Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.46.0-wmf.26 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 9793 390783 293155 2026-05-01T09:26:45Z Ziv 26331 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:Duplicate|Duplicate]]: [[File:Rhapis excelsa pianta-01.jpg]] → [[File:Starr 030910-0061 Rhapis excelsa.jpg]] Exact or scaled-down duplicate: [[c::File:Starr 030910-0061 Rhapis excelsa.jpg]] 390783 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik rostlina |mjeno=Wysoka palmka |wobraz=Starr 030910-0061 Rhapis excelsa.jpg |wulkosć=250px |wopis wobraza=Wysoka palmka (''Rhapis excelsa'') |rjadownja= |podrjadownja= |porjad= |swójba=[[Palmowe rostliny]] (Arecaceae) |podswójba=Coryphoideae |tribus=Corypheae |podtribus=Rhapidinae |ród=[[Palmka (Rhapis)|Palmka]] (Rhapis) |družina=Wysoka palmka |wědomostne mjeno=Rhapis excelsa |slědźer=([[Carl Peter Thunberg|Thunb.]]) [[Augustine Henry|A.Henry]] ex [[Alfred Rehder|Rehder]] |lěto= }} '''Wysoka palmka''' (''Rhapis excelsa'') je štom ze swójby [[Palmowe rostliny|palmowych rostlinow]] (''Arecaceae''). == Wopis == == Stejnišćo == == Rozšěrjenje == == Wužiwanje == == Žórła == * Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997) * Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005. * Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002) * Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954) * Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920) == Eksterne wotkazy == {{Commons|Rhapis excelsa|{{PAGENAME}}}} [[Kategorija:Palmowe rostliny]] 7hyof22x1gzmp65jzpznqayhkbljhd6 0 25399 390779 383633 2026-04-30T15:19:21Z Dandelo 14126 /* Wosobiny */ Source: https://www.focus.de/kultur/stars/mit-88-jahren-georg-baselitz-ist-gestorben_cf631002-ab52-4c8b-a156-1d7798481fba.html 390779 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Němske Pazlicy |mjeno němske=Deutschbaselitz |šěrina=51/17/13 |dołhota=14/08/51 |gmejna=Kamjenc |zagmejnowanje=1999 |wysokosć=154 |póstowe čisło=01917 |předwólba=03578 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 269.jpg |wopis wobraza=Pazličanski hród w lěće 1859 |mjeno wobydlerja=Němskopazličan |adjektiw=Němskopazličanski }} '''Němske Pazlicy''' ({{wrěči|de}} ''Deutschbaselitz'', 1937–46 ''Großbaselitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Kamjenc|Němske Pazlicy}}<ref>{{WOBDŽ|Kamjenc}}</ref> w srjedźišću [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]], kotraž słuša wot lěta 1999 k městu [[Kamjenc]]ej. == Geografija == [[Dataja:Deutschbaselitz_Luftbild.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz Němskich Pazlic (2017)]] Wjes leži sewjerowuchodnje Kamjenskeho stareho města na prawym boku [[Jawora (rěčka)|Jawory]] a njedaloko [[Čorny Halštrow|Čorneho Halštrowa]] wosrjedź rybjacych hatow. Wjesne hona maja přestrjeń wot 5,74 km². Susodne wsy su [[Jitro]] (gmejna [[Wóslink]]) na sewjeru, [[Pěskecy]] na wuchodźe, [[Njebjelčicy]] na juhu a [[Jěžow]] na zapadźe. Za Halštrowom sewjerowuchodnje Němskich Pazlic so Kamjenske lětanišćo namaka. == Stawizny == Wjes naspomni so prěni raz w lěće [[1225]] jako ''Pazeliz'', při čimž dospołnje jasne njeje, wo kotre Pazlicy so jedna. Přidawk „němske“ jewi so hakle w registru [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]], hdźež bě 1374/82 sydlišćo ''Pazelicz Theothunico'' zapisane. == Wobydlerstwo == {| class="mw-datatable float-right" |- ! <small>Podaća po cencusu 2011; staw: 9.5.2011<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625250.pdf Statistiski krajny zarjad Sakskeje: město Kamjenc] {{ref-de}}</ref></small> !! width="18%" | Němske<br />Pazlicy !! width="18%" | město |- | ličba wobydlerjow || 448 || 15.582 |- | ličba domjacnosćow || 183 || 7.634 |- | wosoby na domjacnosć || 2,4 || 2,0 |- | swójby || 147 || 4.710 |- | bydlenske twarjenja || 142 || 2.927 |- | bydlenska přestrjeń na wosobu (m²) || 39,6 || 39,0 |- | přerězna staroba w lětach || 45,3 || 47,2 |- | kwocient młodostnych^a || 23 || 22 |- | kwocient starych^b || 29 || 44 |- | podźěl prózdne stejacych bydlenjow || 2,8 % || 9,1 % |- |colspan="3" align="right" | <small>a: poměr ličby wosobow pod 18 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65<br />b: poměr ličby wosobow nad 65 lětami k 100 wosobam mjez 18 a 65</small> |} Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice mějachu Němske Pazlicy we 1880tych lětach 310 wobydlerjow, mjez nimi 185 Serbow (60 %) a 125 Němcow.<ref>{{Černik|96}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 jenož hišće třoch serbskorěčnych wobydlerjow, štož wotpowědowaše podźělej wot 0,6 %.<ref>{{Elle1995|251|535|3|0|0}}</ref> W lěće 1925 bě mjez 378 wobydlerjemi 358 ewangelskich a 18 katolskich. Ewangelscy wěriwi přisłušeja znajmjeńša ze 16. lětstotka ke [[Kamjenc|Kamjenskej]] wosadźe. == Wosobiny == * [[Georg Baselitz]] (1938–2026), moler a sochar; rodźeny w Němskich Pazlicach * [[Wórša Mětowa]] (1898–1978), ratarka a ludowa basnjerka; rodźena w Němskich Pazlicach == Žórła == * {{WdH|51|105}} * {{BKD|35|22|20|Deutschbaselitz}} <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Deutschbaselitz/Němske Pazlicy|Němske Pazlicy}} * {{HOV|Baselitz, Deutsch-|Němske Pazlicy}} {{Měšćanske dźěle Kamjenca}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kamjenc]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1225]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1999]] q1x4uw6gzn2ckgl09iscauvps8i393k 0 36633 390780 377549 2026-04-30T16:08:51Z Dandelo 14126 + Kategorija:Zemr. 2026 390780 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Georg Baselitz by Lothar Wolleh.jpg|mini|Baselitz w lěće 1971]] '''Georg Baselitz''' (* [[23. januara]] [[1938]] w [[Němske Pazlicy|Němskich Pazlicach]] jako ''Hans-Georg Kern''; † [[30. apryla]] [[2026]]<ref>[https://www.focus.de/kultur/stars/mit-88-jahren-georg-baselitz-ist-gestorben_cf631002-ab52-4c8b-a156-1d7798481fba.html]</ref>) je [[Němska|němski]] moler, sochar a grafikar a jedyn z najwuznamnišich němskich wuměłcow přitomnosće. Znatosć docpě w 1960tych lětach z neoekspresionistiskimi mólbami a wot 1969 wosebje dla „na hłowje stejacych“ wobrazow == Žiwjenje == [[Dataja:Schule Deutschbaselitz.jpg|mini|Stara Němskopazličanska šula, ródny dom Baselitza]] Po dźěćatstwje, šuli a maturje w [[Hornja Łužica|hornjołužiskej]] domiznje studowaše wot 1956 molerstwo při wysokej šuli za tworjace wuměłstwa w [[Berlin]]je-Weißensee pola profesorow [[Herbert Behrens-Hangeler|Herberta Behrensa-Hangelera]] a [[Walter Womacka|Waltera Womacki]]. Hižo po dwěmaj semestromaj bu dla „towaršnostnopolitiskeje njezrałosće“ ze šule wupokazany. Wot 1957 pokročowaše tohodla swój studij při zapadoberlinskej wysokej šuli pola profesora Triera a lěto pozdźišo přesydli do zapada. 1961 přiwza wuměłske mjeno ''Baselitz'' po łužiskej ródnej wsy. Wot lěta 2013 bydli z mandźelskej w [[Awstriska|awstriskim]] [[Solnohród|Solnohrodźe]] a dósta 2015 za swoje zasłužby awstriske staćanstwo. == Wučba == Baselitz powoła so w lěće 1977 za profesora na Statnu akademiju za tworjace wuměłstwa w [[Karlsruhe]], hdźež hač do lěta 1983 wuwučowaše. Wot 1983 do 1988 a znowa wot 1992 do 2003 měješe profesuru při Wysokej šuli wuměłstwow w Berlinje. == Wotkazy == {{Commonscat}} * {{DNB-Portal|11850701X}} * [http://kuenstlerdatenbank.ifa.de/datenblatt.php3?ID=82&NAME=Baselitz&ACTION=kuenstler&SUB_ACTION=1%7C8 Biografija] w datowej bance IFA {{DEFAULTSORT:Baselitz, Georg}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1938]] [[Kategorija:Zemr. 2026]] [[Kategorija:Němc]] [[Kategorija:Awstričan]] [[Kategorija:Moler]] [[Kategorija:Rězbar]] [[Kategorija:Grafikar]] [[Kategorija:Wysokošulski wučer]] [[Kategorija:Wosoba (Kamjenc)]] [[Kategorija:Wosoba (Berlin)]] [[Kategorija:Pseudonym]] sefwahgqh3ab8e2zcfg1lpns4chlnil 0 41621 390781 2026-04-30T20:32:55Z Gumideck 12564 kamjenizna 390781 wikitext text/x-wiki [[Dataja:MRGS 023 - porfyr.jpg|mini|Granodioritowy porfyr]] '''Porfyr''', zestarjenje tež '''porfyrit''', je žiłowa magmatiska [[kamjenizna]]. Porfyry móža wšelaku formu měć a jich napohlad je wotwisny wot kamjenizny, z kotrejež su wotwodźene. Zakładna maćizna wobsteji z drobnych zornjow, kotrež njemóźa so z hołym wóčkom rozeznawać. W tutej masy namakaja so potom wjetše kristale. Družiny porfyra pomjenuja so po kamjeniznje, z kotrejež su wotwodźene (na přikład zornowcowy porfyr, granodioritowy porfyr, doleritowy porfyr) abo po přewažowacych mineralijach (na přikład křemjenjowy porfyr, křemjenjožiwcowy porfyr). Najbóle zastupjeny mineral w porfyrach je [[žiwc]] a dale su časte [[křemjeń]], [[błyšćinka]] (biotit) abo [[amfibol]]. Samsnu zestawu kaž zornowcowy porfyr matej [[zornowc]] (hłuboka magmatiska kamjenizna) a [[ryolit]] (wulkaniska magmatiska kamjenizna), samsnu zestawu kaž granodioritowy porfyr matej potom [[granodiorit]] (hłuboka magmatiska kamjenizna) a [[dacit]] (wulkaniska magmatiska kamjenizna). Porfyr so wužiwa jako twarski kamjeń. == Porfyr we Łužicy == Porfyry přewodźeja jara husto granodiorit a zornowc, štož stej najbóle rozšěrjenej kamjeniznje w [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Wustupuja w małych, wjacore centimetrow tołstych žiłkach hač k masiwnym, wjele metrow šěrokim žiłam. Porfyry wudobywachu w małych skałach, zwjetša na šćerk.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=fb2fdbfd-5f95-41ed-afdb-fd5f95f1ede3|title=Geologiska karta 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-04-30|language=němsce}}</ref> == Žórła == <references /> == Literatura == * {{Literatura|awtor=Arnošt Dudek, Miroslav Malkovský, Miloš Suk|titul=Atlas hornin|nakład=2.|nakładnistwo=Academia|městno=[[Praha]]|lěto=1984|strony=312}} == Wotkazaj == {{Commonscat|Porphyry|porfyr}} {{DISPLAYTITLE:porfyr}} [[Kategorija:Kamjenizna]] 046fogcol5ho0slqjnxnuuxf74zvw3m 0 41622 390782 2026-04-30T20:35:05Z Gumideck 12564 dalesposrědkowanje 390782 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Porfyr]] {{DISPLAYTITLE:porfyrit}} a1wkz8ugpzwws12wisw1chs2egxqx2j