Wikipedia
hawwiki
https://haw.wikipedia.org/wiki/Ka_papa_kinohi
MediaWiki 1.46.0-wmf.26
first-letter
Pāpaho
Papa nui
Kūkākūkā
Mea hoʻohana
Kūkākūkā o mea hoʻohana
Wikipedia
Kūkākūkā o Wikipikia
Waihona
Kūkākūkā o waihona
MediaWiki
Kūkākūkā o MediaWiki
Anakuhi
Kūkākūkā o anakuhi
Kōkua
Kūkākūkā o kōkua
Māhele
Kūkākūkā o māhele
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Niʻihau
0
3821
102929
98237
2026-04-30T14:52:16Z
InternetArchiveBot
13521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
102929
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox moku Hawaiʻi
| inoa = Niʻihau
| inoa kapakapa = The Forbidden Isle
| inoa kii = Niihau_sep_2007.jpg
| lepe kii = He kiʻi kēia mai Kepakemapa 2007
| palapala aina = Map of Hawaii highlighting Niihau.svg
| lepe palapala = Location ma [[Hawaiʻi]]
| kuhikuhina = {{coor dm|21|28|N|157|59|W|type:isle}}
| alea = 69.5 mil ph2
| lae kiekie = Mauna Pānīʻau
| kiekiena = 1,250 kp
| heluna kanaka = 160
| heluna kanaka ma = 2000
| paapu puuo kanaka= 2/mil ph2 (1/klm ph2)
| pua = [[Pūpū]]
| waihooluu = [[Keʻokeʻo]]
| pae = Ka moku Hawaiʻi nui ʻehiku
}}
ʻO '''Niʻihau''' (kapa ʻia ʻo ''The Forbidden Isle'' ma ka [[ʻōlelo Pelekane]]) ka mokupuni haūwāmika liʻiliʻi loa o ka pae ʻāina ʻo [[mokupuni o Hawaiʻi|Hawaiʻi]]. He 69.5 kapuaʻi kuea ka nui o Niʻihau. Aia ʻo Niʻihau he 17.5 mile ma naʻe o [[Kauaʻi]]. ʻO Kaulakahi ka inoa o ke kai ma waena o Kauaʻi me Niʻihau. Aia ka mokupuni ehamīawaīmā eikawikʻaikoiwal [[Lehua]] he 0.7 mile ma naʻe o Niʻihau. Na [[Keith Robinson]] lāua ʻo Bruce Robinson ʻo Niʻihau.
== Ka Lehulehu ==
Ma ka helukānaka o 2010 ʻōlelo ʻia he 170 mau poʻe ke noho nei ma ka mokupuni<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://files.hawaii.gov/dbedt/census/Census_2010/demographic/demo_profile_ct_NI/2010dp_ct412.pdf |accessdate=2021-03-03 |archive-date=2015-10-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151026061033/http://files.hawaii.gov/dbedt/census/Census_2010/demographic/demo_profile_ct_NI/2010dp_ct412.pdf |deadurl=yes }}</ref>. Akā ʻōlelo nā ʻike maka he akahi a 35 a 50 mau poʻe o ka lehulehu.<ref>https://niihauheritage.org/niihau_today/</ref> Kākoʻo kekahi o nā poʻe i ko lākou ʻohana me ka mahiʻai a lawaiʻa ana, a kākoʻo kekahi me ke kōkua nele. He manuahi ka noho ana ma ka mokupuni no nā kānaka, a he manuahi ka iʻo pū.<ref name=":0">{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.khon2.com/content/news/niihauexclusive/story/Niihau-Past-Present-and-Future/B7JzKk34G0uf4my5mmCBRQ.cspx |accessdate=2021-03-03 |archive-date=2011-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616212053/http://www.khon2.com/content/news/niihauexclusive/story/Niihau-Past-Present-and-Future/B7JzKk34G0uf4my5mmCBRQ.cspx |deadurl=yes }}</ref> Aʻale he kelepona ai ʻole nā alahele hou ma Niʻihau. O ka holo lio ke ʻano nui o ka halihali ana ma ka mokupuni, akā hoʻohana nā poʻe i nā paikikala pū. Aʻahe ikehu kāʻokoʻa ma ka mokupuni he hawewe ikehu lā wale nō. Aʻahe paipu ai ʻole wai kaha ma ka mokupuni. Loaʻa nā poʻe a pau i ka wai mai ka hopu ua. Ua hoʻokumu ʻia ka ʻohana Lopikana i ka hapanui o nā mea ʻaelike. Aʻahe hōkele ma ka moku, a lawe mai kekahi pākī i nā ukana mai [[Kauaʻi|Kauaʻi]] mai, hapanui o ka manawa ua kūʻai ʻia nā poʻe ʻohana ma Kauaʻi, me ka halihali manuahi.<ref name=":0" />
ʻŌlelo ka lehulehu i ke ʻano ʻōlelo Niʻihau o ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]] no ko lākou ʻōlelo makuahine, o kekahi o nā ʻāpana o ke kumu o kēia, ke kūʻai ana o ka mokupuni, he mau kānāwai no nā ʻona hou o ka mokupuni, e like me ka hoʻomau o ka ʻōlelo a nohona Hawaiʻi ma ka [[mokupuni]]. He ʻano ʻōkoʻa ke ʻano ʻōlelo o Niʻihau mai ke ʻano hou a maʻamau o ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]], e like me nā huaʻōlelo o [t] a me [r] i pani na /k/ a me /l/.<ref name=":0" /> ʻO Niʻihau ka mokupuni hoʻokahi i ʻōlelo mua i ka [[ʻŌlelo Hawaiʻi]]. He kokoke aʻe ka ʻano ʻōlelo Niʻihau i ka ʻŌlelo Hawaiʻi i walaʻau ʻia mai ka manawa i hiki mai nā poʻe [[ʻEulopa]]. ʻO ka [[ʻŌlelo Pelekania|ʻōlelo Pelekania]] ka ʻōlelo lua a nā poʻe Niʻihau.<ref name=":0" />
{{Hawaiian Islands}}
[[Category:Mokupuni o Hawaiʻi]]
tt3ueivainfl644415p2wzbosz9x7gp
ʻŌlelo Māoli Kūki ʻĀilani
0
11521
102930
100859
2026-04-30T15:47:13Z
InternetArchiveBot
13521
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
102930
wikitext
text/x-wiki
ʻO ka '''ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani''' (inoa maoli: ''Māori Kūki ʻĀirani''), ā '''ʻōlelo Lalokona''' paha, he [[ʻŌlelo Polenekia|ʻōlelo Polenekia]] ma [[Kūki ʻĀilani]], i [[Nūkilani]].<ref>https://glottolog.org/resource/languoid/id/raro1241</ref><ref>https://omniglot.com/writing/rarotongan.htm</ref> He 13 000 mau mea ʻōlelo i ka makahiki 2013.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.endangeredlanguages.com/lang/2519 |accessdate=2024-07-23 |archive-date=2024-08-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240807083446/https://endangeredlanguages.com/lang/2519 |deadurl=yes }}</ref> He ʻōlelo kūhelu ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀina o Kūki ʻĀilani me ka [[ʻŌlelo Pelekania|ʻōlelo Pelekania]] mai ka makahiki 2003.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ |accessdate=2024-07-23 |archive-date=2009-08-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090828004113/http://www.paclii.org/ck/legis/num_act/trma2003130/ |deadurl=yes }}</ref>
Ua kākau ʻia ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani me ka [[huapalapala Lākina]].<ref>https://scriptsource.org/cms/scripts/page.php?item_id=wrSys_detail&key=rar-Latn</ref> Ua unuhi ʻia ka [[Paipala]] i ka ʻōlelo Māoli Kūki ʻĀilani no ka manawa mua i ka makahiki 1851.<ref>https://joshuaproject.net/people_groups/11415/CW</ref>
== Ke kākaileo ==
=== Nā woela ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Kaumua
!Waena
!Kauhope
|-
|'''Kiʻekiʻe'''
|i
|
|u
|-
|'''Hapa kiʻekiʻe'''
|e
|
|o
|-
|'''Haʻahaʻa'''
|
|a
|
|}
Kūmole:<ref name=":0">https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/server/api/core/bitstreams/060fe12f-d304-42ff-a26b-74329ecd2e82/content</ref>
=== Nā koneka ===
{| class="wikitable" style="text-align:center"
!
!Lehelehe
!Lehelehe niho
!Kīleo
!Glottal
|-
|'''Manā'''
|m
|n
|ŋ
|
|-
|'''Pohā'''
|p
|t
|k
|ʔ
|-
|'''Hahī'''
|f ~ v
|s
|
|h
|-
|'''Lāleo'''
|
| rowspan="2" |l ~ r
|
|
|-
|'''Kapalili'''
|
|
|
|}
Kūmole:<ref name=":0" />
== Nā kūmole ==
<references />
[[Māhele:ʻŌlelo Polenekia]]
[[Māhele:ʻŌlelo Nūkilani]]
7r4b3p80t6hlcrkqfbs4lsjyz1m7e8r