વિકિસ્રોત guwikisource https://gu.wikisource.org/wiki/%E0%AA%AE%E0%AB%81%E0%AA%96%E0%AA%AA%E0%AB%83%E0%AA%B7%E0%AB%8D%E0%AA%A0 MediaWiki 1.46.0-wmf.24 first-letter દ્રશ્ય-શ્રાવ્ય (મિડિયા) વિશેષ ચર્ચા સભ્ય સભ્યની ચર્ચા વિકિસ્રોત વિકિસ્રોત ચર્ચા ચિત્ર ચિત્રની ચર્ચા મીડિયાવિકિ મીડિયાવિકિ ચર્ચા ઢાંચો ઢાંચાની ચર્ચા મદદ મદદની ચર્ચા શ્રેણી શ્રેણીની ચર્ચા પૃષ્ઠ પૃષ્ઠ ચર્ચા સૂચિ સૂચિ ચર્ચા સર્જક સર્જક ચર્ચા શ્રાવ્યપુસ્તક શ્રાવ્યપુસ્તક ચર્ચા TimedText TimedText talk વિભાગ વિભાગ ચર્ચા Event Event talk 108 25879 221553 106230 2026-04-22T16:45:45Z Snehrashmi 2103 /* કૃતિઓ */ 221553 wikitext text/x-wiki '''દીપક ભટ્ટ''' એ ગુજરાતી ભાષાના અધ્યાપક છે. તેઓને તેમના શોધ નિબંધ [[ગુજરાતી નાટ્યવિવેચન]] માટે ડોક્ટરેટની પદવી એનાયત થયેલ છે. નિવાસ : અમદાવાદ . વતન: શેલણા == કૃતિઓ == * [[ગુજરાતી નાટ્યવિવેચન]] b33wliskj68k6w19apqi4pseus5lc0c 104 72728 221555 221430 2026-04-22T16:48:08Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 221555 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''{{rh|૨૨||રજકણ}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''આ''' જમાનો કે કોઈ પણ જમાનો ફેરવી નાખનાર માત્ર બે જ શક્તિ છે : મૂંગી સેવા અને ઠંડી તાકાત. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''ભૂતકાળના''' જૂનામાં જૂનાં સાધનોથી માંડીને નવામાં નવી શક્તિની પૂરી પિછાન હોય છતાં ક્યાં, કેનો કેટલો ઉપયોગ કરવો, એવી ઊંડી સંયમ ભરેલી વિવેકશક્તિ જ પ્રજાનું માનસ ઘડી શકે, વાળી શકે, ફેરવી શકે અને એને નવું રૂપ આપી શકે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''માણસ''' પોતાની જાતને ઘસ્યા વિના જે કાંઈ કરે – દાન, દયા કે સહાય – એ સઘળું વિલાસના પડછાયા જેવું છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''કવિતા ?'''—કેટલાક માને છે ખરા કે એ કવિહૃદયમાં વસનારી સ્વપ્નમૂર્તિ છે. ખરી રીતે તો જીવનસંગ્રામમાંથી મેળવેલી એ પણ એક શક્તિ જ છે. {{nop}}<noinclude></noinclude> j86two2x4ybbdfwdgadqnodew7tllum 104 72729 221557 221431 2026-04-22T16:53:01Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 221557 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''{{rh|રજકણ||૨૩}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''કેટલાક''' મોટા ગણાવા માટે મથે છે; કેટલાક મોટા થવા માટે મથે છે; પહેલો વર્ગ જિંંદગીનો વેપાર કરે છે. બીજો વર્ગ જિંદગી ઘડે છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''લોકો''' એમ માને છે કે સૌંદર્ય, કવિતા, કલ્પના, સાહિત્ય, ચિત્ર, શિલ્પ, એ સઘળામાં રસ લેવો એનું નામ કલાવૃત્તિ છે; ખરી વાત એ છે કે એ સઘળાંને જીવનમાંથી રસ આપવો એનું નામ કલાવૃત્તિ છે. લોકો કલામાં શોખ જુવે છે, ખરી રીતે એમાં વિકાસ જોવો જોઈએ. એને ભીંતે રાખીને નીરખવાની ૨મત એ તો શ્રીમંતોની ચંચલવૃત્તિનો પડઘો માત્ર છે. ખેલાડીને મન ખેલ એ જેમ જીવનનિર્વાહની, જીવનસંયમની, જીવનવિકાસની સાધના, તેમ જ કલાનું હોવું જોઈએ. એમાં જીવનનિર્વાહ, જીવનસંગ્રામ, જીવનવિકાસ ત્રણે ધ્યેય મૂર્તિમંત બનવાં જોઈએ. {{nop}}<noinclude></noinclude> 22yez55zl4g89m16k1mcr1y5frqwhdd 104 72730 221558 221432 2026-04-22T16:53:55Z Snehrashmi 2103 /* Validated */ 221558 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="4" user="Snehrashmi" />'''{{rh|૨૪||રજકણ}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''પવિત્રતા''', ધર્મ, અને પુરુષપ્રયત્ન, એ ત્રણેને જુદાં જુદાં માનનાર એકને માનતો નથી. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''જીવનસંગ્રામ''' અને જીવન શોધન બન્ને એક જ પરિસ્થિતિનાં બે અડધિયાં છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''કાદવમાં''' જન્મ પામવો એ અકસ્માત છે: એમાં મહત્તા પણ નથી, અને લઘુતા પણ નથી. પણ એમાંથી કમળ બનવું એમાં ખરી ખૂબી છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''આકાશગંગા''' કેટલાક માને છે કે પવિત્રતાના આછો પ્રવાહ છે; બીજા કહે છે કે ધર્મનાં રેખાચિત્રો છે; ખરી રીતે તે એ પુરુષ–પ્રયત્નનો તેજોરાશિ છે. {{nop}}<noinclude></noinclude> qp2t6haksjfc7eg3hm8gtbkr938x5ji 104 72738 221551 221218 2026-04-22T16:39:45Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 221551 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''{{rh|૩૨||રજકણ}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''નબળાઈનાં''' આંસુ ! તમે કવિતારૂપે કાં વહો ? ગુપ્તવિકારનાં અગ્નિબિંદુ ! તમે જ કલારૂપે રહેશો ? ન જીવેલા જીવનના પડઘા ! તમારું નામ જ કલ્પના? {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''વિજયમાળાનાં''' ઘણાંખરાં મોતી ખોટાં ફટકિયાં છે; સાચાં મોતી તો પરાજિત યોદ્ધાની આંસુવિનાની આંખમાં હોય છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''જીવનનો''' સાચો મર્મ સમજનાર મનુષ્ય હરાકોઈ પળે મૃત્યુને માટે તૈયાર હોય છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''જે''' આંસુ વજ્ર જેવા હૃદયમાંથી વહે છે એ કવિતા રચે છે; વિલાસની ભસ્મમાંથી સરજેલી સૌંદર્ય મૂર્તિ કલા ઘડે છે; અને જ્ઞાનશક્તિના અભાવે જે સ્વપ્ન કોઈએ જોયું પણ નહિ એ સ્વપ્ન જેણે સાચુ કરી બતાવ્યું એને કલ્પનાની રાણી કહે છે. કવિતા, કલા અને કલ્પના – જીવનનાં એ ત્રણ પરમ અમૃતિબંદુ છે.<noinclude></noinclude> fa35wgoiwzgvmmws9go6lqtjpcwtuly 104 72739 221554 221219 2026-04-22T16:46:17Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 221554 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''{{rh|રજકણ||૩૩}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''અનેક''' પ્રશ્ન અને અનેક પંથમાંથી, જે માણસ પોતાની એક નાની સરખી કેડી શોધી કાઢે છે, તેને જ જીવન–અરણ્યનો છેડો દેખાય છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''સાધુ'''પુરુષો જેને રેતીના કણ માને છે તેને જ સામાન્ય મનુષ્યા સોનાની રજ ગણે છે. એટલે સાધુપુરુષો મહત્ત્વાકાંક્ષાને ઠોકરે મારી મહત્તાની શોધ કરે છે; ને સામાન્ય મનુષ્ય મહત્તાને ઠોકરે મારી મહત્ત્વાકાંક્ષામાં રાચે છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''જે''' બળની કોઈ ગણતરી કરી શકતું નથી તેનું નામ શ્રદ્ધા {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''પૃથ્વીના''' પટ ઉપર જેટલા કીર્તિસ્થંભો ઊભા છે, એના કરતાં અનેક ગણા વધારે કીર્તિસ્થંભો પૃથ્વીના પેટાળમાં છે. એ અણલખ્યા ને અણરચ્યા કીર્તિસ્થંભો જ દુનિયામાં સાચી જીવનસુગંધ ફેલાવે છે.<noinclude></noinclude> f3gmp32actfy4y1qz59iqnf74yh2tbm 104 72740 221556 221220 2026-04-22T16:51:57Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 221556 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''{{rh|૩૪||રજકણ}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''જે''' કોયડો અણઉકલ્યો પડ્યો હોય તેનો ઉકેલ કરવા મથવું એ માનસ સાચો પુરુષાર્થ બતાવે છે. એમાં અગમ્યતા જોવી એ આંધળી શ્રદ્ધાનું લક્ષણ છે; એનો ઉપહાસ કરવેા એ અભિમાનભર્યું અજ્ઞાન દેખાડે છે. સામાન્ય માણસ કાં તો નમે છે અથવા મશ્કરી કરે છે. અસામાન્ય માણસ જ એનો ઉકેલ કરવા મથે છે. {{સ-મ| |◎ | }} {{gap}}'''માત્ર''' જીવંતમૃત્યુ પામેલો મનુષ્ય અને દર પળે જીવન જીવતો મનુષ્ય બે જ જણા સ્થિર રહી શકે છે. પહેલો પોતાના અજ્ઞાનથી, બીજો પોતાના જ્ઞાનબળથી.<noinclude></noinclude> h6dzkt9m992o627voa4uzs2118v2znu 104 72741 221560 221221 2026-04-22T16:57:53Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 221560 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''{{rh|રજકણ||૩૫}}<hr>'''</noinclude> {{gap}}'''અનીતિને''' ધિક્કારવા નીતિ જન્મતી નથી. સાચી નીતિ જન્માવવી હોય તો તે માત્ર એક જ રીતે શક્ય છે. જે જે વાતમાં અનીતિ છે તેના માનસનો અભ્યાસ કરવાથી. કજોડામાંથી જન્મતી અનીતિ એ વસ્તુત: નીતિ જ છે. કજોડું અનીતિ ગણાય ખરું. વૃદ્ધ-લગ્નમાંથી જન્મતો વ્યભિચાર એ પ્રેમ કહેવાય; પણ વૃદ્ધ-લગ્ન વ્યભિચાર ગણાય ખરાં. ગાદીતકિયે પડી રહેતા, શરીર કેળવણી પ્રત્યે લક્ષ ન રાખનાર, લક્ષાધિપતિની સ્ત્રી, શૉફર, ભટ કે ઘાટી સાથે પ્રેમની વાતો કરે તે અનીતિ નથી. પૈસા વધારવા ને શરીર ન કેળવવું એ અનીતિ ગણાય ખરી. મજૂર દારૂ પીવા દોડે તેમાં અનીતિ નથી. એને દારૂ પીતો કરી મૂકનાર વ્યવસ્થાને દારૂડીઓ અથવા કલાલ કહેવાય. વીઝીટ માટે દોડાદોડ કરી પૈસાપૈસા ઝંખનાર ડૉકટર, શરીર શણગારીને બેસનારી ને પેટ માટે પ્રમાણિક વ્યભિચાર કરનારી ફેારાસ રોડની કોઈ પણ સ્ત્રીને મુકાબલે, વધારે હલકો અને વધારે અનીતિમાન ગણાય.<noinclude></noinclude> 0y4od77ebjc05caf8x7tn5ijghjqovd 104 72742 221561 221222 2026-04-22T17:02:40Z Amvaishnav 156 /* Proofread */ 221561 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="3" user="Amvaishnav" />'''{{rh|૩૬||રજકણ}}<hr>'''</noinclude> . . . . . . . પેલી સ્ત્રીનો વ્યભિચાર ‘પ્રમાણિક’ છે, પ્રમાણિક એટલા માટે કે જે એને વ્યભિચારમાં મળે છે તે મજૂરીમાં મળવાનું જ્યાં સુધી સમાજ શક્ય ન બનાવી શકે ત્યાં સુધી વ્યભિચાર કરીને વધારેમાં વધારે લેવું એ માનસ, દોડાદોડ કરીને વધારે ટ્યુશન લેવા કે ધમાલ કરીને વિઝીટ ફી પડાવવી, એ માનસ કરતાં કોઈ રીતે હલકું નથી. જે સમાજમાં બુદ્ધિનો વ્યભિચાર કરનારા માણસ પ્રતિષ્ઠિત ગણાતો હોય તે સમાજમાં શરીરને વ્યભિચાર કરનારી સ્ત્રી વધારે પ્રતિષ્ઠિત ગણાવી જોઈએ. સાધારણ રીતે આવા સમાજમાં નીતિ તે જ છે કે જેને સમાજ અનીતિ માને છે. જે સમાજ મૂળથી ટોચ સુધી નીતિના સ્વાંગ નીચે અનીતિ જ ભજતો હાય, તે સમાજમાં ખુલ્લો નીતિમાન મનુષ્ય નીતિમાન ગણાવો જોઇએ.<noinclude></noinclude> 6lx1f2y6756zyd2922ecaj4s5dgrkxl 14 72877 221552 221489 2026-04-22T16:41:24Z Snehrashmi 2103 221552 wikitext text/x-wiki આ શ્રેણી [[સર્જક:ડૉ દીપક ભાનુશંકર ભટ્ટ|દીપક ભાનુશંકર ભટ્ટ]] દ્વારા લિખિત-સંપાદિત પુસ્તકોની યાદી દર્શાવે છે. 42flgwkixuuwr0uwtgdbk8noq2uwrku 104 72892 221504 2026-04-22T13:16:31Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221504 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૭૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૭૮}}<hr>'''</noinclude>૧૯૬ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨ જ ક ણુ એવા જીવનની ૫ના તમે કરી શકે છે. જ્યારે જીવનમાં થોડી સધુરપળાની સ્મૃતિ સિવાય ખીજું કાંઈ જ આશ્વાસન નહાય ? છે માણસ જ્યાંસુધી પેાતાની જાતને ઘડી શકે નહિ, ત્યાંસુધી એ જે કાંઈ ઘડવાના પ્રયત્ન કરશે, એ પ્રયત્ન બહુ બહુ તે આપ આપેલા, સંસ્કારી, ચાલુ ફેશનના, ન કળી શકાય એવા એક પ્રકારના ઢોંગ હશે: પણ એમાંથી એ કોઈ સ્થાયી વસ્તુનું નિર્માણુ ન કરી શકે. ૭ વ્યથા ભાગવનારા—અને એને સમજનારા દરેક જીવનનું રહસ્ય પામે છે. સ’પૂર્ણ તાની ટોચે પહોંચવા મથતા માણસ જ્યારે એક પ્રકારની અપૂર્ણતા અનુભવે છે, ત્યારે એ સંપૂર્ણ તાની એટલે વધારે નજીક આવે છે. એ પૂ- ણુતા અનુભવે છે માટે જ એ સંપૂર્ણ છે. એવી અપૃ સંપૂર્ણતા અવિનાશી છે. એ CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> hpxbemxs78wbzjdcwmjf49ul6g55i6l 104 72893 221505 2026-04-22T13:16:49Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221505 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૭૯||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૭૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણુ જેમની સાથે દુ:ખ સહ્યું તે સ્વ- જના ચાલ્યાં ગયાં, દુ:ખની એ પળે ચાલી ગઈ, પરંતુ કેાઈ વખત જ્યારે એ જીવનમાં ફરી ટાકિયું કરું છું ત્યારે એ દુ:ખ સાથે સહ્યું — અને દુઃખ સહુવામાં હું પણુ સ્વજને સાથે હતા — એ સ્મૃતિ માત્રથી એક પ્રકારની આનંદલહરી આજે પણ જીવનમાં અનુભવી રહું છું ! દુઃખ એ - - ૧૭૭ દુ:ખ નિહ રહે — માત્ર દુ:ખાભાસ ખની જશે — ને સમય જતાં - - એમાંથી જ અનિવ ચનીય સુખની ક્ષણા પ્રગટશે —— એવી કલ્પના તા ત્યારે કયાંથી હાય ? ૭ માણસને મળેલા લેાહીને વારસા, સત્તા- ધીશની આજ્ઞાથી, અને વારંવાર પોતાના તરફ મેલાવે છે. ૧૨ CC-1 In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> gjs4p2612kemy0ua2hbm2f5pv290nk0 104 72894 221506 2026-04-22T13:17:03Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221506 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૦||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૦}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૧૭૮ ૨ ૪ ૪ ગુ જેટલી સહજ શાંતિથી મનુષ્ય શિયાળાની ઋતુનું આગમન સ્વીકારી લે છે તેટલી જ શાંતિથી એણે વિષાદને સ્વીકારી લેવા ઘટે. દુ:ખ સ્વયંભૂ છે; માણસ પોતે જ એને જન્મ આપે છે; અને માણુસ પોતે જ એને પસંદ કરે છે. અંતરમાં વસી રહેલા મહાન ધન્વંતરી આ કટુ ઔષધના પ્રયોગ કરે છે કે જેથી રાગી જેવી મનુષ્યની જાત એ દ્વારા વધારે ને વધારે અળવાન અને. એટલા માટે શાંતિથી, મૌનથી, પ્રસન્નતાથી આ ઔષધેાપચાર સ્વીકારવા જોઈએ. એ મહાન ધન્વંતરીના ભારે દેખાતા કઠણ હાથમાં અપ્રગટ કામળતાની છાયા વસી રહી છે. એ જે ઔષધની પ્યાલી લાવે છે તે હાર્ટને કટુ લાગે, પણ જે કારણ માટે, એ પ્યાલી ધરવામાં આવે છે, એ કારણુ ઉપર દિષ્ટ રાખવી જોઈ એ. ઔષધની આ પ્યાલીને, એના CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangn Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 8cxzt84ey35d9oqaol4fzv5gu1h62v5 104 72895 221507 2026-04-22T13:17:19Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221507 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri રજ કણ્ નિર્માણુ કરનારે, માનવને આપતા પહેલાં, પ્રેમનાં લેઇ પવિત્ર se આંસુઓ વડે ભીંજવી છે. મનુષ્ય શ્રદ્ધાથી આ કટુ રસાયન સ્વીકારે. : છ શરીર મંદિરને ઘસારા આપવાથી, હમેશાં જ માણુ કાંઈક કરે છે' એ વિચાર બહુ ભૂલભરેલા છે; એથી ઉલટુ કેટલીક વખત તા જેમ વધારે પડતા અવાજ એ માણુસનો નિર્મૂળતા જાહેર કરે છે, તેમ વિચારશૂન્યતાને લીધે થતી ક્રિયાએ, એ પણ જીવનની ગરીબી પ્રગટ કરે છે. ભાવનાજીવન, વિચારજીવન ને ક્રિયાજીવન એ ત્રણેને જે સુસ’ગત મેળ સાધી શકચો હાય એની ક્રિયા અર્થ વાહી ગણાય; એ સિવાયની સર્વ ક્રિયાઓને નિષ્ક્રિયજીવનના નિરર્થક ભાગ માનવા જોઈએ. ° કોઇ વખત તમને લાગ્યું છે કે જીવન, એ મૃત્યુના પ્રમાણમાં ઘણી જ ક્ષુલ્લક વસ્તુ છે ? હિ ? કાઈ ભવ્ય મૃત્યુ નહિ તેવું હાય ! * અંગ્રેજી ઉપરથી CC-0 In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> negv745ijrs97dna7c46sex0buoq5lq 104 72896 221508 2026-04-22T13:17:35Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221508 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૨||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૨}}<hr>'''</noinclude>૧૮૦ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ કે છુ. કલા તે જ છે કે જેમાં નૈતિક દેશે રહેલા હાય; પણ એ ઉપરથી કલામાં નીતિ હાવી જ જોઈએ એવા સિદ્ધાંત ઉપર્જાવી કાઢવેશ ખરાખર નથી. ખરી રીતે કલા નીતિ-અનીતિ ખન્નેથી પર છે. ૭ ક્લાકારને માટે અહિરુ પદાર્થ ગૌણુ છે. એ પદાર્થ જે ચેતના પ્રગટાવે તે મહત્ત્વની છે, આ દૃષ્ટિએ શ્વેતાં એક વસ્તુ સુંદર હાય, પણ એમાં સામાન્ય મનુષ્ય જે જોતા હોય તેનાથી કલાકાર કાંઈક જુદું જ જોતા હાય. બન્ને જણા સાથે હાય ને ખાલી ઊઠે કે કેવું સુંદર ! છતાં બન્નેને! સૌન્દ્રના ખ્યાલ તદ્દન જુદો જ હાય ! ( CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> hiz9akboy0i0gipnpsbm3yjjuc1o9f9 104 72897 221509 2026-04-22T13:17:52Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221509 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૩||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૩}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક છુ ૧૮૧ // દુનિયામાં ખરી રીતે કોઈ ચીજ સુંદર નથી, તેમ અસુંદર પણ નથી. ચીજને સુંદર કે અસુંદર માણસની કલ્પના મનાવે છે. કલ્પનાશીલ ને ભાવના- શાળી માનવના માનિસક સ્પર્શે ચીજ સુંદરતા સર્જ છે; — ચીજ સુંદરતા સર્જે છે—એમ કહી શકાય; ચીજ સુંદર છે એમ ન કહેવાય. સૌન્દર્ય નુ રહસ્ય છે કે એવું અનેખું અસ્તિત્વ નથી : અને છતાં એના વિનાની સૃષ્ટિ કલ્પી શકાતી નથી ! - મને તે એક અત્યારે જ ખખર પડી કે એ હા હા ! દુ:ખની પણ દરેક પળમાં આટલી બધી મધુર સામગ્રી ભરી પડી છે! આ CC-0 In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> trrdkqu262vycf3gntyzilu5ytvz7o5 104 72898 221510 2026-04-22T13:18:06Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221510 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૪||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૪}}<hr>'''</noinclude>૧૮૨ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણ જ્યારે અવસ્થા મનુષ્યના વિચારને અને ચારિત્રને સંપૂર્ણત્વ આપે છે ત્યારે માણસ વૃદ્ધ હોય તે પણ એનામાં અસુક વિશિષ્ટ પ્રકારનું સૌન્દર્ય આવે છે; કેટલાક જેમ વૃદ્ધ થાય છે તેમ વધારે સુંદર લાગે છે; યુવાવસ્થાનુ સૌન્દર્ય ઘડીભર મુગ્ધ કરે, પણ વૃદ્ધાવસ્થાનું સૌન્દર્યું તે કોઈ ચિરંતન છાપ મૂઠ્ઠી જાય. હ જે માપ્યુસને કથારે નિષ્ક્રિય અની જવું એ નથી આવડતું તે માત્રુસ સંસ્કારિતાની દષ્ટિએ જીવનમર્મ સમજ્યા નથી એમ કહેવાય. ૭ લાકારના ધર્મ આ: જે આન ંદ ને સૌન્દ પેાતે જોઇ રહ્યો છે તે જનતાને આપીને સત્ ચિત્ આનંદનુ સામ્રાજ્ય પ્રગટાવવામાં મદદ કરવી. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> dczoq4n1buvw0mduj4w5magzh19hhtk 104 72899 221511 2026-04-22T13:18:22Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221511 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૫||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૫}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri રજ કે શુ સુશ્કેલી હઠાવવા- માં નહિ, મુશ્કેલી ન આવે એવું કરી લેવામાં, જ્યારે માણસ પોતાની ૧૮૩ જીવન – ધન્ય તા - અનુભવતા થાય છે, ત્યારે એ કંગાલ- માં પણુ કંગાલ મની જાય છે; મુશ્કેલીને એ મહાન વિપત્તિ ગણે છે કે જે ખરી રીતે જીવનની મહાન સપત્તિ છે. @ માનવની તર્ક શક્તિને જે ભાવનાનું પાણી પાવામાં આવે તે એમાંથી એક, અજેય અને અમર એવી શ્રદ્ધા ઉત્પન્ન થાય. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> avypp87md96o6ze573zgok7tk9zs7rn 104 72900 221512 2026-04-22T13:18:39Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221512 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૬||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૬}}<hr>'''</noinclude>૧૮૪ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક શુ જીવનસંગ્રામ તેા હુમેશાં રહેવાના જ છે : પણ એ સંગ્રામભારને લીલામાત્રથી ઉપાડી લેનારા નિત્ય યોવન- વાળા મનુષ્યા હાજર હાય, ત્યારે આ સગ્રામ પૃથ્વીના શણગાર જેવો લાગે છેઃ નહિતર એ માણુસાઈ વિનાનું કસાઈખાનું બની રહે. ° માણસ ઇતિહાસ ઘડે છે એટલા માટે, કે ઇતિહાસ પાછા માનવ ઘડે. એ ઝેર છે. સમાધાન એ સમર્થના હક્ક છે : તિ ળનું ૭ કેટલીક ખરી મહત્ત્વની બાબતમાં મનુષ્યને પગલાં ભરવાના હોતાં નથી; ઘણાં પગલાં ભરવાના સમય પણ હોતે નથી; એમાં તે એક જ પગલું ખસ હોય છે. એ પગલું કાં અને પુરુષાત્તમ ખનાવે: અથવા તે પામર કરી દેખાડે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 2oumybmi7gg92wq8u3ulpalunirdbgl 104 72901 221513 2026-04-22T13:18:57Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221513 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૭||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૭}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ ૩ ણ પ્રેમજીવન એ આંતરવૃત્તિનેા પ્રશ્ન છે : એ મુખ્યત્વે આર્થિક પ્રશ્ન નથી. એસ હાત તે લાખેાની મિલ્કત ધરાવનારા- એમાંથી જ સુખી દાંપત્યનાં ૧૮૫ ઉદાહરણા વધારે મળી શકત. મુશ્કેલી આટલી જ છે કે પેાતાની આંતરવૃત્તિને મનુષ્ય ઓછામાં ઓ જાણભેદુ છે. લગ્ન અને પ્રેમ એ શેાધ છે— એમ ન સ્વીકારાય ત્યાં સુધી અમુક પ્રકારની નિષ્ફળતાએ લગ્નજીવનમાં અનિવાર્ય પણે રહેવાની જ છે. હ - ફૅંડી ખનતી રાત્રિમાં ફૂલેા ધીમેથી વાત કરી ઃ રહ્યાં છે : · આપણને પણ એ ભાગ્ય ફળે જે આપણા મિત્રોને કાલે મળ્યું: કોઈ નિર્દોષ સુંદર મૃતદેહ ઉપર મરણપથારી કરવાનું. 'એટલી શાંતિથી એણે દેહ તન્મ્યા કે અમને પણ ઘડીભર દેહ ઉપરના મેહ ઉતરી મૃત્યુ ઉપર માહ થયેા. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> ngdnsbnkmtng7pyt4vhcgqtmoelh6jz 104 72902 221514 2026-04-22T13:19:13Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221514 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૮}}<hr>'''</noinclude>૧૮૧ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણુ માતૃજીવનના જે અનુભવ છે તે પ્રેમની સૃષ્ટિના સર્વો- ત્કૃષ્ટ શિખરના અનુભવ છે ! એ અનુભવ વિનાની ઘણી સીએ જીવનમાં એટલી - અપૂર્ણ લાગે છે કે એમના હરેક કાર્ય માં — વાણીમાં, વનમાં, દૃષ્ટિમાં, સ્વભાવમાં, એ અનુભવની ખામી દેખાઈ આવે છે: અને માત્ર એ એક ખામીથી એ સ્ત્રીત્વ વિનાની સ્ત્રી જેવી લાગે છે: જો એ કાઈ બીજે મહાન કલ્યાણપ’થે પડીને પેાતાના ગુમ માતૃત્વને જગાડી નથી શકતી તે એ અકુદરતી — અને કૃત્રિમ — અને સુધરેલી રીતે જંગલી એવી બની રહે છે. છ bo - દુનિયામાં કેટલાકને અહાદુરી મળે છે. કેટ- લાકને ગરીબી મળે છે. કેટલાકને સમૃદ્ધિ ને સતાપ મળે છે. એ ચારે વસ્તુઓ, માતા પૃથ્વીનાં સૌ સતા- ના— ભાઈ એ ભાગ પાડે તેમ ભાગ પાડીને વહેંચી લે, તેા નવી દુનિયા જન્મે. – - CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 953bu1wn5pjzzzv2sr6rhcz6pwbsa5o 104 72903 221515 2026-04-22T13:19:27Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221515 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૯||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> i7mghy7ro5v1fu0vawqn1hazhuj9z4s 221516 221515 2026-04-22T13:19:46Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221516 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૮૯||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૮૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ કે શુ જ્યારે ગરીબી—મનની, તનની, ધનની, હરેક પ્રકારની ગરીબી — - સૌ સાથે વહેંચવા એસો ત્યારે એક અતિ આશ્ચર્ય કા૨ક ૧૮૬ ઘટના બનશે: તે જે વસ્તુ વહેંચવા માગે છે એ ગરીબી જ ત્યાં નહિ હાય ! ૭ વેર લેવું એ સામાન્ય ખાગત છે. વેર ન લેવું એ પણ સામાન્ય બાબત છે. વેરનું કારણ શોધવું અને એના ઉપાય કરી બતાવવા એ અસામાન્ય ખામત છે. જવાની અનિવાર્ય જરૂરિયાત લાગે એવી - આતુર અવસ્થા આહા ! મૃત્યુની આવી મનેાહારી પળ મેળવવા માટે, માણસને કેટકેટલાં જીવનાના અર્ક સાથે રાખવા પડતા હશે ! CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar - 3:3<noinclude></noinclude> gf277yrs5o8i7we26i1wiovpu7xpbk3 104 72904 221517 2026-04-22T13:20:03Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221517 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૦||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૦}}<hr>'''</noinclude>૧૮૮ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ કશુ જે ધર્મ વિજ્ઞા- નને દુશ્મન ગણશે તે ધમ આ જમાનાની એક કઢંગી વિચિત્રતા તરીકે રહેશે: સત્ય અને અહિંસાને પણ વિજ્ઞાન જ કસેાટી કરીને મહાન ગણશે. એ જ કહેશે કે ગુનેગારીવૃત્તિના વિનાશ માટે આટલી લેાહીશુદ્ધિ જરૂરી છે: આટલી ધવૃત્તિ આવશ્યક છે. ધર્મ અને વિજ્ઞાન એકબીજાના મિત્રો બનીને રહે તે! જ બન્ને ટકી શકે. d નૃત્ય—ગરમા—રાસ આટલા માટે છે: એમનાથી વ લેાપ થાય છે; મહાન ઉત્સવે પણ વર્ગ - લાપ માટે છે. સહન કર્યા વિના તેા અનેક મનુષ્યાના જીવનમાં મીઠાશ હેાઈ શકે; સહન કર્યો પછી, કાઈકના. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> kpxlw9djn4vqf8xb71sjcfug2qb2cid 104 72905 221518 2026-04-22T13:20:20Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221518 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણુ પ્રેમ — એ પુરુષા માટે વિનેદની, ઘડી- ભર મશ્કરીની આન- દની વસ્તુ બની જતી લાગે છે: પણ સ્ત્રી 5] ૧૮ સાથે પ્રેમની વાત કરવી હાય તા એની ગંભીરતા સમજીને કરવી જોઈ એ; એ વસ્તુ જે જીવનમાંથી સરી જાય ને એના વિષે એક પળ પણ દશાભરી રમત રમાય તે પછી જીવનભર એ વસ્તુ માણુસ ગુમાવી બેસે છે. આન દ—સાહિત્યને આનંદ—એવા હાવા જોઈએ કે જેની પાસે ખીન્ન સઘળા આનંદ ભુલક લાગે: એવા સર્વાંગ જીવનવ્યાપી આનદ વિના એમાંથી સામર્થ્ય ન પ્રગટે ! ૭ માનવને પામર રીતે જીવવું પડે એના કરતાં વધારે ભયંકર ખીજી કોઈપણ સામાજિક હિંસા નથી. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar ...<noinclude></noinclude> avfr29dse1zv9003toya5466d8i7nvs 104 72906 221519 2026-04-22T13:20:39Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221519 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૨||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૨}}<hr>'''</noinclude>૧૯૦ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨ જ ૩ શ્ માસ શું છે એ જાણવા માટે માણુસ શું નથી એ જાણવું જરૂરી હોય છે. માણસ જે દેખાય છે તે નથી એટલું જ સત્ય પહેલાં મળે તેા માણુસ શું છે એ શેાધ તેા ત્યારપછીની થઈ ! જે મનુષ્યા જીવનમાં નવાં મૂલ્યાંકને સ્વી- કારતાં નથી તે લીરુ છે. દુનિયા ભીરુને માટે નથી. લક્ષ્મી ભીરુને માટે નથી. સરસ્વતી ભીરુને માટે નથી. સ્ત્રી ભીરુને માટે નથી—માક્ષ પણ ભીરુને માટે નથી, હ જે સહવાસથી પરિચય સધાતા નથી તે સહ વાસ ગમે તેટલા લાંબે વખત ચાલે તે પણ અર્થહીન ગણાવે। જોઇ એ : ઘણાં લગ્નજીવન અર્થહીન હાય છે. "1021" 11556 + CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> qeqlo65i90pr4ca6mtuulsz19zwucms 104 72907 221520 2026-04-22T13:20:58Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221520 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૩||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૩}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ર જ કે છુ ૧૯૨ છે. ઇશ્વરી વિધાનમાં આ એક વસ્તુ જણાય માણસ જે જગ્યાએ ઊભા હેય ત્યાં એ જે કામ કરે એ કામ જ એને શાંતિ આપે, માર્ગ દર્શાવે અને મેાક્ષ પણ આપે—મહત્ત્વ કામનું નહિ પણ ભાવનાનું, વ્યક્તિનું. તેજ પ્રમાણે સામાજિક રચનામાં પણ દરેક માનવ શક્તિ પ્રમાણે શ્રમ કરે, પણ ફેલ તેા એની જરૂરિયાત પ્રમાણે જ મેળવે, એવી સમાજવ્યવસ્થા સ્વીકાર્યા વિના ચિરંજીવી શાંતિની શકયતા નથી; પરંતુ માનવની જરૂરિયાત વિષેના અભ્યાસ અને જરૂરિયાતા ઘટાડવાનું તત્ત્વજ્ઞાન એ એ મહત્ત્વની વસ્તુઓને પણ આ સામાજિક ક્રમમાં ઘણું અગત્યનું સ્થાન છે, એ ભૂલવું ન જોઈએ. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> kxviqs6oog0dpnmy630rp8vmz6v5cdd 104 72908 221521 2026-04-22T13:21:16Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221521 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૪||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૪}}<hr>'''</noinclude>૧૯૨ ... Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણ - માણસમાં કાં શ્રદ્ધા હાય, કાં ઉપાસના કરવાની શિત હોય, કાં અજ્ઞાન વિષેનું જ્ઞાન હોય —એ ત્રણમાંથી ગમે તે એક હાય તે! જીવનપથનું નિર્માણ કરી શકે. જ્યારે એનામાં પાત્ર અધકચયું અર્ધ જ્ઞાન હોય ત્યારે પાતે તે એ કાંઈ કરી શકતા નથી જ, પરંતુ એ ઉપરાંત એ પેાતાની આસપાસ કાંઈ નવપલ્લવિત થવા દેતા નથી. પણ ૭ યંત્રવાદ માણસને ગુલામ નહિ, પશુ મનાવે છે: ગુલામ ખનવું એ તે એના પ્રમાણમાં વૈભવ છે. CC-0. In Public Domain Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> s2z0qbt9ujfoovqpno2na87wuczouee 104 72909 221522 2026-04-22T13:21:35Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221522 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૫||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૫}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ ક ણુ ૧૯૩ અને પૂજારીનું પીશું, ફિ, તેજવહેણુ વદન જોઈને મનમાં ઘણા ઉત્પન્ન થઈ. માનવ જેની ઉપાસના કરે છે તે મા જગદંબાના રૂપની પાસે આવે માણસ મેસે—વરસેનાં વરસ એસે, અને આવે જ રહે—તે મા, મા જગદંબા કાં રહી ? માને માથું તેા નમ્યું; ખીજા ઘણાં માથાં નમી રહ્યાં હતાં એ સાથે એ પણ નમ્યું; પણ એમાં ભક્તિ ન હતી, જ્ઞાન ન હતું, શ્રદ્ધા ન હતી. પરપરા હતી. પાછા ફર્યા. એ પગથિયાં નીચે ઊતરીને આગળ વધ્યા. અને જરાક દૂર જતાં જ જે જેયું તે જોઈ તે પગલાં ત્યાં જ થાભી ગયાં. મંદિરના દ્વારમાં અનેક માણસે આવતાં જતાં હતાં. રસ્તા ઉપરથી તેા એ માથાં આમ કે તેમ ચરણુની ઝાંખી નમતાં ત્યારે જરાક અકસ્માત માના થઈ જાય તેમ હતું. બાકી તા માનુ દર્શન ત્યાંથી અલક્ષ્ય હતું. પણ એવી એક ક્ષણની ઝાંખી કરવા માટે, રગતપીતથી પીડાતી એક સ્ત્રી ત્યાં સવારની ૧૩ CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> sbxxhzjnjvwnwhv35y77prx42rysump 104 72910 221523 2026-04-22T13:22:07Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221523 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૬||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૬}}<hr>'''</noinclude>૧૯૪ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણ ઊભી હતી. આસપાસ એનું ધ્યાન ન હતું; કાણુ જાય છે, આવે છે એનુ અને લક્ષ ન હતું; એક ક્ષણ —જો પેલાં ચરણની ઝાંખી મળે, તા એ કરી લેવા માટે એ ત્યાં ઊભી હતી : એકી નજરે, એક ધ્યાને! એની આંખ- માંથી આંસુ વહેતાં હતાં ! માની મૂર્તિમાં શું છે અને શું નથી એના ખ્યાલ તરત ત્યાં આવી ગયા. માની મૂત્તિમાં તે એ છે કે જે માનવના હૃદયમાં છે. જ્યારે માનવમાં કાંઈ નથી હેાતું ત્યારે મામાં પણ કાંઈ નથી હેાતું. એકીટશે–એકી ધ્યાને, માના ચરણની જરાક ઝાંખી કરવા માટે ઊભેલી આ સ્ત્રીને જોઈ રહ્યો અને મંદિરના દ્વારમાં માની પાસે ઊભા રહીને નમતાં અનેક માથાં સામે પણ જોઈ રહ્યો. હ સત્યમાં એ સામર્થ્ય છે કે, એ ખીજ જેટલું નાનું હાય, તે પણ મહાન લાગે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangn Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 71ufpxi8hu6mbs5913woxkrdoqy5v9s 104 72911 221524 2026-04-22T13:22:31Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221524 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૭||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૭}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ ૩ ણ ગુજ્જુ પાતાની પાસે પ્રેમની કેટલી યુ સમૃદ્ધિ છે એ તપાસ્યા વિના જ જ્યારે સ્ત્રીને મેળવવા જાય છે, ત્યારે એ જે મેળવે છે. તે સી હાતી નથી. સ્ત્રીનુ સૌન્દર્ય, એ ૧૦૫ તે આંતરજીવનને મર્મ તળુવા માટે, કુદરતે નિમેલી કાવ્યપંક્તિ છે. એ કાવ્યપક્તિદ્વારા જીવનનેા ધ્વનિ જે સમજે તે માનવ, સ્ત્રીને મેળવી શકે. હ પ્રેમઢ્ઢારા માનવ આખા વિશ્વમાં રહેલી સંવાદિતા શેાધવા મથે છે: એવી સિદ્ધિ માટે ખીજરૂપે સ્ત્રીપુરુષ પેાતાના જીવનમાં રહેલી સંવાદિતા શેાધી કાઢે તે લગ્નજીવનને હેતુ સફળ થયા ગણાય. ૭ . કીતિ ના ડ’ખ ધોઈ નાખવા માટે વિસ્મૃતિના અંધકારમાં જવું એ ઘણી વખત માણુસ માટે જરૂરી હાય છે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> mi96un8ln6b2s840n6wcrmjmgdhsu3t 104 72912 221525 2026-04-22T13:22:47Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221525 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૮}}<hr>'''</noinclude>૧૯૬ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ ક .. જાતીય આકર્ષણ એ એક પ્રકારનું સ્ત્રીપુરુષ વચ્ચે સમત્વ સ્થાપનારું મળ છે. એ ભયકર થઈ શકે. પણ એ સફર જ હાય એમ માનવાનુ કારણ નથી. એક ગૌતમ બુધ્ધે પ્રયાગ કર્યો અને એના સંઘમાં અનેક કઢંગી ઇંદ્રિયારામની પદ્ધતિએ ગુપ્તરીતે પ્રસરી. લગ્નજીવન, બીજા કેાઇ વિરક્ત જીવન કરતાં જાણે કે હલકું હાય, એમ માનવું એ ભૂલભરેલું છે. ૭ પ્રિયા, પત્ની ને માતા——એ ત્રણે કાઈ એક જ નારીમાં મળે છે ત્યારે કવિજનાએ તે સ્વર્ગ તે તુચ્છ ગણુ' છે, ને પૃથ્વીને મહાન માની છે. ૭ દુ:ખ કેટલાક કલ્પના કરે છે કે પડછાયાની પેઠે માનવની સાથે ને સાથે ફૅ છે: ખરી રીતે એ માનવની સાથે કે પાછળ હેાતું નથી. માનવ દુ:ખમાં જ તરતા હોય છે. અને જ્યારે એ એમાં તરી શકે છે ત્યારે એ સુખ લાગે છે. » CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 77k0diiw3cp1xzo64u3z0y1ikv2qj1j 104 72913 221526 2026-04-22T13:23:06Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221526 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૧૯૯||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૧૯૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ર જ ક ણુ પુરુષ અને સ્ત્રી બન્નેને માટે સૌથી શ્રેષ્ઠલગ્ન જેમ પ્રેમલગ્ન છે તેમ પુરુષ ને સ્ત્રી બન્નેને માટે સૌથી શ્રેષ્ઠજીવન કાઈપણુ સ્વમ- સર્જનનું જીવન છે. જે પુરુષ ૧૯૭ પાસે સ્વસ છે, જે સ્ત્રી પાસે સ્વપ્ન છે, એમની પાસે એક રસાયન છે : જે નિદ્રામાં છે તેને ફરી જગાડવાનું, મૃત્યુમાંથી જીવન ફ્રી સજવાનુ. ૭ આ જમાનામાં માણુસ ભણીને ભૂખે મરે છે: તે એ ભૂખે મરે છે માટે ભણે છે: આવું દુષ્ટ વર્તુલ તા કોઈ વિષયમાં નહિ હાય ! ૭ પ્રેમ શું છે એ ઘણાને ઘણાં વર્ષો સુધી ખબર પડતી નથી. કેટલાકને તેા જીવન આખુ ચાલ્યું જાય અને એને પડછાયા પણ મળતા નથી. યૌવનને આંગણે તેા પ્રેમનુ એક નાનકડું પુષ્પ જ અવિકસિત દશામાં મળે છે. જીવનરસાયનથી જે એને પાષે એને એને પરિમલ મળે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> t17ewcig2qat4jqbedr9gykatx729ib 104 72914 221527 2026-04-22T13:23:43Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221527 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૦||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૦}}<hr>'''</noinclude>૧૯૮ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri T ૨ જ ક ણુ પ્રેમ એ જીવનવ્યાપી વસ્તુ છે. જવનથી તમે એને જુદી પાડીને ોઈ ન શકે. એને તમે કાળના અંધનથી માંચી પણ ન શકે. જેનામાં પ્રેમના સાચા જરાક પણ અંશ હાય છે, એ માનવની મધુરતા કાંઈ આર જ હાય છે: પ્રેમની ખરી કસોટી આ છે કે તે ખીજામાં પણ પ્રેમ પ્રગટાવે. હ સાંદય કેવળ દેહનુ નથી. માનવજીવનમાં કયારેક જ એવી પળ આવે છે કે જાતીય આકર્ષણુ, સૌન્દર્યપિપાસા અને પ્રેમ ત્રણે એકરૂપ બનીને જીવનને સામર્થ્યથી છલાલ ભરી દે છે. || લગ્ન સાચું હાય તા એ ધાર્મિક કરાર કરતાં પણ કાંઈક વધુ છે. એ એક વ્યક્તિ, જાણે, બીજી વ્યકિતને ઓળખી કાઢે છે ને પછી તા એના વિના જીવનયાત્રા નિભાવી ન શકે એવી વિરલ અવસ્થા છે. એ વિરલ છે, માટે અશકય પણ નથી, અને અસંગત પણ નથી. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangn Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 9ja0a0w7ncc02g0tums0vvs8f8n5rtd 104 72915 221528 2026-04-22T13:23:58Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221528 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ર જ ક છુ કોઈ પણ હેતુ માટે પરણવું એને હું સુધરેલી ખારવૃત્તિ માનું; કેટલીક સ્ત્રીએ — ખાસ કરીને શ્રીમત - - ૧૯ કુટુ’ખમાં જવાનો મેહ રાખનારી — પરણે છે, મેટર એસવા મળે માટે. કુટુંબના જુનવાણી સુખધા તાજા કરવા ઘણા પરણે છે. કેટલાક પૈસાને પરણે છે. વિદ્યા પ્રત્યેના માનથી પણ લગ્ન થાય છે. ઊગતી જુવાનીમાં સમજણુ ન હેાવાથી દેહનું આકર્ષણુ પ ઘણા મોટા ભાગ ભજવે છે. આ સઘળાં લગ્ન બજારુ છે. પ્રેમ — જે જીવનના કોઈ પણ ખૂણામાં બેઠા હાય તા— પ્રેમ એ એક જ [[સભ્ય:Snehrashmi|સ્નેહરશ્મિ]] લગ્નના હેતુ હાઈ શકે. - - હિમાદ્રિગની ઊંચાઈ માટે તમને તમારી જાત મુલક લાગે તેા ભૂલવું ન જોઈએ કે હિમાદ્રિને પણ શિખરઢક ઢાંકી દે એવા ગહન મહાસાગર પણુ પડયા છે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> j3cypwe7koyu5792cmgchfabqb4nb41 104 72916 221529 2026-04-22T13:24:13Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221529 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૨||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૨}}<hr>'''</noinclude>૨૦૦ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨ ૪ ૪ શ્ ચપટી ચપટી લેટ મેળવી જે બ્રાહ્મણેાએ વર્ષોનાં વર્ષો સુધી સુધી કેવળ ગરીબીને વારસા રાખીને, જનસેવા કરી હતી તે ‘મિશન' ના પુનરુદ્ધાર કર્યો વિના ઘેરઘેર સ`સ્કારિતા પહોંચાડવાના બીજો કઈ વધારે સસ્તા રસ્તા આપણે મેળવી શકવાના નથી. છ જે માણસ સમય પ્રમાણે ખેલી શકે છે ને સમય પ્રમાણે ફરી શકે છે તે માણસ પેાતાની ઉન્નતિ તા સાધી શકે છે, અને એ ઉપરાંત, લેાયાત્રામાં પણ અગત્યનું કામ કરે છે; એવી વસ્તુને કુનેહ કે છેતરપીંડી ન ગણતાં વ્યવહારુવિવેક ગણી શકાય. ૭ જ્યારે તમે પ્રેમની સૃષ્ટિમાં હા, ત્યારે તમને તમારી જાત મળવાન ને નિર્ભય લાગવી જોઈ એ. © પૈસા સાચવવામાં જડતા ચાલે, પણ વાપરવામાં તે સંસ્કારિતા જ જોઈ એ. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> a66oh9w4ln3ytub2x3bsr5kd59yuatt 104 72917 221530 2026-04-22T13:24:27Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221530 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૩||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૩}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ કે પૃ સ્ત્રીજીવનના આ મહિમા છે કે નાનામાં નાની વાતને પણ એ પ્રેમ વડે મહાન મનાવી શકે છે. ૨૦૧ કેટલીક સ્ત્રીએ મનારમ વાદળીએ જેવી હાય છે. મધુર તરુણુ કાળે, નિરભ્ર આકાશમાં ફરતી એકાકી વાદળીની જેમ તમને રસથી ર'ગી દે; ખરે- અપેારે તમને છાયાથી છાઈ દે; સંધ્યા સમયે વળી કોઈ અજન્મ નવદર્શન દઈ તમને સૌદર્યથી ભરી દે. જ'ગલના કોઈ પણ ખરા પ્રેમીને પૂછે— સુંદર ઝરણું, કાઈ વિશાળ વૃક્ષ, છાયાકેડી, ખપેારનાં રમણીય સ્થળા, પ્રભાતે મનેહર લાગતી કુંન્ને, સાંજે શાલી ઊઠતી વનવાટા, ચાંદનીમાં તેજછાયા ભરેલી વનવાટિકાએ, એ સઘળું એની કલ્પનામાં હશે; જંગલમાં કેવળ જવું આવવું એ તે હરકેાઈ જંગલી મનુષ્ય પણ કરી શકે. પણુ જંગલમાંથી જે કાંઈજ ન લઈ શકે તે માણસે પેાતાને જંગલી ગણવા જોઈ એ CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar --<noinclude></noinclude> lvmbps5bw6a7wysqsgffbv2vr69c6p1 104 72918 221531 2026-04-22T13:24:42Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221531 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૪||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૪}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨૦૨ ૨ જ કે ણ સ્ત્રીપુરુષ વચ્ચેને પ્રેમ પણ આ જંગલપ્રેમ જેવા અદ્ભુત અને અનન્ય હવા જોઈ એ, જોઈએ. એમાં જીવનવાટની રમણીય લાગતી પળે- પળની સમૃદ્ધિ છલકાઈ જવી જોઈ એ. તા જ એ પ્રેમ છે—નહિતર, એ ઠીક હવે, સાથે રહેવાની એક પ્રકારની ટેવ છે. d દરેક જુવાનને વારસામાં પૈસા મળે કે ન મળે એ મહત્ત્વના પ્રશ્ન નથી : વિદ્યા પણ મળે કે ન મળે: પણ આ એક વસ્તુ તા એને મળવી જ જાઈ એ. સંસ્કારી ગરીબી. આળસુ શ્રીમંતાઈ વારસા તરીકે મળે એ ભયંકર વસ્તુ છે: વડકાં કરતી ગરીખી મળે, એ વળી એથી વધારે ભયંકર વસ્તુ છે: પણ સંસ્કારી ગરીબી મળે એ એક જ માર્ગ આધ્યાત્મિક છે. ૭ બહિર્ જીવનમાં પુરુષ પરાક્રમી હશેઃ આંતર- જીવનમાં તા સ્ત્રીની તુલનામાં એ ઘણા નિર્મળ માલુમ પડચો છે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> o6tp9v9wbah3kd7aw2tvmujmvzk85m6 104 72919 221532 2026-04-22T13:25:01Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221532 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૫||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૫}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ કે ણ માણસ અસાધારણ કાય માટે ન હાય—તા એ તદ્દન સામાન્ય કાર્ય માં પણ, જે જાતને આંતરગુફામાં મૂકી દે, તેા પણ એણે જીવનની સિદ્ધિ તા મેળવી જ ગણાય. હ ૨૦૩ કાઈક જ પુરુષ સ્ત્રીના જીવનને સંસ્મરણની મધુર સાનેરી રજથી હમેશને માટે છાઈ દઈ શકે છે; એનું કારણ છે; કોઈક જ જુવાન, સ્ત્રીને સમજી શકે છે: જુવાન, જીવતીને જગાડવાની, જાગ્રત કરવાની, જાગ્રત થવાની, રાહ જોવાની, તાલીમ મેળવી શકો નથી : જીવનકલાનું સ્થાન માલિકીભાવમાં વિનાશ પામ્યું છે. ૭ સાધારણ—સામાન્ય—નાના શેક, તમને મૂરખ બનાવે છે: મહાન શેક જ પ્રજ્ઞા આપે. હ સંસ્કારી સૃષ્ટિ વિનાસૌન્દર્ય જોવાના પ્રયત્ન કરવા એ એક પ્રકારની અધમતા છે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> gfkyrqgflukruli7s1k6vhjw06svzqe 104 72920 221533 2026-04-22T13:25:17Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221533 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૬||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૬}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨૦૪ ૨ જ કણ મને તે વહેતું ઝરણું, ચાલતાં પાણી, તરંગી જલિનિધ, ખેાલતાં વન—એ અધાં જ્યારે સાંભરે છે—ત્યારે એક ઘડીભર તે! આ સઘળા સ્વાંગ ફૂંકી ઈ, એમની સાથે એમના જેવા આકાશી, ધ્યેય વિનાના રખડુ બની જવાનુ મન થઈ જાય છે! જાણે મારું લેાહી પોતે જ મને ખેલાવી રહ્યુ હાય—એવા સત્તાવાહી એ અવાજ ઘણી વખત —ઘણી વખત—આવી આવીને ખેલાવી જાય છે ! - ' મ માનવને જીવનમાં એક પળ એવી આવે છે જ્યારે એ પેાતે પાતાપણું ભૂલી જવા મથે છે. જ્યારે એના ‘હું ' કાઈ ‘તું ’ને શેાધે છે: એ શરૂ- આતની જાતીય આકર્ષણથી ભરપૂર જીવનપળ છેવટે તા ‘હું” અને ‘તું’ ના અલેાપમાં પરિણમે છે: જયારે એ બન્ને—સ્ત્રી અને પુરુષ–એકખીજાંને એક- ખીજામાં સમાવી દે છે, ત્યારે ઋતુરાજ વસત, જેમ કુદરતને નવજીવન આપે છે, તેમ આ પ્રેમ માનવને નવી શક્તિ આપે છે: લગ્ન એ એક રીતે નવું સામર્થ્ય મેળવવાના મહાત્સવ છે. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> ebkgamba3ow3yoh0vht8bfcqwhjyhcn 104 72921 221534 2026-04-22T13:25:33Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221534 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૭||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૭}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ કે ણ સ્ત્રીપુરુષના પ્રેમ એ વ્યવસ્થા કે બુદ્ધિપૂર્વકના જીવન- વ્યવહારમાંથી જન્મતી વસ્તુ નથી. એને! જન્મ એટલેા છાને છે કે એનામાં કોઈ પ્રકારનું સામર્થ્ય ૨૦૫ છે. પ્રેમ એ માનસની સૌન્દર્ય શેાધના છે. જ્યારે મનુ- ષ્યને સઘળે સુંદરતા લાગવા માંડે, ત્યારે એણે પ્રેમની શેાધ કરવી જોઈ એ. હ તમને કોઈ સ્ત્રીનાં રૂપરંગ આપે છે, કાઈમાં અજબ માહિની દેખાય છે, કાઈમાં અતૃપ્ત લાલસાનુ પ્રતિબિંબ નજરે પડે છે, કોઈક વળી અદમ્ય પિપાસા જગાવે છે, કાઈકનું રૂપ અરૂપ બનીને તમને જગાડે છે, કોઈ ના ધીમા મીઠા મનુ અવાજ સ્પશી જાય છે, કેાઈનામાં આકર્ષણુ કયાં છે એ જણાતું નથી, ને આકર્ષ્યા વિના એ રહેતી નથી—પણ કાઈ નારીમાં સુંદર કાવ્યપ"ક્તિના જેવી અજબ ધ્વનિમય મધુરતા તમે જોઈ ? નહિ ? ત્યારે તમારું સ્ત્રીનું દર્શન અપૂર્ણ હતું: અથવા સ્ત્રીને જોવાની તમારી પાસે ષ્ટિ ન હતી. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar GO<noinclude></noinclude> iwi457bk9edtmoe93txumxm3j3id21d 104 72922 221535 2026-04-22T13:25:48Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221535 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૮}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> kix8fnwk0ifpiz9nz7103asudwyaojn 221536 221535 2026-04-22T13:26:02Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221536 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૮}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨૦૬ ર જ ક ણુ મને તેા માનવ, એક જ દેશના, એક સ્થળને છાની જાય એના જેવી કાઈ મીજી જડતા લાગતી નથી. એક જ સ્થળ-—એટલે માલિકીપણાના વિકાસ. દુનિયા આખી તેા સરિતાની પેઠે વહેતી હોય! નેપાળનાં બાળકા, સ્ત્રીએ તે પુરુષા, રખડતાં સિલેાનમાં જતાં હાય, સિલેાનનાં વળી કાશ્મીરમાં ફરતાં હાય, તે કારસીરનાં કાણુ જાણે કાં મુકામ કરીને પડચાં હાય ! દુનિયા આખી-એનું જે સાચું સ્વરૂપ છે, ધર્મ શાળાનું, એ સ્વીકારે તે હજારો વિનાશક પ્રવૃત્તિઓ એની મેળે અધ થઈ જાય ! ૭ આ સઘળા નાહકના સ્વાંગ ધારણ કરીને, મેં જનમ ભિખારીએ, શું શું ગુમાવ્યું એ તે તમે સાંભળે.. જલકુ ંભ લઈને ઊભેલી સૌન્દર્યની રાણી જેવી કુદર- તને, કેટલા મધા નિરર્થક અમૃતસ્રોત મેં વહી જવા દીધા ! ને બદલામાં મને શું મળ્યું? થેડાક લીરા ને ક્ડ થઈ ને ઊડી જાય એવી કીર્તિની પતાકાનાં ચીંથરાં ! CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> i916kvw6e22t92gdz4rpugwntjea7x6 104 72923 221537 2026-04-22T13:26:21Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221537 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૦૯||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૦૯}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri રજ કે છુ ૨૦૩ અત્યંત રસિલી દૂધચાંદની કચારેક નિહાળું છું, ત્યારે મને તેા નર્મદાના કિનારા, આરસના પહાડો, વહેતાં પાણી અને ગંભીર ગહન ઊભેલાં હિમાલયનાં દેવદારનાં જંગલ ચાઢ આવે છે! કોઈ અન્ય ત વિલાસવતી મદ- ભર નારીએ જાણે પેાતાના પાલવ છુટી રીતે પાથરી દીધે હાય, એવી આ રસળતી પડેલી ચાંદની જોઈને —મને તેા થાય છે કે અરે ! આ ચાંદની કઈ દિવસ છીપનતી’ ન હેાય—અને એમાં ફરતાં, ફરવાને પણ અંત ન હોય ! પ્રેમ, સૌન્દર્ય માં જન્મે, સૌન્દર્ય માં વિકસે અને સૌન્દર્ય માં શમે. ” © નિરર્થક અને નિર્માલ્ય વૃત્તિઓનાં મૃત્યુ શેાધવાં એ જીવનશોધનનુ પ્રાથમિક સોપાન છે. વૈભવ, સુખ, સંપત્તિ, સત્તા, શેાખ, આનંદ, ઉત્સવ એ સઘળાં તેા જીવનનાં મહારનાં ઢાંકણુ માત્ર છે : એ વડે CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar -----<noinclude></noinclude> r6fmo3tee28f3np264mv42u42nuqyls 104 72924 221538 2026-04-22T13:26:37Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221538 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૦||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૦}}<hr>'''</noinclude>૨૮ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti જીવનની સિદ્ધિ કે અસિદ્ધિ કાંઈ ન મપાય; જીવનની ૨ જ કેશુ સિદ્ધિ કે અસિદ્ધિ તા માણસે કેટલાં મૃત્યુ શોધ્યાં —વૃત્તિઓને કેટલાં મૃત્યુ આપ્યાં—એમાં રહી છે! ફૂલાનુ' આ શાકગીત રજનીરાણી ઘણી વખત ગાય છે: ને સવારે તેનાં આંસુ હરિયાળા મેદાન- માં મેાતી જેવાં ચળકે છે: ફૂલાનુ રુદનગીત તમે સાંભળ્યું છે ?—નહિ ?-જીએ આ રહ્યું એ શેકગીત: કેટલી સુંદર એનિદ્રા હતી ! માતા ધરતીના અમૃતરસભર્યો ખેાળા અમને વહાલથી હું। આપી રહ્યો હતા. પરમશાંતિના પ્રદેશમાં સ્વપ્નભૂમિ જેવી શાંતભૂમિમાં-અમે આનંદમગ્ન હતાં. બહાર આવવાની અમને તમન્ના ન હતી. કાંઈ નવું નિહાળવાની ઈચ્છા પણ ન હતી. અમને પૂર્ણ આનંદ હતા. પશુ પેલા માળીએ જલસિંચન કરીને અમને જાગૃત કર્યાં CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> k8xp0lyn95imki85z38ite30dg5wynr 104 72925 221539 2026-04-22T13:26:54Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221539 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> aggio8fhj7ipkxpnod6eidtyutwlddy 221540 221539 2026-04-22T13:27:31Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221540 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૧}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨ જ ક ણુ * સેઅનેરી રૂપેરી કિરણોના ઝભ્ભા આઢીને સૂર્ય અમને તુ ઢળ્યાં. જલદેવીએ નેત્રમાં નંદુ આંજ્યાં. મરુતે ધીમે સ્પર્શ કરી પ્રેમની ગઢડી રસી: અને અમને અમે લા વસ્ત્રશણગાર સન્તથી પૃથ્વી માતાએ બહાર મેકલ્યાં. · ત્યાંસુધી ટીક હતું. અમે દુનિયા હેતાં, પક્ષીનાં ગાન સાંભળતાં, મને ડર પતગિયાની ઘડીભર મૈત્રી કરતાં, કયારેક ભમરાના ગુજારવતું અનુરણુન કરતાં, મધમાખને એકાદ ડંખ પણ સહી લેતાં. ‘પરંતુ એક દિવસ માળીએ અમને સૌને ચૂંટીને માળામાં ગુંથી દીધાં. મંદ સ્મિત કરી ચ દિકરા સાથે મૈત્રી સાધી, અમે એ દુ:ખ પણ વિસારી દીધુ. પણ હાય રે !—રજનીરાણીએ આખા મીંચી ન ચીંચી –અને અમને ફૂલેને–માતા પૃથ્વીની સુગંધને પેલી નટ વેશ્યાની મદભર જીવાની સાથે રમવાનું ભાગ્ય પ્રાપ્ત થયું; એકાદ લેાહીતરસ્યા રાજવીના કંઠને શણગારવાનું મળ્યું; રખડેલ લ ંપટ જુવાનના હાથમાં ૧૪. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 4rucnwu6e6kpuxkj2fsm9e89v3k0bmz 104 72926 221541 2026-04-22T13:27:45Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221541 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૨||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૨}}<hr>'''</noinclude>ર૧૦ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨૪ ક ણ ઝીલાઈ ને દિરાના છંટકાવ સાથે ઈશ્કની મસ્તીમાં રગદોળાવાનું નશીખ ઑન્યું ! · સ્ટેશનમાસ્તરના માનપત્ર- માં, અને પેટમાસ્તરની મિજબાની- માં, મેટાઓની પરિટમાં, ને ર'ડીના ગુજરામાં-અમને ફૂલાને એમાંથી ચાવે!! એમાંથી બચાવા ! જંગલમાં મોકલે કે પૃથ્વીમાં પાછાં દફનાવે. પણ તમારા માનવ–બગીચામાંથી દેશવટો આપે. ! ૨! માળી ! ભાઈ ! તેં જયસિંચન કરી અમને જાગૃત ન કર્યા હાત ! અમને ત્યાં ધરતીના અંતરમાં કેવી સુખરૂપ નિદ્રા આવી ગઈ હતી. · અથવા તે અમને જંગલમાં અકસ્માત ખીલવા અને અકસ્માત ખરવા રહેવા દીધાં હાત!’ અમને ફૂલેને એ સદ્ભાગ્ય ફળે અથવા * દેશવટો મળે.’ ‘ અમને ફૂલાને—તમારા માનવના બગીચામાથી —પાછા પૃથ્વીના અંતરમાં જવાનું સદ્ભાગ્ય મળે - CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> h9l0yh21bfyovxqzqdsshb25cojwly8 104 72927 221542 2026-04-22T13:28:12Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221542 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૩||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૩}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ૨૪ ૩ ગ્ અથવા એકાદ ગારી ગારી’ રાધા કે કૃષ્ણના હૃદયના આશ્રય મળે કે એકાકી યોગીન્દ્ર શ’ક- > ૧ રના મસ્તકપર ચંદ્રકિરણમાં બેસી પેલી ભસ્મના સ્પ કરવા મળે કે કોઇ માનવેન્દ્રને શરીરશૃંગાર રચવાનું મળે.’ છ દિલ્હી નગરીના નિદ્રાધીન નાગરિકા ! આ શ્ય ફરી ફરીને લેવા નહિ મળે હા! કાઈ નગતા નથી ? પહેરેગીરા પણુ શાંત છે? આશ્ચર્ય મુગ્ધ બનેલા તારાએ ! તમને પણ આવું દસ્ય તા એકાદ ચુગમાં એકાદ વખત જ જેવા મળે છે નાં પછીનાં વર્ષોમાં તા એની સ્મૃતિથી જ તમારા માં પર તેજરેખા દેખાય છે ખરું કે ? ગુરુ તેગમહાદુરનું શખ છ સાત દિવસ થયાં દિલ્હીની મજારમાં રખડે છે. એ કાંઈ બહુ અક્સેસના એ વિષય નથી. દરેકે દરેક સિદ્ધાન્તધારીએ પેાતાના શયની ચિંતા માતા પૃથ્વીને ચરણે સોંપવાની હોય છે. પણુ CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> hqz3c9hoyeq31uaavto765g97snsphi 104 72928 221543 2026-04-22T13:28:27Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221543 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૪||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૪}}<hr>'''</noinclude>૨૨ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૨ ૪ ૩ ગુ સાત સાત દિવસ થયાં શખ રખડે છે, ને ભાર કાના છે કે- ૪૦ ખડી તલવારની ચાકીમાંથી, ગુરુના શબ્દને ઉડાવીને એને અંતિમ ક્રિયા કરવા લઈ જાય ? ભાર કાને છે કે સારી માદશાહીના લશ્કરી આવાહ્નને પડછાયે એક પગલું પણુ, એ કામ કરવા આગળ ધરે ? અને આજે એક કંગાલ વૃદ્ધે વઝુઝારા લખી પેાતાના જુવાન પુત્ર સાથે ત્યાં ઊભે છે! ગુરુના શયને સભાળવા. આ અદ્ભુત દૃશ્ય જેવા દિલ્હીને એક પણ માણુસ જાગતા નથી, એ ખરેખર અક્સાસના વિષય છે. મહાભારતનું અઢાર અક્ષૌહણી સૈન્ય જેના મેદાનમાં હતું ન હતું થઈ ગયું, એ દિલ્હી નગરીને પણ, આ વૃદ્ધ કંગાલ વણુઝારા લખીની તેજ મૂર્તિ અપરિચિત છે. ગુરુએ મૃત્યુ માટે પ્રયાણ કરતાં પહેલાં પેાતાના દૂધમલ પુત્રને કહ્યું હતું : ‘હવે ગુરુપદ તારે સાચવવાનું છે. મને મૃત્યુને શેષક નથી, ભય પણ નથી. તું એ પદને વીરની માફક સાચવજે. મૃત્યુ તે ખટકતું નથી, CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> okvdmvvmpw1ze8os1wsjuq272gzzy6g 104 72929 221544 2026-04-22T13:28:45Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221544 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૫||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૫}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ર જ કર્યુ પણ મૃત્યુ પછી શમની દુર્દશા થાય-એ ઘા આકરા લાગે ખરા. પણ મૃત્યુ તો સૌને આવે છે. શમ તેા રખડે છે, કેવળ વી - હીન પ્રજા હાય તેનું જ. ' ૨૧૩ અને એ શબ્દોના ભણકારથી નિત્યન્તગૃત હોય એવા, ધ હજી જેના ઘેાડ ઉપરથી સુકાયું નથી તેવા, કુમળી વયના ગુરુ ગોવિંદે, પિતાનુ મૃત્યુ અને શખની દુર્દશા સાંભળતાં જ, એકલે હાથે, એકાકી, દિલ્હીની ભર બજારમાંથી, ખડીસમશેરની ચાકીમાંથી, પિતાનું શમ અમૃતસર લાવવા, મુસાફરી શરૂ કરી : એકલે પડે! એ વખતે મધરાત હતી. પણ જ્યારે મધરાતે માણસ એકલે મુસાફરી શરૂ કરે છે–ના થઈ જવાના સિદ્ધાંત હાથમાં રાખીને ત્યારે ઈશ્વરને નિદ્રા નથી આવતી. રસ્તે જતાં, વૃદ્ધ વણજારા લખી, પેાતાના જુવાન પુત્ર સાથે, ગાડું લઈ ને આવતા સામે મળ્યેા. ગુરુને એળખ્યા. ચરણમાં પડયો. ગુરુને સાકલ્પ જાણ્યા. લખીનું અંતઃકરણુ અગ્નિના રસ પીધે હોય તેવું જવલંત ખની ગયું. CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> lq72hdgtm9xj9hdi2wn8xknw21msvd8 104 72930 221545 2026-04-22T13:29:05Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221545 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૬||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૬}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti ૧૪ ૨ કણ ગુરુને પાછા ફરવા—ના થઈ જવાના, મૃત્યુના માંમાં જવાના માર્ગથી પાછા ફરવા—વિનંતી કરી. ‘તમે નહિ, મને જવા દો. ગુરુજી ! મને જવા દો. મારા હિસાન નથી. તમે લાખા માણસાને તેજધારા પાઈ શકશેા. હું જઈશ.’ વૃદ્ધ લખી, ગુરુના માર્ગમાંથી ખસ્યા જ નહિ. ગુરુ ગાવિંદ ખિન્ન હૃદયે પાછા ફર્યા. અને વણુારા પેાતાના જુવાન પુત્ર સાથે દિલ્હીને પથે પડયો. આજ એ વૃદ્ધ વણજારા દિલ્હીની બજારમાં ઊભા છે અને એના જુવાન પુત્ર પણ એની સાથે છે. ગુરુનું શખ લઈ લીધા પછી–એક પણ હરફ ખેલ્યા વિના–પિતાપુત્રની આંખેા સામસામે જાણે મળી –એક ક્ષણને માટે. ગુરુનુ શમ લઈ લીધા પછી—એ ખાલી જગ્યામાં કાણુ સૂશે ? પહેરગીરાને બીજે દિવસે પણ ભુલાવામાં રાખવા માટે ગુરુની જગ્યા કાણુ લેશે ? એમ ભુલાવામાં ન રાખે તા તા તરત તપાસ થાય ને ગુરુનું શખ ઠેઠ અમૃતસર કેવી રીતે પહોંચે ? CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangi Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> t9cz5h5oqkpfmnlzesujrq4wdll0bgc 104 72931 221546 2026-04-22T13:29:22Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221546 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૭||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૭}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri હું જ કા વૃદ્ધ પિતા બેલે છે : તું નહિ, બેટા, તારે મૃત્યુ ન હાય; તારે હજી જિંદ્ર- ગીના રસ લેવે છે; તું જુવાન છે. હું વૃદ્ધ છુ.' પુત્ર જવા! વાગે છે : ના પિતા, તમે રડું હું, એ તે મારા જ હક્ક છે. * હું બેટા ! હું, હું વૃદ્ધ; તું નિહું’ : ૨૧૫ ના પિતા ! હું, હું તમારી ચરણરજ !’ અને આ સંવાદ વધુ વખત ચાલે તા તા કર્યું કારવ્યું ધૂળ મળે નાં ?–દરેક ક્ષણ મૂલ્યવાન હતી. દલીલને વખત ન હતા. લાગણી બતાવવાના સમય ન હતા. ખાટી થવું ભયંકર હતું. વાત વધારવી એ આપઘાત સમાન હતું. અજેય સ્મિત સાથે એક ક્ષણમાં લખીનુ' કિરપાણ હવામાં ઊંચે ઉછળ્યુ, અને વાહ ! ગુરુ વાહ!' એવી અમર માની સાથે છાતીમાં જડાઈ : CC-0. In Public Domain. Gurukul Kangri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> 95v6yzv067nx14h262fbjbf971f4a7g 104 72932 221547 2026-04-22T13:29:40Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221547 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૧૮||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૧૮}}<hr>'''</noinclude>Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangoti રજ કે શુ ગયું તે વૃદ્ધ પિતા ત્યાં ઢળી પડયો છેલ્લી મીડી નજરે જુવાન પુત્રને નિહા- ળતા, આશીર્વાદ દેતા. પિતાના શમને ગુરુનું વસ્ત્ર એઢાડીને, મહા- મેલું ગુરુનું શખ લઈ ને, આંસુભરી ભીની આંખે જુવાન પુત્ર, પછી ત્યાંથી ચાલી નીકળ્યે ! એની આંખમાંથી હર્ષનાં અને શાકનાં આંસુ વી રહ્યાં હતાં ! દિલ્હી નગરીના નિદ્રાધીન લેકે! આ દશ્ય ફરી ફરીને હેવા નહિ મળે હા ! કોઈ જાગા ! કાઇક બડભાગી તે! જાગે ! નાગિરકા ! કાઈક જાગે ! KIRT Kalpe૦, ૪૪૭ IPublic Domain. Guy it shgri Collection, Haridwar<noinclude></noinclude> odn118o6u3unv4zo8blws9pd3py0ivv 104 72933 221548 2026-04-22T13:30:19Z Snehrashmi 2103 /* Without text */ 221548 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Snehrashmi" /></noinclude><noinclude></noinclude> evce3mi9h5itq00bi2d744fhs4kor03 104 72934 221549 2026-04-22T13:30:41Z Snehrashmi 2103 /* Without text */ 221549 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="0" user="Snehrashmi" /></noinclude><noinclude></noinclude> evce3mi9h5itq00bi2d744fhs4kor03 104 72935 221550 2026-04-22T13:31:06Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221550 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" />'''<hr>{{rh|૨૨૧||રજકણ}}<hr>''' '''<hr>{{rh|રજકણ||૨૨૧}}<hr>'''</noinclude>1 – – શ્રી. ધૂમકેતુના, ‘તણુખા’ની યાદ આપતા, બે નવા વાર્તાસંગ્રહો – ૧. આકાશદીપ ર. પરિશેષ Digitized by Arya Samaj Foundation Chennai and eGangotri ‘ ધૂ મ કે તુ ’ ની યુગદર્શન ગ્રંથમાળા રાજમુગટ [બીજી આવૃત્તિ] મલ્લિકા ત્રણ રૂપિયા અજિતા સાડાચાર રૂપિયા સાડાચાર રૂપિયા સાડાચાર રૂપિયા પરાજય સાડાચાર રૂપિયા વાચિનીદેવી જયસિંહ સિદ્ધરાજ ચાલાદેવી સાડાચાર રૂપિયા કર્ણાવતી સાડાચાર રૂપિયા તણખા મંડળ પહેલું ત્રણ રૂપિયા તણખા મંડળ ત્રીજુ ત્રણ રૂપિયા પ્રદીપ ત્રણ રૂપિયા પડછાયા સવા રૂપિયા હેમચદ્રાચાર્ય અઢી રૂપિયા ભા. ૧-૨ દરેકના સાડાચાર રૂપિયા રાજસન્યાસી સાડાચાર રૂપિયા રાજકન્યા સાડાચાર રૂપિયા તણખા મંડળ બીજી ત્રણ રૂપિયા તણખા મંડળ ચાલુ' ચાર રૂપિયા પાનગોષ્ઠી બે રૂપિયા અવશેષ અઢી રૂપિયા હડી ક્રૂરતા. તે બીજા નાટકા દોડ રૂપિયા વાતાયન અઢી રૂપિયા ગૂર્જર ગ્રંથરત્ન કાર્યાલય ગાં થી ર સ્તા : : અ મ ા વા ૪ Gunai kanni collection, Haridwar જેકેટ : શારદા મુદ્રણાલય : અમદાવાદ<noinclude></noinclude> l5bze83fsfuoeqklzr5hwz46w03344f 104 72936 221559 2026-04-22T16:55:06Z Snehrashmi 2103 /* Not proofread */ 221559 proofread-page text/x-wiki <noinclude><pagequality level="1" user="Snehrashmi" /></noinclude>જયશિખરી ચાવડા. રહ તેમાં કાઈની હિંમત ચાલી નહિ. પછી ભૂવડે પેલા કવિને મૂલ્યવાન શિ રપાવ આપ્યા અને પૂછ્યું કે તમારૂ નામ શું ? અને જે દેશમાં તમે આટલાં બધાં વર્ષે છાના રહ્યા તેનું નામ શું ? કવિએ જવાબ દીધો કે, “મારૂં નામ “શંકર છે. ગૂર્જરદેશ જે પૃથ્વીના ઉત્તમેાત્તમ ભાગ છે, જેની ભૂમિ પૂર્ણ 'રસાલ છે, પાણી, ધાસ અને ઝાડથી અતિ શાભાયમાન છે, જ્યાં ધન ' “તા ઢગલે છે અને જ્યાં મનુષ્યા ઉદાર છે, તે ગૂર્જર દેશથી હું આન્યા “શું, ત્યાં પંચાસર છે તેમાં સમુદ્રપુત્રી એટલે લક્ષ્મીને નિરંતર વાસ છે, “તે સર્વ પ્રકારે દેવનગરી ને ઇંદ્રપુરી તેની સમાન છે, જે ત્યાં વસેછે તેને “સ્વર્ગમાં જવાની પણ ઇચ્છા થતી નથી. ત્યાં ચાવડા રાજા રાજ્ય કરેછે “તે બધી સુભટ જાતિમાં અગ્રેસર છે, અને જેણે પોતાનાં અદ્ભુત કામથી “જયના શિખર ( પર્વત ) ઉભા કરયા છે તેથી તેને કવિ “ જયશિખરી ’ કહેછે. તેની પટ્ટરાણી રૂપસુંદરી’ કરીને છે તેની શેાધી જોડ જડે એમ “નથી. રાણીના ભાઈ સૂરપાળ છે તે ડાàા અને શૂરવીર છે. જયશિખરી “અને સૂરપાળ જો ભેગા ભળે તેા ઇંદ્રને તેના ઇંદ્રાસન ઉપરથી ઉડાડી મૂકે, “પણુ તેમને તેની ગરજ આછીજ છે; કેમકે તેઓની પેાતાની ગૂજરાત છે તે “આખી પૃથ્વીનું તત્ત્વ છે. ત્યાં સરસ્વતીને નિરંતર વાસ છે; મેં મારી વિદ્યા “મેળવી છે તે ત્યાંજ, અને ત્યાંથીજ હું દિગ્વિજય કરવા નીકળ્યો છું.” રાજા ભૂવડે, ગૂજરાતનાં આવાં વખાણ સાંભળીને મૂછે હાથ નાંખ્યા. તે જોઈ કામરાજે તેના અંતરની છાના વેરની વાત જાણી લીધી, ને શંકર સાથે ક- વિતા વિવાદ કરવા લાગ્યો, પણ એકલો તેા તેનાથી હારવા, એટલે શિવે (શંકર્) કામને જીત્યા હતા તે શકરે કામરાજને પચાસુ, ભૂવડ રાજા, તે દિવસની ગંમતના આવા પરિણામ થયલે જોઈ, નાખુશીની સાથે મેહેલમાં ગયા. સાંજે તેણે પોતાના પઢાવતાને ખેલાવ્યા ને ગૂજરાત સંબંધી વધારે વૃત્તાંત સાંભળવાની ઈચ્છા ખતાવી. એકઠા યયલા પટાવતાએ રાજાને જૂઠું સમજાવા માંડથું કે, અમે, જયશિખરીને હરાવી પંચાસર લીધું હતું, પણ રાજા શરણ થયા એટલે તેના નાશ અમે કરચો નહિ. રાજાને ગળે આ વાત ઉતરી નહિં તેથી ચંદને ખાવીને કહ્યું કે સાચે સાચું છે. ત્યારે તેણે કહ્યું કે, અર્બુદગિરિ અથવા આબુ પર્વ તની દક્ષિણ ભણી જતાં આપણુા પઢાવતાનો ને શૂરપાળના ભેટા થયે હતા. શૂરપાળ સાથે તેના બંનેવીની ફાજ હતી, તેની સાથે લડાઈ કરવાનું<noinclude></noinclude> haulnsclfc9n100ufrz7s1n0b4gje79