Wikipedija hsbwiki https://hsb.wikipedia.org/wiki/H%C5%82owna_strona MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Media Specialnje Diskusija Wužiwar Diskusija z wužiwarjom Wikipedija Wikipedija diskusija Dataja Diskusija k dataji MediaWiki MediaWiki diskusija Předłoha Diskusija k předłoze Pomoc Pomoc diskusija Kategorija Diskusija ke kategoriji TimedText TimedText talk Modul Modul diskusija Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 5559 392034 378119 2026-08-16T19:56:17Z J budissin 7 392034 wikitext text/x-wiki {{Zwjazkowy kraj |chorhoj=Flag of Saarland.svg |wopon=Wappen des Saarlands.svg |ISO=DE-SL |šěrina=49.38 |dołhota=6.83 |stolica=Saarbrücken |přestrjeń=2568.70 |krajne čisło=10 |oficialne websydło=[http://www.saarland.de saarland.de] |ministerski prezident=Anke Rehlinger |strona=SPD |knježaca strona=[[SPD]] |sydła=51 |strony w parlamenće= [[SPD]] 29<br /> [[CDU]] 19<br /> [[AfD]] 3 |poslednje wólby=[[27. měrca]] [[2022]] |přichodne wólby=[[2027]] |Reprezentanća we Zwjazkowej radźe=3 |mapa=Locator map Saarland in Germany.svg |mapa2=Saarland_karte_neu.png }} '''Posaarska''' ({{wrěči|de}} ''Saarland'') je [[zwjazkowy kraj]] na juhozapadźe [[Němska|Němskeje]] z milionom wobydlerjow. Mjezuje ze zwjazkowym krajom [[Porynsko-Pfalca|Porynsko-Pfalcu]] a z&nbsp;[[Francoska|Francoskej]] a [[Luxemburgska|Luxemburgskej]]. Hromadźe z&nbsp;francoskim regionom [[Lothringen]] (Lorraine), wulkowójwodstwom Luxemburgskej, Porynsko-Pfalcu a belgiskim regionom [[Walonska|Walonskej]] twori [[wulkoregion]] [[Saar-Lor-Lux]]. Jako politiska jednota je so Posaarska (tehdy [[Saarbeckengebiet]]) w&nbsp;lěće 1920 [[Versailleske zrěčenje|Versailleskeho zrěčenja]] dla wutworiła. Po tym zo bě přez pjatnaće lět [[Zwjazk ludow|Zwjazkej ludow]] podstajena, je so w&nbsp;lěće 1935 po ludowym wothłosowanju do [[Němski reich|Němskeho reicha]] nawróćiła. Po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]] bě najprjedy francoski protektorat, doniž skónčnje w&nbsp;lěće 1957 Zwjazkowej republice Němskej njepřistupi. Stolica a jeničke [[wulkoměsto]] Posaarskeje je [[Saarbrücken]]. Najwjetšej rěce stej [[Saar]] a [[Mosela]]. {{-}} == Žórła == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Saarland|Posaarska}} {{Nawiblok |Nawigaciska lajsta Posaarska |Zwjazkowe kraje (Němska) }} [[Kategorija:Posaarska|!]] [[Kategorija:Zwjazkowe kraje (Němska)]] paf8hjuxntwongyg33cpjhmd1fxle37 0 9943 392041 383324 2026-08-16T21:53:42Z J budissin 7 392041 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Iglu_1999-04-02.jpg|thumb|Wulki Iglu (Kinngait na južnym pobrjoze [[Baffin-kupa|Baffin-kupy]])]] '''Iglu''' je stajny, ze [[sněh]]a wobstejacy domčk. [[Inuktitut|Inuktitutowe słowo]] „Iglu“, časćišo „Illu“, woznamjenja powšitkownje „[[bydlenje]]“ a wopřijima sněhowy dom, [[Qarmaq]], [[stan]] a podobne. Jako bydlenje je iglu wot 1950tych lět wusłužił. Hač na mało wuwzaćow bydla [[Inuit]]y dźensa w sydlenskich domach a za čas zymskich přebytkow na wsach w drjewjanych hětach (tak mjenowane „Cabins“). Najskerje je samo wjace hač połojca něhdźe 100.000 w&nbsp;[[Kanada|Kanadźe]] a [[Grönlandska|Grönlandskej]] bydlacych Inuitow hišće nihdy w igluwje spała, a iglu hižo dołho njemóže kóždy [[Inuit|Inuk]] twarić. Inuity wužiwaja iglu dźensa zwjetša jako škitnu hětu, jeli woni so, na přikład za čas hońtwjerskeho wulěta, wot nahłych přeměnow wjedra přesłapjuja. Tutón w Arktisy přeco hišće wažny zaměr je tež přičina za to, zo so twarjenje igluwow tež w šuli wuči. W někotrych sydlišćach, na př. [[Pond Inlet]], so přenocowanje w igluwje jako turistiska atrakcija poskićuje. [[Dataja:Igloo inner.jpg|thumb|Nutřkowne igluwa]] W nutřkownym su za wobydlerjow Arktisy dospołnje přijomne ćopłotne wuměnjenja, dokelž skutkuje [[sněh]] jako dobry [[ćopłotowa izolacija|ćopłotowy izolator]]. Jako normalnje płaća temperatury wokoło [[mjerznjenski dypk|mjerznjenskeho dypka]]; na wyše hač zachod ležacych městnach k spanju so dla horje stupaceho ćopłeho powětra samo plusowe stopjenja docpěwaja. Porno wonkownym temperaturam móže być wo 50 stopjenjow ćoplišo; tak su na přikład při wonkownej temperaturje wot -46°&nbsp;C -6°&nbsp;C na pódowej wysokosći (spanski spódk) a samo +4°&nbsp;C na wysokosći ramjenjow móžne. Ćopłotowe žórła kaž [[Grundumsatz|ćělna ćopłota]] čłowjeka a něhdy [[Qulliq]], dźensa na přikład [[Coleman|Coleman-warjak]] hodźa so hač do +5°&nbsp;C docpěć. Wyše temperatury wjedu pak k roztawanju sněha a k přemokanju wobydlerjow. == Twarjenje igluwa == [[Dataja:Iglu_building_1_1998-03-30.jpg|thumb|Twarjenje igluwa ze sněhowym nožom w&nbsp;[[Cape Dorset]] (na juhozapadnym pobrjoze Baffinoweje kupy)]] [[Dataja:Iglu_building_2_1998-03-30.jpg|thumb|Demonstracija twarjenja igluwa před šulerjow w&nbsp;[[Cape Dorset]] (na juhozapadnym pobrjoze Baffinoweje kupy)]] Po wjedrowych wobstejnosćach, akutnych potrěbnosćach abo tež lokalnych zwučenosćach so wšelake techniki za twarjenje igluwa nałožuja: === Masiwne twarjenske wašnje === Za stabilny iglu so sněhowe bloki potrjebuja, kotrež so ze sněhowym nožom abo [[sněhowa piła|sněhowej piłu]] w njeposrědnjej bliskosći planowaneho twarnišća ze sněhoweho wodźěća wurězuja. Wone dyrbja być něhdźe 40&nbsp;cm wysoke, 60&nbsp;cm šěroke, 50&nbsp;cm hłuboke a přidatnje nakósne, zo by koła sněhowych blokow horje přeco wušo nastanja a formowali [[wjelb|kupolu]]. Za to je jenož cyle dokładna sněhowa družina přihódna, čehoždla so njehodźa tajkele igluwy kóždy čas twarić. Bloki so za sobu we so sćeńšacej spirali naštapluja a ze sněhowym nožom přihódnje přirězuja. Přeměr so tak stajnje pomjeńšuje, doniž njeje kupola zawrjena. Skónčnje so jedne abo dwě woknje z jasnych lodowych platach (na př. lodowe kuski z bliskeho jězora) zatwarjujetej, zo by nutřkowne tróšku rozswětlowało. Po dokónčenju so zachodowy wobłuk jako wětrowy a zymowy škit wury a ze sněhowymi blokami přepina. === Spiralne twarjenske wašnje === [[Dataja:Igloo spirale.jpg|thumb|left|Twarjenje igluwa po spiralnym wašnju]] Wone so wužiwa, jeli chce so bjez wjele nałoženja spěšnje škitne twarjenje twarić. Porno masiwnemu wašnju twarjenja dyrbi tu tołstosć sněhoweje murje wot něhdźe 15&nbsp;centimetrow dosahać, k čemuž so sněhowe cyhele w postupowacej spirali hromadźe připrěwaja. Wažnje při tym je, zo wobaj delnjej róžkaj na spody toho ležacym rjedźe ale tež horni róžk na předchadnym sněhowym cyhelu derje leži. Jako wukónc so cyhel nad dźěru połoži a přez přirězowanje nutř pasuje. == Druhe typy igluwow == [[Dataja:Igloo outside.jpg|thumb|left|Sněhowy dom w Finskej]] {{-}} == Hlej tež == * [[Quinzhee]] * [[:de:Benutzer:Ansgar Walk#Kanadische Arktis und angrenzende Gebiete|Artikelübersicht zur Inuit-Kultur]] == Wotkazy == {{Wikisłownik|Iglu}} {{Commons|Igloo|Iglu}} * [http://www.iglubauer.ch/index.php?page=88/ Nawod za twarjenje igluwow, Tipy k žiwjenju w sněze] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070928153851/http://www.cevi.ch/hettlingen/cevitechnik/Biwak/Kapitel08.htm Nadrobny nawod ke twarjenju igluwow] {{ref-de}} * [https://web.archive.org/web/20070929165218/http://www.swissfunrent.com/de/index.php/ Kompletny podružny wuhot za twarjenje igluwow] {{ref-de}} * [http://www.walter-steinberg.de/Tipps/Iglu/iglu.htm Nawod k twarjenje igluwow z wobrazami] {{ref-de}} [[Kategorija:Inuit]] [[Kategorija:Lód]] [[Kategorija:Sněh]] [[Kategorija:Bydlenske twarjenje]] [[Kategorija:Twar z loda abo sněha]] dj1r784kylz6rg6z122l3ipbrzaj1lt 0 10357 391957 391938 2026-08-16T12:26:31Z Gumideck 12564 powěsće - 1. dźěl 391957 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falkenberg'' (Falke = [[sokoł]], Berg = [[hora]]), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17|72–75}}</ref> Mjeno Valtenberg bu w běhu 19.&nbsp;lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.<ref name="příběhy">{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje === Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> === Geomorfologija === Sokolnik je 586&nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&nbsp;m) 1,7&nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&nbsp;m) 2,1&nbsp;kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&nbsp;m) 2,6&nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&nbsp;m) 2,9&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&nbsp;m) 3,1&nbsp;kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&nbsp;m) 1,3&nbsp;kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479&nbsp;m) 1,9&nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&nbsp;m) 2&nbsp;kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" /> === Geologija a pódy === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> === Wodźizny === [[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]] Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515&nbsp;metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w&nbsp;[[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w&nbsp;[[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" /> === Klima === Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w&nbsp;[[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&nbsp;milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1&nbsp;°C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref name="Melichar">{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref> === Rostlinstwo === Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18.&nbsp;lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20&nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10&nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). z&nbsp;[[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" /> === Zwěrinstwo === Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').<ref name="Melichar" /><ref>{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher= Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}</ref> === Krajinoškit === Cyły Sokolnik leži w&nbsp;[[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w&nbsp;lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.<ref>{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> Mjez lětomaj 1961 a&nbsp;1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5&nbsp;hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6&nbsp;hektara.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> == Stawizny == [[Dataja:Neukirch (Lausitz), Sachsen - Aussichtsturm vom Valtenberg (Zeno Ansichtskarten).jpg|mini|Wuhladna wěža na&nbsp;pohladnicy z&nbsp;lěta 1906]] Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15.&nbsp;lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].<ref name="Meiche">{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}</ref> Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w&nbsp;lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18.&nbsp;lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.<ref name=WdH" /><ref name="Meiche" /> Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W&nbsp;lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No.&nbsp;6 Valtenberg'').<ref name=WdH" /> Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.<ref>{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}</ref> W&nbsp;lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w&nbsp;lěće 2025.<ref>{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}</ref> == Powěsće == === Sydom zaklatych ryćerjow === W nutru Sokolnika bydleše něhdy sydom ryćerjow, kotřiž běchu z lózym kuzłarjom zaklećeni. Wuswobodźić móžeše jeju jenož jónu za sto lět na patoržicu pobožny čłowjek. Chudy drjewopušćer z [[Langburkersdorf]]a dźěše jónu na patoržicu pozdźe spać a zjewi so jemu swěćaty ryćer. Tón přeprosy jeho do nutřka hory, hdźež je sydom ryćerjow na wulkej žurli namakał. Jedyn jeho namołwješe z kóstkami mjetać. Jako dwě šestce padnyštej, bě ryćer wumóženy a dari drjewopušćerjej dwanaće jědlowych hablow. Po tym hraješe drjewopušćer kóstky ze zbywacymi ryćerjemi a dósta wot kóždeho wuswobodźeneho telko hablow, kelkož na kóstkach padny. Hdyž poslednjeho ryćerja wuswobodźi, słyšeše so zahrimanje a wón wotući. Rano drjewopušćerowa swójba zwěsći, zo so w kabaće składowane hable na złoto přeměnichu. Za njón kupi sej potom we wsy wulki burski statok.<ref>{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Sagenbuch des Königreich Sachsen|nakładnistwo=G. Schönfeld’s Verlagsbuchhandlung|městno=[[Lipsk|Leipzig]]|lěto=1903|nakład=1.|strony=36–37|komentar=Dale jenož „Meiche“.}}</ref> == Twarjenja == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22&nbsp;metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127&nbsp;schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').<ref name="příběhy" /> Wuhladna wěža je škitana jako kulturny pomnik, zapisana pod čisłom 09307159.<ref>{{Cite web|title=Denkmalpflege in Sachsen|url=https://denkmalliste.denkmalpflege.sachsen.de/CardoMap/Denkmalliste_Report.aspx?HIDA_Nr=09307159|publisher=Landesamt für Denkmalpflege Sachsen|accessdate=2026-08-15|language=němsce}}</ref> Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so ''Berggaststätte Valtenberg-Baude'' (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže. We wokolinje wjerška namakaja so tež wjacore stare mězniki. Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka ''Assisi-Kapelle'', kotraž so 3.&nbsp;julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.<ref>{{Cite web|url=https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html|title=Valtenberg|publisher=gmejna Wjazońca|accessdate=2026-08-10|language=němsce}}</ref> == Wobchad == Přez sewjernu hač zapadnu skłoninu wjedźe [[železniska čara Budyšin–Žandow]], na kotrejž leži dwórnišćo Wjazońca zapad. Z njeho wotboči [[železniska čara Wjazońca–Biskopicy]]. Přez Sokolnik wjedźe rjad historiskich pućow, z kotrychž je najwuznamniši ''Flügel F'' (Křidło&nbsp;F). Pisomnje dopokazana je hižo w 16.&nbsp;lětstotku, hdy słužeše jako wikowanski puć mjez [[Neustadt in Sachsen|Neustadtom w Sakskej]] a [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcu]]. Na tutu šćežku runje nawjazuje ''Gießhübelweg'' (Lijerskohórkowy puć). Wot lěta 1788 wužiwaše puć póstowa słužba, kotraž listy mjez Neustadtom a [[Budyšin]]om rozpósła.<ref>{{WdH|17|124–125}}</ref> Na tutón puć nawjazuja ''Kreuzsteig'' (Křižowa sćežka), ''Oberweg'' (Horni puć), ''Valtenbergweg'' (Sokolnikowy puć), kotryž wjedźe na wjeršk hórki, ''Oberer Horizontalweg'' (Horni horizontalny puć) abo ''Unterer Horizontalweg'' (Delni horizontalny puć). Dalše puće, po kotrychž zwjetša pućowanske šćežki wjedu, su ''Rückenweg'' (Hrjebjenjowy puć), ''Steinweg'' (Kamjentny puć), ''Stufenweg'' (Schodźenkowy puć) či ''Nassweg'' (Mokry puć).<ref name="mapycom" /> == Turistika == Na wjeršk Sokolnika wjedźe wulka ličba pućowanskich šćežkow. Čerwjenje markěrowane su šćežki ''[[Łužiski had]]'', kotryž wjedźe do [[Berthelsdorf (Neustadt w Sakskej)|Berthelsdorfa]] a [[Wołbramecy|Wołbramec]], dale ''Hornjołužiski kołopuć'', kotryž wjedźe k&nbsp;[[Rückenberg]]ej (479&nbsp;m) a do [[Rynar]]ja, a ''Turistiska šćežka němskeje jednoty'', kotraž wjedźe do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a [[Neustadt in Sachsen|Neustadta w Sakskej]]. Módrje markěrowanej stej čarje ''Dalokopućowanska šćežka Žitawa–Wernigerode'' a ''Hornjołužiski hórski puć'', kotrejž wjedźetej do Neustadta a k čěsko-němskej statnej hranicy. ''Hornjołužiski hórski puć'' wjedźe z wjerška Sokolnika do sewjerneho směra dale jako zelenje markěrowana šćežka. Z&nbsp;[[Póckowy|Póckowow]] wjedźe žołće markěrowana šćežka na Sokolnik a wot dwórnišća Wjazońca-zapad zeleny puć.<ref name="mapycom" /> [[Dataja:Mapy.com - turistická - Valtenberg.png|left|600px|Pućowanska karta Sokolnika a&nbsp;wokoliny]] {{clear}} == Rozhlad a wokolina == Dźakowano wuhladnej wěži na wjeršku skići Sokolnik wuhlad do wšěch směrow a po šěrokej wokolinje. Do sewjerozapadneho hač sewjerowuchodneho směra je krajina [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]] derje widźeć a w&nbsp;njej na přikład měsće [[Kamjenc]] a [[Budyšin]] kaž tež milinarni [[Milinarnja Čorna Pumpa|Čorna Pumpa]] a [[Hamorska milinarnja|Hamor]]. Sewjerowuchodny hač južny směr skići wuhlad na [[Łužiske hory]], [[Łužiske horiny]] a [[Jizerske horiny]]. Jasnje spóznać su na přikład [[Kotmar]] (582&nbsp;m), [[Tanečnice]] (599&nbsp;m), [[Vlčí hora]] (591&nbsp;m), [[Jedlová]] (776&nbsp;m) abo [[Jěšćed]] (1012&nbsp;m). W južnym hač juhozapadnym směrje hladaš do krajiny Čěsko-sakskeje Šwicy z horami [[Růžovský vrch]] (620&nbsp;m), [[Děčínský Sněžník]] (724&nbsp;m) abo [[Lilijowc]] (415&nbsp;m). W juhozapadnym směrje su tež [[Rudne horiny]] a w zapadnym [[Zapadołužiska pahórčina]] ze&nbsp;[[Žiwin]]om (449&nbsp;m) widźeć.<ref name=WdH" /><ref name="mapycom" /><ref>{{Cite web|url=https://www.peakfinder.com/?lat=51.07420&lng=14.27890&ele=586&azi=90&alt=0.02&fov=45&cfg=es&name=Valtenberg%20-%20Sokolnik|title=Peakfinder|publisher=peakfinder.com|accessdate=2026-08-15}}</ref> {{clear}} {| style="border-collapse: collapse; text-align: center;" |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 1px 1px 0; width: 33%;" | <!-- SZ --> [[Ziegelberg]] 3,4&nbsp;km<br /><br />[[Milchhübel]] 2,7&nbsp;km<br />[[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] 2,1&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- S --> [[Wjazońska hora]] 4,1&nbsp;km<br />[[Honak]] 3,9&nbsp;km<br />[[Fuchssteinrücken]] 3,4&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 0 1px 1px; width: 33%;" | <!-- SV --> [[Weickertsberg]] 5,0&nbsp;km<br />[[Jehnjaca hora]] 4,3&nbsp;km<br />[[Lipowa hora]] 2,1&nbsp;km<br />[[Dawidowa hórka]] 1,7&nbsp;km |- | style="width: 33%;" | <!-- Z --> [[Schurzberg]] 4,3&nbsp;km<br />[[Buchberg (Neustadt w Sakskej)|Buchberg]] 2,9&nbsp;km<br />[[Rückenberg]] 1,9&nbsp;km | style="width: 34%; padding: .5em;" | [[Dataja:Brosen windrose-sl.svg|150px|směrowa róža]] | style="width: 33%;" | <!-- V --> [[Cyrkwinska hora]] 5,3&nbsp;km<br />[[Steinberg (Wołbramecy, 392&nbsp;m)|Steinberg]] 4,1&nbsp;km<br />[[Vogelberg]] 2,6&nbsp;km |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 1px 0 0; width: 33%;" | <!-- JZ --> [[Schimmigs Höhe]] 4,3&nbsp;km<br />[[Schelmberg]] 3,9&nbsp;km<br />[[Seifberg]] 3,5&nbsp;km<br />[[Steinberg (Neustadt w Sakskej)|Steinberg]] 3,2&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- J --> [[Hoher Hahn (Neustadt w Sakskej)|Hoher Hahn]] 4,1&nbsp;km<br />[[Skřivánčí vrch]] 4,0&nbsp;km<br />[[Nestelberg]] 1,7&nbsp;km<br />[[Angstberg]] 1,3&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 0 0 1px; width: 33%;" | <!-- JV --> [[Sydom lipow]] 4,2&nbsp;km<br />[[Grenzberg]] 3,7&nbsp;km<br />[[Buková hora]] 3,1&nbsp;km<br />[[Goldberg]] 2,9&nbsp;km |} <gallery> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 02.jpg|<center>Wuhlad do juha: Tanečnice a Růžovský vrch</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 04.jpg|<center>Wuhlad do juhozapada: Děčínský Sněžník</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 05.jpg|<center>Wuhlad do sewjerowuchoda: Hornja Łužica a Hamorska milinarnja</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 06.jpg|<center>Wuhlad do sewjerozapada: Žiwin</center> </gallery> == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17|72–75}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] * [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik] * [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] e4gfgby6p3erzkbwgjb8r28sb8gemhq 392040 391957 2026-08-16T21:36:24Z Gumideck 12564 powěsće - 2. dźěl 392040 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Sokolnik | druhe mjeno={{lang|de|Valtenberg}} | wobraz=Valtenberg 01.jpg | wopis wobraza=Pohlad na Sokolnik ze sewjera | wysokosć=586,4 | šěrina=51/4/30/N | dołhosć=14/16/42/O | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Łužiske hory]] | kamjenizna = [[granodiorit]], [[dolerit]], [[křemjeń]] }} '''Sokolnik''' ({{wrěči|de|''Valtenberg''}}) je z 586 metrami<ref name="topo">{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=3d789359-ef2e-40d7-b893-59ef2ee0d76c|title=Digitale Topographische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;10&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> najwyše wuhorbjenje [[Łužiske hory|Łužiskich hór]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]] [[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Při južnym zwisu je w starym [[Podkopk|podkopku]] žórło [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so pola [[Pěrno|Pěrna]] do [[Łobjo|Łobja]] wuliwa. Wjeršk a sewjerozapadny bok hory zestajitej so z dwubłyšćinkateho [[granodiorit]]a, mjeztym zo so pod horu łužiski granodiorit namaka. == Mjeno == Hora naspomni so prěni króć pisomnje w Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241, hdźež mjenuje so ''Isenberch''. Mjeno pochadźa wot srjedźowysokoněmskeho słowa ''Isen'' (železo) a woznamjenja tuž Železna hora. Wot 18.&nbsp;lětstotka wužiwaše so za horu němske mjeno ''Falkenberg'' (Falke = [[sokoł]], Berg = [[hora]]), z kotrehož so poněčim wuwi dźensniše mjeno ''Valtenberg''. Serbske mjeno ''Sokolnik'' ma samsny woznam.<ref name=WdH">{{WdH|17|72–75}}</ref> Mjeno Valtenberg bu w běhu 19.&nbsp;lětstotka tež mylnje wot muskeho mjena Valentin abo słowjanskeho boha Swantowita wotwodźowane.<ref name="příběhy">{{Literatura|awtor=Marek Řeháček, Jan Pikous, Karel Stein, Petr Zámiš|titul=Příběhy rozhleden Českosaského Švýcarska|nakładnistwo=Nakladatelství Petr Polda|městno=[[Liberec]]|lěto=2015|nakład=1.|strony=151–157|ISBN=978-80-905590-5-9|komentar=čěsce}}</ref> == Přirodne poměry == === Połoženje === Hora leži na teritoriju zwjazkoweho kraja [[Sakska|Sakskeje]] při hranicy wokrjesow [[Wokrjes Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory|Sakska Šwica-Wuchodne Rudne hory]] a [[Wokrjes Budyšin|Budyšin]]. Sewjerozapadne hač wuchodne skłoniny a wjeršk słušeja ke gmejnje [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], sewjerozapadne hač juhozapadne skłoniny ke gmejnje [[Smělna-Póckowy]] (gmejnski dźěl [[Póckowy]]) a juhozapadne hač wuchodne skłoniny k městu [[Neustadt in Sachsen|Neustadt w Sakskej]] (měšćanski dźěl [[Berthelsdorf (Neustadt in Sachsen)|Berthelsdorf]]). Najbliši sydlišćo je Wjazońca (něhdźe 2,5&nbsp;kilometrow). Sokolnik je dźěl lěsneje kónčiny [[Hohwald]] a zdobom jeje najwyši dypk.<ref name="topo" /><ref name="mapycom">{{Cite web|url=https://mapy.com/s/cebucumuka|title=Mapy.com: turistická mapa|publisher=Mapy.com|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> === Geomorfologija === Sokolnik je 586&nbsp;metrow wysoki krótki hórski chribjet.<ref name="topo" /> Hora přisłuša sakskemu dźělej [[Łužiske hory|Łužiskich horow]], hdźež je najwyša hora a pjata najwyša hora w cyłych Łužiskich horach, a tež jich mesogeochorje Sewjerne hornjołužiske hory.<ref name="Naturäume">{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen|url=https://arcg.is/1rDCy11|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> Zdobom je wón najwyša hora Budyskeho wokrjesa. Najbliše pomjenowane hory su [[Dawidowa hórka]] (420&nbsp;m) 1,7&nbsp;kilometrow sewjerowuchodnje, [[Lipowa hora]] (459&nbsp;m) 2,1&nbsp;kilometer sewjerowuchodnje, [[Vogelberg]] (462&nbsp;m) 2,6&nbsp;kilometrow wuchodnje, [[Goldberg]] (472&nbsp;m) 2,9&nbsp;kilometrow juhowuchodnje, [[Buková hora|Bukowa hora]] (512&nbsp;m) 3,1&nbsp;kilometer juhowuchodnje, [[Angstberg]] (519&nbsp;m) 1,3&nbsp;kilometry južnje, [[Rückenberg]] (479&nbsp;m) 1,9&nbsp;kilometrow zapadnje a [[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] (321&nbsp;m) 2&nbsp;kilometraj sewjerozapadnje.<ref name="mapycom" /> === Geologija a pódy === Sewjerozapadne skłoniny a wjeršk Sokolnika wobsteja z dwubłyšćinkateho granodiorita a zbytk geologiskeje podłohi twori łužiski granodiorit. Wobě kamjeniznje stej přez 500&nbsp;milionow lět starej, při čimž je dwubłyšćinkaty granodiorit starši. Łužiski granodiorit ma srjedźne zorna, šěromódru barbu a wobsteji z běłych [[žiwc]]ow, šěromódreho [[Křemjeń|křemjenja]], ćmoweje [[Błyšćinka|błyšćinki]] (biotita) a čorneho [[amfibol]]a. Přećiwo tomu ma dwubłyšćinkaty granodiorit drobna zorna, zwjetša je šěry a wobsteji tež z běłych žiwcow, šěromódreho křemjenja, ćmoweje błyšćinki (biotita) a tež swětłe błyšćinki (muskovita). Rozprochnawjene granodiority maja brunu hač zerzawu barbu. Husto namakaja so w nich [[xenolit]]y šěrawcoweho [[hornowc]]a a žiłki granodioritoweho [[porfyr]]a. Granodioritowu podłohu myla žiłki [[dolerit]]a, kotrež su něhdźe 450&nbsp;milionow lět stare. Dolerit je čornoběły, ma srjedźne zorna a jeho najwjetši žiłka ćehnje so do juhowuchodneho směra we wysokosći wot 560 do 520&nbsp;metrow. Dale so na Sokolniku namakaja žiłowy křemjeń, [[bazanit]] a [[hematit]] (krejowc), kotryž so tu hižo wot srjedźowěka wudobywaše.<ref name=WdH" /><ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=1c43da00-ccf6-4c3c-83da-00ccf62c3c11|title=Geologische Karte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-24|language=němsce}}</ref><ref name="Opletal">{{Literatura|awtor=Mojmír Opletal a&nbsp;kol.|titul=Vysvětlivky k&nbsp;základní geologické mapě České republiky 1&nbsp;:&nbsp;25&nbsp;000. 02–214 Dolní Poustevna a&nbsp;02–223 Mikulášovice|nakładnistwo=Česká geologická služba|městno=Praha|strony=12|ISBN=80-7075-639-X|lěto=2006|originalna rěč=cs}}</ref> Najbóle rozšěrjeny typ pódy je podzolna [[bruna póda]]. Podłu rěčkow namakaja so glej hač koluvisol, ewentualnje pseudoglej. Na zapadnej skłoninje jewi so tež niłke bahno.<ref>{{Cite web|url=https://luis.sachsen.de/boden/bk50.html|title=Bodenkarte Sachsen 1&nbsp;:&nbsp;50&nbsp;000|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-26|language=němsce}}</ref> <gallery> MRGS 522 - lužický granodiorit.jpg|<center>Łužiski granodiorit</center> MRGS 521 - dvojslídý granodiorit.jpg|<center>Dwubłyšćinkaty granodiorit</center> MRGS 526 - porfyr.jpg|<center>Granodioritowy porfyr</center> MRGS 524 - dolerit.jpg|<center>Dolerit</center> MRGS 527 - křemen.jpg|<center>Křemjeń</center> MRGS 529 - granodiorit s křemenem a hematitem.jpg|<center>Granodiorit z&nbsp;hematitom</center> MRGS 528 - bazanit.jpg|<center>Bazanit</center> </gallery> === Wodźizny === [[Dataja:Wesenitzquelle 01.jpg|mini|Žórło Wjazońcy]] Granodiorit, kotryž leži w podłoze Sokolnika, twori wjele puklinow. W nich so hromadźi woda, kotraž je žórło mnohich rěčkow. Nimale cyła hórka słuša k přitočnišću [[Wjazońca (rěka)|Wjazońcy]], kotraž so wužórli njedaloko wjerška w starym podkopku we wysokosći 515&nbsp;metrow. Z hory ćeče najprjedy do južneho a po tym do wuchodneho směra a w&nbsp;[[Pěrno|Pěrnje]] so wuliwa wotprawa do [[Łobjo|Łobja]]. W dole mjez Sokolnikom a [[Vogelberg]]om so wužórli [[Rotes Floß]], kotryž je lěwy přitok Wjazońcy. Na zapadnej skłoninje so wužórli rěčka [[Wiedwasser]], kotraž je tohorunja lěwy přitok Wjazońcy. W dole mjez Sokolnikom a [[Angstberg]]om južnje pod horu so wužórli [[Lohbach]]. Tutón słuša k přitočnišću [[Polnica|Polnicy]], do kotrejež so wuliwa w&nbsp;[[Neustadt in Sachsen|Neustadće w Sakskej]]. Wšitke rěčki słušeja tuž k přitočnišću Łobja a z tym [[Sewjerne morjo|Sewjerneho morja]].<ref name="topo" /><ref name=WdH" /> === Klima === Na Sokolniku njeje žana stajna wjedrowa stacija (najbliša je w&nbsp;[[Załom]]ju), čehoždla trochuja so klimowe daty na zakładźe połoženja a wysokosće. Hora słuša do klimoweho typa włóžne delnje hory, za kotrež su charakteristiske temperatury wot 6,5 do 7,2&nbsp;°C a [[spadki]] wot 750 do 900&nbsp;milimetrow wob lěto. Přerězna lětna temperatura powětra wučinja hladajo na wysokosć 5,8 °C, štož je wjace hač 1&nbsp;°C niže hač zwučene we Łužiskich horach. Najćopliši měsac je přerěznje julij a najzymniši januar. Přerězne lětne spadki su hladajo na wysokosć wyše hač we wokolinje a docpěwaja hódnoty 950&nbsp;milimetrow. Wegetaciska perioda traje něhdźe 210&nbsp;dnjow. Wětřik duje přewažnje ze zapada.<ref name="Melichar">{{Literatura|awtor=Jaroslav Melichar a kol.|titul=Vlastivěda Šluknovského výběžku pro školy a&nbsp;veřejnost|nakładnistwo=Sdružení pro rozvoj Šluknovska|městno=[[Šluknov]]|lěto=2008|strony=19–21|ISBN=978-80-254-1704-1}}</ref><ref>{{Literatura|awtor=Karl Mannsfeld, Olaf Bastian|titul=Sächsische Landschaften: Zwischen Dübener Heide und Zittauer Gebirge|nakładnistwo=Edition Leipzig|městno=[[Lipsk|Leipzig]]|lěto=2012|strony=262|ISBN=978-3361006782}}</ref><ref>{{Cite web|title=FDZ Naturräume in Sachsen: Klima / Hydrologie|url=https://arcg.is/jK5fj1|publisher=IÖR-Forschungsdatenzentrum|accessdate=2026-07-27|language=němsce}}</ref> === Rostlinstwo === Přewažna wjetšina Sokolnika je z hospodarskim jehlinowym abo měšanym lěsom porosćena. Potencielna přirodna wegetacija, kotraž so wot 18.&nbsp;lětstotka přeměni, je bukowina z přewahu bukow, jědlow a lipow. Najbóle rozšěrjeny jehlinowc je [[wšědny šmrěk]] (''Picea abies''), mjenje zastupjeny je [[europski larik]] (''Larix decidua'') a prěnjotna [[běła jědla]] (''Abies alba'') je so nimale zhubiła. Najbóle zastupjeny lisćowc je [[lěsny buk]] (''Fagus sylvatica'') a dale wustupuja [[wšědna jaseń]] (''Fraxinus excelsior''), [[hórski wjaz]] (''Ulmus glabra'') a [[Čećikaty dub|čećikaty]] (''Quercus petraea'') a [[šiškaty dub]] (''Quercus robur''). Mjez kerkami je rozšěrjeny [[ćernjowc]] (''Rubus''), wot kotrehož jewi so něhdźe 20&nbsp;družin. Ze zelow su [[wšědna čornica]] (''Actaea spicata''), [[zažny łyknowc]] (''Daphne mezereum''), [[hórski rozraz]] (''Veronica montana''), [[wulka kuzłarnička]] (''Circaea lutetiana''), [[mała kuzłarnička]] (''Circaea alpina''), [[srěnja kuzłarnička]] (''Circaea x intermedia''), [[hajowy staršik]] (''Senecio nemorensis''), [[blakaty klep]] (''Arum maculatum''), [[běła zubica]] (''Dentaria enneaphyllos''), [[wšědna štwórica]] (''Paris quadrifolia''), [[čerwjeny naporst]] (''Digitalis purpurea'') abo [[kwětkata kokorička]] (''Polygonatum multiflorum'') zastupjene. Rozšěrjene trawy su [[lěsna dornica]] (''Festuca altissima''), [[lěsna pjerchowanka]] (''Milium effusum''), [[wisaty paćernik]] (''Melica nutans''), [[drobny paćernik]] (''Melica uniflora'') a (''Hordelymus europaeus''). Při nadrobnym přeslědźenju sewjerneje skłoniny zličichu 10&nbsp;družin [[Paproćizny|paproćiznow]], 54&nbsp;družin [[Lapkojte mochy|lapkojtych mochow]], 75&nbsp;družin [[Bahnjowky|bahnjowkow]], 27&nbsp;družin [[Křemjenčki|křemjenčkow]] a 75&nbsp;družin [[Mochi|mochow]], z kotrychž je zajimawy rědki [[Swěćacy moch|swěćacy moch]] (''Schistostega pennata''). Z&nbsp;[[Lišawy|lišawow]] je rozšěrjeny (Chrysothrix chlorina). Sewjernje pod horu namaka so wobšěrna [[Wólša|wólšina]] (1,5&nbsp;hektara), w kotrejž rostu [[bahnojty paproć]] (''Thelypteris palustris'') abo [[rozlatčena rězna]] (''Carex paniculata'').<ref name=WdH" /> === Zwěrinstwo === Družinowa składba tudyšeje fawny ma přewažnje lěsny charakter a wustupuja tu družiny zwučene w druhich dźělach Łužiskich horow. Jara wjele tu wustupuja [[lěsny jeleń]] (''Cervus elaphus''), [[sorna]] (''Capreolus capreolus'') a [[dźiwje swinjo]] (''Sus scrofa''), dale mjeńše [[rubježne zwěrjata]] kaž [[čerwjena liška]] (''Vulpes vulpes''), [[europski šwinc]] (''Meles meles''), [[štomova kuna]] (''Martes martes'') a [[skalna kuna]] (''Martes foina''). Wot zymy 2011/2012 wobkedźbuja so prawidłownje [[wjelk]]i (''Canis lupus''). Z druhich [[Cycaki|cycakow]] su rozšěrjene na přikład [[europska wjewjerčka]] (''Sciurus vulgaris''), [[lěsna myška]] (''Muscardinus avellanarius'') abo wšelake družiny [[njetopyr]]jow (''Microchiroptera''). [[Rubježne ptaki]] zastupuja [[pašturlica]] (''Buteo buteo'') abo [[wulki jatřob]] (''Astur gentilis''), [[sowy]] potom [[šubut]] (''Bubo bubo'') abo [[kiwka]] (''Strix aluco'') a z druhich ptačkow su rozšěrjenja [[čorny dypornak]] (''Dryocopus martius''), [[pisany dypornak]] (''Dendrocopos major''), [[šěry dypornak]] (''Picus canus''), [[škrěkawa]] (''Garrulus glandarius''), [[spěwna drózna]] (''Turdus philomelos''), [[čerwjeny ročk]] (''Erithacus rubecula'') abo [[sykorka čornohłownik]] (''Periparus ater'').<ref name="Melichar" /><ref>{{Cite web|title=Wolf in Sachsen|url=https://www.wolf.sachsen.de/|publisher= Sächsisches Landesamt für Umwelt, Landwirtschaft und Geologie|accessdate=2026-07-29|language=němsce}}</ref> === Krajinoškit === Cyły Sokolnik leži w&nbsp;[[Krajinoškitna kónčina Hornjołužiske hory|krajinoškitnej kónčinje Hornjołužiske hory]], kotraž bu w&nbsp;lěće 1999 załožena. Wjeršk a južne hač zapadne skłoniny hory leža w ptakoškitnej krajinje ''Hohwald a Sokolnik''. Samsny teritorij leži w europsce wuznamnym stejnišću ''Hohwald a Sokolnik'' a sewjernje pod horu trjechi europsce wuznamna kónčina ''Hornja Wjazońca a pódlanske rěki''.<ref>{{Cite web|url=https://geodienste.bfn.de/schutzgebiete?lang=de|title=Schutzgebiete in Deutschland|publisher=Bundesamt für Naturschutz|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> Mjez lětomaj 1961 a&nbsp;1966 bě Sokolnik dźěl přirodoškitneho pasma ''W Hohwaldźe''. Na zapadnej skłoninje leži přirodny pomnik ''Jasenjowo-klonowy lěs'' z přestrjenju 2,5&nbsp;hektara a sewjernje pod horu přirodny pomnik ''Wólšina při sewjernej podnoze Sokolnika'' z přestrjenju 2,6&nbsp;hektara.<ref>{{Cite web|url=https://geoportal.sachsen.de/mapviewer/resources/apps/sachsenatlas/index.html?stateId=051208c2-6f71-4a42-9208-c26f71ca4293|title=Naturschutz: Flächennaturdenkmäler|publisher=Staatsbetrieb Geobasisinformation und Vermessung Sachsen|accessdate=2026-07-30|language=němsce}}</ref> == Stawizny == [[Dataja:Neukirch (Lausitz), Sachsen - Aussichtsturm vom Valtenberg (Zeno Ansichtskarten).jpg|mini|Wuhladna wěža na&nbsp;pohladnicy z&nbsp;lěta 1906]] Prěnje pisomne naspomnjenje hory steji Hornjołužiskej hraničnej lisćinje z&nbsp;lěta 1241. Mjeno Železna hora zwisuje z wudobywanjom železowych rudow, kotrež wotmě so buď na horje samej abo sewjernje pod horu. Přez Sokolnik wjedźeše tehdy hranica mjez [[Čěske kralestwo|Čěskim kralestwom]] a [[Mišnjanske markhrabinstwo|Mišnjanskim markhrabinstwom]]. Čěski dźěl přisłušeše knjejstwu [[Hohnstein (Sakska Šwica)|Hohnstein]] a w 15.&nbsp;lětstotku tež Wildenstein. Wot lěta 1451 słušeše čěski dźěl [[Sakske kurwjerchowstwo|Sakskemu kurwjerchowstwu]].<ref name="Meiche">{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Historisch-Topographische Beschreibung der Amtshauptmannschaft Pirna|nakładnistwo=Buchdruckerei der Wilhelm und Bertha v. Baensch Stiftung|městno=[[Drježdźany|Dresden]]|lěto=1927|strony=123}}</ref> Na wjeršku steješe něhdy kamjentna murja njeznateho pochada a staroby, kotraž so hród mjenowaše. Murju naspomnja tež w&nbsp;lěće 1590 Matthias Oeder a w běhu 18.&nbsp;lětstotka bu wjackróć wobšěrna kruhowa murja wopisana. W lětach 1698, 1730 a 1764 wotměwachu so geologiske naprašowanja. Wot lěta 1752 wotměwaše so wudobywanje křemjenja w podkopku z mjenom ''Valentin-Erbstolln am Falckenberge''. Wočakowane mineralije (železowe rudy abo [[złoto]]) njejsu tu we wjetšich mnóstwach namakali, čehoždla so wudobywanje 1762 skónči.<ref name=WdH" /><ref name="Meiche" /> Wot lěta 1857 steji na wjeršku Sokolnika kamjentna wuhladna wěža. Dwě lěće pozdźišo natwarichu kamjentnu hórsku bawdu, kotraž naruna prjedawši drjewjane twarjenje. W&nbsp;lěće 1864 natwarichu na wjeršku kamjentny stołp w ramiku kralowske sakskeje triangulacije (stacija ''No.&nbsp;6 Valtenberg'').<ref name=WdH" /> Mjez lětomaj 1945 hač 1961 so wuhladna wěža zawrě, dokelž wužiwaše wjeršk hory policija. Nimo toho so 1951 korčma wotpali a hakle 1977 ponowichu. Wot lěta 2006 do 2008 wotmě so saněrowanje wuhladneje wěže. Tuta bě wopak wuwjedźena, wěžu wobškodźichu sylne dešće, a tak dyrbješe so wuhladna wěža mjez lětomaj 2011 hač 2013 zawrěć a znowa rekonstruować. Swjatočne zahajenje wotmě so 31. julija 2013.<ref>{{Cite web|first=Ivo|last=Šafus|url=https://www.cokolivokoli.cz/28366-rozhledna-valtenberg/|title=Rozhledna Valtenberg|publisher=cokoli v okolí.cz|accessdate=2026-08-01|date=2019-07-27|language=čěsce}}</ref> W&nbsp;lěće 2022 wotewrě so a swjatočnje poswjeći hórska kapałka. Mjez lětomaj 2023 hač 2025 bu wuhladna wěža z hosćencom znowa zawrěne. Poslednje saněrowanje, wosebje hórske bawdy, wotmě so w&nbsp;lěće 2025.<ref>{{Cite web|first=Stephanie|last=Schulze|first2=Matthias|last2=Zilch|url=https://www.radiolausitz.de/beitrag/vaultenbergbude-neue-paechtervertrag-unterschrieben-881190/|title=Valtenbergbaude öffnet wieder!|publisher=Radio Lausitz|accessdate=2026-08-01|date=2025-10-21|language=němsce}}</ref> == Powěsće == === Sydom zaklatych ryćerjow === W nutru Sokolnika bydleše něhdy sydom ryćerjow, kotřiž běchu z lózym kuzłarjom zaklećeni. Wuswobodźić móžeše jeju jenož jónu za sto lět na patoržicu pobožny čłowjek. Chudy drjewopušćer z [[Langburkersdorf]]a dźěše jónu na patoržicu pozdźe spać a zjewi so jemu swěćaty ryćer. Tón přeprosy jeho do nutřka hory, hdźež je sydom ryćerjow na wulkej žurli namakał. Jedyn jeho namołwješe z kóstkami mjetać. Jako dwě šestce padnyštej, bě ryćer wumóženy a dari drjewopušćerjej dwanaće jědlowych hablow. Po tym hraješe drjewopušćer kóstky ze zbywacymi ryćerjemi a dósta wot kóždeho wuswobodźeneho telko hablow, kelkož na kóstkach padny. Hdyž poslednjeho ryćerja wuswobodźi, słyšeše so zahrimanje a wón wotući. Rano drjewopušćerowa swójba zwěsći, zo so w kabaće składowane hable na złoto přeměnichu. Za njón kupi sej potom we wsy wulki burski statok.<ref>{{Literatura|awtor=Alfred Meiche|titul=Sagenbuch des Königreich Sachsen|nakładnistwo=G. Schönfeld’s Verlagsbuchhandlung|městno=[[Lipsk|Leipzig]]|lěto=1903|nakład=1.|strony=36–37|komentar=Dale jenož „Sagenbuch“.}}</ref> === Lutki hraja kehele === Neustadtskaj putnikaj nawróćištaj so přez Sokolnik domoj a namakaštaj sej dom lutkow. Wonaj přiwzachu přeprošenje lutkow, hrajkachu sej z nimi kehele a pijachu při tym dobre piwo. Na rozžohnowanje dósta kóždy putnik kehel. Při dalšim dompuću běštaj mučnaj, a tak ćisny jedyn z nich swój kehel do rěčki Folgenbach. Druhi donjese jón hač domoj a nazajtra zwěsći, zo so na złoto přeměni. Zhromadnje dźěštaj potajkim do rěčki pytać za druhim kehelom, tón pak so hižo njenamaka. Wot toho časa pak namakaš w pěsku Folgenbacha złoto.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;329.</ref> === Pan Dietrich na Sokolniku === Pan Dietrich bě bojazliwy dźiwy nócny jěchar, kotryž wustupowaše w bliskosći Sokolnika. Z wotbićom połnocy dundaše so po tudyšich lěsach a jeho přewodźeše črjóda złych psow a smjerć. Jónu chodźeše po Sokolniku putnik z [[Póckowy|Póckowow]], kotryž so před Panom Dietrichom za hromadu kamjenjow schowa. Pan Dietrich skoči hromadu kamjenjow, při tym strašnje rjeješe a jeho konje wot kopyta płomjenja torhachu. Po druhich powědančkach jězdźeše Pan Dietrich na bjezhłownym čornym konju a před nim lećeše Smjerć sama na wulkej sowje z wohniwymaj wočomaj.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;421–422.</ref> === Dźiwotworne rostliny ze Sokolnika === Kóžde lěto podachu so na swjedźeń donjebjeswzaća Knjeza wobydlerjo wokolnych wsow a tež Serbja z wulkeje daliny zběrać korjenje [[Kwětkata kokorička|kwětkatej kokorički]]. Serbja mjenowachu je ''swjateje Maryne korushki'' a rězbarichu z njeho zbožo přinjesene amulety. Podobna powěsć wjaza so na Jansku nóc, hdyž namakachu ludźo na Sokolniku korjenje mandragory. Hdyž ju domoj nošachu, mandragora rjeješe a kwičeše. Z korjenja rězbarichu so klanki, mjenowane mjez druhim lutki abo šibjeńcowy mužokojo, kotrež słužachu jako amulety. Tomu, kiž so derje wo nju staraše a jich picowaše, skićachu škit před strachami, hojachu chorosće, pomhachu w nuzy abo wěšćachu přichod. Tež w Janskej nocy chodźeše starša žona na Sokolnik stołpiki [[Čerwjene mydleško|čerwjeneho mydleška]] třihać. Při tym šeptaše mjeno bliskeje wosoby. Rostliny dowjezechu po tym domoj a powěsny je z kćenjom dele. Tón, kotrehož rostlina dołho wutra, bě za dołhe žiwjenje postajeny. Toho, kotrehož rostlina bórze wuschny, wočakowaše bórze smjerć. Na Sokołniku rosćeše tež wosebita paproć, kotraž na rozdźěl k druhim paproćam kćěješe a wo Janskej nocy płody płodźeše. Symjo tuteje paproćizny činješe čłowjeka njewidźomneho. Jónu chodźeše po Sokolniku muž z Wjazońcy a symjo paproćiny padny jemu do črijow. Ducy domoj nastróži so znatych, kotřiž jeho njewidźachu, ale jenož słyšachu. Jeho swójba widźeše jeho hakle w tym wokomiku, hdyž sej črije zuješe.<ref>Sagebuch, s.&nbsp;301–302, 656–657.</ref> == Twarjenja == [[Dataja:Sokolnik.jpg|mini|Wěža krala Jana na wjeršku Sokolnika]] Wot lěta 1857 steji na wjeršku wuhladna wěža pomjenowana [[wěža krala Jana]], kotraž so po planach [[Žitawa|Žitawskeho]] architekta [[Carl August Schramm|Carla Augusta Schramma]] (1807–1869) natwari. Wěža je 22&nbsp;metrow wysoka a k wuhladnej platformje wjedźe 127&nbsp;schodow. Twarjenje je natwarjene z łužiskeho [[granodiorit]]a, ma kwadrowu formu a wjeršk je cymbrami zakónčeny. Na prědnjej stronje wěže je wopon swobodneho knjeza Oppen-Huldenberga, tabela z mjenami wosobow, kotrež su sej wo twar zasłuža a pozłoćany portret krala [[Jan Sakski|Jana]] (1801–1873) z němskim napisom ''Johann v. Gottes Gnaden König von Sachsen'' (serbsce ''Jan z Božeje hnady kral Sakskeje'').<ref name="příběhy" /> Wuhladna wěža je škitana jako kulturny pomnik, zapisana pod čisłom 09307159.<ref>{{Cite web|title=Denkmalpflege in Sachsen|url=https://denkmalliste.denkmalpflege.sachsen.de/CardoMap/Denkmalliste_Report.aspx?HIDA_Nr=09307159|publisher=Landesamt für Denkmalpflege Sachsen|accessdate=2026-08-15|language=němsce}}</ref> Na wěžu nawjazuje niske twarjenje bawdy, kotraž mjenowaše so ''Berggaststätte Valtenberg-Baude'' (Hórski hosćenc Sokolnikowa bawda). Prěnjotna hórska bawda steješe wuchodnje wot wuhladneje wěže. We wokolinje wjerška namakaja so tež wjacore stare mězniki. Zapadnje wot wuhladneje wěže steji ekumeniska hórska kapałka ''Assisi-Kapelle'', kotraž so 3.&nbsp;julija 2022 zhromadnje wot ewangelskeho a romsko-katolskeho fararja poswjeći. Prěnjotnje słužeše twar jako dźěl policajskeho sćelaka. Zhromadnje z kapałku natwari so Šćežka powěsćow.<ref>{{Cite web|url=https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html|title=Valtenberg|publisher=gmejna Wjazońca|accessdate=2026-08-10|language=němsce}}</ref> == Wobchad == Přez sewjernu hač zapadnu skłoninu wjedźe [[železniska čara Budyšin–Žandow]], na kotrejž leži dwórnišćo Wjazońca zapad. Z njeho wotboči [[železniska čara Wjazońca–Biskopicy]]. Přez Sokolnik wjedźe rjad historiskich pućow, z kotrychž je najwuznamniši ''Flügel F'' (Křidło&nbsp;F). Pisomnje dopokazana je hižo w 16.&nbsp;lětstotku, hdy słužeše jako wikowanski puć mjez [[Neustadt in Sachsen|Neustadtom w Sakskej]] a [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcu]]. Na tutu šćežku runje nawjazuje ''Gießhübelweg'' (Lijerskohórkowy puć). Wot lěta 1788 wužiwaše puć póstowa słužba, kotraž listy mjez Neustadtom a [[Budyšin]]om rozpósła.<ref>{{WdH|17|124–125}}</ref> Na tutón puć nawjazuja ''Kreuzsteig'' (Křižowa sćežka), ''Oberweg'' (Horni puć), ''Valtenbergweg'' (Sokolnikowy puć), kotryž wjedźe na wjeršk hórki, ''Oberer Horizontalweg'' (Horni horizontalny puć) abo ''Unterer Horizontalweg'' (Delni horizontalny puć). Dalše puće, po kotrychž zwjetša pućowanske šćežki wjedu, su ''Rückenweg'' (Hrjebjenjowy puć), ''Steinweg'' (Kamjentny puć), ''Stufenweg'' (Schodźenkowy puć) či ''Nassweg'' (Mokry puć).<ref name="mapycom" /> == Turistika == Na wjeršk Sokolnika wjedźe wulka ličba pućowanskich šćežkow. Čerwjenje markěrowane su šćežki ''[[Łužiski had]]'', kotryž wjedźe do [[Berthelsdorf (Neustadt w Sakskej)|Berthelsdorfa]] a [[Wołbramecy|Wołbramec]], dale ''Hornjołužiski kołopuć'', kotryž wjedźe k&nbsp;[[Rückenberg]]ej (479&nbsp;m) a do [[Rynar]]ja, a ''Turistiska šćežka němskeje jednoty'', kotraž wjedźe do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a [[Neustadt in Sachsen|Neustadta w Sakskej]]. Módrje markěrowanej stej čarje ''Dalokopućowanska šćežka Žitawa–Wernigerode'' a ''Hornjołužiski hórski puć'', kotrejž wjedźetej do Neustadta a k čěsko-němskej statnej hranicy. ''Hornjołužiski hórski puć'' wjedźe z wjerška Sokolnika do sewjerneho směra dale jako zelenje markěrowana šćežka. Z&nbsp;[[Póckowy|Póckowow]] wjedźe žołće markěrowana šćežka na Sokolnik a wot dwórnišća Wjazońca-zapad zeleny puć.<ref name="mapycom" /> [[Dataja:Mapy.com - turistická - Valtenberg.png|left|600px|Pućowanska karta Sokolnika a&nbsp;wokoliny]] {{clear}} == Rozhlad a wokolina == Dźakowano wuhladnej wěži na wjeršku skići Sokolnik wuhlad do wšěch směrow a po šěrokej wokolinje. Do sewjerozapadneho hač sewjerowuchodneho směra je krajina [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]] derje widźeć a w&nbsp;njej na přikład měsće [[Kamjenc]] a [[Budyšin]] kaž tež milinarni [[Milinarnja Čorna Pumpa|Čorna Pumpa]] a [[Hamorska milinarnja|Hamor]]. Sewjerowuchodny hač južny směr skići wuhlad na [[Łužiske hory]], [[Łužiske horiny]] a [[Jizerske horiny]]. Jasnje spóznać su na přikład [[Kotmar]] (582&nbsp;m), [[Tanečnice]] (599&nbsp;m), [[Vlčí hora]] (591&nbsp;m), [[Jedlová]] (776&nbsp;m) abo [[Jěšćed]] (1012&nbsp;m). W južnym hač juhozapadnym směrje hladaš do krajiny Čěsko-sakskeje Šwicy z horami [[Růžovský vrch]] (620&nbsp;m), [[Děčínský Sněžník]] (724&nbsp;m) abo [[Lilijowc]] (415&nbsp;m). W juhozapadnym směrje su tež [[Rudne horiny]] a w zapadnym [[Zapadołužiska pahórčina]] ze&nbsp;[[Žiwin]]om (449&nbsp;m) widźeć.<ref name=WdH" /><ref name="mapycom" /><ref>{{Cite web|url=https://www.peakfinder.com/?lat=51.07420&lng=14.27890&ele=586&azi=90&alt=0.02&fov=45&cfg=es&name=Valtenberg%20-%20Sokolnik|title=Peakfinder|publisher=peakfinder.com|accessdate=2026-08-15}}</ref> {{clear}} {| style="border-collapse: collapse; text-align: center;" |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 1px 1px 0; width: 33%;" | <!-- SZ --> [[Ziegelberg]] 3,4&nbsp;km<br /><br />[[Milchhübel]] 2,7&nbsp;km<br />[[Steinberg (Smělna-Póckowy)|Steinberg]] 2,1&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- S --> [[Wjazońska hora]] 4,1&nbsp;km<br />[[Honak]] 3,9&nbsp;km<br />[[Fuchssteinrücken]] 3,4&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 0 0 1px 1px; width: 33%;" | <!-- SV --> [[Weickertsberg]] 5,0&nbsp;km<br />[[Jehnjaca hora]] 4,3&nbsp;km<br />[[Lipowa hora]] 2,1&nbsp;km<br />[[Dawidowa hórka]] 1,7&nbsp;km |- | style="width: 33%;" | <!-- Z --> [[Schurzberg]] 4,3&nbsp;km<br />[[Buchberg (Neustadt w Sakskej)|Buchberg]] 2,9&nbsp;km<br />[[Rückenberg]] 1,9&nbsp;km | style="width: 34%; padding: .5em;" | [[Dataja:Brosen windrose-sl.svg|150px|směrowa róža]] | style="width: 33%;" | <!-- V --> [[Cyrkwinska hora]] 5,3&nbsp;km<br />[[Steinberg (Wołbramecy, 392&nbsp;m)|Steinberg]] 4,1&nbsp;km<br />[[Vogelberg]] 2,6&nbsp;km |- | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 1px 0 0; width: 33%;" | <!-- JZ --> [[Schimmigs Höhe]] 4,3&nbsp;km<br />[[Schelmberg]] 3,9&nbsp;km<br />[[Seifberg]] 3,5&nbsp;km<br />[[Steinberg (Neustadt w Sakskej)|Steinberg]] 3,2&nbsp;km | style="width: 34%;" | <!-- J --> [[Hoher Hahn (Neustadt w Sakskej)|Hoher Hahn]] 4,1&nbsp;km<br />[[Skřivánčí vrch]] 4,0&nbsp;km<br />[[Nestelberg]] 1,7&nbsp;km<br />[[Angstberg]] 1,3&nbsp;km | style="border: 1px solid #aaa; border-width: 1px 0 0 1px; width: 33%;" | <!-- JV --> [[Sydom lipow]] 4,2&nbsp;km<br />[[Grenzberg]] 3,7&nbsp;km<br />[[Buková hora]] 3,1&nbsp;km<br />[[Goldberg]] 2,9&nbsp;km |} <gallery> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 02.jpg|<center>Wuhlad do juha: Tanečnice a Růžovský vrch</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 04.jpg|<center>Wuhlad do juhozapada: Děčínský Sněžník</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 05.jpg|<center>Wuhlad do sewjerowuchoda: Hornja Łužica a Hamorska milinarnja</center> Dataja:Aussicht vom König-Johann-Turm Valtenberg 06.jpg|<center>Wuhlad do sewjerozapada: Žiwin</center> </gallery> == Žórła == <references/> == Literatura == * {{WdH|17|72–75}} == Wotkazy == * {{Commonscat|Valtenberg|Sokolnik}} * [https://mapy.com/s/cebucumuka Mapy.com: pućowanska karta, Sokolnik a wokolina] * [https://valtenberg.de/ Oficialna webstrona hórskeje bawdy a wuhladne wěže Sokolnik] * [https://www.neukirch-lausitz.de/de/valtenberg.html Sokolnik na webstronje gmejny Wjazońcy] {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Neustadt w Sakskej]] [[Kategorija:Wjazońca]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] edsjvw8s0ssxhsvb0yk3v1ylxx6gvek 0 16390 391949 372694 2026-08-16T12:19:09Z J budissin 7 391949 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ćichońca |mjeno němske=Teichnitz |šěrina=51/11/43 |dołhota=14/25/06 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1950 |wysokosć=195–205 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |wobraz=Ćichońca – Locator map Budyšin (2020).png |wopis wobraza=Połoženje Ćichońcy w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Ćichońčan |adjektiw=Ćichoński }} '''Ćichońca''' (prjedy ''Ćichonicy'';<ref>{{Pful|101}}</ref> {{wrěči|de}} ''Teichnitz'') je wjes w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] a wot lěta [[1950]]<ref name="digit">{{HOV|Teichnitz|Ćichońca}}</ref> měšćanski dźěl [[Budyšin]]a {{WOBI|Budyšin|Ćichońca}}, ke kotremuž słuša tež sydlišćo [[Nowa Ćichońca]]. == Geografija == Ćichońca leži na sewjeru wulkeho wokrjesneho města při brjoze [[Budyski spjaty jězor|Budyskeho spjateho jězora]]. Na južnej wjesnej kromje běži [[zwjazkowa awtodróha 4]]. Tam ćeče tež ze zapada pochadźaca rěčka [[Ćemjerčka]] do směra na [[Sprjewja|Sprjewju]]. Hač do lěta 2020 słušeštej tež [[Wownjow]] a [[Nowe Małsecy]] k měšćanskemu dźělej. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje Ćichońcy jako knježe sydło wěsteho ''Cuno de Thichenicz'' je z&nbsp;lěta [[1303]].<ref name="digit"/> Hač do 20.&nbsp;lětstotka měješe Ćichońske ryćerkubło ležownostne knjejstwo. Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 165 wot cyłkownje 182 Ćichońčanow serbsce (91&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Ćichońcy|Kulturne pomniki w Ćichońcy]]'' == Literatura == * {{BKD|32|117|296|Teichnitz}} * {{WdH|12|33sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Teichnitz|Ćichońca}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1303]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Ćichońca| ]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] nprnem1qu3iv2p3ex1f2p838do44227 0 16399 391948 380132 2026-08-16T12:18:15Z J budissin 7 391948 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Delnja Kina |mjeno němske=Niederkaina |šěrina=51/11/30 |dołhota=14/28/38 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1994 |wysokosć=165–190 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |wobraz=Delnja Kina – Locator map Budyšin (2020).png |wopis wobraza=Połoženje Delnjeje Kiny w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Delnjokinjan |adjektiw=Delnjokinjanski }} '''Delnja Kina''' ({{wrěči|de}} ''Niederkaina'') je wjes {{WOBI|Budyšin|Delnja Kina}} při [[Albrechtowka|Albrechtowce]] w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] a wot lěta [[1994]]<ref name="digit">{{HOV|Niederkaina|Delnja Kina}}</ref> měšćanski dźěl [[Budyšin]]a. == Geografija == [[Dataja:Delnja Kina – knježi dom (2008).jpg|thumb|Kublerski dom]] Delnja Kina leži na wuchodźe wulkeho wokrjesneho města, na juhowuchod wot [[Bórk (Budyšin)|Bórk]]a a na sewjerowuchod wot [[Nadźanecy|Nadźanec]] we wysokosći 165 metrow nad mórskej hładźinu. Sewjernje Delnjeje Kiny běži [[zwjazkowa awtodróha 4]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola Bórku, Haje = w hajach (polo), Čerwjene, Trawowa łuka, Wulka łuka, Bozančanska łuka, W kutach, W kulojtych łukach, W chěžkach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 17 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/19/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje Delnjeje Kiny jako ''China'' je z&nbsp;lěta [[1261]].<ref name="digit"/> Hač do 20.&nbsp;lětstotka měješe Delnjokinjanske ryćerkubło we wjetšim dźělu wsy ležownostne knjejstwo. Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 261 wot cyłkownje 276 Delnjokinjanow serbsce (95&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot hišće 50,6&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|245|413|111|55|43}}</ref> ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Delnjej Kinje|Kulturne pomniki w Delnjej Kinje]]'' == Wosobiny == * [[Jěwa Wórša Lanzyna]] (1928–2020) – grafikarka, molerka == Literatura == * {{WdH|12|79}} == Nóžki == <references/> == Wotkazaj == {{commonscat|Niederkaina/Delnja Kina|Delnja Kina}} * [https://web.archive.org/web/20100117223706/http://www.archaeologie.sachsen.de/Themenportal/86.htm Prehistoriske rowowe polo na Wowčej horje w Delnjej Kinje] {{ref-de}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Albrechtowce]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1261]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] ngh1lt51vhyy1nrwc9epejp745o96j8 0 16589 391947 375358 2026-08-16T12:17:32Z J budissin 7 391947 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Hrubjelčicy |mjeno němske=Grubschütz |šěrina=51/09/44 |dołhota=14/23/18 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1950 |zagmejnowane-do=[[Dobruša|Dobruše]] |přestrjeń=1,76 |wysokosć=200 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Oberlausitz 2012-05-26-6804.jpg |wopis wobraza=Sprjewiny móst w Hrubjelčicach |mjeno wobydlerja=Hrubjelčan |adjektiw=Hrubjelčanski }} '''Hrubjelčicy''' ({{wrěči|de}} ''Grubschütz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Hrubjelčicy}}<ref>{{WOBD|Dobruša-Huska}}; {{WOBŽ|Dobruša-Huska}}</ref> w&nbsp;[[wokrjes Budyšin|Budyskim wokrjesu]]. Běchu hač do lěta 1950 samostatna gmejna a słušeja wot 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]].<ref name="digit"/> ==Geografija== [[Dataja:Doberschau-Gaußig Grubschütz Aerial.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz Hrubjelčic (2020)]] Hrubjelčicy leža někak štyri kilometry na juhozapad wot [[Budyšin]]a we wysokosći 200 metrow nad mórskej hładźinu. Južnje a wuchodnje wokoło Hrubjelčic ćeče [[Sprjewja]], kotraž je wyše a niže wsy wusku wudrjeńcu wutworiła. Susodne wsy su [[Sćijecy]] na sewjeru, [[Přišecy]] na wuchodźe, [[Dobruša]] na juhu a [[Ćěchorjecy]] na juhozapadźe. Sewjerowuchodnje Hrubjelčic leži [[Humboldtowy haj]]. We wsy nadeńdźe so woblubowany hosćenc ''Sprjewiny doł''. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Haje, Broj (= Brohi?), Hrabšina, Dźěłošća, W dołkach, Na skowrončej horje, Na Torinje, Pola skałow, Pola křiža.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnjotnje běchu Hrubjelčicy [[kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]] při Ćěchorječanskim puću w južnym dźělu dźensnišeho sydlišća. Prěnje historiske naspomnjenje pochadźa z&nbsp;lěta [[1419]] (''Gropschitz'') a 1466 mjenowaše so wjes jako [[wudwór]].<ref name="digit">{{HOV|Grubschütz|Hrubjelčicy}}</ref> Ležownostne knjejstwo wukonješe [[Budyske tachantstwo]]. Poměrnje dołho wužiwaštej dwě formje wjesneho mjena paralelnje: zněmčene ''Grubschütz'' (Grobschitz 1466, Grubschitz 1590) a po serbskim wuprajenju warianty Rubelschitz (1550), Rubolschütz (1620) abo Rubelschütz (1669). === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Hrubjelčicy we 1880tych lětach cyłkownje 150 wobydlerjow, mjez nimi 124 Serbow (83&nbsp;%) a 26 Němcow.<ref>{{Černik|53}}</ref> Přewažnje ewangelske wobydlerstwo přisłušeše wot jeje załoženja [[Michałska cyrkej|Michałskej wosadźe]] w Budyšinje. Tež poměrnje wulka katolska mjeńšina bě do Budyšina zafarowana. W&nbsp;lěće 1834 bě wot 129 wobydlerjow 63 katolskich, 1925 bydlachu w Hrubjelčicach 224 ewangelskich (80&nbsp;%) a 57 katolskich wobydlerjow. == Literatura == * {{WdH|12|103}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Grubschütz/Hrubjelčicy|Hrubjelčicy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] joqth2ju9rp9vs7nw1pez620cs7aera 0 17596 391991 383184 2026-08-16T12:45:40Z J budissin 7 391991 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bóšericy |mjeno němske=Buscheritz |šěrina=51/11/15 |dołhota=14/19/21 |gmejna=Hodźij |přestrjeń= |wysokosć=200 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Göda Buscheritz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz wjeski |mjeno wobydlerja=Bóšerčan |adjektiw=Bóšerčanski }} '''Bóšericy''' (prjedy tež ''Bóšoricy'',<ref>{{Pful|42}}</ref> {{wrěči|de}} ''Buscheritz'') su mała wjeska ze 16 wobydlerjemi (2009)<ref>podaće gmejnskeho zarjadnistwa; w censusu so Bóšericy njejewja.</ref> w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskim]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. Je zdawna wjesny dźěl [[Hodźij]]a a leži 200 m nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su [[Janecy]] na sewjeru, [[Debrikecy]] na wuchodźe, Hodźij na juhu a [[Darin]] na zapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Byscheritz'' je z&nbsp;lěta [[1377]].<ref name="digit">{{HOV|Buscheritz|Bóšericy}}</ref> Porno Janecam, ale runje tak kaž Hodźij njesłušachu Bóšericy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 36 wobydlerjow, mjez nimi 33 Serbow (92&nbsp;%).<ref>{{Černik|51}}</ref> == Žórła == <references/> {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1377]] lz3blme86qb95neiyjhvh98pwix3wqc 0 17604 391946 388969 2026-08-16T12:17:09Z J budissin 7 391946 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Dźiwoćicy |mjeno němske=Siebitz |šěrina=51/09/53 |dołhota=14/20/46 |gmejna=Hodźij |přestrjeń= |wysokosć=221 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Göda Siebitz Aerial alt2.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Dźiwoćic |mjeno wobydlerja=Dźiwočan |adjektiw=Dźiwočanski }} '''Dźiwoćicy''' ({{wrěči|de}} ''Siebitz'') su wjeska {{WOBI|Hodźij|Dźiwoćicy}}<ref>{{WOBD|Hodźij}}; {{WOBŽ|Hodźij}}</ref> w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskim]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. Słušeja k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje a leža 221 metrow nad mórskej hładźinu. Ze starodawna su Dźiwoćicy wjesny dźěl [[Mała Boršć|Małeje Boršće]]. == Geografija == Susodne wjeski su Mała Boršć na sewjerowuchodźe, [[Družkecy]] na juhu a [[Žičeń]] ze [[Žičenk]]om na zapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Dźiwoćicach: Korbały (čorna hora), Butřanki, Wińca, Mała wińca, Hornje kerki, Młynski hat, Nowa dróha, Stara dróha, Kulec hory (Kurwic hory), Larasec lěsk, Tórfowe jamy, Pasnik (pola wara), Srěnja łuka, Hrodźiško, Prěnje kerčki, Druhe kerčki, Tymješća, Na ladach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 26 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/28/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Wohnhaus (Umgebinde) Siebitz 14.jpg|mini|left|Chěža ze stołom wosrjedź Dźiwoćic (čo. 14)]] Po sydlišćowej formje jedna so wo rozšěrjeny [[kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]]. Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Dewecicz'' pochadźa z dawkoweho registra [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]] lěta [[1374]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło w susodnej Małej Boršći. Cyrkwinsce słušeja Dźiwoćicy ze starodawna do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Siebitz_(1)|Dźiwoćicy}}</ref>. Wot 1841 mějachu Dźiwoćicy swójsku šulu, kotraž bě so lěto do toho wot twarskeho mištra Andersa z&nbsp;[[Čerwjene Noslicy|Čerwjenych Noslic]] natwariła. Do Dźiwočanskeje šule chodźachu tež dźěći z Małeje a Hornjeje Boršće, Žičenka, Třoch Hwězdow a z hornjołužiskeje połojcy Praskowa. Dla rosćaceje ličby šulerjow – w&nbsp;lěće 1876 bě jich 95 – natwarichu 1883/84 nowe šulske twarjenje. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 121 wobydlerjow, z nich 108 Serbow (89&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> Dźiwoćicy běchu ze sydłom ''Serbskeho ewangelsko-lutherskeho misionskeho towarstwa'' pod nawodom ludoweho basnika [[Pětr Młónk|Pětra Młónka]], kotrež so měsačnje w domje kublerja Łonjerja (Lehnert) w&nbsp;[[Cokow]]je zetkawaše. == Wosobiny == Serbski ludowy basnik [[Pětr Młónk]] bydleše přez lětdźesatki na statoku čo. 3 w Dźiwoćicach. Domske je so jako kulturny pomnik hač do dźensnišeho wobchowało a je wot lěta 2025 stacija wopomnjenskeje šćežki Młónka. == Literatura == * {{WdH|12|90}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Siebitz/Dźiwoćicy|Dźiwoćicy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1374]] nv52ra2tgom70w8remfr5tu81xxb75d 0 17605 391945 389058 2026-08-16T12:15:51Z J budissin 7 391945 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Hornja Boršć |mjeno němske=Oberförstchen |šěrina=51/10/22 |dołhota=14/21/47 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1934 |zagmejnowane-do=[[Mała Boršć|Małeje Boršće]] |přestrjeń= |wysokosć=235 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Göda Oberförstchen Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Hornjeje Boršće |mjeno wobydlerja=Hornjoboršćan |adjektiw=Hornjoboršćanski }} '''Hornja Boršć''' ({{wrěči|de}} ''Oberförstchen'') je wjes {{WOBI|Hodźij|Hornja Boršć}}<ref>{{WOBD|Hodźij}}; {{WOBŽ|Hodźij}}</ref> w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskim]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. Słuša k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje a leži 235&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu. Hač do lěta 1934 běše samostatna gmejna. == Geografija == [[Dataja:Hornja Boršć – domske čo.jpg|mini|left|Domske w Hornjej Boršći (čo. 23)]] Wjeski leži w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] něhdźe štyri kilometry zapadnje [[Budyšin]]a. Susodne wjeski su [[Tři Hwězdy]] na sewjeru, [[Sćijecy]] na wuchodźe a [[Mała Boršć]] na juhozapadźe. Južnje Hornjeje Boršće běži [[železniska čara Drježdźany–Zhorjelc]], na wuchodźe statna dróha S 106 a na sewjeru statna dróha S 111 (něhdyša B6). === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Dźiwoćicach: Na wětrniku (na skale), Na starej dróze, Wićazec skała, Manjowkec korčma, Praskowski puć.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 26 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/28/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Furst maior'' je z&nbsp;lěta [[1362]]<ref name="digit">{{HOV|Oberförstchen|Hornja Boršć}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 89 wobydlerjow, wot tych 71 Serbow (80&nbsp;%).<ref>{{Černik|57}}</ref> == Literatura == * {{WdH|12|29}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Oberförstchen/Hornja Boršć|Hornja Boršć}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1362]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] q607n3q0g9x1nl3ssjcjre5bgdy888o 391994 391945 2026-08-16T12:46:38Z J budissin 7 391994 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Hornja Boršć |mjeno němske=Oberförstchen |šěrina=51/10/22 |dołhota=14/21/47 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1934 |zagmejnowane-do=[[Mała Boršć|Małeje Boršće]] |přestrjeń= |wysokosć=235 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Göda Oberförstchen Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Hornjeje Boršće |mjeno wobydlerja=Hornjoboršćan |adjektiw=Hornjoboršćanski }} '''Hornja Boršć''' ({{wrěči|de}} ''Oberförstchen'') je wjes {{WOBI|Hodźij|Hornja Boršć}}<ref>{{WOBD|Hodźij}}; {{WOBŽ|Hodźij}}</ref> w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskim]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. Słuša k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje a leži 235&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu. Hač do lěta 1934 běše samostatna gmejna. == Geografija == [[Dataja:Hornja Boršć – domske čo.jpg|mini|left|Domske w Hornjej Boršći (čo. 23)]] Wjeski leži w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] něhdźe štyri kilometry zapadnje [[Budyšin]]a. Susodne wjeski su [[Tři Hwězdy]] na sewjeru, [[Sćijecy]] na wuchodźe a [[Mała Boršć]] na juhozapadźe. Južnje Hornjeje Boršće běži [[železniska čara Drježdźany–Zhorjelc]], na wuchodźe statna dróha S 106 a na sewjeru statna dróha S 111 (něhdyša B6). === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Dźiwoćicach: Na wětrniku (na skale), Na starej dróze, Wićazec skała, Manjowkec korčma, Praskowski puć.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 26 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/28/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Furst maior'' je z&nbsp;lěta [[1362]]<ref name="digit">{{HOV|Oberförstchen|Hornja Boršć}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 89 wobydlerjow, mjez nimi 71 Serbow (80&nbsp;%).<ref>{{Černik|57}}</ref> == Literatura == * {{WdH|12|29}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Oberförstchen/Hornja Boršć|Hornja Boršć}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1362]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] 9d5yvnq10u5451xfftyql7rjxq8rdwv 0 17724 391943 369209 2026-08-16T12:14:43Z J budissin 7 391943 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Chójnica |mjeno němske=Großkunitz |šěrina=51/07/40 |dołhota=14/29/07 |gmejna=Kubšicy |wysokosć=325–335 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz=Fotothek df rp-a 0480051 Kubschütz-Pielitz. Blick über Groß Kunitz zum Schaf- oder Windmühlenberg.jpg |wopis wobraza=Chójnica |mjeno wobydlerja=Chójničan |adjektiw=Chójničanski }} '''Chójnica''' ({{wrěči|de}} ''Großkunitz'') je wjeska {{WOBI|Kubšicy|Chójnica}}<ref>{{WOBDŽ|Kubšicy}}</ref> na wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje a leži w dole mjez [[Žmórc]]om a [[Hromadnik]]om na wysokosći wot 325 do 335 m nad mórskej hładźinu. Małe burske sydlišćo bě wot starodawna wjesny dźěl [[Splósk]]a. Susodne wjeski su Splósk na sewjeru, [[Kózły (wjes)|Kózły]] ([[Budestecy|Budestečanska]] gmejna) na juhozapadźe a [[Chójnička]] na zapadźe. == Stawizny == Wjeska naspomni so k prěnjemu razej wokoło lěta [[1400]] jako ''Chogenicz''. Ležownostne knjejstwo wukonješe we 18.&nbsp;lětstotku Splóšćanske ryćerkubło.<ref name="digit">{{HOV|Großkunitz|Chójnica}}</ref>. Cyrkwinsce słuša Chójnica wot spočatka 17.&nbsp;lětstotka do [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskeje wosady]]; do toho bě zafarowana do [[Budyšin]]a. W&nbsp;lěće 1884 měješe Splósk po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice zhromadnje z Chójnicu 172 wobydlerjow, mjez nimi 137 Serbow (80&nbsp;%).<ref>{{Černik|58}}</ref> [[Dataja:Kubschütz Großkunitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Chójnicy (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|160}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Großkunitz/Chójnica|Chójnica}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1400]] h0tuztujy876vl2pjtcwa2qimjhrj6p 0 17725 391944 375201 2026-08-16T12:15:26Z J budissin 7 391944 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Splósk |mjeno němske=Pielitz |šěrina=51/08/12 |dołhota=14/29/20 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Rachlow pod Čornobohom|Rachlowa]] |přestrjeń=3,34 |wysokosć=330–345 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz=20170406220DR Pielitz (Kubschütz) Rittergut Herrenhaus.jpg |wopis wobraza=Něhdyši knježi dom w Splósku |mjeno wobydlerja=Splóšćan |adjektiw=Splóšćanski }} '''Splósk''' ({{wrěči|de}} ''Pielitz'') je wjeska {{WOBI|Kubšicy|Splósk}}<ref>{{WOBDŽ|Kubšicy}}</ref> na wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje. Hač do lěta 1936 běše samostatna gmejna z wjesnym dźělom [[Chójnica (Kubšicy)|Chójnica]], po tym najprjedy wjesny dźěl [[Rachlow (Kubšicy)|Rachlowa]] a wot 1974 Kubšic. == Geografija == [[Dataja:Splósk.JPG|mini|left|Splósk z Čornobohom w pozadku]] Wjes leži mjez 330 a 345 m nad mórskej hładźinu pod [[Hromadnik]]om a [[Žmórc]]om w dólčku [[Hornjołužiska pahórčina|Hornjołužiskeje pahórčiny]]. Susodne wjeski su [[Wysoka (Kubšicy)|Wysoka]] na sewjerowuchodźe, [[Delany (wjes)|Delany]] na wuchodźe, Chójnica na juhu a [[Lubjenc]] ([[Budestecy|Budestečanska]] gmejna) na sewjerozapadźe. W Splósku wužórli so Splóšćanska woda, kotraž ćeče do wuchodneho směra do Delan a potom dale do Rachlowskeho spjatnišća a přez [[Rachlow pod Čornobohom|Rachlow]], prjedy hač so pola [[Sowrjecy|Sowrjec]] do [[Wuježčanska woda|Wuježčanskeje wody]] wuliwa. Splósk leži při statnej dróze S 110 ([[Bělšecy]]–[[Bukecy]]), wot kotrejež wotbočuje we wsy wokrjesna dróha K 7239 do [[Kumwałd]]a. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Lada, Dołki, Prašica, Złota hora, Humjenišćo, Wowča hora, Pola wowčernje, Mokřiny, Boža rola.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 6 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/8/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Puls'' je z&nbsp;lěta [[1363]]<ref name="digit">{{HOV|Pielitz|Splósk}}</ref>, na horje njedaloko wsy so pak wo wjele starše [[Hrodźišćo (twarjenje)|hrodźišćo]] namaka. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy samej. Splósk słuša wot spočatka 17.&nbsp;lětstotkak [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice zhromadnje z Chójnicu 172 wobydlerjow, z nich 137 Serbow (80&nbsp;%).<ref>{{Černik|58}}</ref> [[Dataja:Kubschütz Pielitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Splóska (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|124}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Pielitz/Splósk|Splósk}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1363]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] crnmlkb2dmby0v7qfsuytpxktfjo6k1 0 17727 391942 385471 2026-08-16T12:13:58Z J budissin 7 /* Žórła */ 391942 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Zrěšin |mjeno němske=Rieschen |šěrina=51/09/13 |dołhota=14/29/01 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Rabocy|Raboc]] |přestrjeń=0,97 |wysokosć=240 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Zrěšinjan |adjektiw=Zrěšinski }} '''Zrěšin''' ({{wrěči|de}} ''Rieschen'') je mała wjeska {{WOBI|Kubšicy|Zrěšin}}<ref>{{WOBD|Kubšicy}}; {{WOBŽ|Kubšicy}}</ref> na wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje a leži 240 m nad mórskej hładźinu w sewjernym předkraju hornjołužiskich horow. Hač do lěta 1936 běše samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl [[Rabocy|Raboc]], wot 1950 [[Jenkecy|Jenkec]] a naposledk wot 1994 Kubšic. == Geografija == Wjeska leži pod sewjernej skłoninu hory [[Lubjenc (hora)|Lubjenca]] w [[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] juhowuchodnje Budyšina. Susodne wjeski su [[Brězow]] na wuchodźe, [[Wysoka (Kubšicy)|Wysoka]] na juhowuchodźe a [[Torońca]] na zapadźe. == Ležownostne mjena == [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Zrěšinje: Šubšowe polo, W kuće, Na pěskach, Pola lipy, Fligelec łuka, Pola hórkow, Łuka (=w bahnach), Na nowinach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 28 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/30/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Greschin'' bě w lěcé [[1365]]<ref name="digit">{{HOV|Rieschen|Zrěšin}}</ref>. W lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 49 wobydlerjow, mjez nimi 48 Serbow.<ref>{{Černik|59}}</ref> [[Dataja:Kubschütz Rieschen Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Zrěšina (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|119}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Rieschen/Zrěšin|Zrěšin}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1365]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 9i500361ifwv54g07z96a7fiqqkwqj3 0 17728 391941 385470 2026-08-16T12:13:38Z J budissin 7 /* Žórła */ 391941 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Torońca |mjeno němske=Daranitz |šěrina=51/09/18 |dołhota=14/28/45 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Rabocy|Raboc]] |přestrjeń=1,08 |wysokosć=235 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz=Torońca.jpg |wopis wobraza=Napohlad wjeski z juha |mjeno wobydlerja=Torońčan |adjektiw=Torońčanski }} '''Torońca''' ({{wrěči|de}} ''Daranitz'') je mała wjeska {{WOBI|Kubšicy|Torońca}}<ref>{{WOBDŽ|Kubšicy}}</ref> we wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje a leži 235&nbsp;m nad mórskej hładźinu w sewjernym předkraju hornjołužiskich horow. Hač do lěta 1936 běše samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl [[Rabocy|Raboc]], wot 1950 [[Jenkecy|Jenkec]] a skónčnje wot 1994 Kubšic. == Geografija == Wjeska leži w [[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] juhowuchodnje [[Budyšin]]a pod sewjernej skłoninu hory [[Lubjenc (hora)|Lubjenca]]. Wona wobsteji jenož z někotrych statokow. Susodne wjeski su Rabocy na sewjeru, [[Zrěšin]] na wuchodźe a [[Jaseńca (Kubšicy)|Jaseńca]] na zapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Torońcy: W hajkach, Łuka (w hatach), Polo pola Bónjec.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 24 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/26/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Torgenitz'' abo ''Torganitz'' pochadźa z lěta [[1419]]. Wjeska podsteješe ležownostnemu knjejstwu [[Budyšin|Budyskeje]] rady a słušeše cyrkwinsce do [[Michałska cyrkej|Michałskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Daranitz|Torońca}}</ref> Najstarši zdźeržany statok pochadźa z lěta 1853. Při sćěnje zamurjowanej stej kanonowej kuli z [[Bitwa pola Budyšina|bitwy pola Budyšina]]. === Wobydlerstwo === W lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 38 wobydlerjow, mjez nimi 36 Serbow (95&nbsp;%).<ref>{{Černik|51}}</ref> === Kubłanje === Hač do lěta 1978 chodźachu dźěći z Torońcy do [[Sokolca|Sokolčanskeje]] šule, wot toho lěta do města. [[Dataja:Kubschütz Daranitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Torońcy (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|119}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Daranitz/Torońca|Torońca}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] ahckdp6dy9vvfku08w3ggcb2bii4rbz 0 17729 391940 383247 2026-08-16T12:13:07Z J budissin 7 /* Žórła */ 391940 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bošecy |mjeno němske=Baschütz |šěrina=51/10/35 |dołhota=14/29/51 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje=1979 |zagmejnowane-do=[[Jenkecy (Kubšicy)|Jenkec]] |přestrjeń=4,13 |wysokosć=190–195 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz=Bošecy hród 1.jpg |wopis wobraza=Bošečanski hród |mjeno wobydlerja=Boš(e)čan |adjektiw=Boš(e)čanski }} '''Bošecy''' ({{wrěči|de}} ''Baschütz'') su wjes {{WOBI|Kubšicy|Bošecy}}<ref>{{WOBDŽ|Kubšicy}}</ref> na wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje a leža mjez 190 a 195 m nad mórskej hładźinu njedaloko [[Budyšin]]a. Hač do lěta 1979 běchu samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj [[Cyžecy]] (ze starodawna) a [[Nadźanecy]] (wot 1936; dźensa dźěl města Budyšin). == Geografija == Susodne wjeski su [[Konjecy (Kubšicy)|Konjecy]] na wuchodźe, Kubšicy na juhowuchodźe, [[Jenkecy]] na juhozapadźe a Cyžecy na zapadźe. [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowacej serbskej ležownostnej mjenje w Bošecach: Brosa a Sudźiny.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 28 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/30/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje [[dróhowc]]a jako ''Poswicz'' pochadźa z lěta [[1349]]. Bošecy běchu hižo do 16. lětstotka sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe ležownostne knjejstwo nad dźělom wsy. Tamny dźěl słušeše w lěće 1777 k Cyžečanskemu kubłu. Cyrkwinsce słušachu Bošečenjo znajmjeńša ze 16. lětstotka do [[Poršiska cyrkej|Poršiskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Baschütz|Bošecy}}</ref> W lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 246 wobydlerjow, z nich 239 Serbow (97&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w lěće 1956 serbski podźěl wot jenož hišće 40,1&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|244|538|146|25|45|322}}</ref> == Kubłanje == W Bošecach wobsteji z lěta 1897 zakładna šula, na kotrejž so tež serbšćina wuwučuje.<ref>[https://www.witaj-sprachzentrum.de/obersorbisch/sb/sorbisch-in-schulen/schulen-in-sachsen/ Lisćina šulow z poskitkom serbskeje wučby] na webstronje Rěčneho centruma WITAJ</ref> [[Dataja:Kubschütz Baschütz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Bošec (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|83sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Baschütz/Bošecy|Bošecy}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1349]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1979]] inrvi0c3owktv6zb9dxp35on9jf6lr6 0 17749 391939 391933 2026-08-16T12:12:44Z J budissin 7 /* Žórła */ 391939 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Rabocy |mjeno němske=Rabitz |šěrina=51/09/40 |dołhota=14/28/25 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje=1950 |zagmejnowane-do=[[Jenkecy (Kubšicy)|Jenkec]] |přestrjeń=0,78 |wysokosć=217 |póstowe čisło=02627 |předwólba=03591 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Rabočan |adjektiw=Rabočanski }} '''Rabocy''' ({{wrěči|de}} ''Rabitz'') su wjeska {{WOBI|Kubšicy|Rabocy}}<ref>{{WOBDŽ|Kubšicy}}</ref> we wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1994 ke [[Kubšicy|Kubšiskej]] gmejnje. Do toho běchu hač do lěta 1950 samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj [[Torońca]] a [[Zrěšin]] a po tym přez 44 lět wjesny dźěl [[Jenkecy (Kubšicy)|Jenkec]]. == Geografija == Wjeska leži w hórkatych [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] juhowuchodnje [[Budyšin]]a we wysokosći 210&nbsp;m nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su [[Wuricy]] (město [[Budyšin]]) na sewjeru, Jenkecy na sewjerowuchodźe, Torońca na juhu a kubło [[Jaseńca (Kubšicy)|Jaseńca]] na juhozapadźe. Rabocy leža při pućowanskej šćežce „[[Łužiski had]]“ a při [[železniska čara Drježdźany–Zhorjelc|železniskej čarje Drježdźany–Zhorjelc]], nimaja pak žane swójske dwórnišćo. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: W Cyrkelach, Jězory, Pola tyranskeho puća, Pola chójničkow, Pola Torońc, Pola Zrěšina, Pola Jeńkec.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Grabewitz'' pochadźa z lěta [[1419]]. Spočatny ''g'' so w němčinje hakle we 18. lětstotku zhubi, w serbskej rěči hižo zašo. Ležownostne knjejstwo wukonješe w lěće 1777 [[Budyšin|Budyska]] rada. Cyrkwinsce słušeja Rabocy ze starodawna do [[Michałska cyrkej|Michałskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Rabitz|Rabocy}}</ref> W lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 50 wobydlerjow, mjez nimi 46 Serbow.<ref>{{Černik|59}}</ref> [[Dataja:Kubschütz Rabitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Raboc z Budyšinom w pozadku (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|117}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Rabitz/Rabocy|Rabocy}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] bu040q78cilqhgztvdaihd81w5z064w 0 17838 391950 390472 2026-08-16T12:23:16Z J budissin 7 391950 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Rozwodecy |mjeno němske=Rodewitz |šěrina=51/06/11 |dołhota=14/26/43 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1999 |zagmejnowane-do=[[Korzym|Korzymja]] |wysokosć=238–255 |póstowe čisło=02681 |předwólba=035938 |wobraz=Oberlausitzer Straße Rodewitz Spree.JPG |wopis wobraza=Chěže při Hornjołužiskej dróze w Rozwodecach |mjeno wobydlerja=Rozwodečan |adjektiw=Rozwodečanski }} '''Rozwodecy''' ({{wrěči|de}} ''Rodewitz/Spree'') su wjes {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Rozwodecy}}<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja k městu [[Šěrachow-Korzym]] a leža mjez 238 a 255&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu na zapadnym boku [[Sprjewja|Sprjewje]]. Hač do lěta 1999 běchu samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj [[Słónčna Hora]] a [[Bjedrusk]] (wot 1936). Susodne wjeski su [[Budestecy]] na sewjeru, [[Jiłocy]] na sewjerowuchodźe, [[Bjedrusk]] na wuchodźe, Korzym na juhozapadźe a sydlišćo [[Słónčna Hora]] na zapadźe. ==Stawizny== [[Dataja:Wohnstallhaus (Umgebinde) Bederwitzer Straße 9.jpg|mini|left|Historiska [[chěža ze stołom]] w Rozwodecach]] Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło ''Rodeswiz'' je z&nbsp;lěta [[1232]] a běše tež w sćěhowacych lětstotkach stejišćo ryćerkubła, kotrež wukonješe ležownostne knjejstwo nad wsu.<ref>{{HOV|Rodewitz/Spree|Rozwodecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 386 wobydlerjow, mjez nimi 281 Serbow (73&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 15&nbsp;%. Rozwodecy mějachu swójski serbski dialekt, kotryž je mjeztym wotemrěty. Ewangelscy Rozwodečenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: W Dźělnach, Wulke łuki, Wowče łuki, Zła łuža, Hrodźanske pola, W Bažonkach, Na Sćěnach, Na Goborje, W Zmołach (= in Monden), W Pawlec Heli, Pastwišća, W hatach, Butrowa woda, Bortnik, Na winicy, Hlinjany hatk, Na delnych łukach, Šoberec doły, Pola zabiteho muža, Na kórcach, Za rěčkami.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 4 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/6/ digitalizat]).</ref> == Wosobiny == * [[Jan Lajnert]] (1892–1974) – serbski wučer, basnik a spisowaćel, narodźeny w Słonej Boršći == Literatura == * {{WdH|12|161}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Rodewitz/Spree|Rozwodecy}} {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1232]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1999]] dutg4jvobktm7vagmjknea59m5r8rof 391951 391950 2026-08-16T12:24:18Z J budissin 7 /* Wosobiny */ 391951 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Rozwodecy |mjeno němske=Rodewitz |šěrina=51/06/11 |dołhota=14/26/43 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1999 |zagmejnowane-do=[[Korzym|Korzymja]] |wysokosć=238–255 |póstowe čisło=02681 |předwólba=035938 |wobraz=Oberlausitzer Straße Rodewitz Spree.JPG |wopis wobraza=Chěže při Hornjołužiskej dróze w Rozwodecach |mjeno wobydlerja=Rozwodečan |adjektiw=Rozwodečanski }} '''Rozwodecy''' ({{wrěči|de}} ''Rodewitz/Spree'') su wjes {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Rozwodecy}}<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja k městu [[Šěrachow-Korzym]] a leža mjez 238 a 255&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu na zapadnym boku [[Sprjewja|Sprjewje]]. Hač do lěta 1999 běchu samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj [[Słónčna Hora]] a [[Bjedrusk]] (wot 1936). Susodne wjeski su [[Budestecy]] na sewjeru, [[Jiłocy]] na sewjerowuchodźe, [[Bjedrusk]] na wuchodźe, Korzym na juhozapadźe a sydlišćo [[Słónčna Hora]] na zapadźe. ==Stawizny== [[Dataja:Wohnstallhaus (Umgebinde) Bederwitzer Straße 9.jpg|mini|left|Historiska [[chěža ze stołom]] w Rozwodecach]] Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło ''Rodeswiz'' je z&nbsp;lěta [[1232]] a běše tež w sćěhowacych lětstotkach stejišćo ryćerkubła, kotrež wukonješe ležownostne knjejstwo nad wsu.<ref>{{HOV|Rodewitz/Spree|Rozwodecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 386 wobydlerjow, mjez nimi 281 Serbow (73&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 15&nbsp;%. Rozwodecy mějachu swójski serbski dialekt, kotryž je mjeztym wotemrěty. Ewangelscy Rozwodečenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: W Dźělnach, Wulke łuki, Wowče łuki, Zła łuža, Hrodźanske pola, W Bažonkach, Na Sćěnach, Na Goborje, W Zmołach (= in Monden), W Pawlec Heli, Pastwišća, W hatach, Butrowa woda, Bortnik, Na winicy, Hlinjany hatk, Na delnych łukach, Šoberec doły, Pola zabiteho muža, Na kórcach, Za rěčkami.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 4 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/6/ digitalizat]).</ref> == Wosobiny == * [[Jan Lajnert]] (1892–1974) – serbski wučer, basnik a spisowaćel, narodźeny w Słonej Boršći * [[Sonja Wunderlich]] (* 1935) – němska grafikarka, narodźena w Rozwodecach == Literatura == * {{WdH|12|161}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Rodewitz/Spree|Rozwodecy}} {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1232]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1999]] rgxh3iuitrq7xlwezbbhc96989qbjy4 0 17839 391952 390469 2026-08-16T12:24:41Z J budissin 7 391952 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bójswecy |mjeno němske=Kleinpostwitz |šěrina=51/06/02 |dołhota=14/25/20 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1934 |zagmejnowane-do=[[Korzym|Korzymja]] |wysokosć=260 |póstowe čisło=02681 |předwólba=03592 |mjeno wobydlerja=Bójswečan |adjektiw=Bójswečanski }} '''Bójswecy''' (prjedy tež ''Bójswocy'',<ref>{{Pful|38}}</ref> {{wrěči|de}} ''Kleinpostwitz'') su wjeska {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Bójswecy}}<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja wot 1. januara 2010 k městu [[Šěrachow-Korzym]] a leža 260&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu při rěčce ''Butrowa woda''. Hač do lěta 1934 běchu samostatna gmejna a po tym wjesny dźěl [[Korzym]]ja. == Geografija == Susodne wjeski su sydlišćo [[Słónčna Hora]] na sewjerowuchodźe, Korzym na juhu a město [[Wjelećin]] na zapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Bójswecach: Cyžeńki, Jórdan, Pažonki, Na Pružnicy, Na Pusćinje, Na skale, Na kosy, Kłobučk, Na Pěskach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 26 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/28/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Basslewicz'' je z&nbsp;lěta [[1433]]<ref name="digit">{{HOV|Kleinpostwitz|Bójswecy}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 78 wobydlerjow, mjez nimi 64 Serbow (82&nbsp;%).<ref>{{Černik|55}}</ref> Bójswecy běchu tehdy najjužniša wjes serbskeho jadroweho rěčneho ruma. Dźensa leža zwonka oficielneho [[Serbski sydlenski rum|serbskeho sydlenskeho ruma]]. == Wosobiny == * [[Filip Jakubaš]] (1895–1966) – wučer a słownikar * [[Józef Jakubaš]] (1890–1958) – farar, basnik, spisowaćel == Literatura == * {{WdH|12|155}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Kleinpostwitz|Bójswecy}} {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1433]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] ol3nm9bn0t2dxpp3mh2dzfc3abfc6ch 0 17840 391953 390468 2026-08-16T12:25:15Z J budissin 7 391953 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bjedrusk |mjeno němske=Bederwitz |šěrina=51/06/07 |dołhota=14/27/06 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Rozwodecy|Rozwodec]] |wysokosć=240 |póstowe čisło=02681 |předwólba=035938 |wobraz=Dorfstraße (Bederwitz) (2).JPG |wopis wobraza=Wjesna dróha w Bjedrusku |mjeno wobydlerja=Bjedrušćan |adjektiw=Bjedrušćanski }} '''Bjedrusk''' ({{wrěči|de}} ''Bederwitz'') je wjes {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Bjedrusk}}<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša k městu [[Šěrachow-Korzym]] a leži 240&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w dolinje [[Sprjewja|Sprjewje]]. Hač do lěta 1936 běše samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl [[Rozwodecy|Rozwodec]] a wot 1994 hač do 2010 dźěl gmejny [[Korzym]]. Susodne wjeski su [[Jiłocy]] na sewjeru, [[Supow]] a [[Wbohow (Chróstawa)|Wbohow]] na wuchodźe, [[Chróstawa]] na juhu a Rozwodecy na zapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Bederwicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1370]]. W 15.&nbsp;lětstotku wukonješe ležownostne knjejstwo nad Bjedruskom [[Rozwodecy|Rozwodečanske]] ryćerkubło, w&nbsp;lěće 1777 pak Chróstawske.<ref name="digit">{{HOV|Bederwitz|Bjedrusk}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 129 wobydlerjow, mjez nimi 75 Serbow (58&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> Přewažnje ewangelscy wobydlerjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. W Bjedrusku rěčeše so Rozwodečanski dialekt serbšćiny. Dźensa leži wjeska zwonka oficielneho [[Serbski sydlenski rum|serbskeho sydlenskeho ruma]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Sosanka = na Sosancy, Na wrónjacej budźe, Na Šćeńcach, Lada, Pastwišća, Kamjeńca, Pichow (hórka), Tryby = na Trybach, Při złej łuži, Wódnik, Strólnje, Dźělnje, Łusk.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 4 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/6/ digitalizat]).</ref> == Wosobiny == * [[Handrij Palman]] (1788–1862) – farar, wudawar prěnich serbskich Misionskich powěsćow == Literatura == * {{WdH|12|162}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Bederwitz|Bjedrusk}} {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1370]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] bzk8ruyc8t44lqimtaxakoswq4taflb 0 17919 391954 383193 2026-08-16T12:25:38Z J budissin 7 391954 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ćěchorjecy |mjeno němske=Techritz |šěrina=51/09/25 |dołhota=14/22/23 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,67 |wysokosć=220 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 118.jpg |wopis wobraza=Stary Ćěchorčanski hród |mjeno wobydlerja=Ćěchorčan |adjektiw=Ćěchorčanski }} '''Ćěchorjecy''' ({{wrěči|de}} ''Techritz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska z {{WOB|Dobruša-Huska|Ćěchorjecy}} wobydlerjemi<ref>{{WOBD|Dobruša-Huska}}; {{WOBŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Přisłušeja Hodźijskej ewangelskej wosadźe. == Geografija == Wjeska leži při Běłonosličanskej wodźe, lěwym přitoku [[Sprjewja|Sprjewje]], we wysokosći wot 220 metrow nad mórskej hładźinu juhozapadnje [[Budyšin]]a w hórkatych [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Sewjerozapadnje Ćěchorjec běži statna dróha S119 (Budyšin–[[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]). Susodne wjeski su [[Hrubjelčicy]] na sewjerowuchodźe, [[Słónkecy]] na juhowuchodźe a [[Hnašecy]] na juhu. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Techritz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz (2019)]] == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Decherwicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1380]]. W&nbsp;lěće 1407 płaći jako ''allodium'' (swobodne kubło) a 1562 jako sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe tež ležownostne knjejstwo we wsy. Cyrkwinsce słušachu Ćěchorjecy po [[reformacija|reformaciji]] najprjedy do Budyskeje ewangelskeje wosady a wot lěta 1674 do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje]].<ref name="digit">{{HOV|Techritz|Ćěchorjecy}}</ref> Porno susodnym Hnašecam bě wjeska dźěl Hornjołužiskeho markhrabinstwa. Hač do lěta 1936 běchu Ćěchorjecy samostatna gmejna a po tym hač do gmejnskeje reformy lěta 1994 dźěl Hnašečanskeje gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 118 wobydlerjow, z nich 102 Serbaj (86&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Při ludličenju 1925 bě wot cyłkownje 150 wobydlerjow 141 ewangelskich a dźewjeć katolskich.<ref name="digit" /> == Literatura == * {{WdH|12|98}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Techritz/Ćěchorjecy|Ćěchorjecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1380]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 4ycd0v9e9t5gcnuer31q9u985bjjlwq 391955 391954 2026-08-16T12:26:11Z J budissin 7 391955 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ćěchorjecy |mjeno němske=Techritz |šěrina=51/09/25 |dołhota=14/22/23 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,67 |wysokosć=220 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 118.jpg |wopis wobraza=Stary Ćěchorčanski hród |mjeno wobydlerja=Ćěchorčan |adjektiw=Ćěchorčanski }} '''Ćěchorjecy''' ({{wrěči|de}} ''Techritz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska z {{WOBI|Dobruša-Huska|Ćěchorjecy}} wobydlerjemi<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Přisłušeja Hodźijskej ewangelskej wosadźe. == Geografija == Wjeska leži při Běłonosličanskej wodźe, lěwym přitoku [[Sprjewja|Sprjewje]], we wysokosći wot 220 metrow nad mórskej hładźinu juhozapadnje [[Budyšin]]a w hórkatych [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Sewjerozapadnje Ćěchorjec běži statna dróha S119 (Budyšin–[[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]). Susodne wjeski su [[Hrubjelčicy]] na sewjerowuchodźe, [[Słónkecy]] na juhowuchodźe a [[Hnašecy]] na juhu. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Techritz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz (2019)]] == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Decherwicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1380]]. W&nbsp;lěće 1407 płaći jako ''allodium'' (swobodne kubło) a 1562 jako sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe tež ležownostne knjejstwo we wsy. Cyrkwinsce słušachu Ćěchorjecy po [[reformacija|reformaciji]] najprjedy do Budyskeje ewangelskeje wosady a wot lěta 1674 do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje]].<ref name="digit">{{HOV|Techritz|Ćěchorjecy}}</ref> Porno susodnym Hnašecam bě wjeska dźěl Hornjołužiskeho markhrabinstwa. Hač do lěta 1936 běchu Ćěchorjecy samostatna gmejna a po tym hač do gmejnskeje reformy lěta 1994 dźěl Hnašečanskeje gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 118 wobydlerjow, z nich 102 Serbaj (86&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Při ludličenju 1925 bě wot cyłkownje 150 wobydlerjow 141 ewangelskich a dźewjeć katolskich.<ref name="digit" /> == Literatura == * {{WdH|12|98}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Techritz/Ćěchorjecy|Ćěchorjecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1380]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] rff58rxqlfcm6qwqll3dcjppyr34xx8 391956 391955 2026-08-16T12:26:22Z J budissin 7 391956 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ćěchorjecy |mjeno němske=Techritz |šěrina=51/09/25 |dołhota=14/22/23 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,67 |wysokosć=220 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 118.jpg |wopis wobraza=Stary Ćěchorčanski hród |mjeno wobydlerja=Ćěchorčan |adjektiw=Ćěchorčanski }} '''Ćěchorjecy''' ({{wrěči|de}} ''Techritz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Ćěchorjecy}} wobydlerjemi<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Přisłušeja Hodźijskej ewangelskej wosadźe. == Geografija == Wjeska leži při Běłonosličanskej wodźe, lěwym přitoku [[Sprjewja|Sprjewje]], we wysokosći wot 220 metrow nad mórskej hładźinu juhozapadnje [[Budyšin]]a w hórkatych [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Sewjerozapadnje Ćěchorjec běži statna dróha S119 (Budyšin–[[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]). Susodne wjeski su [[Hrubjelčicy]] na sewjerowuchodźe, [[Słónkecy]] na juhowuchodźe a [[Hnašecy]] na juhu. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Techritz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz (2019)]] == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Decherwicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1380]]. W&nbsp;lěće 1407 płaći jako ''allodium'' (swobodne kubło) a 1562 jako sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe tež ležownostne knjejstwo we wsy. Cyrkwinsce słušachu Ćěchorjecy po [[reformacija|reformaciji]] najprjedy do Budyskeje ewangelskeje wosady a wot lěta 1674 do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje]].<ref name="digit">{{HOV|Techritz|Ćěchorjecy}}</ref> Porno susodnym Hnašecam bě wjeska dźěl Hornjołužiskeho markhrabinstwa. Hač do lěta 1936 běchu Ćěchorjecy samostatna gmejna a po tym hač do gmejnskeje reformy lěta 1994 dźěl Hnašečanskeje gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 118 wobydlerjow, z nich 102 Serbaj (86&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Při ludličenju 1925 bě wot cyłkownje 150 wobydlerjow 141 ewangelskich a dźewjeć katolskich.<ref name="digit" /> == Literatura == * {{WdH|12|98}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Techritz/Ćěchorjecy|Ćěchorjecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1380]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] imu4iiamz1hunnf6150qopxplnuk7dk 391958 391956 2026-08-16T12:26:36Z J budissin 7 391958 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ćěchorjecy |mjeno němske=Techritz |šěrina=51/09/25 |dołhota=14/22/23 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,67 |wysokosć=220 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 118.jpg |wopis wobraza=Stary Ćěchorčanski hród |mjeno wobydlerja=Ćěchorčan |adjektiw=Ćěchorčanski }} '''Ćěchorjecy''' ({{wrěči|de}} ''Techritz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Ćěchorjecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] w&nbsp;[[Sakska|Sakskej]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Přisłušeja Hodźijskej ewangelskej wosadźe. == Geografija == Wjeska leži při Běłonosličanskej wodźe, lěwym přitoku [[Sprjewja|Sprjewje]], we wysokosći wot 220 metrow nad mórskej hładźinu juhozapadnje [[Budyšin]]a w hórkatych [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Sewjerozapadnje Ćěchorjec běži statna dróha S119 (Budyšin–[[Wjazońca (gmejna)|Wjazońca]]). Susodne wjeski su [[Hrubjelčicy]] na sewjerowuchodźe, [[Słónkecy]] na juhowuchodźe a [[Hnašecy]] na juhu. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Techritz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz (2019)]] == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Decherwicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1380]]. W&nbsp;lěće 1407 płaći jako ''allodium'' (swobodne kubło) a 1562 jako sydło ryćerkubła, kotrež wukonješe tež ležownostne knjejstwo we wsy. Cyrkwinsce słušachu Ćěchorjecy po [[reformacija|reformaciji]] najprjedy do Budyskeje ewangelskeje wosady a wot lěta 1674 do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje]].<ref name="digit">{{HOV|Techritz|Ćěchorjecy}}</ref> Porno susodnym Hnašecam bě wjeska dźěl Hornjołužiskeho markhrabinstwa. Hač do lěta 1936 běchu Ćěchorjecy samostatna gmejna a po tym hač do gmejnskeje reformy lěta 1994 dźěl Hnašečanskeje gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 118 wobydlerjow, z nich 102 Serbaj (86&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Při ludličenju 1925 bě wot cyłkownje 150 wobydlerjow 141 ewangelskich a dźewjeć katolskich.<ref name="digit" /> == Literatura == * {{WdH|12|98}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Techritz/Ćěchorjecy|Ćěchorjecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1380]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 7v8dcpa465x8ne2st008ddy8pcz3n14 0 17920 391959 390707 2026-08-16T12:27:30Z J budissin 7 391959 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Demjany |mjeno němske=Diehmen |šěrina=51/07/28 |dołhota=14/19/56 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,67 |wysokosć=265–280 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Fotothek df rp-c 0060064 Doberschau-Gaußig-Diehmen. Blick vom Windmühlenberg auf Diehmen.jpg |wopis wobraza=Pohlad na Demjany z Budyšinom w pozadku |mjeno wobydlerja=Demjanjan |adjektiw=Demjanski }} '''Demjany''' ({{wrěči|de}} ''Diehmen'') su wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Demjany}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Hač do lěta 1973 běchu Demjany samostatna gmejna z Nowymi Demjanami jako wjesny dźěl, po tym najprjedy dźěl Husčanskeje gmejny. == Geografija == Demjany leža mjez 265 a 280&nbsp;m nad mórskej hładźinu w sewjernym dźělu hornjołužiskich horow pod [[Wulki Pichow|Wulkim Pichowom]]. Susodne wjeski su [[Drječin]] na wuchodźe, [[Nowe Demjany]] na juhu, [[Huska]] na sewjerozapadźe a [[Holca (wjes)|Holca]] na sewjeru. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Jězory, Strónje, Cyhelniča, Kočanski haj, Haćenja.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 18 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/20/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje [[lěsny łanowc|lěsneho łanowca]] jako ''Dymin'' abo ''Dimin'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1230]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło w Demjanach samych.<ref name="digit">{{HOV|Diehmen|Demjany}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 244 wobydlerjow, z nich 90 Serbow (37&nbsp;%).<ref>{{Černik|52}}</ref> Demjanjenjo přisłušachu hač do [[reformacija|reformacije]] [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońčanskej]] wosadźe, wot toho časa pak [[Husčanska cyrkej|Husčanskej]]. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Diehmen Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy panorama Demjan]] == Literatura == * {{WdH|12|127}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Diehmen/Demjany|Demjany}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1230]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] dljwcb73y1pi6149wemnbt1t8ww4bo7 0 17921 391960 391871 2026-08-16T12:28:04Z J budissin 7 391960 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Dobruša |mjeno němske=Doberschau |šěrina=51/08/03 |dołhota=14/18/48 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1994 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy-Dobruša|Hnašec-Dobruše]] |přestrjeń=1,39 |wysokosć=220–240 |póstowe čisło=02692 |předwólba=03591 |wobraz=Doberschau_Gaussig.jpg |wopis wobraza=Wuhlad na Dobrušu z Budyšinom w pozadku |mjeno wobydlerja=Dobrušan |adjektiw=Dobrušanski }} '''Dobruša''' ({{wrěči|de}} ''Doberschau'') je wulka wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Dobruša}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Wona słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]] a je jeje najwjetši gmejnski dźěl. Tu bydli wjace hač štwórćina gmejnskeho wobydlerstwa. == Geografija == [[Dataja:Doberschau 2012-09-02-0441.jpg|mini|left|[[Sprjewja|Sprjewiny]] doł pola Dobruše]] Wjes leži mjez 220 a 240 m nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] wyše [[Sprjewja|Sprjewje]], kotraž tu wusku wudrjeńcu přeběži, a juhozapadnje [[Budyšin]]a. Susodne wjeski su [[Přišecy]] na sewjerowuchodźe, [[Dźěžnikecy]] na juhu, [[Słónkecy]] na juhozapadźe a [[Hrubjelčicy]] na sewjerozapadźe. Přez Dobrušu wjedźe wokrjesna dróha K7253 z&nbsp;[[Hnašecy|Hnašec]] do Budyšina. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hrodźišćo, Šwejdygraben ''(Schwedengräber)'', Zeleny puć, Chmjeleńca, Ćěłowy puć, Australija, Amerika.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:20080503210DR Doberschau (Doberschau-Gaußig) Herrenhaus.jpg|mini|left|Něhdyši knježi dom (2008)]] Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło ''Dobirus'' je z&nbsp;lěta [[1221]],<ref name="digit">{{HOV|Doberschau|Dobruša}}</ref> ''Dobrušanske hrodźišćo'' njedaloko wsy je pak starše. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy. Kaž Hnašecy njesłušeše Dobruša do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa a so wot [[Stołpinski hamt|Stołpinskeho hamta]] zarjadowaše. [[Dataja:Doberschauer Schanze Geländemodell.jpg|mini|Digitalny model Dobrušanskeho hrodźišća]] Hač do 19.&nbsp;lětstotka běše Dobruša mała serbska wjeska, kotraž měješe w&nbsp;lěće 1834 runje 134 wobydlerjow. Přez industrializaciju a zasydlenje wulkich fabrikow w dolinje Sprjewje přiběraše ličba wobydlerjow wot 1860tych lět razantnje. 1871 bydlachu hižo 251 wobydlerjow w Dobruši, 1890 446 a 1910 samo 909. Z tym bě wobydlerstwo po jenož 75 lětach wósom króć wjetše. Zdobom zhubješe so serbšćina poněčim ze wšědneho dnja, dokelž bě wjetšina nowych wobydlerjow z němskorěčnych kónčin přićahnyła. Hač do lěta 1994 bě Dobruša samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Přišecy]] (wot 1936) a [[Hrubjelčicy]] (1950). === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 358 wobydlerjow, mjez nimi 260 Serbow (73&nbsp;%).<ref>{{Černik|52}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći srjedź 1950tych lět serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 10&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|244|1726|96|45|31}}</ref> Ewangelscy Dobrušenjo (1925: 92,1&nbsp;%) přisłušeja Budyskej [[Michałska cyrkej|Michałskej wosadźe]]. === Kubłanje === W&nbsp;lěće 1905 poswjećichu w Dobruši swójsku šulu. Do toho běchu šulerjo ze wsy do susodnych Hnašec chodźili. == Wosobiny == * [[Marja Simonowa]] (1824–1877), serbska chorobna sotra; narodźena w Dobruši == Literatura == * {{WdH|12|105sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Doberschau/Dobruša|Dobruša}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1221]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] dvzky8kcg8tb8tr0itwepqipzdvf8hk 0 17922 391961 391873 2026-08-16T12:28:55Z J budissin 7 391961 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Drječin |mjeno němske=Dretschen |šěrina=51/07/27 |dołhota=14/20/55 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1974 |zagmejnowane-do=[[Huska|Huski]] |přestrjeń=3,11 |wysokosć=280 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035932 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Drječinjan |adjektiw=Drječinjanski }} '''Drječin''' ({{wrěči|de}} ''Dretschen'') je wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Drječin}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> při hornim běhu [[Dołha woda|Dołheje wody]] na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Wjes leži něhdźe wósom kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a a 280 metrow nad mórskej hładźinu w sewjernym dźělu hornjołužiskich horow. Susodne wjeski su [[Běłe Noslicy]] na sewjeru, [[Warnoćicy (Dobruša-Huska)|Warnoćicy]] na juhowuchodźe a [[Demjany]] na zapadźe. Sewjerowuchodnje wsy pozběhuje so hórka [[Ćeleńc]] (367&nbsp;m) a na juhu [[Wulki Pichow]] (499&nbsp;m). === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Sedlišća (tež: Serlišća), Smjertniki, Šustyrec prudło, Kłobuk, Strónje, Lada, Suche łuki, Husćina, Pječkec kerčki, Dołhe łuki, Pječkec hórki, Racec hórki, Sušk, Kruwjace puće, Pichow (hora), Jórdanka (žórło při Pichowje), Łožo dźiwjeje žony (skały), Mokřiny, Wólšički, Šmróčki, Delnja łuka, Łahodźic strónje, Prěčniki, Hłuboke puće, Na hornim brjoze, Wyše zahrody.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 18 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/20/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Umgebindehaus an der Michael-Rostock-Straße (Dretschen) (1).jpg|mini|Chěža ze stołom při Michała Rostokowej dróze čo. 10 w Drječinje (kulturny pomnik)]] Po sydlišćowej formje je Drječin [[nawsowc]], kotryž so pisomnje prěni raz w&nbsp;lěće [[1352]] jako ''Dreschin'' naspomni. Drječin njeměješe ryćerkubło, ale podsteješe jako „hamtska wjes“ bjezposrědnje [[Stołpinski hamt|Stołpinskemu hamtej]]. Cyrkwinsce słušachu Drječinjenjo hač do [[reformacija|reformacije]] do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a wot toho časa do [[Husčanska cyrkej|Husčanskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Dretschen|Drječin}}</ref> Kaž Wjelećin njesłušeše Drječin do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale bě jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa a so wot Stołpinskeho hamta zarjadowaše. Hač do lěta 1974 bě Drječin samostatna gmejna z Warnoćicami jako wjesnym dźělom a po tym hač ke gmejnskej reformje 1999 dźěl Hušćanskeje gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 173 wobydlerjow, z nich 98 Serbow (57&nbsp;%).<ref>{{Černik|52}}</ref> Po [[Arnošt Černik|Arnošće Černiku]] rěčeše w&nbsp;lěće 1955/56 jenož hišće 16&nbsp;% Drječinjanow serbsce, mjez nimi 16 dźěći a młodostnych.<ref>{{Elle1995|?|496|53|12|16}}</ref> 1925 bě wot cyłkownje 157 wobydlerjow 154 ewangelskich. == Wosobiny == * [[Jan Arnošt Holan]] (1853–1921) – gymnazialny wučer, spisowaćel; rodźeny w Drječinje * [[Michał Rostok]] (1821–1893) – přirodospytnik, mjez 1844 a 1884 wučer w Drječinje [[Dataja:Doberschau-Gaußig Dretschen Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Drječina z Ćeleńcom w pozadku (2018)]] == Literatura == * {{WdH|12|129}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Dretschen/Drječin|Drječin}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1352]] [[Kategorija:Sydlišćo při Dołhej wodźe]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1974]] e7c2ykbdw87s7phmsbrwu55tyh3vrh1 0 17923 391962 390709 2026-08-16T12:31:06Z J budissin 7 391962 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Družkecy |mjeno němske=Drauschkowitz |šěrina=51/09/13 |dołhota=14/20/42 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1974 |zagmejnowane-do=[[Huska|Huski]] |přestrjeń= |wysokosć=240 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Doberschau-Gaußig Drauschkowitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Družkec |mjeno wobydlerja=Družkečan |adjektiw=Družkečanski }} '''Družkecy''' ({{wrěči|de}} ''Drauschkowitz'') su wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Družkecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Hač do lěta 1974 běchu Družkecy samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj Brězynka a [[Kočica]], po tym najprjedy dźěl [[Huska|Husčanskeje]] gmejny. Wot lěta 1999 słušeja ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == [[Dataja:Družkecy.jpg|mini|left|Napohlad Družkec ze sewjera]] Družkecy leža šěsć kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a a 240&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Susodne wjeski su [[Dźiwoćicy]] (gmejna [[Hodźij]]) na sewjeru, [[Hnašecy]] na juhowuchodźe, [[Nowe Družkecy]] na juhu a [[Brězynka (Dobruša-Huska)|Brězynka]] na zapadźe. Nimo wsy wjedźe statna dróha S120 z Huski do Budyšina. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Kłobučk, Pod wińcu, Hela, Butranki, Při šerjenjacej chěžcy, Pola štyrjoch lipkow, Pola lipkow, Korbały, Pola kužoła, Hlinowe jamy, Šindrbišl ''[Schinderbüschel]'', Pječkec zahroda, Lada, Čorny hatk, Młynska łuka.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Meynhard von Druzkewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1353]]. Tež w sćěhowacych lětstotkach wukonješe ryćerkubło we wsy samej ležownostne knjejstwo tam a w někotrych wokolnych wjeskach.<ref name="digit">{{HOV|Drauschkowitz|Družkecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 60 wobydlerjow, wot tych 52 Serbow (87&nbsp;%).<ref>{{Černik|52}}</ref> Ewangelscy Družkečenjo přisłušachu hač do 17.&nbsp;lětstotka [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskej wosadźe]], wot toho časa pak [[Hušćanska cyrkej|Hušćanskej]]. {{wotstawk-l}} == Literatura == * {{WdH|12|93sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Drauschkowitz/Družkecy|Družkecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1353]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1974]] tmy8r6y6yzpsz6u37n90cycljm3ahxr 391995 391962 2026-08-16T12:46:53Z J budissin 7 391995 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Družkecy |mjeno němske=Drauschkowitz |šěrina=51/09/13 |dołhota=14/20/42 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1974 |zagmejnowane-do=[[Huska|Huski]] |přestrjeń= |wysokosć=240 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Doberschau-Gaußig Drauschkowitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Družkec |mjeno wobydlerja=Družkečan |adjektiw=Družkečanski }} '''Družkecy''' ({{wrěči|de}} ''Drauschkowitz'') su wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Družkecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Hač do lěta 1974 běchu Družkecy samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj Brězynka a [[Kočica]], po tym najprjedy dźěl [[Huska|Husčanskeje]] gmejny. Wot lěta 1999 słušeja ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == [[Dataja:Družkecy.jpg|mini|left|Napohlad Družkec ze sewjera]] Družkecy leža šěsć kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a a 240&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Susodne wjeski su [[Dźiwoćicy]] (gmejna [[Hodźij]]) na sewjeru, [[Hnašecy]] na juhowuchodźe, [[Nowe Družkecy]] na juhu a [[Brězynka (Dobruša-Huska)|Brězynka]] na zapadźe. Nimo wsy wjedźe statna dróha S120 z Huski do Budyšina. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Kłobučk, Pod wińcu, Hela, Butranki, Při šerjenjacej chěžcy, Pola štyrjoch lipkow, Pola lipkow, Korbały, Pola kužoła, Hlinowe jamy, Šindrbišl ''[Schinderbüschel]'', Pječkec zahroda, Lada, Čorny hatk, Młynska łuka.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Meynhard von Druzkewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1353]]. Tež w sćěhowacych lětstotkach wukonješe ryćerkubło we wsy samej ležownostne knjejstwo tam a w někotrych wokolnych wjeskach.<ref name="digit">{{HOV|Drauschkowitz|Družkecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 60 wobydlerjow, mjez nimi 52 Serbow (87&nbsp;%).<ref>{{Černik|52}}</ref> Ewangelscy Družkečenjo přisłušachu hač do 17.&nbsp;lětstotka [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskej wosadźe]], wot toho časa pak [[Hušćanska cyrkej|Hušćanskej]]. {{wotstawk-l}} == Literatura == * {{WdH|12|93sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Drauschkowitz/Družkecy|Družkecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1353]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1974]] je49vqsv0t4wpo3s6l3qiyamwhc5taq 0 17924 391963 390703 2026-08-16T12:31:29Z J budissin 7 391963 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Běłe Noslicy |mjeno němske=Weißnaußlitz |šěrina=51/08/13 |dołhota=14/20/56 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,58 |wysokosć=260 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Ortsschild Weißnaußlitz (Sachsen).jpg |wopis wobraza=Městna tafla Běłych Noslic |mjeno wobydlerja=Běłonosličan |adjektiw=Běłonosličanski }} '''Běłe Noslicy''' ({{wrěči|de}} ''Weißnaußlitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Běłe Noslicy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Leža něhdźe sydom kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a a 260 metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]]. Susodne wjeski su [[Nowe Družkecy]] na sewjeru, [[Hnašecy]] na sewjerowuchodźe, [[Drječin]] na juhu a [[Kočica]] na zapadźe. Juhowuchodnje wsy pozběhuje so hórka [[Ćeleńc]] (367&nbsp;m). === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Při Hnaščanskej mjezy, Pola Demjanskeho młyna, Na pěskach, Při dróze, Pola Nowych Družkec, Pola Hušćanskej rěki, Pola Kočanskeho puća, Na křižnym puću, Pola lipy, Pastwišća, Pola Hnaščanskeho lěsa, W skale, W Zodomje, Na ladach, Pod horu, Na Budarjec, Pola lipoweho kerka, W hajkach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje [[kulowc (sydlišćowa forma)|kulowca]] jako ''Nozzedlicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1317]]. Mjeno woznamjenja „nowe sydlišćo“. Wuchodnje Běłych Noslic nadeńdu so do [[Hornja Hórka|Hornjohórčanskeje]] gmejny słušace [[Čorne Noslicy]]. Porno wokolnym wsam njepodsteješe wjeska ryćerkubłu, ale pjatnaće kilometrow zdalenemu [[klóšter Marijina hwězda|klóštrej Marijina hwězda]], štož so tež z&nbsp;[[reformacija|reformaciju]] njezměni. Cyrkwinsce słušachu Běłe Noslicy hač do srjedź 17.&nbsp;lětstotka do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje wosady]] a přińdźechu potom do [[Husčanska cyrkej|Husčanskeje]].<ref name="digit">{{HOV|Weißnaußlitz|Běłe Noslicy}}</ref> Hač do lěta 1936 běchu Běłe Noslicy samostatna gmejna a po tym najprjedy dźěl Hnašečanskeje gmejny. Wot 1994 do 1999 słušachu do gmejny [[Hnašecy-Dobruša]]. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 132 wobydlerjow, z kotrychž bě 97 Serbow (73&nbsp;%).<ref>{{Černik|61}}</ref> 1925 bě wot cyłkownje 137 wobydlerjow 136 ewangelskich. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Weißnaußlitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Běłych Noslic (2018)]] == Literatura == * {{WdH|12|97}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1317]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 7c9mi1cd799vtbanmn5dhnhyt6n6tyd 0 17925 391964 390704 2026-08-16T12:31:54Z J budissin 7 391964 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Brězynka |mjeno němske=Brösang |šěrina=51/09/01 |dołhota=14/20/04 |gmejna=Dobruša-Huska |wysokosć=230 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Brězynčan |adjektiw=Brězynčanski }} '''Brězynka''' ({{wrěči|de}} ''Brösang'') je wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Brězynka}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Wona bě ze starodawna wjesny dźěl Družkec a wot lěta 1974 dźěl Hušćanskeje gmejny. Wot lěta 1999 słuša wjes ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Brězynka leži sydom kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a a 230 metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] při [[Dołha woda|Dołhej wodźe]]. Susodne wjeski su [[Družkecy]] na sewjerowuchodźe, [[Huska]] na juhozapadźe a [[Žičeń]] (gmejna [[Hodźij]]) na sewjeru. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Husčanski hat, Hrozny puć, Butranka, Ročkowa hora.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Breßen prope Gawßk'' („Brězynka pola Huski“) pochadźa z&nbsp;lěta [[1419]].<ref name="digit">{{HOV|Brösang|Brězynka}}</ref> Brězynka njeměješe ženje swójske ryćerkubło, ale słušeše susodnymaj kubłomaj w Husce a [[Družkecy|Družkecach]]. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 114 wobydlerjow, z nich 99 Serbow (87&nbsp;%).<ref>{{Černik|51}}</ref> Ewangelscy Brězynčenjo přisłušachu hižo w 16.&nbsp;lětstotku [[Husčanska cyrkej|Husčanskej wosadźe]]. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Brösang Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Brězynki (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|92}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Sydlišćo při Dołhej wodźe]] 5pyk1li5uadmrxqvo9ouhlxxm6mu5o6 0 17950 391965 391868 2026-08-16T12:33:28Z J budissin 7 391965 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Hnašecy |mjeno němske=Gnaschwitz |šěrina=51/08/51 |dołhota=14/22/13 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1994 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy-Dobruša|Hnašec-Dobruše]] |přestrjeń=5,1 |wysokosć=235 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Hnašecy Lutherowy kamjeń 4.jpg |wopis wobraza=Lutherowy kamjeń na Hnašečanskej nawsy |mjeno wobydlerja=Hnašečan |adjektiw=Hnašečanski }} '''Hnašecy''' ({{wrěči|de}} ''Gnaschwitz'') su wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Hnašecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Hač do lěta 1994 běchu Hnašecy samostatna gmejna ze [[Słónkecy|Słónkecami]], [[Ćěchorjecy|Ćěchorjecami]] a [[Běłe Noslicy|Běłymi Noslicami]] jako wjesne dźěle, po tym najprjedy dźěl gmejny Hnašecy-Dobruša. W Hnašecach namaka so dźensa gmejnski zarjad Dobruše-Huski. == Geografija == [[Dataja:Hnašecy Kěrchow 1.jpg|mini|left|Hnašečanski kěrchow z kapałku]] Wjes leži w pahórčinje [[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honow]] juhowuchodnje [[Budyšin]]a we wysokosći 235&nbsp;m nad mórskej hładźinu. Susodne wjeski su Ćěchorjecy na sewjeru, Słónkecy na wuchodźe, Běłe Noslicy na juhozapadźe a [[Družkecy]] na sewjerozapadźe. Južnje wsy pozběhuje so hórka [[Ćeleńc]] (367&nbsp;m), kotraž leži na Hnašečanskich honach. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola zeleneho puća, Pola stołpa, W Dubjach, Křemjeń, Zahon, Ronowc, Ćelenc, W łuhach, W strónjach, W Bjarownach, Na přerowach, Němšicy (tež Němćicy, mała a wulka Němćica), Hórčica = małe gmejnske, Hórki (Hnaščanske a Słónčanske), Pola Dźěchorec, Pola buka, Pola zeleneho kamjenja, Pola sraneho kamjenja, W zahrodach, W jězorach, Pola Šlejsa, Pola běłeho kamjenja, Pola kruwjacych pućow, Pola sćerbjacych pućow, W ławkach, W brodach, W lipinach, Hošćina ''(Hasenberg)'', Na dołach, Wósliča hora, Křižiki, Pod ladami, Dźěłošća, Delne łuki, Kliny, Sedłačenc, W brězynach, Pastwišća, Měrnicy, Nuhel, Wódniki, Na skałach, Pola młyna, Pola Słónkec, Wjelčica, Na hórkach, Na šěrokim, Kótlišća.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14sl. ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako sydło knjeza ''Burkardus de Gnaswiz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1241]]. Pozdźišo běše wjes we wobsydstwje [[Stołpinski hamt|Stołpinskeho hamta]], kotremuž podsteješe.<ref name="digit">{{HOV|Gnaschwitz|Hnašecy}}</ref> Hnašecy potajkim do Hornjołužiskeho markhrabinstwa njesłušachu, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 323 wobydlerjow, z nich 288 Serbow (89&nbsp;%).<ref>{{Černik|53}}</ref> Ewangelscy Hnašečenjo přisłušeja wot lěta 1689 [[Husčanska cyrkej|Husčanskej wosadźe]]. Do toho běchu do [[Michałska cyrkej|Michałskeje cyrkwje]] a mjez 1674 a 1689 do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje wosady]] zafarowani. Na Hnašečanskej nawsy nastajichu składnostnje 400. narodnin [[Martin Luther|Martina Luthera]] w&nbsp;lěće 1883 dwurěčny Lutherowy kamjeń. == Wosobiny == * [[Rudolf Enderlein]] (1908–1985) – rězbar, kotryž bydleše w dźěćatstwje a młodosći w Hnašecach * [[Jan Gelanski]] (1699–1767) – žiwnosćer, dohladowar statnych dróhow, polyglot; rodźeny Hnašečan * [[Handrij Rheniš]] (1731–1805) – farar, spisaćel; rodźeny Hnašečan [[Dataja:Doberschau-Gaußig Gnaschwitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Hnašec (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|99sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Gnaschwitz/Hnašecy|Hnašecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1241]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] fnzue2bx93y7ynjrmzy5p4e874lcv6e 0 17961 391966 390713 2026-08-16T12:33:47Z J budissin 7 391966 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Kočica |mjeno němske=Katschwitz |šěrina=51/08/18 |dołhota=14/20/09 |gmejna=Dobruša-Huska |wysokosć=250 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Doberschau-Gaußig Katschwitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Kočicy (2018) |mjeno wobydlerja=Kočičan |adjektiw=Kočičanski }} '''Kočica''' ({{wrěči|de}} ''Katschwitz'') je mała wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Kočica}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Wona bě ze starodawna wjesny dźěl [[Družkecy|Družkec]] a słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Wjeska leži 250&nbsp;m nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] juhowuchodnje [[Budyšin]]a při [[Dołha woda|Dołhej wodźe]]. Susodne wsy su [[Nowe Družkecy]] na sewjerowuchodźe, [[Běłe Noslicy]] na wuchodźe a [[Holca (wjes)|Holca]] na juhozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Zahroda, Na ladach, Pola družčanskeho młyna, Pola Huski, Pola duba, Pola mosćika, Kočanski haj, Pola haja, Při wowčernjach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 14 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/16/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Kosscicz'' abo ''Kosschiz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1241]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki Družkečanske ryćerkubło.<ref name="digit">{{HOV|Katschwitz|Kočica}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 64 wobydlerjow, mjez nimi 54 Serbow (84&nbsp;%).<ref>{{Černik|54}}</ref> Ewangelscy Kočičenjo přisłušeja znajmjeńša wot 16.&nbsp;lětstotka [[Hušćanska cyrkej|Hušćanskej]] wosadźe. == Literatura == * {{WdH|12|96}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Katschwitz/Kočica|Kočica}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1241]] [[Kategorija:Sydlišćo při Dołhej wodźe]] jgo0wpv5vkcx5crbik0vdvzz8xelcjk 0 17967 391967 375357 2026-08-16T12:34:57Z J budissin 7 391967 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Přišecy |mjeno němske=Preuschwitz |šěrina=51/09/28 |dołhota=14/24/31 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Dobruša|Dobruše]] |přestrjeń=1,74 |wysokosć=200 |póstowe čisło=02692 |předwólba=03591 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Přišečan |adjektiw=Přišečanski }} '''Přišecy''' ({{wrěči|de}} ''Preuschwitz'') su mała wjeska {{WOBI|Dobruša-Huska|Přišecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhowuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Hač do lěta 1936 běchu Přišecy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl [[Dobruša]]nskeje gmejny. == Geografija == Wjeska leži 200&nbsp;m nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] južnje [[Budyšin]]a. Susodne wjeski su [[Bobolcy]] (město Budyšin) na juhowuchodźe, [[Dźěžnikecy]] (gmejna [[Hornja Hórka]]) na juhu, Dobruša na juhozapadźe a [[Hrubjelčicy]] na zapadźe. Na sewjeru namaka so Budyska wagonownja. [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hela, Chmjelnica, Haty.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Prischewicz'' abo ''Prysch(e)wicz'' je z&nbsp;lěta [[1361]]<ref name="digit">{{HOV|Preuschwitz|Přišecy}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 52 wobydlerjow, mjez nimi 46 Serbow (88&nbsp;%).<ref>{{Černik|58}}</ref> Ewangelscy Přišečenjo přisłušeja Budyskej [[Michałska cyrkej|Michałskej wosadźe]]. == Wosobiny == * [[Pětr z Přišec]] († 1430) – Budyski radny pisar, romanowa postawa == Literatura == * {{WdH|12|104}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1361]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] ppdas4e5orkiw4x3mcj983rqiks2vu3 0 17969 391968 391870 2026-08-16T12:35:30Z J budissin 7 391968 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Słónkecy |mjeno němske=Schlungwitz |šěrina=51/08/50 |dołhota=14/23/02 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hnašecy|Hnašec]] |přestrjeń=1,09 |wysokosć=213–240 |póstowe čisło=02692 |předwólba=03591 |wobraz=Schlungwitz 2012-05-28-7632.jpg |wopis wobraza=Sprjewiny móst w Słónkecach |mjeno wobydlerja=Słónkečan |adjektiw=Słónkečanski }} '''Słónkecy''' ({{wrěči|de}} ''Schlungwitz'') su wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Słónkecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Hač do lěta 1936 běchu Słónkecy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl [[Hnašecy|Hnašečanskeje]] gmejny a wot lěta 1999 słušeja ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Wjes leži mjez 213 a 240&nbsp;m nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] na lěwym brjoze [[Sprjewja|Sprjewje]]. Susodne wjeski su [[Hrubjelčicy]] na sewjeru, [[Dobruša]] na sewjerowuchodźe, [[Dźěžnikecy]] (gmejna [[Hornja Hórka]]) na juhowuchodźe, [[Čorne Noslicy]] na juhu, Hnašecy na zapadźe a [[Ćěchorjecy]] na sewjerozapadźe. Přez Słónkecy wjedźe wokrjesna dróha K7253 z Hnašec do [[Budyšin]]a. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Dźěłošća, Wulke polo, Jězory, Hórki, Doł, Zahončk, W łukach, Podejkar?, Brězynki, Klóštr, Lada, Bjaron, Podowsy, Butkowy, Hrabonki, Nowy swět, Brězyny, Dołhe, W chójnach, Na skałach, Wólšinki = na Wólšinkach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Sydlerskostawiznisce su Słónkecy [[nadróžny nawsowc]]. Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Slonkewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1363]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki [[Warnoćicy (Dobruša-Huska)|Warnočanske]] ryćerkubło.<ref name="digit">{{HOV|Schlungwitz|Słónkecy}}</ref> Kaž Hnašecy njesłušachu Słónkecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa a so wot [[Stołpinski hamt|Stołpinskeho hamta]] zarjadowachu. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 110 wobydlerjow, z nich 95 Serbow (86&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> Ewangelscy Słónkečenjo přisłušeja z&nbsp;lěta 1689 [[Husčanska cyrkej|Husčanskej wosadźe]]. Do toho běchu do Budyskeje [[Michałska cyrkej|Michałskeje cyrkwje]] zafarowani. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Schlungwitz Aerial Pan-alt.jpg|mini|center|upright=2|Powětrowy wobraz Słónkec z juha]] == Literatura == * {{WdH|12|101sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Schlungwitz/Słónkecy|Słónkecy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1363]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 8vn3h6gfpzvj0cm7gizcgf79apcfg8m 0 17971 391969 390718 2026-08-16T12:35:56Z J budissin 7 391969 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Warnoćicy |mjeno němske=Arnsdorf |šěrina=51/06/58 |dołhota=14/21/53 |gmejna=Dobruša-Huska |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Drječin|Drječina]] |přestrjeń=2,36 |wysokosć=300–350 |póstowe čisło=02692 |předwólba=03592 |wobraz=Blick auf Arnsdorf-vom Kapellenberg.jpg |wopis wobraza=Warnoćicy |mjeno wobydlerja=Warnočan |adjektiw=Warnočanski }} '''Warnoćicy''' ({{wrěči|de}} ''Arnsdorf'') su wjes {{WOBI|Dobruša-Huska|Warnoćicy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. == Geografija == Wjes leži něhdźe dźewjeć kilometrow juhozapadnje [[Budyšin]]a mjez 300 a 350 m nad mórskej hładźinu w hornjołužiskej pahórčinje pod [[Wulki Pichow|Wulkim Pichowom]] (499&nbsp;m) a [[Ćeleńc]]om (367&nbsp;m). Susodne wjeski su [[Zdźar (Wjelećin)|Zdźar]] (město [[Wjelećin]]) na sewjerowuchodźe, [[Wostašecy]] na juhowuchodźe, [[Tućicy]] zady Pichowa na juhu a [[Drječin]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Cachory (lěs), Bjarony a Bjarownje (Bärwald), Na dubinje (łuka), Dołki, Na rowach, Łuknišća, Kruwjace puće, Klinc, Pola hnašečanskich kerkow, Dołhe łučki, Za pućom, Wisak (polo), Na suchich łukach, Wowča hora, Na kapali, Łazk.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 17 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/19/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Po sydlenskich stawiznach su Warnoćicy nadróžny [[nawsowc]], kotryž so prěni raz pisomnje naspomni w&nbsp;lěće [[1363]] jako ''Arnoldisdorf''. Ležownostne knjejstwo wukonješe přez lětstotki ryćerkubło we wsy samej, kotremuž słušachu tež někotre wokolne wjeski kaž [[Słónkecy]]. Cyrkwinsce słušachu Warnočenjo do [[reformacija|reformacije]] do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]] a wot toho časa do [[Husčanska cyrkej|Husčanskeje wosady]].<ref name="digit">{{HOV|Arnsdorf_(1)|Warnoćicy}}</ref> Hač do lěta 1936 běchu Warnoćicy samostatna gmejna, po tym najprjedy dźěl [[Drječin]]janskeje a wot lěta 1974 [[Huska|Hušćanskeje]] gmejny. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 289 wobydlerjow, mjez nimi 176 Serbow (61&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> 1925 běchu wot cyłkownje 236 wobydlerjow 232 ewangelskich. [[Dataja:Doberschau-Gaußig Arnsdorf Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Warnoćic z&nbsp;[[Ćeleńc]]om w pozadku (2018)]] == Literatura == * {{WdH|12|133sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Arnsdorf/Warnoćicy|Warnoćicy}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1363]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 3v5wxy861umavme3wbbbdauqivk709z 0 18058 391993 391196 2026-08-16T12:46:21Z J budissin 7 391993 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Spytecy |mjeno němske=Spittwitz |šěrina=51/10/09 |dołhota=14/16/52 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1974 |přestrjeń=1,94 |wysokosć=200–225 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 215.jpg |wopis wobraza=Stary Spytečan hród |mjeno wobydlerja=Spytečan |adjektiw=Spytečanski }} '''Spytecy''' ({{wrěči|de}} ''Spittwitz'') su wjes {{WOBI|Hodźij|Spytecy}}<ref>{{WOBDŽ|Hodźij}}</ref> w srjedźišću [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1974 k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje. Hač do lěta 1974 běchu Spytecy samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Nowe Spytecy]], [[Skała (Spytecy)|Skała]] a [[Lutyjecy]] (wot 1936). == Geografija == Wjes leži w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]], při statnej dróze S&nbsp;111 na poł puća mjez [[Budyšin]]om a [[Biskopicy|Biskopicami]] mjez 200 a 225&nbsp;metrami nad mórskej hładźinu při wuliwje [[Slěborna woda|Slěborneje wody]] do [[Čornica (rěka)|Čornicy]]. Susodne wjeski su [[Mała Praha]] na sewjerowuchodźe, [[Zemichow]] na wuchodźe, [[Nowe Spytecy]] na juhu, [[Čerwjene Noslicy]] (gmejna [[Zemicy-Tumicy]]) na juhozapadźe, [[Chanecy]] na zapadźe a [[Lutyjecy]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hulanska hora, Mordarski doł, Klonowy, Rokoćina, Brylec tunka, Hrodźiško, Skała, Chmjelnica, Delenca, tež Delency, Kmjeńčka (tež: na Kamjeńčcy), Lišče doły, Křinčki, Pod Lešawku, Bórc, Pola hrodźiška.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 20 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/22/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Spetewicz'' je z dawkoweho registra [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]] lětow [[1374]]/[[1382]],<ref name="digit">{{HOV|Spittwitz|Spytecy}}</ref> stare [[Hrodźišćo (twarjenje)|hrodźišćo]] mjez Spytecami a [[Chanecy|Chanecami]] pak je hišće starše. Znajmjeńša ze 16.&nbsp;lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice hromadźe z Nowymi Spytecami 305 wobydlerjow, mjez nimi 277 Serbow (91&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Arnošt Černik ličeše 1956 hišće 9&nbsp;% wobydlerstwa Spytečanskeje gmejny jako Serbow. Křesćanscy Spytečenjo přewažnje su protestantojo a přisłušeja Hodźijskej wosadźe. [[Dataja:Göda Spittwitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Spytec z wuchoda]] == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Spittwitz/Spytecy|Spytecy}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1374]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1974]] ejkcg73zlwlsiaah4xmx55m36bgzxip 0 18059 391970 391192 2026-08-16T12:36:30Z J budissin 7 391970 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Tři Hwězdy |mjeno němske=Dreistern |šěrina=51/10/48 |dołhota=14/21/31 |gmejna=Hodźij |wysokosć=238 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |mjeno wobydlerja=Třihwězdźan |adjektiw=Třihwězdźanski |wobraz=20080503055DR Dreistern (Göda) Vorwerk Herrenhaus.jpg |wopis wobraza=Knježi dom w Třoch Hwězdach }} '''Tři Hwězdy''' ({{wrěči|de}} ''Dreistern'') su małe sydlišćo {{WOBI|Hodźij|Tři Hwězdy}}<ref>{{WOBDŽ|Hodźij}}</ref> w srjedźišću [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja wot lěta 1974 k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje a leža 238 metrow nad mórskej hładźinu při statnej dróze S&nbsp;111 mjez [[Budyšin]]om a Hodźijom. Běchu ze starodawna wjesny dźěl [[Mała Boršć|Małeje Boršće]]. Susodne wjeski su [[Błohašecy]] na sewjeru, [[Ratarjecy]] a [[Sćijecy]] (město Budyšin) na wuchodźe, [[Hornja Boršć|Hornja]] a [[Mała Boršć]] na juhu a [[Nowe Błohašecy]] na zapadźe. == Stawizny == Tři Hwězdy su młode sydlišćo, kotrež je so wuwiło z Małoboršćanskeho wudwora z hosćencom a kowarnju. Hosćenc „K třom hwězdam“ bě so załožił w&nbsp;lěće 1823 při nowej, 1820 dotwarjenej šoseji z Budyšina do [[Biskopicy|Biskopic]] a spožči pozdźišo nastatemu sydlišću swoje mjeno. W&nbsp;lěće 1848 załožichu serbscy burja z wokoliny w tudyšim hosćencu ''Serbske towarstwo za Tři Hwězdy a wokolnosć''. [[Dataja:Göda Dreistern Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Třoch Hwězdow]] == Literatura == * {{WdH|12|25}} == Nóžki == <references/> == Wotkazaj == {{Commonscat|Dreistern/Tři Hwězdy|Tři Hwězdy}} * {{HOV|23351}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Załožene w 19.&nbsp;lětstotku]] am92kp6h8372vf3zep5d1a24a44q8tp 0 18062 391971 389057 2026-08-16T12:36:52Z J budissin 7 391971 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Mała Boršć |mjeno němske=Kleinförstchen |šěrina=51/10/12 |dołhota=14/21/04 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje=1974 |přestrjeń= |wysokosć=213 |póstowe čisło=02633 |předwólba=035930 |wobraz=Album der Rittergüter und Schlösser im Königreiche Sachsen III b 317.jpg |wopis wobraza=Hród w Małej Boršći w&nbsp;lěće 1859 |mjeno wobydlerja=Małoboršćan |adjektiw=Małoboršćanski }} '''Mała Boršć''' ({{wrěči|de}} ''Kleinförstchen'') je wjes {{WOBI|Hodźij|Mała Boršć}}<ref>{{WOBDŽ|Hodźij}}</ref> w srjedźišću [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša wot lěta 1974 k&nbsp;[[Hodźij]]skej gmejnje a leži w&nbsp;[[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] 213&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu zapadnje Budyšina. Hač do lěta 1974 bě samostatna gmejna z&nbsp;[[Dźiwoćicy|Dźiwoćicami]], [[Praskow]]om a [[Tři Hwězdy|Třomi Hwězdami]] jako wjesne dźěle. Wot lěta 1934 přisłušeše tež [[Hornja Boršć]] Małoboršćanskej gmejnje. Susodne wjeski su [[Nowe Błohašecy]] a Tři Hwězdy na sewjeru, Hornja Boršć na sewjerowuchodźe, Dźiwoćicy na juhu a Praskow na sewjerozapadźe. == Stawizny == [[Dataja:Mała Boršć – knježi dom.jpg|mini|left|Něhdyši knježi dom w Małej Boršći]] Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Parvum Forschin'' (''parvum'' = „małe“) je z dawkoweho registra [[Klóšter Marijina hwězda|klóštra Marijina hwězda]] lětow [[1374]]/[[1382]].<ref name="digit">{{HOV|Kleinförstchen|Mała Boršć}}</ref> Znajmjeńša z 15.&nbsp;lětstotka bě wjes tež knježe sydło. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 135 wobydlerjow, mjez nimi 115 Serbow (85&nbsp;%).<ref>{{Černik|54}}</ref> Křesćanscy Małoboršćenjo su přewažnje protestanća, kiž přisłušeja Hodźijskej wosadźe. Při puću do Praskowa dopomina prosty wopomnjenski kamjeń na ludoweho basnika [[Pětr Młónk|Pětra Młónka]], kotrehož na tutym městnje w februarje 1887 Boža ručka zaja. == Wosobiny == * [[Jan Hejna]] (1816–91) – wjednik serbskeho burskeho hibanja 1848/49, ludowy basnik [[Dataja:Göda Kleinförstchen Aerial.jpg|mini|center|upright=1.6|Powětrowy wobraz Małeje Boršće]] == Literatura == * {{WdH|12|28}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Kleinförstchen/Mała Boršć|Mała Boršć}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1374]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1974]] o9bjc4un3wityg7j49lvo95kczvt5y3 0 18072 391997 383143 2026-08-16T12:47:51Z J budissin 7 391997 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Stachow |mjeno němske=Stacha |šěrina=51/10/04 |dołhota=14/14/02 |wokrjes=Budyšin |gmejna=Zemicy-Tumicy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Palow-Stachow|Palowa-Stachowa]] |wysokosć=280–290 |póstowe čisło=01877 |předwólba=03594 |mjeno wobydlerja=Stachowčan |adjektiw=Stachowski }} '''Stachow''' ({{wrěči|de}} ''Stacha'') je wjes {{WOBI|Zemicy-Tumicy|Stachow}}<ref>{{WOBDŽ|Zemicy-Tumicy}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša wot lěta 1994 ke gmejnje [[Zemicy-Tumicy]] a leži mjez 280 a 290 m nad mórskej hładźinu na wyšinje mjez dolinomaj [[Klóšterska woda|Klóšterskeje]] a [[Slěborna woda|Slěborneje wody]]. Hač do lěta 1936 bě Stachow samostatna gmejna a po tym najprjedy dźěl gmejny [[Palow-Stachow]]. == Geografija == Susodne wjeski su [[Lutyjecy]] (gmejna [[Hodźij]]) na sewjerowuchodźe, [[Počaplicy]] na juhowuchodźe, [[Wjelkowy]] na juhu, [[Palow]] na juhozapadźe a k&nbsp;[[Porchow]]ej słušace [[Ledźborecy]] na sewjerozapadźe. Sewjernje Stachowa rozpřestrěwa so [[Tuchor|Tuchorski lěs]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Prosće, Pola Nowych Počaplic, Dołki, Łupnje, Na jasnach, Wišonki, Pola Wosyka, Na horje, Pola Ledźborc, Pola wětrnika, Pola Palowa, Na Babinach, Woklonc.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 20 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/22/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Nicze Stachow'' je z&nbsp;lěta [[1374]]<ref name="digit">{{HOV|Stacha|Stachow}}</ref>. Znajmjeńša ze 17.&nbsp;lětstotka bě wjes tež z knježim sydłom. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 303 wobydlerjow, mjez nimi 125 Serbow (41&nbsp;%).<ref>{{Černik|60}}</ref> Křesćanscy Stachowčenjo přewažnje su protestanća a přisłušeja z&nbsp;lěta 1811 Palowskej wosadźe. == Žórła == <references/> {{Wjesne dźěle Zemic-Tumic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Zemicy-Tumicy]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1374]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] pn50vb4m5kirgx8u1amzq6zz1v8sf62 0 18074 391996 384961 2026-08-16T12:47:20Z J budissin 7 391996 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Karlecy |mjeno němske=Karlsdorf |šěrina=51/09/08 |dołhota=14/16/09 |gmejna=Zemicy-Tumicy |wysokosć=235 |póstowe čisło=01877 |předwólba=03594 |mjeno wobydlerja=Karlečan |adjektiw=Karlečanski }} '''Karlecy''' ({{wrěči|de}} ''Karlsdorf'') su wjeska {{WOBI|Zemicy-Tumicy|Karlecy}}<ref>{{WOBDŽ|Zemicy-Tumicy}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja wot lěta 1994 ke gmejnje [[Zemicy-Tumicy]] a leža 235 m nad mórskej hładźinu na prawym boku młodeje [[Čornica (rěka)|Čornicy]]. Karlecy běchu z časa swojeho załoženja w 17.&nbsp;lětstotku wjesny dźěl [[Čerwjene Noslicy|Čerwjenych Noslic]]. == Geografija == Sydlišćo leži sewjerowuchodnje Zemic-Tumic wyše rěčki Čornicy, kiž twori tu mały spjaty jězor. Tutón bu 1960/61 natwarjeny, zo by so ćežkej wulkej wodźe kaž w lětomaj 1951 a 1958 w přichodźe zadźěwało.<ref>[https://www.demitz-thumitz.de/karlsdorf.html Strona wo Karlecach] na webstronje gmejny Zemic-Tumic {{ref-de}}</ref> Susodne wjeski su Čerwjene Noslicy na sewjeru, [[Mjedźojz]] na juhowuchodźe, [[Brězyšćo]] na juhozapadźe a [[Wjelkowy]] na zapadźe. == Stawizny == W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 69 wobydlerjow, mjez nimi 50 Serbow (72&nbsp;%).<ref>{{Černik|51}}</ref> Křesćanscy Karlečenjo su přewažnje protestanća a přisłušeja Hodźijskej wosadźe. == Žórła == <references/> == Wotkaz == * {{HOV|23047}} {{Wjesne dźěle Zemic-Tumic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Zemicy-Tumicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Čornicy]] 9nqlaoy70w0ld3p84lbvo6fldzsof0x 0 18541 391992 388978 2026-08-16T12:45:57Z J budissin 7 391992 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Boranecy |mjeno němske=Bornitz |šěrina=51/14/03 |dołhota=14/24/40 |gmejna=Radwor |zagmejnowanje=1936 |přestrjeń=1,65 |wysokosć=179 |póstowe čisło=02627 |předwólba=035935 |wobraz=Radibor Bornitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz (2018) |mjeno wobydlerja=Borančan |adjektiw=Borančanski }} '''Boranecy''' ({{wrěči|de}} ''Bornitz'') su wjes {{WOBI|Radwor|Boranecy}}<ref>{{WOBD|Radwor}}; {{WOBŽ|Radwor}}</ref> na wuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja wot lěta 1936 k&nbsp;[[Radwor]]skej gmejnje a leža w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] 179&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu sewjernje [[Budyšin]]a. Hač do lěta 1936 běchu Boranecy samostatna gmejna. Susodne wjeski su [[Lutobč]] na sewjerowuchodźe, [[Nowe Boranecy]] na juhu, [[Chelno]] na juhozapadźe a Radwor na sewjerozapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło ''Borenwiz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1280]].<ref name="digit">{{HOV|Bornitz_(1)|Boranecy}}</ref> Znajmjeńša ze 16.&nbsp;lětstotka bě Borančanske kubło z wudworom Radworja. === Wobydlerstwo a rěč === W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 111 wobydlerjow, mjez nimi 105 Serbow (95&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> Po ludličenju w&nbsp;lěće 2011 bydlachu we wsy 116 wobydlerjow w přerěznej starobje wot 40,2 lět (Sakska: 46,4).<ref>[https://www.statistik.sachsen.de/download/080_Zensus_2011_Gemeindeteile/GT_14625490.pdf Wuslědki ludličenja 2011 za Radwor (pdf)]</ref> Křesćanscy Borančenjo su zdźěla protestanća, kiž přisłušeja [[Chwačanska cyrkej|Chwačanskej wosadźe]], zdźěla katolscy, kiž słušeja k&nbsp;[[Cyrkej swjateje Marije, kralowny róžowca|Radworskej wosadźe]]. == Literatura == * {{Kral1937|126–136}} == Žórła == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Bornitz/Boranecy|Boranecy}} {{Wjesne dźěle Radworja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Radwor]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1280]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] kd366qc5gcik7nnosfgv9orx3bue6k6 0 19145 391972 385294 2026-08-16T12:37:18Z J budissin 7 391972 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Sćijecy |mjeno němske=Stiebitz |šěrina=51/10/33 |dołhota=14/23/34 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1994 |wysokosć=208 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |karta=Sćijecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Sćijec w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Sćiječan |adjektiw=Sćiječanski }} '''Sćijecy''' (prjedy tež ''Sćiwjecy''; {{wrěči|de|''Stiebitz''}}) su wjes w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž je wot lěta 1994<ref name="digit">{{HOV|Stiebitz|Sćijecy}}</ref> z měšćanskim dźělom [[Budyšin]]a. Maja {{WOB|Budyšin|Sćijecy}} wobydlerjow a přestrjeń wot 4,73nbsp;km². K Sćijecam słušeja tež [[Ratarjecy]]. == Geografija == Sćijecy leža na zapadnej kromje města Budyšina, při čimž nadeńdźe so stara wjes při Wjazońčanskej dróze južnje [[Železniska čara Drježdźany–Zhorjelc|železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc]], nowši dźěl pak sewjernje wot njeje při krajnej dróze na směr [[Biskopicy]], něhdyšej [[zwjazkowa dróha 6|B 6]]. Přez stare Sćijecy ćeče Sćiječanska rěčka, kiž wuliwa so blisko Sprjewineje kupjele do [[Sprjewja|Sprjewje]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola dračoweho hata, Pola rěki, Pola skały, Pola suchej łuki, W Helach, Liponca (tež: na horje), Pola cyhelčiny, Pola sucheho hata, Na Rynčec horje, Pola starej dróhi, Pola Rynčec hata, Pola Witichec skały, Janašec hora, Pola němskej dróhi, Rynčec lipy, W dole.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 16 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/18/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Bautzen Rattwitz Aerial.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz Sćijec (2020)]] Prěnje historiske naspomnjenje Sćijec jako sydło ryćerja ''Martinus de Stewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1242]].<ref name="digit"/> Ležownostne knjejstwo měješe přez lětstotki Budyska měšćanska rada. Wot lěta 1890 mějachu Sćijecy zastanišćo při [[Železniska čara Budyšin–Wojerecy|železniskej čarje Budyšin–Rakecy]], kotraž wjedźeše wot 1908 hač do [[Wojerecy|Wojerec]]. W&nbsp;lěće 1999 zastajichu wosobowy wobchad a 2001 so čara zawrě. Hač do lěta 1994 běchu Sćijecy samostatna gmejna, wot 1936 z wjesnym dźělom Ratarjecy. ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Sćijecach|Kulturne pomniki w Sćijecach]]'' === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 70 wot cyłkownje 96 Sćiječanow serbsce (73&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;lěće 1956 jenož hišće snadny serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 6,7&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|246|821|48|3|4}}</ref> == Wosobiny == * [[Jan Pawoł Křižan]] (1854–1923), farar, spisaćel a dołholětny předsyda Maćicy Serbskeje; narodźeny w Sćijecach == Literatura == * {{WdH|12|45}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Bautzen-Stiebitz|Sćijecy}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1242]] [[Kategorija:Sćijecy| ]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] 4zi6xff5j6x3dgc7op4urdp8ws7v6a9 391973 391972 2026-08-16T12:37:43Z J budissin 7 /* Wotkaz */ 391973 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Sćijecy |mjeno němske=Stiebitz |šěrina=51/10/33 |dołhota=14/23/34 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1994 |wysokosć=208 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |karta=Sćijecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Sćijec w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Sćiječan |adjektiw=Sćiječanski }} '''Sćijecy''' (prjedy tež ''Sćiwjecy''; {{wrěči|de|''Stiebitz''}}) su wjes w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž je wot lěta 1994<ref name="digit">{{HOV|Stiebitz|Sćijecy}}</ref> z měšćanskim dźělom [[Budyšin]]a. Maja {{WOB|Budyšin|Sćijecy}} wobydlerjow a přestrjeń wot 4,73nbsp;km². K Sćijecam słušeja tež [[Ratarjecy]]. == Geografija == Sćijecy leža na zapadnej kromje města Budyšina, při čimž nadeńdźe so stara wjes při Wjazońčanskej dróze južnje [[Železniska čara Drježdźany–Zhorjelc|železniskeje čary Drježdźany–Zhorjelc]], nowši dźěl pak sewjernje wot njeje při krajnej dróze na směr [[Biskopicy]], něhdyšej [[zwjazkowa dróha 6|B 6]]. Přez stare Sćijecy ćeče Sćiječanska rěčka, kiž wuliwa so blisko Sprjewineje kupjele do [[Sprjewja|Sprjewje]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Pola dračoweho hata, Pola rěki, Pola skały, Pola suchej łuki, W Helach, Liponca (tež: na horje), Pola cyhelčiny, Pola sucheho hata, Na Rynčec horje, Pola starej dróhi, Pola Rynčec hata, Pola Witichec skały, Janašec hora, Pola němskej dróhi, Rynčec lipy, W dole.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 16 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/18/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Bautzen Rattwitz Aerial.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz Sćijec (2020)]] Prěnje historiske naspomnjenje Sćijec jako sydło ryćerja ''Martinus de Stewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1242]].<ref name="digit"/> Ležownostne knjejstwo měješe přez lětstotki Budyska měšćanska rada. Wot lěta 1890 mějachu Sćijecy zastanišćo při [[Železniska čara Budyšin–Wojerecy|železniskej čarje Budyšin–Rakecy]], kotraž wjedźeše wot 1908 hač do [[Wojerecy|Wojerec]]. W&nbsp;lěće 1999 zastajichu wosobowy wobchad a 2001 so čara zawrě. Hač do lěta 1994 běchu Sćijecy samostatna gmejna, wot 1936 z wjesnym dźělom Ratarjecy. ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Sćijecach|Kulturne pomniki w Sćijecach]]'' === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 70 wot cyłkownje 96 Sćiječanow serbsce (73&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;lěće 1956 jenož hišće snadny serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot 6,7&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|246|821|48|3|4}}</ref> == Wosobiny == * [[Jan Pawoł Křižan]] (1854–1923), farar, spisaćel a dołholětny předsyda Maćicy Serbskeje; narodźeny w Sćijecach == Literatura == * {{WdH|12|45}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Stiebitz/Sćijecy|Sćijecy}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1242]] [[Kategorija:Sćijecy| ]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1994]] in7dun6s4r9y85ianelgiawulp821iz 0 19243 391974 372098 2026-08-16T12:38:07Z J budissin 7 391974 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno němske=Suppo |mjeno serbske=Supow |wopon= |šěrina=51/05/00 |dołhota=14/28/00 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Wbohow (Šěrachow-Korzym)|Wbohowa]] |wysokosć=256 |přestrjeń=0,51 |wobydlerstwo= |póstowe čisło= |předwólba= |wobraz= }} '''Supow''' ({{wrěči|de|''Suppo''}}<ref>{{Pful}}</ref><ref>{{Rězak1920}}</ref>) je sydlišćo w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Leži na juhu [[Sakska|sakskeho]] [[wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]] a słuša k městu [[Šěrachow-Korzym]]. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje Supowa jako ''Suppe'' je z&nbsp;lěta [[1419]]. Ležownostne knjejstwo měješe we 18.&nbsp;lětstotku [[Budyske tachantstwo]].<ref>[{{HOV|Suppo|Supow}}</ref> Mjeno ''Supow'' je snano wotwodźene ze [[serbšćina|serbskeho]] słowa ''[[sup]]''.<ref>{{Słownik Jurija Krala}}</ref> Hač do lěta 1936 bě Supow samostatna gmejna bjez wjesnych dźělow, potom so do [[Wbohow (Šěrachow-Korzym)|Wbohowa]] zagmejnowa. Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 14 wot cyłkownje 27 Supowčanow serbsce (52&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja wot 17.&nbsp;lětstotka [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. == Literatura == * {{WdH|12|164}} == Nóžki == <references/> [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 02b0jwmujvxinxnr6ixxifohr5903ak 0 19312 391975 389133 2026-08-16T12:38:35Z J budissin 7 391975 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Chójnička |mjeno němske=Klein Kunitz |šěrina=51/07/39 |dołhota=14/28/10 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=1936 |wysokosć=305 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |mjeno wobydlerja=Chójničan |adjektiw=Chójničanski }} '''Chójnička''' ({{wrěči|de|''Klein Kunitz''}}) je wjeska w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. Leži w&nbsp;[[Sakska|sakskim]] [[wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]] a słuša wot lěta 1936 k&nbsp;[[Budestecy|Budestečanskej]] gmejnje.<ref name="digit"/> Wjeska leži w&nbsp;[[Łužiske hory|Łužiskich horach]] južnje [[Budyšin]]a pod [[Lubin (hora)|Lubinom]] a [[Žmórc]]om. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje Chójnički jako ''Coynitz parvum'' je z&nbsp;lěta [[1419]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18.&nbsp;lětstotku [[Budyšin|Budyska]] rada.<ref name="digit">{{HOV|Kunitz,_Klein-|Chójnička}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 31 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća Serbja.<ref>{{Černik|55}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja wot spočatka 17.&nbsp;lětstotka [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]], do toho Budyskej. [[Dataja:Großpostwitz Klein Kunitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Chójnički z Lubinom (nalěwo) a Žmórcom]] == Literatura == * {{WdH|12|159}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 7eiw1tb65lligw9zcokw47ba0htq7ab 0 20310 391976 391867 2026-08-16T12:38:55Z J budissin 7 391976 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Čorne Noslicy |mjeno němske=Schwarznaußlitz |šěrina=51/07/57 |dołhota=14/23/31 |gmejna=Hornja Hórka |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Mnišonc (Hornja Hórka)|Mnišonca]] |přestrjeń= |wysokosć=240–280 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Čornonosličan |adjektiw=Čornonosličanski }} '''Čorne Noslicy''' ({{wrěči|de}} ''Schwarznaußlitz'') su wjes {{WOBI|Hornja Hórka|Čorne Noslicy}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Běchu hač do lěta 1936 samostatna gmejna, po tym najprjedy wjesny dźěl [[Mnišonc (Hornja Hórka)|Mnišonca]] a su wot lěta 1950 dźěl [[Hornja Hórka|Hornjohórčanskeje]] gmejny. == Geografija == Wjes słuša k Hornjej Hórce a leži něhdźe kilometer zapadnje jeje hłowneje wsy mjez 240 a 280 metrami nad mórskej hładźinu na sewjernym boku [[Mały Pichow|Małeho Pichowa]] a [[Čertowa klětka|Čertoweje klětki]]. Susodne wjeski su [[Słónkecy]] na sewjeru, [[Dźěžnikecy]] na sewjerowuchodźe a Hornja Hórka na wuchodźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Sćerbinki, Wosyčki, Kokoškec hora, Butkowy, Na kosach, W dołach, W hajkach, Na drěwkach, Hołoš, Pode wsu, Za hunami, Na ladach a kamjenjach, Hórčica, Prěčnik, Tajńc hat, Špital, Husace keŕčki, Wawrjec zahrodka, Wulki Pichow, Mały Pichow, Mokřina, Pjeńčina, Rumpacht (lěs), Rune puće, Majki.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 5 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/7/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Nowazodlicz'' abo ''Nowosedlicz'' („nowe sydlišćo“) je z&nbsp;lěta [[1241]]. Kaž Hornja Hórka njesłušachu Čorne Noslicy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa a so wot [[Stołpinski hamt|Stołpinskeho hamta]] zarjadowachu. W 17. a 18.&nbsp;lětstotku wukonješe [[Wołbramecy|Wołbramečanske]] ryćerkubło ležownostne knjejstwo we wjetšim dźělu wsy. Tamny dźěl podsteješe [[Budyske tachanstwo|Budyskemu tachantstwu]].<ref name="digit">{{HOV|Schwarznaußlitz|Čorne Noslicy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 225 wobydlerjow, mjez nimi 206 [[Serbja|Serbow]] (92&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> Ewangelscy Čornonosličenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. == Wosobiny == * [[Jurij Rak]] (1740–1799) – adwokat, składnostny basnik a komponist [[Dataja:Obergurig Schwarznaußlitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Čornych Noslic (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|110sl}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1241]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] nbq43zjyun351wrmg78m79xngk3dm9c 0 20311 391977 375137 2026-08-16T12:39:13Z J budissin 7 391977 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Debsecy |mjeno němske=Großdöbschütz |šěrina=51/07/49 |dołhota=14/25/21 |gmejna=Hornja Hórka |zagmejnowanje=1950 |přestrjeń= |wysokosć=245 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz=Debsecy Lutherowy kamjeń 2.jpg |wopis wobraza=Lutherowy pomnik w Debsecach |mjeno wobydlerja=Debsečan |adjektiw=Debsečanski }} '''Debsecy''' ({{wrěči|de}} ''Großdöbschütz'') su wjes {{WOBI|Hornja Hórka|Debsecy}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja ke gmejnje [[Hornja Hórka]] a leža 245&nbsp;m nad mórskej hładźinu wyše [[Sprjewja|Sprjewje]]. Běchu hač do lěta 1950 samostatna gmejna z wjesnymaj dźělomaj [[Małe Debsecy]] a [[Lejno (Hornja Hórka)|Lejno]]. Susodne wjeski su [[Bobolcy]] na sewjeru, [[Dźenikecy]] na sewjerowuchodźe, [[Rašow]] na wuchodźe, [[Budestecy]] na juhowuchodźe, Lejno a Małe Debsecy na juhu a Hornja Hórka na zapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Dabeschicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1437]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe [[Budyšin|Budyska]] rada.<ref name="digit">{{HOV|Großdöbschütz|Debsecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes hromadźe z Małymi Debsecami a Lejnom po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 650 wobydlerjow, mjez nimi 535 [[Serbja|Serbow]] (82&nbsp;%).<ref>{{Černik|53}}</ref> Ewangelscy Debsečenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. Blisko Pinkoweho młyna při Sprjewi steji serbskorěčny Lutherowy pomnik z&nbsp;lěta 1883. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena za Wulke a Małe Debsecy: Pimpusowa hora (Sarahberg), Padušna mjeza, Prěčna mjeza, Pola Šmisec, Za rěku, Křiwa rěka, Pjeńčina, Plončk, Pola wulkeho kamjenja, Pola ćělneho puća, Na ladach, Borancy.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 4 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/6/ digitalizat]).</ref> == Wosobiny == * [[Jan Arnošt Frajšlag]] (1869–1951) – wučer, komponist a chórowy dirigent * [[Jurij Łahoda]] (1730–1817) – wučer a kantor, přełožowar [[Dataja:Obergurig Großdöbschütz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Debsec (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|142}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Großdöbschütz/Debsecy|Debsecy}} {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1437]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] 3vmf3pcghl45wlj2ewb7v72z7wdeuge 0 20312 391978 391869 2026-08-16T12:39:44Z J budissin 7 391978 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Dźěžnikecy |mjeno němske=Singwitz |šěrina=51/08/34 |dołhota=14/24/05 |gmejna=Hornja Hórka |zagmejnowanje=1950 |přestrjeń= |wysokosć=225-245 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz=Fotothek df rp-d 0280055 Obergurig-Singwitz. Meßtischblatt, Sekt. Bautzen, Nr. 4852.jpg |wopis wobraza=Dźěžnikecy a wokolina na starej karće |mjeno wobydlerja=Dźěžnikečan |adjektiw=Dźěžnikečanski }} '''Dźěžnikecy''' ({{wrěči|de}} ''Singwitz'') su wjes {{WOBI|Hornja Hórka|Dźěžnikecy}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Běchu hač do lěta 1950 samostatna gmejna a su dźensa najwjetši gmejnski dźěl [[Hornja Hórka|Hornjeje Hórki]]. == Geografija == [[Dataja:Obergurig Singwitz Aerial alt.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz Dźěžnikec (2019)]] Wjes słuša k Hornjohórčanskej gmejnje a leži sewjernje jeje hłowneje wsy mjez 225 a 245 m nad mórskej hładźinu na prawej stronje [[Sprjewja|Sprjewje]]. W sprjewinym dole wokoło Dźěžnikec zasydlichu so wot 19.&nbsp;lětstotka wjacore wulke industrijowe zawody. Susodne wjeski su k&nbsp;[[Budyšin]]ej słušace [[Bobolcy]] na sewjerowuchodźe, Hornja Hórka na juhu, [[Čorne Noslicy]] na juhozapadźe kaž tež [[Słónkecy]] a [[Dobruša]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Lada, Pod hajom, Haj, Na Šćelcach (= na Šćeńcach), Pola starej cyhelčiny, Na starych dźěłošćach, Na dołhim, Za wulku łuku, Pjeńčina, Pola duba, Pola chójnow, Pola pućnika, Pola Dobruše, Pola Přišec, Na Kolesku, Pola lipy, Pola Šćeńcy, Při ćělnym puću, Škloronc, Kupa, Pola Šlepy, Dźěžničanska hórka, Wulka łuka, Za chěžkami, Pola hrodźišća, Na klinach, Na Trybach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 5 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/7/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako knježe sydło ''Synkewicz'' je z&nbsp;lěta [[1221]]. Kaž Hornja Hórka njesłušachu Dźěžnikecy do Hornjołužiskeho markhrabinstwa, ale běchu jako prjedawše wobsydstwo Mišnjanskich biskopow hižo wot 1559 dźěl sakskeho kurwjerchowstwa a so wot [[Stołpinski hamt|Stołpinskeho hamta]] zarjadowachu. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18.&nbsp;lětstotku [[Budyske tachantstwo]], čehoždla wosta wěsty dźěl ludnosće hač do 20.&nbsp;lětstotka katolska.<ref name="digit">{{HOV|Singwitz|Dźěžnikecy}}</ref> === Wobydlerstwo a rěč === [[Dataja:Dźěžnikecy Wojerski pomnik 2.jpg|mini|Dwurěčny napis při wojerskim pomniku na Dźěžnikečanskim kěrchowje]] W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 221 wobydlerjow, mjez nimi 194 [[Serbja|Serbow]] (88&nbsp;%).<ref>{{Černik|59}}</ref> Dźěžnikecy běchu tehdy hišće poměrnje mała serbska wjeska na južnej kromje rěčneho teritorija. Dla spěšneje industrializacije sprjewineje doliny kónc 19.&nbsp;lětstotka rozrosće wobydlerstwo Dźěžnikec hač do lěta 1925 na 562, při čimž dóstachu so domoródni Serbja do mjeńšiny. W 1920tych lětach spytachu wjacore serbske towarstwa w Budestečanskej wosadźe, tamniše serbstwo zachować a měrjachu so při tym tež na dźěłaćerjow. Ewangelscy Dźěžnikečenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]], katolscy [[Budyšin|Budyskej]]. == Wosobiny == * [[Jan Rězak]] (1863–1934) – wučer, redaktor a spisowaćel * [[Jan Wencel]] (1737–1801) – farar, magister, nabožinski a kulturny prócowar * [[Mikławš Zarjenk]] (1865–1916) – farar, basnik a spisowaćel == Literatura == * {{WdH|12|109}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Singwitz/Dźěžnikecy|Dźěžnikecy}} {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1221]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] 9f1p8zwvxxf2q35jlanqqrmgbhfbn3p 0 20313 391979 369213 2026-08-16T12:40:07Z J budissin 7 391979 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Lejno |mjeno němske=Lehn |šěrina=51/07/23 |dołhota=14/25/18 |gmejna=Hornja Hórka |přestrjeń= |wysokosć=244 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz=Fotothek df rp-c 0670017 Obergurig-Kleindöbschütz. Oberreit, Sect. Stolpen, 1821-22.jpg |wopis wobraza=Lejno a wokolina na karće z&nbsp;lěta 1821 }} '''Lejno''' ({{wrěči|de}} ''Lehn'') je wjeska {{WOBI|Hornja Hórka|Lejno}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša wot lěta 1950 ke gmejnje [[Hornja Hórka]] a leži 244 m nad mórskej hładźinu pod [[Mnišonc (hora)|Mnišoncom]]. Lejno bě ze starodawna wjesny dźěl [[Debsecy|Debsec]]. Susodne wjeski su Debsecy na sewjeru, [[Budestecy]] na wuchodźe, [[Zahor]] na juhowuchodźe a [[Mnišonc (Hornja Hórka)|Mnišonc]] na zapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Leen'' je z&nbsp;lěta [[1396]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe w&nbsp;lěće 1777 Budyska rada.<ref name="digit">{{HOV|Lehn_(1)|Lejno}}</ref> Ewangelscy Lejnjenjo přisłušeja wot zažneho 17.&nbsp;lětstotka [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. Do toho chodźachu do [[Budyšin]]a. [[Dataja:Obergurig Lehn Aerial.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Lejna (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|142}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1396]] 1gokws82eo3lnp51xk7eqp9ftkzw3kw 0 20314 391980 381400 2026-08-16T12:41:04Z J budissin 7 391980 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Małe Debsecy |mjeno němske=Kleindöbschütz |šěrina=51/07/41 |dołhota=14/25/13 |gmejna=Hornja Hórka |přestrjeń= |wysokosć=232 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Małodebsečan |adjektiw=Małodebsečanski }} '''Małe Debsecy''' ({{wrěči|de}} ''Kleindöbschütz'') su wjes {{WOBI|Hornja Hórka|Małe Debsecy}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słušeja ke gmejnje [[Hornja Hórka]] a leža 232&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu na woběmaj stronomaj [[Sprjewja|Sprjewje]]. Běchu ze starodawna wjesny dźěl [[Debsecy|Debsec]]. Susodnej wjesce stej Debsecy na sewjerowuchodźe a [[Mnišonc (Hornja Hórka)|Mnišonc]] na juhozapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Klein-Debschwitz'' je z&nbsp;lěta [[1759]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe kaž w Debsecach [[Budyšin|Budyska]] rada.<ref name="digit">{{HOV|Kleindöbschütz|Małe Debsecy}}</ref> Ewangelscy Małodebsečenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. == Literatura == * {{WdH|12|141}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1759]] nh4b2ycdpng5fqmg842ue36vl3xjdww 0 20315 391981 372163 2026-08-16T12:41:29Z J budissin 7 391981 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Mnišonc |mjeno němske=Mönchswalde |šěrina=51/07/32 |dołhota=14/24/50 |gmejna=Hornja Hórka |zagmejnowanje=1950 |přestrjeń= |wysokosć=235–260 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz=Mnišonc Wojerski pomnik 3.jpg |wopis wobraza=Serbski napis při wojerskim pomniku na Mnišonskim kěrchowje |mjeno wobydlerja=Mnišončan |adjektiw=Mnišonski }} '''Mnišonc''' ({{wrěči|de}} ''Mönchswalde'') je sydlišćo {{WOBI|Hornja Hórka|Mnišonc}}<ref>{{WOBDŽ|Hornja Hórka}}</ref> na juhu [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Słuša ke gmejnje [[Hornja Hórka]] a leži mjez 235 a 265 m nad mórskej hładźinu na lěwym boku [[Sprjewja|Sprjewje]] a pod [[Mnišonc (hora)|horu ze samsnym mjenom]]. Běše hač do lěta 1950 samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Małe Bobolcy]] (wot 1877), Hornja Hórka a [[Čorne Noslicy]] (1936). W&nbsp;lěće 1950 bu gmejna zjednoćena z&nbsp;[[Debsecy|Debsecami]] a [[Dźěžnikecy|Dźěžnikecami]]; nowe mjeno bě ''Hornja Hórka''. Susodne wjeski su Debsecy na sewjerowuchodźe, [[Lejno (Hornja Hórka)|Lejno]] na juhowuchodźe a Hornja Hórka na sewjerozapadźe. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje [[nawsowc]]a jako kubło ''Minichswalde'' je z&nbsp;lěta [[1562]]<ref name="digit">{{HOV|Mönchswalde|Mnišonc}}</ref>. W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 199 wobydlerjow, mjez nimi 167 [[Serbja|Serbow]] (84&nbsp;%).<ref>{{Černik|56}}</ref> Ewangelscy Mnišončenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]], katolscy [[Budyšin|Budyskej]]. W Mnišoncu namakaše so kěrchow za katolskich wobydlerjow wokolnych wsow. [[Dataja:Obergurig Kleindöbschütz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Mnišonca (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|141}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Mönchswalde/Mnišonc|Mnišonc}} {{Wjesne dźěle Hornjeje Hórki}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hornja Hórka]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1562]] [[Kategorija:Sydlišćo při Sprjewi]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1950]] lb6q2mygnpc7zi9u8crbegwid4i5i9y 0 21349 391998 384400 2026-08-16T12:50:59Z J budissin 7 391998 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wysoka šula | logo = Brandenburgische_Technische_Universität_logo.svg‎ | wulkosć loga = 200x125px | moto = | datum załoženje = 1991 | nošerstwo = statny | stat = Němska | zwjazkowy_kraj = Braniborska | městno = Choćebuz, Zły Komorow | titul wjednistwo = Gesine Grande | ličba studentow = 7100 (2021) | ličba sobudźěłaćerjow = 1559 | profesory = 181 (2021) | lětny etat = 142 Mio. € (2021) | webstrona = [http://www.tu-cottbus.de tu-cottbus.de] }} '''Braniborska techniska uniwersita Choćebuz-Zły Komorow''' (BTU) je připóznata mała techniska slědźenska uniwersita a bu załožena 1991 w&nbsp;[[Choćebuz]]u jako jenička techniska uniwersita zwjazkoweho kraja [[Braniborska|Braniborskeje]]. Wona měješe w&nbsp;lěće 2021 181 profesorow, 1378 dalšich sobudźěłaćerjow a wjace hač 7100 studentow. == IKMZ == [[Dataja:IKMZ.jpg|thumb|IKMZ]] W decembrje 2004 budźe nowy informaciski, komunikaciski a medijowy centrum (němsce krótko: IKMZ) architektow Herzog & de Meuron, w kotrymž na přikład nowa centralny biblioteka uniwersity je, wotčinić. IKMZ je centralna institucija BTU Choćebuz, hdźež strukturne wobwody informaciskeho, komunikaciskeho a medijoweho zastarenja uniwersity pod zhromadnym wjednistwom zjednoćene su. Wobstejaca tradicionalna uniwersitna biblioteka, kiž zaměstnjena je we wšelakich twarjenjow w měsće, je so w nowotwarje wot IKMZ zjednoćiło. Tu steja multimedijalne dźěłowe městna za wužiwarjow. Předewšěm za studentow ma centrum pod wjednistwom dr. Andreasa Degwitza wulki pool wědy. == Stawizny == [[Dataja:Hauptgebäude BTU Cottbus.JPG|thumb|BTU]] === Załoženska faza === Po přewróće 1989 je so Braniborska prócowała z nowymi slědźenskimi institucijemi zakład za modernizowanje hospodarstwa a za nowa dźěłowe městna wuzwihnyć. Dnja 15. maja 1991 natwarjenje Techniskeje uniwersity Choćebuz je w kraju so wobzamknyło. Uniwersita je dyrbjała jako jenička techniska uniwersita w Braniborskej so na nowym stawje wědomosći orientować. Wuwiće njeje dyrbjało so přez stare struktury a tradicije wotdźeržeć. Tuta statna uniwersita je dyrbjała w přichodźe lětnje wokoło 6000 studentow a wyše 100 profesorow zaběrać. Dnja 22. maja 1991, čłony załoženskeje komisije su so wot ministarja za wědomosć, slědźenje a kulturu w Bramborskej powołali. Prěni direktor TU, kiž bě profesor Günter Spur, je mĕł předsydstwo. Jeho naslědnik bě profesor Ernst Sigmund. Dnja 15. junija TU Choćebuz je so oficielnje załožiła. Wučba je so prěni raz započała k zymnemu semesterej 1991. Pjeć studijnych drogow je so poručiło. To su byli architektura, elektrotechnika, twarske inženjerstwo, wobswětowa wědomosć a hospodarske inženjerstwo. Nowe fakulty su so zawjedli 1992 a tež dalše profesory su so zasadźili. Dnja 9. julija 1993 TU Choćebuz je so přiwzała do twarjenskeho spěchowanja kazni za spěchowanje nowych twarow na wysokich šulach. 1994 je direktor profesor Spur namjetował, TU Choćebuz do Braniborskeje techniskeje uniwersity (BTU) Choćebuz přemjenować. Wosobnosće BTU su dyrbjeli być : wukubłanje nowych specialistow na wobłukach na nałožowanje orientowanych přirodow, techniske a inženjerske wědomosće, předmjet přesahowacy studij, nowy slědźenje w přirodnych a wobswětowych wědomosćach, mašinowa twar a elektrotechnika, a twarske inženjerstwo a architektura. Přez slědźenje su so dyrbjeli nowe produkty a metody tworić. [[Dataja:People inside IKMZ.jpg|thumb|IKMZ]] Dnja 6. decembra 1995 je so wuzwolił profesor Ernst Sigmund k prěnjemu prezidentej BTU a je zapokazał do swojeho hamta dnja 1. februara 1996. === Wuwiće wot 2004 === W decembrje 2004 je so wotworał informaciski komunikaciski a medicinski centrum na něhdyšich wobwodach uniwersitneho stadiona. Wón wobsahuje nowu centralnu biblioteku uniwersity, 8 etažow a wokoło 900 000 medicinskich jednotow. W&nbsp;lěće 2006 je senat wuzwolił profesora doktora Jürgena Kurtha k nowemu prezidentej BTU. Wón njeje stupił do hamta, dokelž je ministerstwo za wědomosć, slědźenje a kulturu w Braniborskej wotchiliło pominane financielne wuhotowanje za BTU. Walther Zimmerli je so wuzwolił k prezidentej dnja 27. februara 2007. Semestrowy tiket za wšitke zjawne wobchadowe srědki w Berlinje a Braniborskej kaž tež RE 18 do Drježdźan dajo wot 1. oktobra 2006. == Nóžki == <references /> {{coord|51|46|2|N|14|19|35|E|display=title}} [[Kategorija:Uniwersita w Němskej]] [[Kategorija:Braniborska]] [[Kategorija:Choćebuz]] [[Kategorija:Załožene 1991]] hry11efn5dv45i2tzkee26ksaycaeez 0 22468 391982 385927 2026-08-16T12:42:08Z J budissin 7 391982 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Słona Boršć |mjeno němske=Salzenforst |šěrina=51/11/51 |dołhota=14/22/17 |přestrjeń=3,7 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1969 |zagmejnowane-do=[[Słona Boršć-Bolborcy|Słoneje Boršće-Bolborc]] |wysokosć=239–266 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |karta=Słona Boršć – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Słoneje Boršće w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Słonoboršćan |adjektiw=Słonoboršćanski }} '''Słona Boršć''' ({{wrěči|de}} ''Salzenforst'') je wjeska we wuchodosakskim [[Wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]], kotraž słuša wot lěta 1999 k wulkemu wokrjesnemu městu Budyšin a płaći wot 2007 oficielnje jako měšćanski dźěl. Wona leži w&nbsp;[[Serbski sydlenski rum|serbskim sydlenskim rumje]] w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]]. == Geografija == [[Dataja:Bautzen Salzenforst Aerial.jpg|mini|left|Powětrowy wobraz ze zapada]] Wjeska nadeńdźe so něhdźe štyri kilometry sewjerozapadnje Budyskeho centruma w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|Hornjołužiskich honach]] při skłoninje hory [[Tchór]], kotryž je z 268 metrami najwyše wuhorbjenje w blišej wokolinje Budyšina. Wjeska leži we wysokosći wot 239 do 266 metrow nad mórskej hładźinu a je tuž najwyše ležacy měšćanski dźěl Budyšina. Susodne sydlišća su [[Zajdow]] a [[Mały Wjelkow]] na sewjerowuchodźe, [[Ćemjercy]] na wuchodźe, [[Tři Hwězdy]] na juhu a [[Horni Wunjow]] a [[Bolborcy]] na zapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Jamy, Brězyny = na Brězynach, Klinčk, Tchóŕ, Podtchóŕ, Stołpiki, W Šimanach, Wopalnišća (hdźež prjedy wjes "Pětrowskecy" steješe), Močidła, Syćizny, Dołki (tež: na Dołach), [[Wiwalca]] (hórka), Pod Wiwalcu, Pusćina.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 13 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/15/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Salzenforst Todesmarsch.jpg|thumb|Pomnik zamordowanym židowskim žonam na [[Tchór]]je]] Wuchodnje Tchórja namakachu so popjelnicy, brónje a druhe powostanki sydlišćow, z kotrychž so na wobsydlenje před 4000 lětami slědować hodźi. Ladko Słoneje Boršće, kotraž je sydlerskostawiznisce přidróžny nawsowc, leži při dźensnišej dróze Handrija Zejlerja. Wjeska sama so prěni króć w&nbsp;lěće 1359 jako ''Salczforst''<ref name="digit-wulki">{{HOV|Salzenforst|Słona Boršć}}</ref> naspomni. Dołho přisłuša ležownostne knjejstwo Budyskemu tachanstwu. Hižo wot srjedźowěka přeběži njedaloko wjeski nadregionalnje wuznamna ''[[Via regia|Wysoka dróha]]'', kotraž tu ze [[Židow]]a dale do [[Kamjenc]]a wjedźeše. Serbske a němske mjeno sydlišća matej samsny woznam a poćahujetej so po najznaćišej teoriji na ''sól'', kotryž so tež po Wysokej dróze transportowaše.<ref>{{Meschgang1973|121}}</ref> Z tym hodźeše so Słona Boršć wot druhich sydlišćow we wokolinje, kotrež so tež ''Boršć'' mjenowachu, rozeznawać. [[Arnošt Muka]] je porno tomu namjetował pochad wot ''słonneje [słónčneje] boršće'', při čimž pochadźa słowo ''boršć'' wot starosłowjanskeho ''borište'' (bor = chójna). Na zakładźe wuhlada na Słonoboršćanskim Tchórju wudźěła [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] 19. meje 1813, dźeń do [[Bitwa pola Budyšina|bitwy pola Budyšina]], plan bitwišća.<ref>J. Aug. Ernst Köhler: ''Bilder aus der Oberlausitz, als ein Beitrag zur Vaterlandskunde'', Reichel 1855, str. 78.</ref> W&nbsp;lěće 1865 staji so na horje Tchór měrjenski stołp kralowsko-sakskeje triangulacije. Wot 1892 ma Słona Boršć swójski kěrchow při puću do Hornjeho Wunjowa. W běhu [[bitwa wo Budyšin|bitwy wo Budyšin]] kónc apryla 1945 buchu we wsy při wojowanjach 16 twarjenjow dospołnje a 21 zdźěla skóncowane. Nimo toho přisadźi šěsć wobydlerjow swoje žiwjenje. Hač do lěta 1969 běše Słona Boršć samostatna gmejna z wjesnymi dźělemi [[Smochćicy]], [[Horni Wunjow]] a [[Lešawa]] (wot 1948) a [[Ćemjercy]] (wot 1950). W&nbsp;lěće 1969 zjednoćeštej so Słona Boršć a [[Bolborcy]] ke gmejnje Słona Boršć-Bolborcy, kotraž so 1994 [[Mały Wjelkow|Małemu Wjelkowej]] a 1999 zhromadnje [[Budyšin|Budyšinej]] přizamkny. == Wobydlerstwo == W&nbsp;lěće 1834 měješe Słona Boršć 161 wobydlerjow, mjez nimi 71 katolikow (44&nbsp;%). W přichodnych lětdźesatkach stupaše ličba wobydlerjow wot 198 (1871) a 210 (1890) hač na 221 (1925). W&nbsp;lěće 1925 naličichu so při tym 197 ewangelskich (89&nbsp;%) a 24 katolskich wěriwych (11&nbsp;%). W swojej statistice naliči [[Arnošt Muka]] 1883/84 213 wobydlerjow, mjez kotrymiž běchu 180 Serbja (85&nbsp;%) a 33 Němcy.<ref>{{Černik|59}}</ref> Po [[Druha swětowa wójna|Druhej swětowej wójnje]] zwyši so wobydlerstwo dla přesydlenja z wuchoda krótkodobnje. [[Arnošt Černik]] zwěsći 1956 serbski podźěl wobydlerstwa wot hišće 44&nbsp;%. Dźensa je ličba wobydlerstwa stabilna. Ewangelscy wěriwi su do Budyskeje [[Michałska cyrkej|wosady swj. Michała]] a katolscy wěriwi do [[Tachantska cyrkej swj. Pětra|wosady swj. Pětra]] zafarowane. == Wosobiny == [[Dataja:Słona Boršć – Handrij Zejler.jpg|thumb|upright|Pomnik za Handrija Zejlerja w jeho ródnej wsy Słonej Boršći]] * [[Jakub Delenka]] (1695–1763), rězbar, narodźeny w Słonej Boršći * [[Handrij Zejler]] (1804–1872), serbski basnik a załožer serbskeje narodneje literatury, narodźeny w Słonej Boršći * [[Michał Kětan]] (1892–1965), farar a redaktor, narodźeny w Słonej Boršći == Pomniki == Wopomnišćo při wuchodnej skłoninje Tchórja dopomni wot lěta 1948 na 43 židowskich žonow z Němskeje, Madźarskeje, Pólskeje, Francoskeje, Belgiskeje, Nižozemskeje, Čěskeje a Słowakskeje, kotřiž běchu so přez SS-komando 12. februara 1945 tu w pěskowej jamje zamordowali.<ref>Stefanie Endlich, u.a.: ''Gedenkstätten für die Opfer des Nationalsozialismus – Eine Dokumentation. Berlin, Brandenburg, Mecklenburg-Vorpommern, Sachsen-Anhalt, Sachsen, Thüringen'', Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 1999, str. 745.</ref> We wsy dopomni pomnik na Handrija Zejlerja, najsławnišeho syna Słoneje Boršće. Při jeho ródnym domje dopomni tež taflička na njeho. ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Słonej Boršći|Kulturne pomniki w Słonej Boršći]]'' == Literatura == * {{Kral1937|188–205}} * {{WdH|12|17sl}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Salzenforst/Słona Boršć|Słona Boršć}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1359]] [[Kategorija:Słona Boršć| ]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1969]] e52iqsdgayyzagaepudf39dp6bz3rzo 0 22553 391983 389198 2026-08-16T12:42:27Z J budissin 7 391983 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Bónjecy |mjeno němske=Binnewitz |šěrina=51/08/37 |dołhota=14/27/37 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hruboćicy|Hruboćic]] |wysokosć=253 |přestrjeń= |póstowe čisło= |předwólba= |wobraz=Binnewitz 2012-05-28-7816.jpg |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Bónječan |adjektiw=Bónječanski }} '''Bónjecy''' (prjedy tež ''Bynjecy'',<ref>{{Pful|39}}</ref> {{wrěči|de|''Binnewitz''}}) su wjeska w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] a gmejnski dźěl [[Budestecy|Budestec]] w&nbsp;[[Sakska|sakskim]] [[wokrjes Budyšin|wokrjesu Budyšin]]. == Geografija == Wjeska leži sewjernje horow [[Lubin (hora)|Lubin]] a [[Žmórc]], zapadnje [[Lubjenc]]a a južnje [[Hruboćicy|Hruboćic]] (gmejna [[Kubšicy]]). Susodna wjes na zapadźe su [[Bělšecy]]. Na skłoninje Lubina wyše Bónjec wužórli so Bónječanska woda, kotraž ćeče najprjedy přez Bónjecy same a potom dale do sewjerneho směra nimo [[Jaseńca (Kubšicy)|Jaseńcy]], přez [[Sokolca|Sokolcu]] a Budyski "Park přirody", prjedy hač so blisko stareje [[Třělany|Třělanskeje]] wodarnje při Čornobóskej droze do [[Albrechtowka|Albrechtowki]] wuliwa. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Bódła, Kopany, Kałojca, Ćelaca zahrodka, Srěnje hona, Truhi, Na dołhim, Na prěčnym, Hajki, Poslědki, Bahno, Haty, Wopuš, Wumjeńska łuka, Tři rjady, Wólšina, [[Žmórc]], Rubježna pinca, Sucha łuka, Wulka łuka, Pola złeje studnički, Mała łuka, Srěnja łuka, W Murjowanej.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 5 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/7/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Bunowicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1242]]. Ležownostne knjejstwo wukonješe w&nbsp;lěće 1777 [[Budyšin|Budyska]] rada.<ref>{{HOV|Binnewitz_(1)|Bónjecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1884 měješe wjes po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice 116 wobydlerjow, mjez nimi 113 Serbow (97&nbsp;%).<ref>{{Černik|50}}</ref> Ewangelscy Bónječenjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. [[Dataja:Großpostwitz Binnewitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Bónjec (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|121}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{commonscat|Binnewitz/Bónjecy|Bónjecy}} {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1242]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] kygyquginf63ekvmw0ihwf5g30ny9wu 0 22842 392035 390183 2026-08-16T19:58:26Z J budissin 7 392035 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Lena River Delta - Landsat 2000.jpg|thumb|Delta rěki [[Lena]] při [[Arktiski ocean|Arktiskim oceanje]] ma rozměr wot 45.000&nbsp;km².]] '''Rěčny delta''' je wosebita družina [[Napławjeny kehel|napławjeneho kehela]], pola kotrejež leži kehel z wulkeho dźěla abo tež dospołnje pod wodowej hładźinu [[jězor]]a abo [[morjo|morja]]. W stejacych wodźiznach so spěšnosć ćečaceje wody spomałši, tak zo so wulki dźěl materiala [[rěka|rěki]] wotsadźuje – hruby material w bliskosći brjoha a drobniši material dale wonka. Mórske błóto abo pěsčišća nastawaja a rěka wusuny swój přeběh přeco dale do morja, doniž njedyrbi swoje wotsadźenja sama wobćec. Ze stupacej wodu je móžno, zo so rěčne delty dospołnje přepławja a nimo přepołoženja rěki spody wody dale zdźerža. Tute ''podwódne delty'' móža něhdyši staw wody wujasnić. Grjekski stawiznar [[Herodot]] twori formikoniski wuraz ''delta'' za rěčny delta [[Nil]]a, dokelž wuliw rěki na formu wulkeho grjekskeho pismika delta (Δ) dopomina. == Wotkaz == {{Commonscat|River deltas|Rěčne delty}} {{DISPLAYTITLE:rěčny delta}} [[Kategorija:Wodźizna]] [[Kategorija:Geografiske zapřijeće]] 0ldg4dk6qxe8b1u1p2fktbgtv5kmd7y 0 22946 391984 391185 2026-08-16T12:42:56Z J budissin 7 391984 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Błohašecy |mjeno němske=Bloaschütz |šěrina=51/11/20 |dołhota=14/21/8 |gmejna=Budyšin |wysokosć=240 |póstowe čisło=02625 |předwólba=035937 |wobraz=Błohašecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis wobraza=Połoženje Błohašec w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Błohaščan |adjektiw=Błohaščanski, (Błohašowski) }} '''Błohašecy''' (prjedy tež ''Błowašecy''; {{wrěči|de|''Bloaschütz''}}) su sydlišćo w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotrež je wot lěta 2007 měšćanski dźěl [[wulke wokrjesne město|wulkeho wokrjesneho města]] [[Budyšin]]a. Ma přestrjeń něhdźe 1,53 kwadratnych kilometrow a měješe w&nbsp;lěće 2012 135 wobydlerjow. == Geografija == [[Dataja:Fotothek df rp-d 0280037 Bautzen-Bolbritz. Meßtischblatt, Sekt. Bautzen, Nr. 4852 (RA Görlitz 30-39).jpg|mini|left|Karta Błohašec spočatk 20.&nbsp;lětstotka]] Wjeska leži zapadnje Budyskeho centruma w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] a mjezuje na sewjeru ze [[Zwjazkowa awtodróha 4|zwjazkowej awtodróhu 4]]. Južnje wot Błohašec wjedźe statna dróha S&nbsp;111 (Budyšin–[[Biskopicy]]) a přez wjes S&nbsp;100 do [[Kamjenc]]a. Mjez wjesku a awtodróhu nadeńdźe so přemysłowa přestrjeń ''Słona Boršć''. Susodne wsy su [[Horni Wunjow]] na sewjeru, [[Słona Boršć]] na sewjerowuchodźe, [[Tři Hwězdy]] na juhowuchodźe, [[Nowe Błohašecy]] na juhu, [[Debrikecy]] a [[Janecy]] na zapadźe kaž tež [[Bolborcy]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Truhi, Kruwjace keŕki, Brězynka, Pola studnički, Radworny, Kurec hory, Wólšina, Huste keŕki, Kosmač, Łuka při fórbarku.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 13 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/15/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Stara wjes je typiski [[Kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]] a naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1296]] jako knježe sydło wěsteho ''Heinemannus de Bloschwicz''. W&nbsp;lěće 1580 podstejachu Błohašecy [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońčanskemu]] ryćerkubłu a 1777 běchu dźělene mjez Bolborčanskim a Debrikečanskim kubłom. Cyrkwinsce słušachu ewangelscy Błohaščenjo ze starodawna do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje wosady]].<ref>{{HOV|Bloaschütz_(Alt-)|Błohašecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1791 jewi so alternatiwne wjesne mjeno ''Haberdörfel'', kotrež so pak njepřesadźi. Błohašecy słušachu hač do lěta 1969 do Bolborčanskeje gmejny a běchu potom dźěl gmejny [[Słona Boršć-Bolborcy]], kotraž bu w&nbsp;lěće 1994 zagmejnowana do [[Mały Wjelkow|Małeho Wjelkowa]]. 1999 přińdźe hromadźe z Małym Wjelkowom do Budyšina. === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 93 wot cyłkownje 98 Błohaščanow serbsce.<ref>{{Černik}}</ref> ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Błohašecach|Kulturne pomniki w Błohašecach]]'' [[Dataja:Bautzen Bloaschütz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz stareje wsy z nowšim sydlišćom w pozadku]] == Literatura == * {{WdH|12|24}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == * {{HOV|Bloaschütz (Alt-)|Błohašecy}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1296]] 5ce1yj77ug7ozznjzr8ugiarc8n96nq 391985 391984 2026-08-16T12:43:12Z J budissin 7 391985 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Błohašecy |mjeno němske=Bloaschütz |šěrina=51/11/20 |dołhota=14/21/8 |gmejna=Budyšin |wysokosć=240 |póstowe čisło=02625 |předwólba=035937 |wobraz=Błohašecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis wobraza=Połoženje Błohašec w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Błohaščan |adjektiw=Błohaščanski, (Błohašowski) }} '''Błohašecy''' (prjedy tež ''Błowašecy''; {{wrěči|de|''Bloaschütz''}}) su sydlišćo w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotrež je wot lěta 2007 měšćanski dźěl [[wulke wokrjesne město|wulkeho wokrjesneho města]] [[Budyšin]]a. Ma přestrjeń něhdźe 1,53 kwadratnych kilometrow a měješe w&nbsp;lěće 2024 104 wobydlerjow. == Geografija == [[Dataja:Fotothek df rp-d 0280037 Bautzen-Bolbritz. Meßtischblatt, Sekt. Bautzen, Nr. 4852 (RA Görlitz 30-39).jpg|mini|left|Karta Błohašec spočatk 20.&nbsp;lětstotka]] Wjeska leži zapadnje Budyskeho centruma w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] a mjezuje na sewjeru ze [[Zwjazkowa awtodróha 4|zwjazkowej awtodróhu 4]]. Južnje wot Błohašec wjedźe statna dróha S&nbsp;111 (Budyšin–[[Biskopicy]]) a přez wjes S&nbsp;100 do [[Kamjenc]]a. Mjez wjesku a awtodróhu nadeńdźe so přemysłowa přestrjeń ''Słona Boršć''. Susodne wsy su [[Horni Wunjow]] na sewjeru, [[Słona Boršć]] na sewjerowuchodźe, [[Tři Hwězdy]] na juhowuchodźe, [[Nowe Błohašecy]] na juhu, [[Debrikecy]] a [[Janecy]] na zapadźe kaž tež [[Bolborcy]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Truhi, Kruwjace keŕki, Brězynka, Pola studnički, Radworny, Kurec hory, Wólšina, Huste keŕki, Kosmač, Łuka při fórbarku.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 13 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/15/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Stara wjes je typiski [[Kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]] a naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1296]] jako knježe sydło wěsteho ''Heinemannus de Bloschwicz''. W&nbsp;lěće 1580 podstejachu Błohašecy [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońčanskemu]] ryćerkubłu a 1777 běchu dźělene mjez Bolborčanskim a Debrikečanskim kubłom. Cyrkwinsce słušachu ewangelscy Błohaščenjo ze starodawna do [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskeje wosady]].<ref>{{HOV|Bloaschütz_(Alt-)|Błohašecy}}</ref> W&nbsp;lěće 1791 jewi so alternatiwne wjesne mjeno ''Haberdörfel'', kotrež so pak njepřesadźi. Błohašecy słušachu hač do lěta 1969 do Bolborčanskeje gmejny a běchu potom dźěl gmejny [[Słona Boršć-Bolborcy]], kotraž bu w&nbsp;lěće 1994 zagmejnowana do [[Mały Wjelkow|Małeho Wjelkowa]]. 1999 přińdźe hromadźe z Małym Wjelkowom do Budyšina. === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 93 wot cyłkownje 98 Błohaščanow serbsce.<ref>{{Černik}}</ref> ''Hlej tež: [[Lisćina kulturnych pomnikow w Błohašecach|Kulturne pomniki w Błohašecach]]'' [[Dataja:Bautzen Bloaschütz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz stareje wsy z nowšim sydlišćom w pozadku]] == Literatura == * {{WdH|12|24}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == * {{HOV|Bloaschütz (Alt-)|Błohašecy}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1296]] 55isq2z3yprdsll51jy85fk3hw9rf8h 0 23465 391986 385474 2026-08-16T12:43:34Z J budissin 7 391986 wikitext text/x-wiki {{Tutón nastawk|zaběra so z wjesku w Budestečanskej gmejnje. Za blisku horu ze samsnym mjenom hlej [[Lubjenc (hora)]].}} {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Lubjenc |mjeno němske=Mehltheuer |šěrina=51/08/26 |dołhota=14/28/35 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Hruboćicy|Hruboćic]] |přestrjeń=0,57 |wysokosć=335 |póstowe čisło=02692 |předwólba=03591 |wobraz=Raikochmehltheuer01.jpg |wopis wobraza=Napohlad wjeski a hory ze samsnym mjenom |mjeno wobydlerja=Lubjenčan |adjektiw=Lubjenski }} '''Lubjenc''' ({{wrěči|de}} ''Mehltheuer'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] hórska wjeska {{WOBI|Budestecy|Lubjenc}},<ref>{{WOBDŽ|Budestecy}}</ref> kotraž słuša wot lěta 1994 k&nbsp;[[Budestecy|Budestecam]]. == Geografija == Lubjenc leži juhowuchodnje [[Budyšin]]a na wysokosći wot 335 metrow na přesmyku mjez horomaj [[Lubjenc (hora)|Lubjenc]] (němsce ''Mehltheuerberg'', 384&nbsp;m) a [[Žmórc]] (412&nbsp;m). Na juhozapadźe namaka so sławny [[Lubin (hora)|Lubin]] (432&nbsp;m). Susodnej wjesce stej [[Splósk]] na juhowuchodźe a [[Bónjecy]] na zapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena w Lubjencu: Hórka, Smaha, Friderika.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 27 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/29/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Městno naspomni so prěni raz wěsće hakle [[1529]] jako ''Melthewer''. Připisa so jemu pak tež naspomnjenje wěsteho ''Wilricus/Wilrich de Lubnz'' z&nbsp;lěta 1370, štož by serbskemu mjenu wotpowědowało.<ref>{{HOV|Mehltheuer_(2)|Lubjenc}}</ref> W&nbsp;lěće 1534 kupi Budyska rada wjesku pod mjenom ''Maldeuer''. W běhu [[Bitwa pola Budyšina|Bitwy pola Budyšina]] wojowachu ruske a francoske jednotki zasakle wo Lubjenski přesmyk. [[Arnošt Muka]] ličeše w 1880tych lětach 49 wobydlerjow, mjez nimi 43 Serbow a šěsć Němcow.<ref>{{Černik|56}}</ref> Dźensa so w Lubjencu hižo serbsce njerěči. Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. Hač do lěta 1936 bě Lubjenc samostatna gmejna; potom zagmejnowaše so do [[Hruboćicy|Hruboćic]]. 1973 dóńdźe hromadźe z Hruboćicami ke gmejnje [[Jenkecy]] a w&nbsp;lěće 1994 sta so w běhu zagmejnowanja Jenkec do [[Kubšicy|Kubšic]] z wjesnym dźělom Budestec. [[Dataja:Großpostwitz Mehltheuer Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Lubjenca (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|122}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Mehltheuer/Lubjenc|Lubjenc}} {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1529]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] e2qvycsoty5z3yxyq75ywdc4yvdab3k 0 23795 392038 373184 2026-08-16T20:07:07Z J budissin 7 392038 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Jakub Herman.png|thumb|Jakub Herman (1836–1916).]] '''Jakub Herman''' (* [[6. meje]] [[1836]] w&nbsp;[[Swinjarnja|Swinjarni]]; † [[10. meje]] [[1916]] we [[Worklecy|Worklecach]]) bě farar, mecen a spěchowar serbskeje literatury. ==Žiwjenje== Jakub Herman, daloki kuzenk [[Jakub Bart-Ćišinski|Jakuba Barta-Ćišinskeho]], narodźi so jako syn bura w Swinarni. Hižo bórze po narodźe so jeho swójba pak do [[Chrósćicy|Chrósćic]] na Bartec kubło přesydli, hdźež běše jeho maćerny bratr Jakub Bart (1796–1881) dołho z fararjom. Wuchodźiwši Chróšćansku wjesnu šulu přińdźe Jakub Herman do [[Budyšin]]a na Tachantsku šulu a potom na Budyski gymnazij. Mjez 1849 a 1859 běše wón chowanc [[Serbski seminar|Serbskeho seminara]] w&nbsp;[[Praha|Praze]], hdźež hač do 1855 němski Małostronski gymnazij wopyta. Po tym přizamknje wot 1855 do 1859 studij teologije na [[Karlowa uniwersita|Praskej uniwersiće]]. Dnja 9. nowembra 1859 wuswjeći so wón na měšnika. Na to běše krótki čas kapłan w&nbsp;[[Kamjenica|Kamjenicy]] a mjez 1860 do 1861 druhi kapłan w&nbsp;[[Kulow]]je. Wot lěta 1861 do 1869 běše Jakub Herman prědar při [[Tachantska cyrkej swj. Pětra|Tachantskej cyrkwi swj. Pětra]] w Budyšinje. Wón běše 1863 sobuzałožer a wuběrkownik ''[[Towarstwo Cyrila a Metoda|Towarstwa swjateju Cyrilla a Methoda]]'' a załoži 10. nowembra 1867 ''Towarstwo katolskich rjemjeslnikow''. W&nbsp;lěće 1863 běše w&nbsp;[[Šěrachow]]je krótki čas kapłan na wupomoc a 1866 ćehnješe jako wojerski duchowny ze sakskim wójskom do [[Čěska|Čěskeje]]. W&nbsp;lěće 1869 powoła so Jakub Herman na farskeho administratora do [[Wotrow]]a, hdźež so w&nbsp;lěće 1871 na fararja postaji. Namjet, so po smjerći [[Jurij Łusčanski|Jurja Łusčanskeho]] na Budyskeho tachanta wuzwolić dać, wón wotpokaza, so pak w&nbsp;lěće 1889 na čestneho kanonika tachantstwa wuzwoli. W&nbsp;lěće 1910 so Herman na wuměnk podawši do Worklec přesydli. Tři dny po swojej smjerći pochowa so wón 13. meje 1916 na Wotrowskim pohrjebnišću. W swojich młódšich lětach pisa Jakub Herman někotre nastawki do [[Łužičan (časopis)|Łužičana]] a [[Katolski Posoł|Katolskeho Posoła]].<ref>Handrij Dučman: ''Pismowstwo katholskich Serbow.'' Smoler a Pjech, Budyšin 1869, str. 79sl. {{ref-hsb}}</ref> Wón namrě 1881 nahladne zamóženje swojeho wuja Jakuba Barta, z kotrymž spěchowaše ''Towarstwo swjateju Cyrilla a Methoda'', towarstwo ''Pomocy za studowacych Serbow'' a předewzaća [[Maćica Serbska|Maćicy Serbskeje]], kaž twar Serbskeho domu. W swójskim nakładźe wuda wón wjacore zběrki basnjow Jakuba Barta-Ćišinskeho a přewza 1891 nakład serbskeho beletristiskeho časopisa [[Łužica (časopis)|Łužica]], doniž Maćica Serbska 1910 jeho nakład njepřewza. W tutym času hromadźeše wokoło sebje tež wodźace wosobiny serbskeho literarneho žiwjenja, kiž so kóžde lěto kónc septembra pola njeho na Wotrowskej farje schadźowachu. W&nbsp;lěće 1866 pomjenowa so Jakub Herman za spomóžne skutkowanje jako wojerski duchowny na ryćerja sakskeho Albrechtoweho rjada a 1907 spožči so jemu tež króna prěnjeje klasy tutoho rjadu. Wot lěta 1860 bě Jakub Herman čłon [[Maćica Serbska|Maćicy Serbskeje]], wot 23. apryla 1862 čłon jeje wuběrka a wot 1896 jeje čestny sobustaw. ==Žórła== * Arnošt Muka: ''Nekrolog LXXVI.'' W: ''Časopis Maćicy Serbskeje.'' Lětnik 69 (1916), čo. 1 a 2, str. 107–110. {{ref-hsb}} {{Nbs|Mł|Herman, Jakub|193.}} <references/> {{DEFAULTSORT:Herman, Jakub}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1836]] [[Kategorija:Zemr. 1916]] [[Kategorija:Serb]] [[Kategorija:Romsko-katolski farar]] [[Kategorija:Čestny sobustaw Maćicy Serbskeje‎]] [[Kategorija:Wosoba (Wotrow)]] [[Kategorija:Chowanc Serbskeho seminara]] 4abav8n7x0m2rzs51xmfvhkf5un3yxq 0 25828 391987 381827 2026-08-16T12:43:53Z J budissin 7 391987 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Debrikecy |mjeno němske=Döberkitz |šěrina=51/11/14 |dołhota=14/20/16 |gmejna=Budyšin |wysokosć=220 |póstowe čisło=02625 |předwólba=035937 |karta=Debrikecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Debrikec w Budyšinje |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Debrikečan |adjektiw=Debrikečanski }} '''Debrikecy''' (prjedy tež ''Deberkecy''; {{wrěči|de}} ''Döberkitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Budyšin|Debrikecy}}, kotraž słuša wot lěta [[1999]] jako jedyn z třoch najmjeńšich měšćanskich dźělow k&nbsp;[[Budyšin]]ej. == Geografija == Wjes leži w&nbsp;[[Hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] mjez [[Błohašecy|Błohašecami]] a [[Hodźij]]om a južnje [[Słona Boršć|Słonoboršćanskeho]] přemysłownišća. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje wsy jako ''Debreckwitz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1466]].<ref>{{HOV|Döberkitz|Debrikecy}}</ref> Wot 17.&nbsp;lětstotka měješe tamniše ryćerkubło ležownostne knjejstwo. Politisce słušachu Debrikecy ze starodawna k&nbsp;[[Bolborcy|Bolborcam]]. Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistisce mějachu Debrikecy we 1880tych lětach 55 wobydlerjow, z nich 50 Serbow (91&nbsp;%) a pjeć Němcow.<ref>{{Černik|52}}</ref> Ewangelscy wěriwi přisłušeja [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskej wosadźe]]. == Hlej tež == * [[Lisćina kulturnych pomnikow w Debrikecach|Kulturne pomniki w Debrikecach]] [[Dataja:Bautzen Döberkitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz z juhozapada]] == Literatura == * {{WdH|12|22}} == Nóžki == <references/> {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1466]] baygd6lu3yydtnmialwjdg43alvkmrm 0 25888 391988 389098 2026-08-16T12:44:12Z J budissin 7 391988 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Dźenikecy |mjeno němske=Denkwitz |šěrina=51/08/12 |dołhota=14/26/02 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=1934 |wysokosć=265 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz=Gedenkstein für Martin Luther (Gemarkung Denkwitz, Flurstück 5-9).jpg |wopis wobraza=Lutherowy kamjeń w Dźenikecach |mjeno wobydlerja=Dźenikečan |adjektiw=Dźenikečanski }} '''Dźenikecy''' ({{wrěči|de}} ''Denkwitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Budestecy|Dźenikecy}}<ref>{{WOBDŽ|Budestecy}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]], kotraž słuša z&nbsp;lěta 1934 k&nbsp;[[Budestecy|Budestečanskej]] gmejnje. Leža štyri kilometry južnje [[Budyšin]]a njedaloko [[Bělšecy|Bělšec]] a [[Rašow]]a. == Stawizny == Wjeska naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1361]] jako ''Denkewicz''.<ref>{{HOV|Denkwitz_(1)|Dźenikecy}}</ref> Ležownostne knjejstwo měješe we 18.&nbsp;lětstotku Budyska měšćanska rada. We 1880tych mějachu Dźenikecy po statistice [[Arnošt Muka|Arnošta Muki]] cyłkownje 14 wobydlerjow, kiž běchu bjez wuwzaća [[Serbja]].<ref>{{Černik|52}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. W Dźenikecach je sydło Dresslerec brěčkownje. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Žilic pola (= na Žilic), Zady wišnički, Pola Krušwicec pućow, Hrabincy, W dołach, Na Łahodźic, Stare łuki, Pola rěkow, Pola dubika, Pawłec łučki, Hromadnik, Srěnje keŕčki, Po šěrokej mjezy, Po dołhej mjazy [sic!].<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 5 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/7/ digitalizat]).</ref> [[Dataja:Großpostwitz Denkwitz Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.8|Powětrowy wobraz Dźenikec (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|117}} == Nóžki == <references/> == Wotkaz == {{Commonscat|Denkwitz/Dźenikecy|Dźenikecy}} {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1361]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] 0k5al3b19ztazikh69yev2dvzaref1e 0 25889 391989 389032 2026-08-16T12:44:32Z J budissin 7 391989 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Rašow |mjeno němske=Rascha |šěrina=51/07/54 |dołhota=14/26/23 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=1934 |wysokosć=265–280 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Rašowčan |adjektiw=Rašowski }} '''Rašow''' ({{wrěči|de}} ''Rascha'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska {{WOBI|Budestecy|Rašow}}<ref>{{WOBDŽ|Budestecy}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]], kotraž słuša z&nbsp;lěta 1934 k&nbsp;[[Budestecy|Budestečanskej]] gmejnje. == Geografija == Wjeska leži na zapadnym boku [[Lubin (hora)|Lubina]] při [[zwjazkowa dróha 96|zwjazkowej dróze 96]] mjez [[Budyšin]]om a Budestecami, z historiskim wjesnym jadrom na zapadnym boku puća. Susodne wsy su [[Bělšecy]] na sewjeru, [[Hajnicy]] a Budestecy na juhu, [[Debsecy]] na zapadźe a [[Dźenikecy]] na sewjerozapadźe. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Wumjeńska łuka, Žilic doły, Pod pjeńčkom, Wjelča hora, Pola chójny, Pola Kubaša, Wićazec kuty, W łukach, Pola wódnika, Pod Baćonom, Baćon, Za rěkami, Mjecki, Zahončk.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 15 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/17/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == Wjeska naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1399]] jako ''Raschaw''.<ref>{{HOV|Rascha|Rašow}}</ref> Ležownostne knjejstwo měješe we 18.&nbsp;lětstotku Budyska měšćanska rada. We 1880tych měješe Rašow po statistice [[Arnošt Muka|Arnošta Muki]] cyłkownje 236 wobydlerjow, z nich 191 Serbow (81&nbsp;%) a 45 Němcow.<ref>{{Černik|59}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. [[Dataja:Großpostwitz Rascha Aerial Pan.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Rašowa (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|143}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1399]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] q6naf5lqgcvdgc3ly5r92ia0rtpnlth 0 25890 391990 389103 2026-08-16T12:44:57Z J budissin 7 391990 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Jiłocy |mjeno němske=Eulowitz |šěrina=51/06/43 |dołhota=14/27/25 |gmejna=Budestecy |zagmejnowanje=2002 |wysokosć=240–320 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035938 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Jiłočan |adjektiw=Jiłočanski }} '''Jiłocy''' (prjedy tež ''Jiłojcy''; {{wrěči|de}} ''Eulowitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Budestecy|Jiłocy}}<ref>{{WOBDŽ|Budestecy}}</ref> na juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]], kotraž słuša z&nbsp;lěta 2002 k&nbsp;[[Budestecy|Budestečanskej]] gmejnje. Jiłocy su jenički gmejnski dźěl, kotryž w oficielnym [[Serbski sydlenski rum|serbskim sydlenskim rumje]] njeleži. Namakaja so při [[Sprjewja|Sprjewi]] mjez Budestecami a [[Kumwałd]]om a wobsteja z Delnich, Hornich a Nowych Jiłoc, při čimž maja Hornje Jiłocy serbske přimjeno ''Pakostnica''. == Stawizny == Wjeska naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1419]] jako ''Ilewitz''.<ref>{{HOV|Eulowitz_(Nieder,_Ober-)|Jiłocy (Delnje a Hornje)}}</ref> Ležownostne knjejstwo měješe we 18.&nbsp;lětstotku [[Chróstawa|Chróstawske]] ryćerkubło. We 1880tych mějachu Jiłocy po statistice [[Arnošt Muka|Arnošta Muki]] cyłkownje 245 wobydlerjow, z nich 175 Serbow (71&nbsp;%) a 70 Němcow.<ref>{{Černik|52}}</ref> [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;lěće 1956 serbskorěčny podźěl wobydlerstwa wot jenož hišće 10,4&nbsp;%.<ref>{{Elle1995|244|461|28|10|10}}</ref> Ewangelscy wobydlerjo přisłušeja [[Budestečanska cyrkej|Budestečanskej wosadźe]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Hromadnik, Bahna, Truby (= Tryby), Sosanka, Wachhórka (Wachhübel), Wowča hora, Na Brězoncy, Pjeńčina, Šěroka, Dubinki, Dołki, Jězor, Valtynec doły, Ptače bahna.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 3 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/5/ digitalizat]).</ref> [[Dataja:Großpostwitz Eulowitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Jiłoc (2019)]] == Literatura == * {{WdH|12|163}} == Nóžki == <references/> {{Wjesne dźěle Budestec}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Budestecy]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1419]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 2002]] ffpt1uol6dermwrpuxc36v4y712y55s 0 27503 392002 390475 2026-08-16T19:29:30Z J budissin 7 392002 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Wbohow |mjeno němske=Halbendorf/Gebirge |šěrina=51/05/53 |dołhota=14/28/03 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1973 |zagmejnowane-do=[[Chróstawa|Chróstawy]] |wysokosć=249 |póstowe čisło=02681 |předwólba=035877 |wobraz=Umgebinde Bautzener Straße 16 Halbendorf im Gebirge (3).JPG |wopis wobraza=Chěža ze stołom při Budyskej dróze |mjeno wobydlerja=Wbohowčan |adjektiw=Wbohowski }} '''Wbohow''' ({{wrěči|de}} ''Halbendorf/Gebirge'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Wbohow}},<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> kotraž słuša k městu [[Šěrachow-Korzym]]. == Geografija == Wjes leži mjez prěnim a druhim rjećazom [[Hornjołužiske horiny|Hornjołužiskich horin]] na wuchodnym boku [[Sprjewja|sprjewineho]] doła, něhdźe dźesać kilometrow južnje [[Budyšin]]a a štyri kilometry sewjerowuchodnje [[Šěrachow]]a. Susodne sydlišća su [[Wuhančicy-Koblica]] a [[Kumwałd]] na wuchodźe, [[Carlsberg]] a [[Chróstawa]] na juhu, [[Bjedrusk]] na zapadźe a [[Jiłocy]] na sewjerozapadźe. == Stawizny == We wokolinje wsy su so germanske a słowjanske črjopy z&nbsp;[[13.&nbsp;lětstotk]]a namakali. Hižo tehdy wjedźeše wikowanski puć mjez Budyšinom a [[Žitawa|Žitawu]] přez dźensnišu wsu a dale přez sedło [[Wjerbjež]] do juha. Prěnje naspomnjenje wsy sameje jako ''Halbindorff'' sta so potom w&nbsp;lěće [[1460]].<ref>{{HOV|Halbendorf/Gebirge|Wbohow}}</ref> W&nbsp;lěće 1572 naspomni so tamniše [[ryćerkubło]], kotrež měješe ležownostne knjejstwo we Wbohowje a někotrych susodnych wjeskach. W&nbsp;lěće 1936 zagmejnowa so sewjernje železnicy ležacy [[Supow]], tak zo měješe Wbohowska gmejna na započatku [[druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] nimale 300 wobydlerjow. Dnja 1. januara 1973 so wona do Chróstawy zagmejnowa. We wsy steji póštowy stołp, kotryž bu hižo do lěta 1800 nastajeny. === Wobydlerstwo a rěč === Po [[Arnošt Muka|Arnošta Mukowej]] statistice wo serbskej ludnosći we Łužicy měješe Wbohow w&nbsp;lěće 1884 cyłkownje 172 wobydlerjow, z nich 127 Němcow (74&nbsp;%) a 45 [[Serbja|Serbow]] (26&nbsp;%).<ref>{{Černik|54}}</ref> W susodnym Supowje bě wot 27 wobydlerjow hišće 14 serbskich. Gmejna ležeše tehdy hišće na samej južnej kromje serbskeho rěčneho ruma. [[Arnošt Černik]] liči w&nbsp;lěće 1956 w cyłej gmejnje jenož hišće šěsć Serbow. Wbohow nima swójsku cyrkwju, tak zo su protestantiscy wobydlerjow wot 17.&nbsp;lětstotka na tři susodne wosady rozdźělene, a to na [[Budestečanska cyrkej|Budestečansku]] (něhdyši serbski podźěl ludnosće), Chróstawsku a Kumwałdsku. == Wobchad == Přez Wbohow wjedźe [[zwjazkowa dróha 96]] (Budyšin–[[Žitawa]]), stara kejžorska dróha. Wot lěta 1890 měješe Wbohow swójske zastanišćo při železniskej čarje [[Budestecy]]–[[Kumwałd]] a wot 1928 sahaše čara samo hač do [[Lubij]]a. W&nbsp;lěće 1997 bu wona zawrjena a 2008 wottwarjena. == Literatura == * {{WdH|12|186}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Halbendorf im Gebirge|Wbohow}} {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1460]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1973]] ix8gchpepzzghplgmjjlhaggeh97vo0 10 31057 391999 331258 2026-08-16T18:42:09Z SpinnerLaserzthe2nd 23399 391999 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1|}}} }} |continent = Europa <!--Administracija--> |level = 1 |maxlevel= 1 |acronym = JU |top = CH |upper = CH |lemma = Kanton Jura |admname = Kanton Jura |admtype = kanton |genitiw = kantona Graubünden |lokatiw = w kantonje Graubünden |0 = Šwicarska |1 = Jura |2 = |map = Šwicarska |flag = CHE Jura COA.svg }}<noinclude>{{Info ISO-3166-2/Info}}</noinclude> 8h3mc3g2s95mh6k3mjiit7lszt4gb4n 392000 391999 2026-08-16T18:42:24Z SpinnerLaserzthe2nd 23399 392000 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1|}}} }} |continent = Europa <!--Administracija--> |level = 1 |maxlevel= 1 |acronym = JU |top = CH |upper = CH |lemma = Kanton Jura |admname = Kanton Jura |admtype = kanton |genitiw = kantona Graubünden |lokatiw = w kantonje Graubünden |0 = Šwicarska |1 = Jura |2 = |map = Šwicarska |flag = CHE Jura Flag.svg }}<noinclude>{{Info ISO-3166-2/Info}}</noinclude> 8wao85d5kha2y2rkzi8ukgeiuu498r9 392001 392000 2026-08-16T18:42:55Z SpinnerLaserzthe2nd 23399 392001 wikitext text/x-wiki {{#switch: {{lc:{{{1|}}} }} |continent = Europa <!--Administracija--> |level = 1 |maxlevel= 1 |acronym = JU |top = CH |upper = CH |lemma = Kanton Jura |admname = Kanton Jura |admtype = kanton |genitiw = kantona Jura |lokatiw = w kantonje Jura |0 = Šwicarska |1 = Jura |2 = |map = Šwicarska |flag = CHE Jura Flag.svg }}<noinclude>{{Info ISO-3166-2/Info}}</noinclude> e0b31lqm8yhsfjki3ksd2hm91kpyaqc 0 31373 392003 372710 2026-08-16T19:30:05Z J budissin 7 392003 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Nadźanecy |mjeno němske=Nadelwitz |šěrina=51/10/48 |dołhota=14/27/41 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Bošecy|Bošec]] |wysokosć=175–191 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |karta=Nadźanecy – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Nadźanec w Budyšinje |wobraz=Fotothek df rp-d 0280029 Bautzen-Nadelwitz. Meßtischblatt, Sekt. Bautzen, Nr. 4852.jpg |wopis wobraza=Nadźanecy na karće z&nbsp;lěta 1933 |mjeno wobydlerja=Nadźanečan |adjektiw=Nadźanski }} '''Nadźanecy''' ({{wrěči|de}} ''Nadelwitz'') su [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes na wuchodźe [[Budyšin]]a a wot lěta [[1994]] z měšćanskim dźělom. Leža na lěwym brjoze [[Albrechtowka|Albrechtowki]] pod Wowčej horu (201&nbsp;m) sewjernje [[Zwjazkowa dróha 6|zwjazkoweje dróhi B 6]]. Jadro wsy je něhdyše ryćerkubło. K měšćanskemu dźělej słušeja nimo historiskeje wjeski tež bydlenske sydlišćo z 20.&nbsp;lětstotka, přemysłowa kónčina při Delnjokinjanskej dróze, šćerkowa jama a něhdyša Budyska deponija. == Stawizny == Na Wowčej horje nadeńdźe so prahistoriske pohrjebnišćo, kotrež słuša z wjace hač 2000 rowami k najwjetšim w Němskej. Wjeska sama naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1345]] jako knježe sydło ''Nadillicz'' a bě znajmjeńša wot 16.&nbsp;lětstotka we wobsydstwje Budyskeje rady.<ref>{{HOV|Nadelwitz|Nadźanecy}}</ref> Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Nadźanecy we 1880tych lětach sto wobydlerjow, z nich 79 Serbow a 21 Němcow.<ref>{{Černik}}</ref> W&nbsp;lěće 1925 mějachu Nadźanecy 75 wobydlerjow, kiž běchu wšitcy ewangelscy. Hač do lěta 1936 běchu Nadźanecy ze samostatnej gmejnu a potom najprjedy gmejnski dźěl [[Bošecy|Bošec]]. Wot 1979 do 1994 běchu dźěl gmejny [[Jenkecy|Jenkec]]. == Hlej tež == * [[Lisćina kulturnych pomnikow w Nadźanecach|Kulturne pomniki w Nadźanecach]] == Literatura == * {{WdH|12|81}} == Nóžki == <references /> {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Sydlišćo při Albrechtowce]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1345]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] tm7dqc13bd5wpdi9hieymkx9nfqhuvz 0 31409 392004 390476 2026-08-16T19:33:52Z J budissin 7 392004 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Wjerbjež |mjeno němske=Wurbis |šěrina=51/09/09 |dołhota=14/14/38 |gmejna=Šěrachow-Korzym |zagmejnowanje=1934 |zagmejnowane-do=[[Chróstawa|Chróstawy]] |wysokosć=305–365 |póstowe čisło=02681 |předwólba=03592 |wobraz= |wopis wobraza= }} '''Wjerbjež''' (prjedy tež ''Wurps'';<ref name="wenzel">{{Wenzel2008|189}}</ref> {{wrěči|de}} ''Wurbis'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjes {{WOBI|Šěrachow-Korzym|Wjerbjež}},<ref>{{WOBDŽ|Šěrachow-Korzym}}</ref> kotraž słuša wot lěta 2011 do města [[Šěrachow-Korzym]]. == Geografija == Wjeska nadeńdźe so we wysokosći wot 305 do 365 metrow při sewjernym boku druheho rjećaza [[Łužiske hory|Łužiskich horow]] při [[Zwjazkowa dróha 96|zwjazkowej dróze 96]], tule wjedźacej do [[Žitawa|Žitawskeho]] směra přez Wjerbježski přesmyk mjez [[Běłobóh|Běłobohom]] a [[Chołmy|Chołmami]]. Na zapadźe leži [[Chróstawa]], na sewjerowuchodźe [[Kumwałd]] a na juhu, za přesmykom, [[Wopaka]]. == Stawizny == [[Łanowc]] Wjerbjež naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1408]] jako ''Wurbiss''. Dalše historiske formy wjesneho mjena běchu ''Worpus'' (1419), ''Worpiß'' (1479), ''Borps'' (1486) a ''Worpß'' (1489). Serbske mjeno „Wjerbjež“ je so hakle pozdźišo wutworiło, njehodźi so pak k najstaršim zapisam.<ref name="wenzel" /> Wjerbjež słuša oficielnje wot 1835 do [[Chróstawa|Chróstawskeje]] wosady, do toho do [[Kumwałd]]skeje. Hač do lěta 1934 bě samostatna gmejna a potom tež politisce z dźělom Chróstawy. Po ludličenju 1925 měješe Wjerbjež 233 wobydlerjow, z nich 231 ewangelskich.<ref>{{HOV|Wurbis|Wjerbjež}}</ref> == Literatura == * {{WdH|12|192}} == Nóžki == <references /> {{Měšćanske dźěle Šěrachowa-Korzymja}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Šěrachow-Korzym]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1408]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1934]] jfkciw80p7a5ubfw5huibx3uz9kdcs7 0 33698 392036 381427 2026-08-16T20:02:46Z J budissin 7 392036 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Dieric Bouts - Resurrection.jpg|mini|Zrowastaće (Dieric Bouts, wokoło 1455)]] '''Jutry''' ({{wrěči|la}} ''pascha'', wot [[Hebrejšćina|hebrejskeho]] פסח ''pessach'') je w&nbsp;[[křesćanstwo|křesćanstwje]] lětny wopomnjenski swjedźeń zrowastaća Jězusa Chrystusa, kotryž je po [[Nowy zakoń|Nowym zakonju]] jako syn Boži smjerć přewinył. Dokelž běštej Jězusowa smjerć a zrowastaće po Nowym zakonju runje za čas tydźenja [[pesach]], postaji termin tutoho wulkeho židowskeho swjedźenja tež datum jutrow. Datum postaji so po lunisolarnym kalendru a padnje w zapadnej cyrkwi stajnje na njedźelu po prěnim połnym měsačku w nalěću; w gregorianskim kalendru potajkim najzašo na 22. měrc a najpozdźišo na 25. apryl. Po tym maja so tež daty swjedźenjow w jutrownym róčnym času. Wot 4.&nbsp;lětstotka sem so najwyši swjaty dźeń w cyrkwinskim lěće jako třidnjowski swjedźeń, t.mj. ''triduum sacrum'', swjeći. Bože mšě wotměwaja so wot toho časa we wjetšinje liturgijow wot poslednjeje wječerje na [[zeleny štwórtk|zelenym štwórtku]] – t.j. předwječor [[wulki pjatk|wulkeho pjatka]] – přez ćichu sobotu ''dnja rowoweho měra Knjeza'', hač k spočatkej noweho tydźenja na jutrownej njedźeli. Z jutrownej njedźelu zahaji so ''jutrowny čas'', kotryž ze [[swjatki|swjatkami]] pjećdźesat dnjow traje. W&nbsp;[[srjedźowěk]]u wuwiwaše so z poprawneho triduuma swójski jutrowny triduum, kotryž prěnje tři dny w jutrownej oktawje wot tamnych dnjow wotzběhnje. Pozdźišo buchu tute dźěła swobodne dny skrótšene, doniž jenož hišće jutrowna póndźela jako zakonski swjaty dźeń njezwosta. Jutrownu njedźelu hromadźa so we Łužicy [[Jutrowne jěchanje|křižerjo]] při wósom katolskich farskich cyrkwjach a w&nbsp;[[Klóšter Marijina hwězda|klóštrje Marijina hwězda]], zo bychu w formje procesiona a ze žohnowanjom fararja spěwajo poselstwo „Chrystus z mortwych stanył je“ do susodneje wosady donjesli. Dalše serbske, jutrowne nałožki su [[debjenje jejkow]], jutrowne spěwanje, jutrowna woda, klepotanje a walkowanje. <gallery> Osterreiter Miltitz.JPG|Křižerjo w&nbsp;[[Miłoćicy|Miłoćicach]] Sorbische Ostereiermalerei Schleife 8.JPG|Serbske jutrowne jejka Ostereierschieben.jpg|Jejkakulenje w Budyšinje Pască.jpg|Słowjanski jutrowny chlěb ''Paska'' </gallery> == Jutrowny datum == * 2020: 12. apryla (zapadne cyrkwje) / 19. apryla (wuchodne cyrkwje) * 2021: 4. apryla / 2. meje * 2022: 17. apryla / 24. apryla * 2023: 9. apryla / 16. apryla * 2024: 31. měrca / 5. meje * 2025: 20. apryla * 2026: 5. apryla / 12. apryla * '''2027: 28. měrca / 2. meje''' * 2028: 16. apryla == Wotkaz == {{Commonscat|Easter|Jutry}} [[Kategorija:Jutry]] [[Kategorija:Křesćanstwo]] [[Kategorija:Apryl]] [[Kategorija:Swjedźeń]] g350mx83u8cuk4nxw6883iwe5341ctn 0 35643 392007 381736 2026-08-16T19:38:44Z J budissin 7 392007 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Jaseńca |mjeno němske=Jeßnitz |šěrina=51/09/15 |dołhota=14/27/45 |gmejna=Kubšicy |zagmejnowanje= |wysokosć=218 |póstowe čisło= |předwólba= |stare mjena=Jessenicz (1452), Gessenicz (1487), Dürr Jesnitz (1768) |wobraz=20170406115 Jeßnitz (Kubschütz) Rittergut Herrenhaus.jpg |wopis wobraza=Ryćerkubło w Jaseńcy |mjeno wobydlerja=Jasčan |adjektiw=Jasčanski }} '''Jaseńca''' ({{wrěči|de}} ''Jeßnitz'', tež ''Dürrjeßnitz'') je kublerske sydlišćo w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotrež słuša do [[Kubšicy|Kubšiskeje]] gmejny a w njej do wjesneho dźěla [[Sokolca]]. == Geografija == Sydlišćo wobsteji z ryćerkubła a třoch dalšich twarjenjow a nadeńdźe so štyri kilometry juhowuchodnje [[Budyšin]]a při prawym brjoze Bónječanskeje wody. Susodne wsy su [[Sokolca]] na sewjerozapadźe, [[Torońca]] na wuchodźe a Hruboćicy na juhozapadźe. Jaseńca leži při křižowanišću pjeć pućow (do Budyšina, [[Jenkecy|Jenkec]], Torońcy, [[Lubjenc]]a a [[Bónjecy|Bónjec]]). [[Dataja:Kubschütz Jeßnitz Aerial.jpg|mini|center|upright=1.7|Powětrowy wobraz Jaseńcy z Budyšinom w pozadku (2019)]] == Stawizny == Kubło naspomni so prěni raz w&nbsp;lěće [[1356]] jako ''Jesnicz'', wobsydstwo wěsteho knjeza Jana. Nasta najskerje za čas němskeje kolonizacije Hornjeje Łužicy jako samostatne kubło a dósta swoje mjeno wot rěčki z jasenjoweho lěsa, dźensnišeje Bónječanskeje wody. Jasčanske kubło bě jedne z prěnich we Łužicy, kotrež plahowaše neple, a to hižo w&nbsp;lěće [[1762]]. Zo by so wot [[Jaseńca (Bóšicy)|Jaseńcy]] pola Chrósćic rozeznawało, mjenowachu sydlišćo we 18.&nbsp;lětstotku tež ''Dürrjeßnitz'' („Sucha Jaseńca“). Wot lěta 1945 bě kubło jako ludowe kubło „Fritz Joß“ w statnym wobsydstwje a pozdźišo dźěl [[Pomorcy|Pomorčanskeho]] ludoweho kubła. Politisce njebě Jaseńca ženje samostatna, ale ze starodawna Hrubočanski wjesny dźěl. 1973 zagmejnowaštej so wobě wjesce do Jenkec, wot 1994 słušatej do Kubšiskeje gmejny. == Pomniki == Juhowuchodnje Jaseńcy nadeńdźe so při starej šćežce do Lubjenca pokutny kamjeń z&nbsp;lěta [[1669]], kotryž dopomina na mandźelsku bura Měrćina Taucha, kotraž zmori dnja 9. decembra 1669 swojej dźěsći, kotrejž njemóžeše hłodu dla hižo zežiwjeć. Mordarka bu dnja 6. februara 1670 w Jaseńcy z mječom wotprawjena a Tauchec chěža wottorhana. Kamjeń steješe prěnjotnje na městnje chěžki a bu pozdźišo na městnje njeskutka postajeny. Twarjenje něhdyšeho ryćerkubła pochadźa z prěnjeje połojcy 19.&nbsp;lětstotka a je připóznaty kulturny pomnik. <br clear="all" /> == Literatura == * {{WdH|12|120}} == Wotkazy == {{Commonscat|Jeßnitz (Kubschütz)|Jaseńca pola Kubšic}} * {{HOV|Dürrjeßnitz|Jaseńca}} * [http://www.suehnekreuz.de/sachsen/jesznitz.htm ''Pokutny kamjeń pola Jaseńcy''] na suehnekreuz.de {{ref-de}} {{Wjesne dźěle Kubšic}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Kubšicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1356]] p91xla5te1ohkrv4uc35g88xh0cdbbq 0 36942 392008 391193 2026-08-16T19:39:42Z J budissin 7 392008 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Nowe Błohašecy |mjeno němske=Neu-Bloaschütz |šěrina=51.178664 |dołhota=14.347637 |gmejna=Hodźij |zagmejnowanje= |zagmejnowane-do= |přestrjeń= |wysokosć=232 |póstowe čisło=02633 |předwólba= |wobraz=Göda Neu-Bloaschütz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz wjeski |mjeno wobydlerja=Nowobłohaščan |adjektiw=Nowobłohaščanski }} '''Nowe Błohašecy''' ({{wrěči|de}} ''Neu-Bloaschütz'') su małe sydlišćo w&nbsp;[[Hornja Łužica|hornjołužiskej]] gmejnje [[Hodźij]]. Maja {{WOB|Hodźij|Nowe Błohašecy}} wobydlerjow.<ref>{{WOBDŽ|Hodźij}}</ref> == Geografija == Sydlišćo nadeńdźe so něhdźe jedyn kilometer južnje starych [[Błohašecy|Błohašec]] při statnej dróze S&nbsp;111 (něhdyšej B&nbsp;6) mjez Hodźijom a [[Tři Hwězdy|Třomi Hwězdami]] a wobsteji z&nbsp;hosćenca a někotrych bydlenskich domow. Susodne wsy su Tři Hwězdy na wuchodźe, [[Mała Boršć]] na juhu, [[Praskow]] na juhozapadźe, Hodźij na zapadźe, [[Debrikecy]] na sewjerozapadźe a Błohašecy na sewjeru. Kolesowarska šćežka zwjazuje Nowe Błohašecy z Budyšinom a Hodźijom. == Stawizny == Nowe Błohašecy buchu hakle započatk 19.&nbsp;lětstotka wot [[Bolborcy|Bolborčanskeho]] ryćerkubła na swójskich zahonach załožene a słušachu spočatnje tež k&nbsp;Bolborčanskej gmejnje. Wot lěta 1969 su dźěl Hodźijskeje gmejny. == Literatura == * {{WdH|12|25}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == * {{HOV|23018}} {{Wjesne dźěle Hodźija}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hodźij]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Załožene w 19.&nbsp;lětstotku]] h7wwwkireh5g8awt83s005fnxxjgdel 0 38266 392009 372234 2026-08-16T19:41:30Z J budissin 7 392009 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Ratarjecy |mjeno němske=Rattwitz |šěrina=51.183816 |dołhota=14.389739 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Sćijecy|Sćijec]] |přestrjeń=2.29 |wysokosć=211 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |wobraz=Herrenhaus Rattwitz.jpg |wopis wobraza=Knježi dom w Ratarjecach |mjeno wobydlerja=Ratarječan |adjektiw=Ratarječanski }} '''Ratarjecy''' ({{wrěči|de|''Rattwitz''}}) su něhdyša wjes w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž su dźensa dźěl [[Budyšin|Budyskeho]] měšćanskeho dźěla [[Sćijecy|Sćijec]]. == Geografija == Wjeska nadeńdźe so při Jordanowej rěčce sewjernje Sćijec a južnje [[zwjazkowa awtodróha 4|awtodróhi A&nbsp;4]] w&nbsp;zapadnym dźělu Budyskeho měšćanskeho teritorija. Sydlišćo wobsteji ze stareho wjesneho jadra při rěčce a nowšimi chěžemi mjez Ratarjecami a Sćijecami. == Stawizny == Prěnje historiske naspomnjenje jako ''Ratewicz'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1386]].<ref name="hov">{{HOV|Rattwitz|Ratarjecy}}</ref> Ležownostne knjejstwo měješe přez lětstotki we wsy zaměstnjene ryćerkubło. Hač do 1. apryla 1936 běchu Ratarjecy samostatna gmejna a wot toho časa Sćiječanski wjesny dźěl. === Wobydlerstwo === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice z&nbsp;lětow 1884/85 rěčachu tehdy 79 wot cyłkownje 87 Sćiječanow serbsce (91&nbsp;%).<ref>{{Černik}}</ref> W&nbsp;lěće 1925 běchu wot mjeztym hižo 266 wobydlerjow 239 ewangelskich a 27 katolskich.<ref name="hov" /> Ewangelscy wobydlerjo słušeja do [[Michałska cyrkej|Michałskeje wosady]]. == Pomniki == Pod pomnikoškitom steja knježi dwór z&nbsp;wokoło 1890 twarjenym knježim domom, bydlenski dom na městnje něhdyšeho wodoweho hroda (čo. 17) kaž tež bydlenska chěža z&nbsp;1930tych lět při Ratarječanskej dróze (čo. 8). == Literatura == * {{WdH|12|44}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == {{commonscat|Rattwitz/Ratarjecy|Ratarjecy}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Sćijecy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1386]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] dxcglm2sh3z9hdav56bzzdnfpm2zha2 0 38695 392010 385655 2026-08-16T19:42:30Z J budissin 7 392010 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Delni Wunjow |mjeno němske=Niederuhna |wopon= |šěrina=51.208348 |dołhota=14.354699 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1936 |zagmejnowane-do=[[Smochćicy|Smochćic]] |wysokosć=195 |póstowe čisło=02625 |předwólba=035937 |karta=Delni Wunjow – Locator map Budyšin (2020).png |wopis karty=Połoženje Delnjeho Wunjowa w Budyšinje |mjeno wobydlerja=Delnjowunjowčan |adjektiw=Delnjowunjowski }} '''Delni Wunjow''' (prjedy tež ''Delni Hunjow''; {{wrěči|de}} ''Niederuhna'') je [[Hornja Łužica|hornjołužiska]] wjeska, kotraž twori wot lěta 2020 najmjeńši měšćanski dźěl [[Budyšin|Budyšina]]. Do toho słušeše k měšćanskemu dźělej [[Horni Wunjow]]. == Geografija == Wjeska je po sydlišćowej formje [[kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]], kotryž leži na sewjernej kromje Hornjeho Wunjowa, při puću do [[Smochćicy|Smochćic]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Dźěłošća, Wólšinka, Chrósty, Winica, Klony, Hajki, Lešawki, Čěžki, Podwosty = Pod wostami, Němc [hórka], Liški.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 13 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/15/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Delni Wunjow – wjesna tafla.jpg|mini|left|Wjesna tafla Delnjeho Wunjowa]] Prěnje pisomne naspomnjenje Delnjeho Wunjowa jako ''Clein Vnaw'' pochadźa z&nbsp;lěta [[1500]], mjeztym zo bě so susodny Horni Wunjow hižo 150 lět do toho jako ''Unaw'' naspomnił. Dalše historiske mjena běchu ''Nydder Vnaw'' (1511), ''Vnder Vnaw'' (1531) a w&nbsp;lěće 1658 ''Nieder Uhna''. Ležownostne knjejstwo wukonješe w 16. kaž tež we 18.&nbsp;lětstotku [[Miłkecy|Miłkečanske]] ryćerkubło. W&nbsp;lěće 1777 słušeše dźěl wjeski tež Hornjowunjowskemu ryćerkubłu.<ref>{{HOV|Niederuhna|Delni Wunjow}}</ref> Delni Wunjow tworješe hač do lěta 1936 samostatnu gmejnu, doniž njebu hromadźe z&nbsp;Hornim Wunjowom zagmejnowany do Smochćic. Wšě tři wjeski přińdźechu 1948 do [[Słona Boršć|Słonoboršćanskeje]] gmejny, kotraž bu 1969 přetworjena do gmejny [[Słona Boršć-Bolborcy]]. Wot lěta 1999 słušeja wšě wjeski do města Budyšina. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1834 měješe Delni Wunjow 78 wobydlerjow. Po statistice [[Arnošt Muka|Arnošta Muki]] běchu srjedź 1880tych lět wot cyłkownje 79 wobydlerjow 74 [[Serbja|serbskich]] a jenož pjeć Němcow.<ref>{{Černik}}</ref> 1925 bě wot jenož hišće 59 wobydlerjow 55 ewangelskich. Tući přisłušachu ze starodawna [[Cyrkej swjateju Pětra a Pawoła|Hodźijskej wosadźe]], z&nbsp;krótkej přestawku wot 1809 do 1866, hdyž bě Delni Wunjow zafarowany do [[Njeswačanska cyrkej|Njeswačanskeje wosady]]. == Hlej tež == [[Dataja:Wohnhaus Niederuhna 5.jpg|mini|Domske čo. 5 w Delnim Wunjowje, kulturny pomnik]] * [[Lisćina kulturnych pomnikow w Delnim Wunjowje|Kulturne pomniki w Delnim Wunjowje]] == Nóžki == <references /> == Wotkaz == {{Commonscat|Niederuhna/Delni Wunjow|Delni Wunjow}} {{Měšćanske dźěle Budyšina}} [[Kategorija:Měšćanski dźěl Budyšina]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1500]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1936]] 52f57ouqtwltvj4zkyeibmihxraepmy 0 39244 392017 368922 2026-08-16T19:46:59Z J budissin 7 392017 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Aa}} '''A''' abo '''a''' je prěni [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]]. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowane [[wokal]]e a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[alfa]] (Α, α) a pismikej ''A'' w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so A přez •–. == Pochad == {| style="margin:auto;" cellspacing="10" |- style="text-align:center;" |[[Dataja:Proto-Canaanite letter alp.svg|x64px|]]<br />Wolaca hłowa (protosinaisce) |[[Dataja:PhoenicianA-01.svg|x64px|]]<br />Feniciski ''Aleph'' |[[Dataja:Alpha uc lc.svg|x64px|]]<br />Grjekski ''Alpha'' |} == Wšelčizny == '''A''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Awstriska|Awstrisku]]. Při [[Němska|němskich]] awtach steji A za město [[Augsburg]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 49s45yw5t4gtt2e75nryvbx61vqnxa8 0 39245 392026 368921 2026-08-16T19:47:29Z J budissin 7 392026 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Bb}} '''B''' abo '''b''' je druhi [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]]. Wón reprezentuje [[konsonant]] a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[beta]] a pismikej Б w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so B přez − · · ·. == Pochad == {| cellpadding="5" class="centered" style="text-align:center;" | width="130px" | [[Dataja:Proto-semiticB-01.svg|x64px|Plan domu (protosinaiski)]] | width="130px" | [[Dataja:PhoenicianB-01.svg|x64px|Feniciski Ber]] | width="130px" | [[Dataja:EtruscanB-01.svg|x64px|Etruskiski B]] | width="130px" | [[Dataja:Beta uc lc.svg|x64px|Grjekski Beta]] | width="130px" | [[Dataja:RomanB-01.svg|x64px|Łaćonski B]] |- style="vertical-align:top;" | Plan domu (protosinaiski) | Feniciski Ber | Zažnogrjekski Beta | Etruskiski B | Grjekski Beta | Łaćonski B |} == Wšelčizny == '''B''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Belgiska|Belgisku]]. Při [[Němska|němskich]] awtach steji B za stolicu [[Berlin]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} o4akivvvc3movy0jy6sorhz8al2xxlm 0 39249 392029 384723 2026-08-16T19:47:35Z J budissin 7 392029 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Dd}} '''D''' abo '''d''' (při pismikowanju: ''dej'') je štwórty [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] a šesty w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]] a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[delta (pismik)|delta]] (Δ) a pismikej ''Д'' w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so D přez − · ·. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter digg.svg|x64px|Ryba (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-semiticD-02.svg|x64px|Durje (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianD-01.svg|x64px|Feniciski Dâlet]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Delta uc lc.svg|x64px|Grjekski Delta]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanD-01.svg|x64px|Etruskiski D]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanD-01.svg|x64px|Łaćonski D]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Ryba (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Durje (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Dâlet |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Delta |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski D |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski D |} == Wšelčizny == '''D''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Němska|Němsku]]. Při [[Němska|němskich]] awtach steji za město [[Düsseldorf]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} pcjv2tqh3ygelo93ph84l7zm81vaajs 0 39250 392014 368917 2026-08-16T19:46:42Z J budissin 7 392014 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Ee}} '''E''' abo '''e''' je pjaty [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] a wosmy w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[wokal]] a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[epsilon]]ej (Ε, ε). W&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]] pisa so runje tak kaž we łaćonskim. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so E přez ·. E je najhusćiši pismik w&nbsp;[[němčina|němčinje]] a wjele dalšich europskich rěčach. Wotwodźeny wot E je w&nbsp;serbšćinje pismik [[ě]]. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" style="width:130px" | [[Dataja:Proto-Canaanite letter haw.svg|x64px|Čłowjek (protosinaisce)]] |align="center" style="width:130px" | [[Dataja:PhoenicianE-01.svg|x64px|Feniciski He]] |align="center" style="width:130px" | [[Dataja:Epsilon uc lc.svg|x64px|Grjekski Epsilon]] |align="center" style="width:130px" | [[Dataja:Alfabeto camuno-e.svg|x64px|Etruskiski E]] |align="center" style="width:130px" | [[Dataja:RomanE-01.png|Łaćonski E]] |- |align="center" style="width:130px; vertical-align:top" | Čłowjek (protosinaisce) |align="center" style="width:130px; vertical-align:top" | Feniciski He |align="center" style="width:130px; vertical-align:top" | Grjekski Epsilon |align="center" style="width:130px; vertical-align:top" | Etruskiski E |align="center" style="width:130px; vertical-align:top" | Łaćonski E |} == Wšelčizny == '''E''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Španiska|Španisku]] (španisce '''''E'''spaña''). Při [[Němska|němskich]] awtach steji za město [[Essen]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 8zx97kgjsosfgowux5tvbmegzx7ix3l 0 39255 392028 368914 2026-08-16T19:47:33Z J budissin 7 392028 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Hh}} '''H''' abo '''h''' (při pismikowanju: ''ha'') je wosmy [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] a dwanaty w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so H přez · · · ·. W&nbsp;[[hornjoserbšćina|hornjoserbšćinje]] wustupuje ''h'' poměrnje husto, dokelž je so prěnjotny [[słowjanske rěče|słowjanski]] ''g'' kaž w&nbsp;[[čěšćina|čěšćinje]], [[słowakšćina|słowakšćinje]] a [[ukrainšćina|ukrainšćinje]] na ''h'' přeměnił. Wot pismika ''h'' wotwodźeny [[digraf]] [[ch]] twori w serbskim alfabeće swójski pismik. == Pochad == {| class="centered toptextcells" style="border-spacing:5px;" |style="width:130px"| [[Dataja:Proto-Canaanite letter het.svg|x64px|Płót (protosinaisce)]] |style="width:130px"| [[Dataja:PhoenicianH-01.svg|x64px|Feniciski Chet]] |style="width:130px"| [[Dataja:Eta uc lc.svg|x64px|Grjekski Heta/Eta]] |style="width:65px"| [[Dataja:EtruscanH-01.svg|x64px|Etruskiski H]] |style="width:65px"| [[Dataja:EtruscanH-02.svg|x64px|Etruskiski H]] |style="width:100px"| [[Dataja:RomanH-01.png|Łaćonski H]] |- | Płót (protosinaisce) | Feniciski Chet | Grjekski Heta/Eta |colspan="2"| Warianće etruskiskeho H | Łaćonski H |} == Wšelčizny == '''H''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Madźarska|Madźarsku]] (jendźelsce '''''H'''ungary''). Při [[Němska|němskich]] awtach steji za město [[Hannover]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 5rt35k4w7amsqog6x3519m0hghguz9o 0 39256 392023 384863 2026-08-16T19:47:17Z J budissin 7 392023 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Ii}} '''I''' abo '''i''' je dźewjaty [[pismik]] klasiskeho a moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] a štyrnaty w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[wokal]] a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[iota]] (I, ι) a [[kyriliski alfabet|kyriliskemu]] pismikej И. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so I přez · ·. I je třeći najhusćiši pismik w&nbsp;[[němčina|němčinje]]. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" | width="130" align="center" |[[Dataja:Proto-Canaanite letter yad.svg|x32px|Ruka (protosinaisce)]] | width="130" align="center" |[[Dataja:PhoenicianI-01.svg|x64px|Feniciski Heth]] | width="130" align="center" |[[Dataja:Iota uc lc.svg|x64px|Grjekski Iota]] | width="130" align="center" |[[Dataja:EtruscanI-01.svg|x64px|Etruskiski I]] | width="130" align="center" |[[Dataja:RomanI-01.svg|60px|Łaćonski I]] |- | width="130" align="center" valign="top" |Ruka (protosinaisce) | width="130" align="center" valign="top" |Feniciski Heth | width="130" align="center" valign="top" |Grjekski Iota | width="130" align="center" valign="top" |Etruskiski I | width="130" align="center" valign="top" |Łaćonski I |} == Wšelčizny == '''I''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Italska|Italsku]]. Při [[Němska|němskich]] awtach steji za město [[Ingolstadt]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 95mhxrfjju1ou4imnnykfv5ir4n9daw 0 39258 392019 368955 2026-08-16T19:47:06Z J budissin 7 392019 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Kk}} '''K''' abo '''k''' (při pismikowanju: ''ka'') je dźesaty [[pismik]] moderneho a jědnaty klasiskeho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež šěsnaty w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]] a pochadźa hižo z&nbsp;[[fenicišćina|fenicišćiny]], bu pak za čas [[Romjenjo|Romjanow]] zwjetša wot [[C]] wutłóčeny. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so K přez − · −. == Pochad == {| align="center" border="0px" cellpadding="6px" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter kap.svg|64px|Dłóń (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianK-01.svg|64px|Feniciski Kaph]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Kappa uc lc.svg|64px|Klasisko-grjekski Kappa]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanK-01.svg|42px|Etruskiski K]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanK-01.png|64px|Łaćonski K]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Dłóń (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Kaph |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Kappa |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski K |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski K |} == Wšelčizny == '''K''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Kambodźa|Kambodźu]]. Při [[Němska|němskich]] awtach steji za město [[Köln]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} o8cx4hmzywb0er0wkcb6c080vhsw8tr 0 39262 392020 368956 2026-08-16T19:47:08Z J budissin 7 392020 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Ll}} '''L''' abo '''l''' (při pismikowanju: ''el'') je jědnaty [[pismik]] klasiskeho a dwanaty moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 18. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[lambda]] (Λ, λ) a pismik Л w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so L přez · − · ·. L je jako [[likwida]] klinčaty zwuk a móže we wjele rěčach samo swójsku [[złóžka|złóžku]] tworić. Tohodla je wón [[wokal]]am jara blisko a wustupuje w někotrych rěčach, na přikład w&nbsp;[[čěšćina|čěšćinje]] tež jako tajki. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter lamd.svg|x64px|Kij za ćěrjenje wołow (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianL-01.svg|x64px|Feniciski Lamed]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Lambda uc lc.svg|x64px|Grjekski Lambda]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanL-01.svg|x64px|Etruskiski L]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Kij za ćěrjenje wołow (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Lamed |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Lambda |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski L |} == Wšelčizny == '''L''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Luxemburgska|Luxemburgsku]]. W&nbsp;[[Němska|Němskej]] reprezentuje wón město [[Lipsk]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} iiwoqdyktu4u0bjbw4etfelhmpnmb4x 0 39263 392022 368957 2026-08-16T19:47:15Z J budissin 7 392022 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Mm}} '''M''' abo '''m''' (při pismikowanju: ''em'') je dwanaty [[pismik]] klasiskeho a třinaty moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 19. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje grjekski [[my (pismik)|my]] (Μ, μ) a pismik М resp. м w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so M přez − −. == Pochad == {| style="text-align:center" border="0" cellpadding="5" |width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter mem.svg|x32px|Symbol za wodu (protosinaisce)]] |width="130px"|[[Dataja:PhoenicianM-01.svg|x64px|Feniciski Mem]] |width="130px"|[[Dataja:Mu uc lc.svg|x64px|Grjekski My]] |width="130px"|[[Dataja:EtruscanM-01.svg|x64px|Etruskiski M]] |width="130px"|[[Dataja:RomanM-01.png|x64px|Łaćonski M]] |- |valign="top" width="130px"|Symbol za wodu (protosinaisce) |valign="top" width="130px"|Feniciski Mem |valign="top" width="130px"|Grjekski My |valign="top" width="130px"|Etruskiski M |valign="top" width="130px"|Łaćonski M |} == Wšelčizny == '''M''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Malta|Maltu]]. Při němskich awtach steji za město [[Mnichow]]. Wulki pismik reprezentowaše [[hriwna|hriwnu]] w&nbsp;[[Němska demokratiska republika|Němskej demokratiskej republice]], mały pismik je mjezynarodny symbol za [[meter]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 5y2rhdpipmunaqy5lbmr46eztqq0vxf 0 39264 392021 368958 2026-08-16T19:47:11Z J budissin 7 392021 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Nn}} '''N''' abo '''n''' (při pismikowanju: ''en'') je třinaty [[pismik]] klasiskeho a štyrnaty moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 20. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[ny (pismik)|ny]] (Ν, ν) kaž tež pismik Н resp. н w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so N přez − ·. W&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] je pismik [[ń]] wotwodźenka tutoho pismika. W&nbsp;[[němčina|němčinje]] je N najhusćiši konsonant a po [[E]] druhi najhusćiši pismik scyła. == Pochad == {| class="centered toptextcells" style="width:600px; text-align:center; border-spacing:5px;" | [[Dataja:Proto-Canaanite letter nahs.svg|x64px|Had (protosinaisce)]] | [[Dataja:PhoenicianN-01.svg|x64px|Feniciski Nun]] | [[Dataja:Nu uc lc.svg|x64px|Grjekski Ny]] | [[Dataja:EtruscanN-01.svg|x64px|Etruskiski N]] | [[Dataja:RomanN-01.png|x64px|Łaćonski N]] |- | Had (protosinaisce) | Feniciski Nun | Grjekski Ny | Etruskiski N | Łaćonski N |} == Wšelčizny == '''N''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Norwegska|Norwegsku]]. Při němskich awtach steji za město [[Nürnberg]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} rdtpd8wnwdzor7e5ny4kdy7ngu9fwtu 0 39285 392018 368982 2026-08-16T19:47:03Z J budissin 7 392018 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Oo}} '''O''' abo '''o''' je 14. [[pismik]] klasiskeho a 15. moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 22. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[wokal]] a wotpowěduje [[grjekšćina|grjekskemu]] [[omega]] (Ω, ω). W&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]] pisa so runje tak kaž we łaćonskim. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so O přez − − −. Wotwodźeny wot O je w serbšćinje pismik [[ó]]. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter en.svg|x48px|Woko (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianO-01.svg|x64px|Feniciski 'Ayin]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Omicron uc lc.svg|x64px|Grjekski Omikron]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Omega uc lc.svg|x64px|Grjekski Omega]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Cercle noir 100%.svg|x64px|Etruskiski O]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanO-01.png|x64px|Łaćonski O]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Woko (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski 'Ayin |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Omikron |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Omega |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski O |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski O |} == Wšelčizny == '''O''' je znamješko za element [[kislik]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} s7mwzf4lowfpbh5go45zp337ei0t7vo 0 39286 392016 368983 2026-08-16T19:46:55Z J budissin 7 392016 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Pp}} '''P''' abo '''p''' (při pismikowanju: ''pej'') je 15. [[pismik]] klasiskeho a 16. moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 24. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[pi]] (Π, π) kaž tež pismik П resp. п w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so P přez · − − ·. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter pit.svg|x64px|Mjetanski kij (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianP-01.svg|x64px|Feniciski Pe]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:GreekP-02.svg|x64px|Žažnogrjekski Pi]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Pi uc lc.svg|x64px|Klasisko-grjekski Pi]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanP-01.svg|x64px|Etruskiski P]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanP-01.png|x64px|Łaćonski P]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Mjetanski kij (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Pe |align="center" valign="top" width="130px"|Žažnogrjekski Pi |align="center" valign="top" width="130px"|Klasisko-grjekski Pi |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski P |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski P |} == Wšelčizny == '''P''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Portugalska|Portugalsku]]. Při němskich awtach steji za město [[Podstupim]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 6e83t46nm4slbsztgv8tpafw4wuppmj 0 39287 392015 384726 2026-08-16T19:46:49Z J budissin 7 392015 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Rr}} '''R''' abo '''r''' (při pismikowanju: ''er'') je 18. [[pismik]] moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 25. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]] ze skupiny [[likwida|likwidow]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[rho]] (Ρ, ρ) kaž tež pismik Р resp. р w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so R přez · − ·. W&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] je pismik [[ř]] wotwodźenka tutoho pismika. [[Delnjoserbšćina]] znaje nimo toho hišće pismik [[ŕ]], kotryž so w hornjoserbšćinje wjace njewužiwa. == Pochad == {| border="0" cellspacing="0" cellpadding="3" style="margin-left:0; margin-right:auto; text-align:center" | style="width:130px" | [[Dataja:Proto-Canaanite letter ras.svg|x48px|Hłowa (protosinaisce)]] | style="width:130px" | [[Dataja:PhoenicianR-01.svg|x64px|Feniciski Reš]] | style="width:130px" | [[Dataja:Greek Rho 01.svg|x64px|Grjekski Rho]] | style="width:130px" | [[Dataja:EtruscanR-01.svg|x64px|Etruskiski R]] | style="width:130px" | [[Dataja:EtruscanR-02.svg|x64px|Etruskiski R z přisadku]] | style="width:130px" | [[Dataja:Capitalis quadrata R.SVG|x64px|Łaćonski R]] |- | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Hłowa (protosinaisce) | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Feniciski Reš | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Grjekski Rho | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Etruskiski R | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Etruskiski R<br />z přisadku | style="width:130px; vertical-align:baseline" | Łaćonski R |} == Wšelčizny == '''R''' je němska awtowa značka za město [[Rězno]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} a15y53hak3hhj0765wioyg3eqtosin1 0 39288 392024 368985 2026-08-16T19:47:20Z J budissin 7 392024 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Ss}} '''S''' abo '''s''' (při pismikowanju: ''es'') je 18. [[pismik]] klasiskeho a 19. moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 27. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowany [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[sigma]] (Σ, σ/ς) kaž tež pismik С resp. с w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so S přez · · ·. W&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] je pismik [[š]] wotwodźenka tutoho pismika. [[Delnjoserbšćina]] znaje nimo toho hišće pismik [[ś]]. == Pochad == {| class="centered" |- style="text-align:center" | width="20%" | [[Dataja:Proto-Canaanite letter sims.svg|130x64px|Prok (protosinaisce)]] | width="20%" | [[Dataja:PhoenicianS-01.svg|130x64px|Feniciski Šin]] | width="20%" | [[Dataja:Sigma uc lc.svg|130x64px|Grjekski Sigma]] | width="20%" | [[Dataja:EtruscanS-01.svg|130x64px|Etruskiski S]] | width="20%" | [[Dataja:RomanS-01.png|130x64px|Romski kapitalny S]] |- style="text-align:center; vertical-align:top;" | Prok (protosinaisce) | Feniciski Šin | Grjekski Sigma | Etruskiski S | Romski kapitalny S<br /> (2.–5.&nbsp;lětstotk) |} == Wšelčizny == '''S''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Šwedska|Šwedsku]]. Při němskich awtach steji za město [[Stuttgart]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 5n9tt3q48shmihzkoynp7pasregkm0y 0 39289 392012 384719 2026-08-16T19:46:04Z J budissin 7 392012 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Tt}} '''T''' abo '''t''' (při pismikowanju: ''tej'') je 19. [[pismik]] klasiskeho a 20. moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 29. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[tau]] (Τ, τ) kaž tež pismik Т resp. т w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so T přez −. Wotwodźeny wot ''t'' bu w&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] pismik ''[[ć]]'' (nastaty z ''tj''), kotryž so tohodla w alfabetiskim rjedźe dołho po ''t'' mjenowaše. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter taw.svg|x48px|Křiž (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-semiticT-01.svg|x64px|Feniciski Taw]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Tau uc lc.svg|x64px|Grjekski Tau]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanT-01.svg|x64px|Etruskiski T]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanT-01.png|x64px|Łaćonski T]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Křiž (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Taw |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Tau |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski T |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski T |} == Wšelčizny == '''T''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Thailandska|Thailandsku]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} 73919pkiahvzea91ve0d3aogk7xbm6y 0 39291 392025 368990 2026-08-16T19:47:24Z J budissin 7 392025 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Ww}} '''W''' abo '''w''' (při pismikowanju: ''wej'') je 23. [[pismik]] moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 31. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje w najwjace rěčach, kiž jón wužiwaja, [[konsonant]], při čimž ma husto wěste [[wokal]]iske kajkosće, tež w&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]]. Jemu wotpowěduje pismik В resp. в w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so W přez · − −. Pismik nasta hakle w&nbsp;[[srjedźowěk]]u jako [[ligatura]], potajkim dwojenje pismika [[V]] resp. [[U]], štož hodźi so na přikład z&nbsp;[[jendźelšćina|jendźelskeho]] mjena pismika ''double-u'' hišće wučitać. Žana ze [[słowjanske rěče|słowjanskich rěčow]] mjez W a V njerozeznawa, tuž maja jich alfabety pak W (serbšćina, [[pólšćina]], [[kašubšćina]]), pak V (wšě druhe). W serbšćinje reprezentujetej tež pismikaj ''w'' a ''ł'' samsny zwuk, při čimž wobsteji etymologiski rozdźěl. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter waw.svg|x64px|Znamješko Waw (protosinaisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianW-01.svg|x64px|Feniciski Waw]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Upsilon uc lc.svg|x64px|Grjekski Ypsilon]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanV-01.svg|x64px|Etruskiski U/V/Y]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanV-01.svg|x64px|Łaćonski V/U]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanW-01.svg|x64px|Łaćonski W]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Znamješko Waw (protosinaisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Waw |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Ypsilon |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski U/V/Y |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski V/U |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski W |} == Wšelčizny == W&nbsp;[[Němska|Němskej]] steji awtowa značka '''W''' za město [[Würzburg]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} nqxyfac8wgxlvmmk5a94mgazytnbidj 0 39292 392013 378500 2026-08-16T19:46:08Z J budissin 7 392013 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Yy}} '''Y''' abo '''y''' ''(ypsilon)'' je 22. [[pismik]] klasiskeho a 25. moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 32. w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje tam [[wokal]], w někotrych druhich rěčach pak tež [[konsonant]] (na př. w&nbsp;[[turkowšćina|turkowšćinje]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźi so Y přez − · − −. Pismik ma dołhe zhromadne stawizny z pismikomaj ''[[V]]'' a ''[[U]]'' a je so hakle poměrnje pozdźe zesamostatnił. [[Romjenjo]] přidachu jón swojemu alfabetej w druhim lětstotku do Chrystusa, zo bychu [[grjekšćina|grjekske]] [[požčonka|požčonki]] pisać móhli. Mjeno „ypsilon“ pochadźa runje tak z grjekšćiny a woznamjenja „prosty i“. == Pochad == {| align="center" border="0" cellpadding="5" |align="center" width="130px"|[[Dataja:Proto-Canaanite letter waw.svg|x64px|Znamješko Waw (protosinaitisce)]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:PhoenicianW-01.svg|x64px|Feniciski Waw]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:Upsilon uc lc.svg|x64px|Grjekski Ypsilon]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:EtruscanV-01.svg|x64px|Etruskiski U/V/Y]] |align="center" width="130px"|[[Dataja:RomanY-01.svg|x64px|Łaćonski Y]] |- |align="center" valign="top" width="130px"|Znamješko Waw (protosinaitisce) |align="center" valign="top" width="130px"|Feniciski Waw |align="center" valign="top" width="130px"|Grjekski Ypsilon |align="center" valign="top" width="130px"|Etruskiski U/Y |align="center" valign="top" width="130px"|Łaćonski Y |} == Wšelčizny == W&nbsp;[[Němska|Němskej]] wužiwa so pismik ''Y'' jako awtowa značka za wozydła [[Zwjazkowa wobora|Zwjazkoweje wobory]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} bha2k50zl8libkcm9f5j0xhto24mnkb 0 39293 392027 368992 2026-08-16T19:47:30Z J budissin 7 392027 wikitext text/x-wiki {{Znamješko|Zz}} '''Z''' abo '''z''' (při pismikowanju: ''zet'') je 23. a posledni [[pismik]] klasiskeho a 26. a runje tak posledni pismik moderneho [[łaćonski alfabet|łaćonskeho alfabeta]] kaž tež 33. a předposledni w&nbsp;[[hornjoserbski alfabet|hornjoserbskim alfabeće]]. Wón reprezentuje we wšelakich rěčach rozdźělnje wurjekowany [[konsonant]]. Jemu wotpowěduje [[grjekšćina|grjekski]] [[zeta]] (Ζ, ζ) kaž tež pismik З resp. з w&nbsp;[[kyriliski alfabet|kyriliskim alfabeće]]. W&nbsp;[[Morsowy alfabet|Morsowym alfabeće]] zwoprawdźuje so Z přez − − · ·. W najwjace rěčach, kiž jón wužiwaja, steji pismik za spěwny konsonant, nic pak w&nbsp;[[němčina|němčinje]], hdźež wotpowěduje zwukej serbskeho [[c]]. W&nbsp;[[serbšćina|serbšćinje]] je pismik [[ž]] wotwodźenka tutoho pismika. [[Delnjoserbšćina]] znaje nimo toho hišće pismik [[ź]], kotryž w hornjoserbskej rěči jenož jako dźěl [[digrafa]] [[dź]] wustupuje. == Pochad == <gallery widths="90" heights="80" align="right" perrow="5"> Dataja:Proto-Canaanite letter zen.svg|Protosinaitiski Ze Dataja:PhoenicianZ-01.svg|Feniciski Zajin Dataja:Zeta uc lc.svg|Grjekski Zeta Dataja:EtruscanZ-01.svg|Etruskiski Z Dataja:RomanZ-01.svg|Łaćonski Z </gallery> == Wšelčizny == '''Z''' je mjezynarodna awtowa značka za [[Sambija|Sambiju]] (jendźelsce '''''Z'''ambia''). Při němskich awtach steji za město [[Šwikawa|Šwikawu]]. == Wotkaz == {{Commonscat}} {{Nawiblok |Nawikašćik serbski alfabet |Łaćonski alfabet }} n0vohx9qyd02j3rth4gc49nzren87k3 0 39474 392011 372508 2026-08-16T19:44:15Z J budissin 7 392011 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Wuhančicy-Koblica |mjeno němske=Weigsdorf-Köblitz |šěrina=51/5/47 |dołhota=14/28/52 |gmejna=Kumwałd |zagmejnowanje=1999 |wysokosć=255 |wobraz=20170406500DR Weigsdorf (Cunewalde) Rittergut Herrenhaus.jpg |wopis wobraza=Něhdyše ryćerkubło we Wuhančicach }} '''Wuhančicy-Koblica''' ({{wrěči|de}} ''Weigsdorf-Köblitz'') je něhdyša gmejna na samym juhu [[Wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]] a wot lěta 1999 gmejnski dźěl [[Kumwałd]]a. Gmejna nasta w&nbsp;lěće 1930 přez zjednoćenje dotal samostatneju gmejnow [[Wuhančicy]] a [[Koblica]]. == Geografija == Wjes leži w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]] něhdźe dźesać kilometrow južnje [[Budyšin]]a při [[zwjazkowa dróha 96|zwjazkowej dróze 96]] do [[Žitawa|Žitawy]], kotraž přeprěkuje zapadny dźěl wsy. Wuhančicy-Koblica leži na zapadnym zachodźe Kumwałdskeho doła mjez [[Wbohow (Šěrachow-Korzym)|Wbohowom]] na zapadźe a Kumwałdom na wuchodźe. Južnje Wuhančic nadeńdźe so wjeska [[Wjerbjež]] a přesmyk dróhi ze samsnym mjenom. Kumwałdźanka ćeče na sewjernej kromje wsy z&nbsp;wuchoda do zapada, hdźež so do [[Sprjewja|Sprjewje]] wuliwa. == Stawizny == Wokoło hata na wuchodźe gmejnskeho dźěla ležace Wuhančicy naspomnichu so prěni raz pisomnje w&nbsp;lěće 1350 jako ''Wygandistorf'',<ref name="hov-w">{{HOV|Weigsdorf_(1)|Wuhančicy}}</ref> Koblica w&nbsp;lěće 1419 jako ''Cobelitz''.<ref name="hov-k">{{HOV|Köblitz|Koblica}}</ref> Wuchadźejo z wjesneju mjenow nastachu Wuhančicy prawdźepodobnje hakle za čas němskeje kolonizacije Hornjeje Łužicy, mjeztym zo je Koblica serbskeho pochada. Cyrkwinsce słušatej wobě wjesce do Kumwałdskeje ewangelskeje wosady. === Wobydlerstwo === W&nbsp;lěće 1890 mějachu Wuhančicy 386 wobydlerjow a Koblica 278. Do [[Druha swětowa wójna|Druheje swětoweje wójny]] ležeše ličba wobydlerstwa pola 875 (1939). Wulki skok wučini přichad přesydlencow z něhdyšich wuchodnych kónčin Němskeje po 1945, tak zo bydlachu 1950 hižo 1171 wobydlerjow w gmejnje. Přez industrielne wuwiće za čas [[Němska demokratiska republika|NDR]] rosće tuta ličba hač do lěta 1990 na 2127. [[Arnošt Černik]] zwěsći w&nbsp;1950tych lětach 27 serbsce rěčacych wobydlerjow, mjez nimi třo młodostni.<ref>{{Elle1995|?|1094|15|9|3}}</ref> To wotpowědowaše 2,5&nbsp;% cyłkowneho wobydlerstwa. == Wobchad == We Wuhančicach-Koblicy wotbočuje statna dróha S115, kotraž wjedźe přez Kumwałd do [[Lubij]]a, wot zwjazkoweje dróhi 96 (Budyšin–Žitawa). Wot 1890 do 1998 měješe gmejna zdobom zastanišćo při železniskej čarje Budestecy–Lubij (do 1928 jenož hač do Hornjeho Kumwałda), při kotrymž zastawachu hač do lěta 1997 tež wosobowe ćahi na relaciji Budyšin–Lubij. == Wšelčizny == Na skłoninje wyše Wuhančic-Koblicy nadeńdźe so awtocrossowa čara ''Matschenberg Offroad Arena''. == Literatura == * {{WdH|12|188sl}} == Nóžki == <references /> == Wotkazaj == {{Commonscat|Weigsdorf-Köblitz|Wuhančicy-Koblica}} * {{HOV|Weigsdorf-Köblitz|Wuhančicy-Koblica}} [[Kategorija:Kumwałd]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Załožene 1930]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1999]] juxt5lpmgkqoyej4yfcq5sk755nhxlf 0 39919 392042 375048 2026-08-16T21:55:11Z J budissin 7 392042 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik|titul=Andaluziska|daty2=Španiska|daty7=Juan Manuel Moreno Bonilla|wopis7=prezident|daty6=95,7 wob./km²|wopis6=hustota ludnosće|daty5=něhdźe 8,5mio|wopis5=wobydlerjo|daty4=87.268 km²|wopis4=přestrjeń|daty3=Sevilla|wopis2=kraj|wobraz=|daty1=Comunidad Autónoma de Andalucía|wopis1=oficielne mjeno|barba wotrězka=5|titulowa barba=7|style=|stil=1|wobrazowy tekst=|wobrazowa šěrokosć=|wobrazowe mjeno=|wopis3=stolica}} Andaluziska je jedna z 17 awtonomnych regionow w&nbsp;[[Španiska|Španiskej]]. Wona je druha najwjetša a leži na juhu Španiskej. na sewjeru mjezuje na Ekstremadura a Kastilen-La Mancha, w wuchodźe na Murcia. na zapadźe mjezuje na [[Portugalska|Portugalsku]] a na juhu na [[Srjedźne morjo]] a [[Atlantiski ocean|Atlantiskim ocean]]. Stolica Andaluziskeje je Sevilla, kiž je runočasnje najwjetše město Andaluziskej. <ref>žórło ⁵</ref> == Prowincy == Andaluziska wobstej z wosom prowincow. {| class="wikitable" |+ !prowinca <ref>žórło ²</ref> !přestrjeń <ref>žórło ³</ref> !wobydlerjo <ref>žórło ²</ref> |- |Almería |8.774 km² |727.945 |- |Cádiz |7.436 km² |1.244.049 |- |Córdoba |13.771 km² |781.451 |- |Granada |12.647 km² |919.168 |- |Huelva |10.128 km² |524.278 |- |Jaen |13.496 km² |631.381 |- |Málaga |7.308 km² |1.685.920 |- |Sevilla |14.036 km² |1.95.219 |} == Geografija == === Krajina === na wuchodźe, w prowincy Almería, leži El Desierto de Tabernas, jenička pusćina w na europskim kontinenće.  Na nju přizamknje so horiny Sierra Nevada. Přibrjóh je z drobnym pěskom posypany. We pobrjóžnaj krajinomaj Costa de la Luz a Cabo de Gata móže  wopytowar nimale njedótknjenu přirodu dožiwić.<ref>žórła ⁴'⁶ </ref> === Klima === Klima w Andaluziskej je jara wot měnliwe, dešćikojta region iberiskeje połkupy a runočasnje najsušiša region w Europje. Cyłkownje knježi w Andaluziskej mediterany klima. Štož woznamjeni horce a suche lěća a miłe, ale tež krute zymy. Dokelž je přibrjóh při Srjedźnym morju pak wot horinow před atlantiskom wětřikom škitany, knježi tam samo subtropiski klima. Z wjace hač 2.800 słónčnymi hodźinami wob lěto je Andaluziska najsłónčniša region w Španiskej.<ref>žórła ⁴'⁶</ref> == Stawizny == 711 přińdźechu Mawry přez Gibraltarski přeliw na Iberisku połkupu. Córdoba bě za Mawrow wažna a sta so tohodla stolica zapado-islamskeho mócnarstwa. Wot 9.&nbsp;lětstotka buchu Mawry přeco bóle wuhnate, doniž njerozpadny w&nbsp;lěće 1040 kalifat do wjacorych njewotwisnych statow. Jeničce Granada wosta pod knježerstwom Mawrow a so hakle 1492 wuswobodźi.<ref>žórło ⁶ </ref> == Turizm == Turizm hraje w Andaluziskej wažnu rolu. Wuskutkuje so na cyłe hospodarstwo. Wšelakorosć krajiny, miły klima, kulturelne herbstwo, wšelakorosć móžnych aktiwitow a wulkomyslna hospodliwosć dopomhachu k tomu, zo so Andaluziska k jednej z najatraktiwnišich dowolowych regionow sta. Tradicionalne dowolowe cile su přibrjohi a města Sevilla, Córdoba a Granada. La Costa de la Sol je perfektnje za kupanje a tohodla wosebje pola swójbow woblubowana. Přibrjóh do Tarifa je perfektnje za wětřikowe surfowanje. Města Sevilla, Córdoba a Granada běchu centry w knježerstwa Mawrow. Mawriske twarjenje kaž La Torre de la Calahorra w Córdoba, La Alhambra w Gradana a La Giralda w Sevilla su woblubowane turistiske cile. Ale tež aktiwny turizm je jara woblubowany. K tomu liča golfowanje, wopyt temowych parkow (na př. Tívoli World w Benalmádena), sněhakowanje w Horiny Sierra Nevada a pućowanje.<ref>žórła ⁵'⁶</ref> == Kultura == === Jěsć === Typiska andaluziska jědź je poliwka gazpacho. Tuta poliwka je zymna poliwka ze zeleniny kiž bazuje na pirěrowanych tomatach, paprikach a kurkach. Dalše typiske jědźe su pražena ryba, mórske płody a Serrano šunka. Hórski klima Andaluziskej poskići idealne klima za zrawjenje šunkow kiž su po cyłym swěće znata.<ref>žórła ⁵'⁶ </ref> === Architektura === Wjele architektoniskich wjerškow Andaluziskeje su z časa Mawrow. Hłownje su so tři typy twarjenjow dźerželi: mošeje, alcazares (hródy) a alcazabas (twjerdźizny). Ale tež woda je wažny element mawriskeje architektury, kiž jewi so na přikład w studnjach.<ref>žórło ⁶</ref> === Znate wosobiny <ref>žórło ⁵</ref> === * Bartolomé Esteban Murillo (barokowy wuměłc) * Andrés de Vandelvira (architekt) * Diego Rodríguez de Silva Velázquez (dwórski wuměłc) * Manuel de Falla (komponist) * Pablo Picasso (wuměłc) === Swjate dny <ref>žórła ⁴'⁵</ref> === * 1. januar: “Año Nuevo” (nowe lěto) * 6. januar: “Epifanía del Señor” (tři kralojo) * 28. februar: “Día de Andalucía” (Dźeń Andaluziskeje) * měrc/apryl: “Jueves Santo”, “Viernes Santo”, “Domingo de Pascua (zeleny štwórtk, ćichi pjatk, [[jutry]]) * 1. meja: “Fiesta del Trabajo” (Dźeń dźěła) * 15. awgust: “Asuncíón de la Virgen” (Marije donjebjeswzaća) * 12. oktober: “Día de la Hispanidad” (Narodny Swjaty Dźeń) * 1. nowember: “Todos los Santos” (wšěch swjatych) * 6. december: “Día de la Constitución” (Dźeń Wustawy) * 8. december: “Inmaculada” (Marije podjeća) * 25. december: “Navidad” ([[hody]]) == Wotkazy == <references /> == Žórła == ¹ https://www.juntadeandalucia.es/ ² https://www.ine.es/dynt3/inebase/es/index.html?padre=517&dh=1 ³ https://www.ine.es/prodyser/espa_cifras/2014/files/assets/basic-html/page54.html ⁴ Plikat, Bernd (2020): Andalusien Süd.Costa Sol - Costa de la Luz - Sierra Nevada. 6.Auflage. München: Bergverlag Rother ⁵ Kennedy, Jefferey (2018/2019): Top 10 Andalusien & Costa del Sol. München: Dorling Kindersley Verlag ⁶ Drouve, A., Roy, S., Hunt, L. & Quintero, J. (2020): Spanien. 2.Auflage. Ostfildern: Verlag Karl Baedeker [[Kategorija:Španiska]] jq6d6uucscgttvc9h5favqo36jwmkxn 0 40017 392030 391429 2026-08-16T19:48:55Z J budissin 7 392030 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Třělany |mjeno němske=Strehla |šěrina=51.16823 |dołhota=14.44135 |gmejna=Budyšin |zagmejnowanje=1913 |wysokosć=190 |póstowe čisło=02625 |předwólba=03591 |wobraz= |wopis wobraza= |mjeno wobydlerja=Třělanjan |adjektiw=Třělanski }} '''Třělany''' ({{wrěči|de}} ''Strehla'') su něhdyša wjes w&nbsp;[[Hornja Łužica|Hornjej Łužicy]], kotraž słuša dźensa k&nbsp;měšćanskemu dźělej [[Wuchodne předměsto]] města [[Budyšin]]a. == Geografija == [[Dataja:Meilenblatt B 326 Bautzen (cropped) – Strehla.jpg|mini|left|Třělany na karće z&nbsp;lěta 1804 (wusměrjenej na sewjerozapad)]] Leža na juhowuchodźe města na směr [[Sokolca|Sokolcu]] při Čornobóskej a Lubinskej dróze. Na sewjernej kromje sydlišća, paralelnje k&nbsp;Čornobóskej, ćeče rěčka [[Albrechtowka]]. Statoki historiskeje wsy steja resp. stejachu zwjetša južnje rěčki, jenož jedyn jenički na sewjernym boku. Na južnej kromje sydlišća běži [[železniska čara Drježdźany–Zhorjelc]]. === Ležownostne mjena === [[Michał Rostok]] naliči 1887 slědowace serbske ležownostne mjena: Wińca (we Wińcach), W hatkach, Pola Hornjeje Kiny, W Hrabkinach, Pod pěskami, Wurodźency, Sekera, Na Čornowskim (= niže wětrnika), Ruki, Zahončk, Pola dubow, Kiwcy (Kiebitzwiese = na horje), Pola Sokolcy, Haje, Pola Pjechec suchej łuki, Pode wsu, Tórfowe jamy, W chójnach, Pěski, Mjecki, Na dołhim, Na tobakowym, Na rołkach, W Hrabiškwinach.<ref>Michał Rostok: ''Ležownostne mjena.'' W: [[Časopis Maćicy Serbskeje|ČMS]] 40 (1887), str. 3–50, tu str. 16 ([https://digital.slub-dresden.de/werkansicht/dlf/88289/18/ digitalizat]).</ref> == Stawizny == [[Dataja:Wasserwerk Bautzen-Strehla AB 2011 13.jpg|mini|Budyska wodarnja wuchodnje Třělan]] Prěnje naspomnjenje Třělan jako sydło wěsteho knjeza ''Suikerus de Trelen (de Ztraele)'' pochadźa z Hornjołužiskeho hraničneho wopisma z&nbsp;lěta [[1241]]. Hižo wokoło lěta 1400 běše wjeska we wobsydstwje Budyskeje rady, na čimž so hač do 19.&nbsp;lětstotka ničo njezměni. Jadro wjeski je [[Kulowc (sydlišćowa forma)|kulowc]]. Wjesne mjeno pochadźa wot staroserbskeho słowa ''*strěla'' („kłok“, přirunaj ''třělić''), kotrež woznamjenja w městnych mjenach najskerje telko kaž „promjo wody, rěčne promjo“.<ref>{{Wenzel2008|171}}</ref> Ze zawjedźenjom komunalnych strukturow w Sakskej dóstachu Třělany w&nbsp;lěće 1839 gmejnsku zhromadźiznu, kotraž wuzwoli gmejnske předsydstwo. Za gmejnsku radu mějachu Třělany přemało wobydlerjow a dóstachu ju hakle w&nbsp;lěće 1908. W&nbsp;lěće 1893 bu Budyska wodarnja na Třělanskich zahonach natwarjena a Třělanjenjo buchu jako prěni z wodowodom přizamknjeni. Wot 1906 do 1910 nasta bjezposrědnje sewjernje Třělan hoberska Bjedricha Awgustowa kaserna. Wot 1905 jednaše Třělanska gmejna z rozrosćacym Budyšinom wo zagmejnowanju, kotrež bu 1. oktobra 1913 zakónčene. Po zagmejnowanju twarjachu na Třělanskich zahonach hač do 1930tych lět nowe sydlišćo Damaschkowa dróha drustwa ''Gartenstadt'' mjez železnicu a Lubinskej kaž tež dale do Sokolčanskeho směra při Lubinskej samej (Priwatny puć). K tomu přińdźechu w 1930tych lětach dalše chěžki podłu Čornobóskeje wuchodnje stareje wsy. === Wobydlerstwo a rěč === Po [[Arnošt Muka|Mukowej]] statistice mějachu Třělany srjedź 1880tych lět cyłkownje 93 wobydlerjow, mjez nimi 78 Serbow (84&nbsp;%). Dla spěšneho rozrosta susodneho města stupaše tež ličba wobydlerjow w Třělanach. Hač do lěta 1910 bě so wjace hač podwojiła na nětko 221. Přewažnje ewangelscy wobydlerjo přisłušachu [[Michałska cyrkej|Michałskej wosadźe]]. == Kulturne pomniki == W starej wsy steja hišće dźěle třoch wot něhdy pjeć Třělanskich burskich statokow pod pomnikoškitom (Čornobóska čo. 3, 6, 10/12). Štwórty statok na Lubinskej čo. 1, kotrehož domske bu w&nbsp;lěće 1867 wot Jana Awgusta Barta twarjene, bu mjez 2010 a 2014 wottorhnjene. == Literatura == * {{WdH|12|75}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == * {{HOV|23292|Třělany}} [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Geografija Budyšina]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1241]] [[Kategorija:Wuchodne předměsto]] [[Kategorija:Něhdyša gmejna (Wokrjes Budyšin)]] [[Kategorija:Rozpušćenje gmejny 1913]] 2ktdcox9wd4fq5mrzl6wohstp2pffsp 0 40070 392039 388258 2026-08-16T20:11:11Z J budissin 7 392039 wikitext text/x-wiki [[Dataja:Hermann Knothe.jpg|mini|Hermann Knothe w&nbsp;lěće 1903]] '''Hermann Knothe''' (* [[9. oktobra]] [[1821]] w&nbsp;[[Hirschfelde]], † [[14. februara]] [[1903]] w&nbsp;[[Drježdźany|Drježdźanach]]) bě wuznamny [[Němska|němski]] stawiznar [[Hornja Łužica|Hornjeje Łužicy]]. == Žiwjenje == Hermann Knothe narodźi so do fararskeje swójby w Hirschfelde pola [[Žitawa|Žitawy]], hdźež bě jeho nan Karl Friedrich Knothe (1793–1855) z diakonom. Wón wopyta 1832–1840 Žitawski gymnazij a studowaše po tym na přeće nana do 1843 w&nbsp;[[Lipsk|Lipsku]] teologiju. Tu sta so ze subseniorom a potom čestnym čłonom [[Sorabija|Serbskeho prědarskeho towarstwa]]. Po tym skutkowaše w Drježdźanach jako domjacy wučer, doniž njebu 1855 na Žitawski gymnazij powołany. 1851 wozjewi swoje prěnje historiske dźěło a to wo stawiznach swojeho ródneho Hirschfelde.<ref name="SB" >[https://saebi.isgv.de/biografie/Hermann_Knothe_(1821-1903) Danny Weber. Hermann Knothe, in: Sächsische Biografie, hrsg. vom Institut für Sächsische Geschichte und Volkskunde e.V.]</ref> W&nbsp;lěće 1861 bu wón jako profesor na kralowsku wojersku šulu w Drježdźanach powołany. Z&nbsp;tym měješe přistup k&nbsp;wažnym bibliotekam a sakskemu statnemu archiwej, štož jeho historiskich slědźenjow rozsudnje pohonjowaše. Přez lětdźesatki bě Knothe najwažniši awtor Noweho łužiskeho magacina ([[Němčina|němsce]] ''[[Neues Lausitzisches Magazin]]''). [[Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow]] pomjenowa jeho 1887 na čestneho čłona. W&nbsp;swojich historiskich dźěłach zaběraše so Knothe nimale bjez wuwzaća z&nbsp;hornjołužiskimi stawiznami wot [[Srjedźowěk|srjedźowěka]] hač do lěta 1635 ([[Praski měr (1635)|Praski měr]]). Ćežišća jeho slědźenja běchu prawniske a zemjanske stawizny. Knothe zemrě 1903 w Drježdźanach.<ref name="SB" ></ref> Za wědomostne studije wo Hornjej Łužicy spožči Hornjołužiska towaršnosć wědomosćow wot 2007 Myto Hermanna Knotha ([[Němčina|němsce]] ''Hermann-Knothe-Preis'').<ref>[https://web.archive.org/web/20210731221336/https://www.olgdw.de/hermann-knothe-preis/ Hermann-Knothe-Preis - Wissenschaftspreis der Oberlausitz]</ref> == Wubrane spisy == * ''Geschichte des Fleckens Hirschfelde in der königlich sächsischen Oberlausitz''. Dresden, 1851. 141 str. [reprint: Ostritz, 2003]. [https://www.digitale-sammlungen.de/de/view/bsb10019977?page=,1 Přistupny online] * ''Geschichte der Dörfer Rohnau, Rosenthal und Scharre, bei Hirschfelde in der königl. sächsischen Oberlausitz.'' Zittau, 1857. 53 str. [reprint: Ostritz, 2003]. [http://digital.slub-dresden.de/id446333239 Přistupny online] * ''Carl Friedrich Kretschmann, der Barde Rhingulph. Ein Beitrag zur Geschichte des Bardenwesens''. Zittau, 1858. * ''Geschichte der Dörfer Burkersdorf und Schlegel in der königlich sächsischen Oberlausitz''. Zittau, 1862. 68 str. [reprint: Ostritz, 2003]. [http://digital.slub-dresden.de/id44635600X Přistupny online] * ''Geschichte des sogenanten Eigenschen Kreises in der Kgl. Sächsischen Lausitz''. Dresden, 1870. [http://digital.slub-dresden.de/id346474752 Přistupny online] * ''Urkundliche Geschichte des [[Klóšter Marijina hwězda|Jungfrauenklosters Marienstern]], Cisterzienserordens, in der Kgl. Sächs. Oberlausitz, von der Zeit seiner Gründung bis Anfang des 16. Jahrhunderts''. Dresden, 1871. 97 str. * ''Geschichte des Oberlausitzer Adels und seiner Güter: vom XIII. bis gegen Ende des XVI. Jahrhunderts''. Leipzig, 1879. viii, 686 str. [http://digital.slub-dresden.de/id400094495 Přistupny online] * ''Urkundenbuch der Städte [[Kamjenc|Kamenz]] und [[Lubij|Löbau]]''. (=Codex diplomaticus Saxoniae regiae 2,7). Leipzig, 1883. xli, 350 str. == Literatura == * Matthias Herrmann (wud.): ''Oberlausitz. Beiträge zur Landesgeschichte. Wissenschaftliches Symposium zum 100. Todestag von Hermann Knothe (= Kamenzer Beiträge 5)''. Görlitz 2004, ISBN 3-932693-94-9, Cyłkowna Knothowa bibliografija str. 202–208. * Woldemar Lippert: Hermann Knothe und seine Bedeutung für die oberlausitzische Geschichtsforschung. In: ''Deutsche Geschichtsblätter.'' 4. swj. 1903, str. 150–159. [https://archive.org/details/deutschegeschic14unkngoog/page/n478/mode/1up?view=theater Přistupny online] == Nóžki == <references /> == Wotkaz == * {{DNB-Portal|116261587}} {{DEFAULTSORT:Knothe, Hermann}} [[Kategorija:Muž]] [[Kategorija:Rodź. 1821]] [[Kategorija:Zemr. 1903]] [[Kategorija:Němc]] [[Kategorija:Stawiznar]] [[Kategorija:Stawizny Łužicy]] [[Kategorija:Awtor]] [[Kategorija:Wosoba (Žitawa)]] [[Kategorija:Wosoba (Drježdźany)]] lsq43yu2d1q8jn2qbzlhhj9c6e0gjeb 0 40256 392037 378205 2026-08-16T20:05:22Z J budissin 7 392037 wikitext text/x-wiki '''Baskin Robbins''' je globalny rjećaz lodarnjow, kiž ma Franchises we wjace hač 30 krajach. Wot 5800 stejnišćow je 2800 w&nbsp;Zjednoćenych statach. Wone bu 1953 přez fuziju dweju separatneju lodoweju předewzaćow [[Burt Baskin]] a [[Irv Robbins]], kotrejž běštej swakaj, załožene. Do fuzije rěkaštej dźělenej lodowej předewzaći [[Burt's Ice Cream Shop]] a [[Snowbird Ice Cream]]. Snowbird Ice Cream měješe tehdy 21 słodow, štož bu jako nowe a čerstwe chwalene. Po tym zo stej so předewzaći zjimałoj k Baskin-Robbinsej, kiž měješe so pozdźišo ze swětosławnej lodarnju stać, rěkaše slogan „31 słodowych směrow“. Baskin-Robbins bě kreatiwny w swojim započatku z probowym systemom: ludźo smědźachu wšelake słodowe směry lodoweje kremy z róžojtej łžicu woptać, doniž njenamakaja słód, kotryž so jim chce. Nimo toho bě Baskin-Robbins prěni, kotryž předstaji [[Eiskuchen]] zjawnosći. [[Kategorija:Předewzaće]] a2t4z9wxv2mkh8e0owtgp67d56dw1dd 0 40442 392031 390717 2026-08-16T19:49:47Z J budissin 7 392031 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Nowe Družkecy |mjeno němske=Neu-Drauschkowitz |šěrina=51.144858 |dołhota=14.344626 |gmejna=Dobruša-Huska |wysokosć=245 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035930 |wobraz=Doberschau-Gaußig Neu-Drauschkowitz Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Nowych Družkec (2019) |mjeno wobydlerja=Nowodružkečan |adjektiw=Nowodružkečanski }} '''Nowe Družkecy''' ({{wrěči|de}} ''Neu-Drauschkowitz'', prjedy tež ''Nowa Kačica/Neu-Katschwitz'') su sydlišćo {{WOBI|Dobruša-Huska|Nowe Družkecy}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhowuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Wone leža na [[Družkecy|Družkečanskich]] honach a słušeja wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]], do toho běchu dźěl [[Huska|Hušćanskeje]] gmejny. Wjeska wobsteji z něhdźe dźesać wobtwarjenych ležownosćow a leži 245&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] južnje [[Budyšin]]a. Zapadnje Nowych Družkec ćeče [[Dołha woda]]. Susodne wjeski su Družkecy na sewjeru, [[Hnašecy]] na wuchodźe, [[Běłe Noslicy]] na juhu, [[Kočica]] na juhozapadźe a [[Brězynka (Dobruša-Huska)|Brězynka]] na sewjerozapadźe. Domske čo. 8 steji jako [[chěža ze stołom]] z 19.&nbsp;lětstotka pod pomnikoškitom. Wuchodnje Nowych Družkec steješe hač do prěnjeje połojcy 20.&nbsp;lětstotka wětrnik. == Literatura == * {{WdH|12|95}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == * {{HOV|40086}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] 61tc4rdorpcadvfl5ix0ooltlkxcxl9 0 40443 392032 390716 2026-08-16T19:52:17Z J budissin 7 392032 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik Wjes we Łužicy |mjeno serbske=Nowe Demjany |mjeno němske=Neu-Diehmen |šěrina=51.112896 |dołhota=14.331670 |gmejna=Dobruša-Huska |wysokosć=330 |póstowe čisło=02692 |předwólba=035951 |wobraz=Doberschau-Gaußig Neu-Diehmen Aerial.jpg |wopis wobraza=Powětrowy wobraz Nowych Demjan (2020) |mjeno wobydlerja=Nowodemjanjan |adjektiw=Nowodemjanski }} '''Nowe Demjany''' ({{wrěči|de}} ''Neu-Diehmen'', prjedy tež ''Kleebusch'') su sydlišćo {{WOBI|Dobruša-Huska|Nowe Demjany}}<ref>{{WOBDŽ|Dobruša-Huska}}</ref> na juhowuchodźe [[Hornja Łužica|hornjołužiskeho]] [[Wokrjes Budyšin|wokrjesa Budyšin]]. Wone leža na [[Demjany|Demjanskich]] honach a słušeja wot lěta 1999 ke gmejnje [[Dobruša-Huska]]. Do toho běchu dźěl [[Huska|Hušćanskeje]] gmejny. Prěnje pisomne naspomnjenje pochadźa z&nbsp;lěta [[1823]]. Sydlišćo nasta w zažnym 19.&nbsp;lětstotku kołowokoło staršeje korčmy a leži 330&nbsp;metrow nad mórskej hładźinu w&nbsp;[[hornjołužiske hona|hornjołužiskich honach]] južnje [[Budyšin]]a při zapadnym boku [[Wulki Pichow|Wulkeho Pichowa]]. Přez horni dźěl Nowych Demjan wjedźe statna dróha S 119 z Budyšina do [[Wjazońca (gmejna)|Wjazońcy]], njedaloko leži přesmyk přez prěni rjećaz Hornjołužiskich horin. Domske čo. 9 steji jako [[chěža ze stołom]] z&nbsp;prěnjeje połojcy 19.&nbsp;lětstotka pod pomnikoškitom. Wone je w&nbsp;lěće 1988 hač na prěni poschod wotpaliło a bu potom znowa natwarjene. == Literatura == * {{WdH|12|127sl}} == Nóžki == <references /> == Wotkaz == * {{HOV|23066}} {{Wjesne dźěle Dobruše-Huski}} [[Kategorija:Sydlišćo w Budyskim wokrjesu]] [[Kategorija:Sydlišćo w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Dobruša-Huska]] [[Kategorija:Sydlišćo w serbskim sydlenskim rumje]] [[Kategorija:Prěnje naspomnjenje 1823]] myb789lfvxbxabs9uj7zfjasex41uhq 0 41494 392043 390946 2026-08-16T21:55:50Z J budissin 7 392043 wikitext text/x-wiki {{Žórło}} [[Dataja:Snooker_break.ogv|mini|spočatk hry]] [[Dataja:Snooker_Reds_with_Pink.jpg|mini|pozicija bulow na spočatku]] '''Snooker''' (Wuprajene UK: / ˈsnuːkər / SNO-kər, US: / ˈsnʊkər / SNUK-ər)<ref>[https://web.archive.org/web/20120415162427/http://www.macmillandictionary.com/pronunciation/british/snooker „Wurjekowanje snookera“]. ''Macmillan Dictionary''. London, Wulka Britaniska: Macmillan Publishers. Archiwowany wot originala 15. apryla 2012. Wotwołany 09. novembra 2025.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130512225433/http://www.macmillandictionary.com/pronunciation/american/snooker „Ameriske wurjekowanje snookera“]. ''Macmillan Dictionary''. Op. cit. Archiwowany wot originala 12. meje 2013. Wotwołany 09. novembra 2025.</ref> je billardowa sportowa družina, kotraž nasta w 19.&nbsp;lětstotku w&nbsp;[[Indiska|Indiskej]]. Cil hry je z pomocu jednoho queue (kija) a jednoho hrajneho bula 15 čerwjenych bulow a šěsć barbojtych bulow wot snookeroweho blida do kapsow zapušćić. == Stawizny == [[Billard]] zahra so prěni króć w 16.&nbsp;lětstotku. W tutym času bě jenož sport za kmanych ludźi. Blida njemějachu bandy a tak bule padachu, hdyž njestorčichu korektnje do dźěrow, na zemju. A tež bule běchu hišće wot słónčneje kosće. W 19.&nbsp;lětstotku započa hra być jara popularna při britiskej armeji w Indiskej, kiž to hraješe w časach monsuna. Tehdy nasta dźensniši English Billards, w kotrymž je jenož tři objektowe bule a kóždy hrajer ma swójski hrajny bul. English Billards wuwichu so dale do Life Pool a Pyramid Pool. W Life Pool maš wjacore barbojte bule, kotrež wužiwaš jako hrajne a objektowe bule. Pyramid Pool hraješ z 15 čerwjenych bulow, kiž su natwarjene w “pyramidźe”, a hrajnym bulu. Tež blida potom běchu wjele lěpše, nětko mějachu bandy a prawe kapsy. Kombinowaštej so Life Pool a Pyramid Pool, tak zo nasta Black Pool. Tajka hra bě kaž Pyramid Pool jeno z čornym (jendźelsce “black ”) balom, štož činješe móžne, wjace dypkow dóstać. 1875 jendźelski oficěr Sir Neville Francis Fitzgerald Chamberlain je rozsudźił, zo dyrbja tež druhe barbojte bule za hru wužite być. Potom bě nimale kaž dźensniši snooker, jenož módre a brune bule pobrachowaštej. Wonaj běštaj hakle 1919 oficialnje do hry dodataj. Swoje mjeno dósta snooker wot slangoweho jendźelskeho słowa za kadeta w prěnim lěće. Praji so, zo je mi nastało, hdyž je Chamberlain něhdy někomu prajił, zo je hubjenje, "kaž ''snooker''", hrał. Prěnje oficialne zasady su so pisali 1882 w Ootacamundźe. John Roberts, britiski billardowy champion, je 1885 w Indiskej Chamberlaina zetkał a potom snooker do Jendźelskeje přinjesł. Je trochu časa trało, doniž so prěnje turněry njeorganizowachu. 1916 bě prěnje amaterske swětowe mišterstwa a Joe Davis pomhaše zarjadować prěnje profesionelne swětowe mišterstwa w&nbsp;lěće 1927. Dobyćer bě tež Davis, kiž je myto wot 6,10 £ domoj wzał. Niwow njeje w tajkich časach jara wysoki był, najwjetši break je 60 dypkow měł. Prěni čas Joe Davis dominowaše sport a doby wšitke swětowe mišterstwa hač do 1946. Wón bě tež prěni, kiž docpě maksimum break. W pjećdźesatych a šěsćdźesatych lětach popularnosć sporta je spadnyła a tohodla njebě swětowych mišterstwow w lětach 1958 hač do 1963. Wumóžer bě telewizija. Jako barbna telewizija přińdźe, redaktorojo wot BBC pytachu nowu sportowu družinu, kiž w barbojtych wobrazach derje wupada, a wzachu snooker. Za to su 1969 nowy turněr z mjenom Pot Black zdokonjeli. Potom je popularnosć stupiła. Wažne bě tež prěnje wusyłanje swětoweho mišterstwa 1973, štož je sport hišće popularniši činiło. Swětowa poziciska lisćina je wot 1976 a 1977 je swětowe mišterstwo prěni króć w Crucible Theatre w Sheffieldźe było, hdźež je hišće dźensa kóžde lěto. Nowa generacija snookerowych hrajerjow, wosebje Steve Davis, pomhaše sportej tak wuspěšny być. Wjeršk popularnosće bě finale swětoweho mišterstwa 1985 mjez Steve Davisom a Dennisom Taylerom, kiž hladachu 18,5 milionow přihladowarjow, štož je hač do dźensa najwyša kwota sportoweho wusyłanja w jendźelskej telewiziji. Dźensa sport je z pomocu hrajerjow kaž Stephen Hendry hišće bóle jara popularny, nětko tež w cyłym swěće, wosebje w Chinje, ale tež w Němskej a we Łužicy wjele ludźi lubuje snooker. == Hra == [[Dataja:Snooker_table_drawing_2.svg|mini|pohlad na blido na spočatku hry]] [[Dataja:Girl_students_playing_snooker.jpg|mini|granje bula]] [[Dataja:Snooker_player_with_rest.jpg|mini|podpěra za queue]] Snooker je grany na snookerowym blidźe, kiž je 3569 mm dołhe, 1778 mm šěroke a 851 hač do 876 mm wysoke. Blido ma šěsć kapsow, štyri w rohach a dwě w srjedźiznje dołheju bandow. Da baulk linija 737 mm wot delnjeje bandy a srjedźa bulk linije je “D”. Dawa spot abo čorny spot za čorny bul, pyramidowy spot za pinkowy bul a centralny spot za módry bul. Tež roha a srjedźa wot D su spoty za brune, zelene a žołte bule. Nad pyramidowym spotom su čerwjene bule kaž pyramida natwarjene. W snookerje hrajetaj stajnje dwaj hrajerjej abo dwaj teamej jedyn přećiwo druhemu. Jedyn započnje ze swojim queue hrajne (běłe) bul wot D hrać. Jako prěni hrajer dyrbi přeco čerwjeny bul wzać, hdyž čerwjeny bul w jednej kapsy zeskoči, dóstanje jedyn dypk a smě dale činić. Potom dyrbi na kóždy pad barbojty (nječerwjeny) bul hrać, ale barba dyrbi tež nominowana być, to rěka, zo hrajer ma sudnikej barbu pomjenować před dźědom (hdyž njeje widźomne). Barby maja rozdźělne hódnoty: * žołte – 2 dypkaj * zelene – 3 dypki * brune – 4 dypki * módre – 5 dypkow * pinkowe – 6 dypkow * čorne – 7 dypkow Barby přińdu dołhož hišće čerwjene su na blidźe přeco zaso na swoje spoty. Hdyž je poslednja čerwjena dźěrkowana, dyrbi hrajer hišće jednu swobodnu barbu hrać a potom přińdźe kónčna hra na barby. Tam ma hrajer wšitke barby dźěrać ale wot najmjeńšeje (žołte) hač do najwjetšeje (čorna). Hrajer tak dołho dypki zběra, kaž bula dźěra bjez foulow. Tajka faza, kiž hrajer je při blidźe, ma mjeno “break”. Najwjetši móžny break je 147 dypkow a znaty jako “maximum break”. To je jara rědke. Hdyž break ma 100 abo wjace dypkow, rěčimy wo “century breaka” a za kóždeho hrajerja je lisćina ze wšěmi century breakami. Jedyn frame ma kónc, hdyž wšitke objektowe bule su w zakach a jedyn z hrajerjow ma wjace dypkow. Potom tajki je frame dobył. Hdyž mataj wobaj samsnu ličbu dypkow (jara rědke), hrajetaj “respotted black” (jendźelsce za: zaso na spot sčinjene čorne). Potom čorny bul je zaso na spoće a hrajerjej započnjetaj wot D spytać čorny bul dźěrować. Tón, kiž to zdokonja, dobywa frame. Hrajer ma tež móžnosć frame wostajić, hdyž njemóže bjez foulow přećiwnika dobyć. Tajka situacija rěka w snookerowym sporće “snooker trjebać”. Jedyn snooker je potom, hdyž njeje korektny bul, kiž móžeš połnje trjechić, dokelž druhi bul mjez tajkimaj leži. Husto je w snookerje trěbne druheho snookerować, t. r. snookery konstruować a tak fouly wunuzować, štož k tomu wjedźe, zo ma hrajer wjace dypkow a tak zaso móžnosć dobyć. Jedyn foul je, hdyž: * hrajer trjechi wopačny bul * hrajer dźěrkuje wopačny bul * hrajer žadyn bul njetrjechi * hrajny bul pada do kapsy * hrajer dótknje so jednoho bula (tež z drastu) * a wjele wjace Za foul dóstanje přećiwnik telko dypkow, kaž najwyši bul, kiž bě inwolwowany, ma, ale znajmjeńša štyri dypki. “Match” je mjeno za hru, kiž hrajetej a w kotrejž zwjetša wjacore frame su wubědźowane. To ličimy kaž to: * Best of 3 – tón, kiž ma jako prěni dwaj dypkaj, dobudźe * Best of 5 – tón, kiž ma jako prěni tři dypki, dobudźe * Best of 37 – tón, kiž ma jako prěni 19 dypkow, dobudźe atd. Snooker hraja normalnje we wjacorych „posedźenjach“ (sessions). Normalne posedźenje ma wosom frame a jednu přestawku po štwórtym frame z mjenom „midsession interval“. Dołhe hry, kaž w swětowym mišterstwje, maja druhdy tři abo štyri posedźenja a traja wjacore dny. Je wjele wjace prawidłow, kiž tu zapřijate njejsu. === Turněry === W snookerje dawatej dwě formje turněrow. Turněry poziciskeje lisćiny a turněry z přeprošenjom. W turněrach poziciskeje lisćiny móža hrajerjo dypki za pozicisku lisćinu zběrać. To su aktualnje: * Swětowe mišterstwo (World Championship) * UK Championship * World Open (něhdy Grand Prix) * Welsh Open * China Open * Shanghai Masters * Northern Ireland Trophy * Wuxi Classics * German Masters Turněry z přeprošenjom su jenož za tajkich hrajerjow, kiž su přeprošeni (husto wotwisni wot městna w poziciskej lisćinje). Najwažniši přikład je Masters. Ale bě tež raz German Open w Fürth. == Nóžki == <references /> == Wotkazy == {{commonscat|Snooker}} * [http://www.worldsnooker.com/ Swětowa federacija snookera] * [http://www.worldsnooker.com/rules_of_snooker.htm Oficialne zasady hry] [[Kategorija:Sport]] [[Kategorija:Snooker]] [[Kategorija:Billardwarianta]] [[Kategorija:Seiten mit ungeprüften Übersetzungen]] fm8j87id8yzf56fzjnuhjqkvxyrzpnp 0 41552 392005 389838 2026-08-16T19:34:22Z J budissin 7 /* Wotkaz */ 392005 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Čertowa klětka | druhe mjeno={{lang|de|Teufelskanzel}} | wobraz=Čertowa klětka.jpg | wopis wobraza=Skały na wjeršku Čertoweje klětki | wysokosć=467 | šěrina=51.117562 | dołhosć=14.388769 | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Hornjołužiske horiny]] | typ= | kamjenizna= }} '''Čertowa klětka''' ({{wrěči|de|''Teufelskanzel''}}) je 467 metrow wysoka hora we [[Łužiske hory|Łužiskich horach]] [[wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]]. Wona słuša do prěnjeho (sewjerneho) hórskeho rjećaza a leži mjez [[Worjołc]]om (434 m) a [[Mały Pichow|Małym Pichowom]] (455 m). Pod horu ležitej wjesce [[Zdźar (Wjelećin)|Zdźar]] a [[Wostašecy]], wuchodnje Čertoweje klětki wjedźe wokrjesna dróha z [[Wjelećin]]a do [[Hornja Hórka|Hornjeje Hórki]] přez hórski přesmyk při hajnkowni ''(Jägerhauspass)''. Kaž na mnohich łužiskich horach namakaja so tež na Čertowej klětce napadne skały z [[granodiorit]]a, kotrež dopominaja po swojej formje na klětku w cyrkwi. Hora zarjaduje so z tym do rynka z čertom zwjazanych městnosćow we łužiskich horach (tak tež ''Čertowa myjnica'' a ''Čertowa stopa'' při [[Hromadnik]]u). == Literatura == * {{WdH|12|150}} == Wotkaz == {{Commonscat|Teufelskanzel (Wilthen)|Čertowa klětka}} {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Wjelećin]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] kuraouesx0zg2m05cjh8hs2qk5sxgwh 392006 392005 2026-08-16T19:35:52Z J budissin 7 392006 wikitext text/x-wiki {{Infokašćik hora | mjeno=Čertowa klětka | druhe mjeno={{lang|de|Teufelskanzel}} | wobraz=Čertowa klětka.jpg | wopis wobraza=Skały na wjeršku Čertoweje klětki | wysokosć=467 | šěrina=51.117562 | dołhosć=14.388769 | region-ISO=DE-SN | masiw=[[Hornjołužiske horiny]] | typ= | kamjenizna= }} '''Čertowa klětka''' ({{wrěči|de|''Teufelskanzel''}}) je 467 metrow wysoka hora we [[Łužiske hory|Łužiskich horach]] [[wokrjes Budyšin|Budyskeho wokrjesa]]. Wona słuša do prěnjeho (sewjerneho) hórskeho rjećaza a leži mjez [[Worjołc]]om (434&nbsp;m) a [[Mały Pichow|Małym Pichowom]] (455&nbsp;m). Pod horu ležitej wjesce [[Zdźar (Wjelećin)|Zdźar]] a [[Wostašecy]], wuchodnje Čertoweje klětki wjedźe wokrjesna dróha z&nbsp;[[Wjelećin]]a do [[Hornja Hórka|Hornjeje Hórki]] přez hórski přesmyk při hajnkowni ''(Jägerhauspass)''. Kaž na mnohich łužiskich horach namakaja so tež na Čertowej klětce napadne skały z&nbsp;[[granodiorit]]a, kotrež su tule tři metry wysoke a dopominaja po swojej formje na klětku w cyrkwi. Hora zarjaduje so z tym do rynka z čertom zwjazanych městnosćow we łužiskich horach (tak tež ''Čertowa myjnica'' a ''Čertowa stopa'' při [[Hromadnik]]u). == Literatura == * {{WdH|12|150}} == Wotkaz == {{Commonscat|Teufelskanzel (Wilthen)|Čertowa klětka}} {{Łužiske hory}} [[Kategorija:Hora w Hornjej Łužicy]] [[Kategorija:Hora w Sakskej]] [[Kategorija:Wjelećin]] [[Kategorija:Hora w Europje]] [[Kategorija:Łužiske hory]] 3m1ue13tjjf2scz0qgfxviku40k0mw8 14 41722 392033 2026-08-16T19:52:39Z J budissin 7 nowa strona: {{Prěnje naspomnjenje}} 392033 wikitext text/x-wiki {{Prěnje naspomnjenje}} 2ocwep0tybbwu2i8w7a9n7ib5krfixk