta Chowk |Hajipur |Vaishali |Bihar |{{coord|25.6812089|N|85.2028975|E|display=inline|type:landmark|name=29. Hajipur}} | | |- |30 |Janakpur |Bhagwandas Garder, near Chhoti Dhigi village (Hajipur) |Janakpur |Vaishali |Bihar |{{coord|28.6156586|N|79.0722803|E|display=inline|type:landmark|name=30. Janakpur}} |Gupta Baithak | |- |31 |Gangasagar Sangam |near Kapil Ashram, on Kapil Kund, Kakdwip Bet | | |West Bengal |{{coord|21.6384753|N|88.0668253|E|display=inline|type:landmark|name=31. Sagar Island}} |Gupta Baithak | |- |32 |Champaranya |via Rajim |Champaran |Raipur |Chattisgarh |{{coord|21.0318612|N|81.92318|E|display=inline|type:landmark|name=32. Champaran-1}} |Birthplace | |- |33 |Champaranya Chattighar |via Rajim |Champaran |Raipur |Chattisgarh |{{coord|21.0326761|N|81.9198024|E|display=inline|type:landmark|name=33. Champaran-2}} | | |- |34 |Jagannathpuri |near Harjimal Dudhwala'S Dharmshala, Grant Road |Puri | |Odisha |{{coord|19.8071851|N|85.8212592|E|display=inline|type:landmark|name=34. Puri}} | | |- |35 |Pandharpur |opposite Bank of River Chandrabagha, Shegaondumala |[[Pandharpur]] | |[[Maharashtra]] |{{coord|17.6765027|N|75.328281|E|display=inline|type:landmark|name=35. Pandharpur}} | | |- |36 |Nasik |Parasram Puriya Marg, Panchvati Karanja |[[Nasik]] | |[[Maharashtra]] |{{coord|20.0005756|N|73.7841736|E|display=inline|type:landmark|name=36. Nasik}} | | |- |37 |Pannakala Nrisimha |On Mangalgiri hill, Mangalgiri Station |Vijayawada | |[[Andhra Pradesh]] |{{coord|16.4370458|N|80.5692624|E|display=inline|type:landmark|name=37. Panna Nrisimha}} |Gupt Baithak | |- |38 |Tirupati Lakshman Balaji |Lakshman Balaji, Medharam Metta Road | |Tirumala |Andhra Pradesh |{{coord|13.6287158|N|79.4170302|E|display=inline|type:landmark|name=38. Tirupati}} | | |- |39 |Shrirangji |Shrirangam |[[Tiruchirappalli]] | |Tamil Nadu |{{coord|10.8547955|N|78.6971582|E|display=inline|type:landmark|name=39. Shrirangam}} |Gupta Baithak | |- |40 |Vishnukanchi |Chetravatri Muttukolam |Vishnukanchi | |Tamil Nadu |{{coord|12.8173941|N|79.7125798|E|display=inline|type:landmark|name=40. Vishnukanchi}} | | |- |41 |Setubandh |Vallabhacharya Math |Rameshwaram |Ramnad |Tamil Nadu |{{coord|9.2857909|N|79.3040497|E|display=inline|type:landmark|name=41. Setubandh}} |Gupta Baithak | |- |42 |Malayachal Parvat |Malayachal Parvat near Ooty | | |Karnataka | |Gupta Baithak | |- |43 |Lohgadh |Gujarati Temple, beside Rudreshwar Temple, Harvane - Sankhadi |Sankhadi |Panaji |Goa |{{coord|15.549247|N|74.0233613|E|display=inline|type:landmark|name=43. Goa}} |Gupta Baithak | |- |44 |Tamraparni River |On the bank |[[Tiruchirappalli]] | |Tamil Nadu |{{coord|10.8160054|N|78.6189869|E|display=inline|type:landmark|name=44. Trichy}} |Gupta Baithak | |- |45 |Krishna River |Krishna Dham, Vadi Junction near Raichur Station |Krishna | |Andhra Pradesh |{{coord|17.0542249|N|76.9920731|E|display=inline|type:landmark|name=45. Krishna river}} |Gupta Baithak | |- |46 |Pampa Sarovar |near Hampi Village, Haspeth Railway Station | | |Karnataka |{{coord|15.3539204|N|76.477095|E|display=inline|type:landmark|name=46. Pampa Sarovar}} |Gupta Baithak | |- |47 |Padmanabh |Pondhanath |[[Thiruvananthapuram]] | |Kerala |{{coord|8.4827832|N|76.9414019|E|display=inline|type:landmark|name=47. Padmanabh, Trivendram}} |Gupta Baithak | |- |48 |Janardan Kshetra |Janardan Kshetra |Varkala | |Kerala |{{coord|8.7352447|N|76.7125407|E|display=inline|type:landmark|name=48. Varkala}} | | |- |49 |Vidyanagar |Hampi Village, near Tungbhadra River |Hampi | |Karnataka |{{coord|15.3343429|N|76.459547|E|display=inline|type:landmark|name=49. Vidyanagar, Hampi}} |Gupta Baithak | |- |50 |Trilokbhan |Tamraparni River, Totadri hill | | |Tamil Nadu | |Gupta Baithak | |- |51 |Totadri |Totadri hill, Nangumeri village |Tirunelveli | |Tamil Nadu |{{coord|8.500155|N|77.6426009|E|display=inline|type:landmark|name=51. Totadri hill}} |Gupta Baithak | |- |52 |Darvasen | |Adisetu |Ramnad |Tamil Nadu | |Gupta Baithak | |- |53 |Surat |Ashwinikumar Ghat, near Tapi River |[[Surat]] |Surat |Gujarat |{{coord|21.2234606|N|72.8492433|E|display=inline|type:landmark|name=53. Surat}} | | |- |54 |Bharuch |beside District Panchayat, Station Road, on bank of Narmada river |[[Bharuch]] |Bharuch |Gujarat |{{coord|21.699705|N|72.9876113|E|display=inline|type:landmark|name=54. Bharuch}} | | |- |55 |Morbi |opposite Bank of Machchhu River, behind L.E. College |Morbi |Morbi |Gujarat |{{coord|22.8166199|N|70.8433283|E|display=inline|type:landmark|name=55. Morbi}} | | |- |56 |Jamnagar |near Nagmati River, Kalavad Road |[[Jamnagar]] |[[Jamnagar district|Jamnagar]] |Gujarat |{{coord|22.4584942|N|70.0932983|E|display=inline|type:landmark|name=56. Jamnagar}} | | |- |57 |Jamkhambhaliya |Station Road, on the Kund |Jamkhambhaliya |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.341486|N|69.7427192|E|display=inline|type:landmark|name=57. Khambhalia}} | | |- |58 |Pindtarak |from Nandana Patiya Via Bhatiya, Pindara |[[Pindara, Gujarat|Pindara]] |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.2530392|N|69.2468922|E|display=inline|type:landmark|name=58. Pindara}} | | |- |59 |Mul Gomti |Devidas Nathuram, Neelakantha Chowk |Dwarka |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.2375312|N|68.9707322|E|display=inline|type:landmark|name=59. Mul Gomti, Dwarka}} | | |- |60 |Harikund, Dwarka |near Gomti River |Dwarka |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.2370758|N|68.9674102|E|display=inline|type:landmark|name=60. Harikund, Dwarka}} | | |- |61 |Gopi Talav | |Dwarka |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.369844|N|69.1064658|E|display=inline|type:landmark|name=61. Gopi Talav, Dwarka}} | | |- |62 |Bet Shankhoddhar |Shankh Talav |[[Bet Dwarka]] |Devbhoomi Dwarka |Gujarat |{{coord|22.4549673|N|69.1016798|E|display=inline|type:landmark|name=62. Bet Dwarka}} | | |- |63 |[[Narayan Sarovar]] |Narayan Sarovar, Lakhpat Taluka |Narayan Sarovar |[[Kutch]] |Gujarat |{{coord|23.677255|N|68.5410887|E|display=inline|type:landmark|name=63. Narayan Sarovara}} | | |- |64 |Junagadh |[[Damodar Kund]] |Junagadh |Junagadh |Gujarat |{{coord|21.5255011|N|70.4864712|E|display=inline|type:landmark|name=64. Damodar Kund}} | | |- |65 |Prabhas (Somnath) |on the Ghat of Triveni River |Prabhas Patan |[[Gir Somnath district|Gir Somnath]] |Gujarat |{{coord|20.8874624|N|70.4133671|E|display=inline|type:landmark|name=65. Prabhas, Somnath}} | | |- |66 |Madhavpur |on Kadamkund |[[Madhavpur Ghed]] |[[Porbandar district|Porbandar]] |Gujarat |{{coord|21.2566044|N|69.959072|E|display=inline|type:landmark|name=66. Madhavpur Ghed}} | | |- |67 |Gupta Prayag (Junagadh) |on Trivenikund |[[Delvada]] |Junagadh |Gujarat |{{coord|20.7832205|N|71.019781|E|display=inline|type:landmark|name=67. Gupta Prayag, Delvada}} | | |- |68 |Tagadi |Ahmedabad - Botad Road |Tagadi |Ahmedabad |Gujarat |{{coord|22.296772|N|71.9441323|E|display=inline|type:landmark|name=68. Tagadi}} | | |- |69 |Naroda |Gopaldasji Haveli, Naroda |Ahmedabad |Ahmedabad |Gujarat |{{coord|23.0723953|N|72.6496035|E|display=inline|type:landmark|name=69. Naroda, Ahmedabad}} | | |- |70 |Godhra |Rana Vyas Road, Patel Vad, Godhra |Godhra |Panchmahal |Gujarat |{{coord|22.7708315|N|73.6075422|E|display=inline|type:landmark|name=70. Godhra}} | | |- |71 |Kheralu |Shrimalivas |Kheralu |Mehsana |Gujarat |{{coord|23.8853129|N|72.6162293|E|display=inline|type:landmark|name=71. Kheralu}} | | |- |72 |Siddhpur |Bindu Sarovar Road |[[Siddhpur]] |Patan |Gujarat |{{coord|23.9108773|N|72.3639957|E|display=inline|type:landmark|name=72. Siddhpur}} | | |- |73 |Avantikapuri (Ujjain) |Gomti Kund, inside Sandipani Ashram |[[Ujjain]] |Ujjain |Madhya Pradesh |{{coord|23.2113032|N|75.7800758|E|display=inline|type:landmark|name=73. Ujjain}} | | |- |74 |Pushkar |Near Brahma Mandir, Vallabhghat |Pushkar |Ajmer |Rajasthan |{{coord|26.485931|N|74.5504227|E|display=inline|type:landmark|name=74. Pushkar}} | | |- |75 |Kurukshetra |Saraswati Kund, near Bhadkrali temple, Thanesar |Kurukshetra | |Haryana |{{coord|29.9797026|N|76.8307196|E|display=inline|type:landmark|name=75. Kurukshetra}} |Gupta Baithak | |- |76 |Haridwar |Ramghat, on bank of Ganga river |Haridwar | |Uttarakhand |{{coord|29.951791|N|78.1642474|E|display=inline|type:landmark|name=76. Haridwar}} |Gupta Baithak | |- |77 |Badrikashram |near Temple |Badrinath | |Uttarakhand |{{coord|30.744738|N|79.4894206|E|display=inline|type:landmark|name=77. Badrinath}} | | |- |78 |Kedarnath |Kedar Kund |Badrinath | |Uttarakhand |{{coord|30.7352821|N|79.0654064|E|display=inline|type:landmark|name=78. Kedarnath}} |Gupta Baithak | |- |79 |Vyas Ashram |near Alaknanda - Saraswati Sangam, Keshav Prayag |Badrinath | |Uttarakhand |{{coord|30.7352821|N|79.0654064|E|display=inline|type:landmark|name=79. Vyas Ashram, Badrinath}} |Gupta Baithak | |- |80 |Himachal Parvat | | | |Himachal Pradesh | |Gupta Baithak | |- |81 |Vyas Ganga |Vyasghat | | |Himachal Pradesh | |Gupta Baithak | |- |82 |Mandarachal |Mandarachal hill | | |Tamil Nadu | |Gupta Baithak | |- |83 |Arail (Prayag)/Adel |Triveni Sangam |Devrakh, Naini |Allahabad |Uttar Pradesh |{{coord|25.4024741|N|81.8859162|E|display=inline|type:landmark|name=83. Adel/Arail}} | | |- |84 |Charnat |Acharya Koop Charnat (Charnadri) |[[Chunar]] |Mirzapur |Uttar Pradesh |{{coord|25.1121481|N|82.8778328|E|display=inline|type:landmark|name=84. Charnat/Chunar}} | | |} ===વલ્લભકુળ બેઠકો=== ''વલ્લભકુળ'', વલ્લભાચાર્યના વંશજો, ની ઘણી બેઠકો વલ્લભાચાર્યની બેઠકોના સ્થાનોએ છે. આ બેઠકો વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજી અને તેના સાત પુત્રો દ્વારા સ્થપાયેલી છે. 28 બેઠકો ગુંસાઈજી વિઠ્ઠલનાથની જ્યારે વધુ 30 તેમના સાત પુત્રોની છે.<ref name="Richardson2014" /> તે નીચે પ્રમાણે છે:<ref name="pmn2"/> ;વલ્લભાચાર્યના નાના પુત્ર વિઠ્ઠલનાથ ગુંસાઈજીની 28 બેઠકો {{columns-list|2| #ગોકુલ #બડી બેઠક, ગોકુલમાં #બંસીઘાટ, વૃંદાવન #રાધા કુંડ #ચંદ્ર સરોવર #ચંદ્ર સરોવર, ફૂલઘરમાં #મથુરા નાથજી મંદિર, જતિપુરા #શ્રીકુંડ, કામવન #પ્રેમ સરોવર #સંકેત દેવી પાસે, સંકેતવન #રીથોરી, ચંદ્રાવલી કુંડ પાસે #શ્રીનાથજીનું જલઘર, કરહટ #કોટાવન, સીતા કુંડ પર #ચીરઘાટ #બચવન, ચોકર વૃક્ષ નીચે #બેલાવન, યમુના કિનારે #ચરનૌટ #અદેલ/અરાઈલ #ગંડા દેસા, નારાયણદાસનાં ઘરમાં #સોરમ/સોરોન, મહાપ્રભુની બેઠક પાસે #ગોધરા, નાગજીભાઈનાં ઘરમાં #મહિધર ફૂલબાઈનું ઘર #અસારવા, અમદાવાદ; ભઈલા કોઠારીના ઘરમાં #ખંભાત, નારાયણ સરોવર પર #નવાનગર (જામનગર), બાલા બદ્રાયણના ઘરમાં #ગાગા ગુરગઢ #દ્વારકા, દાઉજી મંદિર પાસે #દ્વારકા, રામ લક્ષમણનાં મંદિરમાં }} ; 4 Baithaks of Giridharji, the eldest son of Viththalanath #Gokul #Jatipura, in મથુરાji temple near Gosainji's Baithak #caves of Kamara hill #Narisevan, near Dauji's temple ; 1 Baithak of Balkrishnalalji, third son of Viththalnath #Gokul in Dwarakadhish temple<ref>Other Baithak is said to be situated near a water tank in Vinjhana village.</ref> ;13 Baithaks of Gokulnathji, fourth son of Viththalnath – 13 Baithaks {{columns-list|2| #Gokul, in temple of Gokulnath #Bansighat in Vrindravan #Radha Kund, near Gosainji's Baithak #Chandra Sarovar, near Gosainji's Baithak #Gopalpura, in the temple of Gokulnath #Shrikund, Kamavan. #Karahala, near Gosainji's Baithak #Rasoli. #Solam, near Gosainji's Baithak. #Adel/Arail #Kashmir #Godhra #Asarwa, in the house of Bhaila Kothari }} ; 1 Baithak of Raghunathji, fifth son of Viththalnath #Gokul ; 1 Baithak of Ghanshyamji, youngest son of Viththalnath #Gokul ; 7 Baithaks of Harirai Mahaprabhu #Gokul, in the Vithalnath's temple. #Nathadwara, in the temple of Vithalnath #Khamanor #Jaisalmer, on the banks of Gomati river #Sawali, near lake #[[Jambusar]], near lake ; 3 Baithaks of Damodardas Harsani, devotee of Vallabhacharya #Thakaranighat in Gokul #Bansighat in Vrindavan #Khambhalia, near Mahaprabhu's Baithak ==સંદર્ભો== {{reflist}} [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] [[શ્રેણી:યાત્રાધામ]] [[શ્રેણી:હિંદુ ધર્મ]] jbnr9gfzncj2gzxv9q4giz855t79xvt 0 85807 900702 797154 2026-05-05T10:55:23Z Dsvyas 561 /* સ્થાપત્ય */ પુ્ષ્ટિમાર્ગ -> પુષ્ટિમાર્ગ 900702 wikitext text/x-wiki {{Infobox building | name = રામ લક્ષ્મણ/સાંબ લક્ષ્મણ મંદિરો | native_name_lang = gu | image = Temple of Rama Laxman, View from sea side.jpg | location = બરડીયા, દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો, ગુજરાત | location_country = ભારત | coordinates = {{coord|display=inline}} | map_type = India Gujarat | map_caption = ગુજરાતમાં સ્થાન | map_dot_label = બરડીયા મંદિરો | building_type = હિંદુ મંદિર | architectural_style = મારુ ગુર્જર હિંદુ મંદિર સ્થાપત્ય | designations = ASI રાષ્ટ્રીય મહત્વનું સ્મારક (N-GJ-125) }} '''રામ લક્ષ્મણ મંદિરો''' અથવા '''સાંબ લક્ષ્મણ મંદિરો''' એ ૧૨મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બંધાયેલા યુગ્મ હિંદુ મંદિરો છે, જે [[ગુજરાત]]ના [[દેવભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો|દેવભુમિ દ્વારકા જિલ્લા]]માં [[ઓખામંડળ તાલુકો|ઓખામંડળ તાલુકા]]ના [[બરડીયા (તા. દ્વારકા)|બરડીયા]] ગામમાં આવેલા છે. બરડીયા ગામ [[દ્વારકા]]થી લગભગ ૫ કિ.મી.ના અંતરે અગ્નિ દિશામાં આવેલું છે. આ સિવાય અન્ય કેટલાક મંદિરો પણ ગામની હદમાં દરિયાકિનારા પાસે આવેલાં છે. == ઇતિહાસ == આ મંદિરો [[સોલંકી વંશ]]ના રાજા ભીમદેવ (દ્વિતીય) સોલંકીનાં શાસન દરમ્યાન ૧૨મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં બાંધવામાં આવ્યાં હતા. આ મંદિરો ગુજરાતનાં સૌથી જૂના હયાત વૈષ્ણવ મંદિરો પૈકીના છે.<ref name="Rangarajan1990">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=VlfkAAAAMAAJ|title=Spread of Vaiṣṇavism in Gujarat Up to 1600 A.D.: A Study with Special Reference to the Iconic Forms of Viṣṇu|last=Haripriya Rangarajan|publisher=Somaiya Publications|year=૧૯૯૦|isbn=978-81-7039-192-0|pages=૧૨, ૪૩, ૧૪૧}}</ref> આ મંદિરોને ભારતીય પુરાતત્વ વિભાગ દ્વારા [[ગુજરાતના રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકોની યાદી|રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારક]] (N-GJ-125) જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. == સ્થાપત્ય == [[ચિત્ર:Temple_of_Rama_Laxman,_Carvings,_on_main_structure_1.jpg|thumb|મુખ્ય બાંધકામ પરની કોતરણીઓ]] આ મંદિરો મારુ-ગુર્જર શૈલીનાં મંદિરો છે જે ઊંચા પાયા (જગતી) પર બાંધવામાં આવેલા છે.<ref name="Chandra1975">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RnPqAAAAMAAJ|title=Studies in Indian Temple Architecture: Papers Presented at a Seminar Held in Varanasi, 1967|last=Pramod Chandra|publisher=American Institute of Indian Studies|year=૧૯૭૫|page=૧૨૮}}</ref><ref name="jss">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=97EeAQAAMAAJ|title=Journal of the Asiatic Society|publisher=Asiatic Society|year=૧૯૭૩|volume=૧૫-૧૯|location=કલકત્તા|page=૩૪}}</ref> આ એકખંડીય મંદિરોમાં ચાર વિભાગ છે; મંડપ, અંતરાલ, સભામંડપ અને પરસાળ. આ મંદિરોના ગર્ભગૃહમાં હવે [[રામ]], [[લક્ષ્મણ]] કે સાંબ, વગેરે કોઇની મૂર્તિઓ નથી.<ref name="DevaGopal1989">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=MVk8AAAAMAAJ|title=History and art: essays on history, art, culture, and archaeology presented to Prof. K.D. Bajpai in honour of his fifty years of indological studies|last=Krishna Deva|last2=Lallanji Gopal|last3=Shri Bhagwan Singh|publisher=Ramanand Vidya Bhawan|year=૧૯૮૯|page=૧૭૪}}</ref> આ મંદિરો [[ઘુમલી]]ના નવલખા મંદિર જોડે સમાનતા ધરાવે છે અને બંને વચ્ચે પાયાની રચના અને શિલ્પોમાં સામ્યતા છે. ભદ્રના કુંભ પર રહેલી બ્રહ્મા, વિષ્ણુ અને શિવની મૂર્તિઓ પણ એજ સ્વરૂપે મૂકવામાં આવી છે. નકશા મુજબ, તેઓ પરસાળમાં રહેલા બે થાંભલાઓ સિવાય [[સુનોક|સુણાક]]ના મંદિરો સાથે સામ્યતા ધરાવે છે.<ref name="Dhaky1961">{{Cite journal|last=Dhaky|first=Madhusudan A.|author-link=મધુસૂદન ઢાંકી|year=૧૯૬૧|editor-last=Deva|editor-first=Krishna|title=The Chronology of the Solanki Temples of Gujarat|url=http://vmis.in/Resources/digital_publication_popup?id=136#page/68|journal=Journal of the Madhya Pradesh Itihas Parishad|publisher=Madhya Pradesh Itihas Parishad|publication-place=[[ભોપાલ]]|volume=૩|pages=૬૫}}</ref><ref name="Sompura1968">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=dXTqAAAAMAAJ|title=The Structural Temples of Gujarat, Upto 1600 A.D.|last=Sompura|first=Kantilal F.|publisher=Gujarat University|year=૧૯૬૮|page=૪૮}}</ref><ref name="RajanMargabandhu1991">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=3AZuAAAAMAAJ|title=Indian archaeological heritage: Shri K.V. Soundara Rajan festschrift|last=K. V. Soundara Rajan|last2=Chedarambattu Margabandhu|publisher=Agam Kala Prakashan|year=૧૯૯૧|page=૫૭૨}}</ref> પશ્ચિમમાં આવેલું પૂર્વાભિમુખ મંદિર ઘણું જૂનું છે અને સુંદર કોતરણી વાળા શિલ્પો ધરાવે છે. નજીકનાં અન્ય મહત્વનાં મંદિરોમાં સૂર્ય મંદિર, ચંદ્રભાગા મંદિર અને [[પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક|મહાપ્રભુની બેઠક]]નો સમાવેશ થાય છે.<ref name="Desai1977">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Q0cDAAAAMAAJ|title=Dwarka|last=Desai|first=Shambhuprasad Harprasad|publisher=Sorath Research Society|year=૧૯૭૭|page=૪૬}}</ref> == છબીઓ == <gallery> File:Temple of Rama Laxman, View from Inside.jpg|મંદિરની અંદરથી બહારની બાજુ File:RAM LAXMANA OR SAMB LAXMANA TEMPLE @ BARADIA 1.JPG|ઉત્તર બાજુ File:Temple of Rama Laxman, - Dwaraka side.jpg|ઉત્તર બાજુ File:Temple of Rama Laxman, Inside View.jpg|આંતરિક રચના </gallery> == સંદર્ભ == {{reflist}} {{commonscat|Ram Lakshman Temple, Baradia|રામ લક્ષ્મણ મંદિર, બરડીયા}} [[શ્રેણી:દેવ ભૂમિ દ્વારકા જિલ્લો]] [[શ્રેણી:રાષ્ટ્રીય મહત્વનાં સ્મારકો]] ofygoapp93xuudmtu1gmv74hzo4wo8i 10 87921 900684 876124 2026-05-05T08:39:14Z Dsvyas 561 પીઠાદ -> પીઠડ 900684 wikitext text/x-wiki {| style="background-color:AliceBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; min-width:50%; width:inherit; max-width:75%;" |+ style="background-color:LightSkyBlue; border: 1px dotted DodgerBlue; padding: 3px;"| '''[[જોડિયા તાલુકો|જોડિયા તાલુકા]]ના ગામ અને તાલુકાનું ભૌગોલીક સ્થાન''' |- |{{ભૌગોલિક સ્થાન |કેન્દ્ર = જોડિયા તાલુકો |ઉત્તર = |ઈશાન = |પૂર્વ = |અગ્નિ = |દક્ષિણ = |નૈઋત્ય = |પશ્ચિમ = |વાયવ્ય = }} |- |style="font-size:70%;"| {{col-begin}} {{col-4}} <ol start="1"> <li>[[અંબાલા (તા. જોડિયા)|અંબાલા]]</li> <li>[[આમરણ (તા. જોડિયા)|આમરણ]]</li> <li>[[આણંદા (તા. જોડિયા)|આણંદા]]</li> <li>[[બાદનપર (અમરાન)|{{nowrap|બાદનપર (અમરાન)}}]]</li> <li>[[બાદનપર (જોડીયા)|{{nowrap|બાદનપર (જોડીયા)}}]]</li> <li>[[બાલાચડી (તા. જોડિયા)|બાલાચડી]]</li> <li>[[બાલંભા (તા. જોડિયા)|બાલંભા]]</li> <li>[[બરાડી (તા. જોડિયા)|બરાડી]]</li> <li>[[બેલા (તા. જોડિયા)|બેલા]]</li> <li>[[બેરાજા (તા. જોડિયા)|બેરાજા]]</li> <li>[[ભાદરા (તા. જોડિયા)|ભાદરા]]</li> <li>[[ભીમકટા (તા. જોડિયા)|ભીમકટા]]</li> <li>[[બોડકા (તા. જોડિયા)|બોડકા]]</li> <li>[[ધુળકોટ (તા. જોડિયા)|ધુળકોટ]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="15"> <li>[[દૂધઈ (તા. જોડિયા)|દૂધઈ]]</li> <li>[[ફડસર (તા. જોડિયા)|ફડસર]]</li> <li>[[ફાટસર (તા. જોડિયા)|ફાટસર]]</li> <li>[[ગજડી]]</li> <li>[[હડીયાણા (તા. જોડિયા)|હડીયાણા]]</li> <li>[[જામસર (તા. જોડિયા)|જામસર]]</li> <li>[[જશાપર (તા. જોડિયા)|જશાપર]]</li> <li>[[જીરાગઢ (તા. જોડિયા)|જીરાગઢ]]</li> <li>[[જીવાપર (તા. જોડિયા)|જીવાપર]]</li> <li>[[જોડિયા]]</li> <li>[[કેરાલી (તા. જોડિયા)|કેરાલી]]</li> <li>[[કેશિયા (તા. જોડિયા)|કેશિયા]]</li> <li>[[ખારચીયા (તા. જોડિયા)|ખારચીયા]]</li> <li>[[ખાવરલ કડો (તા. જોડિયા)|ખાવરલ કડો]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="29"> <li>[[ખીરી (તા. જોડિયા)|ખીરી]]</li> <li>[[કોઠારીયા (તા. જોડિયા)|કોઠારીયા]]</li> <li>[[કોયલી (તા. જોડિયા)|કોયલી]]</li> <li>[[કુનડ (તા. જોડિયા)|કુનડ]]</li> <li>[[લખતર (તા. જોડિયા)|લખતર]]</li> <li>[[લીંબુડા (તા. જોડિયા)|લીંબુડા]]</li> <li>[[માધાપર (તા. જોડિયા)|માધાપર]]</li> <li>[[માણામોરા (તા. જોડિયા)|માણામોરા]]</li> <li>[[માનપર (તા. જોડિયા)|માનપર]]</li> <li>[[માવનુગામ (તા. જોડિયા)|માવનુગામ]]</li> <li>[[મેધપર (તા. જોડિયા)|મેધપર]]</li> <li>[[મોરાણા (તા. જોડિયા)|મોરાણા]]</li> <li>[[નેસડા (તા. જોડિયા)|નેસડા]]</li> <li>[[પડાણા (તા. જોડિયા)|પડાણા]]</li> </ol> {{col-4}} <ol start="43"> <li>[[પાડાબેકર (તા. જોડિયા)|પાડાબેકર]]</li> <li>[[પીઠડ (તા. જોડિયા)|પીઠડ]]</li> <li>[[રાજપર (તા. જોડિયા)|રાજપર]]</li> <li>[[રામપર પડાબેકોડ (તા. જોડિયા)|{{nowrap|રામપર પડાબેકોડ}}]]</li> <li>[[રામનગર (તા. જોડિયા)|રામનગર]]</li> <li>[[રણજીતપર (તા. જોડિયા)|રણજીતપર]]</li> <li>[[રસનળ (તા. જોડિયા)|રસનળ]]</li> <li>[[શામપર (તા. જોડિયા)|શામપર]]</li> <li>[[તરાણા (તા. જોડિયા)|તરાણા]]</li> <li>[[ટીંબડી (તા. જોડિયા)|ટીંબડી]]</li> <li>[[ઉંટબેટ-શામપર (તા. જોડિયા)|ઉંટબેટ-શામપર]]</li> <li>[[વાવડી (તા. જોડિયા)|વાવડી]]</li> <li>[[ઝીંઝુડા (તા. જોડિયા)|ઝીંઝુડા]]</li> </ol> {{col-end}} |}<includeonly>[[શ્રેણી:જોડિયા તાલુકો]]</includeonly> <noinclude>[[શ્રેણી:તાલુકાના ગામોનો ઢાંચો]]</noinclude> ck6m74l7ikergovfnxi436hs07v4fcs 0 89826 900674 840542 2026-05-05T03:30:16Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900674 wikitext text/x-wiki {{Infobox police officer |honorific prefix=પોલીસ ઇન્સપેક્ટર |name=વિજય સાલસકર |honorific suffix=એસી |image= |caption=<!-- Enter the caption for the image--> |birth_date=<!-- Enter birth date using {{Birth date and age|df=yes|1993|2|24}} IF the subject isn't dead. If still alive enter date without template--> |birth_place=<!-- Where is the cop based--> |death_place=[[મુંબઈ]], [[મહારાષ્ટ્ર]], [[ભારત]] |nickname=એન્કાઉન્ટર સ્પેશ્યાલિસ્ટ |relations=હેમલતા સાલસકર (માતા), સ્મિતા સાલસકર (પત્ની) |awards=[[File:Ashoka_Chakra_ribbon.svg|34x34px]] [[અશોક ચક્ર (પુરસ્કાર)|અશોક ચક્ર]] |department=ખંડણી વિરોધી વિભાગ, મુંબઈ |badgenumber=<!-- badge number--> |service=મહારાષ્ટ્ર પોલીસ સેવા |serviceyears=૨૫ વર્ષ |rank=[[File:Police_Inspector_insignia.png|75x75px]] પોલીસ ઇન્સપેક્ટર |laterwork=<!-- Any notable work after leaving the force --> }} '''વિજય સાલસકર''' (૧૯૫૭-૨૦૦૮) એ [[મુંબઈ]] પોલીસમાં તૈનાત એક પોલીસ ઇન્સપેક્ટર અને એન્કાઉન્ટર સ્પેશ્યાલિસ્ટ અધિકારી હતા.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Pune/They_were_our_heroes/articleshow/3766874.cms|title=They were our heroes|last=Rizwanullah|first=Syed|date=૨૮ નવેમ્બર ૨૦૦૮|work=The Times of India|last2=Sanjay Chavan|access-date=૩૦ નવેમ્બર ૨૦૦૮|via=}}</ref> તેઓએ આશરે ૭૫-૮૦ અપરાધીઓને અલગ અલગ મુઠભેડોમાં ઠાર માર્યા હતા, જેમાંના મોટાભાગના અરુણ ગવળી ગેંગના સભ્યો હતા.<ref>{{Cite web |url=http://www.tehelka.com/story_main26.asp?filename=Ne021007Ab_tak.asp |title=આર્કાઇવ ક .પિ |access-date=2018-03-13 |archive-date=2012-09-12 |archive-url=https://archive.is/20120912174517/http://www.tehelka.com/story_main26.asp?filename=Ne021007Ab_tak.asp |url-status=dead }}</ref> સાલસકર આતંકવાદીઓ સાથે લડતાં [[૨૦૦૮ મુંબઈ હુમલો|૨૦૦૮ મુંબઈ હુમલા]] દરમિયાન શહીદ થયા હતા.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Three_top_cops_die_on_duty/articleshow/3762023.cms|title=Three top cops die on duty-Mumbai-Cities-The Times of India|last=|first=|date=૨૭ નવેમ્બર ૨૦૦૮|work=The Times of India|access-date=૨૭ નવેમ્બર ૨૦૦૮|via=}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.hindu.com/2008/11/28/stories/2008112862051900.htm|title=Mumbai policemen who led from the front|last=Katakam|first=Anupama|date=૨૮ નવેમ્બર ૨૦૦૮|work=The Hindu|location=Chennai, India|access-date=૧ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮|via=|archive-date=2008-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201100035/http://www.hindu.com/2008/11/28/stories/2008112862051900.htm|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201100035/http://www.hindu.com/2008/11/28/stories/2008112862051900.htm |date=2008-12-01 }}</ref> એકમાત્ર જીવતો પકડાયેલ આતંકવાદી અજમલ અમીર કસાબને તેમના મોત માટે જવાબદાર ગણવામાં આવ્યો હતો.<ref>{{Cite news|url=http://thepost.com.pk/IntNewsT.aspx?dtlid=194658&catid=1|title=Gunmen wanted to repeat 9/11 in Mumbai|last=|first=|date=૧ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮|work=The Post – Pakistan|access-date=૧ ડિસેમ્બર ૨૦૦૮|via=|archive-date=2011-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001204148/http://thepost.com.pk/IntNewsT.aspx?dtlid=194658&catid=1|url-status=dead}}</ref> મૃત્યુ સમયે તેઓ ખંડણી વિરોધી ટુકડીના વડા હતા.<ref name="Times of India">{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Mumbai/Rajan_gangster_shot_dead/articleshow/2503867.cms|title=Rajan Gangster dead|last=|first=|date=૩૧ ઓક્ટોબર ૨૦૦૭|work=The Times of India|access-date=|via=}}</ref> તેમને [[અશોક ચક્ર (પુરસ્કાર)|અશોક ચક્ર]] વડે મૃત્યુપર્યંત સન્માનિત કરાયા હતા.<ref name="ashoka">{{Cite news|url=http://ibnlive.in.com/news/11-security-personnel-to-get-ashok-chakra/83597-3.html|title=11 security personnel to get Ashok Chakra|last=|first=|date=|work=|access-date=૨૫ જાન્યુઆરી ૨૦૦૯|via=|archive-date=2009-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20090203074058/http://ibnlive.in.com/news/11-security-personnel-to-get-ashok-chakra/83597-3.html|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090203074058/http://ibnlive.in.com/news/11-security-personnel-to-get-ashok-chakra/83597-3.html |date=2009-02-03 }}</ref> == શરુઆતનું જીવન અને કારકિર્દી == તેમણે ૧૯૮૩માં સબ ઇન્સપેક્ટર તરીકે મુંબઈ પોલીસમાં નિયુક્તિ મેળવી. નિયુક્તિના પ્રથમ જ વર્ષમાં તેમણે રાજા શાહબુદ્દીન નામના કુખ્યાત બદમાશને મુઠભેડમાં ઠાર માર્યો હતો.<ref name="IndiaToday">{{Cite news|url=http://indiatoday.digitaltoday.in/index.php?option=com_content&task=view&id=21179&issueid=81|title=Vijay Salaskar: Life and death by the gun|last=|first=|date=૨૮ નવેમ્બર ૨૦૦૮|work=India Today|access-date=૩૦ નવેમ્બર ૨૦૦૮|via=}}</ref> તેઓએ ૨૦૦૬માં ગુટખા વ્યાપારીઓ અને સંગઠિત ગુનાખોરો વચ્ચેના સંબંધોનો ભાંડો ફોડ્યો હતો.<ref>{{Cite web|url=http://www.mid-day.com/news/2008/dec/291208-Mumbai-Terror-attack-encounter-specialist-Vijay-Salaskar-surrender-AK-47-assault-rifle.htm|title=Mumbai Terror attack encounter specialist Vijay Salaskar surrender AK-47 assault rifle|last=|first=|date=|website=|publisher=Mid-day.com|access-date=૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ત્યારબાદ તેમને ક્રાઇમ વિભાગમાં ખંડણી વિરોધી ટુકડીના વડા બનાવાયા હતા. તેમણે પોતાની કારકિર્દીમાં અનેક કુખ્યાત બદમાશોને ઠાર માર્યા હતા અને એવું કહેવાય છે કે એક વખત તેઓ સંગઠિત ગુનાઓમાં લિપ્ત ગવળી ગેંગના વડા અરુણ ગવળીને પણ સંકજામાં લાવત. પરંતુ, અરુણ ગવળી નાશી છૂટવામાં સફળ રહ્યો અને સાલસકરે તેના બે ટોચના સાથી સદા પાવલે અને વિજય ટંડેલને ઠાર માર્યા. આ મુઠભેડ સાચી ન હોવાના આરોપ પણ લાગ્યા હતા.<ref>{{Cite web|url=http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=30802|title=I'm shaking with fear, says Arun Gawli|website=The Indian Express|access-date=૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦|archive-date=2012-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20121010191153/http://www.expressindia.com/news/fullstory.php?newsid=30802|url-status=dead}}</ref> ગવળી આનાથી ડરી ગયો અને ૨૦૦૫ની ચૂંટણી દરમિયાન તેણે સાલસકરની બદલી કરવા દબાણ કર્યું હતું. સાલસકરે ૨૦૦૪માં જણાવ્યું હતું કે "ભલે ગવળી વિધાનસભ્ય બની જાય પરંતુ મારા માટે તે એક સંગઠિત ગુના આચરનાર ટુકડીનો વડો જ રહેશે અને મારે તેની ખબર રાખવી પડશે. જો મને ખબર મળશે કે ગવળી, તેની ટુકડી કે તેની સાથે સંકળાયેલ અન્ય કોઇ સભ્ય દગડી ચાલ ખાતે ગેરકાયદેસર પ્રવૃત્તિ ચલાવી રહ્યા છે તો હું તે ઠેકાણા પર જાતે જ દરોડો પાડીશ અને ગવળીને પકડીશ. હું કોઈ રાજકીય દબાણ હેઠળ આવીશ નહિ અને માત્ર મુંબઈ પોલીસ વડા પાસેથી જ હુકમ લઈશ. હા, ગવળી વિધાનસભ્ય બનશે તો તેને પકડવા યોગ્ય કાર્યવાહી કરવી પડશે જે હું કરીશ. એ વાત શરમજનક રહેશે કે ગવળીને ખાખી ગણવેશધારી પોલીસકર્મીઓ રક્ષણ આપશે. અગાઉ આમ થતું અનેક વખત રોકાયું છે. તે સમયે મેં તેના ઘણા ટોચના બદમાશોને મેં ઠાર માર્યા છે અને તેથી તે મારાથી ડરે છે. પરંતુ જો તે ખરેખર જ સુધરી ગયો હોય તો તેણે મારાથી કે અન્ય પોલીસકર્મીથી ડરવા જરુર નથી. અમે નિર્દોષને કદી નિશાન નથી બનાવતા."<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Arun-Gawli-shoots-down-encounter-fears/articleshow/890559.cms|title=Arun Gawli shoots down encounter fears|last=|first=|date=૧૯ ઓક્ટોબર ૨૦૦૪|work=The Times of India|access-date=૨૫ ઓક્ટોબર ૨૦૧૦|via=}}</ref> == મૃત્યુ == વિજય સાલસકર આતંકવાદીઓ વિરુદ્ધ ૨૦૦૮ના મુંબઈ હુમલા દરમિયાન કાર્યવાહી કરતાં શહીદ થયા હતા. જાદવના નિવેદન અનુસાર ત્રણ અધિકારીઓ [[હેમંત કરકરે]], [[અશોક કામ્ટે]] અને સાલસકર ઉપરાંત ચાર હવાલદારને માહિતી મળી હતી કે કામા હોસ્પિટલ ખાતે આતંકવાદીઓ સાથે મુઠભેડમાં પોલીસ અધિકારી સદાનંદ દાતે ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા હતા.<ref name="IndiaExpress29-11">"[http://www.indianexpress.com/news/witness-account-of-karkare-kamte-and-salaskars-death/392181/ Witness account of Karkare, Kamte and Salaskar's death]", ''India Express'', 29 November 2008.</ref> તેમને મદદ કરવા આ ટુકડી ક્વાલીસ ગાડીમાં તે તરફ રવાના થઈ. સાલસકર ચલાવી રહ્યા હતા, કામ્ટે તેમની બાજુમાં હતા, કરકરે વચ્ચેની બેઠકમાં હતા અને ચાર અન્ય પોલીસકર્મી પાછળની હરોળમાં હતા. થોડા જ સમય બાદ આતંકવાદીઓએ ગોળીબાર કરી અને છ પોલીસ અધિકારીઓને મારી નાખ્યા. વળતા ગોળીબારમાં કસાબ નામનો આતંકવાદી ઘાયલ થયો હતો. જાદવ ઘાયલ થયા હતા અને તેમને કોઇ પગલાં લેવા મોકો જ નહોતો મળ્યો. આતંકવાદીઓ ત્યારબાદ ગાડી તરફ આગળ વધ્યા અને ત્રણ અધિકારીઓના મૃતદેહોને રસ્તા પર નાંખી દીધા. પાછળ રહેલ અન્ય પોલીસકર્મીઓના મૃતદેહો તેમણે ગાડીમાં જ રહેવા દીધા અને તેઓ ગાડી લઈ અને મેટ્રો સિનેમા તરફ આગળ વધ્યા. તે સ્થળે પોલીસ અને પત્રકારોના કાફલા પર તેમણે ગોળીબાર કર્યો અને વિધાન ભવન તરફ નાશી છૂટ્યા. તે સ્થળે પણ તેમણે ગોળીબાર કર્યો, પરંતુ ત્યાં ગાડીનું ટાયર ફાટી જતાં તેઓ ગાડીને છોડી આગળ વધ્યા. આ તબક્કે જાદવને મુખ્યાલયનો સંપર્ક કરવા તક મળી અને મૃતદેહોને સેંટ જ્યોર્જ હોસ્પિટલ ખાતે ખસેડવામાં આવ્યા. == આ પણ જુઓ == * [[સંદીપ ઉન્નીક્રિષ્નન]] * [[ગજેન્દ્ર સિંઘ]] == સંદર્ભ == {{reflist|3}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://www.rediff.com/news/1999/mar/05nandy.htm વિજય સાલસકરનો ઇન્ટરવ્યુ (૧૯૯૯)] [[શ્રેણી:મરાઠી લોકો]] [[શ્રેણી:અશોક ચક્ર વિજેતા]] [[શ્રેણી:૧૯૫૭માં જન્મ]] [[શ્રેણી:૨૦૦૮માં મૃત્યુ]] 74aabb5urn5vcpo2z597ukhppuez0nv 0 97909 900692 816688 2026-05-05T09:21:06Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900692 wikitext text/x-wiki {{માહિતીચોકઠું વ્યક્તિ |નામ = સુમિત્રાનંદન પંત |ફોટો = Sumitranandan Pant 2015 stamp of India.jpg |ફોટોસાઇઝ = |જન્મ તારીખ = {{Birth date|df=yes|1900|5|20}} |જન્મ સ્થળ = કૌસાની |મૃત્યુ તારીખ = {{death date and age|df=yes|1977|12|28|1900|5|20}} |મૃત્યુ સ્થળ = |રાષ્ટ્રીયતા = ભારતીય |અભ્યાસ = ક્વિન કોલેજ, |વ્યવસાય = કવિ અને લેખક |વતન = [[ભારત]] |ધર્મ = માનવ ધર્મ |પિતા = ગંગાદત્ત |પ્રમુખ કૃતિઓ='પલ્લવ(૧૯૨૮)', 'લોકાયતન', 'ચિદંબરા'. |પુરસ્કારો = [[પદ્મભૂષણ]], [[જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ]], સોવિયત નહેરૂ શાંતિ પુરસ્કાર }} '''સુમિત્રાનંદન પંત''' હિન્દી સાહિત્યના કવિ હતા, કે જેઓ હિંદી સાહિત્યની છાયાવાદી વિચારધારના આધારસ્તંભ ગણાય છે. આધુનિક હિંદી સાહિત્યમાં સુમિત્રાનંદન પંતનો નવા યુગના પ્રવર્તકના રૂપમાં ઉદય થયો. તેમણે સુકુમાર ભાવનાઓના કવિ પણ કહેવામાં આવે છે. ''ગિરજે કા ઘંટા'' તેમની સર્વ પ્રથમ રચના હતી, જે ૧૯૧૬માં પ્રકાશિત થઈ. તેમની રચનાઓને અર્વાચીન ચેતનાનું પ્રતિક ગણવામાં આવે છે.<ref name=":1">{{cite book|title=Encyclopedia of Indian Literature|editor1=Amaresh Datta|editor2=Mohan Lal|publisher=Sahitya Akademi|year=2007|edition=4th|isbn=978-81-260-1003-1|ignore-isbn-error=true|volume=4|location=New Delhi|pages=3079-3080}}</ref> == જન્મ == સુમિત્રાનંદન પંતનો જન્મ ૨૦ મે ૧૯૦૦ ના રોજ [[અલમોડા]], [[ઉત્તર પ્રદેશ]]ના કૌસાની ગામમાં થયો હતો. તેમનું મૂળ નામ ગુસઈદત્ત હતું. તેમને પોતાનું નામ પસંદ ન હતું એટલે તેમણે પોતાનું નામ સુમિત્રાનંદન પંત રાખ્યું હતું.<ref name=":0">{{cite book|title=ગુજરાતી વિશ્વકોશ|last=મૂળે|first=બાળક્રુષ્ણ માધવરાવ|publisher=ગુજરાત વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ|year=૧૯૯૯|isbn=|volume=ખંડ ૧૧|location=અમદાવાદ|pages=૧૧૧-૧૧૨}}</ref> == શિક્ષણ == સુમિત્રાનંદન પંતે પ્રાથમિક શિક્ષણ અલ્મોડામાં લીધું હતું. ૧૯૧૮માં તેઓ તેમના ભાઈની સાથે કાશી આવ્યા, જ્યાં તેમણે ક્વિન કોલેજમાં અભ્યાસ ચાલુ કર્યો. તેઓ મેટ્રિકમાં ઉતીર્ણ થયા પછી [[અલ્હાબાદ|અલ્હાબાદમાં]] જઈને વસ્યા. અહીં તેમણે ઇન્ટર સુધીનો અભ્યાસ કર્યો.<ref name=":0" /> == જીવન == સુમિત્રાનંદન ૧૯૧૯માં [[મહાત્મા ગાંધી|મહાત્મા ગાંધીના]] સત્યાગ્રહ થી પ્રભાવિત થયા અને તેમનો અભ્યાસ અધૂરો છોડી અને સ્વાધીનતા આંદોલનમાં સક્રિય ભાગીદાર બન્યા. પરંતુ અભ્યાસમાં તેમનો રસ નિરંતર રહ્યો અને તેમણે સ્વઅધ્યયન દ્વારા જ સંસ્કૃત, બંગાળી, હિંદી અને અંગ્રેજી ભાષાનું સારું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કર્યું. તેમને પ્રકૃતિથી ખૂબ જ લગાવ હતો. તેમણે બાળપણથી જ સુંદર રચનાઓ લખવાનું શરૂ કર્યું હતું.<ref name=":1" /> == સાહિત્યિક જીવનની શરૂઆત == સુમિત્રાનંદન પંતે ૭ વર્ષની વયે ધોરણ ૪માં લખવાનો પ્રારંભ કર્યો હતો. કવિ તરીકેની તેંમની સાહિત્યિક સફર ઇ.સ. ૧૯૧૮થી બનારસમાં ચાલુ થઈ. તેઓ તેમના મોટા ભાઈથી પ્રભાવિત થયા અને ''અલ્મોડા અખબાર'' , ''સરસ્વતી'', ''વેંકટેશ્વર સમાચાર'' જેવા સમાચારપત્રોના વાંચનથી તેમનામાં કવિતા પ્રત્યે રૂચિ પ્રગટ થઈ. શૈક્ષણિક વર્ષો દરમિયાન તેઓ સરોજિની નાયડુ, [[રવિન્દ્રનાથ ટાગોર]] તેમજ અન્ય અંગ્રેજી ભાષાના રોમેન્ટિક કવિઓની રચનાઓથી પરિચિત થયા. [[અલ્હાબાદ|અલ્હાબાદમાં]] તેમની કાવ્યચેતનાનો વિકાસ થયો. તેમની કવિતા ભૌતિક, નૈતિક અને સામાજિક પાસાંની સાથે અધ્યાત્મિક ચેતનાને પણ સહજ રીતે આવરી લે છે. તેમણે હમેશા વિશ્વકલ્યાણની વાતને સમર્થન આપ્યું હતું.<ref name=":0" /> કેટલાક વર્ષો પછી તેમને મોટા આર્થિક સંકટનો સામનો કરવો પડ્યો જેમાં દેવું ચુકવવા માટે તેમને જમીન અને ઘર પણ વહેચવું પડ્યું હતું.{{સંદર્ભ}} == મુખ્ય કૃતિઓ == 'વીણા', 'ઉચ્છવાસ', 'પલ્લવ' (૧૯૨૮), 'ગ્રંથી', 'ગુંજન', 'લોકાયતન પલ્લવી', 'માનસી', 'સત્યકામ', 'જ્યોત્સના(પ્રતિકાત્મક નાટક)', 'પાંચ કહાનિયા(વાર્તા સંગ્રહ)' વગેરે. તેમનું સંપૂર્ણ સાહિત્ય ‘સુમિત્રાનંદન પંત ગ્રંથાવલી’ રૂપે ઉપલબ્ધ છે.<ref name=":0" /> == પુરસ્કારો == * [[જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ]] - ''ચિદમ્બરા'' માટે * સોવિયત નહેરૂ શાંતિ પુરસ્કાર - ''લોકાયતન'' માટે * [[પદ્મભૂષણ]] પુરસ્કાર<ref name=":1" /> == અવસાન == સુમિત્રાનંદન પંતનું અવસાન ૨૮ ડિસેમ્બર ૧૯૭૭ના રોજ [[અલ્હાબાદ]], ઉત્તર પ્રદેશ ખાતે થયું હતું.<ref name=":1" /> ==સંદર્ભો== {{reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [https://www.bharatdarshan.co.nz/author-profile/93/sumitranandan-pant-biography.html સુમિત્રાનંદન પંત - જીવન પરિચય]{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (હિન્દીમાં) {{જ્ઞાનપીઠ પુરસ્કાર}} [[શ્રેણી:જ્ઞાનપીઠ એવોર્ડ વિજેતા]] [[શ્રેણી:૧૯૦૦માં જન્મ]] ofmvgp66wdife3vlhvesayahq8uvoma 0 104605 900703 665543 2026-05-05T10:55:43Z Dsvyas 561 /* આ પણ જુઓ */ પુ્ષ્ટિમાર્ગ -> પુષ્ટિમાર્ગ 900703 wikitext text/x-wiki '''પુષ્ટિ માર્ગ'''<ref>[http://pushtimarg.net Pushtimarg.net]</ref> એ [[હિંદુ ધર્મ]]ના વૈષ્ણવ સંપ્રદાયની શાખા છે, જે [[આંધ્ર પ્રદેશ]] ના એક બ્રાહ્મણ [[વલ્લભાચાર્ય]] દ્વારા આશરે ઇ.સ. ૧૫૦૦માં સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.<ref name="ntdw">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=175zjT9bStcC&dq=nathdwara&source=gbs_navlinks_s | title=Culture of a Sacred Town: A Sociological Study of Nathdwara | publisher=Popular Prakashan | author=Jindel, Rajendra | year=1976 | pages=34, 37 | isbn=9788171540402}}</ref> તેમની નિમણુક ડાકોરના મહંત તરીકે કરવામાં આવી ત્યાર પછી તેણે પુષ્ટિ માર્ગથી ભગવાન શ્રીજી અથવા શ્રીનાથજી કેવી રીતે પ્રસન્ન કરવા તેનો માર્ગ દર્શાવ્યો. તેઓ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના નામને ''શ્રીનાથજી'' કહી ઉચ્ચારે છે. આ સંપ્રદાય ને વલ્લભ સંપ્રદાય તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. == આ પણ જુઓ == * [[પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક]] == સંદર્ભ == {{Reflist}} {{સબસ્ટબ}} [[શ્રેણી:વૈષ્ણવ સંપ્રદાય]] or308bsn5m88s9ya4myixt70jicqsm7 0 104715 900665 900506 2026-05-04T20:06:13Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900665 wikitext text/x-wiki '''મોગલ મા''' [[ચારણ]], [[હિંદુ ધર્મ]]ના એક દેવી છે, જે ખાસ કરીને [[ચારણ]] અને [[આહીર]] સમાજમાં મહત્વનું સ્થાન ધરાવે છે. [[સૌરાષ્ટ્ર]]માં તેમનું વધારે મહત્વ રહેલું છે. == મંદિરો == [[ભાવનગર જિલ્લો|ભાવનગર જિલ્લા]]ના [[મહુવા તાલુકો|મહુવા તાલુકા]]ના [[ભગુડા (તા.મહુવા)|ભગુડા]] ગામમાં મોગલ મા નું મંદિર આવેલું છે, જે એક અંદાજ મુજબ ૪૫૦ વર્ષ જૂનું છે.<ref>{{Cite web|url=https://shareinindia.in/history-of-mogaldham/|title=શ્રી મોગલધામ ભગુડાનો ઇતિહાસ|date=2017-07-25|website=Share in India|language=en-US|access-date=2019-06-28}}</ref><ref>{{cite news|title=ભગુડા ગામ એજ માંગલ ધામ જાણો મા મોગલ સાથે જોડાયેલી પૌરાણિક કથા|url=https://www.gujaratijagran.com/religion/bhaguda-village-and-mangal-dham-know-the-history-of-ma-moghals-bhaguda-dham-14861|access-date=10 August 2025|work=Gujarati Jagran|date=4 October 2022|language=gu}}</ref><ref>{{cite news|title=ભગુડામાં સાક્ષાત બિરાજમાન માં મોગલના દર્શન માત્રથી ખુલી જાશે ભાગ્યના દરવાજા|url=https://trishulnews.com/history-of-bhaguda-mogaldham/other/religion/|access-date=27 March 2025|work=Trishul News|date=4 May 2022|language=gu-IN}}</ref> ભગુડામાં દર્શન કરવા આવતા ભક્તો પોતાના અધૂરા કામ કે તકલીફો માતાજી દૂર કરે તે માટે "તરવેડા" પ્રકારની એક બાધા માનતા હોય છે.<ref>{{Cite web|url=http://m.dailyhunt.in/news/india/gujarati/mytemple+gujarati-epaper-gujtemp/mogaladham+bhaguda+jillo+bhavanagar+gujarat-newsid-60188210|title=મોગલધામ ,ભગુડા, જિલ્લો -ભાવનગર, ગુજરાત - MyTemple Gujarati|website=Dailyhunt|language=en|access-date=2019-06-28}}</ref> તેમના મંદિરો [[ભીમરાણા (તા. દ્વારકા)|ભીમરાણા]]<ref>{{cite news|title=દ્વારકા જિલ્લાના ભીમરાણા ગામમો થયો હતો મોગલ માનો જન્મ, જાણો તેનો ઈતિહાસ|url=https://zeenews.india.com/gujarati/gujarat/mogal-ma-was-born-in-bhimrana-village-of-dwarka-district-know-its-history-313180|access-date=10 August 2025|work=Zee News Gujarati|publisher=z ૨૪ કલાક|date=6 December 2023}}</ref><ref>{{cite news|title=આજે મોગલ માતાજીનો પ્રાગટ્ય મહોત્સવ:રાજ્યભરમાંથી હજારોની સંખ્યામાં ભાવિકો દર્શનાર્થે ઉમટી પડશે|url=https://www.divyabhaskar.co.in/local/gujarat/dwarka/news/today-is-moghal-matajis-famous-festival-132055416.html|access-date=27 March 2025}}</ref> અને [[કબરાઉ (તા. ભચાઉ)|કબરાઉ]]<ref>{{cite news|title=કચ્છનાં કબરાઉ શ્રી મોગલધામમાં ૫૧ સમુહલગ્ન : ૧૫૧ કુંડી મહાયજ્ઞ|url=https://www.akilanews.com/Saurashtra_news/Detail/02-01-2021/150525|access-date=17 December 2022|work=www.akilanews.com}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|title=મણીધર વડવાળી આઈ મોગલનો દરબાર|url=https://gujarati.news18.com/web-stories/Gujarat/kutch-bhachau-kabrau-mogaldham-divine-power-of-aai-mogal-maa-vc/|access-date=10 August 2025|work=gujarati.news18.com|publisher=News 18 Gujarati|date=8 March 2023|language=gu}}</ref> તેમજ સમગ્ર ગુજરાતમાં આવેલા છે.<ref>{{cite news|title=WHAT! FIR filed against Rahul Vaidya-Bhoomi Trivedi|url=https://www.bollywoodlife.com/tv/fir-filed-against-rahul-vaidya-bhoomi-trivedi-for-hurting-religious-sentiments-in-their-song-garbe-ki-raat-1933387/|access-date=27 March 2025|work=Bollywood Life|date=16 October 2021|language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Latest Gujarati Devotional Song 'Maa Mogal Ni Aarti' Sung By Rupal Dabhi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/lifestyle/devotional/gujarati/latest-gujarati-devotional-song-maa-mogal-ni-aarti-sung-by-rupal-dabhi/videoshow/104945746.cms|access-date=10 August 2025|work=The Times of India|date=3 November 2023|ref=Times Entertainment|language=en}}</ref><ref>{{cite news|last1=Dhameliya|first1=Dhruvi|title=डॉक्टर ने भी हाथ खड़े कर दिए फिर रखी मोगल मां की मानता, और हुआ ऐसा चमत्कार की...|url=https://hindi.trishulnews.com/maa-mogal-aashirvaad/|access-date=10 August 2025|work=Trishul Hindi News|date=7 January 2023|ref=Trishul Hindi News|language=hi}}</ref><ref>{{cite news|title=Check Out Popular Gujarati Devotional Lyrical Video Song 'Mogal Chhoru' Sung By Sagardan Gadhvi Lifestyle - Times of India Videos|url=https://timesofindia.indiatimes.com/videos/lifestyle/devotional/gujarati/check-out-popular-gujarati-devotional-lyrical-video-song-mogal-chhoru-sung-by-sagardan-gadhvi/videoshow/99806978.cms|access-date=10 August 2025|work=The Times of India|date=27 April 2023|ref=Times Entertainmnet|language=en}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} {{સબસ્ટબ}} [[શ્રેણી:હિંદુ દેવતા]] htk3p9nhh3oii5vqoqcptv7tnuljnwq 0 109571 900671 900380 2026-05-04T21:25:51Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900671 wikitext text/x-wiki [[ચિત્ર:An illustration from the Mahabharata 1-large.jpg|thumb|મહાકાવ્ય મહાભારતમાં વર્ણવેલ યુદ્ધનું નિરુપણ]] '''યુદ્ધ''' એટલે સાર્વભૌમ રાષ્ટ્રો વચ્ચે મોટાભાગે રાજકીય હેતુ માટે વિશાળ ફલક પર ખેલાતો સામાન્ય રીતે સશસ્ત્ર [[સંઘર્ષ]]. રાજદ્વારી નિતિના અંતિમ સાધન તરીકે તેનો ઉપયોગ થતો હોય છે. યુદ્ધનો એકમાત્ર ઉદ્દેશ દુશ્મનનો નાશ કરીને નિર્ણાયક વિજય મેળવવાનો હોય છે.<ref name="મૂળે૨૦૦૩">{{cite encyclopedia |last=મૂળે |first=બાળકૃષ્ણ માધવરાવ |title=યુદ્ધ |encyclopedia=[[ગુજરાતી વિશ્વકોશ]] |volume=ખંડ ૧૭ |year=એપ્રીલ ૨૦૦૩ |editor-last=ઠાકર |editor-first=ધીરુભાઈ |editor-link= ધીરુભાઈ ઠાકર |publisher= ગુજરાતી વિશ્વકોશ ટ્રસ્ટ |location=અમદાવાદ |pages=૧૩૮ |oclc=551875907}}</ref> યુદ્ધ એવી પરિસ્થિતિ છે જેમાં વચ્ચેના સમયગાળામાં [[દેશ|દેશો]] અથવા લોકોના જૂથો એકબીજા સાથે લડતા હોય છે.<ref>{{Cite web|url=http://learnersdictionary.com/definition/war|title=war|last=|website=Merriam-Webster Learner's Dictionary|publisher=Merriam-Webster, Incorporated|access-date=14 September 2016}}</ref> યુદ્ધમાં સામાન્ય રીતે [[હથિયારો|શસ્ત્રોના]] ઉપયોગ, લશ્કરી સંસ્થા અને સૈનિકોનો સમાવેશ થાય છે. યુદ્ધ એ પરિસ્થિતિ છે કે જેમાં કોઈ રાષ્ટ્ર બળનો ઉપયોગ કરીને પોતાના હકની અમલવારી કરે છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.duhaime.org/LegalDictionary/W/War.aspx|title=War Definition|last=|website=Duhaime's Law Dictionary|publisher=Duhaime.org|access-date=14 September 2016|archive-date=20 માર્ચ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160320004709/http://www.duhaime.org/LegalDictionary/W/War.aspx|url-status=dead}}</ref> જો કે દરેક સશસ્ત્ર સંઘર્ષ યુદ્ધ હોતો નથી. વ્યક્તિઓ વચ્ચેની અથવા તો ગેંગ્સ અને ડ્રગ કાર્ટલ્સ વગેરે વચ્ચેની લડાઇને યુદ્ધ માનવામાં આવતી નથી.<ref>{{Cite web|url=http://www.differencebetween.com/difference-between-war-and-vs-conflict/|title=Difference Between War and Conflict|last=|date=25 June 2011|website=|publisher=Difference Between|access-date=14 September 2016}}</ref> પણ મોટાભાગના યુદ્ધોને સશસ્ત્ર તકરાર કહેવામાં આવે છે. આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો એ નિયમોનો સમૂહ છે જે યુદ્ધોની અસરોને મર્યાદિત કરવાનો પ્રયાસ કરે છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.icrc.org/eng/assets/files/other/what_is_ihl.pdf|title=What is International Humanitarian Law?|last=|website=|publisher=International Committee of the Red Cross (ICRC)|access-date=14 September 2016}}</ref> આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો બે પ્રકારના યુદ્ધોને માન્ય રાખે છે,તે નીચે મુજબ છે: * બે અથવા વધુ રાજ્યો વચ્ચે " આંતરરાષ્ટ્રીય સશસ્ત્ર તકરાર".<ref name="ICRC1">{{Cite web|url=https://www.icrc.org/eng/resources/documents/article/other/armed-conflict-article-170308.htm|title=How is the term "Armed Conflict" defined in international humanitarian law?|last=|website=|publisher=International Committee of the Red Cross (ICRC)|access-date=14 September 2016}}</ref> * સરકાર અને એવા જૂથની વચ્ચે છે તેવો આંતરિક તકરાર અથવા તો જે સરકાર નથી અથવા કે બે જૂથો વચ્ચે છે તેવો "બિન-આંતરરાષ્ટ્રીય સશસ્ત્ર તકરાર". આવા તકરારને સામાન્ય રીતે ''ગૃહ યુદ્ધ'' કે પછી સિવિલ વૉર પણ કહેવાય છે.{{સંદર્ભ}} કાર્લ વોન ક્લોઝવિટ્ઝે તેમના ઉચ્ચ કોટિના પુસ્તક, ઑન વૉરમાં, લખ્યું છે કે, "યુદ્ધ એ અન્ય માધ્યમોથી નીતિનો સિલસિલો જ છે."<ref name="HolmesTD">{{Cite web|url=http://thediplomat.com/2014/11/everything-you-know-about-clausewitz-is-wrong/|title=Everything You Know About Clausewitz Is Wrong|last=James R. Holmes|date=12 November 2014|website=|publisher=The Diplomat|access-date=14 September 2016}}</ref> ક્લોઝવિટ્ઝ કોઈ પણ યુદ્ધને માત્ર રાજકીય સાધન તરીકે જુએ છે.<ref name="MillerEINT">{{Cite web|url=http://www.e-ir.info/2012/07/20/are-clausewitz-and-sun-tzu-still-relevant-in-contemporary-conflicts/|title=Are Clausewitz and Sun Tzu Still Relevant in Contemporary Conflicts?|last=Sarah Miller|date=20 July 2012|website=|publisher=E-International Relations|access-date=18 September 2016}}</ref> લશ્કરી તત્ત્વજ્ઞાન વિશેનું તેમનું પુસ્તક યુદ્ધના [[ઇતિહાસ]] અને વ્યૂહરચના પરની સૌથી પ્રભાવશાળી રચના રહી છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199791279/obo-9780199791279-0026.xml|title=Carl von Clausewitz|last=Christopher Bassford|date=6 February 2012|website=Oxford Biographies|publisher=Oxford University Press|access-date=14 September 2016}}</ref> યુદ્ધ અંગેની પહેલાની સત્તા સુન ત્ઝુની હતી.''આર્ટ ઓફ વોર'' પુસ્તકમાં સુન ત્ઝુએ યુદ્ધને જરૂરી અનિષ્ટ તરીકે જોયું હતું કે જે નિવારી શકાય નહિં.{{સંદર્ભ}} ધાર્મિક અને સાંસ્કૃતિક કારણોસર અથવા સત્તાના રાજકીય સંતુલન ઉપર [[કુદરતી સંપત્તિ|કુદરતી સંસાધનોને]] નિયંત્રિત કરવા યુદ્ધો લડવામાં આવ્યા છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.usip.org/sites/default/files/file/08sg.pdf|title=Natural Resources and Conflict Resolution|last=|website=USIP|publisher=United States Institute of Peace|access-date=18 September 2016|archive-date=30 નવેમ્બર 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161130152031/http://www.usip.org/sites/default/files/file/08sg.pdf|url-status=dead}}</ref> યુદ્ધો ચોક્કસ કાયદાઓની કાયદેસરતા (ચોકસાઈ) માટે પણ લડાયા છે. જમીન અથવા પૈસા અને અન્ય ઘણા મુદ્દાઓ અંગે દલીલો કરવા માટે યુદ્ધો લડાયા છે. કોઈપણ યુદ્ધ પાછળના કારણો ઘણી વાર ખૂબ જટિલ હોય છે.<ref>{{Cite web|url=http://www.iep.utm.edu/war/|title=The Philosophy of War|last=|website=|publisher=Internet Encyclopedia of Philosophy|access-date=18 September 2016}}</ref> યુદ્ધ કોઈપણ કારણોસર શરૂ થઈ શકે છે, પણ સામાન્ય રીતે તેમાં એક કરતાં વધુ કારણો હોય છે. <ref>{{Cite web|url=http://teachinghistory.org/history-content/ask-a-historian/25268|title=Cause and Effect: The Outbreak of World War II|last=|website=Teaching History|publisher=Roy Rosenzweig Center for History and New Media, George Mason University|access-date=18 September 2016}}</ref> == યુદ્ધના નિયમો == ફક્ત છેલ્લા 150 વર્ષ અથવા તેથી વધુ સમયમાં રાજ્યોએ યુદ્ધ મર્યાદિત કરવા માટે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદાઓ પર સંમત થયા છે.<ref name="wihlICRC">{{Cite web|url=https://www.icrc.org/eng/war-and-law/overview-war-and-law.htm|title=War and international humanitarian law|last=|date=29 October 2010|website=|publisher=International Committee of the Red Cross|access-date=14 September 2016}}</ref> આ મુખ્યત્વે માનવતાવાદી કારણોસર કરવામાં આવ્યું છે.<ref name="wihlICRC" /> જિનીવા સંમેલનો અને હેગ સંમેલનો એ કરારના બે ઉદાહરણો છે જે યુદ્ધોનું સંચાલન કરતા કાયદા સ્થાપિત કરે છે.<ref name="IJRC">{{Cite web|url=http://www.ijrcenter.org/international-humanitarian-law/|title=International Humanitarian Law|last=|website=|publisher=The International Justice Resource Center (IJRC)|access-date=18 September 2016|archive-date=6 ઑક્ટોબર 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161006222254/http://www.ijrcenter.org/international-humanitarian-law/|url-status=dead}}</ref> સામૂહિક રીતે, આને આંતરરાષ્ટ્રીય માનવતાવાદી કાયદો (IHL) કહેવામાં આવે છે.<ref name="IJRC" /> આ સ્થાપિત કાયદા છે, તેથી તેઓ સશસ્ત્ર તકરારમાં રોકાયેલા લોકોને આઈએચએલનું પાલન કરવા પ્રતિબંધિત કરે છે.<ref name="wihlICRC" /> વળી, કોઈ દેશએ ફક્ત કાયદાને માન આપવું જ જોઇએ નહીં પરંતુ તેઓએ પણ ખાતરી કરવી જરૂરી છે કે અન્ય દેશો પણ તેનું સન્માન કરે છે.<ref name="wihlICRC" /> આમાંનું પ્રથમ 1864 માં જિનીવા સંમેલન હતું.<ref>{{Cite web|url=http://www.internationalcrimesdatabase.org/crimes/warcrimes|title=War crimes|last=|website=|publisher=International Crimes Database project|access-date=18 September 2016}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 100 દેશોના [[સહી (હસ્તાક્ષર)|હસ્તાક્ષરો]] સાથે તે આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદો બન્યો.<ref>{{Cite web|url=http://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/international_law_and_the_laws_of_war|title=International Law and the Laws of War|last=Jean H. Quataert|website=|publisher=1914-1918-Online, International Encyclopedia of the First World War|access-date=18 September 2016}}</ref> == આધુનિક ભારતમાં યુદ્ધ == આઝાદી પછી ભારતે પાકિસ્તાન સામે ચાર યુદ્ધ કર્યાં છે: પહેલું ૧૯૪૮નું યુદ્ધ, બીજું ૧૯૬૫નું યુદ્ધ, ત્રીજું ૧૯૭૧નું યુદ્ધ કે જેમાં [[બાંગ્લાદેશ]]<nowiki/>નો જન્મ થયો અને ચોથું ૧૯૯૯માં [[કારગિલ યુદ્ધ]]. ભારતે ચીન સામે ૧૯૬૨માં એક યુદ્ધ કર્યું હતું.<ref>{{Cite book|url=https://www.worldcat.org/oclc/56567066|title=South Asia in world politics|date=2005|publisher=Rowman & Littlefield Publishers|others=Hagerty, Devin T.|isbn=0742525864|location=Lanham, Md.|oclc=56567066}}</ref> == આ પણ જુઓ == * [[શાંતિ]] * [[સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ]] == સંદર્ભ == {{reflist}} ed5pb26j70mzrgzlm2gh0rbgh95mj96 0 109726 900676 891269 2026-05-05T05:17:52Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900676 wikitext text/x-wiki '''શાંતિ''' એ દુશ્મનાવટ અને હિંસાની ગેરહાજરીમાં સામાજિક મિત્રતા અને સુમેળની કલ્પના છે. [[સામાજિક]] અર્થમાં શાંતિનો ઉપયોગ સામાન્ય રીતે [[સંઘર્ષ]]<nowiki>નો</nowiki> અભાવ (જેમ કે [[યુદ્ધ]] ) અને વ્યક્તિઓ અથવા જૂથો વચ્ચે હિંસાના ભયથી સ્વતંત્રતા માટે થાય છે. ઇતિહાસમાં ઘણા આગેવાનોએ ચોક્કસ પ્રકારની વર્તણૂક સંયમ સ્થાપિત કરવા શાંતિ અને મુત્સદ્દીગીરીનો ઉપયોગ કર્યો છે જેના પરિણામે વિવિધ પ્રકારના કરારો અથવા શાંતિ સંધિઓ દ્વારા પ્રાદેશિક શાંતિ અથવા આર્થિક વિકાસની સ્થાપના થઈ છે. આવા વર્તનકારી સંયમના કારણે વારંવાર તકરાર ઓછી થાય છે, મોટી આર્થિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયા થાય છે અને પરિણામે નોંધપાત્ર સમૃદ્ધિ થાય છે<ref>{{Cite journal|last=Vinh|first=Sinh|date=1994-08|title=The Cambridge History of Japan, Vol. 1: Ancient Japan, edited by Delmer M. BrownThe Cambridge History of Japan, Vol. 1: Ancient Japan, edited by Delmer M. Brown. New York, Cambridge University Press, 1993. xxv, 602 pp. $110.00 U.S.|url=http://dx.doi.org/10.3138/cjh.29.2.435|journal=Canadian Journal of History|volume=29|issue=2|pages=435–437|doi=10.3138/cjh.29.2.435|issn=0008-4107}}</ref>. "મનોવૈજ્ઞાનિક શાંતિ" (જેમ કે શાંતિપૂર્ણ વિચાર અને ભાવનાઓ) ની સંભાવના કદાચ ઓછી સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે, પરંતુ ઘણીવાર "વર્તણૂક શાંતિ" સ્થાપિત કરવા માટે તે પૂર્વગામી છે. શાંતિપૂર્ણ વર્તન ક્યારેક "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" માંથી પરિણમે છે. કેટલાક લોકોએ એવી માન્યતા વ્યક્ત કરી છે કે શાંતિની શરૂઆત આંતરિક સુખની એક નિશ્ચિત ગુણવત્તાથી થઈ શકે છે જે તેના અસ્તિત્વ માટે રોજિંદા જીવનની અનિશ્ચિતતાઓ પર આધારિત નથી. <ref>[https://www.goodreads.com/quotes/11559-world-peace-must-develop-from-inner-peace-peace-is-not Dalai Lama XIV: Quotable Quotes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170917123327/https://www.goodreads.com/quotes/11559-world-peace-must-develop-from-inner-peace-peace-is-not|date=17 September 2017}} Goodreads. Downloaded Sep 15, 2017</ref> પોતાને અને અન્ય લોકો માટે આવા "શાંતિપૂર્ણ આંતરિક સ્વભાવ" ની પ્રાપ્તિ એ મોટે ભાગે અવિશ્વસનીય સ્પર્ધાત્મક હિતોના સમાધાનમાં ફાળો આપી શકે છે. == સંસ્થાઓ અને ઇનામો == === સંયુક્ત રાષ્ટ્રો === [[ચિત્ર:UNpeacekeeping.svg|thumb| યુ.એન. ઘાટા વાદળી પ્રદેશો વર્તમાન મિશન સૂચવે છે, જ્યારે હળવા વાદળી પ્રદેશો ભૂતપૂર્વ મિશનનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે. ]] [[યુનાઈટેડ નેશન્સ]] (યુએન) એ એક આંતરરાષ્ટ્રીય સંસ્થા છે, જેનાં નિશ્ચિત ઉદ્દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા, આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા, આર્થિક વિકાસ, સામાજિક પ્રગતિ, માનવાધિકાર અને વિશ્વ શાંતિ પ્રાપ્ત કરવામાં સહકારની સુવિધા આપે છે. યુ.એન. ની સ્થાપના ૧૯૪૫ માં બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછી, દેશો વચ્ચેના યુદ્ધોને રોકવા, અને સંવાદ માટેનું એક મંચ આપવા માટે કરવામાં આવી હતી. સંયુક્ત રાષ્ટ્ર, સુરક્ષા પરિષદની મંજૂરી પછી, શાંતિ સંધિની શરતોને લાગુ કરવા અને લડવૈયાઓને ફરીથી યુદ્ધ શરૂ કરવાથી નિરાશ કરવા માટે, સશસ્ત્ર સંઘર્ષ તાજેતરમાં બંધ થયો હોય અથવા થોભાવવામાં આવ્યો હોય તેવા વિસ્તારોમાં શાંતિ રક્ષકોને મોકલે છે. યુએનને પોતાનું સૈન્ય હોતું નથી, તેથી શાંતિ રક્ષા દળો યુએનના સભ્ય દેશો દ્વારા સ્વૈચ્છિક રીતે પૂરા પાડવામાં આવે છે. દળોને "બ્લ્યુ હેલ્મેટસ" પણ કહેવાય છે.<ref>{{Cite web|url=https://peacekeeping.un.org/en/node|title=United Nations Peacekeeping|website=United Nations Peacekeeping|language=en|access-date=2019-11-07}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર === [[ચિત્ર:Mohandas_K._Gandhi,_portrait.jpg|thumb| [[મહાત્મા ગાંધી]] . ]] [[મહાત્મા ગાંધી|મહાત્મા ગાંધીના]] નામ પરથી [[ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર|આંતરરાષ્ટ્રીય ગાંધી શાંતિ પુરસ્કાર]] [[ભારત સરકાર]] દ્વારા દર વર્ષે આપવામાં આવે છે. ૧૯૯૫ માં તેમના જન્મની ૧૨૫ મી વર્ષગાંઠ નિમિત્તે ગાંધીજી દ્વારા પૂરા પાડવામાં આવેલા આદર્શોને શ્રદ્ધાંજલિ રૂપે શરૂ કરાઈ હતી. અહિંસા અને અન્ય ગાંધીવાદી પદ્ધતિઓ દ્વારા સામાજિક, આર્થિક અને રાજકીય પરિવર્તન તરફના યોગદાન માટે વ્યક્તિઓ અને સંસ્થાઓને આપવામાં આવેલો આ વાર્ષિક પુરસ્કાર છે. આ એવોર્ડ રૂ. ૧કરોડ રોકડ, એક તકતી અને પ્રશંસાપત્ર દ્વારા અપાય છે. તે રાષ્ટ્રીયતા, નસ્લ, લિંગ અથવા જાતિને ધ્યાનમાં લીધા વિના તમામ લોકો માટે ખુલ્લું છે.<ref>{{Cite web|url=https://swarajyamag.com/insta/recipients-of-gandhi-peace-prize-for-201518-announced-akshaya-patra-vivekananda-kendra-among-winners|title=Recipients Of Gandhi Peace Prize For 2015–18 Announced; Akshaya Patra, Vivekananda Kendra Among Winners|website=swarajyamag.com|access-date= 2019-11-07}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} ps1dw6w25159eucgfs85nq3nb8w2oh8 0 118071 900672 766694 2026-05-04T22:25:07Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900672 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox person | name = રાકેશ ઉપાધ્યાય | છબી = | caption = રાકેશ ઉપાધ્યાય | જન્મ_ડેટ = | birth_place = ભારત | occupation = [[ચલચિત્ર નિર્માતા]] <ref name="mid-day">{{cite web|url=http://www.mid-day.com/articles/rakesh-upadhyay-is-a-multi-faceted-personality/194666|publisher=mid-day.com|title=Rakesh Upadhyay is a multi-faceted personality - Entertainment|access-date=2016-09-29}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} '''રાકેશ ઉપાધ્યાય''' ભારતીય [[ચલચિત્ર નિર્માતા]] છે.<ref name="dawn">{{cite web|url=http://images.dawn.com/news/1174058|publisher=images.dawn.com|title=Indian producer Rakesh Upadhyay set to make Imran Khan biopic - Film &amp; TV|access-date=2016-09-29}}</ref> == References == {{Reflist}} == External links == * {{IMDb name|id=nm6288599|name=Rakesh Upadhyay}} {{સ્ટબ}} tscd696swcyo96ep1s4izp5zc3f7kyg 0 127295 900691 900307 2026-05-05T09:17:05Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900691 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | name = સુભદ્રાકુમારી ચૌહાણ | image = Subhadra Kumari Chauhan 1976 stamp of India.jpg | imagesize = | alt = Subhadra Kumari Chauhan.JPG | caption = સુભદ્રાકુમારી ચૌહાણ | pseudonym = | birth_name = | birth_date = {{birth date|1904|08|16|df=y}} | birth_place = [[અલ્હાબાદ જિલ્લો|અલ્હાબાદ]], સંયુક્ત પ્રાંત અવધ અને આગ્રા, બ્રિટીશ ભારત | death_date = {{death date and age|1948|02|15|1904|08|16|df=y}}<ref name="tiwari199p137">{{cite web|title=Biography of Subhadra Kumari Chauhan|url=https://allpoetry.com/Subhadra-Kumari-Chauhan|publisher=All poetry|access-date=27 June 2017}}</ref> | death_place = [[સિવની]], મધ્ય પ્રાંત (વર્તમાન [[મધ્ય પ્રદેશ]]), ભારત | occupation = કવયિત્રી | nationality = ભારતીય | language = [[હિન્દી ભાષા|હિન્દી]] | citizenship = | education = | alma_mater = | period = ૧૯૦૪–૧૯૪૮ | genre = કવિતા | subject = હિન્દી સાહિત્ય | movement = | notableworks = | spouse = ઠાકુર લક્ષ્મણસિંહ ચૌહાણ | partner = | children = ૫ }} '''સુભદ્રા કુમારી ચૌહાણ''' ([[ઓગસ્ટ ૧૬|૧૬ ઓગસ્ટ]] ૧૯૦૪ – [[ફેબ્રુઆરી ૧૬|૧૬ ફેબ્રુઆરી]] ૧૯૪૮) ભારતીય કવયિત્રી હતા. ''ઝાંસી કી રાની'' એ તેમની સૌથી લોકપ્રિય કવિતાઓમાંની એક છે.<ref name="Rathi 2017">{{cite news |last1=Rathi |first1=Nandini |title=On Jallianwala Bagh anniversary, this poem by Subhadra Kumari Chauhan is a must read |url=https://indianexpress.com/article/india/on-jallianwala-bagh-anniversary-this-poem-by-subhadra-kumari-chauhan-is-a-must-read-4611814/ |access-date=11 July 2021 |work=The Indian Express |date=April 13, 2017}}</ref>''<ref>{{cite book|last1=Rajaswi|first1=M.I.|title=Rashtrabhakt Kavyitri Subhadra Kumari Chauhan (Hindi)|date=2016|publisher=Prabhat Prakashan|location=New Delhi|isbn=978-9384344375|edition=1}}</ref> ==જીવનપરિચય== તેમનો જન્મ [[ઉત્તર પ્રદેશ]]ના [[અલ્હાબાદ|પ્રયાગરાજ]] જિલ્લાના નિહાલપુર ગામના રાજપૂત પરિવારમાં થયો હતો. તેમણે પોતાનું પ્રાંરભિક શિક્ષણ પ્રયાગરાજની ક્રોથવેઇટ ગર્લ્સ સ્કૂલમાંથી મેળવ્યું હતું અને ૧૯૧૯માં મિડલ સ્કૂલની પરીક્ષા પાસ કરી હતી. ૧૯૧૯ ના વર્ષમાંજ તેમના લગ્ન [[ખંડવા]]ના ઠાકુર લક્ષ્મણ સિંહ ચૌહાણ સાથે લગ્ન થયા હતા. તેમને પાંચ બાળકો હતા.<ref>{{cite book|last1=Chauhan|first1=Subhadra Kumari|title=Subhadrakumari Chauhan Ki Sampoorna Kahaniyan|date=1 January 2012|publisher=Rajpal & Sons|location=New Delhi|edition=Hindi}}</ref> ૧૯૪૧માં સુભદ્રા કુમારી અને તેમના પતિ [[મહાત્મા ગાંધી]]ના [[અસહયોગ આંદોલન]]માં જોડાયા હતા. આંદોલનમાં તેમની ભૂમિકા બદલ નાગપુરમાં ધરપકડ થનાર તેઓ પ્રથમ મહિલા સત્યાગ્રહી હતા. ૧૯૨૩ અને ૧૯૪૨માં બ્રિટિશ શાસન સામેના વિરોધ પ્રદર્શનમાં સામેલ થવા બદલ તેમને બે વખત જેલમાં ધકેલી દેવામાં આવ્યા હતા.<ref>{{cite web|title=Biography of Subhadra Kumari Chauhan|url=https://www.bharatdarshan.co.nz/author-profile/47/author47.html|website=www.bharatdarshan.co.nz|publisher=Bharat Darshan|access-date=27 June 2017}}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> તેઓ તત્કાલીન મધ્ય પ્રાંત વિધાનસભાના સભ્ય હતા.<ref>{{cite news |last1=Wangchuk |first1=Rinchen Norbu |title=Ghoongat, Untouchability, Dowry: This Forgotten 'Jhansi Ki Rani' Fought Them All |url=https://www.thebetterindia.com/219787/india-freedom-struggle-rani-of-jhansi-subhadra-kumari-chauhan-premchand-nor41/ |work=The Better India |date=13 March 2020 |language=en}}</ref> વિધાનસભા સત્રમાં ભાગ લીધા બાદ [[નાગપુર]]થી [[જબલપુર]] પરત ફરતી વખતે [[મધ્ય પ્રદેશ]]ના [[સિવની]] નજીક કાર અકસ્માતમાં ૧૯૪૮માં તેમનું અવસાન થયું હતું.<ref>{{cite news |title=आज का इतिहास: आज है सुभद्रा कुमारी चौहान की पुण्यतिथि |url=https://zeenews.india.com/hindi/zee-hindustan/video/aaj-ka-itihas-death-anniversary-of-subhadra-kumari-chauhan/499045 |work=Zee Hindustan |date=15 February 2019 |language=hi}}</ref> ==કારકિર્દી== સુભદ્રાકુમારીએ હિન્દી કવિતામાં ઘણી લોકપ્રિય કૃતિઓ લખી હતી. તેમની સૌથી પ્રખ્યાત રચના ''ઝાંસી કી રાની'' છે, જે [[રાણી લક્ષ્મીબાઈ]]ના જીવનનું વર્ણન કરતી ભાવનાત્મક રચના છે.<ref>{{cite news |last1=STP Team |title=Khoob Ladi … The Poem That Captures The Bravery Of Jhansi Ki Rani |url=https://www.shethepeople.tv/sepia-stories/khoob-ladi-the-poem-that-captures-the-bravery-of-jhansi-ki-rani/ |access-date=11 July 2021 |work=SheThePeople.TV |date=September 5, 2019}}</ref> કવિતામાં બ્રિટિશ ભારત અને [[૧૮૫૭ની ભારતીય ક્રાંતિ]]માં લક્ષ્મીબાઈની ભૂમિકા તેમજ રાણીના જીવનનું ભાવનાત્મક રીતે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.<ref name="Rathi 2017" /><ref>{{cite web|title=Poems of Bundelkhand|url=http://www.bundelkhand.in/POEM/khoob-ladi-mardani-woh-to-jhansi-wali-rani-thi|website=www.bundelkhand.in|publisher=Bundelkhand.In|access-date=27 June 2017|archive-date=20 એપ્રિલ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420141504/https://bundelkhand.in/POEM/khoob-ladi-mardani-woh-to-jhansi-wali-rani-thi|url-status=dead}}</ref> કવિતાના પ્રત્યેક અંતરામાં પુનરાવર્તિત થતી જાણીતી પંક્તિઓ આ મુજબ છે: {{Quote|बुंदेले हरबोलों के मुँह हमने सुनी कहानी थी,<br> खूब लड़ी मर्दानी वह तो झाँसी वाली रानी थी।।<ref>{{cite web|last1=Chauhan|first1=Subhadra Kumari|title=Jhansi ki rani|url=https://www.poemhunter.com/poem/hindi-poem-khub-ladi-mardani-woh-to-jhansi-wali-rani-thi/|website=www.poemhunter.com|publisher=Poem hunter|access-date=27 June 2017}}</ref>}} ''ઝાંસી કી રાની'' અને તેમની અન્ય કવિતાઓ: ''જલિયાંવાલા બાગ મેં બસંત''<ref name="Rathi 2017" />,''વીરો કા કૈસા હો બસંત''<ref>{{cite web |title=वीरों का कैसा हो वसंत - सुभद्रा कुमारी चौहान |url=http://www.anubhuti-hindi.org/sankalan/vasanti_hava/veeronka.htm |website=www.anubhuti-hindi.org |access-date=15 August 2021}}</ref>, ''રાખી કી ચુનૌતી'', અને ''વિદા''<ref>{{cite web |title=विदा / सुभद्राकुमारी चौहान - कविता कोश |url=http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%BE_%2F_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8 |website=kavitakosh.org |access-date=15 August 2021 |language=hi |archive-date=1 સપ્ટેમ્બર 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210901170500/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%A6%E0%A4%BE_%2F_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AD%E0%A4%A6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%80_%E0%A4%9A%E0%A5%8C%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%A8 |url-status=dead }}</ref> ખુલ્લેઆમ સ્વતંત્રતા ચળવળ વિશે વાત કરે છે. કહેવાય છે કે તેમની આ રચનાઓએ [[ભારતીય સ્વતંત્રતા ચળવળ]]માં ભાગ લેવા માટે મોટી સંખ્યામાં ભારતીય યુવાનોને પ્રેરણા આપી હતી. ''ઝાંસી કી રાની'' કવિતાનો પ્રારંભિક અંતરો આ પ્રમાણે છે: {{quote box | border=2px | align=center | bgcolor = Cornsilk | title=झाँसी की रानी | halign=center | width = 33% | quote=<poem> सिंहासन हिल उठे राजवंशों ने भृकुटी तानी थी, बूढ़े भारत में भी आई फिर से नयी जवानी थी, गुमी हुई आज़ादी की कीमत सबने पहचानी थी, दूर फिरंगी को करने की सबने मन में ठानी थी। चमक उठी सन सत्तावन में, वह तलवार पुरानी थी, बुंदेले हरबोलों के मुँह हमने सुनी कहानी थी, खूब लड़ी मर्दानी वह तो झाँसी वाली रानी थी।। </poem> |salign=right |author=Opening stanza of ''Jhansi ki Rani'' in Hindi }} {{quote box | align=center | halign=center | width = 33% | quote=<poem> sinhasan hil uthe, rajavanshon ne bhrikuti tani thi, boodhhe bharat mein bhi aayi, phir se nayi jawaani thi, gumi hui azadI ki keemat sab ne pahachani thi, door firangi ko karne ki sab ne mann mein thani thi. chamak uthi san sattawan mein, woh talwaar puraani thi, bundele harbolon ke munh ham ne sunI kahani thi, khoob ladi mardani woh to jhansI wali rani thi. </poem> |salign=right |author=Roman transliteration using [[ITRANS]] }} {{quote box | align=center | halign=center | width = 33% | quote=<poem> The thrones shook and royalties scowled Old India was re-invigorated with new youth People realised the value of lost freedom Everybody was determined to throw the foreigners out The old sword glistened again in 1857 This story we heard from the mouths of Bundel bards Like a man she fought, she was the Queen of Jhansi </poem> |salign=right |author=English translation }} સુભદ્રા કુમારી ચૌહાણે હિન્દીની ખડીબોલીમાં {{efn-ua|દિલ્હી અને તેની આસપાસ બોલાતી અનેક ઇન્ડો-આર્યન બોલીઓ.}} સાદી, સ્પષ્ટ શૈલીમાં લખ્યું હતું. તેમણે શૌર્યપૂર્ણ કવિતાઓ ઉપરાંત બાળકો માટે કવિતાઓ પણ લખી હતી. આ ઉપરાંત, તેમણે મધ્યમ વર્ગના જીવન પર આધારિત કેટલીક ટૂંકી વાર્તાઓ પણ લખી હતી. ==સર્જન== ===કાવ્ય સંગ્રહ=== * ખિલૌનેવાલા * ત્રિધારા * મુકુલ (૧૯૩૦) * યે કદમ્બ કા પેડ * સીધે-સાદે ચિત્ર (૧૯૪૬) * મેરા નયા બચપન (૧૯૪૬) * બિખરે મોતી (૧૯૩૨) * ઝાંસી કી રાની ===ટૂંકી વાર્તાઓ=== * હિંગવાલા ==વિરાસત== ભારતીય તટરક્ષક દળના એક જહાજને સુભદ્રા કુમારી ચૌહાણનું નામ આપવામાં આવ્યું છે.<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/india-pakistan-plan-hotline-on-maritime-security/article3154123.ece India, Pakistan plan hotline on maritime security - NATIONAL]. ''The Hindu'' (April 29, 2006). Retrieved on 2018-12-13.</ref> <ref name=tiwari199p137 /> [[મધ્ય પ્રદેશ]] સરકારે [[જબલપુર]]ની મ્યુનિસિપલ કોર્પોરેશનની કચેરી સામે તેમની પ્રતિમા સ્થાપિત કરી હતી. ૬ ઓગસ્ટ, ૧૯૭૬ના રોજ ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા તેમની સ્મારક ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.<ref>[http://www.stampsathi.in/php/public/stamps-gallery.php?page=71 Indian Postage Stamps | Commemorative | Definitive | Miniature Sheets | Sheetlets] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210901170510/https://www.stampsathi.in/php/public/stamps-gallery.php?page=71 |date=2021-09-01 }}. Stampsathi.in. Retrieved on 2018-12-13.</ref> ૧૬ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૧ના રોજ સર્ચ એન્જિન ગૂગલે સુભદ્રા કુમારીને તેમની ૧૧૭મી જન્મજયંતિ પર ગૂગલ ડૂડલ સાથે યાદ કર્યા હતા.<ref name="Subhadra Kumari on Google Doodle">{{cite web | title=Google Honours India's First Woman Satyagrahi, Subhadra Kumari Chauhan, With A Doodle | website=NDTV | date=16 August 2021 | url=https://ndtv.com/india-news/google-honours-indias-first-woman-satyagrahi-subhadra-kumari-chauhan-with-a-doodle-2511195%3famp=1&akamai-rum=off | access-date=16 August 2021 }}{{Dead link|date=ડિસેમ્બર 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ગૂગલે ટિપ્પણી કરી હતી કે: “સુભદ્રાકુમારી ચૌહાણની કવિતા ઐતિહાસિક પ્રગતિના પ્રતીક તરીકે ઘણા ભારતીય વર્ગખંડોમાં મુખ્ય છે, જે ભાવિ પેઢીઓને સામાજિક અન્યાય સામે ઉભા થવા અને રાષ્ટ્રના ઇતિહાસને આકાર આપતા શબ્દોની ઉજવણી કરવા પ્રોત્સાહિત કરે છે.”<ref name="Subhadra Kumari Chauhan's Google Doodle">{{cite web | title=Subhadra Kumari Chauhan's 117th Birthday | date=16 August 2021 | url=https://www.google.com/doodles/subhadra-kumari-chauhans-117th-birthday | access-date=16 August 2021}}</ref> == સંદર્ભ == {{Reflist}} == નોંધ == {{Notelist-ua}} ==પૂરક વાંચન== * {{cite book |title=Handbook of Twentieth-century Literature of India |author=Nalini Natarajan, Emmanuel Sampath Nelson |year=1996 |publisher=Greenwood Publishing Group |isbn=0-313-28778-3 |url=https://books.google.com/books?id=vfSPI2irzUgC&q=subhadra+kumari+chauhan&pg=PA146 }} *{{cite book |author=Experts, Saraswati|title=Purak Pustak Series: Amrit Sanchay-Subhadra Kumari Chauhan |year=2016 |publisher=New Saraswati House India Pvt Ltd|isbn=978-81-7335-997-2 |url=https://www.google.co.in/books/edition/Purak_Pustak_Series_Amrit_Sanchay_Subhad/vms_DAAAQBAJ |language=hi}} ==બાહ્ય કડીઓ== {{Commons category|Subhadra Kumari Chauhan|સુભદ્રા કુમારી ચૌહાણ}} * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091027173647/http://geocities.com/dakshina_kan_pa/art31/women6.htm |date=27 October 2009 |title=Great Women of India - SUBHADRA KUMARI CHAUHAN (1904-1948)}} * [https://archive.is/20130125180001/http://www.historytalking.com/hindi.htm ઝાંસી કી રાની કવિતાની ટૂંકી નોંધ અને પાઠ] * [http://oldpoetry.com/opoem/41054-Subhadra-Kumari-Chauhan-Jhansi-Ki-Rani--With-English-Translation- ઝાંસી કી રાની કાઝી મુહમ્મદ અહકમ દ્વારા અંગ્રેજી અનુવાદ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514155147/http://oldpoetry.com/opoem/41054-Subhadra-Kumari-Chauhan-Jhansi-Ki-Rani--With-English-Translation- |date=2011-05-14 }} * [http://www.bharatdarshan.co.nz/author-profile/47/subhadrakumari-chauhan.html ''ભારત દર્શન માં સુભદ્રા કુમારી ચૌહાણ]{{Dead link|date=એપ્રિલ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'' [[શ્રેણી:૧૯૦૪માં જન્મ]] [[શ્રેણી:હિંદી સાહિત્યકાર]] [[શ્રેણી:૧૯૪૮માં મૃત્યુ]] 9zqmc6ezbaxy0u4lfm7mh42dx2uovni 0 141016 900688 894429 2026-05-05T08:47:09Z Dsvyas 561 ક્ષુલ્લક 900688 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox deity | type = હિંદુ | name = પીઠડ | deity_of = શક્તિ અને વિજયના દેવી | member_of = | image = | alt = | caption = | other_names = પીઠડાઈ, પીઠબાઈ, સોયાસુતા | birth_date = [[વસંતપંચમી]] ([[મહા સુદ ૫|મહા સુદ પાંચમ]]) | avatar_end = | affiliation = | cult_center = | abode = | planet = | mantra = ૐ શ્રી પીઠડાઈ નમઃ | mantra benefits = | weapon = ભાલો | battles = | artifacts = | animals = પાડો | symbol = ભાલો | adherents = | height = | age = | tree = | day = [[નવરાત્રી]], પીઠડ જયંતિ | color = શ્વેત | number = | consort = | parents = સોયાબાટી અને માલુઆઈ | siblings = | offspring = | predecessor = | successor = | army = | mount = | texts = ચારણી સાહિત્ય | gender = સ્ત્રી | region = | ethnic_group = | festivals = [[નવરાત્રી]] | nirvana = }} ''' પીઠડ ''' અથવા ''' પીઠડ માતા '''હિંદુ ધર્મના એક દેવી છે. તેમનો જન્મ હાલના [[જામનગર]]ના [[હાલાર|હાલાર પંથક]]માં ચારણ જ્ઞાતિના સોયાબાટીને ઘરે થયો હતો.માન્યતાઓ પ્રમાણે તે [[પાર્વતી]]નો અવતાર હતા અમે સદા બ્રહ્મચારીણી રહ્યાં હતાં.<ref group="પીઠડ જાણી પ્રગટ પણે">@પીઠડ જાણી પ્રગટ પણે</ref> મા પીઠડ [[ચારણ|ચારણો]]માં થઈ ગયેલા આઈ(મા)ઓનાં આગેવાન એટલે કે 'ટિલાયત' છે. સર્વે અવતારી આઈઓએ એમને આ દેવી પદ આપ્યું છે. મા પીઠડનું મુખ્ય મંદિર જામનગરના [[જોડિયા તાલુકો|જોડિયા તાલુકા]]ના [[પીઠડ (તા. જોડિયા)|પીઠડ]] ગામમાં આવેલું છે, જ્યાં માતાજીના મંદિરના શિખર પર બાવન ગજની ધ્વજા શોભાયમાન રહેતી હોય છે. સમગ્ર ગુજરાતમાં બાવન ગજની ધ્વજા એક દ્વારિકાધીશજીને અને બીજી આઈ પીઠડને જ ચડાવામાં આવે છે. ગીરમાં આવેલા [[પાટરામા (તા. મેંદરડા)|પાટરામા ગામ]]માં મા પીઠડની અલૌકિક રીતે મળી આવેલી લાકડીનું પૂજન થાય છે. આ કારણે ભગવતીને 'લાકડીવાળી' એવું કહીને પણ સંબોધન આપવામાં આવે છે. ચારણી સાહિત્ય અને લોકકથાઓમાં તેમના અનેક ચમત્કારોની કથાઓ જોવા મળે છે. 'પીઠડ જાણી પ્રગટ પણે' નામક ગ્રંથમાં ભગવતી પીઠડના જીવન વિષયક માહિતી મળે છે. ગુજરાતનાં ઘણાં સ્થાનોમાં તેઓ પૂજાય છે. પીઠડિયા અટક લખાવતા બધા પરિવારોના મા કુળદેવી છે, સાથોસાથ અન્ય કુળોના તેઓ કુળદેવી છે. {{હિંદુ દેવી દેવતા અને ગ્રંથ}} {{સ્ટબ}} 38mple3q0bvv1a4862y5ugdtraimkvx 900689 900688 2026-05-05T08:47:52Z Dsvyas 561 900689 wikitext text/x-wiki {{સુધારો}} {{Infobox deity | type = હિંદુ | name = પીઠડ | deity_of = શક્તિ અને વિજયના દેવી | member_of = | image = | alt = | caption = | other_names = પીઠડાઈ, પીઠબાઈ, સોયાસુતા | birth_date = [[વસંતપંચમી]] ([[મહા સુદ ૫|મહા સુદ પાંચમ]]) | avatar_end = | affiliation = | cult_center = | abode = | planet = | mantra = ૐ શ્રી પીઠડાઈ નમઃ | mantra benefits = | weapon = ભાલો | battles = | artifacts = | animals = પાડો | symbol = ભાલો | adherents = | height = | age = | tree = | day = [[નવરાત્રી]], પીઠડ જયંતિ | color = શ્વેત | number = | consort = | parents = સોયાબાટી અને માલુઆઈ | siblings = | offspring = | predecessor = | successor = | army = | mount = | texts = ચારણી સાહિત્ય | gender = સ્ત્રી | region = | ethnic_group = | festivals = [[નવરાત્રી]] | nirvana = }} ''' પીઠડ ''' અથવા ''' પીઠડ માતા '''હિંદુ ધર્મના એક દેવી છે. તેમનો જન્મ હાલના [[જામનગર]]ના [[હાલાર|હાલાર પંથક]]માં ચારણ જ્ઞાતિના સોયાબાટીને ઘરે થયો હતો.માન્યતાઓ પ્રમાણે તે [[પાર્વતી]]નો અવતાર હતા અમે સદા બ્રહ્મચારીણી રહ્યાં હતાં. મા પીઠડ [[ચારણ|ચારણો]]માં થઈ ગયેલા આઈ(મા)ઓનાં આગેવાન એટલે કે 'ટિલાયત' છે. સર્વે અવતારી આઈઓએ એમને આ દેવી પદ આપ્યું છે. મા પીઠડનું મુખ્ય મંદિર જામનગરના [[જોડિયા તાલુકો|જોડિયા તાલુકા]]ના [[પીઠડ (તા. જોડિયા)|પીઠડ]] ગામમાં આવેલું છે, જ્યાં માતાજીના મંદિરના શિખર પર બાવન ગજની ધ્વજા શોભાયમાન રહેતી હોય છે. સમગ્ર ગુજરાતમાં બાવન ગજની ધ્વજા એક દ્વારિકાધીશજીને અને બીજી આઈ પીઠડને જ ચડાવામાં આવે છે. ગીરમાં આવેલા [[પાટરામા (તા. મેંદરડા)|પાટરામા ગામ]]માં મા પીઠડની અલૌકિક રીતે મળી આવેલી લાકડીનું પૂજન થાય છે. આ કારણે ભગવતીને 'લાકડીવાળી' એવું કહીને પણ સંબોધન આપવામાં આવે છે. ચારણી સાહિત્ય અને લોકકથાઓમાં તેમના અનેક ચમત્કારોની કથાઓ જોવા મળે છે. 'પીઠડ જાણી પ્રગટ પણે' નામક ગ્રંથમાં ભગવતી પીઠડના જીવન વિષયક માહિતી મળે છે. ગુજરાતનાં ઘણાં સ્થાનોમાં તેઓ પૂજાય છે. પીઠડિયા અટક લખાવતા બધા પરિવારોના મા કુળદેવી છે, સાથોસાથ અન્ય કુળોના તેઓ કુળદેવી છે. {{હિંદુ દેવી દેવતા અને ગ્રંથ}} {{સ્ટબ}} 9oiplq4t6iwvnvvgd1man5kfjm0eosm 0 154065 900704 900166 2026-05-05T11:08:42Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900704 wikitext text/x-wiki {{Short description|પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન}} {{Use dmy dates|date=June 2025}} '''હરિત હાઇડ્રોજન''' (અંગ્રેજી: '''ગ્રીન હાઇડ્રોજન''' અથવા '''જીએચ૨''' ('''GH₂''')) એ [[પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા]]થી નિર્મિત વીજળીનો ઉપયોગ કરીને [[પાણીના વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા ઉત્પાદિત કરવામાં આવતો [[હાઇડ્રોજન]] છે.<ref name="Deign-2020" /><ref name="RoyalSociety-2021" /> હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન, [[કાર્બન કેપ્ચર]] વગર [[અશ્મિભૂત બળતણ]]માંથી મેળવવામાં આવતા [[ધૂસર હાઇડ્રોજન]] (અંગ્રેજી: ગ્રે હાઇડ્રોજન) ના ઉત્પાદન કરતા નોંધપાત્ર રીતે ઓછું [[ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન]] કરે છે.<ref>{{Cite web|url=https://www.atulhost.com/what-is-green-hydrogen|title=What is Green Hydrogen? Benefits, role, state, and challenges|date=8 October 2023}}</ref> હરિત હાઇડ્રોજનનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય [[વૈશ્વિક તાપમાન વધારા]] ને મર્યાદિત કરવામાં મદદ કરવાનો, ધૂસર હાઇડ્રોજનને બદલીને અશ્મિભૂત બળતણ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો અને ચોક્કસ આર્થિક ક્ષેત્રો, પેટા-ક્ષેત્રો અને પ્રવૃત્તિઓમાં અંતિમ-ઉપયોગોના વિસ્તૃત સમૂહ માટે જોગવાઈ કરવાનો છે. પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સાથે [[વિદ્યુતીકરણ]] જેવા અન્ય માધ્યમો દ્વારા આ અંતિમ-ઉપયોગોને કાર્બનમુક્ત કરવા ટેકનિકલ રીતે મુશ્કેલ હોઈ શકે છે. તેના મુખ્ય ઉપયોગો સંભવતઃ ભારે ઉદ્યોગો (દા.ત. વીજળીની સાથે ઉચ્ચ તાપમાનની પ્રક્રિયાઓ, [[હરિત એમોનિયા]] અને કાર્બનિક રસાયણોના ઉત્પાદન માટે કાચો માલ, તેમજ [[સીધું રિડક્શન]] (અંગ્રેજી: ડાયરેક્ટ રિડક્શન) સ્ટીલ નિર્માણ તરીકે), શિપિંગ અને લાંબા ગાળાના ઉર્જા સંગ્રહમાં થવાની શક્યતા છે.<ref name="IPCC-2022" /> ૨૦૨૪ સુધીમાં, બ્લુ અને ગ્રીન હાઇડ્રોજન બંને સહિત ઓછા ઉત્સર્જનવાળા હાઇડ્રોજનનો હિસ્સો વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં ૧% કરતા ઓછો હતો, જેમાં હરિત હાઇડ્રોજન તમામ ઓછા ઉત્સર્જનવાળા હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનમાં માત્ર ૧૨% જેટલો હિસ્સો ધરાવે છે.<ref>{{cite web |title=Global Hydrogen Review 2025 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2025 |website=IEA |pages=81 |access-date=4 February 2026 |date=12 September 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=Hydrogen Tracker – Data Tools |url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-tools/hydrogen-tracker |website=IEA |access-date=4 February 2026}}</ref> હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનની અન્ય તમામ પદ્ધતિઓની સરખામણીમાં હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન વધુ ખર્ચાળ છે, જોકે, નવા તકનીકી વિકાસ તેમજ આયાતી [[કુદરતી વાયુ]] (અંગ્રેજી: નેચરલ ગેસ) ની વધતી જતી કિંમત સાથે, ૨૦૩૦ સુધીમાં આ ખર્ચનો તફાવત ઘટવાની અપેક્ષા છે.<ref>{{cite web |title=Global Hydrogen Review 2025 – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2025 |website=IEA |pages=79 |access-date=4 February 2026 |date=12 September 2025}}</ref> == વ્યાખ્યા == સામાન્ય રીતે,<ref name="Squadrito-2023">{{Cite journal |last1=Squadrito |first1=Gaetano |last2=Maggio |first2=Gaetano |last3=Nicita |first3=Agatino |date=1 November 2023 |title=The green hydrogen revolution |journal=Renewable Energy |volume=216 |article-number=119041 |doi=10.1016/j.renene.2023.119041 |doi-access=free |bibcode=2023REne..21619041S }}</ref> ''હરિત હાઇડ્રોજન'' ને [[પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા]]થી નિર્મિત વીજળીનો ઉપયોગ કરીને [[પાણીના વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે.<ref name="Deign-2020">{{Cite web |last=Deign |first=Jason |date=29 June 2020 |title=So, What Exactly Is Green Hydrogen? |url=https://www.greentechmedia.com/articles/read/green-hydrogen-explained |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220323195427/https://www.greentechmedia.com/articles/read/green-hydrogen-explained |archive-date=23 March 2022 |access-date=11 February 2022 |website=Greentechmedia}}</ref><ref name="RoyalSociety-2021">{{Cite web |date=June 2021 |title=The role of hydrogen and ammonia in meeting the net zero challenge |url=https://royalsociety.org/-/media/policy/projects/climate-change-science-solutions/climate-science-solutions-hydrogen-ammonia.pdf |website=The Royal Society}}</ref> આ લેખમાં, ''હરિત હાઇડ્રોજન'' શબ્દ આ અર્થમાં વપરાયો છે. ચોક્કસ વ્યાખ્યાઓ કેટલીકવાર અન્ય માપદંડો ઉમેરે છે. વૈશ્વિક ગ્રીન હાઇડ્રોજન સ્ટાન્ડર્ડ હરિત હાઇડ્રોજનને "૧૦૦% અથવા લગભગ ૧૦૦% પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સાથે શૂન્યની નજીક ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન સાથે પાણીના વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન" તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરે છે.<ref>{{Cite web |last=Gupte |first=Eklavya |date=11 July 2023 |title=Several deals focused on carbon, hydrogen signed at climate finance forum |url=https://www.spglobal.com/commodityinsights/en/market-insights/latest-news/energy-transition/071123-several-deals-focused-on-carbon-hydrogen-signed-at-climate-finance-forum |access-date=8 September 2023 |website=www.spglobal.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=The GH2 Green Hydrogen Standard |url=http://gh2.org/our-initiatives/gh2-green-hydrogen-standard |access-date=8 September 2023 |website=Green Hydrogen Organisation |language=en}}</ref> સંકલિત કિસ્સાઓમાં પાણી પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતને વળતી સેવાઓ પણ પૂરી પાડી શકે છે જેમ કે જ્યારે પાણી [[તરતી સૌર પેનલ]]ને ઠંડુ પાડે છે જેથી સૌર ઉર્જા રૂપાંતરણની કાર્યક્ષમતામાં સુધારો થાય, જેનો ઉપયોગ પાણીમાંથી હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવા માટે થાય છે.<ref>{{Cite book |last1=Hayibo |first1=Koami Soulemane |last2=Antonini |first2=Giorgio |last3=Rahman |first3=Md Motakabbir |last4=Pearce |first4=Joshua M. |chapter=Performance of Off-grid Floating Photovoltaic-Battery System Powering an Anion Exchange Membrane Electrolyser for Green Hydrogen Production |date=June 2025 |title=2025 IEEE 53rd Photovoltaic Specialists Conference (PVSC) |pages=1192–1194 |doi=10.1109/PVSC59419.2025.11133047|isbn=979-8-3315-3444-8 }}</ref> ''હરિત હાઇડ્રોજન'' ની વ્યાપક, ઓછી વપરાતી<ref name="Squadrito-2023"/> વ્યાખ્યામાં વિવિધ અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનનો પણ સમાવેશ થાય છે જે પ્રમાણમાં ઓછું ઉત્સર્જન કરે છે અને અન્ય ટકાઉપણાના માપદંડોને પૂર્ણ કરે છે. ઉદાહરણ તરીકે, આ ઉત્પાદન પદ્ધતિઓમાં પરમાણુ ઉર્જા અથવા [[બાયોમાસ (ઉર્જા)|બાયોમાસ]] કાચા માલનો સમાવેશ થઈ શકે છે.<ref name="Squadrito-2023"/><ref>{{cite journal |last1=Sasidhar |first1=Nallapaneni |title=Carbon Neutral Fuels and Chemicals from Standalone Biomass Refineries |journal=Indian Journal of Environment Engineering |date=30 November 2023 |volume=3 |issue=2 |pages=1–8 |doi=10.54105/ijee.B1845.113223 |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Velazquez Abad |first1=Anthony |last2=Dodds |first2=Paul E. |title=Green hydrogen characterisation initiatives: Definitions, standards, guarantees of origin, and challenges |2023" /> વ્યાખ્યામાં વિવિધ અન્ય પદ્ધતિઓ દ્વારા ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનનો પણ સમાવેશ journal=Energy Policy |date=March 2020 |volume=138 |article-number=111300 |doi=10.1016/j.enpol.2020.111300 |bibcode=2020EnPol.13811300V |url=https://discovery.ucl.ac.uk/id/eprint/10090386/ }}</ref> == વિદ્યુતવિભાજન == {{See also|ઉચ્ચ-તાપમાન વિદ્યુતવિભાજન|ઉચ્ચ-દબાણ વિદ્યુતવિભાજન}} હરિત હાઇડ્રોજન મુખ્યત્વે [[વિદ્યુતવિભાજન]] દ્વારા બનાવવામાં આવે છે, જેમાં પુન:પ્રાપ્ય સ્ત્રોતોમાંથી મેળવેલી વીજળીનો ઉપયોગ પાણી (H₂O) ને હાઇડ્રોજન (H₂) અને ઓક્સિજન (O₂) માં વિભાજિત કરવા માટે થાય છે.<ref>{{cite journal |last1=Shiva Kumar |first1=S. |last2=Lim |first2=Hankwon |title=An overview of water electrolysis technologies for green hydrogen production |journal=Energy Reports |date=November 2022 |volume=8 |pages=13793–13813 |doi=10.1016/j.egyr.2022.10.127 |bibcode=2022EnRep...813793S |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Younas |first1=Muhammad |last2=Shafique |first2=Sumeer |last3=Hafeez |first3=Ainy |last4=Javed |first4=Fahad |last5=Rehman |first5=Fahad |title=An Overview of Hydrogen Production: Current Status, Potential, and Challenges |journal=Fuel |date=May 2022 |volume=316 |article-number=123317 |doi=10.1016/j.fuel.2022.123317 |bibcode=2022Fuel..31623317Y }}</ref> આ પ્રક્રિયા મહત્તમ ૮૦% કાર્યક્ષમ હોય છે.<ref name=":0">{{Cite journal |last1=Hossain Bhuiyan |first1=Md Monjur |last2=Siddique |first2=Zahed |date=2025-02-10 |title=Hydrogen as an alternative fuel: A comprehensive review of challenges and opportunities in production, storage, and transportation |journal=International Journal of Hydrogen Energy |volume=102 |pages=1026–1044 |doi=10.1016/j.ijhydene.2025.01.033 |bibcode=2025IJHE..102.1026H |issn=0360-3199|doi-access=free }}</ref> વિદ્યુતવિભાજન દ્વારા એક કિલોગ્રામ હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરવા માટે લગભગ નવ લિટર પાણીની જરૂર પડે છે.<ref name=":0" /> વ્યાપારી સંઘ [[હાઇડ્રોજન કાઉન્સિલે]] જણાવ્યું છે કે, ડિસેમ્બર ૨૦૨૩ સુધીમાં, ઉત્પાદકો ૧,૪૦૦ થી વધુ જાહેર કરાયેલા પ્રોજેક્ટ્સની જરૂરિયાતોને પહોંચી વળવા માટે વિદ્યુતવિભાજક (અંગ્રેજી: ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર) પાઇપલાઇનમાં ૩૫ ટકાનો વધારો કરીને હરિત હાઇડ્રોજનના વિસ્તરણ માટે તૈયારી કરી રહ્યા છે.<ref name="Hydrogen Council">{{cite web |title=Electrolyzers |url=https://hydrogencouncil.com/en/hydrogen-project-pipeline-grows-by-35-since-january-2023/ |website=Hydrogen Council|date=12 December 2023 }}</ref> === મુખ્ય પદ્ધતિઓ === *'''[[Alkaline water electrolysis|આલ્કલાઇન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (AE)]]:''' આ એક પરિપક્વ અને ખર્ચ-અસરકારક તકનીક છે જેનો ઉપયોગ મુખ્યત્વે મોટા પાયે, સ્થિર હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટે થાય છે. તેઓ પોટેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ ઇલેક્ટ્રોલાઇટ અને બિન-કિંમતી ધાતુ ઉદ્દીપકો(અંગ્રેજી: કેટાલીસ્ટ)નો ઉપયોગ કરીને ૭૦-૯૦° સેલ્સિયસ પર કાર્ય કરે છે. તે અસરકારક છે હોવા છતા અનિયમિત પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા સ્ત્રોતો માટે ઓછા અનુકૂળ છે.<ref>{{cite journal |last1=Sebbahi |first1=Seddiq |last2=Assila |first2=Abdelmajid |last3=Alaoui Belghiti |first3=Amine |last4=Laasri |first4=Said |last5=Kaya |first5=Savaş |last6=Hlil |first6=El Kebir |last7=Rachidi |first7=Samir |last8=Hajjaji |first8=Abdelowahed |title=A comprehensive review of recent advances in alkaline water electrolysis for hydrogen production |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=September 2024 |volume=82 |pages=583–599 |doi=10.1016/j.ijhydene.2024.07.428 |bibcode=2024IJHE...82..583S }}</ref> [[File:Alkaline water electrolyser.png|thumb|300px|આલ્કલાઇન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝરની આકૃતિ, જે હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટેની એક સામાન્ય તકનીક છે.]] *'''[[polymer electrolyte membrane electrolysis|પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (PEM)]]:''' તેની સુઘડ ડિઝાઇન અને ઉચ્ચ પ્રતિભાવ માટે જાણીતી, પીએમઈ (PEM) સિસ્ટમ્સ ૫૦-૮૦° સેલ્સિયસ પર કાર્ય કરે છે અને ઉચ્ચ-શુદ્ધતા ધરાવતો હાઇડ્રોજન ઉત્પન્ન કરે છે. વધતી-ઘટતી વીજળી સાથે ઝડપથી અનુકૂલન સાધવાની તેમની ક્ષમતા તેમને પવન અને સૌર ઉર્જા સાથે જોડવા માટે આદર્શ બનાવે છે, જોકે પ્લેટિનમ અને ઇરિડિયમ પરની નિર્ભરતા મૂડી ખર્ચમાં વધારો કરે છે. વર્તમાન સંશોધન વૈકલ્પિક ઉદ્દીપકો અને રિસાયક્લિંગ વ્યૂહરચનાઓ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.<ref>{{cite journal |last1=Shiva Kumar |first1=S. |last2=Himabindu |first2=V. |title=Hydrogen production by PEM water electrolysis – A review |journal=Materials Science for Energy Technologies |date=December 2019 |volume=2 |issue=3 |pages=442–454 |doi=10.1016/j.mset.2019.03.002 |bibcode=2019MSET....2..442S |doi-access=free }}</ref> [[File:PEM Elektrolyse.gif|thumb|300px|પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન (PEM) ઇલેક્ટ્રોલાઇઝરની એનિમેટેડ યોજનાકીય આકૃતિ જે પાણીનો પ્રવેશ, પ્રોટોન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન અને હાઇડ્રોજન/ઓક્સિજન નિકાસ દર્શાવે છે.]] *'''[[Solid oxide electrolyzer cell|સોલિડ ઓક્સાઇડ ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (SOEC)]]:''' ૫૦૦-૧૦૦૦° સેલ્સિયસ પર કાર્યરત, એસઓઈસી (SOEC) વિદ્યુત અને ઉષ્મીય ઉર્જાને ઉચ્ચ કાર્યક્ષમતા સાથે હાઇડ્રોજનમાં રૂપાંતરિત કરે છે. તેઓ ઔદ્યોગિક ગરમીના સ્ત્રોતો સાથે સંકલન માટે અથવા સિનગૅસ (અંગ્રેજી: સિન્ગેસ) બનાવવા માટે વરાળ અને CO₂ ના સહ-વિદ્યુતવિભાજન માટે યોગ્ય છે. પડકારોમાં પદાર્થ પર આવતું ઉચ્ચ દબાણ અને ધીમો ગતિશીલ પ્રતિભાવ (અંગ્રેજી:ડાઇનેેમિક રિસ્પોન્સ) શામેલ છે.<ref>{{cite journal |last1=Zong |first1=Shuang |last2=Zhao |first2=Xiufei |last3=Jewell |first3=Linda L. |last4=Zhang |first4=Yusheng |last5=Liu |first5=Xinying |title=Advances and challenges with SOEC high temperature co-electrolysis of CO₂/H₂O: Materials development and technological design |journal=Carbon Capture Science & Technology |date=September 2024 |volume=12 |article-number=100234 |doi=10.1016/j.ccst.2024.100234 |doi-access=free }}</ref> *'''[[Anion exchange membrane electrolysis|એનાયન એક્સચેન્જ મેમ્બ્રેન ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ (AEM)]]:''' એઈએમ (AEM) આલ્કલાઇન (AE) ની ખર્ચ-અસરકારકતા અને પીએમઈ (PEM) ની લવચીકતાને મિશ્રિત કરતી આશાસ્પદ સિસ્ટમ્સ તરીકે ઉભરી રહી છે. બિન-કિંમતી ધાતુઓ અને ઘન ઇલેક્ટ્રોલાઇટ્સનો ઉપયોગ કરવા માટે રચાયેલ, તેઓ સુધારેલા ગતિશીલ પ્રદર્શન સાથે ઓછા ખર્ચના ઉકેલો પ્રદાન કરે છે.<ref>{{cite journal |last1=Yanagi |first1=Rito |last2=Yang |first2=Patrick |last3=Tricker |first3=Andrew W. |last4=Chen |first4=Yu |last5=Scott |first5=Mary C. |last6=Berlinger |first6=Sarah A. |last7=Zenyuk |first7=Iryna V. |last8=Peng |first8=Xiong |title=Enhancing water and oxygen transport through electrode engineering for AEM water electrolyzers |journal=Joule |date=June 2025 |volume=9 |issue=7 |article-number=102001 |doi=10.1016/j.joule.2025.102001 |bibcode=2025Joule...902001Y |doi-access=free }}</ref> === ઉત્પાદનના વૈકલ્પિક માર્ગો === નીચેની પદ્ધતિઓ પર હાલમાં સંશોધન ચાલી રહ્યું છે પરંતુ તે હજુ મોટા પાયે ઉત્પાદનમાં પરિવર્તિત થઈ નથી. *'''ફોટોઇલેક્ટ્રોકેમિકલ (PEC) વોટર સ્પ્લિટિંગ:''' આ પદ્ધતિ પ્રકાશ સંશ્લેષણની નકલ કરવા માટે સેમિકન્ડક્ટર-આધારિત કોષોનો ઉપયોગ કરીને પ્રકાશ મેળવવાની અને વિદ્યુતવિભાજનની પ્રક્રિયાને જોડે છે. તેમાં સ્થિર ફોટોઇલેક્ટ્રોડ્સ અને સ્કેલેબલ ઉપકરણ ડિઝાઇનનો સમાવેશ થાય છે.<ref>{{cite journal |last1=El ouardi |first1=M. |last2=El Idrissi |first2=A. |last3=Arab |first3=M. |last4=Zbair |first4=M. |last5=Haspel |first5=H. |last6=Saadi |first6=M. |last7=Ait Ahsaine |first7=H. |title=Review of photoelectrochemical water splitting: From quantitative approaches to effect of sacrificial agents, oxygen vacancies, thermal and magnetic field on (photo)electrolysis |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=January 2024 |volume=51 |pages=1044–1067 |doi=10.1016/j.ijhydene.2023.09.111 |bibcode=2024IJHE...51.1044E }}</ref> *'''જૈવિક હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન:''' બાયોફોટોલિસિસ અથવા ડાર્ક ફર્મેન્ટેશનમાં લીલ અને બેક્ટેરિયાના ઉપયોગ પર સક્રિય સંશોધન ચાલી રહ્યું છે. પર્યાવરણની દ્રષ્ટિએ આશાસ્પદ હોવા છતાં, ઓછું ઉત્પાદન એક અવરોધ છે.<ref>{{cite journal |last1=Safdar |first1=Rizwan |last2=Wan Mahari |first2=Wan Adibah |last3=Foong |first3=Shin Ying |last4=Chan |first4=Yi Herng |last5=Liew |first5=Rock Keey |last6=Lan |first6=John Chi-Wei |last7=Rajamohan |first7=Natarajan |last8=Verma |first8=Meenakshi |last9=Peng |first9=Wanxi |last10=Lam |first10=Su Shiung |title=A comprehensive review of advancements and challenges in hydrogen production from thermochemical and biological conversion of food waste: The path forward |journal=International Journal of Hydrogen Energy |date=June 2025 |volume=139 |pages=1177–1200 |doi=10.1016/j.ijhydene.2025.04.359 |bibcode=2025IJHE..139.1177S }}</ref> *'''થર્મોકેમિકલ વોટર સ્પ્લિટિંગ:''' પરમાણુ અથવા સૌર સ્ત્રોતોમાંથી ઉચ્ચ ગરમીનો ઉપયોગ કરીને સૌર-સમૃદ્ધ પ્રદેશોમાં પાણીના વિભાજનની રાસાયણિક પ્રતિક્રિયાઓ શરૂ કરવામાં આવે છે.<ref>{{cite journal |last1=Ait Ousaleh |first1=Hanane |last2=Chanda |first2=Macmillan |last3=Karibe |first3=Houda |last4=Aitbella |first4=Younes |last5=Sair |first5=Said |last6=Faik |first6=Abdessamad |title=Advancing thermochemical water splitting: Performance insights and material selection for scalable hydrogen technology |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |date=September 2025 |volume=220 |article-number=115902 |doi=10.1016/j.rser.2025.115902 |bibcode=2025RSERv.22015902A }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Gokon |first1=N. |last2=Murayama |first2=H. |last3=Umeda |first3=J. |last4=Hatamachi |first4=T. |last5=Kodama |first5=T. |url=https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2008.12.007 |date=February 2009 |title=Monoclinic zirconia-supported Fe₃O₄ for the two-step water-splitting thermochemical cycle at high thermal reduction temperatures of 1400–1600 °C |journal=International Journal of Hydrogen Energy |volume=34 |issue=3 |pages=1208–1217 |doi=10.1016/j.ijhydene.2008.12.007 |bibcode=2009IJHE...34.1208G |access-date=11 June 2025}}</ref> *'''બાયોચાર્-આધારિત:''' [[બાયોચાર્]]-આધારિત પાણીનું વિદ્યુતવિભાજન (BAWE) ઓક્સિજન ઉત્ક્રાંતિ પ્રતિક્રિયા (OER) ને બાયોચાર્ ઓક્સિડેશન પ્રતિક્રિયા (BOR) સાથે બદલીને ઉર્જા વપરાશ ઘટાડે છે. ૨૦૨૪ના એક અભ્યાસ મુજબ, આ પ્રક્રિયા પરંપરાગત વિદ્યુતવિભાજન કરતા ૬ ગણી વધુ કાર્યક્ષમ હોવાનો દાવો કરવામાં આવ્યો છે. આ પ્રક્રિયા નાના પાયે સૌર અથવા પવન ઉર્જા દ્વારા ચલાવી શકાય છે.<ref name="Kani-2024">{{Cite journal |last1=Kani |first1=Nishithan C. |last2=Chauhan |first2=Rohit |last3=Olusegun |first3=Samuel A. |last4=Sharan |first4=Ishwar |last5=Katiyar |first5=Anag |last6=House |first6=David W. |last7=Lee |first7=Sang-Won |last8=Jairamsingh |first8=Alena |last9=Bhawnani |first9=Rajan R. |last10=Choi |first10=Dongjin |last11=Nielander |first11=Adam C. |last12=Jaramillo |first12=Thomas F. |last13=Lee |first13=Hae-Seok |last14=Oroskar |first14=Anil |last15=Srivastava |first15=Vimal C. |date=May 2024 |title=Sub-volt conversion of activated biochar and water for H2 production near equilibrium via biochar-assisted water electrolysis |journal=Cell Reports Physical Science |volume=5 |issue=6 |article-number=102013 |doi=10.1016/j.xcrp.2024.102013 |doi-access=free |hdl=2346/99192 |hdl-access=free }}</ref>ગાયના છાણમાંથી બનેલા બાયોચાર્ માત્ર ૦.૫ વોલ્ટ પર કાર્ય કરે છે, જે શેરડીના કૂચા અથવા કાગળના કચરા કરતા વધુ સારું પરિણામ આપે છે. બાયોચાર્ ઉત્પાદન ([[પાયરોલિસિસ]] દ્વારા) કાર્બન ન્યુટ્રલ નથી.<ref name="Kani-2024" /> *'''લોખંડનો ભંગાર:''' ભંગાર લોખંડની પાણી સાથે ઉષ્માક્ષેપક (અંગ્રેજી: એક્ઝોથર્મિક) પ્રક્રિયા કરીને હરિત હાઇડ્રોજન પેદા કરી શકાય છે. આને સ્ટીમ-આયર્ન પ્રક્રિયા કહેવામાં આવે છે અને તેની એક પદ્ધતિને [[લેન હાઇડ્રોજન પ્રોડ્યુસર]] કહેવામાં આવે છે.<ref>{{Cite journal|date=November 2025|title=Retrofitting Blast Furnaces for Producing Green Steel and Green Urea|url=https://www.ijee.latticescipub.com/wp-content/uploads/papers/v5i2/B187105021125.pdf |journal=Indian Journal of Environment Engineering|language=en|volume=5|pages=19–25|doi=10.54105/ijee.B1871.05021125|issn= 2582-9289|last1=Nallapaneni|first1=Sasidhar|issue=2 |access-date=24 November 2025}}</ref> તેમાં ઉચ્ચ ગુણવત્તાવાળું મેગ્નેટાઈટ ({{chem2|3Fe + 4H2O -> 4H2 + Fe3O4}})એક મૂલ્યવાન આડપેદાશ છે. *'''એલ્યુમિનિયમનો ભંગાર:''' ભંગાર [[એલ્યુમિનિયમ]] ની પાણી સાથે પ્રતિક્રિયા દ્વારા પણ હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન શક્ય છે. એલ્યુમિનિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડ અને ગરમી તેની મૂલ્યવાન આડપેદાશો છે.<ref>{{Cite web |url=https://news.siemens.co.uk/news/siemens-and-paragon-to-scale-ultra-clean-hydrogen-production |date=January 2024 |title=Siemens and Paragon to scale ultra-clean hydrogen production |access-date=1 August 2025}}</ref> == ઉપયોગો == {{Main|હાઇડ્રોજન અર્થતંત્ર}} [[ફાઇલ:IRENA maturity of hydrogen solutions 2022.svg|thumb|300px|[[આંતરરાષ્ટ્રીય પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા એજન્સી]] (અંગ્રેજી: આઈઆરઈએનએ) અનુસાર, જ્યારે હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ રાસાયણિક ઉત્પાદન, રિફાઇનરીઓ, આંતરરાષ્ટ્રીય શિપિંગ અને [[સ્ટીલ નિર્માણ]]માં કરવામાં આવે ત્યારે તે [[ગ્રીનહાઉસ વાયુ ઉત્સર્જન]] ઘટાડવાની સૌથી વધુ ક્ષમતા ધરાવે છે.<ref>{{Cite web |last=International Renewable Energy Agency |date=29 March 2022 |title=World Energy Transitions Outlook 1-5C Pathway 2022 edition |url=https://www.irena.org/publications/2022/mar/world-energy-transitions-outlook-2022 |access-date=6 October 2023 |website=IRENA |page=227 |language=en}}</ref>]] જ્યાં અશ્મિભૂત બળતણને સીધી વીજળીના ઉપયોગથી બદલવા માટે પડકારો અને મર્યાદાઓ છે, ત્યાં ઉર્જા પ્રણાલીઓને કાર્બનમુક્ત (અંગ્રેજી: ડીકાર્બોનાઇઝિંગ) કરવામાં હરિત હાઇડ્રોજન મહત્વની ભૂમિકા ભજવે તેવી સંભાવના છે. હાઇડ્રોજન બળતણ સ્ટીલ, સિમેન્ટ, કાચ અને રસાયણોના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદન માટે જરૂરી તીવ્ર ગરમી પેદા કરી શકે છે, આમ સ્ટીલ નિર્માણ માટેની [[ઇલેક્ટ્રિક આર્ક ફર્નેસ]] જેવી અન્ય તકનીકોની સાથે ઉદ્યોગોને કાર્બનમુક્ત કરવામાં ફાળો આપે છે.<ref>{{Cite web |last=Kjellberg-Motton |first=Brendan |date=7 February 2022 |title=Steel decarbonisation gathers speed {{!}} Argus Media |url=https://www.argusmedia.com/en//news/2299399-steel-decarbonisation-gathers-speed |access-date=7 September 2023 |website=www.argusmedia.com |language=en}}</ref> જોકે, એમોનિયા અને કાર્બનિક રસાયણોના સ્વચ્છ ઉત્પાદન માટે ઔદ્યોગિક કાચા માલ (અંગ્રેજી: ફીડસ્ટોક) પૂરો પાડવામાં તે મોટી ભૂમિકા ભજવે તેવી શક્યતા છે.<ref name="IPCC-2022">{{Cite book |author=IPCC |url=https://ipcc.ch/report/ar6/wg3/downloads/report/IPCC_AR6_WGIII_FullReport.pdf |title=Climate Change 2022: Mitigation of Climate Change |publisher=Cambridge University Press (In Press) |year=2022 |editor1-last=Shukla |editor1-first=P.R. |series=Contribution of Working Group III to the [[Sixth Assessment Report]] of the Intergovernmental Panel on Climate Change |place=Cambridge, UK and New York, NY, USA |pages=91–92 |doi=10.1017/9781009157926 |isbn=978-1-009-15792-6 |ref={{harvid|IPCC AR6 WG3|2022}} |author-link=IPCC |editor2-last=Skea |editor2-first=J. |editor3-last=Slade |editor3-first=R. |editor4-last=Al Khourdajie |editor4-first=A. |editor5-last=van Diemen |editor5-first=R. |editor6-last=McCollum |editor6-first=D. |editor7-last=Pathak |editor7-first=M. |editor8-last=Some |editor8-first=S. |editor9-last=Vyas |editor9-first=P. |display-editors=4 |editor10-first=R. |editor10-last=Fradera |editor11-first=M. |editor11-last=Belkacemi |editor12-first=A. |editor12-last=Hasija |editor13-first=G. |editor13-last=Lisboa |editor14-first=S. |editor14-last=Luz |editor15-first=J. |editor15-last=Malley}}</ref> દાખલા તરીકે, [[સ્ટીલ નિર્માણ]]માં, હાઇડ્રોજન એક સ્વચ્છ ઉર્જા વાહક તરીકે અને કોલસામાંથી મેળવેલા [[કોક (બળતણ)|કોક]] ને બદલે ઓછા કાર્બનવાળા ઉદ્દીપક (અંગ્રેજી: કેટાલીસ્ટ) તરીકે કાર્ય કરી શકે છે.<ref>{{Cite web |last1=Blank |first1=Thomas |last2=Molly |first2=Patrick |date=January 2020 |title=Hydrogen's Decarbonization Impact for Industry |url=https://rmi.org/wp-content/uploads/2020/01/hydrogen_insight_brief.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200922115313/https://rmi.org/wp-content/uploads/2020/01/hydrogen_insight_brief.pdf |archive-date=22 September 2020 |publisher=[[Rocky Mountain Institute]] |pages=2, 7, 8}}</ref> પરિવહનને કાર્બનમુક્ત કરવા માટે વપરાતા હાઇડ્રોજનના સૌથી મોટા ઉપયોગો શિપિંગ, ઉડ્ડયન અને અમુક અંશે [[ભારે માલવાહક વાહનો]]માં જોવા મળે તેવી સંભાવના છે, જે હાઇડ્રોજનમાંથી મેળવેલા કૃત્રિમ બળતણ જેવા કે [[હરિત એમોનિયા]] અને [[હરિત મેથેનોલ]], અને [[ફ્યુઅલ સેલ]] તકનીક દ્વારા શક્ય બનશે.<ref name="IPCC-2022" /> ઉર્જા સંસાધન તરીકે, બેટરી (લિથિયમ બેટરી માટે ૦.૧૫-૦.૨૫ kWh/kg) ની સરખામણીમાં હાઇડ્રોજન સારી ઉર્જા ઘનતા (૩૯.૬ kWh/kg) ધરાવે છે.<ref>{{cite web |url=https://www.controlglobal.com/home/article/11288233/batteries-or-fuel-cells-for-energy-storage |title=Batteries or fuel cells for energy storage? |last=Liptak |first=Bela |date=21 March 2022 |website=Control |publisher=Endeavour Business Media}}</ref> પેસેન્જર કાર સહિતના હળવા વાહનો માટે, હાઇડ્રોજન અન્ય [[વૈકલ્પિક બળતણ વાહનો]], ખાસ કરીને [[બેટરી ઇલેક્ટ્રિક વાહનો]] (અંગ્રેજી: બીઈવી) ના દત્તક લેવાના દરની તુલનામાં ઘણું પાછળ છે, અને ભવિષ્યમાં તે મોટી ભૂમિકા ભજવી શકશે નહીં.<ref>{{cite journal |last1=Plötz |first1=Patrick |title=Hydrogen technology is unlikely to play a major role in sustainable road transport |journal=Nature Electronics |date=31 January 2022 |volume=5 |issue=1 |pages=8–10 |doi=10.1038/s41928-021-00706-6 }}</ref> હરિત હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ લાંબા ગાળાના [[ગ્રીડ ઉર્જા સંગ્રહ]] અને લાંબા ગાળાના મોસમી ઉર્જા સંગ્રહ માટે પણ થઈ શકે છે.<ref>{{Cite news |last=Lipták |first=Béla |date=24 January 2022 |title=Hydrogen is key to sustainable green energy |work=Control Global |url=https://www.controlglobal.com/home/article/11288951/hydrogen-is-key-to-sustainable-green-energy}}</ref> ટૂંકા ગાળાના ઉર્જા સંગ્રહ માટે બેટરીના વિકલ્પ તરીકે પણ તેનું પરીક્ષણ કરવામાં આવ્યું છે.<ref>* {{Cite book |last1=IEA |author1-link=International Energy Agency |url=https://iea.blob.core.windows.net/assets/ad0d4830-bd7e-47b6-838c-40d115733c13/NetZeroby2050-ARoadmapfortheGlobalEnergySector.pdf |title=Net Zero by 2050: A Roadmap for the Global Energy Sector |year=2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210523155010/https://iea.blob.core.windows.net/assets/ad0d4830-bd7e-47b6-838c-40d115733c13/NetZeroby2050-ARoadmapfortheGlobalEnergySector.pdf |archive-date=23 May 2021 |url-status=live}}</ref>{{Rp|page=75}} હાઇડ્રોજનને કાર્બન ડાયોક્સાઇડ સાથે જોડીને [[મેથેનોલ બળતણ|હરિત મેથેનોલ]] બનાવી શકાય છે, જે એક પ્રવાહી બળતણ છે. હરિત હાઇડ્રોજનને એવા ક્ષેત્રો માટે મુખ્ય ઉકેલ માનવામાં આવે છે જ્યાં વિદ્યુતીકરણ મુશ્કેલ છે, જેમાં સ્ટીલ નિર્માણ, રસાયણો, લાંબા અંતરનું પરિવહન અને ભારે ઉદ્યોગોનો સમાવેશ થાય છે. તે ઉર્જા સંગ્રહના માધ્યમ તરીકે પણ વપરાય છે, જે વધારાની પુન:પ્રાપ્ય વીજળીને સંગ્રહિત કરવા અને જરૂર પડે ત્યારે તેને ફરીથી પાવરમાં ફેરવવાની મંજૂરી આપે છે.<ref>{{cite web |title=Green Hydrogen: The Missing Link in the Global Energy Transition |url=https://www.consegicbusinessintelligence.com/blog/green-hydrogen-missing-link-global-energy-transition |website=Consegic Business Intelligence |access-date=28 January 2026}}</ref> == બજાર == ૨૦૨૨ સુધીમાં, વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન બજારનું મૂલ્ય ૧૫૫ અબજ ડોલર હતું અને ૨૦૨૩ અને ૨૦૩૦ વચ્ચે તે ૯.૩% ના સરેરાશ વાર્ષિક વૃદ્ધિ દર ([[સીએજીઆર]]) સાથે વધવાની અપેક્ષા હતી.<ref>{{cite web |title=Global Hydrogen Generation Market Size & Share Report 2030 |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/hydrogen-generation-market |website=www.grandviewresearch.com |access-date=5 July 2023 |language=en}}</ref> આ બજારમાંથી, હરિત હાઇડ્રોજનનો હિસ્સો લગભગ ૪.૨ અબજ ડોલર (૨.૭%) હતો.<ref>{{cite web |title=Global Green Hydrogen Market Size Report, 2022-2030 |url=https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/green-hydrogen-market |website=www.grandviewresearch.com |access-date=5 July 2023 |language=en}}</ref> ઉત્પાદનના ઊંચા ખર્ચને કારણે, બજાર મૂલ્યના તેના હિસ્સાની સરખામણીમાં ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનમાં હરિત હાઇડ્રોજનનો અંશ ઘણો ઓછો છે. ૨૦૨૦ માં [[હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન|ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજન]] નો મોટો હિસ્સો [[અશ્મિભૂત બળતણ]] માંથી મેળવવામાં આવ્યો હતો. ૯૯% હાઇડ્રોજન કાર્બન-આધારિત સ્ત્રોતોમાંથી આવ્યો હતો.<ref>{{Cite news|last=Smink|first=Veronica|date=31 March 2021|title=6 países que lideran la producción de hidrógeno verde, una de las "energías del futuro" (y cuál es el único latinoamericano)|language=es|trans-title=6 countries that lead the production of green hydrogen, one of the "energies of the future" (and which is the only one in Latin America)|work=[[BBC Mundo]]|url=https://www.bbc.com/mundo/noticias-56531777|access-date=14 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531070211/https://www.bbc.com/mundo/noticias-56531777|archive-date=31 May 2021}}</ref> વિદ્યુતવિભાજન-આધારિત ઉત્પાદન કુલ ઉત્પાદનના ૦.૧% કરતા પણ ઓછું છે,<ref>{{Cite web |title=The Future of Hydrogen – Analysis |url=https://www.iea.org/reports/the-future-of-hydrogen |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191212143741/https://www.iea.org/reports/the-future-of-hydrogen |archive-date=12 December 2019 |access-date=13 January 2022 |website=IEA |date=14 June 2019 |language= }}</ref> જેમાંથી માત્ર એક ભાગ પુન:પ્રાપ્ય વીજળી દ્વારા સંચાલિત છે. ૨૦૨૪માં, હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન કરવું એ [[કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ]] વગર અશ્મિભૂત બળતણમાંથી હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન કરવા કરતાં ૧.૫ થી છ ગણું વધુ ખર્ચાળ છે.<ref name=":3">{{Cite web |date=2024-10-02 |title=Global Hydrogen Review 2024 |url=https://www.iea.org/reports/global-hydrogen-review-2024 |access-date=2025-07-30 |website=International Energy Agency |language=en-GB}}</ref>{{Reference page|page=59}} ઉત્પાદનનો વર્તમાન ઊંચો ખર્ચ એ હરિત હાઇડ્રોજનના ઉપયોગને મર્યાદિત કરતું મુખ્ય પરિબળ છે. ઘણા નિષ્ણાતોના મતે ૨ ડોલર/કિગ્રાની કિંમત એક સંભવિત 'ટિપિંગ પોઈન્ટ' માનવામાં આવે છે જે હરિત હાઇડ્રોજનને ધૂસર હાઇડ્રોજન સામે સ્પર્ધાત્મક બનાવશે.<ref>{{Cite news |date=30 March 2020 |title=Green hydrogen costs 'can hit $2/kg benchmark' by 2030: BNEF |url=https://www.spglobal.com/commodityinsights/en/market-insights/latest-news/coal/033020-green-hydrogen-costs-can-hit-2kg-benchmark-by-2030-bnef}}</ref><ref>{{Cite web |last=Penrod |first=Emma |date=11 April 2022 |title=Rapid development could push cost of hydrogen below $2/kg in the next 10-20 years, analysts say |url=https://www.utilitydive.com/news/rapid-development-could-push-cost-of-hydrogen-below-2kg-in-the-next-10-20/621836/ |access-date=27 September 2023 |website=Utility Dive |language=en-US}}</ref><ref name="Schrotenboer">{{cite journal |last1=Schrotenboer |first1=Albert H. |last2=Veenstra |first2=Arjen A.T. |last3=uit het Broek |first3=Michiel A.J. |last4=Ursavas |first4=Evrim |title=A Green Hydrogen Energy System: Optimal control strategies for integrated hydrogen storage and power generation with wind energy |journal=Renewable and Sustainable Energy Reviews |date=October 2022 |volume=168 |article-number=112744 |doi=10.1016/j.rser.2022.112744 |arxiv=2108.00530 |bibcode=2022RSERv.16812744S }}</ref> પુન:પ્રાપ્ય વીજળી અને [[પાણીનું વિદ્યુતવિભાજન|વિદ્યુતવિભાજકો]] (અંગ્રેજી: ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર્સ) ના ખર્ચમાં ઘટાડો થવાને કારણે હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ખર્ચ ઘટવાની આગાહી છે.<ref name="ETC-2021" /> સૌર અને પવન ઉર્જાના ખર્ચમાં ૨૦૦૯ થી ૨૦૨૪ દરમિયાન નાટકીય રીતે ઘટાડો થયો છે.<ref>{{Cite journal |last=Roser |first=Max |date=2020-12-01 |title=Why did renewables become so cheap so fast? |url=https://ourworldindata.org/cheap-renewables-growth |journal=Our World in Data |language=en}}</ref> વિશ્લેષકો અનુમાન કરે છે કે જેમ હરિત હાઇડ્રોજન ઉદ્યોગ વધશે, તેમ 'ઇકોનોમીઝ ઓફ સ્કેલ' અને અનુભવ દ્વારા શીખવાને કારણે વિદ્યુતવિભાજકોના ખર્ચમાં ઘટાડો થશે. ૨૦૧૦ થી ૨૦૨૨ દરમિયાન વિદ્યુતવિભાજકોના ખર્ચમાં ૬૦% ઘટાડો થયો હતો,<ref name="Saini-2023" /> જોકે ૨૦૨૧ અને ૨૦૨૪ વચ્ચે તેમાં ૫૦% નો વધારો જોવા મળ્યો હતો.<ref name=C&EN /> ધૂસર હાઇડ્રોજન પર [[કાર્બન ટેક્સ]] લાદવાથી હરિત હાઇડ્રોજનને ખર્ચ-સ્પર્ધાત્મક બનાવવામાં મદદ મળશે.<ref>{{Cite web |last=Goldman Sachs Research |title=Carbonomics: The Clean Hydrogen Revolution |url=https://www.goldmansachs.com/intelligence/pages/carbonomics-the-clean-hydrogen-revolution.html |access-date=25 September 2023 |website=Goldman Sachs |pages=4–6 |language=en-US}}</ref> ૨૦૨૫ માં, આંતરરાષ્ટ્રીય ઉર્જા એજન્સી (અંગ્રેજી: આઈઆઈએ) એ ૨૦૩૦ માં ૩૭ મિલિયન ટનના સંભવિત ઉત્પાદનનું અનુમાન લગાવ્યું હતું, જે તેના ૨૦૨૪ ના અનુમાન કરતા ૧૨ મિલિયનનો ઘટાડો દર્શાવે છે.<ref>{{cite web | title=IEA lowers 2030 low-emissions hydrogen production outlook | url=https://www.engineeringnews.co.za/article/iea-lowers-2030-low-emissions-hydrogen-production-outlook-2025-09-12 }}</ref> આઈઆઈએ ના વડા [[ફાતિહ બિરોલે]] જણાવ્યું હતું કે એવી ચિંતા છે કે હાઇડ્રોજન ફરી એકવાર 'હાઇપ સાયકલ'માંથી પસાર થઈ રહ્યું છે, જેવું ૧૯૭૦, ૧૯૯૦ અને ૨૦૦૦ ના દાયકાની શરૂઆતમાં થયું હતું. == ઉત્પાદન સુવિધાઓ == ૨૦૨૩ સુધીમાં, વૈશ્વિક હાઇડ્રોજન બજાર આશરે ૯૭,૦૦૦ હજાર [[ટન]] પ્રતિ વર્ષ (kt/y) છે. તેમાંથી આશરે ૪,૬૮૭ kt/y (~૫%) [[બ્લુ હાઇડ્રોજન]] છે, અને ૧૪૬ kt/y (૦.૧૫%) હરિત હાઇડ્રોજન છે.<ref>{{Cite web|url=https://fuelcellsworks.com/2024/12/06/fuel-cells/mapped-global-hydrogen-production-by-region-visual-capitalist|title=Mapped: Global Hydrogen Production by Region - Fuelcellsworks|date=6 December 2024|website=fuelcellsworks.com}}</ref> ૨૦૨૩માં, આઈઆઈએ (IEA) નો અંદાજ છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ૨૧૮ kt/y હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવામાં આવી હતી.<ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-tools/hydrogen-production-projects-interactive-map|title=Hydrogen Production Projects Interactive Map – Data Tools|website=IEA}}</ref> હરિત હાઇડ્રોજનનું ઉત્પાદન નીચેની અને અન્ય સુવિધાઓમાં કરવામાં આવે છે. આમાંના કેટલાક એકમો સીધા હરિત એમોનિયા પ્લાન્ટ્સ અથવા હાઇડ્રોજનના અન્ય ઉપયોગો સાથે જોડાયેલા છે. {| class="wikitable sortable" |+ ૨ kt/y થી વધુ ઉત્પાદન ક્ષમતા ધરાવતી વર્તમાન કાર્યરત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન સુવિધાઓ <ref>{{Cite web|url=https://www.iea.org/data-and-statistics/data-product/hydrogen-production-and-infrastructure-projects-database|title=Hydrogen Production and Infrastructure Projects Database - Data product|website=IEA}}</ref> |- ! સુવિધાનું નામ !! ઉત્પાદન શરૂ થયાની તારીખ !! ઉત્પાદન (kt/y) !! દેશ |- | સોંગયુઆન હાઇડ્રોજન એનર્જી ઇન્ડસ્ટ્રિયલ પાર્ક<ref>{{Cite web|url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202512/18/WS69435c0ca310d6866eb2f41b.html|title=Flagship green project by Energy China in operation|website=China Daily}}</ref> || ૨૦૨૫ || ૪૫.૦ || ચીન |- | સિનોપેક કુકા શિનજિયાંગ ગ્રીન હાઇડ્રોજન પ્લાન્ટ || ૨૦૨૩ || ૪૪.૧ || ચીન |- | નિંગ્ઝિયા બાઓફેંગ એનર્જી ગ્રુપ || ૨૦૨૧ || ૨૫.૬ || ચીન |- | ઇન્ડસ્ટ્રિયાસ કાચિમાયો || ૧૯૬૫ || ૪.૨ || પેરુ |- | ઇનર મોંગોલિયા એનર્જી ડિપાર્ટમેન્ટ || ૨૦૨૧ || ૧૨.૦ || ચીન |- | કેવેન્ડિશ નેક્સ્ટજન હાઇડ્રોજન હબ || ૨૦૨૩ || ૩.૭ || યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ |- | શેલ ચાઇના - ઝાંગજીઆકૌ || ૨૦૨૨ || ૩.૪ || ચીન |- | આઇબરડ્રોલા - પ્યુર્ટોલાનો ૧ || ૨૦૨૨ || ૩.૦ || સ્પેન |- | એર લિક્વિડ બેકનકોર || ૨૦૨૦ || ૩.૦ || કેનેડા |- | ટ્રેલબ્લેઝર - સીમેન્સ-એર લિક્વિડ ઓબરહૌસેન, તબક્કો ૧ || ૨૦૨૪ || ૩.૦ || જર્મની |- | ઇબીઆઈસી - એમોનિયા પ્લાન્ટ - તબક્કો ૧ || ૨૦૨૨ || ૨.૨ || ઇજિપ્ત |- | પેટ્રોચાઇના યુમેન ઓઇલફિલ્ડ - તબક્કો ૧ || ૨૦૨૩ || ૨.૦ || ચીન |} == પ્રોજેક્ટ્સ == વૈશ્વિક સ્તરે હરિત હાઇડ્રોજન ક્ષેત્રે અનેક મહત્વાકાંક્ષી પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત કરવામાં આવી છે, જોકે તેમાંથી ઘણા હજુ પ્રારંભિક તબક્કે છે અથવા આર્થિક પડકારોનો સામનો કરી રહ્યા છે. === ઓસ્ટ્રેલિયા === ઓસ્ટ્રેલિયામાં ૨૦૨૦-૨૧ દરમિયાન અનેક મોટા પ્રોજેક્ટ્સની જાહેરાત થઈ હતી, પરંતુ ૨૦૨૪-૨૫ સુધીમાં તેમાંથી મોટાભાગના રદ કરવામાં આવ્યા છે અથવા સ્થગિત કરાયા છે.<ref name="auto" /><ref>{{cite news |last1=Morton |first1=May 17 2021 |title=Australia's first fully renewable 'hydrogen valley' slated for NSW coal heartland |work=The Guardian}}</ref> ઉદ્યોગપતિ એન્ડ્રુ ફોરેસ્ટે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૧૫ મિલિયન ટન ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક પાછો ખેંચ્યો છે.<ref>{{cite news | url=https://www.abc.net.au/news/2024-07-21/green-hydrogen-forrest-fortescue/104120492 | title=Why Andrew Forrest stepped back on green hydrogen | newspaper=ABC News | date=20 July 2024 }}</ref> એપ્રિલ ૨૦૨૫ સુધીમાં, માત્ર 'એબેલ' (ABEL) પ્રોજેક્ટ કાર્યરત છે, જે હવે હાઇડ્રોજનને બદલે [[હરિત મેથેનોલ]] પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરી રહ્યો છે.<ref>https://www.abc.net.au/news/2025-04-09/abel-energy-bell-bay-hydrogen-project-coalition-susie-bower/105156912</ref> === ભારત === ભારતે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ મિલિયન ટન હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનનો લક્ષ્યાંક રાખ્યો છે.<ref>{{Cite news |last=Varadhan |first=Sudarshan |date=18 February 2022 |title=India plans to produce 5 mln tonnes of green hydrogen by 2030 |work=Reuters}}</ref> [[રિલાયન્સ ઇન્ડસ્ટ્રીઝ]] અને [[અદાણી ગ્રુપ]] જેવા મોટા ઉદ્યોગ જૂથોએ આ ક્ષેત્રમાં અબજો ડોલરના રોકાણની જાહેરાત કરી છે.<ref>{{Cite web |title=RIL plans to use 3 GW solar power to produce green hydrogen |website=ETEnergyworld.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Adani to invest $70 bn in renewable energy |website=mint}}</ref> એપ્રિલ ૨૦૨૨માં, 'ઓઇલ ઇન્ડિયા લિમિટેડ' એ આસામમાં ભારતનો પ્રથમ શુદ્ધ હરિત હાઇડ્રોજન પાયલોટ પ્લાન્ટ શરૂ કર્યો હતો.<ref>{{Cite news |last=Karmakar |first=Rahul |date=27 May 2022 |title=Green hydrogen: Fuel of the future? |work=The Hindu}}</ref> ૨૦૨૫ સુધીમાં, ભારતમાં હરિત હાઇડ્રોજનની કિંમત આશરે ૩.૯ ડોલર (આશરે ૩૨૮ રૂપિયા) પ્રતિ કિગ્રા નોંધાઈ છે.<ref>{{Cite web |date=16 July 2025 |title=Abu Dhabi's Ocior Energy bags HPCL's 5,000-tonne green hydrogen deal |website=EnergyWorld}}</ref> === ચીન === ચીન વિશ્વનો સૌથી મોટો હાઇડ્રોજન ઉત્પાદક છે, પરંતુ તેનું ૯૯% ઉત્પાદન અશ્મિભૂત બળતણ આધારિત છે.<ref>{{cite journal |last1=Nakano |first1=Jane |title=China Unveils its First Long-Term Hydrogen Plan |website=CSIS Washington |date=28 March 2022}}</ref> ૨૦૨૨ ના શિયાળુ ઓલિમ્પિક દરમિયાન વાહનો માટે વિશ્વના સૌથી મોટા ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર પૈકીનું એક કાર્યરત કરવામાં આવ્યું હતું, જે પવન ઉર્જા દ્વારા સંચાલિત હતું.<ref>{{Cite web |last=Frangoul |first=Anmar |date=28 January 2022 |title=Shell says one of the largest hydrogen electrolyzers is now up and running in China |website=CNBC}}</ref> === યુરોપ અને જર્મની === જર્મનીએ ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ ગીગાવોટ ઇલેક્ટ્રોલાઇઝર ક્ષમતા માટે ૯ અબજ યુરોનું રોકાણ કર્યું છે.<ref>{{Cite news |last=Martin |first=Nik |date=10 June 2020 |title=Germany and hydrogen — €9 billion to spend |work=Deutsche Welle}}</ref> સ્પેનમાં ૩૦ કંપનીઓએ મળીને દાયકાના અંત સુધીમાં ૬૭ ગીગાવોટ વિદ્યુતવિભાજન ક્ષમતા સ્થાપિત કરવાનો પ્રોજેક્ટ શરૂ કર્યો છે.<ref>{{Cite news |title=European companies unveil plan for massive solar-to-hydrogen network |work=Global Construction Review}}</ref> સ્વીડનમાં 'સ્ટેગ્રા' (Stegra) દ્વારા હરિત હાઇડ્રોજન આધારિત વિશાળ સ્ટીલ પ્લાન્ટનું નિર્માણ થઈ રહ્યું છે.<ref>{{cite news |title=H2 Green Steel changes name to Stegra |publisher=H2 Green Steel |date=12 September 2024}}</ref> === અમેરિકા અને અન્ય દેશો === * '''યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ:''' ૨૦૨૧ ના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર એક્ટ હેઠળ હરિત હાઇડ્રોજન પહેલ માટે ૯.૫ અબજ ડોલર ફાળવવામાં આવ્યા છે.<ref>{{Cite web |title=DOE Establishes Bipartisan Infrastructure Law's $9.5 Billion Clean Hydrogen Initiatives |website=energy.gov}}</ref> 'ઇન્ફ્લેશન રિડક્શન એક્ટ' હેઠળ હરિત હાઇડ્રોજન માટે ૩ ડોલર/કિગ્રા સબસિડી નક્કી કરાઈ છે.<ref>{{Cite web |title=The Inflation Reduction Act upends hydrogen economics |website=Utility Dive}}</ref> * '''ઉરુગ્વે:''' ઉરુગ્વે ૨૦૩૦ સુધીમાં સ્પર્ધાત્મક ભાવે હાઇડ્રોજન ઉત્પાદનનો રોડમેપ ધરાવે છે.<ref name="MIEM-H2Roadmap2022">"Green Hydrogen Roadmap in Uruguay. Ministerio de Industria, Energía y Minería (Uruguay). 2022.</ref> ત્યાં 'કાહિરોસ' (Kahiros) જેવો પ્રથમ પાયલોટ પ્લાન્ટ ૨૦૨૬ માં શરૂ થવાની અપેક્ષા છે જે ભારે માલવાહક ટ્રકો માટે હાઇડ્રોજન પૂરો પાડશે.<ref name="MIEM-Kahiros">"Se presenta la concreશન de la primera planta de hidrógeno verde en Uruguay." MIEM, 30 Oct 2024.</ref> * '''સાઉદી અરેબિયા:''' નિયોમ (NEOM) પ્રોજેક્ટ હેઠળ ૫ અબજ ડોલરના ખર્ચે ૨૦૨૫ સુધીમાં હરિત એમોનિયા પ્લાન્ટ શરૂ કરવાની યોજના છે.<ref>{{Cite web |title=Saudi Arabia's $5bn green hydrogen-based ammonia plant |website=Energy & Utilities}}</ref> == સરકારી સહાય == ૨૦૨૦ માં, [[યુરોપિયન કમિશન|યુરોપિયન કમિશને]] હાઇડ્રોજન માટે એક સમર્પિત વ્યૂહરચના અપનાવી હતી.<ref>{{cite web |title=Hydrogen |url=https://ec.europa.eu/energy/topics/energy-system-integration/hydrogen_en |website=Energy - European Commission |access-date=6 November 2021 |language=en |date=28 May 2019}}</ref> "યુરોપિયન ગ્રીન હાઇડ્રોજન એક્સિલરેશન સેન્ટર" ને ૨૦૨૫ સુધીમાં વાર્ષિક ૧૦૦ અબજ યુરોની હરિત હાઇડ્રોજન અર્થવ્યવસ્થા વિકસાવવાનું કામ સોંપવામાં આવ્યું છે.<ref>{{cite web |title=Developing a green hydrogen economy |url=https://eghac.com/ |website=The European Green Hydrogen Acceleration Center |access-date=6 November 2021 |archive-date=22 જુલાઈ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240722015410/https://eghac.com/ |url-status=dead }}</ref> ડિસેમ્બર ૨૦૨૦ માં, [[સંયુક્ત રાષ્ટ્ર]] એ અન્ય સંસ્થાઓ સાથે મળીને 'ગ્રીન હાઇડ્રોજન કેટાપલ્ટ' (અંગ્રેજી: ગ્રીન હાઇડ્રોજન કેટાપલ્ટ) લોન્ચ કર્યું, જેનો ઉદ્દેશ્ય ૨૦૨૬ સુધીમાં હરિત હાઇડ્રોજનની કિંમત ૨ ડોલર/કિગ્રા થી નીચે લાવવાનો છે.<ref>{{cite news |last1=Alverà |first1=Marco |title=Energy is on the cusp of a new era |work=Financial Times |date=14 July 2021}}</ref> બ્રિટિશ સરકારે ૨૦૩૦ સુધીમાં ૫ ગીગાવોટ (GW) ઓછા કાર્બનવાળા હાઇડ્રોજનના ઉત્પાદન માટે "ટેન પોઈન્ટ પ્લાન" રજૂ કર્યો છે.<ref name="Gov.uk-2020">{{Cite web |date=18 November 2020 |title=The Ten Point Plan for a Green Industrial Revolution |website=Gov.uk}}</ref> જાપાન સરકારે પણ રાષ્ટ્રને "હાઇડ્રોજન સોસાયટી" માં ફેરવવાની યોજના બનાવી છે, જેમાં ૨૦૫૦ સુધીમાં વીજ ઉત્પાદનના ૧૦% હિસ્સા માટે હાઇડ્રોજનનો ઉપયોગ કરવાનું લક્ષ્ય છે.<ref>{{Cite news |last=Journal |date=13 June 2021 |title=How Japan's Big Bet on Hydrogen Could Revolutionize the Energy Market |work=Wall Street Journal}}</ref> જાપાને ૧૩૫ સબસિડીવાળા હાઇડ્રોજન ફ્યુઅલ સ્ટેશનો સાથે 'હાઇડ્રોજન હાઇવે' બનાવ્યો છે.<ref>{{Cite news |date=30 May 2021 |title=Japan targets 1,000 hydrogen stations by end of decade |work=Nikkei Asia}}</ref> દક્ષિણ કોરિયાએ ૨૦૨૦ માં 'ક્લીન હાઇડ્રોજન એનર્જી પોર્ટફોલિયો સ્ટાન્ડર્ડ્સ' (CHPS) ની જાહેરાત કરી છે, જે સ્વચ્છ હાઇડ્રોજનના ઉપયોગ પર ભાર મૂકે છે.<ref>{{Cite news |last=Purtill |first=James |date=22 January 2021 |title=What is green hydrogen |work=ABC News}}</ref> મોરોક્કો, ઇજિપ્ત અને નામિબિયા જેવા આફ્રિકન દેશોએ પણ તેમના આબોહવા પરિવર્તન એજન્ડામાં હરિત હાઇડ્રોજનને સામેલ કરવાની યોજનાઓ રજૂ કરી છે.<ref>{{Cite news |date=28 December 2021 |title=The African nation aiming to be a hydrogen superpower |work=BBC News}}</ref> ચિલીના રાષ્ટ્રપતિએ ૨૦૩૦ સુધીમાં ચિલીને વિશ્વનો સૌથી કાર્યક્ષમ હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદક બનાવવાની વ્યૂહરચના રજૂ કરી છે.<ref>{{Cite news|last=O'Ryan|first=Francisca|date=3 November 2020|title=National Strategy for Green Hydrogen in Chile |work=La Tercera}}</ref> સ્વિસ સરકારે નવેમ્બર ૨૦૨૪ માં હાઇડ્રોજન વ્યૂહરચના અપનાવી છે, જોકે તેમાં કોઈ નાણાકીય સહાયની જોગવાઈ નથી.<ref name="CF2024">{{cite news| url = https://www.news.admin.ch/fr/nsb?id=103544 | title = Le Conseil fédéral présente la stratégie nationale en matière d'hydrogène | date = 31 January 2025}}</ref> == નિયમો અને ધોરણો == યુરોપિયન યુનિયનમાં, પ્રમાણિત 'પુન:પ્રાપ્ય' હાઇડ્રોજન માટે તે જરૂરી છે કે તે જે અશ્મિભૂત બળતણનું સ્થાન લે છે તેના કરતા ઉત્સર્જનમાં ઓછામાં ઓછો ૭૦% ઘટાડો કરે.<ref>{{Cite web |date=13 February 2023 |title=Questions and Answers on the EU Delegated Acts on Renewable Hydrogen |website=European Commission}}</ref> આ 'ઓછા કાર્બન' (low carbon) હાઇડ્રોજનથી અલગ છે, જે અશ્મિભૂત બળતણમાંથી બનાવવામાં આવે છે પરંતુ તેમાં કાર્બન કેપ્ચરનો ઉપયોગ થાય છે.<ref name="Oyarzabal-2022">{{Cite web |date=7 January 2022 |title=New Definitions for Blue and Green Hydrogen |website=Inside Energy & Environment}}</ref> યુનાઇટેડ કિંગડમમાં, 'ઓછા કાર્બન' હાઇડ્રોજન માટે એક જ માનક સૂચવવામાં આવ્યું છે. આ માનક ૨૦ ગ્રામ CO₂ પ્રતિ મેગાજુલની ઉત્સર્જન તીવ્રતા નક્કી કરે છે,<ref>{{Cite web |date=18 May 2023 |title=UK Low Carbon Hydrogen Standard |website=GOV.UK}}</ref> જે પુન:પ્રાપ્ય ઉર્જા દ્વારા ચાલતા વિદ્યુતવિભાજનથી સરળતાથી પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. બ્લુ હાઇડ્રોજન એ ધૂસર હાઇડ્રોજન છે જેમાં [[કાર્બન કેપ્ચર અને સ્ટોરેજ]] ઉમેરવામાં આવે છે, પરંતુ અત્યાર સુધી તેની સફળતાનો દર ૬૦% થી વધુ રહ્યો નથી.<ref>{{Cite web |title=Hydrogen |website=IEA}}</ref> યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, હરિત હાઇડ્રોજન ઉત્પાદન માટેના ટેક્સ ક્રેડિટ પ્રોત્સાહનો ઉત્પાદિત હાઇડ્રોજનની ઉત્સર્જન તીવ્રતા સાથે જોડાયેલા છે. ઓછી ઉત્સર્જન તીવ્રતા ધરાવતા પ્રોજેક્ટ્સને વધુ સહાય આપવામાં આવે છે.<ref>{{Cite web |title=Financial Incentives for Hydrogen and Fuel Cell Projects |website=Energy.gov}}</ref> ==સંદર્ભો== {{Reflist}} [[શ્રેણી: આબોહવા]] [[શ્રેણી:ઊર્જા સંગ્રહ]][[શ્રેણી:પુન:પ્રાપ્ય ઊર્જા]] crn7gjt3pa347bhsofirp9hdym5shm5 0 154221 900690 900402 2026-05-05T08:49:04Z InternetArchiveBot 63183 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 900690 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = સી. ડી. ગોપીનાથ | image = | caption = | fullname = ચિંગલેપુટ ડોરાઈકન્નુ ગોપીનાથ | birth_date = {{birth date|1930|3|1|df=y}} | birth_place = [[ચેન્નઈ|મદ્રાસ]], મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સી, બ્રિટીશ ભારત (વર્તમાન ચેન્નાઈ, [[તમિલનાડુ]]) | death_date = {{death date and age|2026|4|9|1930|3|1|df=y}} | death_place = | batting = જમણેરી બેટ્સમેન | bowling = જમણા હાથના મધ્યમ ગતિ ગોલંદાજ | club1 = તમિલનાડુ ક્રિકેટ ટીમ | year1 = ૧૯૪૯–૫૦ થી ૧૯૬૨–૬૩ | columns = 2 | column1 = ટેસ્ટ | matches1 = 8 | runs1 = 242 | bat avg1 = 22.00 | 100s/50s1 = 0/1 | top score1 = 50[[not out|*]] | deliveries1 = 48 | wickets1 = 1 | bowl avg1 = 11.00 | fivefor1 = 0 | tenfor1 = 0 | best bowling1 = 1/11 | catches/stumpings1= 2/– | column2 = પ્રથમ શ્રેણી ક્રિકેટ | matches2 = 83 | runs2 = 4,259 | bat avg2 = 42.16 | 100s/50s2 = 9/23 | top score2 = 234 | deliveries2 = 714 | wickets2 = 14 | bowl avg2 = 27.78 | fivefor2 = 0 | tenfor2 = 0 | best bowling2 = 3/15 | catches/stumpings2= 49/– | international = true | country = ભારત | testdebutfor = India | testcap = 55 | testdebutagainst = ઇંગ્લેન્ડ | testdebutdate = ૧૪ ડિસેમ્બર | testdebutyear = ૧૯૫૧ | lasttestdate = ૨૩ જાન્યુઆરી | lasttestfor = ભારત | lasttestagainst = ઓસ્ટ્રેલિયા | lasttestyear = ૧૯૬૦ | source = http://www.espncricinfo.com/india/content/player/28855.html ESPNcricinfo | date = 30 March 2019 }} '''સી. ડી. ગોપીનાથ''' (૧ માર્ચ ૧૯૩૦ – ૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬) એક ભારતીય ટેસ્ટ ક્રિકેટર હતા. === જીવન === ગોપીનાથનો જન્મ બ્રિટિશ ભારતના મદ્રાસ પ્રેસિડેન્સીના મદ્રાસમાં થયો હતો અને તેઓ મદ્રાસ ક્રિશ્ચિયન કોલેજમાંથી સ્નાતક થયા હતા.<ref name="IndExp"/> [[File:1952 Indian Touring Cricket Team in the United Kingdom.jpg|thumb|૧૯૫૨માં યુનાઇટેડ કિંગડમના પ્રવાસે ભારતીય ક્રિકેટ ટીમ. ગોપીનાથ પાછળની હરોળમાં જમણી બાજુથી ત્રીજા ખેલાડી છે.]] ગોપીનાથ જમણા હાથના બેટ્સમેન હતા. તેમણે ૧૯૫૧–૫૨માં ઇંગ્લેન્ડ ક્રિકેટ ટીમ સામે પોતાના ટેસ્ટ કારકિર્દીની શરૂઆત કરી હતી, જેમાં તેમણે બંને ઇનિંગ્સમાં ૮મા ક્રમે બેટિંગ કરતાં ૫૦* (અણનમ) અને ૪૨ રન બનાવ્યા હતા.<ref name=PR/> શ્રેણીની અંતિમ ટેસ્ટમાં તેમણે ઝડપી ૩૫ રનનું યોગદાન આપ્યું હતું, જેના કારણે ભારત ક્રિકેટ ટીમે પોતાની પ્રથમ ટેસ્ટ જીત નોંધાવી હતી. તેમણે ૧૯૫૨માં ઇંગ્લેન્ડનો પ્રવાસ કર્યો હતો, પરંતુ તે પ્રવાસ દરમિયાન બેટિંગમાં સંપૂર્ણપણે નિષ્ફળ રહ્યા હતા. તે જ વર્ષે તેમણે એમ.એ.ની ડિગ્રી પ્રાપ્ત કરી હતી.<ref>{{cite news |title=Sports Shorts |url=https://archive.org/details/The_Childrens_Newspaper_1735_1952-06-21/ |access-date=9 April 2026 |work=The Children's Newspaper |issue=1735 |date=21 June 1952 |page=11}}</ref> ઘરઆંગણે તેમણે ૧૯૫૨–૫૩માં પાકિસ્તાન ક્રિકેટ ટીમ અને ૧૯૫૯–૬૦માં ઓસ્ટ્રેલિયા ક્રિકેટ ટીમ સામે ટેસ્ટ મેચો રમી હતી. ઉપરાંત, તેમણે ૧૯૫૪–૫૫માં પાકિસ્તાન ખાતે યોજાયેલી ક્રિકેટ શ્રેણીમાં ભાગ લીધો હતો. ૧૯૫૨–૫૩માં તેમને વેસ્ટ ઈન્ડિઝ ક્રિકેટ ટીમ સામેની શ્રેણી માટે પસંદ કરવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ તેમણે આ આમંત્રણ નકારી કાઢ્યું હતું.<ref name="IndExp">{{cite web | last=Veera | first=Sriram | title=The man who kept the ball: CD Gopinath and India's first Test victory | website=The Indian Express | date=9 April 2026 | url=https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cd-gopinath-obituary-india-west-indies-first-test-victory-10628148/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20260409204256/https://indianexpress.com/article/sports/cricket/cd-gopinath-obituary-india-west-indies-first-test-victory-10628148/ | archive-date=9 April 2026 | url-status=live | access-date=9 April 2026}}</ref> ગોપીનાથે ૧૯૫૫–૫૬થી ૧૯૬૨–૬૩ સુધી મદ્રાસ ટીમ તેમજ દુલીપ ટ્રોફીમાં દક્ષિણ ઝોનનું નેતૃત્વ કર્યું હતું.<ref name=VR>{{cite web |last1=Ramnarayan |first1=V. |title=An aristocrat among cricketers |url=http://madrasmusings.com/Vol%2023%20No%208/the-eighth-in-a-series.html |website=Madras Musings |date=1 August 2013 |access-date=30 March 2019 }}{{Dead link|date=મે 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ૧૯૭૦ના દાયકામાં તેમણે વિજય મર્ચન્ટના માર્ગદર્શન હેઠળ રાષ્ટ્રીય પસંદગીકાર તરીકે સેવા આપી અને બાદમાં અધ્યક્ષ તરીકે પણ કાર્ય કર્યું. તેમણે ૧૯૭૯ના ઇંગ્લેન્ડ પ્રવાસનું સંચાલન પણ કર્યું હતું. રણજી ટ્રોફીમાં તેમની બેટિંગ સરેરાશ ૫૦થી વધુ હતી અને તેમનો સર્વોચ્ચ સ્કોર ૨૩૪ રહ્યો હતો.<ref name=PR>{{cite web |last=Ramchand|first=Partab|title=Coimbatarao Gopinath |url=https://www.espncricinfo.com/player/coimbatarao-gopinath-28855 |publisher=ESPNcricinfo|access-date=26 July 2022}}</ref> ગોપીનાથ ભારતની પ્રથમ ટેસ્ટ વિજેતા ટીમના અંતિમ જીવિત સભ્ય હતા.<ref>{{cite web |last=Muthu |first=Alagappan |date=16 October 2024 |title=Meet India's oldest living Test cricketer, who played the game because it was fun |url=https://www.espncricinfo.com/story/india-s-oldest-living-test-cricketer-cd-gopinath-on-the-fun-he-had-in-his-career-1455227 |website=ESPNcricinfo |access-date=17 October 2024}}</ref> તેઓ અને તેમની પત્ની કોમલા, ભૂતપૂર્વ ગોલ્ફ ચેમ્પિયન, [[કુન્નુર]] ([[નિલગિરી જિલ્લો|નિલગિરી]], [[તમિલનાડુ]]) ખાતે નિવાસ કરતા હતા.<ref name=VR/> ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૪માં દત્તા ગાયકવાડના અવસાન બાદ, તેઓ ભારતના સૌથી વૃદ્ધ જીવિત ટેસ્ટ ક્રિકેટર બન્યા હતા,<ref name="ESPN">{{cite web | last=Ehantharajah | first=Vithushan | title=Dattajirao Gaekwad, India's oldest Test cricketer, dies at 95 | website=ESPN.com | date=13 February 2024 | url=https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/39516543/dattajirao-gaekwad-indias-oldest-test-cricketer-dies-95 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260409202816/https://www.espn.co.uk/cricket/story/_/id/39516543/dattajirao-gaekwad-indias-oldest-test-cricketer-dies-95 | archive-date=9 April 2026 | url-status=live | access-date=9 April 2026}}</ref> અને નીલ હાર્વે પછી વિશ્વના બીજા સૌથી વૃદ્ધ જીવિત આંતરરાષ્ટ્રીય ટેસ્ટ ક્રિકેટર રહ્યા હતા.<ref name="Reuters">{{cite news | title=Gopinath, last survivor from India's first test-winning team, dies at 96 |agency=Reuters|last=Ojha|first=Chiranjit| url=https://www.reuters.com/sports/cricket/gopinath-last-survivor-indias-first-test-winning-team-dies-96-2026-04-09/ | language=en-US | access-date=9 April 2026 | page=}}</ref> ગોપીનાથનું ૯ એપ્રિલ ૨૦૨૬ના રોજ ૯૬ વર્ષની વયે અવસાન થયું.<ref>[https://sportstar.thehindu.com/cricket/cd-gopinath-passes-away-adyar-india-first-ever-test-winning-team-rip-tribute/article70842372.ece C. D. Gopinath, member of India’s first-ever Test-winning team, passes away]</ref><ref name="Reuters"/> == સંદર્ભ == {{Reflist}} == બાહ્ય કડીઓ == * [http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/player/28855.html ઇએસપીએન ક્રિકઇન્ફો પ્રોફાઇલ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210055702/http://content-ind.cricinfo.com/ci/content/player/28855.html |date=2007-12-10 }} * [https://cricketarchive.com/Archive/Players/0/911/911.html ક્રિકેટઆર્કાઇવ પ્રોફાઇલ] [[શ્રેણી:૨૦૨૬માં મૃત્યુ]] [[શ્રેણી:ભારતીય ક્રિકેટ ખેલાડી]] 0fcsn9j9zaq8bd04uomsi26f892j8hl 0 154436 900668 900661 2026-05-04T20:29:31Z Dsvyas 561 વિકિલાયક લખાણમાં ફેરવ્યું 900668 wikitext text/x-wiki '''શતાનંદ સ્વામી''' સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના એક સંત હતા, જેઓ ‘સત્સંગિજીવન' નામના ગ્રંથના રચયિતા છે. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં તેઓને સદ્ગુરુની ઉપાધિ પ્રાપ્ત થયેલ છે અને મહામુનિ તરીકે ઓળખાય છે. શતાનંદ સ્વામી માટે [[સ્વામિનારાયણ ભગવાન]] ‘સંતદાસજી’ એવો શબ્દ વાપરતા અને તે કોઈ પૂર્વજન્મના સિદ્ધપુરુષ યોગી હતા એમ કહેતા. તેમનો જન્મ મિથિલા પ્રદેશમાં બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ વિષ્ણુદત્ત હતું. ઘરનો ત્યાગ કરી તેઓ તીર્થાટન કરતા માંગરોળ બંદરે આવીને સ્વામીનારાયણ ભગવાનને મળ્યા હતા. સ્વામિનારાયણે તેમને દીક્ષા આપી શતાનંદ નામ આપ્યું હતું, પણ તેઓ પોતે તેમને સંતદાસજી એવા નામથી જ બોલાવતા હતા. [[સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય]]ની માન્યતા અનુસાર તેમને નિરાવરણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને તેઓ એક સ્થળમાં હોવા છતાં દિવ્યધામો અને અન્ય સ્થળોને જોઈ શકતા હતા. સત્સંગનો પ્રચાર કરવા માટે વિચરણ કરવા જતા હતા. સ્વામીનારાયણે તેમને હિમાલય પ્રદેશમાં દલુજી નામે સંત અવતર્યા હતા સ્વામીણારાયણ પાસે તેડી લાવવા આજ્ઞા કરી તેથી તેઓ ચાલી નીકળ્યા હતા. {{સબસ્ટબ}} [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનાં નંદ સંતો]] 3cipd22hhusa6mrf1py52o8a1yhd6fo 900685 900668 2026-05-05T08:45:14Z NehalDaveND 16118 1 900685 wikitext text/x-wiki '''શતાનંદ સ્વામી''' સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયના એક સંત હતા, જેઓ ‘[[સત્સંગિજીવન]]' નામના ગ્રંથના રચયિતા છે. સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયમાં તેઓને સદ્ગુરુની ઉપાધિ પ્રાપ્ત થયેલ છે અને મહામુનિ તરીકે ઓળખાય છે. શતાનંદ સ્વામી માટે [[સ્વામિનારાયણ ભગવાન]] ‘સંતદાસજી’ એવો શબ્દ વાપરતા અને તે કોઈ પૂર્વજન્મના સિદ્ધપુરુષ યોગી હતા એમ કહેતા. તેમનો જન્મ મિથિલા પ્રદેશમાં બ્રાહ્મણ પરિવારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ વિષ્ણુદત્ત હતું. ઘરનો ત્યાગ કરી તેઓ તીર્થાટન કરતા માંગરોળ બંદરે આવીને સ્વામીનારાયણ ભગવાનને મળ્યા હતા. સ્વામિનારાયણે તેમને દીક્ષા આપી શતાનંદ નામ આપ્યું હતું, પણ તેઓ પોતે તેમને સંતદાસજી એવા નામથી જ બોલાવતા હતા. [[સ્વામીનારાયણ સંપ્રદાય]]ની માન્યતા અનુસાર તેમને નિરાવરણ સિદ્ધિ પ્રાપ્ત થઈ હતી અને તેઓ એક સ્થળમાં હોવા છતાં દિવ્યધામો અને અન્ય સ્થળોને જોઈ શકતા હતા. સત્સંગનો પ્રચાર કરવા માટે વિચરણ કરવા જતા હતા. સ્વામીનારાયણે તેમને હિમાલય પ્રદેશમાં દલુજી નામે સંત અવતર્યા હતા સ્વામીણારાયણ પાસે તેડી લાવવા આજ્ઞા કરી તેથી તેઓ ચાલી નીકળ્યા હતા. {{સબસ્ટબ}} [[શ્રેણી:સ્વામિનારાયણ સંપ્રદાયનાં નંદ સંતો]] c8was3vmdravl7j05nr19qodbgb6ywz 3 154437 900664 2026-05-04T13:37:29Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 900664 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Patelsneha69}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૯:૦૭, ૪ મે ૨૦૨૬ (IST) qkjsa7en8esti7qw80ndhhenixysq5f 3 154438 900666 2026-05-04T20:06:43Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 900666 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Theprimedoctrine}} -- [[:User:Dsvyas|ધવલ સુધન્વા વ્યાસ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૦૧:૩૬, ૫ મે ૨૦૨૬ (IST) 2hwntokqflnhb5pvqydm19hhk99wi0c 3 154439 900680 2026-05-05T06:27:56Z New user message 14116 નવા સભ્યનાં ચર્ચાનાં પાના પર [[ઢાંચો:સ્વાગત|સ્વાગત સંદેશ]]નો ઉમેરો 900680 wikitext text/x-wiki {{ઢાંચો:સ્વાગત|realName=|name=Factdiplomat}} -- [[સભ્ય:Aniket|Aniket]] ([[સભ્યની ચર્ચા:Aniket|ચર્ચા]]) ૧૧:૫૭, ૫ મે ૨૦૨૬ (IST) iw4bcqr040szcobdllshztxibplyzut 1 154440 900697 2026-05-05T10:38:00Z NehalDaveND 16118 /* પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક */ નવો વિભાગ 900697 wikitext text/x-wiki == પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક == શીર્ષક ખોટુ છે. <b><span style="border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;">લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|<font color="Red">નેહલ</font>]]&nbsp;[[User talk:NehalDaveND|<font color="DodgerBlue">દવે</font>]]</span></b> ૧૬:૦૮, ૫ મે ૨૦૨૬ (IST) 7ev6dhq1omofeu9vntnex20ab45ar1i 900700 900697 2026-05-05T10:53:17Z Dsvyas 561 /* પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક */ ઉત્તર 900700 wikitext text/x-wiki == પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક == શીર્ષક ખોટુ છે. <b><span style="border:1px dashed DarkOrange;padding:0.25em;margin:0.1em;text-shadow:2px 2px 3px Gray;font-size=75%;">લિ., [[સભ્ય:NehalDaveND|<font color="Red">નેહલ</font>]]&nbsp;[[User talk:NehalDaveND|<font color="DodgerBlue">દવે</font>]]</span></b> ૧૬:૦૮, ૫ મે ૨૦૨૬ (IST) :ધ્યાન દોરવા બદલ આભાર, શીર્ષક સુધારી ને [[પુષ્ટિમાર્ગ બેઠક]] કરી દીધું છે. [[:User:Dsvyas|ધવલ]]^{[[:User_talk:Dsvyas|ચર્ચા]]/[[:Special:Contributions/Dsvyas|યોગદાન]]} ૧૬:૨૩, ૫ મે ૨૦૨૬ (IST) 0kbztj85lky6g4be9mq9o8v32u1z3w1