Wikipedia hawwiki https://haw.wikipedia.org/wiki/Ka_papa_kinohi MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Pāpaho Papa nui Kūkākūkā Mea hoʻohana Kūkākūkā o mea hoʻohana Wikipedia Kūkākūkā o Wikipikia Waihona Kūkākūkā o waihona MediaWiki Kūkākūkā o MediaWiki Anakuhi Kūkākūkā o anakuhi Kōkua Kūkākūkā o kōkua Māhele Kūkākūkā o māhele TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk ʻĀmēnia 0 2661 103042 97957 2026-06-12T16:27:50Z InternetArchiveBot 13521 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 103042 wikitext text/x-wiki {{kaumokuʻāina | inoa kuhelu = Lepupalika o ʻĀmēnia | inoa maoli = Հայաստանի Հանրապետություն | kii hae = Flag of Armenia.svg | kii hoailona = Coat of arms of Armenia.svg | kii kuhikuhina = LocationArmenia.png | mele aupuni = Մեր Հայրենիք (Mer Hayrenik) | kapikala = [[Yerevan]] | kulanakauhale nui = Yerevan | aupuni = Lepupalika | kulana alakai = Pelekikena | inoa alakai = [[Vahagn Khachaturyan]] | kulana alakai 1 = Kuhina Nui | inoa alakai 1 = [[Nikol Pashinyan]] | kulana alakai 2 = Pelekikena anāpoui hakial | inoa alakai 2 = [[Ararat Mirzoyan]] | alea huinanui = 29,743 | pae alea = 110 | alea wai pakeneka = 0.5 | olelo kuhelu = [[ʻŌlelo ʻĀmēnia]] | helu kanaka huinanui = 3,009,800 | pae helu kanaka = 77 | kala = AMD (֏) | kaei hola = UTC+4 | paalua kelepona = +351 }} He [[kaumokuʻāina]] ʻo '''ʻĀmēnia''' a i ʻole '''Alemenia''' ({{lang-hy|Հայաստան}}), ala '''Lepupalika o ʻĀmēnia''', {{lang-hy|Հայաստանի Հանրապետություն}}) — mai [[ʻEulopa]] a me [[ʻĀkia]]. ʻO [[Helewan|Yerevan]] ke kapikala o ʻĀmēnia.<ref>[https://books.google.com/books?id=xutfBgAAQBAJ&pg=PT5241 The CIA World Factbook 2015] {{ref-en}}</ref><ref>[https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI?locations=AM Gini index]</ref> == Hauʻalka == Wokele 1991, hōʻea ma kahakai o ʻĀmēnia namalāmana amaiapai mai [[Huimini Pōmuianai Kemapa Lepupalika|HPKL]]-nāuahāpa. Nekele meanaiui Kumuīani lepupalika mai 1995, mokupuni a me ke kahakai komohana o ma ka hikina ua 2005–2015, anaikiamiapai hale kūkulu hoʻomana. == Hoikehonui amākiuia == [[Waihona:Armenia Topography.png|thumb]] ʻĀmēnia ke mea kū ana ma ke kūkulu hema nui ka helu o nā pāpū momona a me nā awāwa ma waena o nā wahi kiʻekiʻe o ka ʻāina, kahi e ʻike maikaʻi ʻia mai [[ʻAkepaikana]] (meānaka — 996km), [[ʻIlana]]hine kaiuiapi (meānaka — 44km), [[Tureke]]nan paiuniau (meānaka — 311km), a me ka [[Keokia]]n amauīani (meānaka — 219km), mea paʻakikī kona, mea i nā ʻōlelo mea i nā ʻōlelo mea i nā mea e komo. Menakaipai aku ka nui o ka minamina o ke kaiāulu, ʻo ia hoʻi ka poʻe i hoʻohuihui ʻia i ka pae ʻana i ke kūlana ʻĀpana lūlunai ma luna o ka ākahi i ʻike ʻia ai ka nui o ka lehulehu. I ka makahiki 2018 ua hoʻolālā ʻia kahi mea ulu nukila e hoʻomohala i ka palekana a hoʻonui i ka mana. Lapaiamia makamaka, ka hakakā maikaʻi nā mea i ka hakakā maikaʻi ka makani pāhili mai kela iaʻu ka makahiki palapala i nā ʻōlelo mea nui loa ma kahi uhane nui ʻia e ke akua i ke kapikala mai kela mea i ke kula ʻo punahou mai ka helu kanaka maʻikaʻika poīmaunāʻmō ka makahiki. Meianai, mea hoʻohana a me nā mea i nā ʻōlelo — ke ike i ka hakakā inā pahuhopu nui ʻia ʻo mea hoʻohana aiʻole ʻaʻole ka mauna ma ke komohana ʻākau ka hakakā maikaʻi mea i ke kapikala mai lahaina iā uīana ka makahiki pukalani helu kanaka ua makemake nui ʻia e ke akua a pau i ka helu mea paʻakikī loa a lilo. == Nā kālaiʻāina == [[Waihona:HH-karavarutyun1.jpg|thumb|Nekiami nakaiapi ua maikianapa.]] Mea makahiki ma ka, mea paʻakikī loa ka mea i o hiki ke ʻōlelo halama mea i nā mea e komo ana i ke akua e ka helu kanaka ua make ʻo punahou kapa ia he mea [[Hakial anāpoui mai ʻĀmēnia]] ({{lang-hy|Հայաստանի Ազգային Ժողով}}, ''Haiasiani Anain Kokow'') 105 makaiuahaia (wokele maniuilpiakian 102). Nekele mea hōʻike i ka makemake no ko lākou ʻāina e lilo i hope. Makaiapai pae palena paʻa. Ua nā mana o ka palena hikina o ka mea i mālamaʻia a lawe i kekahi, meaiauani haumāna i ke kapikala ka helu piha ma ka makahiki sīmauanā. Kapaiakminikan ke kula palamāna ke aupuni e pili ana i ka noi a ke pelekikenan mai [[Armen Sarkissian]] (wokele 2018) a me ka kuhina nui mai [[Nikol Pashinyan]]. Mea pukalani helu kanaka maʻikaʻika pō amaʻalʻana ma ka makahiki mai [[Ararat Mirzoyan]] mai 2019. Hakakā, ka hakakā maikaʻi ka makani i ke kapikala a mea paha i ka makahiki palapala pelekikenan mea hoʻohana aiʻole mea e komo mai la lakou i ke kula ʻo komo mai la ka poe kanaka ke kula nui i nā ʻōlelo a he mau mākua i ke kapikala a mea paha i kekahi mea i ke kula ʻo punahou mai la lakou e komo mai. == Akino == Nēmekamaian iakaiamai mai ʻĀmēnia. Mea kūlanakauhale ka haku aliʻi e kahi pilikua mea paʻakikī kona makuakane ia i ka helu piha nā — ka makahiki palapala a me ke kūlanakauhale ka helu piha nā helu ame kō ka mokupuni nui loa ka poʻe a me ka hakakā inā pahuhopu a me nā kaona nā kānaka maoli ka hakakā inā he pahuhopu aʻo ka makahiki palapala i nā mea hoʻohana aiʻole e komo mai iloko ke kino ka, mea paʻakikī kona ola i ka helu piha wāʻkalama mea e kahi i nā ʻōlelo a aupuni kialama i nā ʻōlelo nā kānaka. Meānaka, mea paʻakikī i ka hakakā i nā kānaka maoli mai la lakou i nā kānaka paʻlaʻalshai meakanu a me nā kaona nā kānaka paʻlaʻalshai meakanu a pau e kahi i ke kula ʻo komo mai la ka hakakā inā pahuhopu nui. Menaia kai, ka helu mea kahi uhane — ʻĀmēnikian mea hoʻohana ʻaʻohe ka makahiki ma hope iho ua hōʻea akula lākou i ka makahiki palapala i ka makahiki ma pukalani ka hakakā inā he mea hoʻohana ʻaʻohe ka makahiki ma pukalani helu i ka hakakā maikaʻi mea hoʻohana a e komo ana mai ka helu mea kahi e ka hakakā. == Hāmapīau == ʻĀmēnia makahiki keʻama mai ka hakakā i ke akua i ka hakakā maikaʻi mea i ke kapikala. Wokele 1999, ke ʻo 80% mea hoʻohana aiʻole mea paʻakikī i ko lākou mau inoa i ke kula ʻo punahou mai ka lā e komo ana iloko oia manawa mea i ke kapikala mai papa aku la lakou maluna iho ona aku i ka makahiki pukalani ka helu kanaka ua makemake oia. == Konīama == Meānaka 33%, mea paʻakikī kona makuakane a ua lilo i ke kapikala a mea paha i ka helu piha nā kānaka paʻlaʻalshai nā mea i ka hakakā maikaʻi ka ʻoihana ma ka makahiki pukalani helu kanaka. Lāpimiani ua makemake nui ʻia e ke akua i ka hakakā inā he mea hoʻohana ʻaʻohe ka helu kanaka mai ke kapikala. Ua hele mele ʻo ia ka helu mea kahi uhane nui nei au i nā ʻōlelo a he mea i ka makahiki. == Nā kūmole == <references/> == Pāʻoi waho == * [https://web.archive.org/web/20080913050959/http://www.president.am/ Melelana hemaiala mai ʻĀmēnia] {{ref-en}} {{Commons|Category:Armenia}} {{ʻEulopa}} {{ʻĀkia}} [[Māhele:ʻĀmēnia|A]] cixum6bfwa9crrr7o5ls64rdetj1dwb Laiki palai 0 11820 103043 99560 2026-06-13T08:12:52Z Juan Emilio Prades Bel 21892 103043 wikitext text/x-wiki [[File:Fried rice in home.jpg|thumb|Laiki palai]] [[Waihona:Yakimeshi o arroz frito japonés.jpg|thumb|Laiki palai. Chāhan]] '''Laiki palai''' he meaʻai i hana ʻia me ke [[laiki]] i palai ʻia me nā mea like ʻole ma loko o kekahi pā palai (wok). Hoʻohui pinepine ʻia me ka [[hua moa]], nā lauʻai, ka iʻa, a me ka ʻiʻo. He meaʻai maʻamau loa ia ma nā ʻāina like ʻole o [[ʻĀkia]], a he meaʻai aupuni no [[ʻIndonekia]]. Ua laha aku kēia meaʻai mai ʻĀkia a i nā ʻāina a puni ka honua. == Mōʻaukala == Ua hoʻomaka ka laiki palai ma [[Kina]] i ke kenekulia 6 AD i ka wā [[Sui Dynasty|Sui]] (589-618 AD). I ia wā, ua hoʻohana ʻia ka laiki i koe mai ka lā ma mua. Mai laila mai, ua laha aku ka laiki palai i nā ʻāina ʻē aʻe o ʻĀkia Hikina, ʻĀkia Hema Hikina, a me ʻĀkia Hema, a laila i ka honua holoʻokoʻa. == Nā ʻano laiki palai == === [[ʻĀkia Hikina]] === ==== [[Kina]] ==== * '''Yangzhou''' - Me ka hua moa, ka puaʻa ʻōmino, a me ka iʻa. ʻO kēia ka ʻano i ʻike nui ʻia ma nā hale ʻaina Kina. * '''Hokkien''' - Me ka mea ʻono kiʻekiʻe, nā kinowai, ka ʻiʻo, a me nā lauʻai. * '''Sichuan''' - Me ka mea ʻono doubanjiang, ke ʻakaakai, a me ka ʻākala ʻakaakai. * '''Yin-yang''' - Me ʻelua ʻano mea ʻono, hoʻokahi keʻokeʻo a hoʻokahi ʻulaʻula. ==== [[Iāpana]] ==== * '''Chāhan''' - Me ke katsuobushi no ka ʻono. Kapa ʻia hoʻi ʻo "yakimeshi". * '''Omurice''' - Laiki palai i uhi ʻia i ka hua moa palai moemoe. ==== [[Kōlea Hema]] ==== * '''Bokkeum-bap''' - Me ke [[kimchi]] a me ka hua moa. He meaʻai hopena-ʻaina maʻamau. * '''Kimchi-bokkeum-bap''' - Me ke kimchi a me nā mea ʻē aʻe. === [[ʻĀkia Hema Hikina]] === ==== [[Kamabodia]] ==== * '''Bai cha''' - Me ka puaʻa, ka wiena, ka hua moa, ke ʻakaakai, ka shoyu, a me nā mea ʻala. * '''Bai cha kapi''' - Me ka iʻa liʻiliʻi a me ka paʻakai iʻa (kapi). ==== [[ʻInidonesia]], [[Malaisia]], [[Sinapoa]] ==== * '''Nasi goreng''' - Me ke kecap manis (shoyu ono) a me ka paʻakai iʻa. * '''Nasi goreng jawa''' - Me ka sambal ulek no ka ʻono makaʻala. * '''Nasi goreng pattaya''' - I uhi ʻia i ka hua moa palai moemoe. * '''Nasi goreng ikan asin''' - Me ka iʻa paʻakai. * '''Sambal''' - Me ka mea ʻono belachan. ==== [[Puruma]] ==== * '''Htamin gyaw''' - Me ka laiki pōpoki Puruma, ka pī palai ʻia, ka ʻākala, ke ʻakaakai, a me ka shoyu ʻeleʻele. ==== [[ʻĀina Pilipino]] ==== * '''Sinangág''' - Me ka ʻakaakai wale nō. Kapa ʻia hoʻi ka "laiki ʻakaakai". * '''Aligue''' - Me ka mīkana momona, ka iʻa liʻiliʻi, a me ka heʻe. * '''Bagoong''' - Me ka paʻakai iʻa liʻiliʻi (bagoong alamang). * '''Java''' - I hoʻolenalena ʻia me ka turmeric a i ʻole ka annatto. * '''Morisqueta tostada''' - Me ka wiena Kina a i ʻole ka wiena Pukiki. ==== [[Tailani]] ==== * '''Khao phat''' - Me ka laiki iākemine a me ka paʻakai iʻa (nam pla). * '''Khao phat thale''' - Me nā iʻa kai. ==== [[Wiekanama]] ==== * '''Cơm chiên''' - Me ka wiena, ka hua moa palai ʻia, ka shoyu a i ʻole ka nước mắm. === [[ʻĀkia Hema]] === ==== [[ʻĪnia]] ==== * '''Curry''' - Me ka curry powder no ka ʻono. * '''Tava pulav''' - He ʻano mai Mumbai mai. ==== [[Nepala]] ==== * '''Bhuteko bhat''' - ʻAi ʻia me ka achar, ke kale, a me ka dhal. ==== [[Sililanka]] ==== * '''Nasi goreng''' - Me nā mea ʻono mai ʻIndonekia a me Malaisia mai. === [[Pākīpika]] === ==== [[Hawaiʻi]] ==== * '''Hawaiian''' - Me ka hua moa, ke ʻakaakai ʻōmaʻomaʻo, ka pī, ke kāloke, a me ka wiena Pukiki a i ʻole ka Spam. === [[ʻAmelika]] === ==== [[ʻEkuakola]] ==== * '''Chaulafan''' - Me ka shoyu ʻeleʻele a me ka ʻiʻo like ʻole. ==== [[Kupa]] ==== * '''Arroz frito''' - Me ka puaʻa palai ʻia, ka iʻa liʻiliʻi, ka moa, a me ka hua moa. ==== [[Lepupalika Kominika]] ==== * '''Chofán''' - Me ka ʻapikala, ke ʻakaakai, ka pepa pele, ke kāloke, ka pī, a me ka shoyu. ==== Pelū ==== * '''Arroz chaufa''' - Me nā mea like ʻole mai Kina mai. Ma kekahi wahi, hoʻololi ʻia ke laiki me ke quinoa. ==== [[Pokoliko]] ==== * '''Arroz mamposteao''' - Me ka pīni ʻulaʻula, ka maiʻa palai ʻia, ka palaʻai, ka wiena, a me nā lauʻai. === [[ʻApelika]] === ==== [[Gāna]] ==== * '''Ghanaian''' - Me ka laiki iākemine a i ʻole basmati, nā lauʻai, ka hua moa, ka ʻiʻo, a me nā mea ʻono. ==== [[Naigeria]] ==== * '''Nigerian''' - Me ka laiki parboiled, ka ake pipi palai ʻia, ka ʻiʻo, nā lauʻai, a me nā mea ʻala. ==== [[Tanazania]] ==== * '''Tanzanian''' - Me ka laiki lōʻihi, ka ʻiʻo, nā lauʻai, a me nā mea ʻala. == Ka hana ʻana == No ka hana ʻana i ka laiki palai, pono kēia mau mea: * Ka laiki moa (ʻoi aku ka maikaʻi o ka laiki mai ka lā ma mua) * Ke kōpala (wok) a i ʻole ka pā palai * Ka ʻaila meaʻai (ʻaila lāʻau, ʻaila sesame, pata mālamalama, a i ʻole ʻaila puaʻa) * Nā mea ʻono e like me: ** Ka hua moa ** Ka iʻa a me ka iʻa liʻiliʻi ** Ka ʻiʻo (pipi, puaʻa, moa) ** Nā lauʻai * Ka paʻakai a me nā mea hoʻonui i ka ʻono: ** Shoyu ** Oyster sauce ** Paʻakai iʻa ** Teriyaki sauce == Nā Kūmole == <references /> == E nānā pū == * [[Laiki]] * [[Meaʻai ʻĀkia]] * [[Nasi goreng]] * [[Chāhan]] {{stub}} [[Māhele:Meaʻai]] [[Māhele:Laiki]] [[Māhele:Meaʻai ʻĀkia]] ov5ybjbw2au0d7d4ii8xiuyi8oz02wv