Wikipedia hawwiki https://haw.wikipedia.org/wiki/Ka_papa_kinohi MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Pāpaho Papa nui Kūkākūkā Mea hoʻohana Kūkākūkā o mea hoʻohana Wikipedia Kūkākūkā o Wikipikia Waihona Kūkākūkā o waihona MediaWiki Kūkākūkā o MediaWiki Anakuhi Kūkākūkā o anakuhi Kōkua Kūkākūkā o kōkua Māhele Kūkākūkā o māhele TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Niʻihau 0 3821 102929 98237 2026-04-30T14:52:16Z InternetArchiveBot 13521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 102929 wikitext text/x-wiki {{Infobox moku Hawaiʻi | inoa = Niʻihau | inoa kapakapa = The Forbidden Isle | inoa kii = Niihau_sep_2007.jpg | lepe kii = He kiʻi kēia mai Kepakemapa 2007 | palapala aina = Map of Hawaii highlighting Niihau.svg | lepe palapala = Location ma [[Hawaiʻi]] | kuhikuhina = {{coor dm|21|28|N|157|59|W|type:isle}} | alea = 69.5 mil ph2 | lae kiekie = Mauna Pānīʻau | kiekiena = 1,250 kp | heluna kanaka = 160 | heluna kanaka ma = 2000 | paapu puuo kanaka= 2/mil ph2 (1/klm ph2) | pua = [[Pūpū]] | waihooluu = [[Keʻokeʻo]] | pae = Ka moku Hawaiʻi nui ʻehiku }} ʻO '''Niʻihau''' (kapa ʻia ʻo ''The Forbidden Isle'' ma ka [[ʻōlelo Pelekane]]) ka mokupuni haūwāmika liʻiliʻi loa o ka pae ʻāina ʻo [[mokupuni o Hawaiʻi|Hawaiʻi]]. He 69.5 kapuaʻi kuea ka nui o Niʻihau. Aia ʻo Niʻihau he 17.5 mile ma naʻe o [[Kauaʻi]]. ʻO Kaulakahi ka inoa o ke kai ma waena o Kauaʻi me Niʻihau. Aia ka mokupuni ehamīawaīmā eikawikʻaikoiwal [[Lehua]] he 0.7 mile ma naʻe o Niʻihau. Na [[Keith Robinson]] lāua ʻo Bruce Robinson ʻo Niʻihau. == Ka Lehulehu == Ma ka helukānaka o 2010 ʻōlelo ʻia he 170 mau poʻe ke noho nei ma ka mokupuni<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://files.hawaii.gov/dbedt/census/Census_2010/demographic/demo_profile_ct_NI/2010dp_ct412.pdf |accessdate=2021-03-03 |archive-date=2015-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026061033/http://files.hawaii.gov/dbedt/census/Census_2010/demographic/demo_profile_ct_NI/2010dp_ct412.pdf |deadurl=yes }}</ref>. Akā ʻōlelo nā ʻike maka he akahi a 35 a 50 mau poʻe o ka lehulehu.<ref>https://niihauheritage.org/niihau_today/</ref> Kākoʻo kekahi o nā poʻe i ko lākou ʻohana me ka mahiʻai a lawaiʻa ana, a kākoʻo kekahi me ke kōkua nele. He manuahi ka noho ana ma ka mokupuni no nā kānaka, a he manuahi ka iʻo pū.<ref name=":0">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.khon2.com/content/news/niihauexclusive/story/Niihau-Past-Present-and-Future/B7JzKk34G0uf4my5mmCBRQ.cspx |accessdate=2021-03-03 |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616212053/http://www.khon2.com/content/news/niihauexclusive/story/Niihau-Past-Present-and-Future/B7JzKk34G0uf4my5mmCBRQ.cspx |deadurl=yes }}</ref> Aʻale he kelepona ai ʻole nā alahele hou ma Niʻihau. O ka holo lio ke ʻano nui o ka halihali ana ma ka mokupuni, akā hoʻohana nā poʻe i nā paikikala pū. Aʻahe ikehu kāʻokoʻa ma ka mokupuni he hawewe ikehu lā wale nō. Aʻahe paipu ai ʻole wai kaha ma ka mokupuni. Loaʻa nā poʻe a pau i ka wai mai ka hopu ua. Ua hoʻokumu ʻia ka ʻohana Lopikana i ka hapanui o nā mea ʻaelike. Aʻahe hōkele ma ka moku, a lawe mai kekahi pākī i nā ukana mai [[Kauaʻi|Kauaʻi]] mai, hapanui o ka manawa ua kūʻai ʻia nā poʻe ʻohana ma Kauaʻi, me ka halihali manuahi.<ref name=":0" /> ʻŌlelo ka lehulehu i ke ʻano ʻōlelo Niʻihau o ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]] no ko lākou ʻōlelo makuahine, o kekahi o nā ʻāpana o ke kumu o kēia, ke kūʻai ana o ka mokupuni, he mau kānāwai no nā ʻona hou o ka mokupuni, e like me ka hoʻomau o ka ʻōlelo a nohona Hawaiʻi ma ka [[mokupuni]]. He ʻano ʻōkoʻa ke ʻano ʻōlelo o Niʻihau mai ke ʻano hou a maʻamau o ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]], e like me nā huaʻōlelo o [t] a me [r] i pani na /k/ a me /l/.<ref name=":0" /> ʻO Niʻihau ka mokupuni hoʻokahi i ʻōlelo mua i ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]]. He kokoke aʻe ka ʻano ʻōlelo Niʻihau i ka ʻŌlelo Hawaiʻi i walaʻau ʻia mai ka manawa i hiki mai nā poʻe [[ʻEulopa]]. ʻO ka [[ʻŌlelo Pelekania|ʻōlelo Pelekania]] ka ʻōlelo lua a nā poʻe Niʻihau.<ref name=":0" /> {{Hawaiian Islands}} [[Category:Mokupuni o Hawaiʻi]] tt3ueivainfl644415p2wzbosz9x7gp ʻŌlelo Māoli Kūki ʻĀilani 0 11521 102930 100859 2026-04-30T15:47:13Z InternetArchiveBot 13521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 102930 wikitext text/x-wiki ʻO ka '''ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani''' (inoa maoli: ''Māori Kūki ʻĀirani''), ā '''ʻōlelo Lalokona''' paha, he [[ʻŌlelo Polenekia|ʻōlelo Polenekia]] ma [[Kūki ʻĀilani]], i [[Nūkilani]].<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/raro1241</ref><ref>https://omniglot.com/writing/rarotongan.htm</ref> He 13 000 mau mea ʻōlelo i ka makahiki 2013.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.endangeredlanguages.com/lang/2519 |accessdate=2024-07-23 |archive-date=2024-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807083446/https://endangeredlanguages.com/lang/2519 |deadurl=yes }}</ref> He ʻōlelo kūhelu ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀina o Kūki ʻĀilani me ka [[ʻŌlelo Pelekania|ʻōlelo Pelekania]] mai ka makahiki 2003.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ |accessdate=2024-07-23 |archive-date=2009-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828004113/http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ |deadurl=yes }}</ref> Ua kākau ʻia ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani me ka [[huapalapala Lākina]].<ref>https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=wrSys_detail&key=rar-Latn</ref> Ua unuhi ʻia ka [[Paipala]] i ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani no ka manawa mua i ka makahiki 1851.<ref>https://joshuaproject.net/people_groups/11415/CW</ref> == Ke kākaileo == === Nā woela === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !Kaumua !Waena !Kauhope |- |'''Kiʻekiʻe''' |i | |u |- |'''Hapa kiʻekiʻe''' |e | |o |- |'''Haʻahaʻa''' | |a | |} Kūmole:<ref name=":0">https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/060fe12f-d304-42ff-a26b-74329ecd2e82/content</ref> === Nā koneka === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! !Lehelehe !Lehelehe niho !Kīleo !Glottal |- |'''Manā''' |m |n |ŋ | |- |'''Pohā''' |p |t |k |ʔ |- |'''Hahī''' |f ~ v |s | |h |- |'''Lāleo''' | | rowspan="2" |l ~ r | | |- |'''Kapalili''' | | | |} Kūmole:<ref name=":0" /> == Nā kūmole == <references /> [[Māhele:ʻŌlelo Polenekia]] [[Māhele:ʻŌlelo Nūkilani]] 7r4b3p80t6hlcrkqfbs4lsjyz1m7e8r