Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.46.0-wmf.22 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion Choćebuz 0 343 390627 389646 2026-04-02T15:12:05Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390627 wikitext text/x-wiki {{Město DE |mjeno němske=Cottbus |mjeno serbske=Chóśebuz/Choćebuz |wopon=DEU Cottbus COA.svg |region-ISO=DE-BB |šěrina=51/46/ |dołhota=14/20/ |gmejnske čisło=12052000 |wysokosć=70 |póstowe čisło=03040–03050 |předwólba=0355 |rozčłonkowanje města=16 [[měšćanski dźěl|měšćanskich dźělow]] |adresa=Nowe wiki 5<br />03046 Choćebuz |webstrona=[http://www.cottbus.de cottbus.de] |wyši měšćanosta=Tobias Schick |strona=SPD |wobraz=Cottbus Chóśebuz.JPG |wopis wobraza=Dwurěčna měšćanska tafla w Choćebuzu }} '''Choćebuz''' ({{wrěči|dsb}} ''Chóśebuz'', {{wrěči|de}} ''Cottbus'') je najwjetše město [[Delnja Łužica|Delnjeje Łužicy]] a kulturelne srjedźišćo tamnišich Serbow. Z 95.000 wobydlerjemi na 164&nbsp;km² je wone zdobom na wobydlerjow druhe najbohatše město [[Braniborska|Braniborskeje]] a historisce jeničke łužiske [[wulkoměsto]]. Choćebuz leži nad [[Sprjewja|Sprjewju]]. Prěni raz naspomni so město w lěće [[1156]]. Choćebuz ma Technisku uniwersitu z něhdźe 5.000 studentami. Město leži při [[Zwjazkowa awtodróha 15|awtodróze 15]] ([[Berlin]]–[[Wrócław]]) a je přez wjacore železniske čary mjez druhim z Berlinom, [[Lipsk]]om, [[Zhorjelc]]om, [[Baršć]]om a [[Frankobrod nad Wódru|Frankobrodom]] zwjazane. == Měšćanske dźěle == Město Choćebuz wobsteji z 19 měšćanskich dźělow (žórło za ličby wobydlerstwa: [https://web.archive.org/web/20190210012842/http://www.cottbus.de/verwaltung/gb_ii/buergerservice/statistik/einwohner_nach_ortsteilen_bevoelkerungsbewegung.html cottbus.de], staw: 31. decembra 2023). {| class="wikitable sortable zebra" |- ! style="width:40%"| m. dźěl !! style="width:10%"| wobydlerstwo !! style="width:10%"|přestrjeń (km²)<ref name="Kreisprofil">Kraj Braniborska – Ministerstwo za infrastrukturu a ratarstwo: [https://web.archive.org/web/20160304063445/http://www.lbv.brandenburg.de/dateien/stadt_wohnen/rb_2013_kreisprofil_12052_Cottbus.pdf ''Kreisprofil Cottbus 2013''] (pdf; 1,58&nbsp;MB)</ref> !! style="width:10%"|hustosć (wob./km²)!! prěnje</br>naspomnjenje!! style="width:10%"|za-<br />gmejnowanje |- | [[Depsk]] ''(Döbbrick)'' || align="right"| 1.671 || align="right"| 15,5 || align="right"| 109 || align="right"| 1551 || align="right"| 1994 |- | [[Dešank]] ''(Dissenchen)'' || align="right"| 1.101 || align="right"| 30,7 || align="right"| 37 || align="right"| 1536 || align="right"| 1994 |- | [[Gogolow]] ''(Groß Gaglow)'' || align="right"| 1.479 || align="right"| 4,6 || align="right"| 302 || align="right"| 1389 || align="right"| 2003 |- | [[Gołynk]] ''(Gallinchen)'' || align="right"| 2.767 || align="right"| 5,5 || align="right"| 469 || align="right"| 1421 || align="right"| 2003 |- | [[Grodkojske pśedměsto]] ''(Spremberger Vorstadt)'' || align="right"| 13.860 || align="right"| 3,6 || align="right"| 3.903 || align="right"| || |- | [[Chmjelow]] ''(Schmellwitz)'' || align="right"| 14.272 || align="right"| 8,1 || align="right"| 1.734 || align="right"| 1414 || align="right"| 1950 |- | [[Kibuš]] ''(Kiekebusch)'' || align="right"| 1.304 || align="right"| 3,7 || align="right"| 352 || align="right"| 1427 || align="right"| 2003 |- | [[Knorawa]] ''(Sachsendorf)'' || align="right"| 10.561 || align="right"| 6,6 || align="right"| 1.780 || align="right"| 1779 || align="right"| 1950 |- | [[Kórjeń]] ''(Kahren)'' || align="right"| 1.251 || align="right"| 14,0 || align="right"| 89 || align="right"| 1300 ||align="right"| 1994 |- | [[Módłej]] ''(Madlow)'' || align="right"| 1.588 || align="right"| 3,0 || align="right"| 521 || align="right"| 1495<sup>1</sup> || align="right"| 1950 |- | [[Rogeńc]] ''(Branitz)'' || align="right"| 1.451 || align="right"| 5,4 || align="right"| 267 || align="right"| 1449 || align="right"| 1994 |- | [[Rogozno (Choćebuz)|Rogozno]] ''(Willmersdorf)'' || align="right"| 623 || align="right"| 6,4 || align="right"| 102 || align="right"| 1449 || align="right"| 1994 |- | Srjejź ''(Stadtmitte)'' || align="right"| 10.821 || align="right"| 1,7 || align="right"| 5.831 || align="right"| 1156 || |- | [[Strobice]] ''(Ströbitz)'' || align="right"| 15.775 || align="right"| 11,7 || align="right"| 1.312 || align="right"| 1452 || align="right"| 1950 |- | [[Škódow]] ''(Skadow)'' || align="right"| 572 || align="right"| 4,6 || align="right"| 112 || align="right"| 1407 || align="right"| 1994 |- | [[Zaspy]] ''(Saspow)'' || align="right"| 708 || align="right"| 4,3 || align="right"| 161 || align="right"| 1455 || align="right"| 1950 |- | [[Žandow (Choćebuz)|Žandow]] ''(Sandow)'' || align="right"| 15.546 || align="right"| 8,7 || align="right"| 1.786 || align="right"| 1415 || align="right"| 1905 |- | [[Žylow]] ''(Sielow)'' || align="right"| 3.537 || align="right"| 18,8 || align="right"| 189 || align="right"| 1300 || align="right"| 1994 |- | [[Žylowk]] ''(Merzdorf)'' || align="right"| 1.081|| align="right"| 7,4 || align="right"| 150 || align="right"| 1411 || align="right"| 1994 |- bgcolor="#B0B0B0" class="sortbottom" | '''Choćebuz''' || align="right"| '''99.968''' ||align="right"| '''164,3''' || align="right"| '''605'''|| align="right"| '''1156''' || |} == Partnerske města == * [[Villingen-Schwenningen]] ([[Němska]]) * [[Saarbrücken]] ([[Němska]]) * [[Gelsenkirchen]] ([[Němska]]) * [[Turgovište]] ([[Bołharska]]) * [[Zielona Góra]] ([[Pólska]]) * [[Lipeck]] ([[Ruska]]) * [[Grosseto]] ([[Italska]]) ==Wosobiny== * [[Kito Pank]] (1808–1895); delnjoserbski farar, spisowaćel a redaktor * [[Hajno Rizo]] (1873–1917); delnjoserbski farar a składnostny basnik == Wotkazaj == {{Commonscat|Cottbus|Choćebuz}} * [https://web.archive.org/web/20150930072258/http://www.cottbus.de/index.dsb.html Oficielne webstrony] {{ref-dsb}} == Žórła == <references /> {{Braniborska}} [[Kategorija:Choćebuz]] [[Kategorija:Sydlišćo w Delnjej Łužicy]] [[Kategorija:Město w Braniborskej]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1156]] qn9lt8cb3p710rdart26b8z76dist1e Kostrjanc 0 3374 390631 390046 2026-04-02T21:16:09Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390631 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Kostrjanc |wobraz=Kornblume.jpeg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Kostrjanc (''Centaurea cyanus'') |porjad=(Asterales) |swójba=[[Zestajenkowe rostliny|Zestajenki]] (Asteraceae) |podswójba=(Carduoideae) |tribus=Cynareae |ród=[[Stróžawka]]<ref>{{prawopisny2005|strona=487}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Flockenblume}}</ref> (Centaurea) |družina=[[Kostrjanc]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=212}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Kornblume}}</ref> |wědomostne mjeno=Centaurea cyanus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto=1753 }} {{med-logo}} '''Kostrjanc'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (dialektalnje tež ''kostřanc''<ref name="boehmak"/>, ''Centaurea cyanus'') je [[rostlina]] ze swójby [[Zestajenkowe rostliny|zestajenkow]] (''Asteraceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje=left |šěrokosć= 200px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Centaurea cyanus 20060624120252wp.jpg |wopis1=Kćenje |wobraz2=Hummel mit Kornblume.JPG |wopis2=Čmjeła na kćenju |wobraz3=Centaurea cyanus 002.jpg |wopis3=Kćenja |wobraz4=Illustration Centaurea cyanus0.jpg |wopis4=Ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885) |wobraz5= |wopis5= |wobraz6= |wopis6= |wobraz7= |wopis7= |wobraz8= |wopis8= |wobraz9= |wopis9= |wobraz10= |wopis10= }} == Wopis == Kostrjanc je [[jednolětna rostlina|jednolětna]] abo [[dwulětna rostlina]] ze 80 cm wysokim, róžkatym a běłopjelsćojće kosmatym stołpikom, kotrejež stołpik horjeka je wobšěrny. === Łopjena === [[Łopjeno|Łopjena]] su najčasćišo šwižne lancetojte a docpěwaja šěrokosć mjezy 2 a 5 mm. Delnje łopjena su stołpikate. Hornje łopjena su sedźace a njedźělene. === Kćenja === Wón kćěje wot junija hač do oktobra. Košowe kwěty docpěwaja šěrokosć mjezy 2 a 3 cm a sedźa po jednym na kóncach hałuzow. Přikrywne łopješka su owalne a zelene z čornymi, třiróžkatymi, njeregularnje trodlojtymi přiwiskami, a docpěwaja dołhosć mjezy 12 a 15 mm. Kćenjowe łopješka na kromje su módre, rědko róžojte abo běłe a 5-cybate, ale we srjedźišću su fijałkojte. === Płody === [[Płód|Płody]] docpěwa dołhosć wot 3,5 mm a buchu přez wětr a wot mrowje rozšěrjene. == Stejnišćo == Wón rosće na žitowych polach, smjećowych a pustych městnach. Preferuje w prawej měrje čerstwe, małowapnite, zwjetša słabje kisałe pódy. == Rozšěrjenje == Prěnjotnje njebě rostlina w srjedźnej Europje doma, ale je so najskerje jako symjo z kónčin wokoło Srjedźneho morja sem dóstała. == W rostlinskim lěkowanstwje == W rostlinskim lěkowanstwje wužiwaja so kwěty (Flores Cyani). Zběraja kwěty wot junija do awgusta. Sušja kwěty skoku w sćinje. Droga je moč ćěrjaca a bjez pódlanskich wuskutkow. {{-}} == Nóžki == <references/> == Žórła == * Dörfler, H.-P., Roselt, Gerhard: Heilpflanzen. Gestern und Heute. Urania, Leipzig - Jena - Berlin 1989 {{ref-de}} * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 32 {{ref-de}} * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 30-31 {{ref-de}} * Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 214-215 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 224 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Centaurea ciyanus|wikispecies=Centaurea cyanus}} * [https://web.archive.org/web/20070408172813/http://botanika.wendys.cz/kytky/K59.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20070311212906/http://www.arkive.org/species/ARK/plants_and_algae/Centaurea_cyanus/ ARKive] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20210615091708/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?mode=sciname&keywordquery=Centaurea%20cyanus USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.gartendatenbank.de/species/centaurea-cyanus Gartendatenbank] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070327203325/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Centaurea+cyanus Plants for a Future] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070302213642/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=4503 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}} [[Kategorija: Stróžawka]] [[Kategorija: Hojenska rostlina]] 2vb3tmuqa78sicdbkcoi3lrjy5y61rl Běła cycawka 0 3566 390623 390035 2026-04-02T13:49:08Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390623 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Běła cycawka |wobraz=Lamium album - valge iminõges.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Běła cycawka (''Lamium album'') |klasa= |podklasa0=[[Asteridy]]<br />[[Euasteridy I]] |porjad=(Lamiales) |swójba=[[Cycawkowe rostliny]] (Lamiaceae) |podswójba=(Lamioideae) |ród=[[Cycawka]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=63}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Taubnessel}}</ref> (Lamium) |družina=Běła cycawka |wědomostne mjeno=Lamium album |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Běła cycawka''' (''Lamium album'') je [[rostlina]] z roda [[Cycawka|cycawkow]] a swójby [[Cycawkowe rostliny|cycawkowych rostlinow]]. {{Wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć= 250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Lamium_album.jpg |wopis1=Běła cycawka |wobraz2=Witte_dovenetel_closeup.jpg |wopis2=Kćenja |wobraz3=Lamium album Sturm39.jpg |wopis3=Ilustracija (Jacob Sturm, 1796) }} == Wopis == Běła cycawka je wjacelětna, zelišćowa, zymokruta rostlina. Wona docpěje wysokosć wot 20 hač do 50 cm. Rostlina ma podzemske wuběžki. [[Stołpik]]i su najčasćišo jednore a štyrihranite. === Łopjena === [[Łopjeno|Łopjena]] su napřećostejne, stołpikate, třiróžkate-owalne, na spódku słabje wutrobojte, na kromje hrubje rězate, dołho kónčkojte a docpěja dołhosć mjezy 3 a 7 cm. === Kćenja === Rostlina kćěje wot apryla hač do awgusta (oktobra). [[Kćenje|Kćenja]] su běłe, sedźace w mutličkojtych, 6- hač do 16-kćenjowych dźělokwětnistwach w rozporach hornich stołpikate łopjenow a docpěja dołhosć mjezy 20 a 25 mm (2-3cm). [[Keluškowe łopješko|Keluch]] je likojty z njerunymi wótrymi zubkami. [[Krónowe łopješko|Króna]] docpěje dołhosć mjezy 2 a 2,5 cm a ma horje zhibowanu rołku, je 2-hubowa z wjelbowanej hornjej hubu a 3-lapatej dele fałdowanej delnjej hubu a je dlěša hač keluch. Hornja huba ma dołhe kosmy. Bóčne wotrězki delnjeje huby maja po 1 šwižnolancetojtym zubje. Srjedźne lapy su nutř rězane a 2-kónčkate. 4 stameny maja brune, běłošešerjaće brodate, husto pod hornjej hubu ležace próšniki. === Dalše informacije === Kćenja ze jara cokorowym nektarom buchu wosebje wot čmjełow wopróšene. Čmjeły z dołhim rypačkom nektar wotprědka docpěja, mjeztym zo čmjeły z krótkim rypačkom kćenja deleka nakusnju. Běła cycawka je picowanska rostlina za pčoły a za čmjeły. == Stejnišćo == Běła cycawka rosće pod kerčinami, (žiwymi) płotami, na pućowych kromach, na smjećišćach, lěsnych kromach, w přirowach, na murjach, hnójnych hromadach, w juchowych jamach. Preferuje čerstwe, wutkate pódy. == Rozšěrjenje == Běła cycawka je we wulkich dźělach [[Europa|Europy]], sewjernej a wuchodnej [[Azija|Aziji]] rozšěrjeny. == Wužiwanje == Kćenja hižo za čas srjedźowěka bu k hojenskim zaměram wužiwane, kaž na při. přećiwo tuberkulozy, infekcijam dychanskich pućow atd. == Nóžki == <references/> == Žórła == * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 201 {{ref-de}} * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 202-203 {{ref-de}} * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 74 {{ref-de}} * Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 104-105 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 192 {{ref-de}} * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Lamium album|wikispecies=Lamium album}} * [https://web.archive.org/web/20070407202736/http://botanika.wendys.cz/kytky/K41.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20080208135615/http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/17051710.xml G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070217145704/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=4244 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20220706094206/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Lamium%20album&mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Lamium+album Plants for a Future] {{ref-en}} [[Kategorija:Cycawkowe rostliny]] t34pip0tgxhny1xeyhr7fnn55elji0m Běły dźećel 0 3695 390624 390036 2026-04-02T13:50:35Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390624 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Běły dźećel |wobraz=Trifolium_repens_IP.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Běły dźećel (''Trifolium repens'') |porjad=(Fabales) |swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae) |podswójba=[[Mjetelojte kwěty]]<br />(Faboideae) |ród=[[Dźećel]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=109}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Klee}}</ref> (Trifolium) |sekcija=Lotoidea |družina=[[Běły dźećel]]<ref name="prawopisny"/> |wědomostne mjeno=Trifolium repens |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Běły dźećel'''<ref name="prawopisny"/> (''Trifolium repens'') je [[rostlina]] ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae''), z [[ród (biologija)|roda]] [[Dźećel|dźećelow]]. [[Dataja:Weiss-klee_trifolium_repens.jpg|thumb|left|150px|[[Kwětnistwo]] běłeho dźećela]] [[Dataja:Trifolium_repens_ssp_pratense_var_maritimum.jpeg|thumb|left|150px|[[Poddružina (biologija)|Poddružina]] ''pratense'']] [[Dataja:Bombus barbutellus - Trifolium repens - Keila.jpg|miniatur]] == Wopis == Běły dźećel je přecozelena, trawnikojće rosćaca rostlina z nižoležacym, na sukach korjenjenym stołpikom. Docpěwa wysokosć wot 15 hač 45cm. [[Stołpik]] je łažaty a rozhałuzkowany. === Łopjena === Łopješkowe stołpiki su dołhe, po zdaću na spódku stejace. [[Łopjeno|Łopjena]] su 3ličbne. Łopješka su nahe, eliptiske abo nawopačnje owalne a drobnje zubate. Wone njesu běły blak na bazy. === Kćenja === Rostlina kćěje wot meje hač do oktobra (septembra). [[Kćenje|Kćenja]] su běłe abo zelene ze słabym mjedowym wonjenjom a steja w často dołhostołpikowych, kulojtych, nakónčnych hłójčkach, kotrež docpěwaja wulkosć wot 1,5 hač 2,5 cm. Keluchowa trubjałka je 10-nerwna. [[Krónowe łopješko|Króna]] docpěwa dołhosć mjezy 7 a 12 mm. === Płody === [[Płód]] je wot kelucha a wuschnjenu króny wobdaty. == Stejnišćo == Wón rosće na syčołukach, pastwach a parkowym trawniku. Rostlina preferuje wutkatu, lochku wapnojtu pódu. == Rozšěrjenje == Běły dźećel je w cyłej [[Europa|Europje]], w sewjernej a zapadnej [[Azija|Aziji]] rozšěrjeny. == W ratarstwje == Běły dźećel je hódnotna picowanska rostlina. Rostlina bohaty nektar dodawa a je tohodla zajimawa jako pčolaca nanoškowa rostlina za pčołarstwo. == Synonym == ''Amoria repens'' (L.) C. Presl [[Dataja:Illustration Trifolium repens0.jpg|thumb|300px|Ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885)]] == Podobna družina == Podobna družina je [[šwedski dźećel]]<ref name="prawopisny"/> (''Trifolium hybridum''), kotrejež stołpik je runy. Ma 5nerwnu keluchowu trubjałku. Rostlina rosće na tučnych łukach a pućowych kromach. == Sorta == * Sorta 'Purpurascens Quadrifolium' ma mnoholičbne, zelenobrune łopjena, kotrychž kroma je błyšćaca zelena. == Wědźenja hódne == Łopjena su na [[wopon]]ach a su narodny symbol [[Irska|Irskeje]]. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 874 {{ref-de}} * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 183 {{ref-de}} * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 184-185 {{ref-de}} * Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 106-107 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 190 {{ref-de}} * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) <br style="clear:both;" /> == Eksterne wotkazy == {{commons|Trifolium repens}} * {{FloraWeb|6063}} * [https://web.archive.org/web/20070407133525/http://botanika.wendys.cz/kytky/K68.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20070301183319/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=3247 Flora in Northern Ireland] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20080611194256/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TRRE3 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Trifolium+repens Plants for a Future] {{ref-en}} [[Kategorija:Dźećel]] b8pywj7ix1yyf3vm6voknsp6stxo9oq Kónčkaty klon 0 3713 390634 390047 2026-04-02T21:54:19Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390634 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Kónčkaty klon |wobraz=Spitz-Ahorn_(Acer_platanoides)_1.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Kónčkaty klon (''Acer platanoides'') |podklasa0=[[Eurosidy II]] |porjad=(Sapindales) |swójba=[[Mydłowcowe rostliny]] (Sapindaceae) |podswójba=[[Jěrowcowe rostliny]] (Hippocastanoideae) <!--po němskej wikipediji--> |ród=[[Klon]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=196}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Ahorn}}</ref> (Acer) |družina=Kónčkaty klon |wědomostne mjeno=Acer platanoides |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= |mapa1=Acer_platanoides.png |wopis mapy1=Rozšěrjenje kónčkateho klona }} '''Kónčkaty klon''' abo '''jawor''' (''Acer platanoides'') je lisćowy [[štom]] ze swójby [[Mydłowcowe rostliny|mydłowcow]] (''Sapindaceae''), z roda [[Klon|klonow]] (''Acer''). Po druhich žórłach zarjaduje so do swójskeje swójby [[Klonowe rostliny|klonowych rostlinow]] (''Aceraceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje= |šěrokosć= 250px |šěrokosćKašćika= ） |wobraz1=Acer-platanoides-blade.JPG |wopis1=[[Łopjeno|Łopjena]] |wobraz2=Acer_platanoides2.jpg |wopis2=[[Kćenje|Kćenja]] a [[łopjeno|łopjena]] |wobraz3=Illustration_Acer_platanoides0.jpg |wopis3=Ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885) |wobraz4= |wopis4= |wobraz5= |wopis5= }} == Wopis == Kónčkaty klon je w lěću zeleny [[štom]], kotryž docpěje wysokosć wot 20 hač do 30 m (15-25 m) a starobu wot 150 hač do 200 lět. Štom je zmjerzkokruty, ale ćopły klima njewudźeržuje. Na sewjer [[polarny kruh|polarneho kruha]] jenož wysokosć wot [[kerk]]a docpěje. Króna štoma je kulojta hač šěroko kehelojta a kmjen je krótki a ma sylne hałuzy. Najprjedy [[skora]] je hładka a blědobruna, pozdźišo je ćmowobruna abo čornojta. Ma dołhe kwěkańcy a je rjapikata. Młode [[hałuza|hałuzy]] su brune, nahe. === Łopjena === Zymske pupki su owalne, kulojte abo kónčkojte a docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 10 mm. [[Łopjeno|Łopjena]] su schódne, napřećostejne, stołpikate z 3-20 cm dołhosću. Łopjena su zwjetša pjećlapate, rědko sydomlapate, docpěja dołhosć wot 15 cm (10/12-18 cm) a šěrokosć wot 20 cm. Lapy su daloko wobłukaće zubate, na wšěm boku z 1-2 zubomaj. Na hornim boku su ćěmnozelene, błyšćace, nahe, na delnim boku - jasniše, tróšku módrojte a na žiłkach - kosmate. Nazymske barbjenje je złotožołte abo ćěmnočerwjene<!--tiefrot-->. Jich stołpiki mlokowu mězu wobsahuja. Kultiwowane sorty móžeja čornočerwjene lisćo abo běło kromate łopjena měć. === Kćenja === Kónčkaty klon kćěje wot apryla do meje. Pjećličbne [[Kćenje|kćenja]] so před zazelenjenju lisća jewja. Steja w krótkich, zrunanych, wokołkojtych [[pakić]]ach, kotrež docpěja dołhosć wot 4 hač do 8 cm. Kćenjowy přikryw je dwójny. W kwětnistwje su dwusplažne a jednosplažne kćenja, kotrež stołpiki docpěja dołhosć wot 1-2 cm. [[Keluškowe łopješko|Keluch]] a [[Krónowe łopješko|króna]] su podobne, žołtozelene abo blědožołte, docpěja dołhosć wot 4 hač do 7 mm. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] su wósom. [[Płódnik]] je hornje stejacy. Kćenja buchu wot pčołow wopróšene. Štom w starobje wot něhdźe 20 lět kćěwowu zrałotu docpěje. === Płody === [[Płód|Płody]] su křidłate [[worjech]]i, při čimž křidlešce w tupym kuće abo nimale wodorunje wotstejitej. Dźělne płody docpěja dołhosć wot 4 hač do 5 cm (6 cm) a šěrokosć wot 15 mm. Płody zrawja w oktobrje. Płody buchu wot wětra rozšěrjene. == Stejnišćo == Kónčkaty klon rosće w słónčnych lěsach, wudolinskich a łučinowych lěsach. Rosće na wšěch pódach ale preferuje hłuboko sahace, włóžne, wutkate a bazowe hlinjane a kamjentne drjebiznowe pódy. == Rozšěrjenje == Kónčkaty klon je w nimale cyłej [[Europa|Europje]] rozšěrjeny. Rozšěrjenje saha na wuchodźe hač do [[Ural (horiny)|Urala]] a na sewjerje hač do Srjedźneje [[Šwedska|Šwedskeje]] a Južneje [[Finska|Finskeje]]. Tež rosće w Małej Aziji, [[Kawkaz]]u, sewjernej Persiskej; w srjedźnej Europje wot nižiny hač do horiny z wysokosć wot 1000m. Pobrachuje we [[Wulka Britaniska (kupa)|Wulkej Britaniskej]] a na kupach [[srjedźne morjo|srjedźneho morja]]. Zwonka přirodneho rozšěrjenskeho teritorija so často w parkach a na alejach plahuje. == Wužiwanje == Hódnotne, twjerde, ćežke a cunonitkojte drjewo bu za meble, blidowe deski a hudźbowe nastroje wužiwane. == Sorty (wuběrk) == Wažne sorty su: * 'Oregon Pride' * 'Cleveland' * 'Summershade' * 'Drummondii' ma panašěrowane łopjena. Sćěhowace tři sorty maja ćmowopurpurowe łopjena. * 'Schwedleri' * 'Faasen's Black' * 'Crimson King' * 'Columnare' njese jednore, zelene łopjena a ma wuski, stołpojty róst. == Choroby == Na łopjenach so často čorne blečki jewja, kotrež hrib zawinuje. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 61 {{ref-de}} * Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 146 {{ref-de}} * Helmut Pirc: Ahorne. Stuttgart 1994, ISBN 3-8001-6554-6 {{ref-de}} * Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 72 {{ref-de}} * Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strony 62-63, 148, 155, 169, 185 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 426 {{ref-de}} * Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 132 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 62 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Acer platanoides|wikispecies=Acer platanoides}} * [https://web.archive.org/web/20070408180422/http://botanika.wendys.cz/kytky/K503.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [http://www.garten.cz/e/cz/27-javor-mlec-acer-platanoides garten.cz] {{ref-mix|cs|pl|de|en|sk}} * [http://www.atlas-roslin.pl/gatunki/Acer_platanoides.htm atlas-roslin.pl] (pólski) * [https://web.archive.org/web/20121113131104/http://plants.usda.gov/java/nameSearch?mode=sciname&keywordquery=Acer%20platanoides USDA plants database] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070217145449/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=3192 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}} * [http://www.gartendatenbank.de/species/acer-platanoides Gartendatenbank] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20061225181654/http://pfaf.org/database/plants.php?Acer+platanoides Plants for a Future] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070715080441/http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?si=979&fr=1&sts= Global Invasive Species Database] {{ref-en}} [[Kategorija:Mydłowcowe rostliny|!Mydłowcowe rostliny]] pxrymybecajvakmib1l5x4zn7zu33y4 Běły jěrowc 0 3725 390625 390037 2026-04-02T13:53:06Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390625 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Běły jěrowc |wobraz=Aesculus hippocastanum(02).jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Běły jěrowc (''Aesculus hippocastanum'') |klasa= |podklasa0=[[Eurosidy II]] |porjad=(Sapindales) |swójba=[[Mydłowcowe rostliny]] (Sapindaceae) |podswójba=[[Jěrowcowe rostliny]] (Hippocastanoideae) |ród=[[Jěrowc]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=179}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Roßkastanie}}</ref> (Aesculus) |družina=Běły jěrowc |wědomostne mjeno=Aesculus hippocastanum |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Běły jěrowc''' (''Aesculus hippocastanum'') je [[štom]] ze swójby [[Mydłowcowe rostliny|mydłowcowych rostlinow]]. Prjedy słušeše do swójby [[Jěrowcowe rostliny|jěrowcowych rostlinow]] (''Hippocastanaceae''), kotraž nětko je podswójba (''Hippocastanoideae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć=250px |wobraz1=Illustration_Aesculus_hippocastanum0.jpg |wopis1=Ilustracija |wobraz2=Knospe_Rosskastanie_in_Schwetzingen.JPG |wopis2=Pupk |wobraz3=Aesculus_hippocastanum_21.jpg |wopis3=Kwětnistwo |wobraz4=Blatt_der_Rosskastanie.png |wopis4=Młode łopjeno |wobraz5=Aesculus_hippocastanum_fruit.jpg |wopis5=Płody }} == Wopis == Běła jěrowc je lěćozeleny [[štom]], kotryž docpěwa wysokosć wot 20 hač do 25 m z krótkim zdónkom, sylnymi hałuzami a njesymetriskej krónu. Jeho pupki su tołsty a lěpjate. Króna je kulojta. === Łopjena === [[Łopjeno|Łopjena]] su porstate a wobsteja z 5 hač 7 łopješkow. === Kćenja === Wón kćěje wot apryla hač do meje; po někotrych žórłach wot meje hač do junija. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] su běłe, hornje z žółtym abo čerwjenym blečkom. Njewopróšene kćenja maja žołte blečki, mjeztym starše abo wopróšene kćenje oranžowe a čerwjene blečki. === Płody === Kałačojty [[płód]] wobsahuje błyšćaće brune [[symjo|symjenja]]. Symjenja wobsahuja saponiny a hórke maćizny. == Škódnicy == Často hižo za čas lěća so łopjena přebarbja. Za to stej dwě hłownej přičinje. * Wot někotrych lětow so (''Cameraria ohridella'') wupřestrěwa. Jeho larwy jědźa w nutřkownym łopjenow. * (''Guignardia aesculi'') tež je časty. == Stejnišćo == Wón rosće na wutkatych, hłuboko sahacych, humoznych, pěskowych a hlinowych pódach. == Rozšěrjenje == Běła jěrowc je na sewjernej balkanskej połkupje rozšěrjeny. Nimo toho bu wón w srjedźnej Europje nasadźany. == Sorty == Sorta 'Baumannii' njese dospołnje kćějace kćenja a docpěwa wysokosć wot 20 hač do 25 m. Wona kćenja su šikwane a běłe. Sorta 'Pyramidalis' rosće šěroko pyramidalnje a docpěwa wysokosć wot hač do 8 m. Sorta 'Globosum' docpěwa wysokosć wot 8 m. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 426 {{ref-de}} * Throll: Was blüht im Garten? 1000 Pflanzen Pflege Merkmale Sorten, ISBN 978-3-440-11331-8, strona 15 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-403-13737-3, strony 68-69, 153, 168, 186 {{ref-de}} * Kral, Jurij: Serbsko-němski słownik hornjołužiskeje rěče. Maćica serbska, Budyšin (1927) * Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) * Völkel, Pawoł: Hornjoserbsko-němski słownik, Ludowe nakładnistwo Domowina, Budyšin (1981) == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Aesculus hippocastanum|wikispecies=Aesculus hippocastanum}} {{FloraWeb|89}} * [https://web.archive.org/web/20070331150010/http://botanika.wendys.cz/kytky/K614.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [http://www.garten.cz/e/cz/47-jirovec-madal-aesculus-hippocastanum garten.cz] {{ref-mix|cs|pl|de|en|sk}} * [https://web.archive.org/web/20070212070355/http://www.arkive.org/species/ARK/plants_and_algae/Aesculus_hippocastanum/ ARKive] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20220119185513/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Aesculus+hippocastanum&mode=sciname&submit.x=21&submit.y=17 USDA plants database] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Mydłowcowe rostliny]] [[Kategorija:Jěrowcowe rostliny]] [[Kategorija:Štomy]] 10lcgu1pz9853xzksmr2vicvb3jho74 Kwěćikaty dźećel 0 3992 390633 377787 2026-04-02T21:49:46Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390633 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Kwěćikaty dźećel |wobraz=Trifolium retusum L. 1851018686.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Kwěćikaty dźećel (''Trifolium retusum'') |porjad=(Fabales) |swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae) |podswójba=(Faboideae) |ród=[[Dźećel]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=109}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Klee}}</ref> (Trifolium) |sekcija=Lotoidea |družina=[[Kwěćikaty dźećel]] |wědomostne mjeno=Trifolium retusum |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Kwěćikaty dźećel''' (''Trifolium retusum'') je [[rostlina]] ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae''). == Synonymy == * ''Amoria retusa'' (L.) Dostál * ''Trifolium parviflorum'' Ehrh. == Nóžki == <references/> == Eksterne wotkazy == * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id40062/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070212004539/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=TRRE10 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.ildis.org/LegumeWeb/6.00/taxa/5542.shtml ILDIS Legume Web] {{ref-en}} {{-}} {{Rq|bio-zarodk|img}} [[Kategorija:Dźećel]] lt8yzx2bovsxvgakfy0codlxpt14q3w Módre črijki 0 4478 390641 382388 2026-04-03T00:45:02Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390641 wikitext text/x-wiki {{infokašćik rostlina |mjeno=Módre črijki |wobraz=Aconitum napellus 230705.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Módre črijki (''Aconitum napellus'') |porjad=(Ranunculales) |swójba=[[Maslenkowe rostliny]]<br />(Ranunculaceae) |podswójba=(Ranunculoideae) |tribus=(Delphinieae) |ród=[[Črijki]]<ref>{{prawopisny2005|strona=72}}</ref> (Aconitum) |družina=Módre črijki<ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Eisenhut}}</ref> |wědomostne mjeno=Aconitum napellus |slědźer= [[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} {{takson-logo|škitany|jědojty|med}} '''Módre črijki'''<ref name="boehmak"/> (''Aconitum napellus'') su [[rostlina]] ze swójby [[Maslenkowe rostliny|maslenkych rostlinow]], z [[ród (biologija)|roda]] [[Črijki|črijkow]]. Dalše serbske mjena su '''swjateje marcyne stupnički''', '''swjateje marcyne črijki''', '''swjateje marcyne kapički''', '''módre hołbiki''' a '''módre šišaki'''. {{wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć=250px |wobraz1=Aconitum napellus flower.jpg |wopis1=Kćenje |wobraz2=Aconitum napellus a1.jpg |wopis2=Kćenja |wobraz3=Illustration Aconitum napellus0.jpg |wopis3=Ilustracija (Otto Wilhelm Thomé, 1885 |wobraz4=Aconitum napellus MHNT.BOT.2007.52.9.jpg |wopis4=''Aconitum napellus'' }} == Wopis == Módre črijki su [[trajne zelo]], kotrež docpěje wysokosć wot 0,5 hač do 1,5 m a maja sylny, najčasćišo njehałužkowany stołpik. Módre črijki su jara jědojte kaž wšě družiny tutoho roda. === Łopjena === Wulke [[Łopjeno|łopjena]] su rukoformowe a hač do póda 5- hač do 7-dźělne. Jich wotrězki maja šwižno-lancetojte kónčki. === Kćenja === Kćěje wot junija hač do awgusta. Mnoholičbne [[Kćenje|Kćenja]] steja w na kóncu stejacych w prawej měrje abo sylnje so rozhałuzowanych [[kić]]ach a su ćmowomódrowioletne abo ćmowomódre a docpěja dołhosć wot 2 hač 3 cm. 5 kćenjowych łopjenow su njesymetriske; najhorniše je kaž "helm" formowane a njeje wyši hač šěroki. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] su zwjetša kosmate. Proterandriske kćenja su jako wuwzaće maslenkich rostlinow dorsiwentralne. Kćenja bu wot čmjełow wopróšene. === Maćizny === Rostlina wobsahuje alkaloidy Aconitinoweho typa. Jěd móže samo intaktnu kožu předrěwać. == Stejnišćo == Wón rosće w hórskich lěsach, wysokotrajnowych honach a na rěčnych brjohach. == Rozšěrjenje == Módre črijki je w srjedźnych a wysokich horach cyłeje [[Europa|Europy]] rozšěrjeny. == Wužiwanje == Prjedy je so jěd za preparaciju šipowych a hlebijowych kónčkow wužiwała. Medicinsce aconitinowe alkaloidy so jako sylnje skutkowacy anestezijowacy srědk wužiwa. == Podobnej družinje == * [[Pakićojte črijki]] (''Aconitum paniculatum'') ma pakićojte kwětnistwo. * [[Pisane stupnički]] (''Aconitum variegatum'') ma najčasćišo pakićojte kwětnistwo a wysoki helm kaž čećikata čapka. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 50 {{ref-de}} * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 9 {{ref-de}} * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 8-9 {{ref-de}} * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 300 {{ref-de}} * Seidel/Eisenreich: BLV Bestimmungsbuch Blütenpflanzen, ISBN 3-405-13557-5, stronje 210-211 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 230 {{ref-de}} == Wotkazy == {{projekty|commons=Aconitum napellus|wikispecies=Aconitum napellus}} * {{FloraWeb|6539}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id38324 BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [http://www.garten.cz/e/cz/41-omej-salamounek-aconitum-napellus garten.cz] {{ref-mix|cs|pl|de|en|sk}} * [https://web.archive.org/web/20080613203350/http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/03880400.xml G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}} * [http://www.giftpflanzen.com/aconitum_napellus.html giftpflanzen.com] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20210923181329/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Aconitum+napellus&mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.gartendatenbank.de/species/aconitum-napellus Gartendatenbank] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20071112132959/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Aconitum+napellus Plants for a Future] {{ref-en}} {{-}} {{Zarodk - botanika}} [[Kategorija:Maslenkowe rostliny]] [[Kategorija:Jědojta rostlina]] [[Kategorija:Hojenska rostlina]] [[Kategorija:Škitane rostliny]] m7w21hi91bh3fmt0co2pf679a2vhnu5 Prawy muchownik 0 5013 390647 346667 2026-04-03T03:31:19Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390647 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Prawy muchownik |wobraz=Amelanchier ovalis01.jpg |wopis wobraza=Prawy muchownik (''Amelanchier ovalis'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=([[Spiraeoideae]]) <!--po němskej wikipediji--> |tribus=Pyreae |podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae) |ród=[[Muchownik]]<ref>{{boehmak|titul= Felsenbirne}}</ref> (Amelanchier) |družina=[[Prawy muchownik]] |wědomostne mjeno=Amelanchier ovalis |slědźer=[[Friedrich Kasimir Medikus|Medik.]] |lěto= }} '''Prawy muchownik''' (''Amelanchier ovalis'') je [[kerk]] ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. {{Wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć=250px |wobraz1=Amelanchia ovalis.jpg |wopis1=Kćějacy prawy muchownik |wobraz2=Amelanchier ovalis fruits.jpg |wopis2=[[Płód|Płody]] praweho muchownika |wobraz3=Amelanchier ovalis.JPG |wopis3=[[Habitus]] praweho muchownika }} == Synonym == * Amelanchier vulgaris (Moench) == Wopis == Prawy muchownik je w lěće zeleny, sylnje rozhałuzowany, kulowaty [[kerk]], kotryž docpěwa wysokosć wot 1 hač 3 m. Wutwori wuběžki. Króna je husta. Kerk so z jeho [[korjeń|korjenjemi]] hłuboko do skalnych škałobow předobywaja. [[Skora]] je oliwozelena hač bruna. Młode [[hałuza|hałuzy]] su na spočatku běłowołmojće kosmate, ale so pozdźišo wobnaža. Zymske pupki su jejkojte, husto pjelsćojće kosmate a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 7 mm. [[Zdónk]] docpěwa tołstosć wot 6 cm. === Łopjena === Łopjency su owalne hač kulowate, wótro rězane, na hornim boku blědozelene a nahe, na delnim boku na spočatku nažołć, našěr abo naběl pjelsćojte, pozdźišo nahe a docpěwaja dołhosć wot 2 hač 4 cm (2,5-5 cm) a šěrokosć wot hač do 3 cm. Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] njesu 8 hač 15 mm dołhi stołpik. Jich nazymske barbjenje je oranžowe hač čerwjene. Pódlanske łopjena su małke, třiróžkaće prynkojte a z łopjenowym stołpikom zrosćene. === Kćenja === Kćěje wot apryla hač meje (junija). [[Kćenje|Kćenja]] su pjećličbne, so před łopjenami jewja a steja po třoch hač po sedmjoch w zrunanych [[kić]]ach. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] su linealne, běłe abo nažołć běle, zwonka cybate, docpěwaja dołhosć wot 1,5 hač 2 cm a wostanu hač do zrałoty płodow. [[Keluškowe łopješko|Keluch]] je pjelsćojće kosmaty. Keluškowe łopješka su wusko-třiróžkate a krótše hač wuske krónowe łopješka. [[Próškowe łopješko|Próškowe łopješka]] su dwaceći. Pjeć płodowych łopješkow je zdźěla ze sobu zrosćene, při čimž kóžde płodowe łopješko wobsahuje jedne [[symjo]]. === Płody === [[Jabłukowy płód|Jabłukowe płody]] su dołho stołpikate, kulowate, kaž hróšatko wulke, zrałe čorne, namódreń zwobručowane a jědźne. Docpěwaja wulkosć wot 8 hač do 10 mm. Wone wot awgusta hač do septembra dozrawja. Jich wuschnjeny keluch je zwjetša wobroćeny. Płody su prjedy z městnami jako narunanje za [[rózynka|rózynki]] a rózynčki słužili. Wone so wot [[ptački|ptačkow]], předewšěm wot [[drózna|dróznow]] žeru. == Stejnišćo == Rosće na skalach, skalnych wobkromach, w słónčnych dubowych a chójnowych lěsach. Ma radšo suche, bazowe, małowutkate, małohumusowe skalne a kamjentne pódy na dospołnje słónčnych, w lěće ćopłych, skalnych zwisach, w swětłych kerčinach a swětłych měšanych lěsach. Často wustupuje hromadźe z [[kisalnik]]ami, [[Mnohokałačkata róža|mnohokałačkatymi róžami]], [[Čećikata wišnja|čećikatymi wišnjami]]<!--(němsce [[:de:Steinweichsel|Steinweichsel]]-->, ''Prunus mahaleb'') a [[brěčica]]mi. == Rozšěrjenje == Rostlina je w horinach srjedźneje a južneje [[Europa|Europy]], w [[Alpy|Alpach]] hač do wysokosćow wot 1800 (2000) m, w [[Mała Azija|Małej Aziji]] a w sewjernej [[Afrika|Africe]] rozšěrjena, při čimž na wuchod hač do Luxemburgskeje a sewjerowuchodnje hač do Pólskeje wustupuje. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5. strona 268 {{ref-de}} * Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 168 {{ref-de}} * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 456 {{ref-de}} * Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Enzyklopädie der Laubbäume. Die große Enzyklopädie mit über 800 Farbfotos unter Mitwirkung von 30 Experten. ISBN 978-3-937872-39-1, strona 39, hesło ''Amelanchier ovalis'' {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 414 {{ref-de}} * Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 206 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 84 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Handbuch Bäume und Sträucher, ISBN 978-3-8354-0021-4, strona 292 {{ref-de}} * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České reubliky. Academia, Praha (2002) * Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}} * Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) {{ref-de}} {{-}} == Eksterne wotkazy == {{commons|Amelanchier ovalis}} {{wikispecies|Amelanchier ovalis}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39578/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070402060608/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AMOV2 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Amelanchier+ovalis Plants for a Future] {{ref-en}} [[Kategorija:Muchownik]] [[Kategorija: Kerki]] th6wgodo675t95qs863qco61qmxoyjw Muchownik 0 5022 390640 383327 2026-04-03T00:27:31Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390640 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Muchownik |wobraz=Amelanchier alnifolia.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Wólšowy muchownik]] (Amelanchier alnifolia) |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=([[Spiraeoideae]]) |tribus=Pyreae |podtribus=[[Jadrješkosadowe rostliny]] (Pyrinae) |ród=Muchownik<ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Felsenbirne}}</ref> |wědomostne mjeno=Amelanchier |slědźer=[[Friedrich Casimir Medicus|Medik.]] |lěto= }} '''Muchownik'''<ref name="boehmak"/> (''Amelanchier'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć=250px |wobraz1=Amelanchier spicata - young shoot (aka).jpg |wopis1=[[Kłóskaty muchownik]] (''Amelanchier spicata'') |wobraz2=Amelanchier canadensis bloeiwijze.jpg |wopis2=[[Kanadiski muchownik]] (''Amelanchier canadensis'') |wobraz3=Amelanchier lamarckii bloeiwijze.jpg |wopis3=Amelanchier lamarckii |wobraz4=Amelanchier vulgaris Sturm10.jpg |wopis4=Amelanchier ovalis (Jacob Sturm, 1796) }} == Wědomostne mjeno == Wědomostne mjeno pochadźa z francoskeho słowa ''la mélanche'' přez wopačne wottorhnjenje artikla (''l'amélanche'') a přidaće štomoweho sufiksa ''-ier''. == Wopis == Najmjeńše družiny su w lěće zelene [[kerk]]i abo małke [[štom]]y. Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] su jednore, owalne a zubate abo karbowane. === Kćenja === Běłe [[Kćenje|kćenja]] su dołhe a wuske, steja w kićowych [[kwětnistwo|kwětnistwach]] a so před dospołnym rozwićom lisćowych łopjenow jewja. Kćenja so wot [[insekty|insektow]] wopróša. === Płody a symjenja === [[Płód|Płody]] su małke, jědźne, jahodojte [[jabłukowy płód|jabłukowe płody]]. Zrałe płody su purpurowe abo čorne a normalnje słódko słodźa. Wone so wot [[ptački|ptačkow]] žeru. [[Symjo|Symjenja]] so wot ptačkow rozšěrjuja. == Stejnišćo == Rostliny su relatiwnje njenaročne. Ma radšo wapnite pódy. Někotre družiny najlěpje rostu na trawoporosćenych swětlinach w škiće druhich štomow. == Družiny a rozšěrjenje == K rodej Muchownik (''Amelanchier'') so 25 družinow w [[Eurazija|Euraziji]] a sewjernej [[Amerika|Americe]] liči, při čimž rozšěrjenske ćežišćo je sewjerna Amerika. W srjedźnej [[Europa|Europje]] je jenož 1 domjaca, a to [[prawy muchownik]] (''Amelanchier ovalis''). * [[Wólšowy muchownik]] (''Amelanchier alnifolia'') * Amelanchier arborea * [[Aziski muchownik]] (''Amelanchier asiatica'') * Amelanchier bartramiana * Amelanchier basalticola * [[Kanadiski muchownik]] (''Amelanchier canadensis'') * Amelanchier confusa * Amelanchier fernaldii * Amelanchier humilis * Amelanchier interior * [[Nahi muchownik]] (''Amelanchier laevis'') * [[Koporowy muchownik]] (''Amelanchier lamarckii'', syn. ''A. grandiflora '') * Amelanchier nantucketensis * Amelanchier obovalis * [[Prawy muchownik]] (''Amelanchier ovalis'') * Amelanchier pallida * Amelanchier pumila * [[Krejčerwjeny muchownik]] (''Amelanchier sanguinea'') * [[Kłóskaty muchownik]] (''Amelanchier spicata'') * Amelanchier stolonifera * Amelanchier utahensis == Wužiwanje == Někotre družiny so jako pyšne kerki w zahrodach a parkach plahuja. {{-}} == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 89 {{ref-de}} * Schütt, Weisgerber, Schuck, Lang, Stimm, Roloff: Enzyklopädie der Laubbäume. Die große Enzyklopädie mit über 800 Farbfotos unter Mitwirkung von 30 Experten. ISBN 978-3-937872-39-1, strona 39, hesło ''Amelanchier'' {{ref-de}} * Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 135 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Bestimmungsbuch Bäume und Sträucher, ISBN 3-405-13737-3, strona 84 {{ref-de}} * Ulrich Hecker: BLV Handbuch Bäume und Sträucher, ISBN 978-3-8354-0021-4, stronje 292-293 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Amelanchier|wikispecies=Amelanchier}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39577/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/A/M/Amelanchier.htm crescent bloom] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20081016003325/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=AMELA USDA plants database] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20090207102757/http://www.gartendatenbank.de/genus/amelanchier Gartendatenbank] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070416015021/http://www.pfaf.org/database/search_name.php?ALLNAMES=Amelanchier Plants for a Future] {{ref-en}} * [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?509 Zapisk při GRIN] {{ref-en}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Muchownik|!Muchownik]] [[Kategorija:Kerki]] d5fx16uqnjsv209d0d4s3ftxcbmiguh Mandlowc 0 5047 390639 346619 2026-04-02T23:20:24Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390639 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Mandlowc |wobraz=Urueña almendro1 lou.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Mandlowc (''Prunus dulcis'') |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=([[Spiraeoideae]]) |tribus=Póčkosadowe rostliny (Amygdaleae) |ród=[[Prunus]] |družina=Mandlowc<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=247}}</ref> |wědomostne mjeno=Prunus dulcis |slědźer=([[Phillip Miller|Mill.]]) [[David Allardice Webb|D. A. Webb]] |lěto= }} '''Mandlowc'''<ref name="prawopisny"/> (''Prunus dulcis'') je kerk a štom ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). Jeho [[płód]] je [[mandla]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=247}}</ref><ref>{{boehmak|titul=Mandel}}</ref>. [[Dataja:Prunus dulcis flor.jpg|thumb|left|150px|[[Kćenje]]]] [[Dataja:Almond tree leaf.JPG|thumb|left|150px|[[Łopjeno]]]] [[Dataja:Almonds02.jpg|thumb|left|150px|[[Płód|Płody]]]] [[Dataja:Unripe almond on tree.jpg|thumb|left|150px|Płody]] [[Dataja:Illustration Prunus dulcis0.jpg|thumb|right|200px|Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé (1885)]] == Wopis == Mandlowc je w lěću zeleny [[štom]] abo [[kerk]], kotryž docpěwa wysokosć wot 3 hač do 10 m. [[Zdónk]] je krótki a často křiwy. [[Króna]] je kulojta hač šěroko wustupowaca. === Łopjena === Měnjate [[Łopjeno|łopjena]] su owalne hač dołhojće-lancetojte a docpěwaja dołhosć wot 5 hač do 12 cm. Jich stołpiki docpěwaja dołhosć wokoło 2 cm a njesu na bazy někotre žałzy. === Kćenja === Kćěje wot měrca hač do apryla. Swětłoróžojte abo běłe [[Kćenje|kćenja]] so před łopjenami jewja a docpěwaja přeměr wot 3 hač do 5 cm. Wone steja po pjećoch hač po šesćoch w promjenjach. === Płody === Płone, jejkojte, zelene, pjelsćojće kosmate [[płód|płody]] wobsahuja słabje brózdźenu [[póčka|póčku]] ze ćeńkej skorpiznu. Wone docpěwaja dołhosć wot 3 hač do 6 cm. Jich płodowe mjaso je suche a póčka je jara twjerda. Eksistuja hórke a słódke mandle, při tym hórke mandle wobsahuja hač do 8 % [[amygdalin]]a. Z amygdalina [[cyanowodźik]] nastanje, tak zo wulke mnóstwo je jara jědojte. Z mandlow so [[mandlowy wolij]] a zhromadnu z [[cokor]]om a aromatiskimi maćiznami [[marcipan]] zhotowujetej. Nimo toho wobsahuja mineralne maćizny. == Stejnišćo == Rosće na njeselenych, přesakliwych pódach. == Rozšěrjenje == Pochadźa z wuchodneho regiona [[Srjedźne morjo|srjedźneho morja]]. == Wužiwanje == Ze słódkich mandlow kulturneje formy so [[marcipan]] zhotuje. == Synonymy == * ''Amygdalus communis'' L. * ''Amygdalus dulcis'' Mill. * ''Prunus amygdalus'' (Linnaeus) Batsch. * ''Prunus communis'' L. * ''Prunus dulcis'' var. ''amara'' (DC.) Buchheim == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Bäume und Sträucher, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4467-7, strona 682 {{ref-de}} * Bruno P. Kremer: Steinbachs Naturführer Bäume & Sträucher, ISBN 978-3-8001-5934-5, strona 260 {{ref-de}} * Spohn: Welcher Baum ist das? Die neuen Kosmos-Naturführer, ISBN 978-3-440-10794-2, strona 107 {{ref-de}} * Mayer, Schwegler: Welcher Baum ist das?, Bäume, Sträucher, Ziergehölze, ISBN 978-3-440-11273-1, strona 176 {{ref-de}} * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) * Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidleberg, Berlin (2002) <br style="clear:both;" /> == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Prunus dulcis|wikispecies=Prunus dulcis}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39534 BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20110918062756/http://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Prunus+dulcis&mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Prunus+dulcis Plants for a Future] {{ref-en}} <br style="clear:both;" /> {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Prunus]] [[Kategorija:Štomy]] [[Kategorija:Kerki]] 9k2ikseevims8gpg3rkgt0in0b64ihi Lěsny porstnik 0 5071 390637 390051 2026-04-02T23:05:22Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390637 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Lěsny porstnik |wobraz=Potentilla_erecta01.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Lěsny porstnik (''Potentilla erecta'') |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=Lěsny porstnik |wědomostne mjeno=Potentilla erecta |slědźer=([[Carl von Linné|L.]]) Raeuschel. }} {{med-logo}} '''Lěsny porstnik''' (''Potentilla erecta'', Syn.: ''Potentilla tormentilla'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. Druhe serbske mjeno je '''zawjaznik'''<ref>{{prawopisny2005|strona=646}}</ref>. [[Dataja:Potentilla erecta bloem.jpg|thumb|left|200px|kwět]] [[Dataja:Potentilla erecta.jpeg|thumb|left|200px|lěsny porstnik]] [[Dataja:Illustration_Potentilla_erecta0.jpg|thumb|Ilustracija lěsneho porstnika, w knize: Prof. Dr. Otto Wilhelm Thomé ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz'', 1885]] == Synonymaj == * Potentilla sylvestris [[Noël Martin Joseph de Necker|Neck.]] * Potentilla tormentilla [[Noël Martin Joseph de Necker|Neck.]] == Wopis == Lěsny porstnik je [[trajne zelo]], kotrež docpěje wysokosć wot 10 hač do 30 cm. Wón je kosmata rostlina z njestajnje dulatym abo walcojtym, wonka ćmowobrunym, nutřka krejčerwjenym pjenkom. [[Stołpik]]i steja zrunanje a su najčasćišo wot spódka wobšěrne. === Łopjena === Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su dołhe, ćeńkostołpikate, 3-dźělene a chětře wjadnjace. Stołpikowe łopjena su krótkostołpikate hač do sedźace, najčasćišo 5-ličbowe. Łopješka docpěja dołhosć wot 1 hač do 2 cm a su hrubje zubate. === Kćenja === Wón kćěje wot apryla hač do julija (wot meje hač do awgusta). [[Kćenje|Kćenja]] docpěja wulkosć wot 1 cm a njesu 4 tróšku zažłobjene [[krónowe łopješko|krónowe łopješka]]. == Stejnišćo == Wón rosće na suchich łukach, płonych bahnach, holach, słónčnych zwisach, skłoninach, we swětłych lěsach a na lěsnych pućach. Ma radšo małowutkate, často kisałe pódy. == Přestrjeń == Lěsny porstnik je w Europje, Aziji a sewjerej Americe rozšěrjeny. == Nóžki == <references/> == Žórła == * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 48 {{ref-de}} * GU Naturführer Blumen, ISBN 3-7742-1507-3, stronje 52-53 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 260 {{ref-de}} {{-}} == Eksterne wotkazy == {{commons|Potentilla erecta}} {{FloraWeb|4511}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39835/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070509221444/http://botanika.wendys.cz/kytky/K138.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [http://212.185.118.226/publlehrbuch/xml/Frame.asp?D=27162720.xml&S=POTENTILLA G. Madaus: Lehrbuch der biologischen Heilmittel] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070216103247/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POER81 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/PO/Potentilla%20erecta.htm crescent bloom] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070416041051/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+erecta Plants for a Future] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Porstnik]] [[Kategorija:Hojenska rostlina]] cnbexmmv1oddd8c2h7u5xlvipm3hosx Niski porstnik 0 5076 390642 290671 2026-04-03T01:13:53Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390642 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Niski porstnik |wobraz=Potentilla supina2 eF.jpg |wopis wobraza=niski porstnik |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=[[Niski porstnik]] |wědomostne mjeno=Potentilla supina |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Niski porstnik''' (''Potentilla supina'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. [[Wobraz:Potentilla supina1 eF.jpg|thumb|left|200px|niski porstnik]] [[Wobraz:Potentilla supina Sturm16.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]] {{-l}} == Noty == <references/> == Eksterne wotkazy == {{commons|Potentilla supina}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39847/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20061009203507/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=POSU25 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+supina Plants for a Future] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Porstnik]] lq0szmjogwms7fgwvzfeyglmcz4smnr Norski porstnik 0 5077 390643 382390 2026-04-03T01:27:43Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390643 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Norski porstnik |wobraz=Potentilla norvegica sl10.jpg |wopis wobraza=Norski porstnik (''Potentilla norvegica'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=[[Norski porstnik]] |wědomostne mjeno=Potentilla norvegica |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Norski porstnik''' (''Potentilla norvegica'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). [[Wobraz:Potentilla norvegica Sturm17.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]] == Noty == <references/> == Eksterne wotkazy == * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39842/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20130511102022/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=PONO3 USDA plants database] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070420154501/http://www.pfaf.org/database/plants.php?Potentilla+norvegica Plants for a Future] {{ref-en}} {{-}} {{rq|zarodk|sources}} [[Kategorija:Porstnik]] 51qdyyqomiro1ykqjch34q8st9kpe3p Slěborny porstnik 0 5084 390652 390060 2026-04-03T05:44:29Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390652 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Slěborny porstnik |wobraz=Potentilla argentea bluete.jpeg |wopis wobraza=Slěborny porstnik (''Potentilla argentea'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=[[Slěborny porstnik]] |wědomostne mjeno=Potentilla argentea |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto=1753 }} '''Slěborny porstnik''' (''Potentilla argentea'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje= |šěrokosć= 250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Potentilla argentea habitus.jpeg |wopis1=Slěborny porstnik |wobraz2=Potentilla argentea1 eF.jpg |wopis2=Slěborny porstnik |wobraz3=Potentilla argentea Sturm31.jpg |wopis3=Ilustracija, Jacob Sturm (1796) |wobraz4= |wopis4= }} == Synonymy == * Potentilla decumbens Jord. * Potentilla demissa Jord. * Potentilla grandiceps [[Albert Zimmeter|Zimmeter]] * Potentilla macrotoma [[Vincze von Borbás|Borbás]] * Potentilla magyarica [[Albert Zimmeter|Zimmeter]] * Potentilla tenuiloba Jord. == Wopis == Slěborny porstnik je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 20 hač 50 cm. Rostlina je zrunana abo nižoležaca. [[Stołpik]] a [[Łopjeno|łopjena]] su na delnim boku běłopjelsćojte. Łopjena su tři- hač pjećličbnje pjerite. === Kćenja === Kćěje wot junija hač oktobra. [[Kćenje|Kćenja]] docpěwaja wulkosć wot 1 hač 1,5 cm a steja po dwěmaj hač po dwacećoch w čumpatych [[pakić]]ach. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] su žołte a dlěše hač lancetojty [[keluškowe łopješko|keluch]] a słabje zarěznjene. == Stejnišćo == Rosće na suchich a pěskowych trawnikach, skalnych hłójčkach, pućnych kromach a železniskim terenje. Preferuje skerje wotewrjene, zwjetša małowapnate, pěskowe hač šćerkowe pódy. == Rozšěrjenje == Rostlina je w nimale cyłej [[Europa|Europje]] rozšěrjena. == Noty == <references /> == Žórła == * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 136 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 282 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{commons|Potentilla argentea}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39830/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070606205438/http://botanika.wendys.cz/kytky/K140.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20060930115640/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=POAR8 USDA plants database] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Porstnik]] mrclj8s1g0h8g0dz2qi62nyqcacsvk2 Srěni porstnik 0 5085 390653 290866 2026-04-03T06:06:52Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390653 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Srěni porstnik |wobraz=Potentilla intermedia Herbar.jpg |wopis wobraza=Srěni porstnik (''Potentilla intermedia'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=[[Srěni porstnik]] |wědomostne mjeno=Potentilla intermedia |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] }} '''Srěni porstnik''' (''Potentilla intermedia'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]]. [[Wobraz:Potentilla intermedia BB-1913.jpg|thumb|left|200px|ilustracija]] {{-l}} == Noty == <references/> == Eksterne wotkazy == * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39839/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070216100305/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POIN8 USDA plants database] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Porstnik]] 5fc8kji4xdu56gq09z5odvta9qtcidv Stawacy porstnik 0 5086 390654 382944 2026-04-03T06:14:16Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390654 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Stawacy porstnik |wobraz=Potentilla_anglica_agg_Herbar.jpg |wopis wobraza=Stawacy porstnik (''Potentilla anglica'') |wulkosć=250px |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref>{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref>{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> (Potentilla) |družina=Stawacy porstnik |wědomostne mjeno=Potentilla anglica |slědźer=[[Laicharding|Laichard.]] |lěto=1790 }} '''Stawacy porstnik''' (''Potentilla anglica'') je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |połoženje= |šěrokosć= 250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Potentilla anglica agg..jpg |wopis1=Stawacy porstnik |wobraz2=Potentilla anglica BB-1913.jpg |wopis2=Ilustracija |wobraz3= |wopis3= |wobraz4= |wopis4= |wobraz5= |wopis5= }} == Synonymaj == * Potentilla procumbens [[John Sibthorp|Sibth.]] * Tormentilla reptans [[Carl von Linné|L.]] == Wopis == Stawacy porstnik docpěje wysokosć wot 15 hač 30 cm a ma nižoležacy [[stołpik]], kotryž na sukach často korjeni. Rostlina je k družinje wuwity bastard z družinow [[lěsny porstnik]] (''P. erecta'') a [[łažawy porstnik]] (''P. reptans''). === Łopjena === Spódnje [[łopjeno|łopjena]] su tři- hač pjećličbne, kotrychž łopješka maja na kóždym boku štyri hač šěsć zubkow. Stołpikowe łopjena su 1-2 cm dołho stołpikate. Pódlanske łopjena su zwjetša cyłokromne. === Kćenja === Kćěje wot junija hač awgusta. Žołte [[Kćenje|kćenja]] su štyriličbne abo pjećličbne. [[Krónowe łopješko|Krónowe łopješka]] docpěja dołhosć wot 5 hač 7 mm. == Stejnišćo == Rosće na lěsnych pućach, we włóžnych lěsach, na bahnowych łukach. == Rozšěrjenje == Rostlina je w srjedźnej a sewjernej [[Europa|Europje]] rozšěrjena. == Nóžki == <references/> == Žórło == * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 134 {{ref-de}} == Eksterne wotkazy == {{commons|Potentilla anglica}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39827/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070217093628/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POAN7 USDA plants database] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20070302212824/http://www.habitas.org.uk/flora/species.asp?Item=3351 Flora of Northern Ireland] {{ref-en}} {{-}} {{Zarodk - botanika}} [[Kategorija:Porstnik]] bxlgtn2ehxw7emw5fne5il53qwnch99 Porstnik 0 5127 390646 384453 2026-04-03T03:01:24Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390646 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Porstnik |wobraz=Potentilla_palustris_180606a.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Bahnowy porstnik]] (Potentilla palustris) |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad= (Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=(Rosoideae) |ród=[[Porstnik]]<ref name="prawopisny">{{Prawopisny2005|strona=358}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul= Fingerkraut}}</ref> |wědomostne mjeno=Potentilla |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Porstnik'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Potentilla'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). [[Dataja:Potentilla atrosanguinea, cultivated, Germany 2.jpg|thumb|left|200px|Potentilla atrisanguinea]] [[Dataja:Potentilla montenegrina RB.jpg|thumb|left|200px|Potentilla montenegrina]] [[Dataja:Pieciornik turyngijski Potentilla thuringiaca.jpg|thumb|left|200px|Potentilla thuringiaca]] [[Dataja:Potentilla wismariensis blatt.jpeg|thumb|left|200px|Potentilla wismariensis]] [[Dataja:Potentilla spp Sturm34.jpg|thumb|200px|ilustracija, Jacob Sturm (1796)]] == Družiny (wuběrk) == Ród porstnikow (''Potentilla'') wobsahuje něhdźe 300 hač 500 družinow: * [[Potentilla acaulis]] L. * [[Běły porstnik]] (''Potentilla alba'' L.) * [[Stawacy porstnik]] (''Potentilla anglica'' Laich. agg.) * [[Husacy porstnik]] (''Potentilla anserina'' L.) * ''[[Potentilla arctica]]'' Rouy * [[Sand-Fingerkraut]] (''Potentilla arenaria'' Borkh.) * [[Slěborny porstnik]] (''Potentilla argentea'' L.) * [[Potentilla argyrophylla]] Wall. ex Lehm. * ''[[Potentilla astracanica]]'' Jacq. * [[Blutrotes Fingerkraut]] (''Potentilla atrosanguinea'' Lodd., G. Lodd. & W. Lodd.) * [[Złoty porstnik]] (''Potentilla aurea'' L.) * ''[[Potentilla betonicifolia]]'' Poir. * ''[[Potentilla bifurca]]'' L. * ''[[Potentilla borneensis]]'' (Stapf) Kalkman * [[Mólički porstnik]] (''Potentilla brauneana'' Hoppe ex Nestl.) * ''[[Potentilla callieri]]'' (T.Wolf) Juz. * [[Stołpikaty porstnik]] (''Potentilla caulescens'' L.), wustupuje w Alpach a w horinach južneje Europy * ''[[Potentilla chamissonis]]'' Hultén, wustupuje w Arktisu * ''[[Potentilla chrysantha]]'' Trevir. * [[Rańšoalpski porstnik]] (''Potentilla clusiana'' Jacq.) * [[Hórčny porstnik]] (''Potentilla collina'' Wib.) * ''[[Potentilla conferta]]'' Bunge * [[Pjedličkaty porstnik]] (''Potentilla crantzii'') * [[Lěsny porstnik]] (''Potentilla erecta'' (L.) Raeusch.) * [[Gletscher-Fingerkraut]] (''Potentilla frigida'' Vill.) * [[Kerkojty porstnik]] (''Potentilla fruticosa'' L.; Syn.: ''Dasiphora fruticosa'' (L.) Rydb.) * [[Kahles Fingerkraut]] (''Potentilla glabra'' Lodd.) * ''[[Potentilla grammopetala]]'' Moretti, endemit w centralnych Alpach * [[Načerwjeń porstnik]] (''Potentilla heptaphylla'' L.) * ''[[Potentilla hirta]]'' L., wustupuje jenož w zapadnym regionje Srjedźneho morja * [[Polarfingerkraut]] (''Potentilla hyparctica'' Malte) * [[Pěskowy porstnik]] (''Potentilla incana'') * [[Šěry porstnik]] (''Potentilla inclinata'' Vill.) * [[Indiska pozdatna truskalca]], (''Potentilla indica'' (G. Jackson) T. Wolf, prjedy ''Duchesnea indica'' G. Jackson) Focke) * [[Srěni porstnik]] (''Potentilla intermedia'' L.) * [[Běłohródski porstnik]] (''Potentilla leucopolitana'') * [[Lindackerowy porstnik]] (''Potentilla lindackeri'') * ''[[Potentilla longifolia]]'' Willd. ex Schltdl. * [[Kwěćikaty porstnik]] (''Potenilla micrantha'' Ram. ex DC.) * ''[[Potentilla montana]]'' Brot., wustupuje jenož w Portugalskej, Španiskej, Francoskej a Belgiskej * [[Vielspaltiges Fingerkraut]] (''Potentilla multifida'' L.) * [[Frühlings-Fingerkraut]] (''Potentilla neumanniana'' Rchb.) * ''[[Potentilla nevadensis]]'' Boiss. * [[Dolomiten-Fingerkraut]] (''Potentilla nitida'' L.), wustupuje jenož w južnych Alpach a Apenninach * ''[[ Potentilla nivea]]'' L. * [[Norski porstnik]] (''Potentilla norvegica'' L.) * [[Bahnowy porstnik]] (''Potentilla palustris'' (L.) Scop.; Syn.: Comarum palustre L.) * ''[[Potentilla patula]]'' Waldst. & Kit. * ''[[Potentilla pedata]]'' Nestl. * ''[[Potentilla pensylvanica]]'' L. * [[Zažny porstnik]] (''Potentilla praecox'') * [[Ćeńkozubkaty porstnik]] (''Potentilla pusilla'' Host) * [[Wysoki porstnik]] (''Potentilla recta'' L.) * [[Łažawy porstnik]] (''Potentilla reptans'' L.) * [[Skalny porstnik]] (''Potentilla rupestris'' L.) * [[Steinbrech-Fingerkraut]] (''Potentilla saxifraga'' Ardoino ex De Not.), wustupuje jenož w mórskich Alpach * [[Mazany porstnik]] (''Poentilla sordita'') * [[Truskalcojty porstnik]] (''Potentilla sterilis'' (L.) Garcke) * ''[[Potentilla stipularis]]'' L. * [[Niski porstnik]] (''Potentilla supina'' L.) * [[Nalětni porstnik]] (''Potentilla tabernaemontani'') * [[Durinski porstnik]] (''Potentilla thuringiaca'' Bernh.) * [[Mnohokwěćikaty porstnik]] (''Potentilla thyrsiflora'' Huels. ex Zimmeter) * [[Seealpen-Fingerkraut]] (''Potentilla valderia'' L.), wustupuje jenož w mórskich Alpach vor * [[Wismarer Hügelfingerkraut]] (''Potentilla wismariensis'' T. Gregor & Henker) {{translate}} == Nóžki == <references/> == Eksterne wotkazy == {{commons|Category:Potentilla}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39825/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [http://www.crescentbloom.com/Plants/Genus/P/O/Potentilla.htm crescent bloom] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20060930123150/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=POTEN USDA plants database] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20160308182731/http://www.bgbm.org/IOPI/GPC/PTaxonDetail.asp?NameId=105067261&PTRefFk=128127 International Organization for Plant Information] {{ref-en}} [[Kategorija:Porstnik|!Porstnik]] 6rrfvjfyqvnk8o5adfz4f5oq33qt5ic Dulkata smjetanka 0 5229 390630 390041 2026-04-02T16:11:34Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390630 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Dulkata smjetanka |wobraz=Filipendula vulgaris 'Dropwort' (Rosaceae) plant.JPG |wopis wobraza=Dulkata smjetanka (''Filipendula vulgaris'') |wulkosć=250px |klasa= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Róžowe rostliny]] (Rosaceae) |podswójba=Rosoideae |ród=[[Smjetanka]]<ref>{{boehmak|titul= Mädesüß}}</ref> (Filipendula) |družina=Dulkata smjetanka |wědomostne mjeno=Filipendula vulgaris |slědźer=Moench }} '''Dulkata smjetanka''' (''Filipendula vulgaris'', syn. ''Filipendula hexapetala''<ref>Po ''Botanica'' (hlej při žórłach)</ref>) je rostlina ze swójby [[Róžowe rostliny|róžowych rostlinow]] (''Rosaceae''). {{Wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć= 250px |šěrokosćKašćika= |wobraz1=Filipendula hexapetala0.jpg |wopis1=Dulkata smjetanka |wobraz2=(MHNT) Filipendula vulgaris - Inflorescence2.jpg |wopis2=Dulkata smjetanka |wobraz3=Fivu 002 lhp.jpg |wopis3=[[Płód|Płody]] |wobraz4=Filipendula vulgaris Sturm134.jpg |wopis4=Ilustracija, Jacob Sturm (1796) |wobraz5=Filipendula vulgaris - angerpist.jpg |wopis5= }} == Wopis == Dulkata smjetanka je [[wjacelětna rostlina]], kotraž docpěje wysokosć wot 30 hač 60 (90) cm. Čerstwe zelo je [[glykosid]]ow dla słabje jědojte. Jednotliwe [[Korjeń|korjenje]] su dulaće stołstnjene a słuža rostlinje jako składowanski organ. === Łopjena === Paproćojte [[Łopjeno|łopjena]] su na woběmaj stronomaj zelene, pjerite z 21-81 hrubje zubatymi łopjenami. === Kćenja === Kćěje wot junija hač julija. Wona ma zwjetša 6 kćenjowe łopješka, kotrež docpěja dołhosć wot 5 hač 10 cm. Jeje [[krónowe łopješko|krónowe łopješka]] zwonka zwjetša su čerwjenojte. Běłe [[Kćenje|kćenja]] steja w [[njeprawy wokołk|njeprawych wokołkach]]. Někotre zahrodne warjetety njesu róžojte kćenja. === Płody === [[Płód|Płody]] su kosmate, rune a zrunane. == Stejnišćo == Wona rosće na suchich łukach, w kerčinach, na lěsowych kromach a swětłych lěsach. == Rozšěrjenje == Rostlina je w [[Europa|Europje]] a w [[Azija|Aziji]] rozšěrjena. == Podobna družina == * [[Bahnowa smjetanka]] (''Filipendula ulmaria'') == Nóžki == <references/> == Žórła == * Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 355 {{ref-de}} * GU Maxi-Kompaß Blumen, ISBN 3-7742-3852-9, strona 178 {{ref-de}} * Rothmaler, W. et al.: Exkursionsflora von Deutschland, Band 1-4, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002) {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 172 {{ref-de}} * Strasburger, E. et al.: Lehrbuch der Botanik für Hochschulen. 35. Auflage, Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg, Berlin (2002) {{ref-de}} * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) == Eksterne wotkazy == {{commons|Filipendula vulgaris}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39607/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070501120434/http://botanika.wendys.cz/kytky/K576.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [http://www.crescentbloom.com/Plants/Specimen/FI/Filipendula%20vulgaris.htm crescent bloom] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20240615083043/https://plants.usda.gov/java/nameSearch?keywordquery=Filipendula%20vulgaris&mode=sciname USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Filipendula+vulgaris Plants for a Future] {{ref-en}} [[Kategorija:Róžowe rostliny]] m69bbxa9r3w8nxsgq98u2zwj16tx74g Chorhojčkaty kozync 0 5538 390626 290986 2026-04-02T14:54:09Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390626 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Chorhojčkaty kozync |wobraz=Astragalus onobrychis flora.jpg |wopis wobraza=Chorhojčkaty kozync (''Astragalus onobrychis'') |wulkosć=250px |klasa= |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Fabales) |swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae) |podswójba=[[Mjetelojte kwěty]] (Faboideae) |ród=[[Kozync]]<ref>{{boehmak|titul=Tragant}}</ref> (Astragalus) |družina=Chorhojčkaty kozync |wědomostne mjeno=Astragalus onobrychis |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Chorhojčkaty kozync''' (''Astragalus onobrychis'') je rostlina ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Nóžki == <references/> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) == Eksterne wotkazy == {{projekty|commons=Astragalus onobrychis|wikispecies=Astragalus onobrychis}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39924/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20060929093947/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=ASON3 USDA plants database] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Kozync]] topi63psbme5x1r5ky3w8n5by4adpy8 Lěsny kozync 0 5540 390636 390050 2026-04-02T23:00:36Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390636 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Lěsny kozync |wobraz=Astragalus glycyphyllos1.jpg |wopis wobraza=Lěsny kozync (''Astragalus glycyphyllus'') |wulkosć=250px |klasa= |podklasa0=[[Eurosidy I]] |porjad=(Fabales) |swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae) |podswójba=[[Mjetelojte kwěty]] (Faboideae) |ród=[[Kozync]]<ref>{{boehmak|titul=Tragant}}</ref> (Astragalus) |družina=Lěsny kozync |wědomostne mjeno=Astragalus glycyphyllus |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto= }} '''Lěsny kozync''' (''Astragalus glycyphyllus'') je rostlina ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae''). {{wertikalna lisćina wobrazow |šěrokosć=250px |wobraz1=Astragalus glycyphyllos3.jpg |wopis1=Kćenja |wobraz2=Astragalus glycyphyllos fruit.jpg |wopis2=Płody |wobraz3=Illustration Astragalus glycyphyllos0.jpg |wopis3=Ilustracija, Otto Wilhelm Thomé 1885) }} == Wopis == Lěsny kozync je [[trajne zelo]], kotrež docpěwa wysokosć wot 50 hač 150 cm. [[Stołpik]] je lězucy, kwaklojće rosćacy. === Łopjena === [[Łopjeno|Łopjena]] su njeporowje pjerite ze 7-13 jejkotymi, čerstwozelenymi, 2 cm dołhimi łopješkami. === Kćenja === Kćěje wot junija hač julija. Žołtozelene [[Kćenje|kćenja]] docpěwaja dołhosć wot něhdźe 1,5 cm a steja po wosmoch hač po třicećoch w zawalitej, hustych [[kić]]i. [[Krónowe łopješko|Króna]] docpěwa dołhosć wot 13 hač 15 mm. === Płody === [[Płód|Płody]] su křiwjene, dołhojte, nimale nahe a docpěwaja dołhosć wot 3 hač 4 cm. [[File:Astragalus glycyphyllos MHNT.BOT.2011.3.62.jpg|thumb|''Astragalus glycyphyllos'']] == Stejnišćo == Rosće na lěsnych kromach, lěsnych pućach, skłoninach, drjebiznowych nasypach a pućowych mjezach. == Rozšěrjenje == Rostlina w južnej [[Skandinawiska|Skandinawiskej]], srjedźnej [[Europa|Europje]] a rědko w južnej Europje rozšěrjena. == Nóžki == <references/> == Žórła == * Schauer - Caspari: Pflanzenführer für unterwegs, ISBN 978-3-8354-0354-3, 2. nakład, 2008, strona 152 {{ref-de}} * Spohn, Aichele, Golte-Bechtle, Spohn: Was blüht denn da? Kosmos Naturführer (2008), ISBN 978-3-440-11379-0, strona 324 {{ref-de}} * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * [[Jan Lajnert|Lajnert, Jan]]: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * [[Filip Rězak|Rězak, Filip]]: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) == Wotkazy == {{wikispecies|Astragalus glycyphyllos}} * [http://www.biolib.cz/cz/taxon/id39923/ BioLib] {{ref-mix|cs|en}} * [https://web.archive.org/web/20070502102757/http://botanika.wendys.cz/kytky/K107.php Botanický herbář] {{ref-cs}} * [https://web.archive.org/web/20060926043551/http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ASGL4 USDA plants database] {{ref-en}} * [http://www.pfaf.org/database/plants.php?Astragalus+glycyphyllos Plants for a Future] {{ref-en}} {{-}} {{Bio-zarodk}} [[Kategorija:Kozync]] cy964zp6kpai60mfw9gd1pf3a893g26 Pěskowy kozync 0 5542 390649 291035 2026-04-03T03:53:08Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390649 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Pěskowy kozync |wobraz=322 Astragalus arenarius.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Pěskowy kozync (''Astragalus arenarius'') |klasa= |podklasa0=[[Eurosidy I]] |porjad=(Fabales) |swójba=[[Łušćinowcy]] (Fabaceae) |podswójba=[[Mjetelojte kwěty]] (Faboideae) |ród=[[Kozync]]<ref>{{boehmak|titul=Tragant}}</ref> (Astragalus) |družina=Pěskowy kozync |wědomostne mjeno=Astragalus arenarius |slědźer=[[Carl von Linné|L.]] |lěto=1753 }} '''Pěskowy kozync''' (''Astragalus arenarius'') je rostlina ze swójby [[Łušćinowcy|łušćinowcow]] (''Fabaceae''). == Nóžki == <references/> == Žórła == <!--* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)--> * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) == Eksterne wotkazy == {{projekty|commonscat=Astragalus arenarius|wikispecies=Astragalus arenarius}} * [https://web.archive.org/web/20060929073645/http://www.plants.usda.gov/java/profile?symbol=ASAR15 USDA plants database] {{ref-en}} {{-}} {{zarodk - botanika}} [[Kategorija:Kozync]] qj5bjkrnuf1gjn7f94fspkei9kdhd86 Psowodźina 0 6992 390648 291875 2026-04-03T03:40:07Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390648 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Psowodźina |wobraz=Rhamnus_frangula.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=[[Wšědna psowodźina]] (''Frangula alnus'') |klasa0=[[Jadrowe eudikotyledony]] |podklasa0=[[Rosidy]]<br />[[Eurosidy I]] |porjad=(Rosales) |swójba=[[Hokowcowe rostliny]] (Rhamnaceae) |ród=Psowodźina<ref name="prawopisny">{{prawopisny2005|strona=406}}</ref><ref name="boehmak">{{boehmak|titul=Faulbaum}}</ref> |wědomostne mjeno=Frangula |slědźer=[[Philip Miller|Mill.]] }} '''Psowodźina'''<ref name="prawopisny"/><ref name="boehmak"/> (''Frangula'') je [[ród (biologija)|ród]] ze swójby [[Hokowcowe rostliny|hokowcowych rostlinow]] (''Rhamnaceae''). Wot někotrych awtorow so do roda [[hokowc]]ow (''Rhamnus'') zarjaduje. == Systematika a rozšěrjenje == Ród, kotryž je daloko w [[sewjerna połkula|sewjernej połkuli]] rozšěrjeny, wobsahuje po Bartels 160 družinow<ref name="Bartels">Horst Bartels, 1993: ''Gehölzkunde: Einführung in die Dendrologie.'' UTB Eugen Ulmer, Stuttgart. ISBN 3-8252-1720-5</ref>. Tu je wuběrk: * [[Wšědna psowodźina]] (''Frangula alnus'' Mill., [[Takson#Synonymy|syn.]]: ''Rhamnus frangula'' L., ''Rhamnus frangula'' subsp. ''columnaris'' hort.) * ''Frangula azorica'' (Syn.: ''Rhamnus latifolia''): [[Endemiski (biologija)|Endemisce]] na [[Acory|Acorach]]. * ''[[Frangula betulifolia]]'' (Greene) Grubov (Syn.: ''Rhamnus betulifolia'' Greene) * ''[[Frangula californica]]'' (Eschsch.) A.Gray (Syn.: ''Rhamnus californica'' Eschsch.): ** ''Frangula californica'' subsp. ''tomentella'' * ''[[Frangula caroliniana]]'' (Walter) A.Gray (Syn.: ''Rhamnus caroliniana'' Walter) * ''[[Frangula crenata]]'' (Siebold & Zucc.) Miq. (Syn.: ''Rhamnus crenata'' Siebold & Zucc.) * [[Afriska psowodźina]] (''Rhamnus prinoides'', Syn. ''Rhamnus pauciflora'' Eschsch.), w južnej Africe a wysočinje Etiopiskeje * [[Sagrada-psowodźina]] (''Frangula purshiana'') (DC.) J. G. Cooper (Syn.: ''Rhamnus purshiana'' DC.) * ''[[Frangula rupestris]]'' (Scop.) Schur (Syn.: ''Rhamnus rupestris'' Scop.) == Nóžki == <references /> == Eksterne wotkazy == {{Commonscat|Rhamnaceae|{{PAGENAME}}}} * [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/genus.pl?14588 Zapisk při ''GRIN Taxonomy for Plants''] {{ref-en}} * [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=500850 Zapisk při ''ITIS''] {{ref-en}} * [https://web.archive.org/web/20110923044717/http://www.plants.usda.gov/java/imageGallery?category=sciname&txtparm=Frangula&familycategory=all&growthhabit=all&duration=all&origin=all&wetland=all&imagetype=all&artist=all&copyright=all&location=all&stateSelect=all&cite=all&viewsort=15&sort=sciname Wobrazy při ''plants.usda.gov''] {{ref-en}} [[Kategorija:Hokowcowe rostliny]] [[Kategorija:Štomy]] [[Kategorija:Kerki]] qtf9wmov770eoeytzyg3ytj1fn3dxc5 Předłoha:Info ISO-3166-2:CH-TI 10 31066 390635 331267 2026-04-02T22:24:21Z SpinnerLaserzthe2nd 23399 ([[c:GR|GR]]) [[File:Tessin-coat of arms.svg]] → [[File:CHE Ticino COA.svg]] 390635 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1|}}} }} |continent = Europa <!--Administracija--> |level = 1 |maxlevel= 1 |acronym = TI |top = CH |upper = CH |lemma = Kanton Tessin |admname = Kanton Tessin |admtype = kanton |genitiw = kantona Tessin |lokatiw = w kantonje Tessin |0 = Šwicarska |1 = Tessin |2 = |map = Šwicarska |flag = CHE Ticino COA.svg }}<noinclude>{{Info ISO-3166-2/Info}}</noinclude> lv0z681p5tq28eorhsp7uemyfy04htf Partizansk 0 33550 390644 342727 2026-04-03T02:17:30Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390644 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město RU |mjeno ruske= Партизанск |mjeno serbske= Partizansk |mjeno2 = |čisło=05417 |ISO=RU-PRI |wopon= |chorhoj= Flag of Partizansk (Primorsky kray).png |šěrina=43/08/00/N |dołhota=133/08/00/E |wysokosć= |přestrjeń= |póstowe čisło= 692864 |předwólba=(+7) 42363 |webstrona= }} [[Dataja:Landscape of Partizansk.JPG|thumb|left]] '''Partizansk''' ({{wrěči|ru}} ''Партизанск''; do 1932 – ''Sučanskij Rudnik/ Сучанский Рудник''; do 1972 – ''Sučan/ Сучан'') je město w [[Azija|aziskim]] dźělu [[Ruska|Ruskeje federacije]]. Leži w [[Sibirska|Sibirskej]] w [[Region Primorje|Primorskim regionje]] něhdźe 100 kilometrow wuchodnje [[Wladiwostok]]a. Ma něhdźe 37 tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1896 załožiło a ma wot lěta 1932 měšćanske prawa. == Žórło == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Partizansk}} * [https://web.archive.org/web/20141218035213/http://partizansk.org/ Oficielne webstrony] g04t74hpetdtbclfy3qg9dnpj253al3 Viekšniai 0 36412 390655 362906 2026-04-03T07:55:27Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390655 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |wopon = LIT Wieksznie COA.jpg |chorhoj = |šěrina = 56/14/0 |dołhota = 22/30/0 |region-ISO = LT-TE |gmejnske čisło= |wysokosć = |přestrjeń = |wobydlerstwo = 1671 |staw = 2017 |póstowe čisło = 89094 |awtowa značka = |předwólba = 443 |webstrona = |wobraz = |wopis wobraza = }} [[Dataja:Vieksniai.jpg|thumb|left]] '''Viekšniai ''' ({{Audio|Vieksniai.ogg|wurěkowanje}}) je městačko w Mažeikiaiskim rajonje Telšiaiskeho wobwoda w [[Litawska|Litawskej]]. Leži při rěce Venta něhdźe 50 kilometrow sewjerowuchodnje wot města [[Telšiai]] a něhdźe 15 kilometrow juhowuchodnje wot města [[Mažeikiai]]. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow. Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1725 Magdeburgske měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897: 56 %<ref>[https://web.archive.org/web/20211210145504/https://www.rujen.ru/index.php/%D0%92%D0%95%D0%9A%D0%A8%D0%9D%D0%AF%D0%99 Векшняй]// Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Viekšniai}} {{Města w Litawskej}} [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1253]] 9iq51p9wua6xzeavnk54t97vl8fdfst Dagda 0 37578 390628 380614 2026-04-02T15:27:55Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390628 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon= Coat of Arms of Dagda.svg |chorhoj = Dagdas karogs.jpg |šěrina=56/05/00 |dołhota=27/32/00 |region-ISO=LV |wysokosć= |přestrjeń= 3 |wobydlerstwo= 2178 |staw=2016 |póstowe čisło=5674 |předwólba= 656 |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Dagdas novada dome.jpg|thumb|left]] '''Dagda''' ({{Audio|Lv-Dagda.ogg|wurěkowanje}}; historiske němske mjeno – ''Dageten, Dagden'') je městačko na juhowuchodźe [[Letiska|Letiskeje]], blisko [[Běłoruska|běłoruskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Dagdskeho wobwoda. Leži při brjoze jězora Dagda něhdźe 230 kilometrow juhowuchodnje [[Riga|Rigi]]. Ma něhdźe dwaj tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> Sydlišćo je so w 17. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1992 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1920 – 63 %; 1935 – 53 % <ref>[https://web.archive.org/web/20210511205118/http://rujen.ru/index.php/%D0%94%D0%90%D0%93%D0%94%D0%90 Дагда], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/892 Dagda]/ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881 == Wotkazaj == {{commonscat|Dagda}} * [http://www.dagda.lv Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} bzu685exa36brt1khgosrqbhcl7qm5a Daugavpils 0 37579 390629 380959 2026-04-02T15:33:40Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390629 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon= Coat of arms of Daugavpils.png |chorhoj = Flag of Daugavpils.svg |šěrina=55/52/00 |dołhota=26/30/00 |region-ISO=LV |wysokosć= |přestrjeń= 72,48 |wobydlerstwo= 95467 |staw=2016 |póstowe čisło= LV-5401, LV-5404, LV-5410, LV-54(12—15), LV-54(17—19), LV-5421, LV-5422 |předwólba= 371 |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:1909 year.(real color photo^Photographer Prokudin-Gorsky). - panoramio.jpg|thumb|left]] '''Daugavpils''' ({{Audio|Lv-Daugavpils.ogg|wurěkowanje}}; němsce ''Dünaburg''; rusce do 1667 Борисоглебов/''Borisoglebow'', do 1893 Динабург/''Dinaburg''; 1893–1920 Двинск/''Dwinsk'') je město na juhowuchodźe [[Letiska|Letiskeje]], blisko [[Běłoruska|běłoruskeje]] a [[Litawska|litawskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Daugavpilskeho wobwoda. Leži při brjoze [[Zapadna Dwina|Zapadneje Dwiny]] něhdźe 230 kilometrow juhowuchodnje [[Riga|Rigi]]. == Stawizny == Sydlišćo je so w lěće [[1275]] prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1582 měšćanske prawa. Měšćanske mjeno bu wotwodźene wot letiskeju słowow ''Daugava'' (rěka Dwina) a ''pils'' (hród). Wulka židowska wosada (1921 – 40 %; 1935 – 24,6 % <ref>[https://web.archive.org/web/20220123115559/https://www.rujen.ru/index.php/%D0%94%D0%90%D0%A3%D0%93%D0%90%D0%92%D0%9F%D0%98%D0%9B%D0%A1 Даугавпилс], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Wobydlerstwo == Z něhdźe 95 tysac wobydlerjemi<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> – z toho někak 54 % Rusow – je historiska stolica regiona [[Latgalska]] druhe najwjetše město w Letiskej a najwjetše město [[Europska unija|Europskeje unije]] z ruskej wjetšinu. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Двинск Двинск]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]]: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/251 Dyneburg]/ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. II: Derenek – Gżack. Warszawa 1881 == Wotkazaj == {{commonscat|Daugavpils}} * [https://www.daugavpils.lv Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1275]] 32u9a3iy10546z7o3ee62awxvsi8xc5 Krāslava 0 37611 390632 380627 2026-04-02T21:37:51Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390632 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon= Coat of Arms of Krāslava.svg |chorhoj = |šěrina=55/53/00 |dołhota=27/09/00 |region-ISO=LV |wysokosć= |přestrjeń= 8.5 |wobydlerstwo= 9114 |staw=2016 |póstowe čisło= LV-5601 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Skats uz Krāslavu un Daugavas loku no augšas - panoramio.jpg|thumb|left]] '''Krāslava''' ({{Audio|Lv-Krāslava.ogg|wurjekowanje}}; historiske němske mjeno – ''Kraslau''; do 1917 – ''Краславка/ Krаslawka'') je městačko na juhowuchodźe [[Letiska|Letiskeje]], blisko [[Ruska|ruskeje]] hranicy. Je zarjadniske sydło Krāslavskeho wobwoda. Leži při brjoze [[Zapadna Dwina|Dwiny]] něhdźe 220 kilometrow juhowuchodnje [[Riga|Rigi]]. Ma něhdźe dźewjeć tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> Sydlišćo je so w 14. lětstotku załožiło a ma wot lěta 1923 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1920 – 45 %; 1935 – 34 % <ref>[https://web.archive.org/web/20200806220155/http://rujen.ru/index.php/%D0%9A%D0%A0%D0%90%D0%A1%D0%9B%D0%90%D0%92%D0%90 Краслава], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Краславка Краславка]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]]: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IV/616 Krasław]/ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. IV: Kęs – Kutno. Warszawa 1883. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_XV_cz.2/157 Krasław]/ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska. Warszawa 1902. == Wotkazaj == {{commonscat|Krāslava}} * [https://kraslava.lv Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} cnzzlm1mdfnf5z5fbxw298go4uqgc5r Līvāni 0 37623 390638 380636 2026-04-02T23:08:32Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390638 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon= Livani gerb.png |chorhoj = LVA Līvāni flag.png |šěrina=56/21/00 |dołhota=26/10/00 |region-ISO=LV |wysokosć= |přestrjeń= 4,7 |wobydlerstwo= 8208 |staw=2016 |póstowe čisło= LV-5316 |předwólba= 371 |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Līvānu luterāņu baznīca.jpg|thumb|left]] '''Līvāni''' ({{Audio|Lv-Limbaži.ogg|wurjekowanje}}; historiske němske mjeno – ''Liewenhof'') je městačko w [[Letiska|Letiskej]]. Je zarjadniske sydło Līvānskeho wobwoda. Leži při prawym brjoze [[Zapadna Dwina|Dwiny]] něhdźe 170 kilometrow juhowuchodnje [[Riga|Rigi]]. Ma něhdźe wósom tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> Sydlišćo je so w lěće 1553 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1926 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897 – 52 %; 1935 – 28 % <ref>[https://web.archive.org/web/20220519023800/https://rujen.ru/index.php/%D0%9B%D0%98%D0%92%D0%90%D0%9D%D0%AB Ливаны], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/356 Liwenhof 1), miasteczko i wieś, powiat dyneburski... ]/ Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. V: Kutowa Wola – Malczyce. Warszawa 1884. == Wotkazaj == {{commonscat|Līvāni}} * [https://web.archive.org/web/20121226045547/http://www.livani.lv/page/224 Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1553]] ezt9vp0hgvkbluv4azb7c48x77ezyjh Rēzekne 0 37656 390650 386045 2026-04-03T04:47:42Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390650 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon= Coat of Arms of Rēzekne.svg |chorhoj =Flag of Rēzekne.svg |šěrina=56/30/00 |dołhota=27/19/00 |region-ISO=LV |wysokosć= 187 |přestrjeń= 17,48 |wobydlerstwo= 31216 |staw=2016 |póstowe čisło= LV-4601, LV-4604 |předwólba= |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Latgales Mara.JPG|thumb|left]] '''Rēzekne''' ({{Audio|Lv-Rēzekne.ogg|wurjekowanje}}; historiske němske mjeno – ''Rositten''; do 1917 rusce Режица/ ''Rježica'') je město na wuchodźe [[Letiska|Letiskeje]]. Je zarjadniske sydło Rēzekneskeho wobwoda. Leži při rěce Rēzekne něhdźe 240 kilometrow juhowuchodnje [[Riga|Rigi]]. Ma něhdźe 31 tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> Sydlišćo je so w lěće 1285 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1773 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1897 – 60 %; 1935 – 25,4 % <ref>[https://web.archive.org/web/20251211223022/https://rujen.ru/index.php/%D0%A0%D0%95%D0%97%D0%95%D0%9A%D0%9D%D0%95 Резекне], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [https://ru.wikisource.org/wiki/ЭСБЕ/Режица,_уездный_город_Витебской_губернии Режица, уездный город Витебской губернии]// [[Encyklopedija Brockhausa a Efrona|Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона]]: в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/158 Rzeżyca], Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. X: Rukszenice – Sochacze. Warszawa 1889. == Wotkazaj == {{commonscat|Rēzekne}} * [https://web.archive.org/web/20180726152425/http://rezekne.lv/ Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1285]] p2ken7dtyzmlc8z2njdegb4ih8k7xvz Sabile 0 37659 390651 385415 2026-04-03T04:53:08Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390651 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik město |mjeno serbske= |mjeno swójske= |wopon=Sabile gerb.png |chorhoj = |šěrina=57/02/00 |dołhota=22/34/00 |region-ISO=LV |wysokosć= 35 |přestrjeń= 4,34 |wobydlerstwo= 1642 |staw=2016 |póstowe čisło= LV-3294 |předwólba= 632 |Adresa= |webstrona= |wobraz= |wopis wobraza= }} [[Dataja:Sabile abava 2006 06.jpg|thumb|left]] '''Sabile''' ({{Audio|Lv-Sabile.ogg|wurjekowanje}}; historiske němske mjeno – ''Zabeln'') je městačko w [[Kurska|Kurskej]] na zapadźe [[Letiska|Letiskeje]]. Leži nad rěku Abava něhdźe 95 kilometrow zapadnje [[Riga|Rigi]]. Ma něhdźe tysac wobydlerjow.<ref>[https://web.archive.org/web/20161020093133/http://www.pmlp.gov.lv/lv/assets/documents/statistika/IRD2016/ISPV_Pasvaldibas_iedzivotaju_skaits_pagasti.pdf Latvijas iedzīvotāju skaits pašvaldībās]</ref> Sydlišćo je so w lěće 1253 prěni raz naspomniło a ma wot lěta 1917 měšćanske prawa. Wulka židowska wosada (1910 – 48 %; 1935 – 15 % <ref>[https://web.archive.org/web/20210121103430/http://rujen.ru/index.php/%D0%A1%D0%90%D0%91%D0%98%D0%9B%D0%95 Сабиле], Российская еврейская энциклопедия</ref>) je so přez [[holocaust]] dospołnje zničiła. == Nóžki == <references/> == Literatura == * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/525 Cabeln], Słownik geograficzny Królestwa Polskiego. T. I: Aa – Dereneczna. Warszawa 1880. == Wotkazaj == {{commonscat|Sabile}} * [http://www.sabile.lv Oficialna strona] {{Města w Letiskej}} [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1253]] 5oabkr0vhgu75w5y7z0vsx6ktqjy2vf Pismik 0 39247 390645 390250 2026-04-03T02:41:36Z InternetArchiveBot 21326 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 390645 wikitext text/x-wiki '''Pismik''' je pisanske znamjo, kotrež wužiwa so w alfabetowych pismach. Cyłkownosć pismikow wěsteje spisowneje rěče twori [[alfabet]], při čimž so zwuki ([[fonem]]y) w formje znamjenjow ([[grafem]]ow) zwobraznjeja. We wjele pismach so mjez wulkimi a małymi pismikami rozeznawa. [[Hornjoserbšćina|Hornjoserbski]] alfabet wobsteji z 32 pismikow a dweju [[digraf]]ow. == Wotkazaj == {{Commonscat|Letters|Pismiki}} * [https://web.archive.org/web/20200215104848/https://decodeunicode.org/ decodeunicode.org] – Unicode-wiki z wobrazami wšěch 137.374 do Unicode zapřijatych znamješkow {{DISPLAYTITLE:pismik}} [[Kategorija:Pismo]] lg9ck2rx7x203msudfi0onoxhf2sibn